Skip to main content

Full text of "Iacobi Arminii Opera theologica : nunc denuò conjunctim recusa"

See other formats


lACOBI  ARMINII ... 
OPERA  THEOLOGICA, 
NUNC  DENUO 


CONJUNCTIM  RECUSA 


Jacobus  Arminius 


Digitized  by  Google 


I 


I 

! 


t 


» 


4 


1 

I 


K.7. 


,  lACOBI 

'arminii 

VETERAQVINA 

TIS  BATAVI, 

SS.  Theologiae  Do6toris  eximij> 

OPERA 

THEOLOGICA, 

Nunc  denuo  conjundHm 
recufas 


PROSTANT  FRANCOFVRTI, 
^jfud  yyolfgangum  hToffinannum,  tAnno  MDCXXXy. 


I 


I 


CHRISTIANO 

L  E  C  T  O  R  I 

S.  T. 

PvscvLA  lACOBI  AR- 
M I N 1 1 ,  S  S.Theologiae  Do- 
<5toris,vno  tibi  volumine  exhi* 
bcmus,LeftorChriftianc.Dc- 
fiderio  illorum  fatisfaftum  o- 
portuit ,  quibus  Author  vcl 
placuit,veldi(plicuit.  Suntta* 
leshic,&ahbi,  qui,nctemcrc 
virumautamaffe,  autdamnafTccrcdipoflint,  ipfum 
inlibrisfuis  loquentem  audfre  defiderant.  Scripto- 
rumomniumhaec  fbrscft,laudari  abhis,  vitupcrari 
abilHs.  Nonfapiuntomnibuseademfercula.  necfa- 
cilc  cuiuis  (cntcntiam  fuam  probauerint  Dodtorcs 

(o^    2  dograa- 


Prxfatio 

dogmatici.Sunt,qiiospraeccptorumnimiusamorita 
cxcaccat,  vtnihil  nonab  ipfisdidtum  fufpiciant,  &, 
velut  e c«lo lapfum ancilc,  vcnercntur. Sunt,  quibus 
prxjudicia  &:praeconcept2e  opinioncs  bonam  men- 
tcmperucrtun  t ,  vt  non  ratione  verum ,  fed  perfonis, 
temporibu5,addo  etiam,priuatis  commodis  mctian- 
tur.NonhujusfoIum,fed&priorumfecuIorum  vitia 
queror.  Ab  vtrifque  diffcntio.  Etiam  dum  viucret 
ARMiNius,vacuumabafFe6luomniauditoremma- 
luit,quamimpenfiuspartibusaddidtum.Nonminus 
caeleftis  reipublicae  ciuem  fua  decctlibcrtas,  quam 
mundanae  hujus  &  politica?  focictatis.  Infcruitutc 
omnia  dura & difficilia.  V bi  fentirc licct ,  quse  Deu  s, 
ratio ,  &  pia  antiquitas  fuaferint,  cademque  ad  D  e  t 
gloriam  &:EccIefiarumaedificationcmprofcrre:  finc 
fucopictas,  fincfuperftitione  religio,  finehypocrifi 
veritas  magnis  incremcntis  adoIcfcunt.Quid  fcriptor 
hicfcn(crit,quiddocucrithbere,pari  libcrtatelcgc& 
pcrpende.  Damusomnia,quaeviuusvcledidit, vel 
probauit.  Ea,quaeadMaIachiamdixit,in  Antichri- 
ftum&Socinum  fblide&cxprofcflb  inBatauorum 
Academia  difputauit,  difcipulorum  hic  ilhc  chartis 
adlcruantur.  PubIiciiIlajurisfaccrcreligiofuit,quia 
cum  cx  ore  dicentis  cxccpta  fuerint,  facile  audito- 

rum 


adLedorem. 

rum  culpam  &:  infcribcndo  incuriam  uiatimmeri- 
tus  profeflbr. 

Praludit  operi  P.  Bertij  viri  dodlifiRmi  OratiO;, 
inquamulra  pro  Authore,iirqueEcclcfiisdixit,qujE 
poftca  eidem  difplicere  coepcrunt.  Opus  ipfum  a 
quatuor  Orationibusaufpicor;  quas  magno  audito- 
rumapplaufu  deSacerdotioCHRi  sti ,  Theologix 
Objcdlo,  Authore  &Fine,  ac  Certitudine  habuit,  o- 
mnesmuneris  Thcologiciinaugurales,  &profundis 
Scripturae  fenfibus  fubnixas.  txcipit  eas  quinta  dc 
Componendo  Rchgionis  diflidio  interChriftianos, 
cujusformulam  facilius  dari  credidit,quampraxin. 
Huicproximcanne(5liturDccIaratio,quafentcniiain 
fuam  profitetur  de  Praedcftinatione ,  Prouidentia 
De I ,  Libcro  Arbitrio ,  Gratia  De  i ,  Diuinitate  Fi 1 1 1 
DEi,&deIuftificationehominiscoram  DEo^inqua 
contendit,  necprorfusfcinaliorum  verba  juraflc,& 
tamen  longe  citra  Pclagianifmum  &  Socinianif^ 
mumftare.  Pofthaec  vniuerfxfcre  Theologia;  com- 
pendium  Difputationibus  variis  comprehenfum  ex- 
hibetur ,  in  quo  (acros  fenfus  a  latere  tuentur  Scri  ptu- 
raeloca^magnodeledlu  &judicioannotata.Subeunt 
pnuatse,  inquibus  falutisnpftrac  oeconomiam&di- 
uinarum  adlionum  kriem  erudite  &  appofite  per- 

(oj    j  texit. 


Pra^fatio 

tcxit.  Subjungimus  his  Amicamcollationem  cjut 
dcm  dc  Praedcdinatione,  quam  cum  grauiflimo,ma- 
ximiquc  nominis  Thcologo,  Francifco  Iunio,pcr  li- 
tcras  habuit,acutam  fcnfibus,dcnfamargumentis, 
in  qua animo  concordcs ,  difcordcs  fententia  fummi 
Theologi  cxemplum  prsEbuerc  fuis,vti  falua  charita- 
tcventilare  oporteat  fcholarumplacita.  Idcmdocet 
Examen  LibclH  Pcrkinfiani ,  quo  Thcologo  ncc  do- 
d:iorcm,neccandidiorcm  habuitBritannia.Analyfis 
capitisnoni  Epiftola:  adRomanos  arduailla&ado- 
randaDEi  confilia  dc  hominum  setcrnafalutc&da- 
mnatione  pcrtradat ,  &  quae  aliis  placct^  pcrfbnarum 
cfle fimpliciter ,  fidelium  ac infidelium  cfie docet diC 
crimina.  Ad  libri  mctam  ftat  Differtatio  de  vcro & 
gcnuino  fenfu  capitisfeptimi  EpiftolaeadRomanos, 
inqualdeam  cxhibet  hominis  rcgcniti  &  irregeniti, 
quibufquc  gradibus  tempora  fua  dccurratprior,ad 
viuum  depingit.  Oftendit  cadem,  quantis  paflibus 
Lex&Gratia,  luftitia&Peccatum,  diftent;  quam 
differant  indole  &ftudiis  ratio  &appctitus,  caro& 
{piritus,  totoqueopere,  quac  vctcrumplcrifqucpla- 
cuit,fcntcntiam  recognofces.In  quibus  dcfino.-  Arti- 
culi  non  Authoris  vbique  dccrcta ,  fed  problcmata 
contincnt,  de  quibus  non  inutilitcr  forrc difputaue- 

rint 


adLe£torem. 

rintrerumfacrarum  periti.  Haec  operis  totius  perio- 
checftjhaecfumma.  Diftradtis,quacanteaeditacranr, 
excmplaribus^conjunxi  opufcuIa>  &  cx  multis  volu. 
mcn  vnum  feci,  vt  &  pretij  pai  te  emptorem,  &:  libro- 
rummolclcuarem.  Tu  opcrammeam,  quifquiscs, 
boni  confule,  &  Authorem ,  fi  nouifti ,  judicio  tuo 
frucrc,  fi  nonnouifti,  cxfoiptishifcevirum,  doftri- 
nam,  inftitutum  difcc.  Valc. 


OPERIS 


OPERIS  HVIVS 

P  E  R  I  O  C  H  E. 

7.  Orationes:  de  Sacerdotio  Chrifii:de  objecio^de attthorey  ac finey 
^  de  certttudtne  SS.  Theologidt :  ac  dentque  de  comfonendo 
Keligionu  inter  Chriiitanos  difiidto, 

1 L  DecUratio  fintentia  Authoris  horum  operum  de  Pradeflina- 
tione^Proutdentia  Det^Ltheroarbttrio^  Gratta  DeiyDiuini- 
tatePtlij  Dei,     de  luffificattone  homintj  coram  Deo. 

2IL  Afologia aduerftts arttculos XX XL  in yulgus fparfis, 

ly.  Ke[j?onfioad^<icHtones  IX,  ^ adeas Anteromata, 

V,  Dtfputattones  publsca  ^ prtuat£, 

VL  Authoris  cum  Franctfio  lunto  de  Pradefiinatione  amica  coL 

latio :  eiufqi  ad  Thefcs  hmij  de  Pradefitnattone  Not£, 
VI L  Examen  modeflum  Prjidefitnattonis  Perkinfiana. 

VII I.  Analyfis  Capttis  IX. er  Dtffertatio tn Caput VILEptfioU 
ad  Romanos. 

IX.  Epiftola  ad  Htppolytum  a  Col/ibus ,  t^c, 

X.  Articult  nonntiUt  dtligentt  examtne perpendendiy  Attthoris  de 

practptiis  docirinaChrifliana  captttbus  fintenttam  plentus 
declarantes. 


PETRI 


PETRl  BERTII 

DE 

VITA  ET  OBITV 

Reuerendi  ^  ClartJ!tmi  Viri 

D.  lACOBI  ARMINII 

ORATIO 

Didlapofttriftes  illiuscxfequiasxxii.  Odob. 
Anno  cId.  lo.  c.  ix.in  Audicorio 
Thcologico. 

A  G  N  I  F  I  c  I ,  Rcucrcndi ,  AmpIiirimi,Nobiliinmi, 
Eriiditiirimi  Auditorcs;  Quamiitdifficilc quamquc 
arduum,  dc  Virisprarltintibus  inconfdlu  clnrorum 
virorum  vcrbafacerc,idcgocumantchac  aliquorics 
cxpcrtusrum,ramnuncimprimis(cntio,quumdcRc- 
ucrcndo  Viro  Domino  Iacobo  Arminio 
S.  Thcolociae  Dodlorc  poft  triftes  eius  exlcqjias 
hocloco  mmidiccndumeu.  Nani  quum  vir  bonu< 
canon  iit  & mcnlurarcrum, airandumei qui  vinim  cafcm-dcfcribere  voluc- 
ritjVt ca cxccrpat  proponatquc,  quibus vita  humana  in  virturis  (ludio polTIt 
prohccrc.Produccnda  in  thcatrum  latcniia  bona ,  &:  qu.x  vcl  modeftia  ccla- 
uitjVcl  Uuor  attriuir,  vcl  calumnia  diftorfit,  veiimpcritia  non  obfcruauit ,  rc- 
nioio  fiparioluccquc  admoraiortcndcnda  l"unrpal.im,vcrbi(que  dcclaranda, 
vtquidinquocjuclaudandummaximc  quidquc  imicandum  fit  omncscon- 
ipiciant.QuohtjVtquomaior  cuiufquccftvirtusjco  difticdius  fitdcipfo  di- 

fo)  ccrt-i 


ORAT.  DE  VITA  V.T  OBITV 

ccrci  Maximam  cni^n  vimucm  m.i.vima  comitacur  inui<lia :  (Sc  cjiuim {apicnJP 
llncrationcmlii!  v '  ,  ditficilc autcm fic, piincipia &:uiu(risliiigularum a- 
«Sbonumlcmpci .  ,   .arcxxliisautcmpcndeat  iudiciumdcrcomniicftici- 
tur ,  vt dc prxilantibus  viris ,  quorum  vita  oranis plcna oH  diucrlis  redbc  lcn- 
Dcndi  agcndiquc  cxcmplisdimciliimum  fitiudicarc.  Acccdithuc,quodqus 
idf;iccrcinfhTucrit,nccclIchabcat  quam  frcqucntilljimc  rccnrrcrcalcgcad 
vicara , a vicoad  lcgcm : altcra cnim aU crius  opc  indrger,&:  vi lcx  monct  quitl 
jacicndum  fit ,  ita  vica oftcndit  quid  ficri  polut.  Habct  antcm  in  lc  lapicns  v- 
trumquc:  plancadexcmphim  Chtifti  Domini  &Scruatorisnortri,quipri- 
nuis dixic,0//t/rf  *<      :  Et  Apoftoh ,  qui ruosmonec,  Imuamts  tjiote  tnei  jicut 
tgo fum  Chvifli :  Acquc  vt  Poiyclctus  oUm  non  contcntus hbrum  lcripfiflc , in 
quoomnianotnucratqux  ftatuam  humanamadfabrerculpturoobicruanda 
ftjnt,poftca  nc  prarcipcrc  vidcrctur ahis ,  quod  non  ipfc  oblcruaflct,  ftatuara 
humanam  ipfc  fccit , caraquc  publicc  propohcam  vocjuit  Canonem, Unca- 
mcntaartiscxea  vclutlcgcpcciiubcns:  ica  Virbonusquum  nionucric  alios- 
quid facicndum fic,ip(c  quod  prxfcripfitahis ,  piimusexlcquitur.  Ellautcni 
cifficilc,vclomneslapicntisa(fliones  ad  normamfuamlegemquc  propriaro 
cxigercivcl  omnium  Icgum  in  vno  inucnirc  cxempla.  Mihi  vcro  dc  vita  &  o- 
bituRcutrcndiatqucincoinparabihsviri  D.Dodoris  Iacobi  Arminii 
fcodicrno  dic  u\  hoccclcbcrrimoerudiiifiTmorum  hominum  conlcflu  didku- 
ro,nonilla:tantum,quasdixi,officiuntdiflicultates  ,  fcd&  ahae  complurcs, 
Prcmitmcrcccmadnucamicicreptidolor :  conturhat  triftisfamiharconfi- 
^cracio,vxora<lriidaJibcrinoucm  patrc  orbi  :moucc  Academixludus,peE- 
cellic  Rcip.  &  Ecclcfix  ranto  viro  dcfticacx  recordatio  r  qux omnia ,  in  rara 
rcccnti  vulncre,nondum  obduda  cicatricc ,  dilcrtifli mo  cuiquc  &c  cordatii- 
fimoconfihumfacilc  potTint  expc£borarc.  Acccdit,quodipfccnamhoGo- 
mncclioragiurocxtcrni  apparatns  drcadcfuncVosvchcmcntcr,  dumvixic, 
improbauit.  Sdcbat  enim ,  primum  hinc ad  \  cncrationem  f'  •  '>  ■  ura  gra- 
dum  olim  fadlum  cflc :  ncc  dcccrc  nos  exiftimabac ,  quum  pci : .  ,.1 . . i lufnio- 
ili  cclcbracionum  vidcicmus,  ipfas  cclebrationcs lectari. Scd  quum  ca  fit ho- 
die  rerum  facics , vc ab ill:a parcc  minimc  nobis mctucndum fic ,  ( huc  cnim, 
pro  dolor,deucnimus,vt  dc  rcligionc  confticiienda  pociusqium  de  pclicnda 
/upcrftitioncdcinccps  dilpicicndunr  ^idcacur)  quumque  omniumintlriir, 
virtutiscxcmpbprocradamracdium,omnibir  uidaproponi;fiifccpi> 
cxmoic,  .amicorumr  ■  rv       ■  -cScnatu,piL l,i  M.i.im,c]uamnilivioIata 

Chriftiana charitatc^>.  i  a iam inde a primaxtaic cum  iplo fincc- 

recultxcontcilcrationc,  dctrcdaicnonpotui.  C^xquumiiafint,i'pcro,ia 
ifto  dilcrrillimorum  hominum  conleflu ,  inquo  ncmo  cft  qui  non  mc  S>'.  gra- 
uius&luculcntiushocmunusobircpoflit,forcncminc,quiofHdummcuin 
culyaturusfit»  Vosinterca  Magnifici, RcucrcuchjAmphflimi,  Dodliflimu^ 

Audi- 


D.  lACOni  ARMINIt. 

Auditorcs  rogo  obtcflorquc  ,  vt  iis  qux  dicam,fidcm  autoutarcmq;  apjid 
vosclTcfitiamini.  ^ 

Commifimustcrr.Tgremio ,  Rcucrcndi  Viri  D.  Iacobi  ARMiNn 
corpus/cu  tcmplum  venus  Spiritus  lancli,bboribu$,  vigiiiis,  ccrtaminibus, 
morbis,a:rumnis,qua(Ium,attntum,fra(flum.:  comffiilimusinquam  in  ccr- 
tam  bcat.E  rc(urrcdiionis/pcm :  quam  ipfc  dum  vixitcrcdidit,&  iii  quamco- 
gitationesruas  ffc  conlilia  dircxit.Patriaipfi  fuit  Oudcvratria ,  opidulum  in- 
tcrriuentcirala&  agri  circumiaccntis  amocnitatc  fcrtilitatcquc  ,&  ciuiuin 
firugalitatc  atgur  jnduftria,iam  pridcm  nobilitatum.  In  hoc  illc  opido  Solcm 
primum  con(pcxit;co  ipfo  quo  in  G.tllia  colloquiumPolUaccnum  inllituturn 
juitanno,qui  fuitqningcnte(imusicxagcllmusfupramillclimum:inquocol- 
loquiodcputatinollricaulTamagcbanr  bis  millc  cciuum  iScnonaginta  Ec- 
derurum,paccm,tranquillitatcmquc  &  fidci  fux  libcrcareraaRcgc  fuppli- 
citcr  flagitantiura. Hic igiiur  annus,  hxc Sparta ,  hunc  tcrris Laconem  dcdit: 
quartamenaliasquoque  cdidcrat  loaDncnvdc  Vctcri  aqua ,  Cornclium  Va- 
.lcrium,&:  cum  qucm  iuc  conlpicitis  CUcncm  D.Rudolphum  SncUium,  noH 
patrix  tantum  fux,  lcd  cnam  totius  Acadcmix  atque  imprimis  ordinis  Scna- 
rorii dccus.Patrcm intansamifit ;  Matcr  vidua  trious  onufta libcris  parcc  ?i- 
lam  &cafte  dum  vixit  egit. 

Erat  lujic  in  illo  oppido  Pxesby  tcr  qnidam  ,vir  honcftus  Sc  grauis,Thco- 
dorus  iCmyliijCUius.proptcr  lingularem  erudi  tioncm  &  lanctimonia,  bcnc- 
didacft  hodicqucmtcr  viuosmcmoria.  Isquumguftumracboris  puuonf- 
queinrehgionc  doftrinx  perccpiflct,dccreuit  {cmcl  abominandum  illud 
miflxfacrificiumnoUc  celcDrare,itaqucfcdcsfuasvaric-commutabat,&mo- 
doLutctix,modoLouanii,podo  Colonix,modo  Vltraictki  a^cbat.  Hiccr- 
go  pucnim  Patrc  orbatum  limulatquc  xtas  inftitutionis  capax  hiit,primis  v- 
triufquc lingux rudimcntis , &  verx pictatisac religionis  principiis  imbucn- 
dum  curauit.Qijumquc  dcprchcndcrctm  coegrcgixindolisfpccimina,(xpc 
illu?ncxhortatuscft,vt  (cpofita  fprctaquc  omni  rcrum  tcrrcftrium  confidc- 
•  ,fcDco  &con(cientixfuxadlcferet:cxiguumidcftc  quod  hicviui- 
i  ii    quiftatum  poftlianc  vftam , qui  noncompcdcautpilco, lcd  beatmidi- 
lusvclmorti,xtcrnitatceftctxftimandus.  Inicdit  ipfiusanimum  tftacxhor- 
tatio,confirmata  poftea  Icdbone  adiidua  facrarum  litcrarum,  dc  piis  medita- 
rionibus. 

Ifaquccxcoiuilliiiu  ;.oii  laborcm ,  nulla  iiondiii.i:ii.:.i.iij)c  \  ax  niiui, 
•Ixtoatquchilarianimolubiuit.  Scdiplumpoft  aliquotannos Vltraic(5b  ita 
^qcntcni  inopinata  oppreflit  calamir.is ,  ob  mortcm  boni  ilhus  &rchgiofi  fc- 
ni^i^iamcn  clcmcns&  bcnignusDeus  haud  multo  poft  lcniit.  Vix  enim  illc 
.obierat,  quuiu  cx  Haflia  in  patriam  fortc  excurrit  D.  Snelhus,  quiiara 
|>ridcm  tyraiinidcm  fiigicns  HilpanorumMarpurgum  conceflerat.  Is  iginu: 

(n)  ^o)    1  cmcm 


ORAT.  DE  VITA  ET  OBITV 

ciiicm  ruiimhumanaoinniof  f  acpr^fidio  dcflitutum  fecum  in  Haflllam  ab- 
duxij,  Annoi575.  Vixaiucm  illiccon(cdcrat,quum  mcnlc  Auguftorumor 
acircrnircleparri2Ecxcidio:opidumabHilpanocaprum,  militcm  pra:fidja- 
riura  occifum  j  ciucsiugulacos  ,domosincenfaseffc.Quorumorc  in  tanrum 
pcrculfuscftjVttotosdicsquaruordccim  in  ficrupcrpciuo  Sc  lacr)'rais  con- 
lumptcrit.ltaquc  impaticns  rclidaHaflia  in  Batauiamcxcurric ,  certusvel 
patrixminasvidcrcjvclmorrcmoppctcrc.  Vbi  vcnir,nihiloffcndit  praetcr 
aidcra,ciucs  plcrofcjue,  matrcm,  rororcm,fTatrcs,conlanguincos,mi(crc  in- 
tcrcmpros  yhtciUhposTUTroiafuit.  Kcdiitcreo  Marpurguitincrc  cxpatriain 
HalTiam  vtquepcdibusconfcdo.  Intcrea  lilullriirimiPrincipis  Auraici  au- 
^iciiserc(itaapcrt.iquecftnouaha!C  Batauonim  Acadcmia :  quod  iilcfimul 
arquc  in  Hallia  intcllcxit ,  ftatim  cccpit  dbmuiiioncm  adomarc.  Roteroda- 
muniigjrucvcnicqiiociucsplcriq;  Oudcwatcrani,  ( rcliquia:  Danaum  arq;. 
immitis  AchiUci )  &HdclcsnuiIti  Ainftcrdnr  cxulcsconcellcrant.  Agcbat 
tuncillius  Ecclcfia:  paftorcm  Parcrmcus,l  .       .'>crtius-,Piincipi  vcro  a  con- 
cionibus  GalUcis&confiiiiscratD.IoanncsTaffinusr-vtriqvmirificcplacuit 
adolefccntisindolcs,  alacritas,promptitudo,.  ingcnium..  Patcr  qaumcllet 
i4,ifjut^(  (  ncqjcnim  antc  annum  tri^fimum  Larinas  litcras  artigcrat)  roga- 
tusabamicisdomoiplumrualibcnriiTrmccxccpit.   Conijliam  aurcm  crar 
amicorum  ipfum  iii  nouam  iftam  Acodcmiam  ablcgare ,  cjuam  occafioncm 
patcr non  ncgltgcndam  ratns  ,  rae  qui  tunc in  Anglia  lircris  opcram  dabam, 
cuocat.SimuicrgoinhancScholammiffi,cx  co  fcmpci.mimisjftudiis^volun- 
caiibiisfuirausconiundifllmi.  Nccjucverohiccgoxratcmtunctcmporis  a- 
dtamcommcmorabo.  Vnum  hocdicamLTantamfuiflciuucnrutis  in  litcris. 
&  (apicnrix  ftudio  contcntioncm ,  tantam  in  dftO^ircs  reuercntiam',tantiim! 
zclum atquc  impctam  pictatis ,  vr vixmaior cfl^  porucrir.  Scd  vnus  nrx  rcli- 
quis cminebat  in  noftro  ordinc  Arminius ;  Si quid  fcribcndum  cflet,  li  quidi 
diccndum,qu.xrcbatur  Armmius.Sidifccptatiooborta  Pabcmoncm  rcqui- 
rcrctjConrulcbarur  Arrainius.  Memini  quumDn.  Lambcrtus  Danxus  Do- 
^or  &  ProFcflbr  noftcr  publicc  illum  ab ingcnii  doribus &  profc<ihi,  & vir- 
turc  laudarer,nofquc  illiuscxcmplo  ad  S.  Thcofi>giam  alacriter  capcflendam 
cxcicarct.Quid  cgo  hic  Pocricac  ftudium  r^        ,  m  quo  cxcclluit?  quid  Ma- 
thcmatica:  ?  quid rcliqux  Philofophirc  ?  Niiiu  luc  iftorum  artigtt , quod  non. 
pcncrraucritinLkiladgrcfluscft,quodnonfcliatcrabroluerir.  Atq;  hicqui- 
dcm  v(q} adahnum  m.  d.  lxxxj i.  quoanno.  Anipliflimiis Scnatus  Amftcr^ 
damennsipfumGcncuam,  profci^us  vbcxioris  capicndi  caufla  ablegauit.. 
Quo  quu  vcniflct,audiuit  Reucrcndiim  &  beatx  memorixicncm  D.Thco- 
dorumBezam  cxpHcantera  Epiftolam  ad  Romanos,cumingcnrioraniuni! 
hominum  admirarione.Erat  cnim  in  Bcza  fupra  cxrcros  monalcis  flcxanima- 
•xauojdidio  cxpcdicvfcrmo  pcHpicuus,voxiuaui$,  dodrina  vcro  omiuunn 

ciudito- 


D.  lACOBI  ARMINTL 
crnditorumhominumiiiclicio  exccIlcns.Huncigiturribi^r^aliisomra&xis^^ 
qiiendumatqucimitandum  delcgit.  Scdquum  nonpoflct  fibi  ftarim  prjcci- 
pu',  lorundam  virorumincaScholagrauam&fauorcmpararc,id<juc 

( dic.  . .  Li . .  1  cnim  quod rcs eft)  ob  folam  Philofopliiani  Pctn  Rjimi  nn  i m  il- 
lc  publicc  quidcm  magna  conrcntionc  dcfcndcbat,prinatim  ycro  c  los 
auditore$doccbat,coa<5his  cft  ITafilcam  concedere :  vbi  quantus  iuucni  ho- 
nordclatusfxt,  quifiierintomnium  ordinum  dc  iUius  virtutc  fuccrcfcentc 
pra:fagia,tcftari  poflimr ii,qui  illius  pcrcgrinarioniscomitcs  flicnmt.  Atquc 
hxc  quidcm  iudiaa&:  accLimationcsira  ille  adinifir,vt  nunquam  adarrogan- 
tiamanimum deflcxcrit  ,fcdreipfaoftenderir,noIlcfcambitu  cniti ,lcdvcra 
viitutcvcIlccocontendcte,adquodcratDE  i  benignit.itcdcftin.itus. 

Solcnt  Bafilex  feriis  vindcmialibus  doftiorcs  ftudiofi  publicc  intcr- 
dimi  in  Acadcmia  cxercitii  gratia  aliquid  exrra  ordinem  docerc.  Eum  labo- 
rcm  Arminius  nofter  haud  muitus  fiilccpit ,  laudatus  ob  id  a  Rcucrcndo vito 
D.Iacob«oGrynaco-,qui  ctiam  ledhones  ipfius  pra:lentia  ftia aliquotics  coho- 
ncft.iuit:Idcm quoq; in dilputarionibuspubhcis  ,  fi  quidgrauius  proponc- 
cctur  aut  dignus  vindice  nodus  occurrcrct,n6  cft  vcritus  honoriscaufii  Armi- 
niumnoftrummcdia  inftudiofonim  turbafedcntcmcitare,  &  (vt  Grynaii 
candorenvagnofcas)dicere,KcfpondcatpromcHoIlandusmcus.  Eo  ipfb 
remporc  Arminiustantaingraria  &famaerudirioniserat ,  vtci  Gcncuam 
difccfiurofacultasThcoIogJcaiituhun  Dodorfscriara  pubUco  fumptu  dc- 
culcrir  :qucm  illc  vrdigniorcm ,  quam  quimcam  xtatcm  confcrri  poflet, 
cuncqiiidcm rcmporis a<fbiscratiis  modcftc rccufauit. 

Gcncuam  rcuerfus,ofTcndiranimos  amicorum  in  P.Rami  Philofbphi- 
am  fcd.itrorcs;ipfcquoquc  dc  impeni  rcmittcndurcatus  ,itafccomparauit, 
vrfacileomncsmtclligcrcntjfummoingcniopictatcmconiundlam  magnura 
adfcrrc  rcr.itiornamcnrum.  Erantcodcm  temporeinillavrbc  pr.rcipuorura 
patnx  noftrx  proccnmi  libci  i  jquimmcplcriqi  cximiisin  Rcp.  noftra  hono- 
ubusfiinguntur.Horam  aUi  quum  in  Italiam  abiiflcnr,  aliidomum  cllent  rc- 
nocari,ip(c  fc  iblum  &  d  fbd.iiibas rcliquis , vno  cxccpto  ampHflimac  nunc  in 
Batauia digni tatis v f  '  ftinuum vidcns , in ItaUam  quoquc  cxcurrcre de- 
crcuir,morusimprii:..  i...a.iIacobiZabarcIIar,quiruncPhilofophiam  Pata- 
uii ingcnri  hominum  concurlli  profiicbatur.  I  luius igitur  caufa  lubfUtit Pa- 
nuii  ,.vbi  Gcrmatiosquofdaninobiles  docuit  Logicam.  Poftea  vcro  curfim 
cchquamItaliamIuftr*uir,meamq;profcdiuncuIafeptcnon  amplius,mcn- 
fcs,impcnditincq;  Roir  i.imab  Acharisilliusfuilatercrccciltr:itacnim 
conucncratpriulquamv...  .  .  Jifccdcrenr.  V"tcbanturcodcmholpitio,ca- 
dcm  mcnfa,eodc  lec^bulo^ingrediebantur  vna ,  cgrcdicbannir  vna,  &  ad  pic- 
tatiscxcrciria  GraccumTtftamcntum&  PfalteriumHebraicumfccu  afpoi- 
CRcant.Sffpc  Uliun  lurrrarc  mcmiiii  j  Italiam  fibi  &  comoda  multa,&damna 

(o),  (o)    J  attuliftc.. 


ORAT.  DE  VITA  ET  OBITV 

attiiliilc.Intcr  commoda  illud  prxcipue  poncbat,  quod  Romx vidiflct vnj- 
ftcriuminiquicatiSjlongefarcliusmagirq-,  dctcftandum  •  i  vnqua  animo 
conccpillet  ?  nam quarvclnaiianturdcRomana  Anticai  ..uCuria  vcl lci';'  i- 
Tur,nugascllcaicbat,pra:iisqiia:vidiflcc.lntcr  damna,iftud:quod  in  Am^  ..i 
(imiScnatus  Amlleraamcn(is  oflfcnfiunculam  ob  id  faclum  tunc  tcmporis 
incuiriiTct,ruffundcncibusfrieidaraquibufdam,quosomninoprxftitJllcciu- 
diciainipiiasredicumfulpendcrc.  Hmccrgo  fumptaoccafionc:  (pargebatur 
in  vulgus,«llum  Pontifici^foleam  dcoiculacum ,  quc  non  nili  in  confcrta  tur- 
ba^vtrcliqui  fpcctatorcs^vidificci  nccfolcacbcllua  honorcm  jftura  nili  Rc- 
gibusacPrincipibusdeferrc.  kfuitis  adlucuillciquos  mmqiiara  audiuillcc: 
Bcllarmmo  innotuitIc,qucm  nunquam  conlpcxillct :  Relii;ioncm  orthodo- 
xam  abiuralIc,pro  qua  paratusedccad  l.inguinis  vlquc  pxotufionem  decercd' 
rc.Hoc  inccrca  alieno  pcricuio  di/cat  pia  & Clu ifti  EcclcGx  dcuota  iuuentus 
prsllarc ,  Italiam  nunquam  artigillc ,  qua  tanto  cum  famx dilcriminc  Anti- 
chrilli ray flccia cognouiflc :  non quod  plus  habcat pcriculi , Itaiiara  vidcrc, 
(juam  vicintm  Ancv  vcrpiam,auc  Bruxellam,aut  Brugas  ( multo  cnim  plus  5c 
illislodscftiibcctacis&illisfupallicionis;  tutiufqaeulicJulliarcoranialicct, 
quara  inBrabantiavelFlaudiia :  ledquQdcxpcdiataducrlariLs  onmcsmale- 
dicendiincautisomncsmalefufpicandi  anfas  prjeripcrc  :  &  fcaodalum  jjo- 
tius  non  darc,quam  admilKim  cxculare. 

Rcduxcx  Italia<jencua:eon{c.dit,  ac  poftaliquot  mcnfcs  rcuocitus, 
AmftqrodaraumadMxccnatesfuos  Ik  Dorainos  rcucrfuscft, inftruduslu- 
culcntOjpfr  Cfcri/?/ ^4fi4m,Gcncucnfiam  T(fiimonh, &4nim$  adfdaendum  of- 
ficiumopttmecompArato^fiDominoDeopUcercttipfmsvnsd  ofm  fuum  in  Ecclefis 
fud mimjierio  :Hxc  cmm:oudcm  vcrbisD.  Bcza  inEpiftoIa_,cuiusaucogra- 
phuraaducrfo. 

Amficrodarai  facile  (eapud  viros  graucs  &prudcntcs  dc  itincrc  Italico 
purgauit:fcdinhrraiquidcmtTatrcs  fadumilludpcrpctuoinfccbiri  ,  &in 
circulis  fugillarc,doncc  ipfc  in  Ecclcfia  audiri coipit , in  qu.i  fimul  Jtquc  con- 
ipc£buseft,dicinonpotcft,quanto  fauoreomniura  ordinumhomincs  adil- 
lumaudicndum  concurrerint.Fuic  enim,(  vtfcicis )  inillo  incrcdibilis  quxda 
prriuir-i';!-porc*tcrapcrr>r-i.vor'»racilisquidem,(cdfuan''^  Vc.inora,& penc- 

i  .vcroadmi,   >|iudcxornanduclIct,  .      ,  .itita, vrvcrum 

non  cxccdcrct :  fi  doccndum,perfpicuc:fi  dilTcrcndum,diftinde.  lara  cantus 
illc&Hcxusvocisiracratrcbus  .accommodatus  ,  vcex  lis  fluae  vidcrccur. 
Quumq-,  Rhctoricoapparatu,&  Grarcorum  rayrothcciis  non  vtcrctur ,  vcl 
quod  nacuraab  iis  abhorrcrct ,  vel  quod  indignura  diuinarum  rcrum  m.iie- 
ft.^.rc  iudic.irct ,  cincinnos illos  Sc  ornatum  aJlcititium adhibcrc,  quum  nu- 
iibi  xciitajiadfui  dclenfionc  iufficiac:tamcn  itacfficaciter  vi  pondcrc 
1!  "umcntoru  &:  (entcntiarumgrauicatc  ,  &  fcripcurjeipfiusautoritarcpcr- 
icbac,vt  ncmo  iUura  vnquara  audiucrit,qui  non  ic  commotum  eile,con- 


D.  lACOBI  ARMINIL 
fclTas  fir.Itaq;  alii  ninc iplum Umam  vctiiatis,alii  ingcniocum cotcm,aIii no- 
aaculam fuccrclcemiiim crioriJin  appellabanr, nihuquc  in  Rclj|jjonc,aut la- 
craT'  '  ;icrccrc<icb.itur,cui  Aniiiniusnonlaperct.  Ipliquoquc  pa- 
ftorci  c  ^  v  ,  .  i ;  i  i.itores  illius  vrbis ,  v iri  &:  docli  Sc  dilci  ii ,  adfurgcntcs  iliius 
cruditioni,plurimumfccxipliusconcijonibus  quotidicproficcrc  wigcnuca- 
gnolcebant.Atqucita  Arminiusnoftcrdiducbs  vclis,  Iccundis  vcntis,plcno 
n;migio,faucntibusomnibusqmip{umnorant,adfaman\  &  gloriam  fcrc- 
batuf,quumDcovi(iimcft,  leruuin  fuum  aducrds  ctiamrcbuscxcrccrc,& 
paticntiaipi'uisnK>dcftiamqi  pcr  cruccm  &  aftliilioncs  cxplorarc.  Quibus 
id  priiKipiis  quoqj  fucccllu  faifbu  (it,opcra:  eft  pretium  cognofccrc.  Circum- 
&rcbaiurforte  quorunda  pioru  manibus  libcDusa  quibuidam  fratribus  in 
Ecclclia  Delfcnh  lci  iptusaducrfus  D.Bczanijhoc  titulo,  RrJ^<?«/7o4rfi»rg«min- 
raqu£if  r\  r  -.- t^cAutmtxirA{lMud(?r*dtJlHtMio>  ehu  ;^u:  1  Y  .id  RotMnos. 

Euai  1  .icaixmcmon.t  D.Mart.Lydius qui  ^  'n  Ec- 

defia  Amrterdamcnfi ,  tunc  vcto  Protcflorc  agcbatmnouaFrilioru  Acadc- 
mia,tranfmi(cratadD.Arminium,rog.iucratq^aducrfusfrarrcsDclfcn(espa- 
trocmifi  lulctpcrct  D.BczjcCicdcbaiur  a  D.Lydi  o  pcrq  idoncus  huic  rci  Ar- 
miniusjcuius  Sc  ingcniu  figax,&:  iudiciu  acrc ,  Sc  vim  in  doccndoac  rctlitan- 
Jomirificapattimfama  acccpcrat,parcim  ipfccxpcrtusfiicrat:  Ncqv  crat  o- 
ronino  ab  hoc  mftituto  At  minius  alicnusiTcccns  n.cx  Schola  Gcneucnfi  auri- 
biis  circufercbat  fonu  lc(ftionu  argumcncoru  D.Bcza:.Accingit  crgo  CcCc  o- 
pcri.Scd du  molitur rcfut.itionc,dum  argumcnta vtrimq;  cxpcndit, du con- 
Krt  fcriptuias,diifc  torquct  ac  fatigat,vcro  vid:us,primu  lcquutus  cft  (cntcrh- 
liam  illa  iplam  g[  oppugnabat :  poftca  in  cian  diuina  virguJa  &  Spiritus  fandU 
du(^u,dclatuscft,qu.am  adfincm  v(que  vitzconftanccradicruit.Dccrctiim 
t iliccr  Dci  arternum  in  Prxdcftinationc  non  cflc ,  cligcrc  prxcifc  &:  ablblutc 
ad  faluicin quofdam,quos  nondum dccrcuillct  crcarc ;  quod  voluit  D.  Bez.i: 
ncquc  vcfo,pofiio  dccrcto  crcationi$&prxui(blapfij,quoidam ,  citta  antc- 
ccdciucm  ractoncm  Icfii  Chriftiiqifod  volcbant  iTacres  Dclfi:nfi:s:(cd  ex  crea- 
tis&:l.:  !  Dcovcrafidciobcdicntiarefponfiiricflent,quod 

abcruui..iu.MU  .  i^i.i  &: NicokoHcmingio  ,  &ahis  pemiultis 

Thtologrsadlcrnunc  ..  .  . .liamGhniEcclciiarmnnoftrarumfucrith- 
bettaStatq;  ctiam  nunc  pcrmultis  locis  fir,vt  in  hoG  aFcjumcnto,  in  quo  nulla 
vnquapriicaSjTiodusquicqdcfiniuitjvniahqlc  pluribus,&do<5lorcm  eli- 
gcrcilncal'  iflcniafcmpcrlieucritr^namjVtali  rra,DoclorIo- 
ancsHolm.i  .  .  ,  cundus,quigrauirtiinoprxftantium  i  ..^u;  >  >"ini,atquc 
imptimisDD.Curatonim  conlllio,poft loUicitatos fruftraD.  im,& 
Mollcrum,alio(q;cuocatus,exhocipfolocodocuit;fi:ntentiamHcmingii,vt 
lcimus,amplcxuscft»eamvjuc3critcr dcfcnditjtamen  non  defucrc  Amftcro- 

'      .luincgotiu  Arminio in  haccaufla f;iccflcrcnt,accur   '  '  ' 

...jrcccptaqiinEcclcllisnoftii^,rcnrenri.irccct1crcr;o'  . 

«ft 


ORAT.  DE  VITA  ET  OBITV 

rftiubiio  Scnacus  audoritate  &:fTatmm  xqiuniinitarc  vchcmcntia:  adcD,  * 
tranquiJle,adcio ecianiamicc  &: fratcrnc lempcr  Amrtcrodami  cum  CollcgJS 
vixcrit,finc  vllalimultatis,vcl  odii,vel  inmdix  nubccula.  £t crat  alioqui  viri- 
ftc  Dci  nontantumadcandorcmfadus, ied  fan^lis  quoque  Chiifti  pra:cc- 
ptis,&rpiritu,ita  infupcrcflformatus ,  vtplacidc  ditlcntientcm  fcrrct  j  ncquc 
facilc  dc  quoquam  dc(pcrarct ,  qui  modo  Chrifhim  in  fcripturis  loquentctu 
audirc  vcllct,qiiamilliusdiuinam  moderaDoncm  &:  xquanimiratcm  omncs 
&  nouimus  &:  admirati  fumus,  tanto  magi$,quo  nos ipfos ab  iftis  bouis  pxo- 
prio.conrcicntix  noftrxtcftimoniofentimus  adhuc  abcllclongius. 

Quum  autcm  obitu  ClarillinxDrum  &  praiftantilTimorum  virorum  D- 
Dodkoris  lunii  &  D.Lucx  Trclcatii  fenioris  orbata  Profcdbnbus  Acadcmia 
Hcrculcm  rcquircrct,  qui  fuftincre  huncorbcm  pollct  ,(qucm  intcrca  folus, 
&dCollcgisdcftitutus  fiilcicbat  Atlas,  Rcucrcndus  virDoftor  Eranci(cu$ 
.Gomanis )  vna omnium  vocc ,  Sc  publico  patrix  confcnfu  itum  eft  ad  Arnv- 
nium,quinihilminuscogitans,Ecclcliam  ChnftiiamdecimumquLncuman- 
num  Amftcrodami  curabat.Scd  quum  Amftcrdamcn(csncgarenr  Cc  illius  o- 
pcracarerc  poflc,quod  hunc  prxjdpue  dicerent  habcrc  fc ,  qucm  fuccrclccn- 
libushxrcfcon  monftri$opponcrent,dicinon  poteft,  quanta  tunc  bonorura 
fucricconftcrnatio.Dclibcratucft  ^KVrienihdnon  tcntatii.  Profcdbi  funtpu- 
bliconominc  ipfi  AcadcmixnoftrxGuratorcs,NobiliinmusDou(a,&  D. 
Ncoftadius,vnacum  Amplilfimo  viro  Reip.noftr^Syndico  D.NicolaoZcy- 
ftio:mifliiscodcmabIlluftnllimoPrincipeD.  loanncs  Vrcnbogardus  pa- 
ftor  EcclcfixHagienfis,&cx  fuprcma  CuriaD.Nicolaiis  Cromhoutius.  Hi 
omncs  varie  PrudcnrilHmum  cuis  Rcip.  Scnatum ,  &  Synedriura  paftorum 
(eniorumque  pcrmoucre  atquc  impcUcrc.  Vix  tandcm  multislaboribus,  prc- 
cibusjipla  quoq-,  IlluftriflimiPrincipis  imcrccflioncobtcntumcft,  vcdimif- 
ftis  opcrara  prxftaret  Acadcmix.Obftabant  nihilo  lccius,  qui  oprimos  cona- 
tusplcrumqi  folcnc  fubucrccrc,  (ulpicionumrumufculi,quibusinnoccnrix 
fiix  &  cajidoris  &  crudirionis  clypcum  oppofiuc.  Hocfrctus,Deiinrchquo 
bcncdidioncmlecurusexpedabac.Ergo  rc  Hagx  Comitis  apud  D  D.  Cura- 
torcs  audica  dilcepcacaq;  in  pra:fcncia  grauiu  quorundam  Thcoiogorum,dc- 
prchenfumeft  ,  fuJjficionfsill4smdUfult4sjiu(fe,  nequecaujfamfuilfe^curdefideti 
Chrijii  feru9  quifquam  iniqmut  fentiret-.libertate  enini  propbetandi  m  Ecdefta  conceffd 
vfum,nihil docuijfequod  Relt^ioni  Cbriftianaejfet immicuin.  DoAoriscrgo  gradii 
Deohominibufq;  fauencibusconfcquucusell  publicc  mhacipla  Acadcmia 
primuSjContcrcncccumfolenniterexhocipfoloco  Anno  m.  dc.  in.  Rcue- 
rcdo  viro  D.Doclorc  Fr.Gomaro.Sic  igicur  lacobus  Arminiusin  Fr.Iunii  lo- 
cumiubcnnbusicaCuracoribusfurrogacuscft.  Ec  ncquidipliushichdeiacq; 
aucoricaci  dccflct,ob ca qux  Amftcrodami  aliqu.indo  fparia  flicranc,  placuit 
prcsbytcro Ecclciiaftico  iUum  di^ccdenccm  luculcnciflimo  ccftimonio  cxor- 
uatum,oranibuspiis,probis,  & dodlis virisconjnicfltlirc.  Quod ica  fonar: 

TESTI- 


D.  lACOBI  ARMINII. 


TESTIMONIVM  E  C  C  L  E  S  I  i£ 
Amflcrdamcnfis. 

S/  ipfa dqusiaiis  iMio ,  tn  comwuni  homintim  focittAtc ,  pro  kgt idmdiu utum  va - 
luit^  vtiommtnddfi»n{frsiUr4,v(rn4tifqutttfltmonto\)or,tjliortdtgruiudi(4' 
rentur,  qui  rjpi4m  dt  repuh.  ofttmt  mtritt  tjfcnt ;  mttUo  nugn  bonorc  ijio  digni funt^ 
qui  in  vtrbo  Det  Ul/or^ntti.fdtrofnndo  EuMigelii  minijltrio.tn  Ecdtfia  Domtni  nojlri 
Ufu  ChriJIipluribtu4nnis/ingtt!.tri^  aim fruilujum Uude prtfutrint.  Qiurtquum 
idipfum  ttunc  4  nohis ,  Rttitrendits  tn  Domtno  ErattrD.  D.  tdcobut  Armintut  pttitritt 
buic  null  0  modo  dentgandum  dtximui . 

lloc  it4qut firtpto ,  omntbm  ac ftngutisttjiatum  vtltmm  ^pranominati  viri  or- 
n4tifimiacin  Chrtfto fjmmjfiiomnium  Cbartftmi,cumvitainculp4tay  tumfumt 
diilrinejum  dtniquemorum  fummam  inttgritatem,  ita  nobti  tam  diutina  confuttu- 
dine  ejfe  perjped^m  &  exploratam,  vt  nihtlantiqttiuf-nobisjit ,  quam  iUnuconfthot 
9ptra,famtliaru4tt  &  tucefttudine ftmperfrut  amicitiamque.qux  iam  mulce  umpo- 
rt  inter  n^sfuit,  colere.  Ctterum,  quandoquidtm  aliud  Dtm  Opt  Max.  dt  ipfo  nooif- 
qutconjlituijftvidttur  :  tft , dt quo ipfi  Demino Dtonoftromaximat agammgratiof, 
pro  fumma  hailetim  fuaerganof,  totamqutbanc  Eccltftam  noflram  htntuoltntia,  qua 
coriftdum  eft ,  vt  tx  huim pradtiii  Demini ,  ac  cooperarti  m  vinea  Chrijii  omntum  ds- 
leilijiimi  ftudio  &  Ubore  ,  inttr noftros  hicindtfelfc  nobifcum  &  aUcriterexantUto, 
fruhm  &  vidtre  &  iucundiftimeptrciperepotutrimmnonpcenitendos.  DileSiftimo 
dutetn huicin  Domino Tratri,proconiun£lisfuisiHDomino  viribm tproaUcritatein 
dquis  pMribufjjnobtfcumfundtonis  fua  partibm  ftdulo  tutndis ,  propromptifttmo  vbt- 
uis  nobiscommunicato  confilu.nihil  non  fant  dtbtrey  omnts,animo  lubtnttjitmo  conji- 
temur.  Quare ,  vt  breuiter  verbo  vno  omnia dicamm,  ( quandoquidem  ipfim  &pietat 
&fumm4frobitas,nec  noneruditiofingularis.fuo  idfibiiure quoiammodo,  vindicare 
vtdetur}it4  AmphJ^imum  huncDominumar  Fratrem  in  Chrtfio  maximevtntran' 
dum,omntbm piti.probis  ,do£lifitmifqut  viristommtndamm,vt  maiori fiudio,  magif- 
ve  tx  animo  commendare  non  pojlmus.  Datum  in  Sjnedrio  nojho  Amfielrodami 
Vlll.  Septtmbr.  160^. 

Omnium  nomine, 

Vcrbi  Admimiici  cuuini  loannes  Vrfinus  Prxics.Syncdrii. 
loanncs  Haliuis  Ecclcfuftes  Amftclrod. 
loanncs  Halsbcrgius  ciufdcm  EccJcfix  Paftor. 

Scd  &  clalTIs  vniucrQ  (TViw-nK»?  iph  dcdit  in  hanc  formam : 

TESTIMONIVM  CLASSIS 
Amftcrdaraenfis. 

Vliiuerfit  &  finguiii  nrtftmhoc  no/humtefiimoniumltfiurisrtlauiiturif,f4lus 
&pax  per  vnicum  Medtatortm  Chriflum : 

(o)  (u)  (o)  Quoniam 


ORAT.  DE  VITA  ET  OBITV 

f^omam  Orndtifmm  Dodipmufquc  vir  D.  Ucobm  Arminim  ablUuflriim 
&iodrtinidurifmu  Dommii  CurdtortbmAcddemiaquxeJlLugdum  B<»tMuorum,a 
Minifteriofanilo  (  quomultisidmdrmisfummdCumUudtin  EccUJU  Amfterdamen(i 
fundm  eji)  adpubltcdmprofrfionem  facrofandd  iheolofft  vtcdtm  &pubUce  inau^- 
ratm  efi  :  nos difcedentemprafenti  hoc noftro frtpto, licetexiguo,iifdem,  &ommbu> 
probis  commendare^  noftroque  teftimonto^  (vt  moris  eft)colMnef!are  voUttmm.  Teft^t- 
inur  itaque  nos ftrui  lefu  Cbrifti »  ma  cum  Senioribm etufdem  Claftis  Amfterodamen- 
fii,pradiitum  D.  Dodorem  Artninium  tamanteannosquindecimfuijfemembfumn»' 
ftra  cljjiii,quo  ttmpore  fanum  doclrinam  pure^  magno  cum  friiBu  docuit^Saerament* 
tHxta  inflituttonem  Domini  adminiftrauit ,  &  veram  Cbriftianamque  Religionem 
frtagno  cum  sjkpropagauit ,fuaque diltgcntiprafentid  Clafticalem  cottutn femperor' 
natiityfuo  quoque  prudenti  confilio.res  arduas  magnique  momenti  cum  aliis  compofuit, 
onera  omnta  tmpofita  ad  adificationemEccleftarutnJpeHaniidypromptefemperfufii-' 
nmt ,  fan^amqHefuam  vocationem  bonejlute&probitate  vita  in  bum  vfqut  dtemor- 
nautt.  Hreuiter,fefe  talem  cum  in  muntre fan(lo,tum  in  vita  confuttudmc  ergaomnesy 
qualem  vtrum  Chrtfii  feruum  dtcet  ,praflitit :  vt pr» fua  erga  nos  btiituolentta  &  bu- 
mamtate  qua  qncmque  nofirum  (omplexm  r/?,  maximas  &  immortaUsipfiagamm 
gratias.  Rogamm  itaqiie  vniuerfos,  &fingulos,cutufcumquefint  OrdinUyVtprxnomi- 
nMum  O.  D.  lacobum  Arminium,  taUm  quem  dtximm,  habeant ^agnofcant^compU' 
Qaniur  foucantque.  Eum  quoque  talihonore  quo  dignmeftfproptereximiaeim  ingt- 
nn,&  fmguUrta  in  iUo  luctntiaiiona)  ajj^iiant,  acpro  virtlt  fanilos  tim  conatm  adiu- 
ueht^ad  Dct  nomtnis gloriam,ncc  non  SchoU  &  EctUfia  adificationtm.  In  quem finent 
nos  eim  CoUrga  &  loitferui  muUiformem  Spiritm  fan^ltgratiamtUi  ex  animoomnts 
comprecamur.  Ainfierodami  yt Claftcaltnofiroconuentu  ^  CaUndis Septemb.  1^05. 

loanncs  Halsbcrgius,Prx{es  CUffis. 

loanncs  Hallius ,  Ecclcfiaftcs  AraftcrodamcnfisSctibaClaflis, 
eiufvicmque  nomine. 

Sarifiic honcftcac laudabilircr dc  Arn-iinio  ftatrcs tcft.ui funr?  Sic crgo 
iile  in  Acadcmiam  venit.Ex  eo  ccmporc  CollcgxomncsamiciuTiconiunclif- 
fimum,SchoLi:Senatorcm,Proreflorcm,Redlorcm,Studiofioranespaa:cm 
humamniniumcxpcrti  funt. 

Vix  pedcm  intulcrat  in  Acadcmiara  ,  quum  ftatim  dcprchcndit  S- 
Thcologix  coniccrancos  quiftionimi  dumetis  lc(c  implicarc ,  &  ncglcdbs 
(cripturis(pino(aqua:damThcoremata  &c  Problcmatalciflarc.  HociUc  ma- 
Ium,rccumCollegiscommunicatacmcndarcftuduit;  Sctccitmagna  expiL- 
ic:rcuocauitcnimprircumillud,&  malculum  &  torolum  ftudcndigcnus, 
iui.enefl'jiicpal.ibundosad/ontcslalufis,fp\iiosilJosatqueillimcsfontcs)re- 
craxit,qiuntum  P'irMit,vtcxiisrcligioqua!rcrctur:  nonillaquxaltcicirioni- 
busautnudai^  cionccontcntaadanimospafccndostomparat.t  i 
^ux  chaucaccmipuat ,  qua;  vcritatcm  eam  lcdatur  qux  cft  lccundum  picta- 

tcm: 


D.  lACOBI  ARMINII. 

tcm :  qua  tlircunt  adolcfccntcs  iuucnilcscupiditatcs  fugcre ,  domttin|uc  ctfr- 
nisillcccbris  vicareinundi  ini]uinaincnca,cnqucHiccrc  &:p.'itijquj:  Chnllia- 
nuin  a  Gtntihdilccrnunt.  Illudidcnndcni '     '    iisSciuaror!      '  ,N//£ 
0l>und4uerffiuf{ituveftr4piusqu4mScTil;4rumc  i  'Ui  ijkorumtneqiu^^u.^ ingre- 
dimtni  in  rtgnuin  i  cclorum, 

AfKcicbat  ipfum  intcrca  Chtjllianitati»  tam  milerc  diuulfa:  &:  diftradki 
conftdcratio, dcqua raro finclacrymis,  nunquam finc airisgcmitibusloquc- 
batur.  O'^     '  hat.opt  i     "   ^  '      >i  Ecclcii  r  !>ramvnumalu|uan- 
-docorpiib.  .  I . A^ccpto Dv^       .   .....^icnt.  lu..  .  .1  .ti,idquodrcselt,Cu- 

riam  Papalcra  non  quxrcrc  ca  qua:  funt  Chrifti ,  (cd  vohiptatcs,  honorcs,  lu- 
cmm  ,pompam  huius  fcculi ,  &  tyrannidcm  in  animas  paritcr  &  m  coipora. 
rroindc  dcrcbus  falucis  &  comniuni  pacc  conftitucnda  non  poflTe  aut  dcbc- 
rc  qucmquam  cum  illa  mcrctricula  inirc  confilia.  InaUismagnapartceiTc 
ftudium  confcicnti.T:  &:  piccatis :  ac  non  tara  iuccncionc  aut  pronofito  pccca- 
ti,quam  dubiis ambagibus  in  quibusmuhosignoranria,multosmaiorum 
autorirasjmultos  dogmacum  vcl  a  (e  pofitorum  v.cl  diu  dcftrnfbrum  pcrtina- 
cxx,  multos  fcripta  reuocadi  vel  rctra(5Undi  pudor,  multos  dcniqiic  imquam 
dc  fracribus  iudicium  a  concordia  arccrcnti  Quibusomnibusmedicinam 
putabat  adferri  pofic,non  a  gIadio,cnicc,laquco,  viuicomburio  led  a  prcci- 
Dus  &  placida  atqucamicainftitutionc^&iandlxconuerfationisexemplo. 
Itaquecum  omncs  ad  piecatemhortabatur,tumiIIudimprimiscurabarvc 
rcfi:(flisfpinofisquxftionibus&:ingcntiinaniumadfcrcionumponderc,qui- 
bus  Scholx  pcrftrcpunc,  cadunraxatcxScripturispctcrcntur ,  qux.adfidci 
nccellitatemfacercnt ,  &:advitam bcnc  bcat«jue  inChrifto tcanfigcndam. 
QucmipfiusconatumcIufiunsSatan  ,incaurispcrfuadere  ftuduit,  Hcri  hxc 
ab iplo  adgloriam  aucupandam,  ad  oftcntandam ingcnii  vim ,  ad  rcs  inno- 
uandas,  adicrramcontcntjonum  &  alccrcationum  rcciprocandam.  Mouic 
igicuc  vetcrcm  Camarinam  irerum  malefuada  fiilj>icio  \  fi:d  cam  Proieflorcs 
ipfi  &c  Collcgxprudenri  Curacorum  con^Uio  inipfahcrbaopprcllctc :  cuius 
inrcifidcmhoclNSTRVMENTVM  profcrcndum  pacauL 

EX  GESTIS  ACADEMICiS. 

?rofefforttf4cuU4tit  Theolo^u.quim  ipfis  reUtum  tffet,  Cbfem  DordrMcen^m 
b4C^4U4men  forma  conceptum  inter  cttera  po/itijft, 

[Quurn  ia  Bcclcna  &  Academta  Leidctrfirumorntcoiitroacrilasquardjmcirca 
dodciaam  reformacarumEcclcnaramoborus  ctrcccDfuit  ClafTls  1  nccciTatium 
dlc,  vt  dc  tis  cootcouecfits  quam  cucinimcquccompoDCDdisSvDodusdcliberct» 
Tt  rchifmata omota  Sc  offcndicuta  qor  indc oriri  po{ruoc,tempdtiuc  araoncaacur, 
coarciuccuiqi  voio  licclcfiatu  rcfoimacarum  contraaductfariorum  calumniami] 
D.D.04r4torihus  dr  Confulibus fcifcit4ntibus ,num  qut  ipfis  controtierjU ifiiuf- 
modi  ejjent  perfpetU:  reinterfeprimumex4min4tjftor/imperpenfai]ue^vn4nimitci 
reJponderunt:Optaffefc,^Ujfe  Dordractn^  meHusordin^tiufjut  in  bac  re^ihim  tffti 
^nttr fiudttfos  qui^m  fpinari  fe  plurM  di^utariy  qua  tpfisgratujitf  tnttr  ft  vtrojm  tjl 

(o)  (o)  (o)    X  .  intn 


ORAT.  DE  VITA  ET  OBITV 

inttrfdcultdtis  Theologic*profef[ores  ^  nullumiitfaimen,  quodquidmconfltteffctn 
fundamentis  do^lrm*.  Ddturos  quoque  operam ,  vt  qux  wtcrfludtofos  dtf^utationes 
tjitufmodtobortdfunt^minuantur.  AilumX.  Aug.  A.  i€o^. 

Sulrfcri^ftre,  lacobus Arminius proCcmporcRcdor Acadcmix. 
Fraocifcus  Gomarus. 
Lucas  Trclcatius. 

E0  ipfo  diey  quum  idem  quoque profofitum  effet  D.  lodnni  Kucblino  Regenti  Col- 
legii  Theologiajtjpondityfe  iis  qud  a  D.D.profeJJbribus  dt£lu  erant/uffragari, 

Snbfcripfit ,  loanocs  Kachlioas  Regcos. 

Acquc  hjcc  quidcra  tunc  ita  ada,  Poftca  cocnitionem  eorum  quarfcrc- 
bantur ,  HagiComins  fufcepere  Illuftrium  Orainum  voluncate  Scnatorcs 
Curia:  Augultar :  qui  qnid  dc  re  omni  (cnfcrint,  rcfcrrcm,ni(i  id  omnesquot- 
quot  adfuntjfcire  arbitrarcr.Scd  dum  lic  luctatur,colle(llo  tandcm  cx  labori- 
bus,  pcrnnaci  fcflionc,  adliduis  ftiidti<;,  5<:  ccrtaminibus  fmc  vlla  miffionc  in- 
tercurrcntibus,morboathJctaChi        ailotandemdcfixuscft :  Quidau- 
icrti  mirum  fi  commotusfucrit  fama:  luar,(alutis,& laborum  difpcdioi  quum 
ncquc  viro  bono  quicquam  fama  fua  fit  antiquius ,  neque  Chriftiano  falute, 
ncq;  S.Theologis  doclori  pctitisexScriptura  dcmonitrationibus :  OpprtfiiOt 
inquit  Sytacidcs^infanirefadtfapientem.  eadcm  huic  doiorcm,cx  dolorc  mor- 
bum  conciliauitjcx morbo  mortcm.  O  tcirum,  &  vipcrium,cxquc  imo  taN 
taro  cxcitatum  malum !  Quotics  illum  ex  Propheta  priuatim  etiam  cum  gc- 
mitu  exclamantem  audiuimus?  Vd  mibi  mater meAtquare genuijli  metVirum  dif- 
(ordia  in  vnitierfa  terra  ?  necfceneraui^necfcenerjuit  mihi  qutfquam :  & tamen  omnes 
maledicunt  wihi.  Rcuocauit  tamcn  fc  ipfe ad  rationis  & tranquillitaris  (epta, 
animo  nunquam  non  exccKb,  nunquamnoninfratrcsfuosxquo&comi: 
quorum  caula  paratus  crat  quaslibct  malcuolonim  contumclias  dcuorarc  & 
concoqucrc,  ftoaucho  non  Catonis ,  icd Spiritus  Chrifti.  Ei upit autcm  la- 
tcns  v jfcc;  ibus  malum  pra:cipuc  v  1 1 .  Fcbru.  huius anni  :^od quidcm  tunc 
ita (c prodidit,vt  mcdici  ftanm  lcnta  & cauta  curatione  opus cfte  iudicarcnt 
Etfi  vcro  initio  xger  vix  corpus  traherct :  ramcn  pcr  interualla,<]^uum  liccrcc, 
lcdionum  Sc  vocarionis  i\ix  laborcs  non  intcrmiiit  i  ncque  cauix  iua%  vbi  o- 
pusfiutjdctliit.  Itaquc  Hagam  itcrum  iterumquc ciiocatus cxciirrit,&  pr^- 
clar.-ini  fidci  fuoeprofclTioncmcdiditcoram  mulristcftibus,  &poft  vltimani 
illam  amicam  collationem  hoc  vnolccundumDcum&confcicntixfuartc- 
ftimonium lc  lolatuscft ,  quod iii  pancgyri  totius  HolIand.iar cftet a Dominis 
fuis  Clcmentillimis  paticntcraudiius:quorum  illeprudcntix  tantum  tnbue- 
bat,  vt,  fi  quid  iib  i  humanitus  cuenirer,  non  dcfuturos  I  jjcrarct,  qui  cauft  .t- 

3uitatcm  quafcmcl cognouiflcnt ,  cftcnt  fapicntia: fux fauoris patrocimo 
cfcnfuri.Haga  domu  ciclacus,vix  le  copofuerat  adDominoru  (uoru  manda- 
tacxfcqucndajconfignandaqjaccurratcquicafcfucrantinamica .  " 


D.  lACOBI  ARMINIL 

propofHaiquum  itcruinillum  vis  morbi  adortacll,tanto  vchcmctius ,  quan- 
to  plus  incrcmcnti  cx  mora  &  virium  imbecillitatc  contraxcrat.Itaquc  mor- 
bo  prcnusliicris  ad  Illuft.  Ordinesrcriptisjfcle  modeftc  cxcufiuit,quod  iplo- 
rum  voluntati  dido  dic parcrc  non poHer :  StUdulo i^um  detinm ,  (tnft^itfe 
Um  magnam  pM  rtm^quMt  nunc  Dto  ita  roltntt  cogdturdbrumpert.Ah^uJcAuditum, 
remqueomnetunc  fcripto  fui{fefxfubitam,PeJfe  illudnecrptati  fatisfactre.  Si  tmtttU 
'tffAtquaconftgnardtomninocuftrtnt ,  curaturum^  rtftvtlrtfiitutoperChrijligrA' 
ttam  intcgra  omnia&perfe^la  habtrent,vtldffunno  abrupta.Quam  vero  confffionem 
edidijfetjantum abtffe.vt  dtea qutcquam dubitaret ^vtlontraconftanter  iudtctt.eam 
ptr omnia facru  literit  conuenire.  Proinde fe  in  ea perfiare :  Paratum  cum  hac  tpfa  fde 
(oram  tribMnaii  lefu  Chrtftt  Filii  D  e  i  iudick  viuorum  &  mtrtuorum  vel to  ipfo  mo- 
mento  comparere.  Intcteainualcrcebat  indies  morblvis.obnitcniibus  ouidcm 
quantum  pcr  .irtcm  atquc  indufti  iam  fieri  potuit ,  '  ■    i^q-,  vires  prolcdlan- 
tibus  Clariftiniis  &  cxcrcitaiillimis medicis,  D.Du ^ .  . .  l  auio ,  D.Sebartia- 
no  Egbcrti,  D.Hcnrico  Saclio,D.  Rcincro  Bontio:  (cd  truftra  quum  indo- 
mita  mali  pcftinacia  ipli  quoque  arii  faccrct  opprobrium :  Altius  enim  defi- 
xaquam  vrcucllipoftct,nouaindics  excitabat  (ymptomata:febrcs  ,  tullim, 
hypochondriorumextcnfioncm,  exlpirandi  difficultatem ,  oppretlioncm  a 
cibojlaboriofos  fomnos,  atrophiam ,  arthritidem ;  nullamquc  xgro  pauLim 
vclrcquicm  conccdebat :  acccilcrcpoftea  dolorcs  in  intcftinis ,  iho ,  &  colo> 
cum obftrucflionc nerui  optici  finiliri^&ciufdcm  oculi obfufcationc :  nihilo 
intcfca  minusdciiuicntccalumnia  ,  aut  de  confucta  atrocitatc  rcmittcntei 
cuiushoc  loco  immane,  ftupcndum ,  tctrum ,  atque  horribilc  &  ad  poftcro- 
nimmemoriam  tranlmittcndumcommcmorabo  cxcmplum.  Qijumdeal- 
teriusoculiobfuicationeinnotuiilct-,  fiicrc  ,  quihocinterpoenasquasDeus 
hoftibi  '        impiiscontcmptoribusruinominiscomminatur,rcfcrrc  au- 
dcrcni  .  .  .    i.ucntque,  hunc  prx  aliisinfignirerimprobum  vclcxfupplicio 
ifto.Etnc  Ichcma  vel  color  huic  tam  foedo  atquc  immani  fiicinori  dccftct, 
confultifuntlibriiacn  ,  quos  nunquam  Chriftiano  nifi  cmn  vcncr.itionc6c 
prccibus.i'     '  '  \1  Zachaiiam  Prophctamlocus  dc 

oculorumc\  iulil.  ^oij^  D  .o;i.ins  ;  Uxferitplagaquapercutiet  DO' 

mintuomnesgentts  quxpugi:  .  ./fut  Irrufalem.  Tabefietcaro  vniufcuimqtu 

ftantisfuperpedesfuos^&oculieimcontahtjtent  inforaminibui  fuit ,  &Ungu.teorum 
contabtfctt in  orefuo.  Et  altcr ;  O paftor  ideli.delinquensgregem  ,  gladtus fttpir  br4' 
cbium  eius.  &  fuper  o(ulum  dexterum  eim:ariditateftccabitury&oculiti  dtxter  im  te- 
n  e  brefiim  o  hfi  urahttur. 

Islocusin/andhim  Chriftifctuumcorporcquidcmadfliftum,  fcdanimo 
nunquam  non  fcliccm,nunc  vcroctiamfelicjllimum  contorniseft.  Horrclco 
ramcnormis^&dctcftandi, &impiifa(itii^         i.    Qpi  '  ^iui 

fratrcmtuumcondtmnas  pioprcr  qucm  (..i.  liuis  Cmguui*.  iiiUin^)iui>  '^i't? 

(o)  (oi  fo)    j  quid 


ORAT.  DE  VITA  ET  OBITV 

qniti  fcmum  Dci  pcticisquafi  cx  iplo  ccclo  oraculis in(cdlaris,qucm  prafdare 
dc  Ecclcfia  vniuctla  mcricura  non  ingraca  poftcriias  agnofcct?  quid  ludicium 
tibi  vlurpas  in  fracrcm,qucm  amaii  prxa-pit  Dominus?  Audi  ipfum.  Non  ptc- 
cauit ifteyruqueparentes eim ,f(d  hjtc  fiuntvttnanjftficnturopeT^Dei.  Audi  itcrum 
cundcm.  Kolneiudtcare,neiudtcewmi,  Audi  Apoftoium.  Mihi  pro  minimoefl 
quodiudicorerobittiiutalfbumanoiudicio.  Qui  iudicatme,  Dominuseft.  Itaqueno- 
litejtntetnnpus iudicare.quoadufque  Vintat  Dominus yqui  & iUuminabit  abfconditM 
tenebrarum  ,dr  manifeflubtt  confiUa  cordium,  &  tunc  ertt  Laus  vnicuique  a  Deo. 

Adconc  tu  (ccuruscs  cucncus  tui,vt  coftcctenon  vclaccrbiorcdolorc  cru- 
ciandum.Et  camcn  non  dexccr  oculuslaborauic,  (cdlsuus,  nequccxcoccacio 
fuic,(cdobfu(catioduntaxac ,  ncquccxficcacumcftbrachium,(cdntiumuic. 
i,inguavcroadcxtrcmum  vfqucarticulum  vicxofficio  fuo  cxpedite  fundla 
cft.Itamiicnshicroplunris(Iipcra,intcra,dextcra,la:ua,diuina,liumana,pa- 
cicerquumvQluncanaiiantur.Fucrcctiamqui<lcn(Minncludctcs  Vani  or- 

B I  s  A  M I  c  V  M,  cominifccrcncur :  quafi  non  ui  ^juando  impictas in  fxn- 

doClirifti  nomi«caulafucrit?Abitcrcarabx-i,ra:cuIimcommoda.  Qijidno 
tcmabicisinferuo,quiipfi  Deo&Domino  vicxnonpepcrciftis  ?  Scd  rcdco 
adid  vndcdigrclTusfucram.  Hifcc  omnibus  malis  Intigacus ,  conftantcm  ta- 
menanimum&placidammcntcm  (cmpcrienuuit.  ItaqucdcfcibuitatcjlJa 
Sc  Icporc ,  &  confucta  iiilariratc  honcis ,  6c  pcdloris  candorc  nunquam  quic- 
quamrcmiiit,acccdcntibusadDcumpro  ic&  pro  Ecclcfix  concordiaprc- 
cjbusardcntiflimis.Quamcrcbrxfiicrunt.quaferucntcsiliiusad  Icfum  Chri- 
rtum  in  morbociacubaones?quqgaudiafibi  polliccbatur?qua  fidei  perlcue- 
rantiaextrcmumiliumfibiinccrrisdicmcxfpcdlabac  ?  Si  iracrcs lc ad  prcces 
componcrcnc,tpicq-,  dolorc  impcdirccur,iubcbac  fubinde  cxlpcdlarc,  doncc 
adfcrediiftccvc  vnapoflcchocfTacernitaris  officiodcfiingi.  Prccum  formu- 
l.c  c  pluribus  pauca:  iftxnocatxfunt.  MagnePaJloroutum,quiperfan{iuine£terni 
fcederit  redu£im  es  ex  mortuktDomine  &Seruator  lefu.adtjio  mthi  oui  iujirm^t  atj^  af- 
fiiSa.Dominelefu,jidelit&mifericos  PontifeXyquiin  omnib.  ftmUiter  tentari  fotuijis 
^bfoj peuatOyVt  ipfa  experientta edoQm  quamgraue ftt  Deo per paftonts  obedtre  ,  pojfes 
fioprxrum  irifirmitatum  fenfuaffici.miferere  meiyfuccurrtmihiferuotuodecsanbenti^ 
&totmaliiprejfo.  Dem falutis mta y  reddeanwiammumidoruamregnotuoceclefii 
corpm  vero  refurreclioni. 

Quuiiiautc  '  ':ciuivinialia.mcdiCiscflccadmonitus,  vtobinccr- 
tosvitxcxitusu;ii'u.iLutdomuifiia:,&fiquidvltima  voluntaie  mandatum 
vcllec  ,  curarct;tantaa:quanimitatclcadmortcm  compofuit ,  vtamici  ad- 
ftantcs  qui  in  omni  vita  morcsipfius  obfcruaucrant ,  taiuam  tamquc  heroi- 
camincxtrcmoadhi  modcrationc  fucrintadmiraci,pcticrintqi  abco  vltimii 
bcatc  moricndicxcplum,  a  quo  iampridcm  multadidiccrant  rc6lc  viuendi. 
Quum  igitur  (cntirct  ccmpus  immJncrc  rcfoUuionisfiuCjncgi  ignorarci  Dia- 


D.  lACOBI  ARMINII, 

koli  infidias  ,  nihilpriashabuit ,  qtiam  vt  incondcndotcftamcntobrcucm 
ipfc  CONSILIORVM  SVORVM  V1T.£QVE  RATIO- 
NEM  didarct.  Eam,quiafidclisdodorisofficmmcontinct,  incxcmplum 
inquc  tcftimonium  rccitabo. 

EX  TESTAMENTO. 

Ante  omntu  iommendo animam  mtam  qujtido  taex  cerpDre  fuo  emi^r.tl>it,  'tri  Md^ 
'niuDeicredtoru  fui  &fideli(SalH4toTi$y  mamqutttfiartnehtna  coufcicntia  m 
ntrtmeo & vocationefimfUcittr  & fincere  ambulajfe :  foBicitt  admodum  &  curiofc 
hoc  cautns,  ne  quidproponerem  aut  doctrem  ^quodnon  adbthlta  antea  dtligtnti  txfiri- 
fturisfacrifdifquifitiontcomperifemcum  iifdtmf(ripturisadamuJiimconuenire:qut- 
queadprop^JtionevtamphficatioHemqueYeritatis  ,  Rtligtonis  ChrifiiMU  ^veri  Dti 
(ultUftCommunispietatistC- ftniljtinta  homines conuerfationis tdeniqutadconutni- 
tnttm  Chrifiijno  nomini  tranquillitatem  &  pactm  iuxta  verbum  Dti  pofftnt  confev' 
rc,  txtludens  txiis  Papatiim.cumqno  nMSavnitat  fidei ,  nuUtim  pittatuaut  Chri' 
fiiana  pacis  vinculum  Jeruari  potefi. 

His  igitur  ita pcractis,dics  alicjnot  in  inuocationc  Chrifti,&gtatiarum  a- 
flionc  &  mcditationc  vitx  mclioris  iranfinifii  fiint:quibus  D.Ioanncs  Vtcn- 
bogardus  &  D.Hadrianus  Borriusipfiim  pr.TaliisfTcqucnterinuifcrut :  vtcr- 
qucvctcrisamiciticc  &:  varionimdilcriminum  focictatc  ipli  coniundbflimi: 
kic vcro ctiam  inquotidianaptccu apud  xgrum  officio  priftando adfiduus. 
Tandcmvcro  19.  Oclobris,circamcridicm,fidchsiftcDci  fcnius,dcfiindus 
ftrcnuc  omnibus  mihtii  fua:  ftipcndiis ,  confummato  curtli ,  dcccrtato  bono 
illoccrtamine,fi:cuata  fidc,animam  fuam  iam  pcrtxfiim  curaru ,  iam  (aturam 
irumnaru  huiusmundi,i.im  Iibcrationcm  cxoptantc,  iam  {anctorum  gaiidia 
prxguftanrcm  ,  iam  Chiil^umDcumluumacrcdcmptorcmccrncntc,ocu- 
lis  in  cxkim  fiiblatis,placidc  inter  (andas  conim  qui  .iderani,prcccs,Deo  Pa- 
tri  crcatorifuo,  Filio  rcdcmptori  fiio ,  Spiritui  Sando  iandificatorifiiorcd- 
didit,     '         '  ,  '^oriaturanimameamorteiufiorum.. 

It.iowi.i^uuiui)ijv.  : :  itamortuuscft  iuftus,quomundusiftedi- 

gnusnonfijitiitafubi  ^rtot  Prophctarmn :  it.i  airrulfraclis&c- 

quiubusciusinaltum.-inobisfubuccluscft  Iaccvbvs  AaMiNivs,&nunc 
immunis,libcr,atquccxpcdir«sxrumniA,habctcoronam  tot  laboribus ,  un- 
tnfiindlimoniacxpctirani ,  fruiturqucca-lcftilcnifalcm  ,  intcrfrcqucntiam 
mulrorum  millium  angclorum,&;  Ecdcfiam  primogcnirorum  qui  confcripti 
fiintinccclistvidctquciudiccm  omnium,  &  fpiritus  iuftorum  pcrlirdorum 
&  tcftamcnri  noui  mcdiatorcm  lefiim ,  &  Cinguinem  adfpcrfionis  mcliuslo- 
qucntem  qu.im  Abcl:  -  itvcrodicm  iIlum,(juo  Dcusmomium  illiid  & 
4  nnbisdcpolitumcoij  u.i^uiiformc  rcddituuislit  gloriofo corpori  Fihifui, 
lctiindum  potcnti.im  qua  libi  potcil  fubirrcrc  omma. 


ORAT.  DE  VITA  ET  OBITV  D.  lAC.  ARNIN. 

Nos  vero,  quantilper  vilum  crii  Dco  flu(5bibus  iftis  iadabimur ,  doncc 
illc  mifcrrus  ctiam  aliquando  noftrijfuo  qucmquc  ordinc  cx  hoc  cocno  in  c^' 
Icftiagaudiacuocabif.bcncdidam  intcrea  in  Ecclc/ia  fanifborum  feruantcs 
memoriam  D.  Iacobi  Arminii,  cum  hoc  elogio  ,  F  v  i  s  s  e  i  n 

BaTAVIA  VIRVM,  QV:EM  C^Vl  NORANT  NQN  POTVE- 
RVNT     SATIS     iESTIMARE:  1  NON.iCSTIMARVNT, 

NVNC^VAM    SATIS    C  O  G  N  O  V  E  R  V  N  T. 

Qupd  reliquumcft,  Mag.  Rcii.  AmplifnNobilifT  Eruditifllmi  audi- 
torcs,adamabilcmEcclcfi2Cconcordiam  contra  (candala  &  fiifpicioncshu- 
ius  feculi  vos  cxhonaturus ,  non  vtar  aliis,  quam  ApoftoU  loannis  vcrbisj 

Dile^iidlUgamiu  n9S  inuium  ,quia(hArit4i  ex  Deo  eff.  Et  omnu  qui  diligtt  /r4" 
trem  fuum ,  tx  Deondtm  eB^&cognouitDeum.  ^uinon  diUgtt, 
fion  nouit  Deum  ;  quontam  Deus  cbn' 
rttM  eil. 


D    I    X  I. 


lACO- 


lACOBI  ARMINII 

SS.  TheoLDodt. 

ORATIONES 

I  T  E  M  Q  VE 

TRACTATVS 

aliquot  infigniores : 

Inqtib:4sqHidnamfentiatde  quamplurimisinS,  Theth- 
logta  hoctempore  co7Jtrouer/is  quaftiombM^inge- 
nue  atque  aferteprofitetur. 

HorumomniumrcricmproxitnapoftDcciicationcni 

paginamtiicac. 


3 


'Nobilijfmis  ^  Amflijjimisvim 

D  O  M  1  N  I  S 

CVRATORIBVS 

A  C  A  D  E  M  I  iE, 

CO  NS  VLIB  VS 

CIVITATIS  LVGD7- 

nenfisapudBatauos. 


Olilifinitatquc  AttipUjiiim  Viri,  vtineo  omi;i,iiu]uo\cU' 
tits4.liqtu  tniliUl  iquippc  qutvna infe iitque oMnino fim- 
pliujumdtfl)  tdem  omncs  viterwts fentiumm-^votum  dcbet 
lerie  nofirum  omnium  (j]e ,  quotquot  a  comtntione  Q-  dift- 
diisanimosal  :mus :  quinveretn  Relt^tone  atque 

S.Jl^.  '  ■'■<  eieiidafit  multoadhucmagu^  atque 


.dib 


1 1.. 


■ixtme  in  id alldborandum  .ttque  omnt 


ope  tnitendum  ftt^neinotgnoraTepottji.mfiquiautqutdKt' 
Itgio fit,pr»rfus  igntretyjut  quantiim  nulidifitdiaiH RtUgionem  inuebant,  quantum- 
quteam  impediant,morentur ,  jut  Uddnt. 

Nibtlo  tamen ninus  tam non inter  fe  diftdert,qui xlusfiientinsat^artes  ita- 
Rjnt^quin  qut  S.Theologum  trjclaut.umUo  tiita fe  dtftdcant  Acrtut :  doltndo  vtique 
exemplo ,cum ,  vtvt  utcri  maxime  interfe  committertntur ,  eos  tamen  id facerc  muUo 
pidignifiiuum  ftt^quorum  totumpropemnditm  officium  tn  co  conftflst,vtpacem  euange- 
Uz.ent,pJCttntpfnnctcoUnt,cttcrtfquc  cwf:ibtufNadejint,ji  hfuaaterna 
pericuIocoUndjmdtclentyVtJilii  pMis  'tDewpaciseu.  -^orrobo- 
rumaiqueiUprumconfendinditntcrfe .  .  .iuttr^tiuscumar.  /tusex- 
pendatyillcsquidcmdifidmfenttntitsinterfenuUibifctcKotttxptrtetii} ,  fed  ntbil 

A    i  mv.tn 


i.Cer.n. 


4  EPI.<;T0LA 

mutuo  infetcntare  jut  ftjtuere  atrocius-.Detu  ver»  bone^  quonon  vfiue  proruntpi- 
nm ,  qtii  in  ejtdtm  ipfa.  cbrijliana  Keli^ione  Miti  4&  aliU  diuerfam  fetitintiam  fequi- 
viur  :  Cdlamisnocerr-iiKjuamfcrro  iHternos  difcernimus:  neque  iniru  dii^tdta,9dia 
atqueatcmasint         fefelitesnoJIraceercentyaReltgionisnt(lrdcultu (iHialios  ar^t 
(enuis,ahiaUisftlut(m.tbitidicammyimoYeroadrefies  atque  exquifitiftma  fuhtnde 
vfquefuppitciaannuentibutnobiscaco  zxlo  Magijiratibm  odia  noflva  promouemm: ' 
ejique  huius  rei  nimis  recens  adbuc  memorta,quam  vti  eam  refricare  opus fit :  zjelo  fci- 
iicet  Chriii:  quotitsf.tttgumem  eorumfudimm.quttotiipfimet  Cbriftofiuduernnt,pte- 
tati&falutttticulucruiit  ,  tunocentifmtefenipervixerur.r ,  nemintqtienocuertint, 
cutnnefanguisaliorumfundcretur^fuumproilitsChriJlutcffudcrtt ;  Htc  vcrtaliquo- 
ttes  valde  mirari fubiittquid  rei  cffe pof  tyqHodqutim  vbiquc  veritas  vna folttm fit,fal- 
'ffitas  atitem  quatn  niaxime  detefianda  femper  venidt ,  tamen  qtiiin  aiiit  fctentttsatque 
artibus  vetfantitr,eos  quesapttd fe  certoerrare,&  quodfalftim  eH^  adfcrereatque  vrge- 
recumanimitfitU perfuaftjumum fihibahent  ,  profuomerttofaUcmexfuafententiA 
atque  opinione  ncn  tnfectcntur  atrius  oderintqttemagis  \  qt(umnempe  ftlf:r.utanto  vi- 
deaturferendammusejTe,  qti.tnto  confifiit  tnfcibilt  aliquo  nohis  propinquiore  minuj- 
queab  apprchcnfioneatqtie  captu  nofiro  remoto.Hocqttidem fiita fe  habet,  tam  ratto  a- 
iiqua ejjevidetur,cur  in  eo ,  quod Religioni dediti  fctreqttidem  intendimuSj  contentio- 
i.Crr.i;.    nemd(bea)nusfouireaiinus:maximc  cum  pratereu  dtilumfit  .notitiam  nojhram  ex  .^» 
pane  hic  folumeJfeyDettniquenobit  nonomnibuiexaquo  donafuaadmettri.  Sed  nimi- 
ruiH  hoc pracipuefempcr  oggeri  folet,trroriinReligtone  plus  pertcuit fubeffe ,  ideoqttc 
minitnttm ,aut pottus nthil aliosnos aiiis  indulgerehicdebere.  Quomcdonosgcrere  de- 
beamtiuontra  eos,qui  Religtonis  animam  atque  vitampttunt ,  deeo  nunc  nou  dictmtu 
qutdquam,auertat  bonus  Deus^vt  prdterquam  quodbommes  fumutatque  ejfe  debe- 
mus,qutdquam  ampiiuscommunecum  tUts  babcdmus.Sed  quodeosatrinet\qui  iifdem 
nobifcum prtncipiis Religiontm fuperfiruunt,  qui  Pontifidatn Hiu^cfxatviav  vnano- 
bifcum  eiurauerutitJyranntdim  ni  fe mutuo exercerey operam fuamcommodantc gla- 
diofcctilari ,  non  Yotunt/oJumquejinrentiisinrerum  quarundam  aljlruficruin  per- 
fcrtitatione interjtfe d-.fident^atqtie ,  w  verbo  dicantya  Pontificia  Reiigione quam  lon^ 
gifimiyJtnobisvtro qtiam  fniniuiumabjunt.videturneiure  merito  dtfjuiripojje ,  quit 
fit fenttntia^cui  errorett        [>ut,tmus.gcnius,& quoad  vfque  quemque  eam fequen- 
$emcertodamnet,quumJepcrpocnitentiamnunqttam  abea  apudDeumpur^iat,  Jedci- 
trapertinaciamyiiiahttam  •  ■i.tremorfiw:  ""i  ntirevi' 

deturyimoaqiiefirmiterfeaii(.i/..i:t:  .ii.t.ir.j.  .ii.uinintcgrttuu  Dei  vcr- 

bofretustncafibiad  extremum  vfquevitajptntum  acqutefctt,  arquc  nia.xime  qmf 
quam  nofirum  vtla  in  re  ipfi pcjjumus  ?  quod quidem  non  omnts,  vt fapede  ea  nobts  vi- 
dttury  Umftsdamnetyquotidteaduerfus multaPatrum  ConcHtorumqnt  anathematd 
adJhruiiiitis.Sedrurfut,videtutncquidqtiidadfalutempr<£(ifictedttu,fperatu  faiiune- 
ctJfariitmeH.nottfolum,  quattntu  verumesl  ,fed  ettamqitdtenusfic  neccjfarium  tfi, 
tam  clare  Scripturis  probart  dcbtre  ,  vtiotmes  ,  ettam  indccla  plebs y  quot- 
quot  legis  &  confcmtitt fua  pradKationc  demipriafuaconutitiJalHtemftiatn  auide 

(ittrc 


DEDICATORIA.  j 

fthe  hiccpemnty  mox  Hlito  id  inttlltgm.adfcquiyAtque  mAnibtis  quafipxlpare  poftnt, 
idr'  ''luChriflmfuuipfiHfmetvcrl/iicitriomnemomninoobfiuritatemenuntid' 
«a  ..  li aiucm dogmatk mcefttas ad falutem !iquido,perJ}n(ue atque  irrefutabili' 
ttr  inter  tpfofmet  Chriflianos  probari  nonpofity  dteoautnoti  videricontendenium, 
aut  cum  magna placiditate  conftrtnium  citra lafiontm pacit ,  qua  commune  Ecclefie 
(ontinerur  r  maxtmecum parsalterutra  pra  tencritudini  confcientia  altquo  vfqueyl- 
terius fcntentiam fuam protnouere  non  audet.periculi  confcia  fbi  a  littore  longius  rtct- 
ditur  f  Qiu  ctrte  buiusgenerit funt,nimquam  in  vUo  iHa  Cbrijliana  concilio  aut in  du- 
biumxocari.aut  determinari  primum  debuerunt.cum  anteomniaconciliaexploratif- 
finijyimo  otnnibus  conciliu  priora  hacfuiJfedebuerint.Hacitrte  ratio  compontndorum 
dijiidtorum  fi  adhtbita  iam  olimfuiffctypauciorafchifmjtum  nofaremus  tempora.ftn- 
ttniitfqut  atit prxpeditndii  aut  terininandualiter  obuiam  itum  fuiffet.  Pratirea  vtde- 
turne  iure  merito  difquiri polfe  y  vtrum.quodpropemodumfttale Tbeolof^i^eilyqiMlit 
ptraccuratMatqueindcf         rheolegtamprojitentium  in  Acadt)  c  fcbolis 

aig^-:<<3«V,  (quaprainjiu  (^iinibug nihil non  fciendi  /ibidinc  nullii.init.uin  fibi po- 
nunt )  S.Theolog:.iveltnuttapropemodumejfeiogitur,fiholaflica  nenipe  atq^  fe^s^'"» 
immenfamperplexijiimarumconcluftonumexfeniutuopuUulafcentium  atque  dcpen- 
dentmm  fcgetem  catenamque  complexa ;  talem etiam  neceffe  fit  religtontm ejfe ,  qua  «- 
mnium  (ommunis Jiatui  debet  ejft eorum ,  quos  ferttare per tam  atqutfibi  inptculium 
fanHumajfcrere  yjinemacuU  &ruga  Deo  Optimo  Maximo  vifum  esl  ?  ac  prtmde  v- 
trum  cumfubaniftmt  ludicii  atque  perjpica(il?imicaptusTbeologf  indiluta  alicuius 
quafiionis  dtcifioae,  (  in  cuius  dttudtcationtm  haHdfacile  admitterent,nifiinttr  mille» 
imo  millta  aliquot  multa  vttum)  conitenire  inter fe  non poffunt/ed potiusfefe  a fe  tnut' 
cem  dirimtrt  atqut  dtfitpar.tr e  dtprebenduntur  \  Ecclejia  quoqut  illico ,  qua  lefu  Chri- 
fio  coUiguntUTyatque  maximaex  partttxfimplidorehominum  gtntreconflantyquo- 
rum pr^tertanon paui,! praoccupMtonum  fuTiimq{iotidi.tnarummoleyetiamquam 
habent  acitmatquteiy^voiit*  mentii\tdjbfirufa*  bafit  dtjquifitionesconuertere  nou 
pojfunt y&  tamen  mmo  hotnmomnium  in falutefua  periditaretur  Itbenter  vel  mini- 
mum;vtrum  vnqitani  fuostllt  Magifiros atque  Anttftgnanos  mox  illico  ftquijibi  inui- 
ctm  libtliumrtpudiimittcrtdebtanf  ,  frjtrumquefibi  inuuemrenunciare  iiisiqui- 
bttfcum  quotidie  tundcm  tpfum  tn  folo  kju  Chrifi«  Patron  inuocant , atque  eodem  ipfo 
baptifmateablHta ,  fiib  eadem Jjtjn  eodem  ipfo  fidiiobfcquio  ambutare ,  quantum  per 
Deigratiampojfiint^fttjgunt  f  Tandem  vtro  videturne  etiam  hoc  inre  mcrito  quari 
foffeyqHoufquetnintimosatq-.ieptnit  fiinicsS.Scriptura  fenfm ad.tphorifmos  in  Reli- 
gione  conflitucndot.  pcneir.vclu  jt ,  aiqiie  vtrum  non  altcnbi  mtdtcari  debeamus  illud 
•Af'  0  iei  (Jic*^*oiii,ii^^oteinet('aa'u^^omvyatquequa- 

rendi  uiuu,  re,  maxime cum  res  Scriptara  dtumafinty  nos 

autembonnihsii  ::u,^ij/uD>:ijU  ,/  t  '  ■  imoccultababereProu.iyfimplicitas 
fapefeextricetyVndenoncxtricetfefuLi  ,  . :  <arttasiuxtaApofiolumadtJicetyfcien- 
tiainfiet,ferequebodieeiufcimodi(ontroiicrfiistraflemus,  vndeexttivnonpateatynifi 
Dm  ipfe i (atlo  verborumfuorum  inttrprctem fe edat ,  vt  olim per  Vrim  &  Tummim 

A   j  faffum 


^  EPISTOLA 

f4^um:quodtdmtnipfum/ijieret,tontraqiunon  rnultopojl hdberemus ^ujt  ohmcrt- 
mm  aUjpoflaUa.  Mirumverofinonm  TbeoUgta  quoquequmplurimafmt^adt]UA 
quumfuper  iif  ccfifuitmur  aquuni  fn  f^luo  nielior-:  iudiiio^&fua  iuxtaScrif  -o- 
pbeundtlikrttttecuiquereltcla  f.fpenumerofenteniiamnos  dicercfindeqHqu^A.  .  .uf- 
fentiut.tHum placide  ferreatque  perpett :  qutdqud  autemnmando  tx  tugi  f*cr4rur» 
Scripturarttm  leclioneeruim^Myidomnecttracontentioncm  ad  noflraniyCr  quam  ma- 
xitii  f  muUorum  altorum pietattm  promouendum  refer  rc  non  magu  expediat.  Credi- 
mus.Jieodcni  Spiritu duceremur.facile  idem  fenfuroinos^atqtueodcmmodoanimaios 
tdatth.iL.  fore.AKana  Jehouapatefiunt  timentibm  ipfum  Pfal.  if.  Myjferia  Kegm  Catlorum  far- 
uulnreueUmur^optimaque  Deicognnioyimo  totum  hominu.rimorcrobi  'leutta  /f- 
houafunt.Eccl.  1 1.  ContendtreftpUcet ,  ui  hoc  contendamiUyVtalter  altero  picntior» 
ftmus. 

Exhocgtntrecogitatwnesquamplurtma  ,  cum  praterUchrymas  quasfapeeiexcu- 
ttebant rParentis no^ri .tutmumyfupraquam  quidifuam  altudmirifice  cxercertnt.pro 
juaincredtbili  fagacitate  dtfiidia  amicorutn,  tpfarum  di^endia^boflium  (ompcHdid 
ejfeiudtcant»  ( qutomniatnfuahacdereelucHbratifimxorationeyOinntno  tr.tcluuit 
tpfeaccuratifinv.e :)  atqueboc  tmdo  Edlefiu  faltem qua  minimum  tnterfedifiident,  ad 
cffenfioncm  4f  fadariun  tn  Chrifiianifmo repurgato  auerrumationemy&  regni  Anti- 
cbrijiui  defirudionem ,  interfecoadunandis  { veritate  qua aut flamus^aut  cadimue^ 
femperillafa )  cum  bono  DeopUcideyMtquefarto  teSofuoqutbufqutquorum  intertffet 
nominefgnauitcrfeduloque  profuomoduloincumberet  ,  viam  potiiuadhanc  rem 
per  tranfennam ,  quo  aliorum  Uudi fiudertt,parce prtmonfiraturm , qiiam  ipfiu  eam 
froteritefuifyquibus  feltbentcrfu(;iiiiel>jt,magi/Irti atque Jjmmyfiu  in  Domiiio^ qua- 
Jipropru Ltudi  velificunSypr.ifcripturm  ,fedcontra  qnam  opiuabutur ,  quoruiidam for- 
taJfeuimiozjlujnpArtesrjperetnr  ;  ecce  failumcjl,  vt Deoficresbumanas  adwtni- 
/hantetbiobiltfiimi  atque  Amplt(iimi  Viri ,  Academia  noftra  antiftttes  honorandi : 
SchoU  vefira,  lccleftii ,  ea ,  cut  ille  mcumbebat ,  opera  grautter Uboramtbm,  nobifque 
priuatimnouemtpjius  Itberuetiam ipfiSytriflifima vtiquecaUmitatefupremum fuum 
diem  (Uudnet.Atque  Acadcmia quulem  &  Ecclefu  quas dtxi,qiud damni  ex reueren- 
di  atque  colendipmi  Parentunoflri  obitupaffa  fint  ,vtvt  fententu  cxccUtntium  ali- 
quot  VirorumnosminimeUteantyrcilttutamcnhoKeflo  quodam  filentio  modejie  ms 
praterimittynempe  quod  m  nofha  ipforum  caufu  tefttmontum  duerevidereinur ,  qut  in 
vefiris  Amplifimu  iudiciiSyquamultit argumentit  luculentercomprobauiftuyquam  li- 
bentifitme  nobu  acqmefcimm. 

Quod  vero  ncspriuatim  attinet.qua  calamitM  nobispotuit  accidere  luiluoftor} 
euiii  amtjimm  Parentem ,  qut decus atque  cobntienfamilia noftra  fiitt.  Eaillum atate  * 
amifimmyquaetiamnumfiorentc  nequeprouecla  vfquc  adeo  vtcbatur,  qumfiDeotfa 
vifumfuijfet,vt  vulgo  viuitur.miiUo  longtore  vtipotutffet ,  nofirum  vero  quotquot Jw 
nm,nemodectmumoilauum  adbuc atatis annum  excefiu ,  vtrebmnofiru  quifquam 
noftrum per  nos  tpfemct ,  vel  minimum  projpicere  pofitt.  Tunc  qutdem ,  cuius Um  foli 
Deo  dcbttur,quidnam  tdndtm  omnium  nobis  deerat,  quodoptare  maxime  poteramm? 

ftm- 


DEDICATORIA.  7 

fimffitutione  opm  habeamm.ille  »« iugiter inflttuebat,  iUc dnmos  nojlns timwt  Dq- 
nitm  ommqueptetate  mibucbdt.iUewortsnoftrosformabst.  Si  *b  officto difceiebamuh 
illenos in ^yrum  reuocab^t.  Siconfelationc mdigebamm , $Ue nos  omm  confoUdonum 
genertconfolabatur.  Atqttefi quidem  diutius  tUumnolisfupcrftitcm  perDeipatiam 
kabuiftcmm/ubtUodomefticontftroforwaterein  qualesarboresDer  benuluitone  fu(- 
creutjfimm  ierepto  feroeonunc  nobu,  omnes  noftra  nebisJpesvnaconiu{crunt,fortif- 
qut  humana pita(ulum]prdbemm  ,  atque  infeliciftim i  mortaUum  euaderemm  ( vt vt 
falicestaliparemejatiycuius mtmerianonpoteftnonptr  omntmvttamcaUarnobu ad 
omnempietatemaddert)ttificlemenii^tm»atque  benigntftimo  Dcovifum  fuifftt  ve- 
ftr4iA.A.nobupat7onosfuccenturtaret!li,vobifquenosinitientelamveJiramfufcipere. 
AtqutbocqutdtmnominegratosnosviJhtsA.A.peromnemvitamnoftrampoUtcemur, 
vique non  intrafela  verba poUicttatto  hac noftra  conftfiat ,  ecce  boc  tpfo  iam  tUico  tem- 
pere  aliquodgratttudtnu  noftrattfttHienttm  A.A.  yeftrii  txbibemm :  Lucubrationts 
ntmptaliquot  Kcuerendipartntu  noftri ,  quatfub  Amplif^mis  vtftrts  ,iujptciis  tn  Aja- 
demiaveftraelucubrauit,cupartimDocteratM  tttulupoft  aierrtmapromcridiana  & 
pomtridiana  di/putationefisfteptnrm  erat,  prefeftionemcjjuam  auft>i(aturm,parttm' 
quecum  Hcilons  Magnifici  munm  depofiturm  ejfet ,  bonorificteoperfunclm :  Sed ma- 
xtmedeclarationem  iUam.m  quafuam  de  Pradeflinatione  ceterifqite  idgenm  articulie 
fcntentiam  inter  ipfos  prefejitonisfua  labores  apiid  lUuftrifttmes  D.  D.  Ordines  luculen- 
ufnmcprofeftmen,lattnequantumfitripotuit  ,  fidelifitmertdditam.Dtm vtronobis 
toncedat  vt Jicuti  deuotijiimts  animis  hdc  nunc  vobis  qualtactinqtie  ofttrtmm ,  ita  quo- 
que benigntqitdfetdanobis acctpiatis.  Interea vereDeum Opt.Maximitmprtcamur, 
vt  vtftrat  A.A  .abomntbm  vndecunqut  malis  tutatur  ai  dtfendat,  vobtfijjprottxe  in  eo 
omni  ,quod  lUuftriJitmorumDominorumOrdinumnomtnetnftttuttts.quodque  vew 
ttiam  priuatim  ynquam  fufcipieits  ,preitxijitmebentdicat . 

VcftrisA.A.acididiiHmi 

D.  Iacobi  ARMiNrt 
Vctcraquinacis  Libcri  orphani 
Boucm. 


INDEX 


INDEX  EORVM,Q^ViE  HOC 
libro  contincntur. 

Ordtio  de  Sdcerdotio  Jefu  ChriJliM^itd  cum  Att^orDo^orS.  Theo- 
legidcrearetur. 

Orationes  tres 

/.  J)€ Obie£foTheobgid : 

II.  De  Au^ore  &  fne  T heologtA : 

III.  De  Certitttdine  SS.  Theologtd. 

Oratio  de  Comfonendo  Religionis  dijftdio  tnter  Chrifiianos. 

■Dechratio,quaAttBor  fententiam  ftiamfroftetur  de  Prddeflina- 
sioncy  Vrouidentia  VeiMhero  Arhitrioy  Gratia  Dety  Perfeueran- 
tiaSan^orum ,  Certttudinefaltttis,  Pcrfeciionejideltum  tn  hac 
^tta.DiuinitateFiliiDei.a-delttfttficationehomtniscoramDeo, 
apud  Kob.  &  Prdpotent.  Ordines  HoUandts  dr  ^eft-Prtftd. 

Repnftoad  XXXI.  ArticuUs invidgttsfparfos. 

QuJftiones  nouem  cttm  rejponftonibm  dr  anterotematis  Att^oris 
Aliis. 


ORATIO 


i4 


OR  A  tlO 

DE 

SACERDOTIO 

CHRISTI 

habtta  d 

D.  Iacobo  Arminio,  cum publiccDoftoi 
S.TheologicEcrcaretur. 


^agnifce  D.  '^[ier ^ClanJfimiyKeuerendi ,  Confulttjjimiy 
Verttijfmty  DoBtffimtqueytn^  Celeherrim^hutM  Acade- 
mi<iiVatreSy  yosreltqut omnium ordintm  B ojpttes dtgnif- 
JimiytuqueNobtltfftma  ^ Jludtofa  juuentus  ,feminarium 
Retj'ub!tca    Ecclejk  magis  magifque  iJidieseJflorefcens, 


I  vllus  ordo  cfl  ,  quem 

fiatum  ticceac  honnrcs 
i'iius  muodi  ,  prxfirrcim 
<];:os  pompa  &  adplau- 
/i:s  comitJniur.  .iffedtarci 
isicrte  cft  Ecclcfiaflicusi 
corum  .  quos  &  Dci  ipHus  &  apud  Dcum 
oluiticndr  glarix  zc^us  totos  occupatc 
dcbct.  Intcrca taraco .  C|uum  laudabili ma- 
ioiuminftitut  j  iixcin omiiibusbcDccon- 
Aitutis  Acadcmiis  obtiouciitcoafuctudo, 
vtad  munus  tti  illis  doccndi  iion  admittan- 
tur,  oiiiqiiipublicoaliquo  &  fuicmni  te- 
ftimonio  ptobitatis  &  fricQtix  fuot  infi> 
oDitiiaoQicfpuicjiAelaaAusoido  bxciu- 


diciapublica,  modofanilc,  decore&fc- 
cunJum  Dcum  vfurpcutur  :  imo  vnicc  il- 
lorum  obfcruationcm  ,  unquam  Ecclc- 
fix  Chtith  inptimis  ncceflaiiam,  cxpctic 
&  dcfidcrat.  Mcmorcnim  cft  dicfli  Apo- 
Aolici :  'Stcuidtonmnmimponito.  &altc- 
rius  :  Qporttt  Vm^oTtm  f^VoaoTttn  Kccltfu 
Mpnm  tjft  ad  JocenJum  .  ttn/utm fidtlu ftr- 
menii,  qni  ad doflrintunfacit ,  vtfojfit  tti/tnt 
txhertari  ftrUcclrin^mftmam  .i^eorutAdi- 
cttiitsconiumtre.  Ncmtocm  itaquc  iacclc- 
beriimo  hoc  conlcflu  tam  iguatum  acbi- 
trorpublicorummuumhuius  Acadcmix, 
aut  tam  laiquum  eoruudcmxftimatorcm, 
vtprxfcasioftitutumooftium  vdadmiia- 
B  lipof- 


f  D.IAC.  ARM 

ri  pofiit  i  vel  finiArius  iQCcrprcfari  vcUc. 
Cxcerutn  quum  ic  lioc  in  morc  poncuvi 
Gt,  YC  inhuiuirnodi  fcdiuicatibus  Acadc- 
micisthcniaahquocadDcigloriam  &au- 
dicotum  hudlum  piamquc  obccllatioocm 
iaDoroiQOcraAccur ,  iccgo  caulamoul- 
bm  vidcam,  curifli  mori  morem  gcrcrc 
cxconfcicncia  aoo  dcbcam  (  quamquam 
'  %d  coofpctSlum  Ampliirimi  &  Do^ftilFimi 
huius  coafciras  infaiiCiZ  mcx  mihi  coa- 
fcius  noQ  parumcxcimclcam  )  fumH  ctiam 
inihi  cbema  aliquod  profcineai  conucni- 
easpcrttaftandum.grandc.  fublimc  &'ad- 
orandxplcnum  Maicftacis.tuhii  vcritusc- 
diflumHoratiaDum: 

SMmitemiUtrtMvefirii,  quifcribitii.ttjun 
Viribm,  ^jrvtrf*ttdiH,qHitiftrre  rctujtnt, 
G)uid  vnUant  humeri. 
Cui  iQ  Thcologicismatctiis  locus  ciTc  non 
poce{l,quz  omncs  dignicate  &  grauicace 
fiiaommumhominum  ,  quin  Sc  Angclo- 
lum,  capcum&  vircscxfupcranc,  coiquc. 
^c  Apoilolum  Paulum ,  qui in  ccrcium  cx- 
lumraptus  vctbaincffabiliaaudiuetac  ,  in 
hanc  cxclamationcm  ctumpcrc  cocgciuc: 

pfofcliionts  mecam  vaganduro  mihi  cric> 

3uod  indccotumcft  ,  auc  omnino  caccn- 
um,ficdidiii\iusauthoritatcradcfugcrc 
nonliccat.Scdlicct  &  fas  cil. 

Qux  enim  Deo  gloriofa  funt  8d  homi- 
nibuslalutatia  ,  incoctibus  fapdorumpia 
mcntccclcbrandafunc,  &gracavocc  prx- 
dicanda.  Propofui  itaquc  dc  Saccrdotio 
Chiiib  rftcerc  >  aon  quod  mihi  pcrfua- 
dcam  ,  dc  illo  a  mc  cnunciari  polic ,  qux 
vclrcfdignitasvclhuius  cz:us  amplitudo 
cxigit  ( fulfcccric  cnim  &  abundc  mcofun- 
ihim  mc officio  aibicrabor ,  li  pro ncccili- 
tatc  ad  communcm  v  tilitatcm  aiiquid  pro- 
culcto: )  ied  vcgratiam  aliquam  fosnctcr 
orationi  a  m.ntctix  prxflancia  ,  quam  illi 
diclionis  cleganiia  prxilarc  non  rofrum. 
Vctum  enimucio  quta  dc  tam  fubhmi  my  - 
ftcf  io  qux  vcra  &  faoda  i'unt,Qcquc  meni  c 
concipcrc  ncquc  voccprofcrteroilumus, 
mii  ptuptcium  Dei  Nurocn  mcntibus  & 
Iinguis  noilasadfuciit,huiusprxfcnsau- 

ziitum  fuppli  cc  piccc  <  ia  neouAc  S  acciti  o  - 


INII  ORATIO, 

tisaoilrilcfuChriiliimpIoremus.  Tuica^ 
qucfaowtc  &miicricors  Dcus,  PaterDo- 
mioi  noilri  lcfuChtiili.Fons  omnisgratix 
&vcricacis,dignatcnosficqucntihocca:cu 
in  noroinc  iandto  cuo  coogrcgacos  fauo- 
ris  cuiprxicncia;  immcnfx  fantfiiratiscux 
gcatioiillimo  rorc  auimas  fi^iiicus  &  coi- 
potanoilra  adipergc  ,  vc  grata  tibi  incer 
iandliiicacos  cuos  iic  conucriacioi  Spiricus 
rui  fan(fli  gracia  adiinc,  qui  mcnccs  no- 
iltas  vciatui  &  Filiitui  cognicionc  imbu- 
tasmagismagiiqueUIumincc  ,  corda  no- 
i\ra  fynccio  glorix  cux  zclo  acccodaca 
os  mcum  apcriac  ,  linguam  dirigac ,  vr 
quxvcra  ,  iuila&  iandlafunt  dcSaceido- 
cio  Filii  cui  diccrc  poilim  ad  nomiois  tui 
gloriam,  &  otnniumnoiltumaggtcgatio- 
acmiaDomino,AmcQ. 

lam  vccodcbiiis  iodituto  uoftro  voiis- 
dcccQccrprxmiins  ,  tcm  propoficam  cum 
boQO  Dco  aggrcdiar,vbi  camcn&  vos  o- 
mncs,  quifolenQcmhuQca«^um  noflrum 
vcflra  prxclara  .  crudita&graciiliinaao- 
bisprxfcQtia  cohoucibre  voluiflis>obfe- 
craueto,vcdctcgrau»llima  diduro  att«n- 
cioncm,quammjccria  mcictur ,  &  fuuo- 
rcm  bcncuolcnciamquc  >  qux  mihipror- 
fusnccciTaiiacil.prolblica  vcflrabcnigni-» 
uccpr.rflctisifpondco,  ncpaticncia  vcflta 
abutar,brcuitaci,quautumrcs  paticcut,  o- 
pcramdaturum.  lllaautcm  aprimordn& 
Sacerdotii  dcduccnda clt,  vt  indc ad  Chri» 
fti,dcquoagimus*SacciiHoritim  commo- 
dcdccurracoracio.  * 

Primus  omnium  ,  qut  intcr  Dcum  & 
Homincsrcfpcduscft ,  dati&  acccptico- 
ftactacionibus  ;  hic  altecum  fibifucccda- 
ncum  poilulac,  qui  ab hominibus  ioicium 
fumac,in  Dcumdefinac,  agnttiontfinfcili- 
cec  bcDcficii  acccpti  ad  munitici  datoiis 
honotcm:dcbitum  quidcmobbcacficium 
iam  collatum ,  fcd qoq  prxftaodum nifi cx 
poftulaco  &  prxfcripco  dacoris  :  Cuius  & 
illa  fcmpcr  nicns  iuicvicrcacur^  arbittium 
mcafiiiaro  honoris  fui  cifc  ooluctici&:  can- 
ca  cft  bcnignicasi  vca  bcnciictaiiis fuis  gra- 
cam  bcncficii  ptimitus  communicati rcco- 
goitioQcm poiiularc  nolic,  niii  alccro  infu- 
pci  ioogc  ouioic  munix  fxdciauonis  tU 


nE  SfACERnOTTO  CHRISTf: 


lot  (Ibi  (]eu!nxertt,&qaxbentgoitatis  ez- 
trcma  lioca  c(l .  fe  quoquc  iifdcm  ad  bcnc  - 
ficia  inHaitispaitibus  ci  ccilcQtiora  confc- 
rcodu/n  obAcinzcrit  >  &  qaidem  hoc  ordt- 
ncvtfc  prias  illis,quam  illos  fibi  oMi^atos 
vclit.  ConftatcnimfVEdus  omuc  Dcicum 
hominibasinitam  duabuspartibus ,  pro- 
iriflioneDfi  priorc  ,  quafc  hominibusad 
oHictuni  jliquod  &  omciiadus  cooucni- 
entcs  obftringit ,  &  pratfcnptionc  poftc- 
TioreofHcii ,  quod  abbominibus  vicinTm 
ftipulatur  ,  &  dcquo  homincs  Dconm- 
ruum  refpondcot:  pollicciut  fc  illis  Rcgem 
ii  Dcum  fbrc  >  omniaquc  icgis  boDi  inu- 
niactgaillos obiiurum  ,  icftipulaus  vt:lli 
populus  ipfiusnat ,  idcoquc  cz  prxfcri- 
-ptoipnns  viuaot  ,  &  abiluusbooitaieo- 
«nia  bona  pctant  Sc  czfpcdent  :  quilJus 
duobusa^ibus  homin«im  crgaDcuniof- 
6ciuin  cot^ibt  ,  cx  iadcre  cuiaiilispri- 
mumioiio. 

Duo  itaqucfuntia  vaiuetfum  munera 
iotet  Dcum  Si  homtncs  tpli  focdcratos  ob- 
£uad.i:voum  Rcqium  &  auchontatis  fu- 
prcmx,altcrum  rcligiofum  &  dcuotx  fub- 
miirionis.    Illiusviuscft  inboaorumnc- 
ccnaiioiumcommumcationclegilqacla- 
tionc,fubquoprophctiam  complcifliraur, 
^ux  Dihil  eu  aliud  quam  voluntatis  Rcgix 
adounciatio  vd  ab  ipfo  Deovclabaliquo 
tpii  u^oundatario  &:  lcgato  ceu  foBdcns  ia- 
zeiDUncio  fa^a  *.  nequis  arbitrctur  iftud 
«nuatis.cuius  crcbcttima  in  Scriptaris  cft 
tncatio,  inlupcrhabitam  a  oobis  circ .  lo- 
'CiimilUfuumadrignainus  fub  iftoaichitc- 
donico  facccaturiatam.    Sed  Rcgio  iu 
prxfeotiarum  omido  i  adRcli^iod  pcni- 
riorcm  inicium  progrcdicinur :  Caius  ori- 
^iocmcx  fflcdcratiooc  dcduzimus  ,  debi- 
taminRcgii  vfurpationcpoluimus.atlio- 
ncm  propriamio  gratiatum  adtooc  &  prc- 
cationc  collocamus.   Hxc  adlio  omoi- 
but  lu  voiucifum  focdccatiscz  vocaiionc 
commuoi  icligiofc  prxftanda  incumbu, 
&  hor  um  verbo  fadeiis  landltHcati  fuot 
&  couftituti  omues  Deo  Sairctdotcs  vt 
^otiaiia  &pieccs  oftciautaliiinmo.Cxte- 
fum  quia  ordiois  amaus  cft  Dcua  ,  ipfe 
vaIcus  &  nuus  oiio  »  -roluit  cx  Qadli- 


ficarorum  numcro  Toum  alit^Hem  pCcu" 
hanter  fibifccrcgari  ,   &  ad  Sjcetdodi 
ioOdus  fiiiguun  vocatiooc  inftpii  ,  qui 
familianus  adthroiium  eiusacccdcns,pio 
coofortibus  ciufdcm  fcrdcris  lc  rcligio* 
ois  cuiarcf  quzapud  ipfiim  eraatilJoruni 
caula  pciagcnda.  Atquc  liinc  czi^ft  Sa- 
cetdoiii  luunusapud  Dcum  pro  aliispb- 
cuodum,  ingcntislanc  dignitatis  6c  pix» 
cipui  honons  inrcr  homines.  Erquam- 
quara  cx  hominibos  llt  allumcndus  Sc 
pio  homioibus  couftitucndus  ,  ume» 
penes  homincs  ipfos  non  cft  dcfiqnafe 
qucm  velint  ifti  muncii  prxftituni',  non 
cnam  cuiufpiam  cft  baoorcm  illam  fibi 
vfurptrc  »  (ed  vt  muous  jpfum  diuioi 
cftatbitrii  ,  ira  quoquc  pcrfoiixadc- 
lus  jdmiaiftracioticin  delciflas  peocs  i- 
pfum  cft  ,  voluitquc  ab  illo  obiii  ,  qai 
lufta  aliqua  dccau(a  ptimas  tcncbat  iotcc 
confangmncos.    Is  ciat  patcrfaroilias. 
qucm  czcipicbar  primogenttus.  Huiuf 
czcmphim  habenius  in  laodis  patiibus 
tuman«c  tum  poft  diluuium  :  in  Noa- 
cho  ,  Abrahamoj  loboczpteiTe  id  vidc- 
mus.  Suot  ctiam  nou  imi  fubfcllti ,  qui 
Cainum  &  Abclura  fua  facnficia  ad  pa- 
trcm  Adamum  adtulifle  dicuot ,  vi  ipfc  i|. 
laDco  ofFcrrct  ,  id  colligcntes  ez  verbo 
KUn  ibidcm  vfurpato.Hxc  qaaioquam  ez 
dclctiptiooc  tcmporis  ,  quo  pcccaiais 
lam  ia  mundum  iogrdlum  crat  ,  dcfu- 
mantur  ,  canicn  vcritatcm  fuam  obti- 
nent  io  piiaixva  gcncris  humaoi  iofti- 
tucionc  ,  dc  quaiamagiraus.  llliusenim 
rcmporis  proprium  cft  ,  vt  tocum  Saccr- 
dotium  lolius  Euchariftici  facrificii  8c 
prccum  oblatione  ciicumfciibatur.  HiC- 
cc  crgo  muncribus  ritc  fuoiftus  Saccrdos 
fuoium  confortium  nomiac  ,  in  fami- 
iiarem  cum  Dcocommunicarionem  abc- 
nigno  numine  eft  admiflus  .  obtinuit- 
quc  ab  ilio  munus  ipfius  Dei  uominc  a- 
pudconfanguincDsfuosadmioiftrandum, 
velut  AngcTus  Ichoux  czercituum.  Vo- 
luntaccm  ciiim  fuam  ilh  Dcu»  apcruit, 
<loo  illam  poiro  ad  fuos  a  commcrcio 
Dei  rcucrfus  cnuncitrct :  camquc  dupli- 
ccm.cuin  quam  fuis  facdciatis  cxplcii  to- 
B   t  icbac 


11  D.  lAC.  ARM 

lebatDeas  t  rumquam  iprcillorum  bono 
pciHccrc  :  ioquo  prophctix  fiuclladmi- 
oiAratio  ,  cuius  caufa  Lcx  dicitur  ab  oic 
Sacerdocis  rcquircada:  qaumqi  pofVciior 
illa  rx  ccria  fiducia  dc  vcriiatc  diuioorum 
prorainorum  ,  &  fandlo  crga  congcncrcs 
adfenuproQUDtianda  cflcr,  bioc  quoquc 
ipiibcnediccodi  partcs impofitx  (unt.  At- 
quc  koc  modo  dupIicifuDgcDslcgationc» 
homiQum  ad  Dcuni,  &Dci  ad  homiocs. 
velni  Mcdiator  fccderis  miti  fiiic  vtrio- 
que.  Vcrum  cnimvero  non  contcnius 
munificus  DcusiRo  hooorc  ruumljndt- 
ficaium  affcLille  ,  inRfgiiquoqacmunc- 
lis  vic.iiiam  dignirairm  ilium  cucxir  ,  vc 
iamDciirr-.  ^  iiitcr  (uosgcrcns,  illius 
nomincius.^  .  .vcrct,&communcillo- 
xum  procuraict. 

Ex  hocfootc  orta  cflSaccrdotii  &  Rc- 
gii  muoctis  vclut  natiua  coniundlio , qux 
ctiam  portpcccaium  obtiiniit  ia  (andis 
patribus  ,  &ioMclc!  hocxprcflc 
c(It  '     ■        Qnod  &  a  I ur^ha  laco- 

bo^         ;m  (igniiicatumcft,  quum  Ru- 

bcoapTimogcottoruo  dignitatis&  robo- 
riscxccllcntiam  proptcr  lus  primogcnitu- 
rx  debitam  ptonunciat.  Vctum  poftca 
ccrtis  dc  caulis  Rccium  a  Giceidorali  fc- 
paraiam  cflcx  voluoiatcDci  ,  qui  topo- 
pulofuo  Rcgiumraunosin  Iudam>  &  Sa- 
cerdotMlm  io  Leui  ,  vrlnc  biparticns, 
ttanftuht.  Dccuitautcm  iltum  ad  Dcum 
accctl:im  pcrlacrificu  Eucbarillici  &pre- 
cam  oblatioocm  Hcri  pura  mcntc  .  lan- 
SU)  .if'fc'du  ,  &  manibusrciiquifquc  cor- 
I  cmbtis  incootaminatts.  Obtinuit 
cmin  illud  -.rc  pcccatum  :  Ssacli- 

f^'-  "tujunt:  DtH4  peccn- 

>dAtu  offrrrt  f/urif.- 
csii;  m  vtjir*  fltnc  fun%fA«gui' 

nt.  b'i  c  i.     conn.ans  &  pcipctua  h.Tc  Dci 
Toluntjs.  Ca-tciupnmusHoxno&  iaccr- 
dosAt-lamiic'  diu  ilhld  munus  vt  dccuit  a<i-  - 
lUif  :inobcdicas  cnim  1  as 
.:t  :.  .  wtii  arborisvctiixcomcdu,^..  ui.v.ti- 
firat.mi  Deo  animam  &  corpus  turpi  in- 
obcdicntix  &  dcfcdlioois  ciimioe  com- 
jit.  Qtto  fafto  &  iure  Saccrdotii 
.  :  ,  &  codcmrcipfapcrdiuioamrcn- 


INII  ORATIO, 

tcntiam  cil  ptiuaius ,  quod  per  cici^ioncm 
cxita  Paradifum  ,  vbicoramDco  com- 
parcbai  intypo  habiiaculiipnusiclaiccll 
(ignificatum  .*  iuxta  immoiam  regulam  iu- 
ftitix  diuinx  :  Ablit  a  mc  vt  Saccrdotio  i.Sam.  x.  j. 
fungatis  mihi.honorantcscaimme>hono- 
rabc,&  cooicmococcsmc  ,  cootcmQca- 
tur.  Ncquc ipfc  lantum  cxcidit!,  fcd  &  u- 
mocs  ,  quotum  tuncpcifooam  gcxcbar» 
caufamque  agebat  ,  liccc  oondum  cxi- 
ftcottum,  voa  cumipfodctaoix  dignita- 
tis faftigio funidcic^li.  Ncquc  Saccrdo- 
tio  tainum,  fcd  &  focdcrc  ,  cuius  Mcdia- 
tor  &  tatcrnunciuscratSaccrdos, cxcidc- 
ruot  i  dcfticque  Deus  hominum  Rcx  Sc 
Dcus  clfc  ,  &  ipH  populus  ipHus- dcfiic 
ipfum  quoquc  Saccrdotium  ,  ncminccxi- 
ilcnicquiidobirepc  (lct  cxfocdcris  idius 
lationc  :  d  lificium Eucharilhcum: 

dcHit  inuuv...;  I  uominis  diuini  :  dcdic 
communicatio  gratiofa  intct  Dcum  & 
homincs.  Mifcra  prorfus  &  mifcraoda 
Humani  gcocris  coodiiio  fuit  lilo  rerum 
Aatu  :  (t  bcara  illa  gcns  rcdlc  pixdicatur, 
cuiusDeuscAIchoua.  Et  incumbct  hxc 
inclubtabihs  milcria  nollro  gcncri  in  x- 
tcrnum  ,  nifi  mifcricors  &  mifcratox  Ic- 
hou.i  illos  in  grariam  rccipcrc  digncrur, 
&fcciiusahud,non  fccunduid.quodcranf- 
grcfli  craat  »  quodqoc  iam  inucicrauc- 
rat ,  imo  abolitum  crar.  (*cd  uouum  gra- 
tix  ,  cuo)  iifdcm  inire  flaruat.  Veram 
hoc  obAantc  i  rc  oon  po- 

teft,  nififcqudui  ,x  o.-.io.  :ntcrucniar, 
qui  Mcdiatoris  partcs  intcr  Dcum  offcn- 
(um&  pcccacorcs  obcat ;  non  iam  acceO 
farus  adDcum  cura  (iciificio  fittchari(U- 
co  pro  beocficiis  humano  gcneri  co!iaiis» 
ncquccum  prccibus  quxtoiundcm  con- 
ciouatioocm  &  augmeorum  cantummci- 
do  impctrcut :  fcd olFcren  ^i  (aciificii  cauia 
ptocnalcficto,  quod  Dco  iQtulciarpixcc- 
ptum  ilUus  tt4o(gredicndo  ,  &  prccium 
pro  impcrranda  tcmifliooc  pcccatoium. 
Hiaccxflicitncccnfiuslacrificiicxptaro/ti* 
&  proprcrca  aliud  fuii  Sacordotium  con- 
Aitucoduns  ,  cuiusfiiodliooe  peccatuad- 
miffum  cxpiarctur  &  homini  pcccaiuti  ac- 
ccITus  ad  graiix  Dci  chionuni  ficrcc  >  quod 

ciUo. 


l 

fc 

0  \  (tm.i  i 


DE  SACERDO 

cftfolius  ChiiflinoQri  Saccrdocionn.  Ac 
QoluitDcusccmpotum  difpcnfatotrapicn- 
tiflTimus ,  vtidudSaccrdocm  Aatimabiai 
tto  muodi  &  pcccatt  obirctur.  Voluit  piius 
ncccllicatcm  illius  rcdc  ihtclligi  pcrcon- 
'  :umdcpcccatorummultituduic& 

 :c  coDUitlioncra  :  volutt  antmos 

{lominum  fctio  illius  denderio  caogi ,  fic 
tamcojvcioccica  ccrrafpc  Saccrdociiillius 
aliquandu  obcundi  fulcireocuc  aductdis 
dclpcracioncm  cx  pcccaconim  coofcien- 
ua  ,  qux  nid  pcr  iuud  Saccrdocium  colli 
non  poccr^nt.  Hxc  omniaobtinn  r  D  •  ^ 
inlhruco  ail  ccmpus  Sacccdotiu 
quodhomtncsinhrmi  & pcccacotcsci ic- 
gc  caroalis  mandati  pcr  aniroaliam  ad  id 
Ijniftificacotum  immolanoncm. primuus 
rpaifirapcicocumtettatumo!'  k-  in 

populoIiraclitico,pcculiacitc:   .  ...Jo- 

LtM.  14. 17.  taIercgnumc!cdlo,obiucrut.  Quumcnim 
animaTiumlanguis  fuodcrccur,  inquo  vica 
illorumcrac ,  fuum  mcricum  iu  moctcillo- 
mm  cootcmplabancur:  ncquc  cntm  pecca- 
ucrancilla,  vcmoitcfua  pcccatumlucicnr. 
Quodipfumdiligcuiiusioctcnccs  lUa^qua 
iudicii  laoce  peofiraoccs ,  intcllczcruDC» 
peccatafua  pcr illa facriBcia  aliena oempc 
6c  humanis  longc  viliora,  cxpiari  ooo  po(^ 
fe.Vnde  coocludi  necclTc  cracquum  nihil- 
omiousiAa  oiVctrenc  ,  nihilahud  quara 
chirograpliil  fc  Deocradcre ,  quo  ipft  pec- 
caca  ma  coram  illo  obftgoabanc .  &  dcbi- 
tum  conHcebancur.  Atcameo  quoniam  in- 
nituraaDcociant,>-fqucilIa  vcl"    ni  o- 
doris  inceola  cz  illorura  /c 
rct,  iode  fpcm  gi4ti7  &:  Tenix  couciptc- 
baot  ,  ratiftciuantcs  apud  fc  c       iv.  me 
Samfonis:!!  Ichouanosoccid'  .n6 
fufcipcrctdc  '  ..iii(n& 

oblationcin   -  .  ....  ....... ..m  laba- 

r.cntv:m  fulcicbanc  Scatacntcdcfidcrioia 
tidcpromtrnooisdiuinx  I  adnn  niS 
Sjccrdotii  qiiodpcrillumtypik  .  j,'ira- 
batur;  czfpcd^abaot,fcrarantcs  in  quem 
aut  cuiufmodi  lemporis  articulum  prx- 
ountius  ille,  qui  in  ipHscrat  Spiritus  Chti- 
Hi  dcclararer,  quxad  Chriilumipailioncs. 
&gl()nam illascoofcquucutam.  AtiAius 
SacciJotii  dulcillxmara  coofidcrationcm 


TIO  CHRISTI.  15 

qui  anbclacaoimus  >  feflinat  oiatio ,  huias 
ptolizioii  naftatu,  tcmporis  &  vcftri  ra- 
lioncm  habcoccs,  fupctfedcbimus. 

Trtbus  auccm  partibus  illius  craclacum 
ciicumlctibcmus  i  &piimamdcmaQcris 
impoGtionr .  iudc  dc  eius  f  .xfccationc  Se 
admioifliacionc,  dcoiquedc  ttuflibusad- 
miaiflratimuQeris&vcilicacc.quxindead 
oos  rcduadar,3gcmus:Si  camco.quod  fpc- 
to  &  opco.cadcm  qua  cccpillis  bcocuolcn- 
cia  &acccnuooc  dtccnccmpcofcquamioi. 
DcimpofuioDc  cria nobisrcsipfacx ordi- 
c  c  rraiilanda  offcrt :  de  impoucotc»  dc  lUo 
i  :mponiiur  vel  dcmaodacur.de  iaiuo- 
>.uonis  Sc  fufceptionis  modo. 

PcrfbnaimponcnscrtDcus,  ParerDo- 
mininollri  Icfu  Chiifti.QuumcDimid  o- 
pus  ad  a-cooomiam  &  difpcnladoncmla- 
luus  nufttx-  pcniocac,  pcifooz»^ux  vna 
mooaichia  coatincotui,  diftia^im  coDfi- 
dciandx  fiinc  cx  Sciipcurxritcprxciintis 
amuiri,&  Paciumoithodozoiumadftif  u- 
laoccprxfctipto  IllccftlchouaquiMelltx 
fuojttuftta  nngeottbus  piincipibustenc- 
btanim.dicic.  FtliuttntM titn.cgohodtegt' 
nui  te,  pttiMmttyiUbogtTittthArtditMttm 
titxm  O»  pojfijfiontm  tnam  ttrrr.inos  lem. 
llle.qui  McHix  ad  dciccram  fuam  adfidcrc 
iuilu,  vcncrandum  fuurafcimonem  cum 
tutjxcnco:  imt  :  THttSnetrdQiin 

tternMm  Jt\  ■     .  .  cr.Uncm  MeUhizidec. 
\\\z  cft  qui  fmponii.&  iute  mciicillimo. 
Cum  illo  cniirt<>obi5 cft  ncgocium,  illc lu- 
ccin  habitans  inacccirampcipctimioftdc 
Mait  ftatis  fux  con fidct ;  illc  auchoihatcm 
fibi  fujm  farcam  ccclsm  ci- 
pctfoDX  condcfc- -!  f'!  -  vr 
quicur,fcruac,c 
cacotciniuriaruin  (1. 
quo  cooccderc  vcl        i       |H  vjfum 
noo  fuir,  proprcrir.flcz--i>ilciniuftiui  ri- 
gurem,  fccundu m  qi"'"  iuiquitatcm  odro 
iubcc,  &  impiun.  cotam  fc  habicaie  noa 
pcftmittit.  llleitaqueeft.pcntsquemim- 
ponr ndi  ius  fuit  &  potcftas.  A  n  cciain  vo- 
luuMStid  fa^a  dcclaiat  munciis  impcficio. 
Scdcaufaciusioquiicnda  ,  qaamDonniii 
in  iufticix  &  gi.uiofx  mifccicotdix  pii- 
mumcouflidlu,  dcindcamicopcxfapi;n- 
B    j  tix 


■  fua.* 

;ra>pcc- 
iiunijdc 


U  E).  lAC.  ARMI 

ttaeconciliatricein  opcram  conrcnru,tmo, 
&  coocutruinucnicmus.  Po(luUuiriu(li- 
tia  paaim  acrcacurapeccachccnbi  dcbi- 
tam  &i  uow  rigidius  quancu  illam  dc- 
nunciaraczquius ,  &  vcnus  pronunciarac. 
Mtlaicordia  gratioia  Tifccca  mifcratio- 
cam ,  piz  marris  inftar ,  apcricns >  panam 
illam,  in  quacxtrcma  ctcaturarmilctu  po- 
fita crac > auctccre  dcfidcrauic, atb  ctaca,li- 
cec  caufx  id  ooa  dcbcrecur ,  fibi  camcn  x- 
^uiilimo  luce  id  cribucndam»  cuius  pro- 
priun\  (ic  aducrfus  iudiciumgtoriari.  Ex- 
ccpit tuAiciaccaaz propolici »  faceci fe qui- 
«Icm  gracix  doaum  iuditiz  cnbunali  ciTc 
fubiimiorcm  ;  ac  zquaaimirer  fcrrc  non 
pode ,  TCnuIlafui  ratio  habcatur,  auchoti- 
eacc  cociusrci  gcceadx  mifcricordix  crans- 
icripra :  conccdcrc  camco  ipd ,  quia  fuum 
cuiquc cribucrc  iic  dcuoca ,  li modus  muc- 
oiri  qucac.quo  fua  dcclarccucinilcxibili- 
cas,fic  odii  aducrfus  peccacum  macnicudo. 
Scdillamifcticordix  opcranonmir.  Ad- 
ilocauda  fuic  (apicatia ,  qux  tantam  litcm 
componerer,&  duas  idas  iliprcmas  inDco 
^mnis  X(|ui&  bompra-ndcsamiceconci- 
liarcc.  Vocaca  vcnic&  fimulmoduminuc- 
nicfuumquc  vcriquccribui  poflrcaiTcuera- 
oicjfi  pana  peccaco  dcbica,iufticix  dcftdc- 
raca,inifcricordi;  cxofa,ia  lacriHcium  vcr- 
Ccrccur  cxpiaconum;cuius  oblacio  propccr 
mortis,pacax  pcccaro  debitac »  volunta- 
liarapccpcirioncm,  '  ^tuftitiam,& 
mifcricordix  locum  .  -i  ipfi  dcfidcra- 
cum.  Adnuic  cxccmplo  vrraquc, & cxCt- 
ficDcix  arbicrio  decrccum  fccic.  Acqux- 
rcndus  fuic  oftcccndo  faciiBcio  Sacerdos. 
I^xc  cium  ronc^io  ccac  Saccrdotii,  vc  ad 
fccaQdiiin  vcniamut  >  im6  Sc  (acrificium 
r  ,  &  haclcgc  vciJcmcIlcc 

'j^.^i  .V  .  w  lawiUcium  :  quod  ratio  vcri 
poftulat  Saccrdocii  &  (acrihcii  ,a  quo  rccc- 
<lic  cypicum  8c  (>rnbo!icum«  In  ordinc 
creacuratum  jicquc  hoc  inucntri  pocuic, 
ncque illc.  Aagclus SacciJos  cllc  non  po- 
cuic.  £x  bominibus cnim  aiTumcndus fuic, 
quiprohomiaibus.iohisquxapudDcum 
agcada  craoc,conRicuetctur.Ncquc  facrt- 
ftaum  cfTc  pocuic  Aogclus,  quia  fas noo 
fait  y  c  moisAogcU  ciicc  cxpiatto  ccimiaisi 


Nn  ORATia; 

quod  homopcrpecraratineqaeftdecuiircC 
maxime,  adduci  potuiflcc  homo,  vc  crcdc- 
rcc,  Aageltcum  ab  Ahgclo  pro  fe  factiii- 
cium  impeofjmeirc,  &  profuiiTc  impen- 
fum.Adhomincscrgoabcundumfuic.  Ar 
ncqueinccrillosioucniri  potuicqucmdc- 
ccrccqui  poflccqui  vellcc.Saccrdotiofun- 
gi.  Omacscoimcriacpcccacorcs, omncs 
dclidi  coofcicncia  tcrrcbancur,  omncs  fub 
peccati  &  Cicaox  ryrannidc  capciui  dectne- 
bantur.  Pcccatoci  ad  Dcum  ,  qui  pura  lux 
clti  acccdcrc  fas  ooocracotlcrcndicaulai 
deli^i  coofcieocia  cerricus  itaci  Dei  vul- 
cum  iuHincrc  ooopotcrac.coramquoca- 
mca  crac  compatcndum  i  fub  domioio 
peccaci&Iathaox  cooAirucusoiHciumcx 
amore pro  aliis  prx(Vaodum obirc  oec  vo- 
luir,  occvcllcpocuic.  Badcm  racio  cciaft\ 
humaaumomne(acn(Ictumrcpudiac.Fuic 
tameo  cx  homioibus  aflumcndus  Saccr- 
dos ,  &  humana  hodia  licaodum.  Echuc 
igicur  fapicntia  vocandafuitiacoalilium. 
Illa  homiocm  cx  homioibus  procicaoduin 
dixit.qui  oacnrx  cum  alits  commuoioocnt 
habcrcc  qMidcm,  v t  tcotatus  (imtltccr  io  o- 
mnibus  compaci  rcliquis  poUctifcd  ncc  ic- 
liquocum  ordioc  ceofctccur ,  nec  iuzta 
pnmxux  crcarionis  8c  bcncdi^ioois  lc- 
gcm  homo  ficrcc ,  &  qui  iub  dominio  pcc- 
caci  non  cflcc ,  io  quu  (athanas  xiihil  ioue- 
Dtrec  damnabtlc ,  qui  confcicotia  pcccact 
oon  vrgcrecur.tmo  quipcccatum  non  aoC- 
fct,  boc qut  in  ftmilitudinc  carnis  pcc- 
caci  oafccrctur,  (ioe  tamen  pcccato.  Talis 
eoim  dcccbat  oos  Pootifcx ,  ptus,  fanclusa 
inaoccns.fcparatus  a  pcccacoribus.  Vc  au- 
ccm  cum  hominibus  nacurx  commuoio- 
ocm  habcrcc,  oafci  dcbuiccx homioe:  vr 
ooo  habcrct  communioucm  ciiminis,  fcd 
fandus  cilcc ,  quum  (aofliHcacio  lic  pro- 
prtumopusSp  (ao^i ,  cx  illo  concipidc- 
ouit :  quooatiuitas,  quxeratfupraoacura» 
fcd pronatuia ,  miraculi cxccllcotia  natu- 
ramfupcrans,  candcm  viitutc  myflciiirc- 
pararcc.Ctccril  mator  fiiit  Saccrdotit  illius 
dignit.is  ,funflio  giauior,  qua  vt  puroho- 
mioi  coQUCoircti  bcocHcia  pcr  tllud  impe- 
traoda  puri  homiois  prctium  ioBoicc  czce- 
dcbafiC.Dcbuit  crgo  fcnno  ipfc  Dci,quiab 

mici* 


DE  SACERDOTIO  CHRI5TL 


initio  apad  Detim  eracjpcr  qucm  munduS) 
fccuU >  viHbilia tauiubiliacoaditafunt, 
caro  ficti,&  Saccrdotii  munus  fufcipcrci 
(tiamqi  carncm  DcoiaCiciiHciam  pro  vita 
inunaioffirnc.  Habcmusitaq;  iam  pcrfo- 
■am,  cui  dcmandatum  cH.  .Saccrdotium,& 
cai  daix  partes  cuinuoisctimiaiscxpian- 
Ji.Icfum  Ciuillum  Dci  &  hominis  filium, 
cantarexccltcotix  Saccrdotcm,  vtfclix  vi- 
deti  culpa  pofTit.qux  taotum  meruit  habe- 
tc  rcdcmtorcm.  AdimpoCtioais&rufce- 
piiomsraodumptogTcdiamur. 

llle  cft  ex  pa£lo,  &  quidcm  cz  parre  Dct 
pcriuramcoTam  confirmato.  Quodcxpa- 
^o.  idrolcmoe  c/l  Ueo.Sacc[dotiumim- 
poneati.  Nam  &  Leui  fuum  Lcuiticum  ez 
paflo  e(l  impofitum  ,  diccotc  Deo  apud 

Malachiam :  Paflum  mtHm  tjlcum  iHo  -jit*.    turi^  ipflus  conft.intilTima  vctaciiasdccco 


fcd  cx  paflo  cuni  Sacerdofe  noflroagere 
voIuitiMagnaSaccrdotis  noftti  picras,qui 
arduum  &  moieftiz  mifcrixque  picnum 
munus  obirc  ooftia  cau(a  ooti  detrcAauit. 
Eugc  Chrifte  optinie,  Sacerdosnnaxime> 
madlc  ifVa  picfatc  rua,  pcigc  ifta  viagrafTa- 
ri  ad  gioriam  ,  ad  faluiis  oofttx  conlecra- 
tioncm  pcrfcc^am '.  Voluit  nempc  Dcus  vc 
ex  voluntaiio&  puto  puto  crgafuam  glo- 
liam  zclo  pcccatorum  (alutcm  aftcdu  mu- 
nus  adminiftraretcr,&  dccuit  illius  am- 
plambcDigoitatc,  vt  tam  promta^  voiuo- 
tatem  ingcnti  prxmio  rcmuneiaretut.  Ad- 
diii;     -  *    '  '■'irandum ,  tamilliconfir- 

itatiquc 
Qjiara- 

quam  cnim  lUi i.iui j  uu  ui.<.c Hiijrcm  oa- 


mau 

innrabilinti  di". 

SacetdoMi  i: 

CffAtu.  Quodpadlumiuramcntoconfir- 
matum.id  huic  Saccrdotio  cftpccuiiarc. 
Dc  vtroqi  ftridim  vidcamus.Ca^um  Dci 
cuin  Sacerdute  noftro  Icfu  Chrifto  confti- 
citczpartc  Deipoftulationea<5lu$,  &im- 
menrx  rcmunerationis  proirilTione  :  ex 
partc  Chtifti  Sacerdotis,  acccptionepro- 


tcr  rcmoueat ,  hominum  tamcn  morcm  ia 
firmanJis  padis  (ccutus  iutjmenro  illud 
confirmarevoluit:vtSacerdofcaoftcrcetta 
fpe ,  duplici aochora immotapromifrionis 
&  iuramentiiunizus,  ignomioumcootc* 
mncrct  &  cruccmfuftiucrct. 

Jmmutabiliras  &  xrernitas  Saccrdotii 


minioniSi&  ad*  polticitJtionc.  Poftulauic  iftius  pcr  iuiamcntum  pado  additum  cil 
Dcus  abillovtaatmamluampoocrctho-  commooftrata  Qajdquideniroiuramca- 
ftiani  pro  pcccato  >  vt  caincm  foam  daicr    to  oonfirmar  Deus .  id  steioum  cft  &  im« 


ro  mundi  vita>  vtprctiumredcmptionis 
blucrct  pro  humani  gcocris  peccatis  &ca- 
ptiuiratc:promi(it,(iid  faccrct,vifuFumfe- 


fc 


muiabilc.  Sed  an  noo  omoia  Dcivcrba, 
promilfa ,  padla ,  eriam  citra  iuramcotum 
didb.facbi,initafuntciufdcm  naturx?  Li- 


^  j-  ,     .    

mcn loogxuum, tuturum xtcrnam Saccr-  '  ceat mihi dilaimcn  io  iis  poncrc.idq; gra- 
dotcm,&quidcmfccudumoidiucmMcl-  ]  uinimocxemplocomprobare.  Quumdu- 
chizcdcc.id  cft.adRcgiamdtgoitatempcr  plcz  fitratio  &modus  ,quohorooiuftitia 
Saccrdotiifundlioocmcuc^umiti.  Acce-  apndDeum  &  vitamabilloadiptfcipotcft. 
pitSaccrdosooftctCbtiftusconditionrm,  '  vnus fccundum  iuftitiara  pctlcgcm.  pec 


&partcs  cxpiandi  nbfttt  criniinisd 
pafluscftidiccns:  Eccc  adluinDcus 
ci.iravoIunratcm  tuam  ;  (cJ  haclcqcvteo 
fadloMcIchizcdcciinfi  'lono- 
rcin  ctcioii potitciut,&.ui .i.  j  ..-lo  col- 
locatus  populosdbi  lubditosin  iuftiria  ad- 
nitoiftrjrct,  (iiifquepacem  procurarct ,  vc 
S.cxiuftitij;&  1'nnccpspacis.  Suftiuuite- 
own  eruccm  ,  &  ignomioiam  contcmfir, 
priigaudio  fibi  propofirocoofcqncDdo,  vt 
vnttu^  Iripra  con(bites  fuosolco  ixritix  in 
^io  xquitaris  ad  dextciamthroniDciia 
atteVpum  coaiidetet.MagQa  ccitc  dignatio 
ptxpotcotis  Dci>  quiaooczauthoritatc. 


opcra,  exdcbito:aIter((:cunv!umil*cricor- 
diam  pct  Euangclium  ••  '  m  cx  graria: 
quimodiitafuiitcom;  :  iimuTobti- 

octc  ooopolTint  ,  lcd  vtuiuota^^opriorc 
altciilocuscllcqucat:  voluit  Dcnsinitio 
piiorcm  illum  homici  prxfciiberc>iicpo« 
ftulantc  ipfius  iulhtia  &  hominis  prim.x'ua 
ioilituttonc:fcd  vifun-  illi non  fuitcx  illta& 
Icgalisfa:dcfisformuIa.(bicltcum  homi- 
ncagcre ,  &pcicmioriamdcillofcntcntia 
cz  lcgis  rigorc  pronuotiarc  :  quapropter 
iurameocam  illi  pa^flooon  adpofiiit ,  oe  co 
ipfo  immutaliiliras  iihus  oftcodcrcruc « 
quam  lUt  locflc  ooluic-  Hioc  fadura,  vc 

dlo 


i6  D.  lAC.  ARMI 

illo  pcr  pcccitum  icnco  fjdotaltcii  mclio  - 
ti  locus  fucm  cx  Dci  bcucpUcico .  in  cuius 
pa:cfa(flionc,quiaiIludpoft'.cmum  i:  pci- 
cmroiium cdct fucucum >(ic iuditia &;  vica 
(7f».  1T.17.  obttncnda.iuraracntumadlubuit.  Pcrmc- 
18.  mccipfum  iorauiiquod  bcacdiccntur  iJi  fc  - 

miactuoomncsgcntcsccrrx. 
"Euch.  iS.  Viuo  cgo  dicjc  Dommns :  Nolomor- 
Htlr.)  tcmpcccacoriSifcd viconucitacur&viuat: 
1  :  lui  io  iia  mca ,  (\  incrot bunt  in  icquu  m 
'in:quibusaurem  iurauicJioningullu- 
;  >  la  u-C)|iicmriijm  :  uili  iisqui  non  obc- 
dicranci&  vidtnius  oon  pocuin'cin^rcdi 
piopccr  incrcdiilitatcm ,  quadccaul.)  ■  ira 
Dci,  aqua  pci  iidcmin  Cniifluin  libctaii 
potuciuoc  pcccacorcs ,  fupcr  incrcdulos 
mancrcdicitur.  Eodcm  modo  rcs  habcc 
Saccrdotii.  Lcuiticumcnimad  ccmpus  nT- 
quc  corrc(f^iolus  impoficum  iuraincnto 
nonconiirmauic .  hoc vcroquiaxcctnuiti 
clTc  voluitjiurciurandofjnrit.  Quan.  to- 
t.im  rcm  Apoftolus  ad  Hcbrxos  cx  P(jl- 
mo  ccorcnmo  dccimo  acruofiHimc  dc- 
monftiat.  F  squoiumcaufaDcus 
iutarc  voluK  ,  .....^iusli  nciuraociquidcm 
crcdimus.  Dii;nicasciumifti  Sjccrdotio 
periuramcnci  adpofitionem  coociliaca cft 
maxinia,longe  fupra  Lcuicici  SacctJocii 
hooorcm.  Lcxconn  mandaticatnalisho 
tnmcs  iofitmos  &  pcccatores  confticuic 
Saccrdoccs  ad  oficicndum  1 

non  potcranc  io  coQf.ico:i.^   

cultorcm,pcccacum  abolcrc,  &  coBlcllia 
booaadfcrrc.  Acfcrmoiurifiutadi  poft  Ic- 
gcm  I  Filium  confticuit  Saccrdotcm  in  x* 
tcroum  fandincacum  ,  quicx  vi  ladillolu- 
bilis  vitx  &  pcr  Spihtum  xtcroum  fc- 
if  fum  Dco  inculpatum  oftciat,  &  vnica 
oblatiooe  io  peipccuum  confccrcc  qui  fan- 
dificaucur,  putg.uis  confcicaciis  illoium 
adfcruicudum  Dcoviuo  >  uoroprxftao- 
tius  fcsdus  co  conBrmarc  debuic  quod 
prxftaotioiibuspiomiiliscft  fancicum  i  & 
magni  omoiuo  mnmcnti  cnedcbcc ,  quod 
Dcus  iuian  gionccftdignacus. 
Dc  imj  .ji. [:>/..-      •'.r\}%  cv'iutum 

cemporis  pciniific  L.   lus  de 

cxccucioQc,  in  qua  parccs  obcuodas&in 
illis  affcAum  ftacumqi  cxfcqococis  conli- 


NII  ORATIO, 

dcrarc  habemus.Muoia  obcBnda  faor  ob* 
latiofacrificii  cxpiatorii,  &  prccatio.  Ob- 
lationcm  prxccmt  prxparacio  pcr  cxioani* 
cioncm  piofuadiinmam,  obcdicnciam  dc- 
uotillimam ,  fupplicationcs  vchcmcntifO- 
mas ,  9c  humanarum  infirmicacum  cxpe- 
ricnciam  cxquilittlTiinam ,  dc  quibus  mq' 
gulis  dicerc  non  cftocccirc.  Oblatioifta 
duabos  partibus  cooftac  libi  lucccdcori- 
bus.  rtiorcftimmolactocorporis  Chtifti 
pcr  fatiguints  in  ara  crucis  cftuiioncm , 
quam  mois  cft  iufccuca, prcciumrcdcm- 
pcioois  pro  pcccatis,per  paoq  pcccacis  dc- 
bitx  pcrpcfTioDCm.  Altcracftoblatio  cot- 
poris  rcdiuiui  &  fanguioc  cifufoadlpctfi, 
io  CGclis,  fymbolum  prcciifoluct&:  impc- 
cracx  rcdcmpcionis.  Ptior  iftaexcrafao- 
(flum  fjodorum  pcr.igcnda  fuic,ia  tcrra 
ncmpe,quiainca:loclRinofjnguinisfieri 
ocquit,  qux  mortcm  habec  nccefTariofub- 
icqucotcm.  Mois  cnim  noo  magis  ia 
ccclo  coram  Maicftacis  Dci  veti  con- 
fped^u  locum  habet,  quam  ipfum  pecca- 
cum  morcis  in  fc  tticritumconcincos.vc  illa 
po:nain  r  y-  Sic cnim dicic Sctiprura : 
FiltK:  /  nii ,  vt  mmijlraret ,  daret' 

qnt  anii  1  w  fretitim  redtmptionUpro 

ir.ultti    UKlu-.Hccl    ■'        ■  "-^oMumTt- 
jlanjentum  m  mto  J..  ^   .     ,  ^  :pro  mHltU 
j  g^unditur itt remiffivtitm peecMtcrHm.  Itcm: 

redemption^pretium 

I /'  .;,,;,. o tn calo iu finiflo 
fanifloru  fuic  pc  .j.  Nacorpusillud 

lam  pocuam  monis  pcrpc(rum&  in  vicam 
rcuocatum ,  dcbuit  coroparcrc  coram  Ma- 
icftatc  Dci ,  fanguinc  ptopiio  ad'"  ■\':rn, 
vt  illius  contioua  apud  Dcum  <  :}, 
.  cllct  cxpiatio  pcrpctiia.  Dc 
liv  .      ••  ••  A'   n,  '  •  ■  '•  ecuudum 


auttin  .itiiSActr- 
doi  :           'r,  noaJiueJan^Htat ifuem offert 

pro             f  Opuh erran'..  A  '  ■  •m 

\  Chrr..  .  ..  ^urorum  h.iioy  ,  : 

per  [anguintm  hircortim  '  'rum.ftd 

I  perpropriuin  nelin 

'  Jacr  "  ■  ',  '  : 

,  P"  t    .  ■       ,-..■•      •     .  ■■•'>• 
(nm  &  ipd  adlpcrlum  ,  vtcum  co  coram 


Dcocompatcrcpoflcc  llUfcmclfadaeft  > 

&:  dcfitt 


DE  SACERDOT 

ac  dcGit  ficri.  Nam  quod  mortuus  eft.pec- 
caco  mortuus  ctl  fcmtl.  H  xc  autcm  pcr- 
Rttn.i.\o.  pciuacft;njm  ti^  quod  in  dttrnmarnanex, 
Heyr.-j.iJ^.  ferpttuum  hithct SMcerdolinm:  \\\»n\  pcrcgit 
agaus  madandus  i  iflain  mjcljtus  &  a 
mortcin  vitamrcfuicitatus  :  iliaminlbcu 
mfim.r  liumiUationis>luDC  in  Aatu  glo- 
rizj  vtramquc  cx  fummo  adfc^^u  crga  glo- 
liam  Dii  &  pcccaioium  (aiutcm.  Illam 
pcrfccit  faD<ftificatus  vnilionc  Spiiitus, 
liaDC  coufecratus  infupcr  pci  pafTioncs  5c 
vniflusfanguinc  proptio  >  adcuquepcril- 
lain  fc  lani^tificautc  &  vdutprzparauic  in 
tcrra ,  vc  buius  fun^iooem  ia  coslo  ubirc 
pofTcc 

Aitcra-pars  cft  prccatio  &:  inicrcefllo  i 
iftj  iQttens.  Piccano quam profc 

ipfu  ^  i   cic  iaccccctriuquapioiiilclibus: 

quae  vtraquc  nobis  a  loannc  cap.  17.  lucu- 
Icntinimc  licfcribitur.  Continct  enim  il- 
luii  caput  petpctuum  canoncm  prccum 
&  intctccmonis.quas  CbiiAus  Patii  of- 
fcrc  in  coclis  ;  quamquam  cnim  Chtiftus 
adhuc  in  ccicaexifteusillamprccacioDcm 
rccitauciit.  tamcn  ad  ftacum  ilUus  fubli- 
mcm  in  ca:!isp<itinctpropri<} j  atdcfciibi 
Toluic,  vt  pcrpccuo  nobis cflctin  tertisfo- 
latio.  Piccationcni  oficit  Chciftus  Pacri 
pro fcipfo,  iuxta mandatum  &  promsfrum 
Pjrris:  Pett  a  mt  d»l>ogen4eih€redtiatem 
iHihn.iA  quodpromi(ruml'acrisie(ptcicos 
'  s  dixic :  ParerglortficA  Filit4m,vt  (y> 

i .  .  ^ l.  t  ijicet te  tficut  dediftnUi  nuilorttn- 
Itm  m  omntm  tArntm,  vf  qHOtqHotdtdifii  ei. 
dei  eU  vitAmttemam.  Abhacptecacionc 
diftingQcndx  fuot  fupplicatinr  s  'ii\x, 
quas  cum  Uchrymii  ^  tUm  )Pa- 
tii  ubruUc  in  diebus  cnrnis  Jum.  .  pci  illas  c- 
nitnlibcrati  pL-rtirabaogorc,  pcrhancpo- 
ftulat  HXfemtH longtiium  vidcat,  vtqucaro- 
lunt. t4  Dcminiper  mAnNm funmfrof^eretur. 
IntcucfTio  iic  pto  fiJciibus  ,  dequa  .^po- 
Uolus :  e^u  ejt  ijut  condemHttf  Chrtjim  cjl, 
qui  mcriMM  eft .  i  ijtiieriArn  exctia- 

tmtjl.quitiik^a.i  .t  .: nm  Psitrii  cjl.qHt  et- 
iam  interjielUt fro  tJctU:  &  ad  Hcbrxos: 
VMdeeiumfrarJtuferiiHrefetefieei  ,  quiper 
ifjMmaceedMniad  Detim,  Jemperiitttnivt 
iti/crpellei  frtillh.  Dicitui  autcm  pio  fi- 
(lcUous  locciccdcrc  cxdufc  tnundo ,  quu 


10  CHRISTI.  17 

poftfaciificiiifufEciensfolIcndjs  omnium 
hominum  pcccaris  obiarum ,  confecratus 
cft .  Sacerdos  Mapiui,  vifiif^r^ftilui  domui 
Dei,qMA  domits  illi  fu  nr,qu  i  fidutiam  glo' 
riam  Jpei  ad Jtnem  vfque  firmam  tctincnt. 
TotamhaacfunClionisfua^pattcminca:- 
lisobiccoramfacie  Maicftatisdiuina:  :ibt 
ctiam  thronus,&  folium  Dcicft.quoac 
nos  mcatcs  &  oculos  atcollcrc  iubcmut 
prccaturi.  Obit  autcm  non  petanguftias 
(prtcus &  humilcmgcnuficxioncm,  rduc 
l'atiisgcnibusaduolutus.  fcd  in  fiducia 


cf- 

fufilaDguiaisrui.qucmcorpotiadfpcrfuni 
Patri  pcipctuo  intucndum  prxbct ,  ("cmpcr 
ilUuslacto(aDdoa(i(pcdluipbucr(^ns :  cu- 
lusctiam  fanguiuis  fuii  &  corponadrpcrd 
dignitatc  &  prctio,  totahuius T:  \% 

cthcacia  uicitur,  \tp6tepcrquc;i   ;» 

(ibi  in fanBa  fanBortim  ad inieriora  veli  pa- 
tcfcccrit.  Vndc  ccrto  ccrtius  concludcte 
nobis  Uccc ,  illius  prcces  nunquam  icic- 
dlumiri ,  8c  nos .  (i  illius  nominc  quidpiam 
pcticriraus ,  vi  il^ius  intcrcclllonis  cxaudi- 
tum  iri. 

Sacerdotii  munits  ita  peraflis  ,  Dcus 
Paccr  padti  fui&:  iuramcncifandi  mcmor, 
non  modo  Sjccrdoiium  ipfi  in  zteinum 
cootinuauit,(cdilluraadRcgiamctijmdi- 
gnicatcm  eucxii,  daciipn  omni  potcftatc 
lu  calo  &  io  tcrra ,  authoritatcio  oranctn 
carncm  ,  nominc  collato  quod  cft  fupra 
omncm  potcftjrcm,  impciium  &  nomcn, 
quod  ia  hoc  &  fucurolcculoDominicur, 
(ubicdtis  illi  omnibus  principatibus  &Ma- 
giftratibos,  vreiTcc  Chtiftus& Domiaas 
totius  IfiacUs,Rcx  regum,  Sc  Duminns 
domininttura.  Mirabilicfqofccdcrcduo 
ilta  fumma  muncia  Saccjj^otalc  &  Rc- 
gium  in  vno  lcfu  ChtiftocoTiiuaxic,  Ac  Uc 
promido  fe  cxfoluic ;  quoiuraucrai  illura 
Saccxdotcm  futurum  ztcrnumiccundum 
ordiucra  Mclchizcdcchi,  qui  Rcs  (imul  & 
Saccrdosfuit,  &  hucvlquccitratcmporis 
ioitium  &:  fiocm ,  quiaitUusgenciilogia  in 
Sanpruris  typo  {eiuicntibusnoudck;  : 
inf.  Hxcconiumf^ioomniumopcru: 
uinorum  fuprcmus  apcx  cft  &  cxcrcau 
claufula,  fymbolutn  tcrapctatx  !  fi^  iris 
noftrxocconomiamiuftiitx  & ' 
dix  JDci  ouoquam  mcccmortcuruui , 

C  >  A 


D.  lAC.  ARTvlfNri  ORATIO, 


iS 

ciumglori»  Dci  glorion^.nijciuculehtif- 
fimum  .  «£CCrmii/^,nisdcQ|aj  „hiinc 
Rcgmm  5ac;-^jdotcnj  obtiDcnda  firma- 
mentum  ,nimotum.  Si  homo  cxtrcmus 
.onii  coiophoni  proptercorporis& 
*''«imz  coaiuoilioDem  microcofmuSjEpi- 
^omc  totius mundi  &  yniucrli  Hymcnzus 
xcdlc  adpcllaturiquid  dc  bac  coniuoillionc 
ccDfcbimus  t  ia  qua  totius  Ecclefiz  fidchu 
&  Dci  ipfius  luccmioacccnam  habitautis 
Toiu  vnitifrima  Sc  ounquam  fcparanda 
coofiAit!  qua  rominis  ainphtudineinius 
diuinitatcm  indigctabtn^ys^Nomca  habei 
illa  fupra  omnc  nomco  quod  oomioari 
potcfl.  Incffjbihs cA,  inimaginabilisi  in- 
comprebcofibilis  ,  fi  dixcro  huiuspotini- 
ji^iam  refpcAu  Chriftumfpleodorcmglo- 
tut  patcfu.T.  charadcrcm  hypof^afeos  il- 
tius St  imjgincm  Dci  inconrpuui  appclla- 
ri ,  quaotum  potell ,  illius  exccUcociam  e- 
nuociauero. 

Quod  potefl  illudrius  elTc  documeo- 
tum  lullitiae  &  mifcricordix  tempcratx» 
quam  quod  ipG;  Filius  Dci  cxiaanitut,fot- 
ma  fctui  alfumu.  Rcx  ficri  nob  potuit,  aifi 
pci  Saccrdotii  runiStioocm,quodquc  booa 
illa  qu^;  vt  Rcx  fubditisluisimpartiri  ha- 
buittooo  oifi  pcr  Saccrdotium  impctrari 
potuerioti  &  impctrataa  Dcoi  oon  nifi  in* 
cctucoicntc  hoc  Rcgc  Mcdiatorio.com- 
municari  per  vtcariam  illias  fubDeo  diflri- 
butioocm?quod  falutis  pcrChriftum  ccno 
obiiorndzcertiusiudicium  ,  quamquod 
canJem  hominibus  ,  Sacerdotio  pio  illis 
fungcns,  impctraait)  &per  Saccrdotium 
Rcx  conlhtutus  illis  dandam  a  Patrc accc- 
pii?Atquc  io  bifccgloiixDci  fumma  con- 
fiftir.  Vcium> vt vidco, hzcconftdcrario 
aosvltroad  tetiium&  podrcmumrraif^a- 
t.is  nuftuthcmadcducic,qnodcfiU(Hibus 
admioiliratimuoeris  Saccrdotalisaduros 
reccpimus;  quosiicctiooumeros, omocs 
umco  ad  quaruor  fumma  capiu  rcducc- 
mus,  &  brciiitcr,quia  ad  fioempropcra- 
fnus,pcrftiingcmu»»  lAafuat:Noui  focde- 
ris  padtio  &  coofitmatio :  Omoium  booo- 
tuin  ad  falutcm  humaoi  gcocris  occcfla* 
riotumiinpctiatio,  ■dcptio.dc  adplicatio : 
Saccrducu  aoui  fiuchaiillici;  imo  &  Kcgii 


in Airurio :  Deoiqi  fumma  &  exttema  rce* 
dcratorumad  Dcumaddudio. 

Prima  vtihtas  ell  noui  focdcris  pa^io  Sc 
coofitmatio  ,  io  qua  dircdum  cu  adfoh- 
dam  foci  citaccmcompcodium. 

Hanc  petadlom  Saccrdotio  Chiidi  Sc 
gaudcmus&glotiamur.Quumcoim  prius 
hxdus  imbecilic  fidum  clfct  pcr  pecca- 
tum  8i  carnemiiuflitiamqi  &  Yitatn  adfcr> 
rcnoDpoHet,  ahud  occclfario  ineundum 
fuit^aur  nos  ia  xtcrouiYiaconrpc«.')uDci 
abarceodi.Ioiri  ioterDcum  loAum  Sc  ho- 
mincspeccatorcs  oon  pocuicoifi  recooci- 
liatiooc  fa<fla.  Vifutnautcm  cll  Dcoparti 
cffeofxiVt  illa  pct  Sacctdotis  oo(ltifiiB- 
guincminaracruciscffuodcodum  ,  pcrtt« 
ccrctur.ElRiditiilcSaccrdosfimul&agous 
fanguincmfuum.&rcconciliationcmapud 
Dcum  tmpctranit.    Hoc  pcraCio  ftrdus 
ioiri  poierat  iotcr  rccoociliatos.  lodc 
placuit  Dco  I  vt  idcm  Succrdos  ,  qui  rc- 
concili^itionis  Mcdiaror  fuerat  2c  »eqac- 
I^cr  >  codcm,  quo  lilam  pctfecerac,  tao- 
guioe  ,  medius&  velutfccialismterucoi- 
rcc  :  fanguincquofocdcratorum  confcitn' 
tid,  adlpcrlx  a  mcrtn  cpen6i4ffur»iicDt\iT 
6c  (aotnificarentur :  fanguiocquoipfead- 
(perfus  incoofpcdlu  Dci  fcmpcr  compare- 
rct :  faogaiocquoomoia  ccclcfliaadfpcr- 
gcteocui &  puiificarcntur  Hoc  iraquc  io- 
teraeoieocc  fiioguioc  focdus  iancituro  e(l 
aitud  :  OOD  opexvm,  fcd fidci ;  fed  lcgisifcd 
gratixjnonvetusifcdnouum  ,&BouBm 
nou  ob  idquodpriorcpolieriuscirct,(cd 
quod  uunquam  effct  antiqAJandum ,  qnia 
io  pcrpetuum  vis  &  vigor illius  r(fct  dura- 
CU  rU  s.  N0m  quod  mnt  iqummr  ^fen  tfeit  ,fr(h- 
fe  tfl  latHsntfettt.  Taic  fi  rurlus  inirctur. 
mulris  fibi  (ucccdentihus  (i;culis  crcbrx 
Fxdcns muuuonesiocidcrc debcbaot ,  & 
aotiquatis  pnotibus  pollcriora  fucccdere. 
Atfuiccaodemin  aliquocoofiflcnduin.& 
fcmel  talc  iocuodum  ,  t^uod  io  xternum 
durarcr.Etlahguinr  fuiclaiicicBdum  Qup 
autcm  ptctio(iorcUngutBccoDfiimatipo- 
tuit,  quam  Saccrdotisiihus,  qui  Dci  fimal 
&  homioisfiliuscnct ;  Hocaucem,dcquo 
acioilts  I  ino(aacicumc(^UBguifle.*taquc 
Notum  &  UUfiquan^aatiquaaUum.Taoti 

CBion 


SACERDOTIO  CHRISTI.  9 

CDim  S.icer<Ion3  propnoruofjnginncad-  |  adoprionctn  accipercmat.  Periiccx  rtua- 
fpciil  pcrpcruoprxrcn&intuirasoon  paric-  •  daro  Pariis  vr  Ccorcsnbi  daccnrur  la  hx> 
xut  iMtcraam  incatem  iininemorcin(ieri>  i  reditatem.  Hifce  ergu  fDisadlibusSacec' 
raitcitiprrilljmfaedcris  I  aucpiumpefius  -  ■ 

cius  poeaiccntta  duct  Quoaliquc^iaDgui- 
DepoteruncfaedcrarorumconKicDtia;  »  Ci 
poi\  farJus  gr«rix  iaitum  aliquo  fecom- 
niaculcntciiminc, mundan  &  Dcofandli- 
iiLliri  >  KuUMfroficcatitrehquMeJiht/liii.fx 
^uit  liunc  Saccrdorcm  concuicauctit.  & 
janguinim fatderH^jjntfiutStfitntm  e/l,j)ro  ■ 
fniHm  iuxcm.  tocdusergoquodhocin- 
terucaiearcfjnguine  &  Sjccrdorccd  pcr- 
cufrum,aouum  cli  Sc  io  fcculaduraturum. 

AlrcT  fiuflus  e(l  bonorum  omnium. 
qu*  ra;dccacis  ad  falutem  anirax  corpo- 
cis  funt  necenaria ,  impe(caiiu,adcprio,  8c 
adphcaiio.Quum  eoim  fosdus  omnc  ccrtis 
promifris  fir  tanciendum  ,  &:  hoc  bona  fua 
nabcrc  dcbuir,  quibus  Sc  faucirctutipfum, 
&  focderati  bcatcacur.  Incccfaxcprimo  fe 
offcrcpcccacotum  icmiflio ,  iurcafocdcris 
ooui  formuiam EroprcfMim  tniqHii»tibm 
ilUrum.  Haocaurcm  Chrilhim(angaine 
fue  impctranc  rcflis  c(l  Scriprura ,  diccns : 
Hoc  ejifanguii  NoHiTt/lMm*nti,^Mipromul 
tit  effutiditur  im  rimtjfionem  fetcMJorum.  Oc 
«dcftioae  pcr  ciufdcm  muocris  fuadio« 
Dcm  rcflarur  Scriptura^adcm  hisvcrbis: 
ChriJliM  p*rfropriumfMnguiMem  ingrtjfiu  ijl 
femelin  Jmh^m fM»8orMmMernMm  redemtto- 
nem  mdipttn.  Adphcationi  ccftimonium 
perfaibec,dicea$:/nCAri/?()^4^rmMrr<ifw- 
tianifcrjMniMiniipfitu  ,  nemferemijjionem 
fttcMtorumexdiMitiipJimgrMtiM.  Hoc  BC- 
ceilarium  boDUmrxccpitadopcio infihos 
&  iushairediratis  coeleitis  ,  cutus  impccra- 
lionem ,  adoprioncm ,  Sc  commuoicatio- 
ncm  rtiam  SaccrdotioChrilii  oodn  dcbc- 
miis.  Ille eoim Filim Dtifroprim &  •vnige- 
>iff«Mcxillens>folushxres  bonorum  paier- 
aoium  ,  taorts  boois  folus  pociri  noluir» 
confortcs  habcre  voluic «  quoi  ileo  UtittM, 
fuz  perfundcrct,  &  ia  participationc  ilHns 
hxiedwacisafrumcrct.  Obtulit  itat^ueaoi- 
mam  fujm  pro  deli^o>  Tteza^oaoimae 
fuz  laborc ,  fcmen  loogxuum  viderct ,  fc- 
tneo  Dci.quod  la  oomiois  fui  &  hxrcdita- 
tiscoafortiumTcniret.  Fa^teflfub  Le- 
£c,  TC  Uloc  qui  fub  Lcge  fuat»  ledincrcCTC 


ducio  propriis  ius  illud  fidclibusfuis  tmpe- 
trauic »  &  cum  lis  communioandu  adepruB 
eil  t  imo  &  reipfj  dcdic  ^luotquot  enim  im 
nome»  eim  creJiderMnt ,  dedit  hnnc  dignitM- 
tem  utfilit  Detfitrent.Vzi  illum  &.  iUms  rc- 
fpcdu adoptauit oos Deus iA  Filiot ,  dile' 
dtos io Filio dile(fliooisfuz.  lilc iraqucefl: 
vQicus  hxics,  per  cuiusmortcnr:  hxicdica» 
vcoic  ad  alios  ;  qaod  perfidi  agricolx . 
quamquam  ignari  raoti  myflcrii.vcraci  ca- 
mcoorc,quuSaccrdorcs&  SciibxeraBr» 
ptxdixcriinc.  Cxrerum  quia  bosa  canca 
uon  oifi  in  vBienccuaipfb  Sjcerdoteob- 
tiaciipoiruot ,  Spi iicus quoqiic fant^i  do- 
nufh ,  vinculuuiiflius  voioois.impecrare» 
adipifci^  iofuos  clfuodcre  debtiir.Impe- 
ciarcautcm,quiajpiiicusg[.^cixefl,Iodcx, 
&  Tcdis  amoris  Dci  crga  oos&arrhaba 
hxrcditati&oollcx,  noo  potuii,BiO  cccoa- 
ciliationc  fada.&i  hoc  crat  Sacerdotis.  Fa- 
vero  recoDcilucioaepeciicaPatrepro 
fuis  alium  paraclecum,Sc  impetrauic.  £ue- 
dusaddcxccramDci.  cuodcexpaAoSa- 
ceidotii  promifrum,  a  Deo  adcprus  e(l,ac- 
ccptumque  effudit  ia  fuos  copiofifnme» 
S  c  r  I  p  t  ura  d  icc  n  tc :  /  r«f««  </f X/ r«I7ri  (M(j9m« 
typromiJfumSpiritumfMnHum  Mdiptm.effu- 
dit,qM4>dvidttti.  Hoium  vcro  bouorum  o- 
moium  impccrationcm  ,  adoptiooem  tc 
commuaicatioocmczSaceidotiifuniflio- 
ne  profluxiffc ,  figillo  quodam  (jciofandlo 
coDtedacQscfl  Dcus ,  quumillomTcfta- 
corero  coodituit  eoiuodem  booorum. 
quod  moous  picoam  boootumTeflamcn- 
co  lcgandorum  poiI'elTioacm,&  abfolucaiB 
difliibucodi  «uihoiicarcm  iunclini  com- 
pleditur. 

TcrriusfruAuscflooui  Saccrdotii  Eu- 
chariflici,  imo  &  R^cgii  ioflitucio,ooflriqi 
adilladobeuadumfandificario .  nouoc- 
Dimfaedereinito,  houum  Saccrdotiil  Eu- 
chariflicum,  quiavctusinrcrcidcrar ,  fiuc 
iaftiiucDdum ,  &  Saccidotcs  ad  illudob- 
cundcmfandificaodi.  Chnltusillud  infli» 
tuit  pei fuam  Saccidotium,&  nos (andiii- 
cauicpcreiufdemfuo^oaem.fithocqut- 
dcm  ordioc  iD(lirait.rriaHunc6(liruit  nos 
C    »  pioptec 


c 


10  D.  lAC  ARMI 

proptcr  iDgcoiubcncficia  Sacctdocio  fuo 
Dobis  impctraca  &  doaau,  gratiarum  a- 
gcodarum  dcbitorcs.  Indcfacnficiis  Dco 
•tFcrcadisin(lruxiCiaQimabus&  corpoii- 
busnodrisranguinisruiajrperfionc  &  Sp. 
CiofH  vnflionc  Gnilificatis  &  confcciatts, 
yt  Dco  gtara  cllc  pnfllnt  facuficia  li  offc- 
tantur.  la  coclis  coram  throno  gratix  alra- 
rccuramrcriii>»^uodfanguincfuoadfpcr- 
fumDcoconTccrauit ,  vtHdcltumfuorum 
ficrificia  iQi  impu(>u  ceram  facie  Maic- 
fl^cis  jlcThrono  iluus  pcrpecitn  adpatcauc. 
Dcniqi  altari  tgocmzccroum  &  oun- 
quam  iotcnturum iinpofuit,  Dci immcn- 
fum  fauoicm,  quo  fjcrificiaaltari  itnpon- 
ci  acccodantur  &  lu  cincicm  rcdigantur. 
Scdconfcciandicrant  Saccrdotcs:  confc- 
crauinllc  vt  Saccrdc^ fummuspcr&ngui- 
sciniuum :  tllcdilcxitaos&Uuitapccca- 
cis  noflris  pcr  fanguiocmfuum  ,fecitquc 
nos  Sacctdotcs  Dco  &  I'atri  fuo:  illcnos 
rcdcmit  Dco  pcr  fanguincm  fiuumcxo- 
mtiicnl  u,  lingua,  populo ,  nationc  :  &  fc- 
cicn     '  '  litloannci  in 

Apvj  .    .  .. .  -  .....icusfuithabc- 

rcou  .rcsin  participationc hzrcdi- 

catisfuar,  voluitvrciufdcm  quoqucdigni* 
tatis  "scfTcmus.  Vcriimitanosfibi' 

conli.  --  --^.itiltiUsdigQitacis,  vt  incciea 
piimas  fcnr.pcr  tcocac>  ccuiapurcorporis 
F  .;cnitas  inrc       '  fra- 

1.  Cui  nos  lccuudogcniti,(acrifi- 

cia  Doiira  tradcrc  deb«mu5,  vcpcripfum 
poiroDc  inturgratofactinciiipfius 
cipiatoii  >;  pcrfufii,  vt  Deoacccpta 
fir.tp' ;  i'l  ;  n  Hac de caula ioquitApofto- 

I  'CofA' 

conti  ioom:oicius.  Sumusquidcm  > 

bcDcficio  Saccrdotium  fanflum  ad 
urtcrcndumj^»r/Vw4/f  '  '  ' 

acccr."*"  ■'"1  runtiDili  :.v  '   

r  i.ttisrarr  i  &  xtcroita- 

ti$  in  SacctJ'  ce  participcsclfc 

'    •    r no^ u Lundum ordtncm 

A.          .dcchi  Saccrdotio  fijngamur  , 

quod  iuramcnro  fandlo  confccratum  cA 
immorcaliHci.QuamquamcoimSaccido- 


NII  ORATIO, 

tio expiacotio  pofl  hacc  fccula  tcmporaiia 
noQ  hi  fundurus  amp)ius,Saccrdoni  ta- 
mcn  Hucharidjci  muucrc  ptonobisioz- 
rcinum  fungciur,ac  nos  inillo,&  pcril- 
lum.niu  vcTimus  io  media  boootumpec 
illum  acccptocum  funflionr.memoriafn 
iotcrdirerc ) quod  pcrillum  ca  obtiuucci- 
mustPcrquo  tllum  cf^ccli  fimusSaccrdo- 
tcs  ad  gratias  coadignas  >  prxcipuo  o- 
mnium  datori  Dco  rcddcndas.  Verum 
cnim  vcro  quia  dcbica^crificia ,  quamdiu 
in  hoc mortali  corpore vet(amur.  Deo of- 
fcrrc  non  pofluanus ,  oifi  pcr  Hicnuam  lu- 
^tamaducrfus  Sathanam ,  mtiodum ,  pec- 
catum,  carncmquc  propriam.&  pcr  viclo- 
riam  .ib  iUis  rcporucam  ,quod  vttumquc 
t cgium  cft  j  iiuumquc  poft  nauc  viram Sa- 
ccrdotiofuodluri  finius  clcuati  cum  illo  ia 
fol  ium  patrisjfubiedlis  nobisomnibus  bo- 
fttbusooftris,  fccit  JiRegttScSM- 
ctrdotiumregnieDcQ  r,>.itiu,  ncquidpiam 
intjpico  MclchizcdcchiSaccrdotioinuc- 
niatur «  cuius  oobis  communioncm  ooa 
impartiatur. 

Quartus  atquc  poftrcmus  Saccidotii 
Chrmi  fruAus  a  nobis  propoficus  cdto- 
rius  Hcclcnz fidclium addutSiu ad  Dcum: 
'qui  cti.im  vclut  finis  cft  &  coinp(cmcn- 
cuin  crtum  przc^dcntium.  Horfumcnim 
focdus  iaitum  iotcr  Deum  &  homincs» 
horfumrcniiniopcccatorum  ,  adopcio  ia 
Filios,Spiritusgratiz  collata  in  Ecclefiam, 
hac  fini  Saccrdotium  nouum  HachatiAt- 
cum  &  Re^iamiDftitatum,Saccrdoccs2c 
Rcgcs  fiidli -,  vt  ad  Dcum  adduccrcnttzr 
focdcraci.  Hunc  ftuif^um  Apoflolus  Pe^ 
crusdilcrcis  vcrbis  SaccrdouoCbriftiad- 
fcribic  his  vcrbis ,  Chrijlm  ftmelpropf 
P*fft4*  tfi ,  iHftm prc  iniuflU ,  vt noi  MciLu.,,,. 
aJduceret.  Dc  lUacadcniaddudiouc  vcr- 
ba  funt  Apoftoli :  E/  »«»c  errt  fi*>i«,poft- 
^HamtrndiieritRegnum  r  •  Li- 

ccac  in  oic  adducenti».  (    ..trcm 

allcquentis hzc  verba  blaiai collocarc:£c- 
ee  ego  pueri  quosJedit  mtki  DtHs,  ooU  v  C 
portcotum  fioc  populo .  (cd  pcculiura  Do- 
mino.  Adduccccrgo  Chrillus  Hcclcfiam 
fuam  quam  fanguine  fuo  icdcmicfibi»  vc 
caicdcmbxicdtuccm  mouc  iplias  parra. 


DE  SACERDOTIO  CHRrSTI.  n 


tcrboprominam  ,  Spjntufan^oobdgna- 
tani>cx  bcnigniifimi  Patris  manu  accipiafi 
atquc  firuatur  pcrpctim.  Adduccr  Sjccr- 
dotcs  fuos  1  quos  fanguiae  fuo 
fandificauitDco  ,  vcipntcruianc  nii.vU» 
luiD.  AdducctRcgcs fuos,in quibus  vtt- 
tute  Spititus  fu||(an<fti  Sathanam  ptioci- 
pcm,&mjnipularcmeiusmundam  > 
catum  ,  carncrrquc  ipfotum  pfop 


ti  &  glotiofi  xtcrnum  cum  illo  fcculnm 
cxigamus  i  Quum  itaque  Saccrdotium 
lioca  Ucoipfb,  cum  quonobis  ctlncgo* 
ttum  ,  impofitum  f\t  Chrtllo  Icfu  Dci  & 
h  ■  if  .f^  Filio,  Fratri  ncftro  ptimogcnito, 
i  >(ibusquondam  circumdato ,  tco- 

tatom Dijinibus  >  mifericordi , pto,fidcli, 
f  V.  (i  "!\;g.uoapcccatoiibus ;  &qai- 
ro  laniflo,  quod  icuocari  nc- 


quiu  5c  mortcm,  hoQium  poflrcmam  dc-  I  i  >$cU,impolitumfit,rccumbamusccrtafi 


bcllauit  6c  fupcrair.t  ,  vt  rcgno  cum  Dco 
poiiantutinxtcrnuiu.  AJducct Chridus. 
&cxcipict  Dcus&I'atcr.  Bzcipict  Ecdc 
Cara  Chtifli  ,  illamcjuc  vdut  agni  fpcn- 
£im ,  iu  ihalamum  cxlc-llcm  intto({uct.iin 
perpctuumcum  agoofdlumcclcbrarciu- 
Dcbit  ,  vtplcnogaudiofiuaturantccon- 
Ipct^umthiuni  alonxfux.  Excipict  Sacct- 
aotesjillofquc  decons  pccfcdx  fjndlitatis 
vcnimcntisinduct, rccanticum  Euchati- 
/licum  Sc  nouum  Dco  caaant  in  fccula. 
Excipiet  dcnique  Rcgcs ,  ii  ia  folio  Maie- 
AatisHixcollocabit  cos  ,  vt  regnum  cum 
Dco&agnoobtincant  ,  &  domincututin 
Kicrnum. 

Atquc  hi  funt  frucliis  ,  quos  Cluiftus 
Sacerdotii  fui  adminilhatiooc  impcttauit, 
adcptutcfl  &oobifcum  communicat.  In- 
gentisfancdignitatis&  vtilitatis.  Quid  c- 
nim  abalieaatis  a  vita  Dci.  extrancts  tcfla- 
tncntoium,gfatiutaccidcrcp<uc(l ,  quam 
io  fixdus  gratix  a  Dco  tccipi ,  8c  ia  populo 
Dciccnfcti.'  Qh'  '  "nfcicntiisoncrepec- 
catorumiBtolc:  ilis,  &:  iiibitx  Dci 

pondcrcdc'  ns  ,  omoium 

dcliftoruni..j.  ..  .  '       i-  O   ■  1 

hoDiioibus,  tcrixc .  : 
confccratis,  acccp::  iiaLicoinii- 
hosaduprari&cxlu  .  ...^1?  QuiJ.fub 
domiuto  ^kthaox  &  pcccati  cyranmdc  la 
rcntibQStobucniicpotcfliucundiuSjquam 
ab  Hla  tctetrima  5c  mifcnimafcruitutc  li- 
bcrariiSc  inveramaircnhbcrtatcm  ?  QQid 
glorioiius  qiiam  la  partcm  Sjccrdorii  8c 
legoi  adfcilci,&  DeoinSaccrdctes  &  Rc- 
ges,imo  in  Sacci dotcs Rcgios  &  Rcgcs  Sa- 
ccrdotales  confccrari?Qutd  dcniquc  opta- 
bilius  ,  quam  ad  Deumlumfnum  bonum 
&foatcai  omQisbcatitatisadduci,  vcbca- 


deioilludSaccrdotiurn  Chrifli,  nihildu- 
birantcs  quinomnia,  qux  Saccrdoscx  no- 
lumtus  &  pro  Qobis  apud  Dcum  ipfo 
L^oailumcntc  conflitutus ,  nofttacaula 
peiegit ,  pcragit  ,  &  vfquc  adcon&mma- 
tioncm  (ccuU  huius  pcragec,rata&Rrn-,a 
Dcushabuerit,  habeat,  &  habirarutfitia 
.vrcrnum.  Quumquc  idcm  Chriftus  Saccr- 
dotiifui  adminiAratioDC  pvccatorum  pcr- 
pttuam  obtinuetitcxpiationc  &  purpatfo- 
ncm,  xtcrnamrcdcmtioQcm  aa^nus  Itt,  & 
tbroQum  gratix  nobis  in  czlo  crexctii: 
■  cccdamus  ad  throuum  gratiz  cum  veto 
cordc  &  immoraanin  ibducia  ,  adfpcifis 
cordibus  acoofcicQtia  mala  .  puigatifqae 
conicicntiis  ab  opcribus  mortuis  ,  ccrto 
(latucotcs  quod  mifcricoidiam  iimus  con- 
recatufi  &  gratiamtQucoturi  ad  auxilium 
oportUQum. 

Quumdcoiquetot  &tampfxclarabe- 
oeficia Qobis  admioidrationc  iftius  Saccr- 
dutii  impcttata  fint  &  paiaca,  quorumpar- 
temiamccuprimitiasacccpimus  ,  partem 
potifttmam  &  totam  vclut  maiTam  eam* 
quc  complctifTimainin  cxlocxlpcdlamusi 
quid  icddcmus  Dco  ooflro  pro  ranta  di- 
goatione  ,  quas  p/atiasSaceidoti  noftro 
Cht:l  ^niU5?CaliccrafaIu- 
tarcni  u^ti^  i  ..  ^ncnDomini inuo- 
L.bimus.    Vitul.  lUin  aolYrorum 

Dcouftercmus.  coipora,animas  &Spiri- 
tus  noflros  ipfihoftias  viuas,  fandlas,  & 
placcntcs  (Ifttmus.  Caoticum  hoc  cxle- 
hc  Deo  &  Patri  omnium  ,  ctiam  io  hifcc 
tenispofiii ,  Yoacum  viginti  quatuor  lc- 
nioiibus  throao  adliflentibus  cancmus: 
dignai  es  Domine  qui  accipias  gloriami 
hooorem&  viitutf ,  quiatucrcaitiomoia 
&  pcr  vohintaicm  tuam  funt  &  crcara  iunt. 

C    j  $acct- 


it  D.IAC.  ARM 

•^accrdoti  ooHco  ChhAo  ic  Agno  ,  cum 
iirdcm  fcQioiibus  accincnius  :  Digous  ct 
Domme  quiaccipiis  Uoium  8t  apcti^sii- 
giIlaeius,(]uouiam  ma£tatuscs&  icdcini- 
itioos  Dco  pccCiDt^uiDcmtuum  cx  omni 
cribn  Jiogua,  oationc,  populo:  Ec  fccifli 
nos  Dco  Rcgcs  &  Saccrdotcs ,  &  rcguabi- 
mus  fupci  teriam ;  Tiriquc  iuodim  cum  o- 
mni  crcacara  cantabimus :  Scflori  Throni 
&  AgQobcucdiAio  Si  honpT  &:  gloiia 
cobuciafcculalcculoram.  DlXi. 

Vod  Promptionis  adum. 

fiicmm  &  mirium  eJlaDecftu  ejl  vr  in  ilh 
«mnit  ((UoqHe  allto  nojhti  dijinar.  ii*- 
queJtuiHitiUiM  clemintiM  ben>r>utit'  pU- 
cidofut  lumine  noi  hucufquerfj  .  ©• 

fucciffumTlftabiUm  nojlro  buic*: . «/  co/ictjfe- 
ru.griuiiu  iUifirotmt» btmMoleMut  MgMmm, 
^Uudei facrofatulo  if>/im  nemini  iicamm 

Omnipottir  ■fter  Oomini 

lefu  Chrijit  ,  .„  .^, . ,  t ;  .  .  mfrro  injinitis 
tuii  in  fuumifermfecuUortscoUMtu  hneficui 
Imprimu  'vero  qucH  Filium  tMumUfumChri' 
fium  hojlitm  &  redemriormpretinmfro  pec- 
ciuie  mijiritejfe  voluijli.tjuok  tibifer  verium 
tuum  ^SfiritumJanflum  EcclejUm  ixtoto 
humMrM  gentre  coUegiJli.quodnei  quoijf  ex  re- 
gno  rtnebrarutn  ^  SMthane  ertftes ,  in  regni 
lucu  ^Filii  rui  trmnfiulip:qucdHoUMndiMm 
dHUiJjtmMmfMtriMmneJlrMm  nd  Mgniiionem 
^eommunionim  Filiitui  vocnjli ;  quodiMH- 
dem huc  vJq^Mduerfui mMchtnationes  ni- 
fultm  fctittjjimi  hoJliifMrtMm  tiUam  confer- 
UMjii.  quod  AcMdtmiMmhancvere.  fmfieiuU, 
f  iirMtu,  iuJlifiMfeminarium  ,  ieihac  inclytM 
vrbt  injlitfiijli.-quodhec  qnoq,  fchoUJiicM  ex- 
treiliM fMUort  ruo  huc  vfq,  esfrofecutut.  Ro- 
fMmui  tt fancie  dr  berugne  Dem  .  vt  hac  bt- 
nefidMnobuferfetuMejjevtlit :  ntfatiarevt 
iugrMtitudine  noJlrM  mtreMmur  illu  Mbs  tefri' 
UMri,quin  MdMUge  iBM  fetimff^efm  quod  c<r- 
fijii  fonfirmM.FMe  vt  ifiM fsmftr  memori  mi- 
tirtcoUmm ,  <5*  Mterntu  fmitijftm»  nomini 
tufifro  iUu  Uudts  dicamm,fer  Domenum  ue- 
ftrum  lefumChrifium,  Atntn. 

Tibietiitm ,  Francifce  Gommart,  vhrcU- 
rijfimi  tromctor  D»&ijjimi ,  gratiMt  Mge 
yi^eqHt  mMximMifro  ingtmihecbtntfitip. 


[NII  ORATIO, 

quc  immerentem  Mffecifti:jpeHde»  mt  U  ifftlB 
grMte jemfer  Muime  Mgniturum  j^oferMm  dM  - 
turum ,  vt  te  i^ensru  iftim  mihi  eoUMii  num~ 
quMm  lurefaniterefojfir. 

Tibi  quoque,  idMgnif  D.  ReHor,  ^  Am- 
ftijf.Sinatui  AcMdtmice,  nifi  meingrMti  Mni- 
mi  cnmine  commaculart  yflim.gratioi  diht0 
mMteres  quMit. .  '^um ,  fro  heuefto  quod 

demtftcifth  iu.r..  lo,  Ubtrali  ,  qued  nnUa 
meofatlomeritmfum  ,  ttfttmonie  :  fromitft 
aiit  cr  tecifio  mefro  virtli  enixurum ,  vt  ijh 
non  frorfm  indignm  aliquaudo  cttt^tritu^ 
qsioUji  ^ecer:.  fcn  ^u.ihUim  irt pUmigilUMlW 
Uebirt 

Advosvenio  Vin  SobilijJimt.AmflijfimL 
CUrtjfitni.  ffmihm  cinnibm  fingulu  fluri' 
miimme tUbeiefrofiteor ebfrolixam  vtjlrMm 
erga  mt  ieneuelentiMm.quMm  loiffocommen- 
ftrMfiu  Mbunde,quod  buiu  ovftrum  Mnum  ve- 
ftra  NobilijfimM ,  AmflijJimM,  CUrijftmM  ^ 
Dignijfima  frtfentiM  coheiufiMrt  voluiftit: 
foUicertrgrariMi  MliquMndo  rtUturum  ,  mfi 
verbi  iftim  M/npiituditum  virium  mcM- 
rtiin  ttnuitat  rejfueret  ,  0>  condirio  viftrH 
eminentior  refeUeret. 

Veque  vos  mihiin  hoc  graiiArurn  agtndS' 
rum  quo  fMngorifficio  pretertuvdiefiu,  Sa^ 
biliff^SrudiofijfimiadoUfcenttttitMM.mere- 
rurfrofifumveftrum  irga  me  ftudium ,  qued 
honefta ^ modeftafrAjtnriM ,  quehuiencjlr» 
Miiui  inrerfjfiftu,farujtif<rqi  decUraftu;  fre^ 
mitto  fMnHt  rtcifio.Jioccafio,  qutdjpere 
ofto,btnedt  vobu  merendi  ojfertuuriomnibm 
ofticiit  viftrum  id  fiudiMm  mt  eemffnfatM- 
rum  iffi. 


SEQVVNTVR  ORA- 
tioncs  tres  dc  Thcologia, 
quas  ordinehabuit  AuSror 
cum  Ledioncs  fuas  aurpi* 
carctur; 

De 

Obif^a  TheologU^ 

QVum  Deo  Opc.  Maz.  peoct  ^nem  tM 
fc  arbiciium  auiociatoncumlde 

■obic 


OBIECTO 

BobU  HaniCBdiividim  (ucric  mc  iadi^nam 
(arattluin  luam  ab  BcclcCatlica  fun^iooe, 
<]uamio  EccIcfiaFiliiipfius  apudficqucn- 
ti^nmum  Amflcldamcolium  populum  ali • 
<]uor  iain  anoos  obiui  ,  ad  piorcfltoois 
Thcologicx  io  haccclcberrtma  Acadcmia 
Oiuaus  TOcaiCioBicii  mcicilc  putaai  voca< 
riooi  ifti  ao  nimium  rcludati,  '^uamquam 
•leimparcin  caoco  muocn  ptobe  cogao- 
rccicm.arqie(umBum,(iuod  libeos&  (io- 
cere  proficeor ,  agnofcam.  Soadcbac  faoe 
propria:iorufficicocixcoofcicaua ,  autem 
Tocacioni  oc  prxbcrem,cuiut  mcx  coofci- 
«oriz  ccilcmcicarcpoQumiofpc^orcm  & 
iudiccm  iilius  Dcum  ,  ic.  ooonulios  viios 

Itrobos  &  doAos.quimihi  primi  authorcs 
iicrunc  capcflrcod^ilhusfunAionis.fiqui- 
dcmlcgicimoordioeAc  Tia  ofrcrcccur:  fcd 
quuin  illi  ipd  fuggeieiear  &  czpericocia 
ip(a  m«crcbrodocuin'cc,  tcmpericuli  ple- 
■amelfc ,  pioprtoiudiciopcrtiaacicerna- 
KCtiL  fux  de  fc  ieocciiiix  plufculum  tribuc- 
tc, eo quodiii  proptiisuegi  ciisptciiqicx- 
cutimus  omnc*  ,  illorum  aaiotuatc  &  lu  • 
diciopallusfum.nK-  pccnoucci  ad  diffici- 
lemhanc  &  oncrofant  (>iouinciam  fufcipi- 
cndam,  quod  vtioam cumboBO  Dcc  fic & 
Numioc  propicio. 

Dcqao  camcu  ipfo  (quamqaam  fupra 
modom  ad  folam  fundlionis  iuius  recot- 
dacinnempcrcclbr&caacum  uou  cobot- 
ccfcam;dubitare  vix  pollum.quuinapudi- 
Bimammcumaircute  c6njcio  ,quibos  Jc 
caufisdcctccafii  vocacio  ,  quomudorxfc- 
cutioQtmandata  ,  quibus  n.cdiis&  ra- 
tionibuiad  finem  pcrdudajvndc  mihi  pci* 
fuadro  diniuiius  illam  ioftitucam  cflc  & 
pcifcdljin. 

Quapropccr  de  perpccua  diuini  .luxilii 
prarfi.-iuia  fpemcticam  concipio  ,  8c  cum 
dcbita  aoimi  fubmiiru  nc  munus  illud  in 
iacrofinflo  ipnu»  oonv  pio&ad- 
grcilioiivos  on  nes  &  Imguiui  cordicicus 
oblccia!is,iino,ftidpcf  1'eaeuolcncum  vc- 
Acami  qu.imhuc  vfquc  mihtcxporitinima  i 
tnuicKindiciis  cogDoui  liccat,  obrcAjns:  ( 
quin  &,nccc(1ica(c mea  prxfcocc (ic pollu -  i 
laacc,aJiuran$,TCacdcncibusvoris  &  pce  I 
«ibus  apud  Dcum  ,  lumiitum  PMi«m,  | 


THEOLOGIi«.  i| 

mccamdccercecis.quo  denii  ad  faa&io- 
ocmoeceirariis  famaiumfuumiveihisvfi- 
buscx  puio  aiFc<flu  fciauc  paiacum,  gn> 
ctolc  iofliu«c,dc  io  coco  vocatioois  cuifii 
bcoeuolo  fuo  fauorc  profequi,  dirigcrc)  9c 
tucri  dignecur. 

Cxccrum  no  abt  rc  fadutus  videor.  C  ta 
raodioois  ioitio  ooaulta  gcoeracim  de  iplk 
facrofkoda  Thcologia  prooemii  iudar  pr^- 
mitcain,&  de  illius  amplicudiocdigoitace» 
&  prxflanria  czpliccm.  Scruiet  uadUcui 
idcfludiofoiumaBimis.  qui  fc  coofccra- 
neos  diuibx  illius  iapicDCix  proficcocur, 
magts  magifqi  inciuodis  ,  vc  io  fufccpco 
curriculo  animo(c  progrcdiaocur  .  pcofc- 
Aui  fuos  diligcoccr  vrgcaoc .  &  ad  ftoem 
cuniUarcrconccodant ;  vtaliquandofaJii- 
t^ria Dci  organa  iu  Eccleita  fiodlorum  cl> 
fepofliot.  apcjadnominis  diuioi  (andlifi- 
cacioocm.Ac  conformataad  corporis  Chri-' 
fti  cxxdificaciooem  lo  Spintu.  Quod  ii  ef- 
fccero,arbitrabor  cum  Socrarc ,  mc  lu  ipfo 
munerisingrcHu  bonailliusparce  ooo  la- 
ucilire^^dctuotflumcirc.  DiccrccDimSapi- 
enciflimusille  Gcnrilium  foicbar,  fefuutn 
docf  di  munus  puli  hre  abfoIuilFc ,  vbi  mo- 
du  audico.  unn  animos  ad  ardcAtcm  difccdi 
cnpiJitaccm  impuIilFct.  Ncquc  immctico. 
Volcncicoini  nihil  cHdifliciic  :  prxfcitim 
Ipondcote  Dco  ciaiiflimam  feciccnrum 
iuoium  reucUtioiicm  iis  ,  qui  in  /e^etpfnii 
nant.Utejqutme.liiiibuntMr  Q«»  Uci  pro- 
milfioemcic,  vt&  luhtlcc  capcum  buma- 
□X  mcntis  longc  fupcraatibus  Ifocracicum 
ijlud  vlurp.<ic  liccar  ,  iattcr  ^^«^^Jjif 
if^nXv^.  Jtii  :  iifuciis  cupidus  difccndi, 
plutimadifccs. 
I     Mihi  qi.rjquc  ipfi  oon  parum  feruictex- 
plicatioiUa.^ocotmipfo  ,  quod  Uudium 
illud  r.incopcrccommcndo  .lcgciii  mihi  Sc 
icj,uIampixfciibo,  (ccuodumquam  in  II- 
lius  piofclfiooc  ioccdere  dcbeOiquin  &oe- 
ccfTitiicm  mthi  impono  in eo fjndc ,  mo- 
dcflc,  oniuibouacoofcicntiavctfandii 
oe  fi  alicubi(quod  Deus  bonus  aucrut  Jcx- 
orbitcm  ,  f^uilii  iHius  camfolcmnisconi- 
racndacio  io  (acicm  mihi  ad  igaomioum 
mcam  obiiciatur 
Dumbaactcmago ,  doo  aibitrormihi 

pto-' 


14  D.IAC.  ARM 

protcflationc  vtcDdum  apud  confulcini- 
mos  Iutirprutlcnti.v ,  pcntifllmos  Mcdici- 
nar.fubiiliflimos  ; '  ''o^ipliix  fic  lircratiiri- 
moslinguanjm  ;  rcsjquafuljijcio- 
ncm a  rnc amoliar  Uuiiti  >  (]Uoii  colunt  /in- 
guli.ncglcfliautinfupcrlubiti.  Suum  c- 
uim  it  hoacllum  hnguhs  (ludii  gcncti- 
bus  in  auguiliflimo  uicntiaium  thcauo 
dcccntcr  atctibuo  iocum  :  quo  contcntai 
ln!;-,^cqua  in  pixlcntiaium a"o,rcicnox 
;  ;umconccduntlubcntimmc. 

Nudoacftmplici  otationisgcncrc  vtar. 
qiiilcTcntatis  propiium  cfTc  docet  Buiipi- 
(ics:non  quod  ncfciain  cognatioucm  ali* 
quam  oratiom  &  lis  rcbus  qux  oratione 
tratilanturintcrccdcrc  oportcrc  ,  icpro- 
ptcrca,adtcs  diuiuasprodignitatc  trada- 
dum  diuinum  quoddam  orationis  gcnus 
rcqutriifcdquia  tcsipiaoinatinouiudiga, 
contcnta  doccn  cft  ,  fc  cgo  ncconaium 
quidcm  ad  didiuncm  rci  conucnicntcm 
conquircndamadhibciepon'um. 

Dcdignitatc  icaquc  &  prxftantiafacrx- 
TbeoIogiza<f^urus  .  quatuoi  iUam  tituhs 
circumicribam :  fcqucns  motcm  iu  huma 
nis  dtfciplinis  vfurparum ,  quzcx  obiccli, 
authoiis,  finifqucpra:llauiia .  &cxiatio- 
num.quibus  quzquc fcicutia nicicur,  pon  - 
dcrc  zilimantur.  £adcmcgo  iniidens  iia 
primum  dc  TheobgU  obitHo  ,  wJe  Je  am- 
thore  ,  tumdt  fint ,  dcm<]uc  de  ctrtitudint 
ciufdcm  dicam. 

Precoi  Dcum  vt  mihi  diccnti  Spiritus 
(ui  (an^i  gratia  adclFc  vcHi ,  &  mcntcm, 
os.linguamqucmcamitadiiigat ,  vt  qpz 
vcra,uuAa&:  ipfudigna  funt,vobifqucfa- 
lutaria ,  profcrrc  poflim ,  ad  nominis  ipdus 
gloriam  &  Hcclcliz  zdificacioncm. 

Vos  ctiam  ,  AudtcorcsClariflimi &Hu- 
maniflimijoto.  vtmihi  rcs  grauilfimascx- 
plicaturo  czigui  icmporis  attcncioncm 
bcnignc  conccdatis  ,  8c  rcm  potius  io  qua 
vciiabor,quam  quo  iailla  pciuaiftanda  ar- 
tificio  vtar,  lufpiciatis. 

Dco^(W/0ptimum  &  hac  quidcm  hoia 
difpicicmus  i  lurci  natura poltulante.  In- 
timum  cnim  id  c(l  fcicnciis  ,  atquc  adco 
«ixNcr,  vt  iadc  ctiam  ouacupauoncmruani 
loniaocur. 


INII  ORATIO, 

TheologU  autcm  ohuliMm  e(l  ipicDfM. 
Indicathoc  voxipfa:  Thcoiogia  enimfcr- 
moncm  fiucracioncm  dcDcofoaat.  ludi- 
catidcn.  dcHnitio  huius  fcicntizab  Apo- 
(tolo  vfurpata,quum  dcfcnbitillam,  quod 
fit  l  eriiiu  fecHndiim  pittMtm  ,  qua;  iilic 
^W^#»«diciiui,  foli  UcodcbitumcuUum  .  ' 
(igaificans.quod  iplum  clarius  Apoilotus 
indicat  ,  quum  haoc  pictatcm  ilrifliorc 
JH«rt/S««*  voccappelljt.  Habcnt  ahzo- 
mncs  fcicDtiz  fua  obic£la,  oobilia  certe& 
digna  tn  quibus  humaua  mcns  coniidcrao- 
distempus  ,  otium  &  diligcnriam  adhi- 
beat.  MttnphyfKit  generAlu  cus  qua  cns, 
Jpecialis  intclligcntias  &  mcntcs  amortali 
contagionc  fccrctas :  Phy/icit coipoii ,  qua 
prtncipium  motus  in  fchabcntia:  Matht' 
m<tri£« quantitatcs  :  Mtdicina  corpus  hu- 
manum ,  qua  capax  fanitatis :  Jnrifprudtn- 
//«luilitiam  cum  focictatc  humana :  Ethi- 
ca  virtutcs:  aeonomica  Familiarc  rcgimcn: 
?o//fiV4ciuitatf.  Acomnia  lilaihfia  Deum 
coniVituta  ,  imo  abtllo  origincmfortita, 
abillo  vnodepcodcotia  ,  3:  vicifltm  iuil- 
lumretro  commcaotia  &  tcodentia.  Hzc 
vna  cii ca  cns  cntium  &  caufam  caufatum, 
circa  principium  njcuiz  ,  &  gratiz  in  na- 
turacxfiAcnci$,nacurzadfiiU-ntis  ,  &  na- 
turam  circumfiilcntis  vcrfjtur.  Dignifll- 
mum  luqucliuc  cdoaitclum  ti  plcnum 
vcncraodx  Mauftjcis  ,  coufquc  prxtcl- 
Icns  tcliquis  ,  vt  quum  ncmiui  ,  quam- 
quam  omotumii\ai<  umcctrif- 
umt  cognitiooc  inlt'  .  .  >  ,  ^ ^  tantillum 
gloriattias  ftti  huius  vnir.s  notitia  fctio& 
lolidcgloiiati  poflicquii*quistilaincilade-  > 
ptus ,  ipfo  Dco  illud  vctantc  ,  hoc  praci-  . 
picotcapudHicrcmiam.his  vcrbis:  Nf/«-  "'""•J* 
Htt fefe Japitni  in  fnfiir.iiajHit ,  ftd  in  hoc  f$ 
iafjet,  qni  gloriaiHr ,  quodtne  inttUigat  (ff* 
cognofcat. 

ScH  cooditioncf,  qu.Tobie^flum  alicu- 
iusfcicotiz  comir!CPd.i  :  ,  iocuca- 

mur.  Obten:  cirtimum, 
quodtolcc/:  immuta- 
htle cfl.quod  relatiooe  ad incntcm  Incidif- 
y7w;«/«clt,  &  mcnticxp  iim:quod 
attiouc  luainmeuwcm,  .  nplcic  po- 
cclt,ciufquc  inliuiiuai  dcndctium  cxplcre. 

Trcf 


I 


01 


DE  OBIECTO  THEOLOCI^. 


Tres  ift*  conditioncs  ia  Deo  >  Thcologici 
^ftudii  fubicfto,maxifrc,  jmo  &  folo  inuc- 
niuntur.  Illc  <>*//m«*cft:iIIc prtmurn fum- 
mMm  &i  ipfum  bonum  cfJ ,  & /o/m  bonHs:tan- 
Tumhutu,  ijuantum  Lonum ,  titnpromptus 
corntrtHHicnrt ,  quam  commttnicari  potttts; 
tMntA  liierAlitatis  ijHMn/af  halet  opei,  injini' 
tie4  vtrol-tque.fola  circHmfcriptit4  recipienti* 
capaeitate.c^uxBactn  8c  modum  ponit  na- 
turx  bonitati  &  commuoicationi ipfius.ll- 
lc  w//»Jf/w«fcft.&  fcUdfrmgnHs,  (ubigcic  fi 
bi  potcns  Dthilum  ipruin,  vccapax  Itc  booi 
diuini  pcr  communicationcm  ipfiusi  f»- 
^om.  4.17.  „^,„ fMnttanquam fi fint ,  &  co  i- 

pfoiacncium  numcro  illacotiflitucns ,  li- 
.  .  cccex  tcncbiis  cmcrgctc  &  criftcte  iuflai 

EJatijo.    (uius  comparatione  omnes  • 

nihitum fnnt ,  habitatoret  n  i  i  x  \ :    . -iji*, 
principes  purainanitaf  Totum  loco  cocli  & 
tcrra;  fyllcma  viz  puodli  ioAar  fc  habet 
coram  co ,  cuius  ccntrum  vbiquc  eft,  pcri- 
F/al.  101.  phcrianurquam.lllcimmutabiliscft.fcm- 
pcridcm.io  artcrnitarc  fua  pcrftans :  iUii** 
/4^.1.17.     anninenconfMmuntf*r:i\li  oihil  acccdcre, 
nihil  dcccdcrc  potcftjapud  tllum  nnllM  tH 
tranfmutatio,  netfjConuerfioKU  obiimbratip: 
abillo  mutuaniri&  precarioaccipit,  quid- 
quid  vclmomcnri  vniusobtinet  llabilita- 
izrR.lucunda  crgo  &am<rna  illius  confi- 
dcratio  clbprpprcr  hcnitatem ; ghriofa  pro- 
ftctimmu: 

Ule  cfl  luciuiiliuius,  imo  Iiix  ipfa;  iUe 
rnenticxpoiitiilimus  ,iuxtadichim  Apo- 
flioli :  'Vt  qHirerrnt  Deum ,  fiforte ^ .ilpando 
CHm  inueniter.  rnquam  perfeHo  nen 

Urtgeahtfiabvr.v  qii  'pien«jlrur  > 
enimvittsmus  ,  rii<)uemHt,^j 
pfita^pregeirits fttmtit :  &  atio  loco  .•  Dem 
nonefJpafjMsfcexpcrter    "  )ui  lene 

•frucli' 


A^OT.  17. 


AQor.i^. 


.1  .,,-'f.-  '■'fttipl.. 


rt 


tiz  Aacufque  fiii  nafla  CiM  principium. 
ocquc prius quod funtiqaam quod  ab alio 
fuDt.ciiUBcijnt , iuxta  Kcgiiprophcta:  di- 
(katt\.CxlienarrantgL>i.imDEI ,  ^opus^J*^'^^' 
manitum  eituannuntiatfirmamentHni,  hoc 
e(l,Hrmamentumebuccinat,  quod  fic  opus 
dcxtert  excelfi.V\nt2  enim  8;  mulro  plura  ia 
rcbas  crcacis  figna  inucnias  iniiicintiA, 
quodabaliohjbcancquidquid  polliJcnr» 
quam  quod  ipfr  fintiucntium  numc;o& 
ordinc.  Ncqucmitum  ,quum  aihilo  fcm- 
)er  propinquiorcsfincquamcrcatoii  fuo, 
aquoiofiQicis  dtfFcruoc  fpatiis,  fioitistan» 
tumpropiictatibusa  nihiK' 
tricc  fua,  diftinCla;,  ttpoi,  1,  .  > 

dcicpoflunt,  nuuquamautem  Dco  xqui- 

paraii.RcAccrgodidumabantiquisjii»»»* 
omniaplena. 

Illcdcciquc  folusmeotemimplcrc  po- 
Cc(l,&:  dendcrium  ciusaliasnificiabilc  ex* 
pIcicKlb  cnim  elpntia/ua.fapienfia. pcten- 
tia,ici>onitate  snfiniius:  ci\  vcntas  piima 
&fumma ,  &  ipfum  vcrum,  mcns  autcm 
oaturamatcria  fuacAfioira,  &hoctao- 
tum  nomiociDfinitaiisp3rticcps,quod  in- 
fiuitum  cns  &  futnmum  veium  adprchcn- 
dit,quamquam  comptchendcte  non  va- 
icar.ldeoquc  Dauid  i.  tionc  gratu- 

laluindapabir  :  lumDei ppf  rf.ii~ ^.H. 

/r,//'.;;/; C  pcr  !  'nflidtrur  5c 

amorcni  rum  ejfe  Ju, 

quicns,fn  r ur.ii ;  ij^ttcnm  noii, .  » 
terrM. 

Cartcra  (I  norisomnia ,  hunc  vnmni. 
gnorcs ,  Itmpcr  tcndis  vlrctius ,  cicfcitque 

Icicndi  irrcquicrusai)'or ,  qo.irr    ■  ■ 
fcicntiacicfv.jr.  Huncquinouitv  . 
rusrcliquorum  ,  conquicfcir,  &  vcliit  1:1- 

u 


faeien.i 

ftra,  t'  ■  j" Utitia corJa ncfita,  Au 

lim  diccrc ,  fuftiagantc mihi  vcio  ipfo,  oi- 
biliovlh  i  &  vcrc  fcitf  polVc ,  oifi 


aotca  10  iii.  1 
«Qoucrinius 


iplum 


i.vu^  c'.:  co- 


Eotitasipfapiimumcflcfiicuui  ,  quod 
intcllcduicoqnolccndumfc  offctt.  At  cla- 
Tilibilia  &  imiifibilia, 


mantomm.n.niia  , 


 ■■■■ 

bi^tarolatur,  &  : 

Facit  ergoobiccli  itbc/>rf/ji)  ,  vr  cuo- 
quamiuuciliffctur 
ucniaiui.  iicup^M:. 
quam  nifi  cura  vbcmni 
lur. 

\     Vcrum  cnim  • 
icclum  no!ns  tll  . . 


quin in- 

.X- 


corpoica&iDcorpoica,quodabaLocllctt-  '  cuimJc  liioquatcoi 


lccua- 


2(J  D.  lAC.  ARMI^ 

fccuotiam  quamDcuin  in  bac  vita  Doui- 
inus,c(l  obicdum.  Inquc  modo  quociam 
&  formalijvilo^uuotur,  rationc  vcfticn- 
dum  cfi ,  atquc  (ic  nollrz  fcicDtix  fubf^cr- 
aeodum.  Cuius  rci  tripfe.x(c  ofttrt  rntio. 
P>r///iicil.quo(!  illud  obu  dtum  m  infinita- 
cc  03tui2  luxcafcir  oon  poHumus ;  vode 
Aofttanccc/Iitaspofluiat  >  vt  propooacuc 
inodo  cnpacitatc  ooUrx  accommodato. 
SecMrnU,  (^aod  ncquc  fascft,  vtprimo  rc- 
uclatiooismomcato  tanra  mcnfura  pate 
fiat  lumincgratia:  ,  quanu  capi  potcftab 
humaoamcntc(;loriz  luminc  coUuflrata, 
&pcrillud  ipfum  ad  rrjiorcm  capacita- 
icmampliata:  pcrrcdum  comi  vfum  fci- 
tntixgiatiofx  ad  (ublimiorcm  illam  glo- 
tiofam,cz  norma  iuflitix dtuiux ,  cfl  pro- 
gtcdicodumiiuztadi^lum :  HMbenti  d»bu- 
tur.Tertiaefl  ,  qaod  obicdum  illud  non 
obiiciacarnodrx  Theologix  vt  cognofca- 
tuttantum,fcdcriam  vticognitum  cola- 
CurtEftcDim  ^rd^/rAhuius  lcculi  Thco- 
logia,&  pct  fidem;  attcrius  fcculi  Thepreti- 
(Acft  ,  &puraclaraque  vifiooc  condaos, 
i.Cor.^.y.  iuztaillud  Apoftoli :  ^fryWwn  inctdimw^ 
i.l»an.'y      non perndjpefiHtn  :   &  altciiut  Apoftoli ; 

Tunrfmilcs  ei  ep:mus,<juoni*m  vitiebtmut 
eumfiruti  eji.  Quaproptcr  obied^um  no- 
fhrxTbeoIogixtali  vetitcDdumclt  modo. 

3ui  Dobis  cultum  Dci  (uadcar ,  &:  pctfua- 
crc  queat.Atquchxc  pollicmaratiOiDor- 
inaeir&  amujrisformalisratioois ,recuD- 
dumquamDcus  ooftrx  Tbcologix  fub- 
iicitur. 

Cxterum  vt  homo  ad  cultum Dco ,  ez 
voluntauaaoimi  obedicat:a&  fubmifrto- 
ae  prxftandum,  adduratur, uccclfi- cft  vt 
ccrta  cordispciluanone  crcdat.  i.  Dcum 
ColiTclle  St  dcberci  i  cultom  ipdusftu- 
ftrancum  non  forc ,  fcd  prarnautillimo  rc- 
munc:  "^"  i' ;  rr.T-^i  io.  j.  cuUus  modum 
tzpr.'.  !r  inftitucndumiqui- 

bavacccucte  dcbet  &  ip(a  modi  prxfctipti 
nontia.Tr/4ii.-iquevthoifum  DecclTaiu  & 
fufficicDtia ,  dc  iioc  obic<fto  tradit  cogoo- 
fccndaThcologia  ocftra.  rrtm$>m  cti  fic 
U/lturaDei,altcrMm 

de'Jo!untate et»s.    Et  .  -  .      .  •   : 

(^uodfi  digoacQliproptcriulhciatn  jquod 


11  ORATIO, 

fit  idoDca  de  culcu  iudicare,ob  fapicnciair , 
quod  prompca  &  potcos  rr  irt ,  ob  • 

boaitaccm  &  pctfcclioncNi  .  .  .  ^.acisfux. 
A^Jicnet  dax  codcin  fini  Dco  (uoc  actri- 
bucodx :  Cicatio  5c  Ptouidcntia.  Ctcacta 
omuium  rerum  ,  &  pra.fcirim  hominis  ad 
imagiocm  ipfius ,  cui  ionicitur  domioium 
inhomiocm,  &propccrcaius&  poccftas 
culcum  abillopoftulandi  &  obcdicntiam 
pixlcribcndi ,  luzuDci  iuftilTimjmapud 
Malachium  qucrcbm  :  Si  ttitertge fumvhi  ^ 
eli  hcnor  mei,(^fi:  . .  vbi  eH  ti- 

tnormei  r  Prouidcniiu  ii.a..viiviibcnda>qua 
omaiagubcrnacfccundum  qu.am  dc  ho- 
mineipib  ,  dcquc  tis  quxad  tUumpeici- 
Dcnt,  &  potiflimom  dc  cultu  &  obcdicu- 
tia,quam  Dco  fuo  ptsftarc  tcnctur,fjn£tcr 
iuftcSc  fapicntcrcurat.Trai^at  dtnit^uedc 
voiuntMte  Dci  ccitofadcre  cum  homioc 
ituto  czptcfia  :  qux  duplexcd.  Fna,  qua  , 
dcclarat  fccoli  ab  homiue  vcllc  &  nmul 
modum  cultus  prxfirribic,  cz  obedicocia  c- 
nim  coli  vulr  non  cz  homiois  arbirracu. 
./f/;rr4,quafcculcumipfius  abuode  poUi- 
cccuc  compcnijcurum  :  poftulao(  culcunt 
ooo  untum  ob  bcncficia  iam  io  homincm  . 
colIaca,adgracitud!nisczperimcn(um,fc<^ 
ctiam, vt  infiDUc  niaiora  cum  il!o  commu- 
nicarc  queac  ad  fclicitatis  ipfius  comple- 
meDtum.QttcmadmodumD.primasiobe- 
ocfacicodo  partcsoccupauic,  &  occupaie 
debait,fiquidemhomo  io  ereaturatu  oa- 
ircro  cflcc  cxftitucus  :  ita  quoqucpoftrc- 
masfibifiuztainfinitambooicacis  &  bca- 
cicatis  fux  pctfcdiunera ,  cupicrc(cruacas; 
ipfcfonsbcni  &  claufulabeacicat!^ :  craa- 
tor  (imul  &  glonficator  cultorum  fuotiim. 
Sccundum  quam  poftrcmam  luam  aflio- 
nem  a  ooonullis  obic^um  Thcologix  di- 
ciiur,nou  inconcinnc .  quatcuus in  polhc- 
moantcccdcntia  omoia  ltiacinclu(a. 

Acque  bac  via  cofnpcndio  mooftrataio- 
I  fioitx  Scholjfticoium  dc  tacioAcformali, 
c]'!  I  <;  obic^tnmThcoIogixcft.difcc- 
pi .  ,  conipoM  &.  dccidijinto  quidcin 
ludiciopoirunt  dcquibus,  quia  pacirnDa 
vcftraabutiocf4sarbiaor,pluiadtccrcfa- 
pctfcdcbo. 

ImpriaiisAUtcGcagicfaciofiuKflaThco- 

lo^ia- 


DE  OBIECTO 

logiaooflra ,  vcattriburaifl:a.Natara,ia 
^uami  A^iooc$,&  voluntas ,  dc  quibus  c- 
gimus,voi  vero  Dco  tnbuaotiiT,illi  cui  fo  • 
li  vcrc  compcruQt.Ncquccniin  fuftiirit  fci- 
rccflcaliquam  Naturam  fimpliccm,infi- 
nuamifapicotcm,bonam,iuftam,omnipo- 
tcDrcm,(cipla  bcatam ,  conditriccm  Sc  ga- 
beruatriccm  omnium ,  qua:  coli  digna  fit, 
coli  vclit,&  cultorcs  fuos  bcai  c  pomt:  Ac- 
ccdatoportctccrtus  conccptus  ,fixusin  il- 
lud  DUmcn.&  ftnd^calligarusilli  (n,3«V/<jx.- 
7f*cui  vni &  foli  vcrciila  conucoiuot  Hioc 
caimeftilludni         -  inculcatuminfacra 
pagina :  Ego  Uh.  ::.*  ^  ■nn  Deuj  tuus ,  Ego 
ftonalius.  lade  illud  Hchx.-  Silehoua  efl 
Dtui.  colite  illum ,  fia  B«*l efi  Deus ,  ftruite 
illi.  Et  hoc  quidcm  taoto  inculcat  diligcn- 
tiusScriptura,  quanto piocliuius cfta  vc- 
raDcitatisrationcdcuiarc.  Gcntilcscnim, 
qui  vtcunquc  probam  diuinitaiis  ootio- 
ncm  mcnte  ctant  complcxi,io  hocpriraum 
impcgincvidcntur.qnodiJlara  non  cuidc- 
bcbaDt>adtnbucruni,kd  vel  vcl  indiaiduo 
vago  ,  qucmaJmodum  illc  apud  Poijtam, 
Tu  lupittrfiuecoelnm  ts,fiut<ther,fiueterrA: 
▼cl  commcntitio  alicui  numioi ,  fiue  illud 
fitiorebuscreatis,  fiucpurumputum  cc- 
rebri  tfSmfnt  ,  quod  ncquc  diuin^: ,  ncquc 
vlliusnatota:  lit  pariiccps.qucirudmoduin 
Apoftolas  ad  Romanos  &  Coriothios 
Gcntilibotcxprobiat:  fiuc  deniquc  igruto 
J)r<7.ig«oti  titulo  ab  ipfis  cultoiibus  fuo 
eifinrn9.'U  adfcripto,  quod  dc  At'icDicufi- 
bus  narrat  Apoftolus : atioqui  dc  omnibus 
omniooa  vcro  numincaberrantibiis,&  ta- 
mcQ  oamen  aliquod  colcntibus  dici  po- 
tcftiquod  ChriKus  Sjtnatitanx  obiicit: 
Fos  coJitis  quoJntfcttu. 

Q^!  -  u";  .i.graui  errorc  «ncaoturqtii 
hicin.  : ,  adco  vr  a  Scriptura  mciiro 

•(appcklcarur,tamc intolcrabtlius  mul- 
to  infiniunt,  qui  cxtrema  impic  ratiscranf 
picirilncam  ,  nulIaNuminis  vlliiis  con- 
fcicnriatcncntur :  quosctiam  pcculattta 
uonc  ":itprifk3gco- 
ti]itJs..'LuAi  ^ont-.ia'.  i.initatcni gta- 
dum  occupant  illi ,qui  iofcitia  fux  fibi  iunt 
coofcii.Vnan.  tantam  cura  lilis  inftruen- 
discftadhibcoda  ,  dcdudiquippc falfiu- 


THEOLOGI.C.   •  i: 

tem.folumdoccodifuocvcticaccm :  quam 
taoto  cupidiusarripicnt  commooftracam, 
quanto  dolcnrius  fcrunr,  quod  crrorc  pcr- 
niriofologisannoiufcculis  fuerint  obiclli . 

Sed  vc  conccptus  noltros*  de  quibus 
pa  ■  -  diximus ,  fi;;.irin  illud  Nuractt 
qu.-v  .  -lumtftj&afilfisNuminibus  c6- 
mioifccodisfingcndifqucaucrcaiTheplo- 
giaj^Kii/wormihi  potiffimum  facerc  vide- 
tm. Frimo.ipCam  Dciracisrarioncm  clc^ao- 
rcr  &:  copiolc  cxplica:,nc  quid  iplius  aatu- 
Cxcxoricumtribuamus,aucpropciiim  adi- 
maraus  Hinc  iHiiii  fedim»-  ^'••^-  " 

ginemnuUatnviiiij.  .  .  . '^j  ^^Xj^ 
ter  Animabus^jeHrts  ne  vllam  "^gftKf^ 
eiAtis.  De:  >  voias  veti  Dciae- 

fctibit.  tu;i:  .  i.ij.i.alcs,  tumfpcciaics.vc /^y.ig 
pcr  illas  verum  Numcn  a  fal(is  f-  crn.ir 
Hinc  iUud  :  Dit  tjiti  nonfeceru  ^ 
terrHm.erMtitctntuniefubcalis.HiaciQaxi'.  yf^g^'. 
EgoIehoUMmDtumcctlitimeo,qMiftcitmare      '  '^' 
(^Artsiam:  Itcin.  ProgenttsergoDei  quut?: 
fimttf.non  debemus  exifitmareauro^argen- 
te.aut  iapidtfcul/iciliartificii  aut  commentto- 
His  homtnum  Sumen  ejfe fimile  .•  Et ,  Ego  It-  Deut.  j.  6. 
houa.fum  DemtUHs,qui tduxitttx  ^gypto:  Gen  )i. 
Ego  Dius  qui  af>f>aruitilninBtthtl  Et  alibi:  /f  i  J'7- 
Ecctdtts  vtniunt.dixif  lehoua.drnon  dietnt 
vltra.-viutt  tchouaijuiadfcenderefecit  Ifrail 
deterraA  '  JviuitlehoHa,ifutaddu- 

xitfemeniUimiis  Ijraelis  deterra  Jiquilopis, 
(3»c.r«7w,facdcri$,  quod  verumnumco 
cum  fuis  culcoribosiniit ,  cieberrimam  in 
iicir  menrionem  ,  vt  illius  rccordationc 
mcns  Kominis  fiftaruriniHo  Dco.cum  quo 
focdusiniuir.Hiucillud  •.Stcdicesfiiiislfra-  EAW.j.tf. 
elis,  leltoua  Deusfatrum  vtfirtrum.Dtus  A- 
brahami.Dtusifaaci ,  Dcut  lacoii  mifit  mt 
advos:  H«c  nomen  meum  in  generMionem  Gen.p.u. 
0>get:iratioKtm.  Hmc  !acobctin»  L.ibano 
focciofocdusioiturusiurat^rr^,f»ar»ni  pa- 
.  HincfcruusAl  i  hlio 


i  i  .  ..        ,  ..mquxfiturusita  i  ,  ;    .nuo- ^'"-i^-'! 
cm:Q  Ithoua  Deut  heri  mei  Abrahasn, 
^artt,  vclmaximc  piopria  &  indioidua 
notaveram  numcn  infi£;nir,qnura  p  ' 
oairum,qiixdiiiiair.iris  iiiDcciufdcm ;  , 
cipcs ,  mcntione  inic^a,  meotcm  colcntis 
figit  10  Dcia  lilii  >  qui  VattrefiDomminefiri 

X)    t  lefu 


ftS 


If?. }  14. 


/»4 

ItjH 


Ifftt  Chrlflit^XXoSi  obfcu  r 
Ihmcoio ,  cLridlmc 
Xo  cft  patcfadum.  Hin. 
nir'.         ^  • 

Chi  ^..    «iaTl.i luiT»- 

matimcon  r ,  quiimHicunr,// 

lum  D(  cttvaum.quijt  -jttlif/uoma- 

.:n  >  (^ux  hur  vfquc  ilcOlitnc 
ThcoU  c'X'  nobisdiflalunti  ad  Thcolo- 
gi.     '     •      '  .  ^  quxpri- 

nia.c   .   liiiiniodata. 

Quum  cnim  homo  ioprtmigcaia  fua  in- 
tcgt  itarc  (iib  boni  &  iu  rti  Dci  f.iuorc  &  bc- 
ucuolti;fi  -.  ■  -.lit  Uco  fuocuhumt 
qucmciii  .  . ..snorma  (qux  dicirj 
Jiecfscc!*  viu  c  / )  prx  l"c  n  ti  fcr  a  i  D  cu  s, ».  x  h  1  - 
bcrc; potuii  il!'  flum  rv/o/o 

iordc  ^anin.c . 


D.  lAC.ARMINII  ORATIO, 

[iVetcKTc-  I  tcgritatcpdr  lc<;i%  inolcdicnriam  dccidlT- 
"^vflsrren-  ,  fct,rcqtn; ir<yj7*<*jw &  condcmnationis  co- 
Iccrancumfeciirer  ».Donpotuic  ida  boni- 
tas  luftitix  K  frnli  mixta,non  iU.i  ctcatio  & 


iu  illo  bono 
lcicntia  intcgritatis 


sorac     anin.c  ..  .     ...  . 

&  iufto  fiduciam  >  conU 
ruZjCoUocarc;  potuitilii ,  vi  tali.Hiialcm 
limorcmipfigratum  St  dcbitum.vt  fciuus 
Domino  ,  impcndctc :  potuit  Dcus  vicif 
(im>citra  iuflitix  fuxlxftoocmi  cxprx- 
fctiptn  iuAitix  lcgalis ,  cum  tali  hominc  ai 
gcrc,illiusculrum  cx  iullitia  rcnumcrari, 
vitamillicx  pa^>oIcpis,atquc  ficex  dcbi- 
to  »  cocfcrrciiuxta  rouitatcm  fuamqur 
promifll  foluiioncm  r-  '  r  NwIIaali.i 
naturz  ipfius  propi !•.[..  icanda  fuit, 
qux optram fuam huifcm confcttctl  nul 
la^vlrciii.r  bonitatis  progrcfTus  fuit  nc- 
cciraiins  ,  qu  .m  cj^ux  bonum  rcpcndcrct 
■pro  bcno ,  bonun-  klicitatispcrfccTx,  pro 
booo  intcgrac  obcdicntix  :  nulla  ;ilia a^io 
prxtcriftamcr  .m,  quxiam  tumpa- 
tratacrat,  &  fi'  .itiam  confctuantcm 
&gubcto3otcmcx  confortnitatc  flatusi- 
ftiusrfqoircbatur:  nulla  alia  volitio  Dci, 
qaamqua &  pcrfcdlam  lcgis  obcdicntiam 
icquiicict  &  Mram  cidcm  rcpcndcret  x- 
tcroam ,  podulabatur.  Qaarc ,  illorcrum 
li<  ,iilanaiurzcxillispro- 
pn...u..  .  tz,  i(tarum  adionum, 

&  ill.us  vi  .s  cognitio  fola,acccdcn- 
tc  aumiotsootiria.cai  idavcrc  coropctc- 
baot.ad  cultum  Dco  prxdaadutnncccilii- 
riacrat.&  folafuHicicbat. 

AflquumbomoabiAapiimxua  fuaiu- 


prouidcnti^i.rioa  di  voIuur..Si&:  pioptcr* 
ca  non  iHa  lcg.tlis  Theologu  fciuando  ho- 
mioi  fuiiicctc.Pcccatumcnim ,  quodron- 
dcmuaudumcrat.li  homoabfolucictur./^r 
legem{\i .iit  ApoftoIusRoni.8. )  condtmn^- 
rtnonpMiiiK  Homo loUiHcandus  ciatiat 
pctlcgc,qux  pcccati  indcx  cft  &  vittus, 
irxquc  conciliatrix  .  ludificati  nou  potuic 

Nulliitaqucfalutati  vfui,tumrcmporis, 
fciuirc  potuit  ifla  Thcolo";a  i  horicndz 
taotum  fuitcfVicacix  ad   nomincm  pcc- 
caricoouinccndum  ic.  cciix  moitiadJi- 
dum  .Infclix  fanc  permutatio  ,  &  infau- 
llx  rcrum  viccs  culpa  &    vitio  pcc- 
cati iotcoduiQz  :  quofaifVumcil  ,  vt  lcx 
i.\\ix  «J'jit»m  4t  dccus  dA$A  ctat  morttfti-  Rom  7. 
la  fttgcnctinoflro,  &ztctnz  piocuiatiix 
ignominiz.  .Mixergodiuinx  naturz  pro- 
piicr.ircs  adhibcndxfuciuut  ;  omnc  Dci 
ijonumfiiitcxplicandumjprofcfcndzfuc- 
runt  cx  bonicaiis  pi  imigeniz  matricc  nnfe- 
ricordia,li>ngMniniitm,m»nfHerHdo ,  f*iten- 
tia,elementiA .3X<^uc  illarum  vfurpanda  o- 
pcrj,(iquidcm  lioroo  pcccator  Dco  rccoo- 
ciliari  ,  &ii.  '''"is  pooi  '  r 

Fucruntcriatii  ..  ...    .  j.odurc  .l. 

N^MA rrr«/ <i7  infliiucndafuic  ;  .m- 
dentia,6c  quidcm  nouxiAi  acacioni  ac- 
commod.i-  ^ 'pandafuit.Rf  '  •  pcr- 
agcnda  i.  prrcatorum  ..  .  ,.dj, 
itfJ}ttiMMmtjfincpat3n(.h,/pirit.\3^rAtu  im- 
pctrandus./j/  m, icflitucn Ja.  Qj.iin 

&  dccrctum  u.  hcm.-r  ■  Talutc  U- 

cicndumfuit,  aliud  &  .iMt  cum 

homincincundum; non fecundtlm ptiui  il- 
/f«/,  quiain  eoiion  pcrrtitcrant  focdrrati, 
alia  &  gratiofiorc  vtiumati  fMn£lific»ndi 
fucrunt ,  qui  cenftcrMrentur.  Atquc  hzc  o- 
mnia  vcfuti  i  nta  pizdtucoda  c- 

lantNouz  puiu...  ..oni. 

Altacrgo  reuclatio ,  &  atiufmodi  Theo- 
logia  Qcccirana  fuit,  qiiz  iflas  pioprirtatcs 
natuix  diuinx,  fipicntiirimcad  falutis  no- 
ftrx  tcparationcm  adli]bitas,dcclaiaict;  a* 
^ioDcsillas  rfurpataspizdicarct,  &  in  de- 

cicto 


DEOBIECTO  THEOLOGr.£.  29 


Kcco  iflo  &  Doao  rocdcrc  czplicancio  oc 
cuparciur. 

Vctumcnimuero  quumDeus.  I  pccca- 
toiumvindcx&  vlcot  iuiiiOimus, ilias lu- 
as  pcopnecatcs  cxplicarc  ,  ifbs  adioucs 
producerc  ,hoc  dccrecumhiccic,  velao- 
lucnciveli  obnilcotc  iufluia  &  ▼eritate 
prtmitus  in  lcge  ratefiLla ,  noa  potucrir. 
oin  iDCcrucntu  Mcduioiis.iuquo  circa  Ix- 
fioac  iuihtix  8c  vcritatis  lua-,  proprictatcs 
idasfuascxplicarct.  adtioncsiUaspcrftcc- 
rct.  boaaq;  neccirjiia  pcr illas ^duccrcc. 8c 
dccrctum  lilud  gratiolitlirnum  conciii<Ie- 
recj  hinc  AI  ediMtor  oxdio^ndus  (iiic>qui  ftn- 
guiaedio  pro  pcccatonbusli:arcr.  pecca- 
tum  humani  generis  moitcfua  cxpiarcc» 
impiosDcoicconcili.irct.Jcabiraeiusfcr- 
uarct)  mi(eiicotdiam,  long.iniii-ii;accm,  Sc 
paticntiam  Dci  expoiiram  rcddcrct,  re- 
dtmptiontm  aernAm  adipifccrctur  i  rtmif- 
fionemfeccatcrum  obtiacrer.  injlitinm  ficu- 
/(?r«»»rcpararct,fpiritiim  gratiar  impcrra- 
rct.dccreiumgrjtioljcmiliriicordix  iirma- 
xtt.foedus  Tuiium  cruorc  fuo  fjociicr ,  fiiu- 
tcmartcinam  tccupcr.nct ,  &Deutn  tan- 
4cmlaIuandosadduccrcr. 

Confliiuit  crgo  Deus  iti(lus&:  milcri 
cors  Mcdi.uorcm  Fi  ^/ndtleHHr/j  le- 

fumChriJlum.  lUc  niuiiu>.i  l'ar!c  iiinxifi- 
tum  obcdicnicrru(ccpir,&  joimofc  ril  cx- 
fccutustqumetiatnnum  cxfcquitur.  Ihc 
crgoaDco  ordiiiatuscft  Rcdcr.ipiur,  Sal- 
uaior,  Rcx,  &  Caput  fjl  1 1  '  rum  .  fji> 
Dco.Porro,iniquumh:  rantisdc- 
fuoftum  ljL>r»ribu$&  nv 
rarur"  -    ..  uh,  tanta  no^.  :n 

bcii  .)gloriura& igne.  .re 

iatcr aos.iDbooocacuma oobisdimicci  i^- 
quifnmumfuit .  vt  viciffimatrobis  -iguo 
kctctur, colf  rv:!  .  muocarctur  & dcbiia: 
illigratixag 

Ai  quomodo  iilumadorare»coIcre,  io- 
uocarcpoccrimus,«//i'/>j/iZMw ■''  nf 
quomodo  frc/^t-rf  poUimusm  ill  ^  ./< 

ifjosiudismui  t  ouomodo  audirc  de  ipfo, 
ntli  pcr  vcrbum  nobis  rcuclctur  ♦  Hinc  cr- 
go  cxiftit  rcuclacioois  de  IcfuChriilo  fa- 
cieudx  Dccc(ri£a$,&  proptcreaThcologix, 
qux  pcccacorum  liluu  iauict  &  liifficict; 


duplcxrhieclum ,  fubfterncDQum  ,  T)tHS  ^ 
Chrifiuseius ,  '\\xxi.\  di£lum  iplius  Saluato- 
ns  noftri  Cluilbi :  Hac  tflvit*tttm* ,  vt  te 
fo/um  cognofcant  verum  Deum,^qiiem  mi-  i^l^^i  - 
fifii  lefumChrifijim.  Et  obicdum  quidcm 
dupicx,  aoquoium  voumab  aitcro  (it  dif- 
feparatum  ,  aut  voumalccri  collatcralitcr 
adiUD^lum  ;  fcd  quorum  poftcrius  prioii 
dcccntct  cft fubordiaatura.  Atquc  hic  ha- 
htrauiTheolo^iam.qwxahol/ienofMOiChri- 
y?<?,mcritiirimo  iure  Chrijlinna  appcllatur; 
patctac^amwflw/r^gf.fedptimis  tcrnporibus 
T^imyfiAm  ,  nouilfimisEK/iw^f/^^^.quod 
/ry«  C/>ri/7i dicitui  i  quamquam  voccs  ift» 
oonnunquam  coofuaduocur.  Scd  dc  v- 
triulqucobicdi  coniundionc  &  fubordi- 
oacione  vidcamus.  Quxim  Chri/iijn*  no" 
finTheologit  obitclHm  hnbeamtisD< 
Chrifiumtiiu  ,  cerrc  modus,quoi-^..... . 

Theologia  aobis  Dcum  cxplicat,  vchc- 
mencex  cft  hoc  additamcntoamplificatus, 
&  noftraThcoIugiap:xiftalcgaU,io&oi- 
tcnobilitata. 

Omnc  coimbooumfuumDeasinChri' 
ftoctj'Iicuit;  Voliiit 'XJt in iUoomrM flenitu-  ^  .  ^ 
dohaliit^rettSi  plcnitudo  qiiidcm  Diitatii    "  ■''**  '^* 
non  fccundum  ymhnm.feii corporAliter  \n- 
hjbitjret.HincilIc  dicitur  imngo  tnconjpi-  ^ 
eiti  Dei ,  IplendorghriAfiaterni.  ^  chAracler 
fiuetxfrejfatfiigtesh^fofiafeos  ipfiuSy  io  quo 
nobis  I'arcr  infinuam  (iram  maicftatcmi 
imracnlam  bouitatcm ,  mifcricordiam ,  8c 
9i^»*JfMinu«  ccrvr"  t-Iandam  ,  fpcilao» 
dam  .  &palp3ii  ;  bct  i  adco  vt  ip(e 

Chriftusdic.icPhijippo:y«/»»*Wr/,"j/</f/  j^^^  - 
^Vatremmeum  ^         la- jul'atrc,vclutin 
figiliu.  lacusLi  .  .     .icoofpicua,  illa itx 
Chriftotanquam  ebtirafftre,  cut  iigillum 
pcr  chjrajflciifmum  eft  iniprenum.exftanc 
&cIaiilTimc  vidcri putrunt.  Inhac  Thco- 
logia  Dcusvcic  &  in  fummogradufl/«ii« 
mus  Scm^ximus  adparec.  Optimut,  qui  ooa 
raotum.vtin  priori  Theologia,fehomioi- 
busolHcio  fuogcotibus  commuoicare  ad 
illoium  bcacicudioem  velitiverum  peccata- 
rcs,impios,iniittlts,  tnimictsia  gratiam  rcci- 
pcce  (ibiqucrccoociliare  ,  Sc  rcliplfccaccs 
vicaxccroa  doDare,Af4A7/nMi,quiooQtao- 
tumdciuhiloproduzicomDia,peraoQihi- 
D   j  lacioacm 


D.  lAC.  ARMINII  ORATIO, 


JticifrA.t. 


laiiooem  ttlius  i  &  boru  creattODcm;  fed 
dc  pcccato,  (jjjpfo  ntliilo  pdus  dl ,  crium- 
phauic  pcr  cratiofjm  condon.  •  -  "i ,  & 
potciucm  aoolitioocm  tlltus,  :n(]^; 
fempiccrnara  produxicfpcr  crtAttoni'  jecim- 
'liam&.legaltiWtSgi/lri  vcc> 

dcntc:'  '.  "(nerationeii.         -  -  ^-liti- 

M..C«r.  1.14.  fhis/^T,  3* potcntia  Dei  dicitar;  1od{^c 
illu(liioi  qui  fapicocia  porcctia,  qux  in 
orimimundi  crcationccildcciarata.In  luc 
Thcologia  Dcuioobis  vtomai  modo//«- 
piHtMbilis  dcfcribicur  ,  oon  tantu  oatura:  t- 
pftus.fcd  &:  voIicionisrcfpcclu,quz  vt  Eu- 
angelio  patcfad^a  cfhpcrcmptoria cfl  &  o- 
moium  po(lremj,nulla  alia  voliciooc  cor- 
Mthr.iyt'  rigcnda.  cnim  Cbriftus  htricrhodiei- 
iiemtjl,fy>in  feeutA  .f^t' 

loctitMsifiDtus\a\z^^^.-^..   

magno  oodcoboao.Si  enim  voluncas  Dci 
legc  cxplicatafjtalis  nobis  4:  extrenia  fuif- 
fct,mifctiimt  in  artcrnom  ab  ipfo  Dco  pro- 
ptcrhaocciusvoluntatc,  &  afalutenoftra 
«fularcdcbuiflcmus.  Ncq;  velimproptc- 
rca  vidcri  mutabilicatc  vlbm  Dci  volunta- 
tiadfcribcrc.Volitioni  tancii.vclpotius  vo- 
litoalicuiilHusfincm  pono » quc  ipfcztcr- 
no  &  pcrcmptotio  dccrctoillt  p:a-tirit  tc 
prxdctcrminauit,  vt/n#/x<»»'»,  ^pnfantio- 
rtbiis  proiniffts  fAncito,  factierilocus  ^Tci. 
Hxc  Theolo^ia  tamclarc  &  hquido  Dcum 
nobisin  Cbrifto  vidcndum  &  cognofcci.- 
dum  propooit,xi/r#//<^/Jjf /ff^/fr;,,}  Domini 
tn  illo  zelut  in  Jpeculo  wtnentf\,in  tandtm  t- 
jnagtnemtrMisfortnar.  ■  :a  tn 

gloriam.ficut  a  Domin/jj  i » .L  u.  j  ^  i  algo 
ris&glorix  vclut  ptarcmincniis  &  fuper- 
aniisrcfpcftu  ,lcxipGncc/«^iV<<j  ncc  glo- 
rfoyifuiflcdicitur.  Fuitquidcm Driyi- 
j  r»w  i  1 6  P''^''* * ttmporibns Atcr'  --  nlta, myjiertii 
'  hoc magnMmen  icivci\  ahilc;  fcdin 

Chrifto  lcfutanta  claritate  cxhibitum .  vt 
Dtus  ip fe  in  earnt  manifeflatir  '  .  n  o  n 
fccusacftcjctra  carocuc  maoj.  .  qui- 
dcm  fuifl*cr,vtT/iM*/Cr«ii,  qiuapndpatrcm 
trat.fyfermo^Jitt.  ,  qua  abinitiotrat  apjid 
Deum,aurHttt  nojJrit  audtatur.oculis  nofrts 
Mudiatur,oculuno/lris Jpecletur ,  m.inibili 
nojlriscoittreiittur.  Hocmodo  vcnicu  ob- 
iciflumThcologix  noftix,ta  abuodc  mcn- 
tcmimplct,  Ik  dcfidcuuincxplct,  vt  Apo- 
Ooluk  apcicc  diCJC:  St  tuhtlirtttrCoiinfhioi 


SStb.y.xi. 


t.Cor.  3. 


i.Cor.z. 
Rom.i6. 


i.iuan.  i. 


t'C£r.  1 1- 
Phuip.  I . 


ter.f. 


Deut  4.14. 
Cor.r.jr. 


fcirevoluifftqitam  lefuMChriJfum  tumirue 

erucijj.tiim:id  I'hilippcufcs:y*f »;«  :  - 
mno  dnxiffe propter iminenttM cognitu  >, : > .  ij  n 
Chrijit.tmo omniltts ftipfum  multnf^e.^t-ro 
Jiercoribushabuifftemnia  vt  cogiUf 

Jlum,(yi'   nwu/iia- 

ntiffperptjj. .....  <.:  :  ^..;cioncob- 

ic^ki  Tbcologia:  noftrx.hocpaclo  mo  J:h- 
caci, omoisvcraAc  iuflagloriatio  colilbr, 
qacidmodu locus  aotca cx  I  Iicrcmi.i  iio 
bis  citatus.Sc  acinmodjtio  cjulJcm  a  I'au 
Iofailapra*fcfciuntpl3nifrimc.  Ita  n.ille 
habcr  'tedintel- 
// •  "  .'.     c.  I  :  .,^^ytu,i..:ia  factens 

1..  .,  tudtciii  tjf^KlfKKfnn  in  ttrra. 

Vbi  milcricordix  mcucioocatidis  ,  i. 
^iito  Chtifliii;      ■  r  uc  dcbc5,cx-  1 
Dcusigniscor.j.   .^  .  ;;?,jdpetiicQ'i    .  ^  . 
catores.ccrrx.Accomodatio  Paulina  ita  cil: 
facitisejl  nobisaDeofr 
ficatto     redcmptio, '01. j ,    .  ,  /   ,  . . , ,  ,^ 
gloriofurin Domtnoglorietur.  Ncq;  mi; 
^ntrs  oihil  prxtcctllufcircdefiderccfcic- 
diiofitiabilisalio^  ''ra$,in illo co- 

quicfcat.quu/«/-  .  >^ipJius.omats  Col.3^^. 

Jatientit  ac  cogni/tonisthejaitrifnt  itbfcoditi. 

Dc  cooiuoiftionc  cgimus .  ad  fubordina- 
cionc  vrriufq;  obic^li  vcniamas  ,  inq>  1 
primo  ciusaatura,iadcocccnitatcm  1,. 
ciamus.  Naturailliusin  co  coodflic,  q>  o- 
mnis.quxD-         'cum  cft ,  aiunobts  cu 
Dco,falucisct  ..    .  ..ino,Chiiftt  mediom 

ccrucoiu pciagirur.  Ec Dei quidc  c6muni- 
catiooobifcum,aucitiaflc<nuciusbcacuo- 
locrtergann«        ngiatiofo  dccrc 
nobis»  auri.,    .        (!i!')rifj:o  to  u 
Vbique    Chttftus  .<cctcedir. 
c 

lii.t  ; i. ..  .  . . .,  ...  .  .1. . - .  . .  i  .  1. . . . i 

I'u  u  i  n  t  u  c  !  o  dtltclo  not  ft  i  1  'gratiofet 

|uod  boniratisS: 

j^i-tiuium  H      ■ "  '  icict, 
■•rn  : 'TiT^x^M  .  .  ...  otim 
nem.  Quuni 

aliquod  bonumct  ih 

tugtaciofumfuij.r  '  ^  1...^;...,:  .  u 
tnccrucoit»  oiii:  ^capitc  ooftio  o> 

moia  ifta  bona  rcpoiuit  l'jccr,&  oobit  ooa 
oifipcr  illum  ,  imo  ab  illocaoqua  vicario 
rattiSjtila  cumaUihoi![.uc.i.!m:niftraacc, 

&prouc 


habetO' 

w.' 
( 

priui 


Eph.z. 


Htbr.io . 


DE  OBIECTO 

2c  proac  yuIc  diAribucocc  ,  coatinguoc 
Nobis  vcio  cum  Deo  cdmHmeaito  qux  c(l> 
ccChnllo  inccrurnicDcepcihcicur.Illa  cii 
bas  conilacguiiibusjacccilioncad  Dcuni. 
iohxfionc  io  iilo,4c  fiuicionc  illia&iqu^  tria 
bic  coafldcraoda  Ycoiuac>  vttnhxc  tcm- 
pora fccularia incidcrc  poflu nt,ac  prr  fidu, 
lpcm,chai  icatcmqi  cx  hdc  tfla  prognacam, 
vfurpaoiur  Adacccillimtria  (uotaccclla- 
Tia:vt  Deuf  locontacccHibilt ,  vtviamu- 
ciira,quaad  illum  poilitacccdi,  vthbcrras 
coacclVa&  tiduciaacccdcodi.  Omniaifta 
ChriAo  mcdiaocc  func comparata.  Ilic  n.a 
Patic, qui luccm  habicac iaaccc(ram>& cx- 
tiaipfum  throQO  ioitdcc  iuditix  tigida:, 
pcccatotibusD^misformidabili ,  cooUitu- 
tuscl^,  viCu prppitiatorium  ptrfidemiufgn 
guine iffius, ^fdo  atca  obtcdta,  &  lcgc  accu- 
laotc  ,  conuioccntc,  &  condcmoante,  quz 
ioijlacoacin'  batur,vcIut  uodam  vclami- 
ncab  ocutis  diuin:;:  maicAatis  pra:rcpta, 
thronusgracix  c(lcon(htutus,cuiDcus  iq- 
(idcar,cum q^uo  nobis  io  Chri(lo  c(l  ucgO' 
tium:atq;hc  tCv&nl^  uobisfaclus  cll 
Paccria  Ftlio  Idem  tllc  ChiiHusoon  mo- 
Aoviam  quaad  Pattcm  cundum  cft  nobis 
ViUAm(^  rcr  er.tf  litdtcituit ptrcnrv. 
fcd&ipf:  -  '  iccnsicda  a<ii  j:i>.in. 

Accf  dcn   ; ,  imo  iiigiedicodi  in 

t  p  fu  m  faernrium ,  &  q  u  i  d  e  m  «n/r^  velum , 
li  ■  'aMguintm  Chrifii :  qut  cium 

V :    .  ■  .  Ap:HS ,  Sc  prdfiiiHi  damtit  Dei 

co  pro  oobis  ingiciluscll  pctus,  vc  oos  eum 
"vtroccrde  .  &  (jnfla  (idct  plcrophoria, rcr- 

•'■  ■    ■       r-      ■    ■•    ■ 

liic  ^accidos  eit  qui  Hacri  idas  propooat, 

ii!    '      cui  impolitx  grati odoiis  inccn- 

1 1  it  Dco  &.  Pacii  oodro.  Sacrificia 

£uchart(tica  Deo  cffercnda  >  Per  lilum  of- 

fcrri  ofoilci,[ccusacceptaru^nhMbel>/tDeut 

demanibHi  noflris.  Opcrabooa  prjcftanda? 

pct  fpiiicu  Chr:(b  ilU  fieri  opotccc,  vc  hoc 

au:horccommeDdcmuri&  (angijiDc  ciuf- 

dcm  cingcnd.1  tcr  dcfccrum  a  fatic 

rcpcllantur.      .  ....wJcrc  non  lufiicit,in- 

hzicrc  Dco nobisboou c(^  ?  !ohzfio,fi  fir- 

mafutuTacQ,natuizcumunioncioDict  dc- 

bct  ^   '  fis  illam  cum  Dcoood  habcmus. 

Ci.        .iabcr,&  noscu Chn(to  Mr»/>c?' 

JaniHttutnt>/lrif/tciop^rti{tpc.Hlcc»2\KU(i- 


THEOLOGI^,  51 

ftrumfadlusdc  Spiritu  fuo  nobtidonaCYt  j^^^^^ 
DOS  caro dde  came  ^  os  de offthtu  eius  y clu C 
mcmbra  ipfius  cRcc>i ,  ipfi  tnlixrcotcsjvoil 
cumillo,&  pcrillu  cu  Pacrc,  •v»/</Jjcurav- 
troqi  Spirttus  fimus.Rcftat  fiuitiO>qua:ve- 
rus,foltdus.&  durabths  diuiax  bootcatis & 
duiccdiois  to  hac  vicaguftus  cft,  noa  mcce 
tancii  &  ioccllcdtu  ,  fcd  cc a coidc omoium 
fcdcaffccluumpcrcepcus.  Hzc  ctoo  oift  in 
Chiiilo  nobiscofltingit,  pcr  cuius  Spiritu 
10  nobis  Kabitantc,p/onuutiaturio  coidi- 
busoofttis  ccftimoDiuillud  diutuiirimu  q> 
filijDeifnmus,f3>hArtdeivtUAterni.tCXC\X-  _ 
msauditu  intcrno  incffabilcgaudium  c6- 
cipicntcs,i>n//7;4/  nofirtti  injpt(^  fmticntin- 
poJfttiemtu.Dtuin  Abb»  CT  tatrem  in  omni> 
busanguftiis  inclamantcs.ciiattcDta  croe-* 
Aatiooc  acccifus  oofta  ad  Dcum  finalis, 
cofQmmaca^iuhxfioois  >  pcrt^habebirous 
omni-i  11)  omaibus,&:  bc.iti(rin.qfiuitionis, 
quzcUiaipfiusDci  vifiooecooftabit.  Dc 
quibus  io  ccrtia  huius  aoHii  tradatus  par- 
tc  proprtus  crit  diceodi  locus 

^ubordtaattooe  ipiam  vttiulqi  obic£ti 
Thoologijc  Chrtftiaoi'  vidtmus,  dc  occcf- 
ficacc  cius  paucis  pciftriogamus.Illa  cx  no- 
rtta:  cootagioois  &  vicioficacisad  Dct  iu- 
conraminabtlc  fancflitatc  &  tnflcxibilciu- 
(licii-  rigorf  copaiaiiooe  ottii  ducit ,  qux 
canco  hucu  vcloc  iaTociabili  iQtcruallo  oos 
a  Dro  ii;(rcperat,vc  traoCtus  ad  illu  ficri  no 
poiliciiili  112  Dci  coiculaicalcaueric  Chii- 
ftus,&  faogutoisfui  pretiofidimiiiuis,  ex 
copicifis  &  difiuptis  corpoits  vcois  tatgc 
r:  •^  !  ;uibus,hiatumiftum  compleuctic: 
:^ft},noflrai  eode fanguinefuo  adffer 
ja4 a mortutsopenbm purgauerit,viCxnCtif\'         '• '  ^** 
catt  Dco  viuo  ad;Ppioquaic  &yi'r«/r#pof-  ^'•^- 
(imuijinemetu^cumiujiiria     JanCiitJite  in 
ipfiiu  con^tiiH,cundosdiet^tt4  ncftn. 

Taotaa  ifttusfubordioatiouiscft  i* 
/ltas,vtipGhdcsooftrJ    '     'f ' 

Dcum  cllc  Dcqucat   "et.x.xs* 

ftolus  Pctrus,<  redtmus  Doo,  tjut  excitMuit  eii 
smortitii.^gl/^riiieidedit ,  vtfides  a- 
nofiratnDeoeJla.\^i^xo^x.tiilii  fiJcs    -  , 
^Dcohabcmus,  noo  lcgc  fcd  Euao^clio 
giaciaf  Domiui  ooftti  Ic(u  Chii(h  eft  ;  .1. 
iciipta .  q uod  proptic  verl/ii  fidti efi,  U  j « »^ 
mo  prcmiJftonH. 

IltlUS 


51  D.  lAC.  ARM 

Itliasrei  conndcradoiDfiaitz  cfl  vtili- 
tatiSitum  ad  fiduciam  iDgeneTandam  con- 
r(:icncii$&clcliuro,ad  pcccacotuin  fuoium 
incuitum  coatccniifceatibus ,  vc  cx  iis  q  uz 
ditla  funt  Iiqucc  planinimc ;  tum  ad  Chii- 
ftianx  Rrtigioais  ncccllicatcm  adArucn- 
dam.  Dc  qua  rcquia  &  przfcntis  inflituti, 
Sc  ipliuk  Chtidianz  Rcligionis  ratio  fxc 
puflulac,  Donnulla  diccrejncccnc  habco. 
Dicoitaqiic  ,  non  Chrifli  tantum  inccr- 
ucDCum  ueccflariuni  eirc,adfalutcmiiDco 
impctrandam  Sc  hominibus  impanicndjn^ 
rcd&  Ciiridi  liJcmad  caodcm  cx  ipfius 
manibusaccipicndam.  Ec  Hdcm  Chrifli 
oonfub  gencr^ih  fjpicntiz,  poccatix,bo- 
Ditatis,mifc(icordiz  Dcinotionc  adprz- 
hcafi ,  fedqucmadmodum  illc  ab  ApoUo- 
liscflptzdicatus,  &fidesillius  ab  iifdcm 
annu«ciaca,&  htcris  confignara.Non  mo- 
ueorarguincto,quo  nonnulh  in  hanc  fco- 
ccnciam  adduci  fc  pro6ccncuc,quod  ncquc 
cummifcricordizDci  amplitudinc,  ncq} 
cumiuflitix  ipfius  racionibus  conucniat, 
ram  pczcifa  fidci in  Chrillum  ab  omnibus 
Gluandispoflulatio ,  quum  malta  homiou 
iTjilliacx hac vit.icxccdaiic,aQCcquam  vcl 
fama  Euangchi  Chtifl:  ad  iilospciucneiic. 
Namde  iuuitiz  &  mifcticordiz  diuinz 
xationibiiStDOo  cx  tnodulo  ingcnii  aut ad- 
fcclus  noflriefllbtucndum,  ItdDcoifta- 
rumfuarum  proprictatum  &  libcra  adrni- 
ptflrjTio,&  iutla  dcfcofiorcIinquenda.Ac- 
ciderauccm  ,quomodocuaquc  ipfi  vjfum 
fucric  illasadminiflrare,vt  lcmpcr  vinc/tt 
t^uando  iudicabitur .  Nobiscx  vcrboipfius 
lapicadumcfl.llladprimis  fccundifoi  cer- 
tjsfidciin  Chriflum  necclfitatem  dcfcri- 
blc-cx  ordinationciuflz  mifcrico:>1i.T,mi- 
fericordts  iufliti.T  Dci.6^»  cttdtt  tt:  Tilium 
hnbitiitMn  ttcrr.ajn  ,  qui  no»  credjt  Filio 
nonvhctifvitami/tdirADeimMntffujer  il- 
lum.  Non  incipitiraDci  acccndi  aducifus 
illum.fcd  quam  lam  promciitus  crat  prz- 
cedcncibus  peccatisaductfus  lcgcmcom- 
miiris,manct  fupcr  illum  proptcr  incrcdu- 
licarcm , quia Iibcrariab p-ucrat  pcrii- 
dcm  in  filiiim  Dci.Iteni  credidentu 
rietniniitifcccaiu  veftris.  Et 
A.i  .j .  - .  *  i .    -tt*  *t4rn» ,  vt  tt folum  m^w- 


INII  ORATIO, 

fcMt  virum  Deum ,  t^  qutm  mififli  lefuim 
ChriftMin.  Et  Apoflolns.-  PlACUtt  Dio per 
JlulttttAmfiridicatio»itfji!uareeredttitet.UU 
przdicario  cl\  ftrmodecruee.geiitibus  Jlulti- 
iia.Iuditsofcndiculum.-vec.' 

Iud4,is,tumGrxrr  r!-^iit»}L.   

pottnti».  Non  :  Sc  potcntia  ,  qua 

Deus  niunduro  cuQtiidic,  ab  illa  coim  pcr- 
fpicuc  Chtil^ushic diflinguitur  ;  fed  fa- 
picntia  &:  potcocia  rcuclaca  Euangclio. 
quod  cilpotentiA  Dei  sd  faiutem  omnicre- 
denu.  Non  ergo  cmxipfa  cantum  Chrifbi 
ncccllatiaad  impctrandu  rcdcmptioncm, 
lcd  &  fidcscrucisadcandcmobctncndam. 
Ncquequia  pioponitur  fcrmo  crucisho- 
miuibus,lidcsilliuscflnccc(Iiiria:fcdquia 
ncccllaria  cft  fidcs iu  Chnflum  ex  dccrcto 
Dci,fcrmo  dccrucc  ypponitur,vccredenrQS 
iUi  lalucncur.Ncqi  cx  dccrcto  caatu  Dci  fi- 
dcsiailluaecclTatiacil ,  fcdcc  cx  promif^ 
lione  Chriftoi  Pattc  tadlajimo  &  cx  paifla 
iutcr  vcrumquc  ioito.  Promirttonis  lcrmo 
hic  cfl ;  Vo^hIam  mc  ^  dAlotibi  gtnta  ht.- 
reduatemtuam.  Hzrcditas  auccmChnfli 
^o^pvi^yxi&dcWum  populusqutiffi !  ■  rr- 
ctiHiipfiHsJpcnianeus  aderitin Jf ^hs 
fanHitatu.ltc.Benedieenturinte  omnesgtn- 
tes.itaque  .jut  exfidc  .  dtcuntur  cum 

Jidelijtbraha/f).  Apua  i.i.,;am.-  •  fo- 
fueritpro  delufo  animam  Juam.vt.i  cn 
UngAuum ,  Ct»voluuta*  lehoutinmaau  eimi 

dil-  .  .  .//.quai 

clilidcsiDiWu.tuJitJicabittuJlut/eniHsmeuf 
niultos,^iniquitAte:ipjoTui!  Pa- 
dliiciiPatrc  inituailcgac  Ciu  .  .  -  diccos: 
Paterglorifica  Filium  tuu,  vt  Filiut  tuus 
tegloriji 

.///.4  «trrrfljt,  &  qux  lcquuo- 
tur.  COlhiucascitcrgo  Chriflus  dcctero, 
promMlo  8c  pa«.^o  Patris  Saluator  omuiuni 
10  iplum  crcdeotiii.dicciitcApolloIo;^?  ed- 
fieratutfacluseflanthor  falutit  omntbusqui 
ipji aujc u lt.Vi t  \  ny\c  i  !i- 

cuntur «  r<'/';<'  ..la 

pa£iis  promiffionH  jpem  nonhabentts  Deiex- 
pertetinmundi.^tenehrx :  perfidea.C 

dicuawt  fropinjiiifaiii  fjfluxin  Doi>  

Ncccirc 


i.Cer.i,tf, 
'4- 


Rom.\.\^. 


PftUm.  x.U 
Pfalm.  XI». 


Joart.xj.x. 


Hcb.s. 
^(•ft.f.  8. 


DE  OBIECTO 

NcccQc  eft  icaque ,  vt  pro  RcligionisChri- 
ftianz  necclTitate  i  xaoquam  pio  faluns  sra 
&aachora,«Jcpugocmu$,nc,  Ci  Filium  no- 
bis  aut  DoAix  Hdci  patiamuradimi  ,  ipio 
quoque  Pacrc  dctUtuatnut qni  enim  Fi- 
l.ZtfM.k.i  j.  iiHm  ncn  hahtt ,  ne  PMtrem  quiJem  hahtSi 
vcro  ad  idius  necciTitatis  diminucioncm 
Tcl  circumfcriptioDcm  tantillum  conni- 
DeamuSt  Cbriftusipreapudnios  Chiidia- 
DosincoQCcmrum  adduceiur  >  &  tandcm 
invDiucrfum  abocgabitur.  Procliuceomi 
t(k  fjlutis  mciitum ,  Sc  cfHcaciam  faluan- 
di  illiadimerc»  in  cuius  Sturamentivtrlm 
iwr^r*  Qulla  necenitatc  compcllimur.  Quis 
credit  bcncficium  ab  illo  prxflitum  eilc, 
cui  grariasagerenon  fitDCCcdc  ?  imo  quis 
noDpalam&pleno  orc  profitebitur,falu- 
cis  authotcm  noo  cflc.qucm  falutis  aucho- 
rcm  agnofccrc  non  lit  nccciFc  ?  f  ortitcr er- 
go  vrgcudacflvtriufq;  obicifliiftius  ,  Pf/ 

C^r/y^/jConiUDiflio,  ioThcologiaChri- 
Aiaoa  nollra;  ncqucfcrcodum  vt  vllo pra; 
tcxtu  a  fc  iouiccm  dillcparcntur,nin  ipfum 
a  nobisdinungt  Chriflum,&  cum  Chrtdo 
falutcro  nobis  aulfcrri  vclimus. 

RcquircTCC  pixfcns  crj(flacus  vt  partcs 
omncs  8e  n(igulas,qoib.  coofideraiio  iflius 
obie<Slicon{tarcdcbec  ,  ordincmquc  iJa- 
rum  btcuitcr  oculis  obiifcrcmus  i  fcdno- 
lo  clatiflimum  &  ccIeberrinTum  hoc  audi- 
tori  '  xiorcorationc  detincrc. 

(jj^.u.  i^jquctiota  fit  Thcologias  >  & 
pt«kitim  Chi:lliaiix  noftrx  ab  obie^o 
iplius ,  Dco  &  Ch> lilojdigoitas^  maic(las> 
clai'  '  '  :uJo:xquumcft  vxoinncs 
quii.  iinagiiicm  Dcicoodito- 

rum.imo  CbiitluDOium.&adrniagiocm 
Dci  &  Chufti  rcgenirorum  longe  augu- 
fliorc  titulo  ^Ii.>iuniut  ,  (crio  &  ardeoci 
ftudio  in  ilims  cogniti  ni.  m  incumbaof; 
cxil^tmiotes  feoulTaiarc  .ii^oius,  iucuu- 
dius,  vtiliuCf  opcram  funin  ponerc  pofTe, 
Quid  cnim  imagine  Dci  diguius ,  quan) 
pcrpctuo  fc  in  atchctypon  luum  rcflcdc* 
rc.>Qutd  iucuodias,qnam  cxcmpljrisfui 
ladtis  falucaribus  continuo  ari  & 

coIluArari  ?  Quid  vctlius  qn..  i  col- 

ludiationem  roagis  mag  \^\>v:  auiKtypo 
a/CmilAU  ?  Nullius  (aoc  tu  cogtuuo  vti* 


THEOLOGT^.  35 

iius  quxricur  ,  aucfradaonus  loUcDitur* 
Quid  crcaturx  ,  fcruo  ,  filio  conucDieoB 
magis  &  honcduni ,  quam  in  Dci  itcaco-» 
tis,  Domioi,  Patiisuii  cogniiioncm  oo- 
(ftcs  dicfque  incumbcre  ?  QuiJ  fatiguinc 
Chrifti  redcmpcis  &Spiritu  cius  findifi- 
catis  magis  dccorum,  quam  Chriftumaf^ 
Hduc  meditaij,  illum  io  incncc.aaiir.o,imo 
&  lingua  fcmpcr  circumgcflarc. 

Scioqmdcm  vitam  haocanimalcm  va- 
rias  fuu^ioocs  poflularc  ,  &  (logulis  prx- 
ficicndos  qui  illas  ad  communcm  rcipu- 
blicx  vtihutcm  obcaoc ,  fcicotiaroquead- 
mioidtandi  illas  multt  rcmporis  fludio  & 
laborc  acauircndam  efrc.  AtiIIiipfi,qui- 
busez  ofncio  aliistebus  adeffe  &  prxcflc 
roandatum  cfl  ,  agnofccores  ,  p: 
quxrcnda  clfc  qux ad rtgnum  Dei c     •  •  Mnttk.S- 
lism  tim  /tfr//»frt/,  fatcbuntuti:  huicllu- 
dio fuum  otium ,  luas mcditationcs,3c cu-  • 
ras  enccoocedeodas.  Dauidipfc,Rez  nu- 
mcrod  populi  ,  &  variisbcUis  iropltcitus, 
tamcn  oondcflitit  hocfhidium  prx  cxte- 
ris  omoibus  colerc  &  ttadate:  cuius  etiam 
bcncficio  fatfluro  dicit ,  vtnon  modo  ho- 
ftibmfutik^Sc  magijirisf/ipitntior eunferit.  ^yiAiij. 
QuancopercSaIorooo,&:  ipfc  ciufdcro  po- 
puliio  fblio  pateTooadmioiflrator.  indi- 
■OinarumrerumcoEpirioocprofccerit,  te- 
flaotut  tiia  oobihiUroa  fcripta  illius.qux 
cnarooum  cumadmiiationc  &  gratiatum 
adionc  lcgit  Ecdcfia.  Quumautcm  ni- 
hildiBicihus  ficquarobcnc  impcrarc,  ex 
Romani  Imperatotis  fentcncia  ;  qux  po- 
tcric  iufla  prxcendi  caufa  ocgIc(fli  tludii, 
cui  cciam  Rcgcs  fua  ccmpora  pocacruoc 
iropcodere  }  Ncc  miruro  \  Dco  cotm  ia* 
'  beocc  idfacicbaot ,  &  oobisciufdcm  Dci 
iuflum  orooibus  &  fiogulis  cft  impoflium. 
Dicebat  Plato ,  lum  dtmum  Re/puUic/ufa- 
I  rt  bt/UM,  quum  autprincifts    iQarum  rr»' 
I  dirMtffris  phii  fpf>hMrcntrir,aut  Phihfphiil- 
{  UuadminiftrMrtnt.  Nosid'iongc  iuA:usaJ 
j  Thcologiamtraosfcrrcpofrumus,qnx vc- 
ra  cfl     fola  reruro  diuioaturo  fapicntia. 
Scd  vos  r'^'    '.  «.onccrnijchf  crouuita  oo- 
,  fua^L.:.  crudiitiuucoes  ,  qui pa- 

Teotam  aut  roeckoaruro  ,  &  veflca  ipfo- 
I  TiuD c:i«mTolaauue>iflt  fladio  dicari,  de- 

£  uocif 


i.Thn.). 


54  D.  lAC  ARMINII  OR'ATIO,' 

tioti&COtifccratiedisjDon vctlludpropriq  ■  agirc ,  mcntcintentainid,  quo(!vobi'$cx 
tantum  falutis  ptomoucncl*  caulj  fctlulo  fcopocftpropofiium.  Hoc  tacictis.cxi- 
cxcolatis,  fcd  vtaliquandoipli  fjniflorum  i  guucmporisfpatiouon  pocnircadum  vo- 
Ecc\cCix,qutteTpn«Chrijlttft,fiyf>knUMdo  j  bis.&aliisvtilcm.rni/Mrr/nrWe^fM  Domi- 
iUitn  ^uicmnia  imfltt  in  omnihut  J  occudr, 
iDflrucndar.xdiHcaniix.clcgantcm  &  Dco  1 

tiatiffinum  operam  ptxllarcpollitis.  Vo- 
is  ccrtc  petpctuo  ob  oculos  obucrfeiur 


amplitudo ft: maicfljs  obic^i  ,  quodiurc 
mericonos  occupatos  tcncti&:  cxiltimate 
Bihitc^re  gloriofius  ,  quamin  DcoChri- 
(loqucciuscognofccndo  ,  nodVcsdicf  [uc 
incumbcrc  ,  quum  vcra  glotiatio  in  Dci 
Chriftique  cius  notitia  confillat.Cogitatc 
quanta  iint  ifla  ,  in  qux  &  Angrli  dcfide- 
rantinf^-iccrc,  adquorum  nominis  com- 
niunioncm  &  vos  adiium  iam  vobisfaci- 
ti$>  &  Dcus  vosaliquando  (quod  opio& 
lpcro)cft  vocaturus. 
•     Imitandumvobisproponite  ,qucmlu- 
bcntcs  aguofcitis  ptxccptorcm  ,  clcdtum 
Chrif^i  organum,  Paulum  Apoflolum,qui 
taoto  dcddctio  Chnfti  cognofccndi  ac- 
ceofumfc  profitctur,  vtnonmcytfqitomnia 
mundaoa  ipfius  cognitioni  poflpofucrit, 
fcd  &  omnibHi  fcipfu  m  muUaM*rit,vt  Chri- 
fiinotitiam  lnrrifacertt.    lotucmini  difci- 
pulum  eius  Timothcum,qucm  co  nominc 
fcliccm  prardicac ,  ^uod  mfttero  ftttrtulttc 
ratedoHitifutrtt  i  in  cuiu&fclicitatispar- 
tcm  &  Tos  vcoiflis ,  &  porro  vcnictis  vl- 
tcrius  ,  fiquxidcmP^r7<7rGf«/i«»»  Timo- 
thcum  fuum  moDet,vobis  ctiam  capcfTcn  - 
Ha&  cxfcqucnda  cjiflimabitis,  Vcrum, 
noii  diligciitiam  modo  hoc  lludium  po- 
llulat,  (cd  &  {andtmooiam  ,  &:fyncerum 
Dcoplaccndi afKritum.  Saniflum cnim clk 
.  '  •      m  ,  irro(an(fVunifanfloiumquod 
i  .  .,quodintucmini,quodcofinofcc- 
reltudctis.San^a  poHui  non dccct.iDcon- 
'  ■  '  ierant  fui  vfurpationcm. 

i   -  :      i  rcnrilitas  lacTificaiurj, 

procu!hinc,praci<  ani.  Id  vobis  lU* 

Aini c  caufj  !  .nioaodum,  vbi  facnfi  - 

cacuriitisaltu.ia.o  iJco  ,  &  Cbtiflo  ctus: 
cuittum  laodtos  Angclotum  choiusfao- 
fium  ttirapionacdamar.  Ncquc  patiami- 
aiiVtdumifli  fludiotncambitis,  indiuct- 
ias  partcsaoirouscrahnur.  Hocagitcboc 


m  piDj^rtiruni  liacictis.  Secrttum  enimfHttm  PfnJ.tf.lf. 
Domi-:  ■  eniibus  fe  impartifur,  Imoeo 
ipfo  .  .71  vobt*  ipji  fartem  pridezilTe 
dccIatabitiSj^M  (oli  avobunonmodo . 
retur  ,  fcd  maius  indics  incicmcntum  iu- 
niciiincni;bus  v . ftiis  ita pci cognitinncm 
Dci  &  Chiifticiusdilatatis  ,  vt  amplidl- 
mum  Dco  6i  t^hnno  habiiaculum  in  ^pt- 
ritufiQifutarz. 

DIXI, 


ORATIO  SECVNDA, 
De 

Authorc  dr fine  Theologu. 

QVl  in  dcmonflratiuo  vcrfaorur  dicca- 
digcQcrc,  &  laudaadum  aliquid  vcl 
vitupcradum  fibifumuDC,  oeccircplcrum- 
quc  habcot  fufpicioncm ,  qua;  fjcilimc  au- 
ditoTumanimosinuadit.aleamuiiiii  quod 
ooncx.tfrc(ftuamoris  vcl  odii  imraodcra- 
tiorcaddiccndum  fintimpulfl  ,  fedcctto 
aninii  iudicioaddudtt  i  quoil  nou  ardeo- 
icm  fuac  volaotatis  flammaro  »  fcd  claram 
nicntis  fux  luccm ,  i  ei  ipfius ,  dc  qua  adturi 
funt  ,  aaturaeconucnicntQm,  fuot  fccuti. 
Mihi  veroidncctflanumuon  cft.  Rcs  c- 
iiim  ipfa  ,  quam  tumfi  commcQdandani» 
fufpiciooc  iltam  a  mcfacilcdcpellir.  Not» 
dtmicormc  hic  ctiam  amori(,  affcifluico- 
ccdrre  :  vcrumincarc,  quam  qui  nona- 
ma:  .  odit,&  vitamanimxfuxper- 

lidc^ ;  ai.;uit.  Sacrofandla  Thcologiaeft, 
cuiuspia-ftantiam  &  dignitatcro  tcnui  o- 
ratiooc  cclcbto  .  quam  fcio  vobis  omoi- 
bus  cfTc  commcodaiifrimam  :  ftudeo  ca- 
mcnillam  jfificripoflit  ,  commcndacio- 
rem  vobis  reddcrc.  Hoc  lauc  poftulac 
meritum  tpfius  ,  hoc  officii  mci  cxigic 
ratio.  Ncquc  id  ftudco  ,  vc  dignitatcm 
cius  cxargcrcmaliUBdc  adfciiisoroAinca- 

cis: 


DE  AVCT.  ET  FIN.  THEOLOC. 


ris:  Pctrcc^ccnim  huius  pulchtitudioi  oi 
liil  iddi  poccil  cxrraQcum  ,  quod  ilLam 
noii  dcdccoict :  Explicutancum  illa>quz 
ipfam  per  fc  commcndaoc  afFjrim.  Itla 
funt  ooitBHm  c\\Xi,0Uthor,finu,  Qi^certttu- 
do.  De  obitilo  diximus  quaotum  dcdic 
Dominas  :  MmAc  nHihore  (^fineclnidcm 
dicrmus.  raxic  Dcus  vtip/ius  Thcolo- 
gix  duilum  fcquar  io  omoibus  i  nihil- 
que  uifi  quod  ipfi  conucniens  .  Dco  di- 
gnum  ,  3t  vobis  vcilc  profcram  ,  ad  no- 
mioisipilus  olociam  ,  noit.tquc  omaium 
aggrcgJtioncnn  ia  Dumuio.  Vos  ctiam, 
AuJicurcs  cUiiiiimi  (c  humaoifnmi ,  oro, 
&obfccto  t  vcquabcncnolcntia  &attca- 
tiooe  dc  ObieHo  Tlicoiugia;  diflctentem 
audiui(hs,cadcm  dcciuldcm  Anshore  ^ 
^editflurumaudiaus. 

Dc  Auihore  aclurus  ,  noQ  coacczam 
laudum  iplius  longa  prxconij  ,  qux  illc 
quiJcm  mciccur  ,  fcd  apud  vos  oon  c(l 
opus:dicamc3ncum^Mi4  Auihorfn ,  cum 
/juo  refpeclM  confiderAndus ,  qutkus  fuit  fro^ 
prietMibui  vfui  fit  aU  ThcjlogiAm  rtiultm- 
4Atn,(^  qMo  modo  illMtn  ftateffcerit. 

QucmadmodumaiJicmoiM^wwTheo- 
logia:  bifariam  couhdciauimus  .  ica  cius 
Authorem  quoqoc  fccundum  duplicem, 
legAlu Qimuum  ic Euangelici,  Theflegu ic 
rpcctum,habcmusiutucri  i  vtnngula;  tra- 
^atus  oodripartcs  (ibi  aptc  &  czamuflim 
rcfpondcaot.  Vttobiquc  idcm  Muthor  ejl, 
qai  obitclum  ,  duLltiua;  ccuclacoc  idcm, 
qui  eiufdem  nuteii*  8c  argumcotum. 
Quod  cxfcicaciaium  numeco  nulli  com- 
pciic  »lii.  Quamquam  cnim  omacs au- 
cborc  Dco  .  qui  lcieociacum  Dcus  cll, 
gloriari  poiruuc  ,  obicdum  camen  ;Uiud 
nabcncaDco,  vcvidtmus,  &  quidcma- 
Iic^uid  1  Dco  pro.iudum.  Scd  &  in  ipfo 
^tlicicQCc  Qou  paiicci  parcuipanc  cumhjc 
Uoillciua  >  qu2  pcculiaii  quadam  racio- 
Qc  .  &  multum  ab  aliis  fcicuuis  diftindla 
Dci  juthucitatcm  pixtcndic.  LegnUi  its- 
4jMe  TheJogit  Author  eft  Deus  ,  kuatjgtU- 
ca  ,  Dtui  (j^  Chrifitis  eiut  ,■  vcl  Dcus  tn 
Chrifio,  (s^/erChrifium.  Iticuimtcftatut 
ScTiptura  ,  iu  pollulat  ipltas  obicAi  ra- 
,  Uo  i  quod  porco  rcorruQ  ia  Ycraquccom» 


h  n  ,11 


liiuin  cum  im 
cuius  inlliuctu  a 


inonftrabimus.    Theologiz  UgaVu  Autho- 
rrmoobis  dcfignat  Scripcara  ancc  lapfum 
hifce  vccbis  :  frtccpit  lehouah  Dtus  homi-  Gen.t. 
ni  ilictnii»,T.xoniTiiarbore  horti         '  rtdo 

camedts  ,  at  de  arborc  fcttntin  t,  _ 

lun  cornedc: ;  addiu  comminationc  ver- 
br  'ts  ,    ptxuaricaictur  homo  j  ac 

pt  ^uc  10  ty^o  aiboris  vitx  ,  li  qui. 

dcm  lcgi  obfcqucrctur.    Scdduo  qux- 
dam  harc  Icgiilationcm  vt  ptxcc(C|wnt» 
ita  quoquc  ab  hominc  praxognollpilc- 
butrunci  NaturaDci  fapicns  ,  bona,  iu- 
na,4>otcns;iSi:  iubcadi  autoricas.qnxcrca- 
tiotic  nitltiir.  Piii  oguita  unt 
ni ,  &  cx  pacciaclioiK  ari- 
iti  ipfo  coiiuci(jnris,  &:  .im 
ommun 
ix.i  ,i:'nc  os  cx  ..jj.-j,^  Gf».i.z|, 
tr.ett  (^CArodccArncme».  Vtriufqnc  huius 
tci  notitiam  fidti  uibuit  Apoflolus  ,  & 
ptopcecca  paccfa<lioni  Dci.  Illiushis  vcr- 
bis  :  Accedentem  ad  Deum  credidijfe  (  dc  Hcbr.iu 
caimlego  )oporieteJftDeum,(^remuner»- 
torem  efe  iu  qut  ipjum  requirun/.  Si  ccmn- 
ncracor,  cigo  fapicnsvbonus.iuftus,  po- 
ccns,  i.-no&prouidus  rcrum  humanaram 
curacor.  Alccrius  idis :  perfidem  intelligi- 
mus  conftruRum  fuijfe  mundum  verboDci, 
vt  qu£cernimus  nonfint  ex  a.iparentibusfa- 
tla.  litquamuis  illudhoc  pnmxvuhumi- 
ms  ftacu  dc  lcgc  morali  cxprcflc  &  lijccia- 
tim  nondicatur,  tamcnquumdc  fyinbo- 
lica  &  ccccmoniali(  quxcxpcrimcncum 
fuic  obcdicntix  Ic^  morali  ab  homioc 
pizftaodx  ,  3c  dcbici  adobcdicndum  lc- 
pi  moiali  rccogoitio)idafiirmccur,ctiam 
dcmoralicftfubmtclIigcndum.QijodcIa- 
nus  pcobatur  ia  lcgc  morali  pcrMofcn  poft 
Iap(umrcpctita,&  fpcciatim  populo  l(rac- 
lis  patcfada,his  vcrbis;  Loquutusefi  Deus  j^f^f  . 
omniaverbaifta:  Sciquigensitamagnacui 
flMtfi  atuta  (jy*  tudicia  iufla,ficut  ^  vniuer- 
jaltxifia  ,  quamegodocoram  volishoditt 
Dcditautcmcx  patcfj(flionc  &  iulVu  Dci. 
Ucra-.AbfcondttalehoHs.  Dtincftri  funt,rt^  « 
uelata  noftra  funi  ^filiorum  nofirOrum  vf-        ^  ' '  *  '  • 
que  in Jeculum,  vt faciamus  omnia  verba  It- 
|i»/?«/Mj;HtapudPaulu  :  QuoddeDeocopia-  Bjom.u 
ftipoteft  mnnifeftum  eft  in  ipfwDeui  n.mani- 
E    1  feftHn 


D.  lAC.  ARMINII  ORATIO, 


Tim.t.U. 


fefium  ftcit.  Euincit  idcm  obicwli  racio. 
Quumcoim  Dem  fu  >fM/Wvaiueru  ,  & 
noo oaturali  loccroa,  fcd  voluacaiii czccr 
Aa<^uc  opctacione  ,  quxcaocumdciuoo- 
pctiinipatticurquancumvulc  >  &pctmic- 
cic  ipfum  t  yodc  producicur  >  oihiluro» 
occrfTc  cflillius  prxflaatiam  ioo^c  cicce- 
derc  iplvus  TDiuciIi,&  propccrca  ctiamho- 
nuniSicapacicaTir.  Qua  dccaufaiQScri- 
pto^dicitur  ,  lucem  hnhtmre  tfmcctjfam, 
qoJnnta  ciaiicatc  ctiam  acutillimam  cu- 
iufquc  ctcarura  pcifttingitacicm  ,  vcob- 
(UQdacur&:  obrcacbrcfcaci  oiflctrroadhi- 


Rehgioncm  pcrpellcrct  >  no(flnrnos  fibi 
cumDM  JEttri»  congrctlus  cflc  Hmula- 
uic.  Ccrca  mciunc  ha:c  6c  cuidcucia ccfti- 
monia  nociom&inanimis  hominumanti- 
cipata: ,  quod  nuUa  Rctigio  nifi  otiginc  di- 
uioa  Sc  c  cQclofundamcDtumhabcnsrecipt 
mcrcrctur.  Adco  vcium  atbiirati  funr» 
quod  ncmo  DcHm  ,  aut  de  Deo  quipptam 
aolfc  qucac,aiii^rr /,:fM;n  Denm.  \  idcamus 
dcTheelogi»  T  4,  Hulus  Df/m  & 

ChrifiuinAHtt/.  / .  .v  tccimus,  Scripturaca- 
dcm  lic  lubcncc,  &  obtcdli  racionc  tanco  id 


puitulaocc  tudios  ,  q<ianco  ipfum  iopro- 
bico  ccmpcramcnto  coQfpicicndu  fc  prat-  1  fiindioicfapicntixdiuinxabyno  cdrcco- 
bcac :  quxcAiprap.itcf3flio  ,  citra  quam  ,  dicum,&maioiibusincnshumaujccDcbris 
tenthrns  dicitur  po/uijfe  hatttaculum  [uum.  j  obfcira  icnoiancix  Ec  Srtipcuram  qutdcm 
Neqacipfctantum,fed&X'/4e««<  i^cogi-  :  butc  noilta:  fcntcntix  prxuiam  h^iUcmus 
t/tttones ttintpfunt nobii aliiorit ,  ^u»ntuc*U   quam  pluiimis  locis.    Paucos  icccnfcbi- 
ipftimterramAltituiitneexfuferAnt.AlJionei    mus:ptiusqui  DeofjfPalri,  ludc  quiCtori-  i.Cor.x.y. 
X>ci,qux  viaeDcidicuntur  ,  &  prxtcitim  i  fio  huius  doftriux  adfLnbnnt  paccfa^io-  10. 
greAtio,initiumvi*Dtiapj>t!Jata,  Prouer.8.  '  ncm.L(»^«iw«r,inquicApo(tolus, /«/>/>»- 
^uaDcuscxirevclutclbliomaictlacisfux  '  ti*m  I  tiinmjffierto  occultam  tUam  ,  tjuam 
cxpir;  non  nifi  Dco  rcuelanrc  ionoccfccrc    Dtm  prtfinitrat  antt  ftcula  in  gloriam  no- 
potuciunt  ,  jcqiiahtcr  fas  cft  cognolci.   ftram.  Ni>btiamem  DtmiUam  reutlauit  fer 
Qu<  dScantc /«yrr  vocabulo  ab  Apoftolo   Spiritum  Idcm  Apodnlusdicit  :  Eiiangi- 
"rfurpacoctlindicatum.  Cogicitioncs  vc-  ,  itumfuumc^fraconiumli/uChrijii,  ^uoti  ^"^"  ^^- 
lo  Dci&  voluncascius,  tum  qiiam  ano-  j  tempi>nbtt*€ternuta(itumfittt,manifeftum^^' 
l»isfietivulr  ,  tum  quam  dc  Dobis  faccrc  ■  tjft  fa^umpet  Scripturtu  Prophehca^  exim- 
ftatuit  i   q\iumlibrrx  tint  dilpotitionis.  I /"r/o  4/*r«iDfi    Pcrroircdam  dc  cJhntlo 
quam  -rf  «o-ni.vm-  Vci  deccrnit,  &  con-  j  coiifc/rioacm  cdcnti  ,  dixitipfc  :  Caro(jj* 
iiliarium  Dullum  adhibueric  ,  imperHtfli-  !  fanfunnonrtttilarunt  tiLi  ,  fed  Vatermtut 


gahilesfint  O*  1  utabiles  c(l  ncccirc. 

Atquc  hitcc  i-o,  !"alii  Thtologia, 
quxquum  citrapi  ,.  a  Uco  rcurla- 

tioncmnoncognolcaotur  .  Drwn  illtus 
Au: '  cvidcntcr  confi>.  uur.  Addi- 

pul.  ■'c  riuloium  TniucititJS.  Quid 

BfhaJa,  ■  .  quid  .i*im>M  Crcccntium 
Rcgesiuthllimosancruml  uccoc- 
gi-  -     '.'re  lcgf  .t..scxin- 

un,   .uiS.quas  iib.  promul- 

g.nbanc>  quam  quod  fciTCutrccepcum  noa 
iiicuscrc  tracccptx  3  I/- 

1.  .  '  ^  '  ^  -        I.  iniitatus.quum 
fuis  Laciti:  >  ctlct  conditurus> 

Delphot ;kA  ApoUinevi «  ommcauir,vtreucr- 
'     '       fuas  cr4c«/i  Df//!/;/f»  auroritarc 


q»tfjtin  ctilti.  Chiiilo  iderp  rtibuit  loaa- 
lics  Bjptifta  diccns  :  Filim  tjuieft  itt  fintt  ^oaTt.i.\i. 
Patrii.iUtmbiiDeum  tnarrauit  .*  Etchrt- 
ftus  fibi  his  vcrbis  :  Semonouit  Patrimni-  Mmtth.  11. 
^Kf  Flium  nificui  voiucrtt  Filim  rtue/ari. 
Etalibi :  ^  .intfefiaut  nrmen  iMum  honnni-  loaif.iy. 
tmqu  I  mthi  i  mundo  ,  fj^  eognout- 

ritntmia:  ;  r/Tr.  Vidramus  patcfii- 

dlioni'  .  jru.in  "  '    !<bu  dtiracio- 

nc  i.  hiitlusi.  .  .  dcTheologia 
Euangeltca  proftic  agcnshis  vcrbis  :  Nr- 
mo  nouit  Patrim  nifi  Fi!tm  ,  (ff  nrmo  nouit 
Filiumntfi  Paier.  Icaquc  ncmo  yatrennMZ 
F//iM;iiporcllr^uclarc ,  in  quorum  tamcn 
ootitia  coufitlitEuangclium.  Bapttil^ciuf- 
drm  necctIicaiisan'citoc  ctl ,  quuni  luquic: 


.umnicuJatas.  KumttPeinfilim,  ,  DeumnemoviMt  vn^uam.  Huius  T)ii;«- 
>i(poputiQuiiitiuiii  (ciocioicsaiiimosad  {  logixcft  ill*fapitnti4  ,  jm4  iit  myfttrio  ^ 


DE  AVCT.  ET  FIN.  THEOLOG. 


57 


tXpr.t.^.  ^(f>*it*dieUur  Apoftolo ,  quatn  ntmopTtn- 
fipum  hHtm  fecuh  cogntutt,  u\\6<jHAmne- 
qit«ocHlm  vidtt ,  H4qutMtru  MuMutt ,  ntqut 
m  mtnttm  hominit  venit.  aoa  inccUc^ui 
cognicai  6c  vcluc  cum  primis  notionibus 
iucrcationcimprcfTls  iadita :  Dondi(curl'u 
aue  ratiocinationc  iC(\iiiCiu,ftd/trmontbM 
quos  lioett  Spirititi  fan  ''         (mtdia.  Ad 

Xph.yio.    lianc  Theologiam  pti         ,  '.v'>v'.' r 

Dei  multtformii,  quAm  nccejft  r 
^poteflMtibiuincacln  i>i>!otc;cere  pir  Eccit- 
T/^mifccusii  (is  ctiani  Angclisfucurainco- 
gnita.  Qai<i?<]uod  ipfx  Dei  profuadicatcs. 
qutu  ntmo  nouit  nifi  Spiritut  qui  tjl  in  Dto, 
hac  do«^riuacrplicanrur :  imo  ipfa  (apicn- 
tia:  Dci  longitndo,  UtitMiio  .profundita^  d» 
altitudo,  vr  Apodolus  alibi  inqaicadmira- 
bundus  &VIX  inuenicns  quibus  vcrbis  plc- 
nitudmemiftiusThcoIoqiar cnuncicc ?  lo 
hac  proponicur  cogoofccdj  charttm  Chri- 
Mph.j.iS.    Jli,omui cognitionefuptricr  i  pax  Deiomntm 
exfuptrans  tntellciium.    Ex  qtiibus  clarct 
cuidcntiUinic  ,  Obicdum  Thcologiac 
£uangchca:2'Dco&  Chtiflorcuctari  dc- 
baifTe ,  autpcrpctuisobfcirumccncbnsla- 
ccrci  hoccit,  Thcologiam  Euangclicam 
ad  noflram  cognitioacm  nou  vcnire  >  & 
piopcerca  (  quod  hic  ncccifum )  ouUam 
prorfus  forc.  Si  cui  volupc  cft  (  &  rcs  fanc 
mcrcrur  )  coucleacius  iila  ,  &  pcr  Oogolas 
parces  diftiodius  intueri  .coniiciaciUc  o- 
culos  mcotis  fux  in  illas  nacurx  diuinx 
ftoprietaccs, quas  nropiio  fuo  modovc- 
Aicas  cfiarrac  ha;c  Thcologia  :iaillasDct 
adiones^  qaasinluccmprodacithxcdo-  j 
Arinaiia  illam  Dci  voIuBcatrm.qusm  ipfc 
£uan2;clio  fuo  paccfccic ,  &  diftin^ius  oc- 
ccfnMicm  diuiox  paccfadionisintrlligcr. 
Si  quis  compcndio  vti  volct  ,  Chnflum 
modo  cooccfnplerur :  jir  qnumadmirabi- 
iem  illamfcrmonis&  caruis  vnioncm  >  of- 
ficiique  impofitioncm  &  cxccutionem  di- 
ligcotcriiiruitiJ'  (linulqucquod co- 

turo  hoc  voluiK...  ..c  i;a:conoir.ix.  &  h'- 
benimx  difpenfanoois  Dei ,  confidcraue- 
ric  :  non  potcric  qnin  palam  profitcatuii 
iftarum  tanrarum  rcrum  nociciam  ooo  n(/i 
per  Dci  Sc  Chrii^li  rcuehtioncm  h.ibcri  po- 
NiiTc.  Scd  Qc  quis  liniftcrioris  fuipitionis 


auc  erroris  an(am  aiiipiar ,  cx  Iiisqu.T:ita 
duimus ,  ac  fi  Iblus  Dcus  Sc  I'atcr ,  Icclufo 
Filioi  auchor  Hc  do^rinx  lcgalis,  idcm  vc- 
tb  PaccrpcrFilium  Euaogcltcx  :ooonulla 
addenda  cruoc,  qux  folucodx  iftidiBicuI* 
t.iti  1  Si  oegotio ,  quodagimus  >  pocid  cx* 
plicando  potcruoc  fcruirc.  Certum  eft> 
qucmadmodum  Dcus  perlcrmoncfuum» 
q  ii  Filiusciuscd,  ic  jpiritum  omoia  ctca- 
iSc  homiocni  pci  imagincm  ft^  i  ica 
quoquc  nuUam  abillo  cumhomincHim-' 
muoicacioocm  obiri,oifi  Filii  &  Spiricus 
fanAi lotctucntu.  Qui  poflit? quum  opera 
diuiniutis  ad  cxcia  linc  indiuiia,  &  idcm 
ordo  (ic  opcrationisadcxtra ,  quicd  otdo 
proccllioois  ad  intra.  Itaquc  FiUum.vcfcr- 
moocm  Patrisi  &  SDiritumfaodum,qut 
prophetix  Spiiitus  clc ,  ab  litius  cBicieutia 
rcuelationis  nullo  modo  cxcludimus.  Scd 
alia  lacio  cll  in  patcfa(nioac  £uangcliii 
noo  quidcm  tcdificancium  cefpeda  pex- 
fooatum,  fcd  modi.  quo \{ix  vcoiuorcon- 
(tdcrandx.  Paccr  enim ,  Filius,  &  Spintus 
fandlus  habentincerlcoonrcfpedumcaQ- 
tnm naturalera ,  fcd  ii  alium  qui  a  volun- 
tate ducic  ori^inem  ,  omnino  tamen  coa« 
ucoientcm  natuiuli,  qux  iQCeriUos  cA,  re- 
lacioui.  Cil  procellio  in  pccfoois  inccroai 
cfl  cxccroa ,  qux  miHionis  nominc  in  Scri* 
pturts&a  1'atiibusadpcliatQr-  Cuiuspo- 
nctioris  ratio  in  hac  rcuclaiiooe  potidi- 
mum  cfl  habcmia.   Patet  coim  patcbcic 
Euaogdlmn  pcr  Fihum  fuum,&  Spiritum; 
fcd  pcr  Filium,  qu4 minilscfl,vt  Mcdiaco- 
ris  panesiotcr  Dcam  &  homiBcspcccato- 
rcs  pcragcf ctjqua  >.«v(5^-  efl  caro /«J?<«iqua 
Deui  1» carnt manififlatui ,  mib  qua  mor- 
ruuscd,  Sc  ad  vitarcfufcicatus;  nacidrc- 
ipfaailumfit,  fiucindccrctoS'  '^a- 
tia  Dei  :  pcrSp       "  quailk  tu$ 
ChriAi,qucni  iis  a  Pat.  ia« 

fua  &:  m  o  1 1  c  t  m  p  c  t  rau  I  ti  q  u  em  rejujcitatut 
amortnit,  &  coUetatut  addl.tteram  Patru, 
ab codrmcA adeptus.  Inrcliigitisopinor« 
difliodlioacm  quahic  vtcadumexiiltmo; 
dabp  opcram  vt  candcm  mccum  probctis, 
apcitilTimis  Scrl-nui*  locis  ih  corfiima- 
tionis  fublidium  alijtis.  Omni*  ,  'nquic //4///».  if, 
Ciuiftui,/r4</i/«  mihifunt  k  PMrt.  ntma 
£    j  n4iti$ 


iS  .        D.  lAC.  ARMINII  ORATIO, 

JffuChriJfiiCraoi  obfcurf  ir  r.bVcrereTc- 
ftamcnto  ,  cLunjmciii  ^  P.arricn- 

tocft'  .ur.i.Hi; 

Chrijii.  Acqucharc  omBiaTl.t  ./c^i  fum- 


matimc( 


cunr,/7 


■'J- 


Cxrcrum  .  c^ux  huc  vfquc  ih  olteilf 
T'     '  oVisdK'"'  :.A  Thcolo- 

g..  ..    .    .  .^1  fpccnar  . ,  .  ^  ,  ;c  ,  qux  pri- 

mzunK'-  mini-..  ibiui  fatt  accomniodaca. 
Quum  cniin  horro  iopt-r  »  .1  fua  in- 
tcgritateliibboni  &  iufti  Lh.  !..-(;ie  &  bc- 
ucuolcr.ti.iagf  rcr.potuit  Dco fuocuUuni, 
qucmczinfl:  iisnurma  (quz  diciti 

JiocfucC'^  '"    ;  Deus.cxhi- 

bcrcipoii.   .(lum  rx/c/o 

torde ^Animoiii!:  lo  illo  bono 

&  iudo  fiduciam ,  coDUicniia  inic;.;rit3tis 
rux,collocarc ;  pocuitilli  ,  vt  tali.  Hiialcm 
timorcm  ipllgratum  &  dcbitum.vt  fciuus 
Domino  ,  impcndctc : potuitDcus  vicif 
{im,citra  iuflitix  fu.T  !.Tfioacm ,  cx  pix- 
fctipto  iuRitix  icgalis  ,  cum  tali  hominc  a-* 
gcrc,i!liuscu!tum  cx  iuAitia  renumcrari, 
vitamillicxpatVoIcgis,.nrcjuc  ficcx  dcbi- 
co  »  confcrrciiuxt.t  boiiitatcm  fuamqur 
promini  folutioncm  cxigcbat.  Niilljalu 
naturx  ipfius  propiictas  ad'Jocanda  fuit, 
c  ram fuam hoifcm confciict;  nul 

1  .i.-r  bonitatis  progrcfius  fuit  nc- 

cclfatias  ,  qu..mquxbonum  rcpcndcrct 


■probrno ,  b 


uispcrfcinx,  pro 


booo  integra  ......     .i  :  nulla  jliaadio 

prxter  iflam  crcationcm,  qtix  iam  tum  pa- 
tratacrat.  &  prouidcntiam  confcruantem 
&  jjubcinaotcm  cx  conforaiitatc  fiaiusi- 
iliusrfquircbacur:  nulb  alia  volitio  Dci, 
quamqua  &  pcifcfVam  Icgis  obcdicntiam 
Tcquitcrct  &  vicam  cidcm  rcpcndcrct  x- 
tr;  ■•  .r;-  Oulabatur.  Quarc  ,  illorcrum 
j  llarujiflanaturxcxillispro- 
prictjtibus  dcfcriprx ,  iflarum  at!}iooum, 
'"luariscognitio  fola,acccdcn- 
tc  nii  ..otiria.cui  ifta  vcrc  compctc- 
baot.adcultum  Deo  prxflaudumocccilii- 
ri::ic:at.&:  folafufiicicbar. 

Aflquumbomoabi/tapiimzua  fuain- 


tegritatcper  frris  tnobedicntiam  decidlf- 
(ct.fcquc  .  1  &  condorr.nattoois  c6- 

fccrancunav..u.tr  }  nt  '\\  boni- 

tasiuditix  lrg.iliinix(   acatio£c 

prouidcntia.Don  ida  TolunciSi &  pioptcr* 
ca  non  illa  Icg.i]isThco1ogia  fctuando  ho- 
mioifuriicerc.Pcccatumt:-  •  'nodccn- 

dtmuandumcrac.fi  homo  ictur./rr 

/c;«m{vtait  ApoflolusRom.8.  )condtmn»- 
T!  '  v;>.  Homo  iullificandus  crat  jat 
p..  itjux  pcccJti  indcx  cfl  &  viitus, 
irxquc  conaliatrix  ,  iulhficati  non  potuit. 

Nulliitaqucfalutari  vfui,tumrcmporis. 
fcruirc  potuit  ifla  Thcologia  ;  horicndx 
tantum  fuitcriicacix  ad  bommcm  pec- 
cariconuinccndum  Sc  ccttxmoitiaddi- 
dum  .Infcli.v  fjnc  permutatio  ,  &  infait- 
llx  rcrum  viccs  culpa  &:  vitio  pcc- 
catiiouodudx  :  quofjdumcil  ,  vc  icx 
i]ux*jlvium8c  dccus  dat^  ccat  mortifc-  Rcn 
ta  ntgcnciinoflto,  &xccrnx  piocutattix 
ignominix.  Alixcrgodiuinxnaturx  pro- 

Etictaccs  adhibcodx  fucrunt  i  omne  Dci 
onum  fiiitcxplicandum.prcfcfcndx fuc- 
runt  cx  bonitatis  ptimgcnix  matncc  mije- 
r$cordia,lengaffimit/u,manfuetudo ,  fatten- 
tia.clementia,3it^\ic  illaium  vfurpanda  o- 
pctj.fiquidcm  humo  pcccator  Dco  rccoo- 
ciliari  ,  &  in  fjuorcipiins  pooi  dcbcrct. 
Fuctunt  c  lioRcs  produccndx  alix. 

Souacreai.ij  iuuiiucn  J.i  fuit  ;  Son,i  proMi' 
denita,(i.  quidcm  nou.cil^i  acaiioni  ac- 
commodaia,vfHrpanda  fuit.  Rtdemptio  pcr- 
agcnda    rernijfic  percatornrrt  r.da. 

iMjIitiaMfTiiJfatcpiiindjtt^int    .   i  im- 

fcttitiduiifalusperJita,  tcflitticnda  Quin 
&  dccrctum  aliud  dc  hi  c  fa- 

cicndumfu't .    '■   '  '  n 
hominciocu..   .  . 

/W,  quuio  eonon  peiltitctant  facdcrari« 
alia  &  graiiofiorc  voluntati  fanflificandi 
fucrunt, eonftcrartntur.  Atquc  hxc  o- 
mnia  vcluti  fuodamcnta  prxihucoda  c- 
tantNoux  patcfjdiooi. 

Aliacri;otcucIatio  ,&  aiKjlmt»<^i  Thco- 
logia  ncccilai  1  a  fuit,  qiix  illas  propnctatcs 
naturx  diuinx ,  fapicntiffimc  ad  faiutis  no- 
fttx  rcparationcii  '  1- 

dtioncsillas  ffun  :  ,  ... 

ctcto 


DE  OBIECTO 

•retoi(lo&:  oouo  focdcic  cxpttcando  oc 
cuparctur. 

Vctumcnimuero  quumDeus.  >  pccca- 
torum  vindcx  &  tIcoc  iuriiflimus, itlas fu- 
a$  propricutcs  cxplicarc  ,   iftas  ailioucs 
produccrc  ,hoc  dccrctum  hcctc,  vclno- 
luene>  vcl>  obfiileatc  iuditia  &  ▼critate 
primitus  in  legc  patciivft.i ,  non  potucrir, 
oiH  interuentu  MciiucoLis,i:i  quo  citca  Ix- 
fionc  iuUicix  &  veritacis  lua-.  proprictatcs 
iHas fuas  expUcaret ,  ai^ioa cs tllas perdcc- 
rct.  bonaq;  ncccirjua  per  ilias ^duccrcc,  5e 
dccrctum  illud  gratiolillimum  concliuic- 
rec;  hinc  A/fiiWtfrordinandus  ruioqui  fMn- 
gninedio  pro  pcccatoiibuslicarct,  pecca- 
tum  harv  1     • mottc  (11.1  expiarcc» 
impiosl  .t.jcabtraeiusrcr- 
uacctj  miicticotdiam»  longantmitatcmi  & 
pattcntiam  Dci  expolltant  rcddcrcc,  re- 
dtmpttontm  iurriAm  adtpifccrctur  ,  remij- 
Jwntmfecc»icrum  obtincrct,  tHftitiam  f$cu- 
iorMmicpitiict ,  fpiritum  ^ratix  itnpcira- 
rccdcccctuingraciolxmilciicordixfirma- 
itt,fvedus  noiium  cruorc fuo fjnctict ,  filu- 
ccmztcrnamcccupcr.trct ,  &  Deum  tan- 
4cm(aIuaniiosadduccrcc. 

Conflituit  crgo  Deus  tnflus  &  mtfcci 
corsMcJutorcm  Fiiiumjuum dilefiit»/t  le- 
fumCkriftum.  IWc  munusa  Patvc  inipofi- 
cum obcdicntcr fufccpir.L^  :n--'-      J\ -x- 
fccutusiquinctiamnum        ^  .  c 

ctgoiDco  ordiuatuscft  Rcdcmptort  iaj- 

•         .  fjb 
isdc- 


THEOLOGI.C. 


i9 


ope- 


uacor,  Rcx,  &  C.ipuc  fi 
Dco.Porro  .inic}uumfo' 
£ua^umlaboTibus&  mi. 
ratuv  'ila ,  canta  n  n 

bcnt  ....  ..iglonura&ii;  .. 

intcr  nos.inbonoratuma  nol . 
quiflimumftut .  vc  victiTtmarrobis  agno 
(ccretur ,  colcrecur ,  iouocarctur  &  dcoiix 
tUigratixagcrcntui. 

At  quomodo  iiIumadorare,colcre,  in- 
tiocarcpoccrimus,«(/i/^  ■  . 
a"''nMidofrr</frf  polftmu.iii  ii.  ..i.  .  .■ji.ie 
nuomodo  auditc  de  ipfo, 
niii  pcr  vcrbum  nobis  rcuclecur  ?  Hinc  cr- 
po  cxiftit  rcuciationis  de  lclii  Chrillo  fa- 
ticudx  ncccnicas,&  proptcreaThcoIogix> 
qux  pcccacoruxn  faluu  kxuict  &  fufficicc; 


titiplexrhivJium ,  fubftccDcndam ,  Deus  O» 
Chrtjiujeiu s,  i{nudi{i\imipi\iii  Saluaio- 
ris  noflriChrilli :  HncinvirMtternMtVtte 
folum  cognofcAnt  vetum  Deum.^qiiem  mi-  lol.i';. 
fifttlefnmChrtftnm.  Et  obicdum  quidcrn 
duplcx,  uoquotum  voumabaltcro  fit  dil- 
fcparatum  ,  aut  voumaltcci  collatcralitcr 
adtuoilum  i  fcd  quorum  poftcrius  prioti 
dcccntcr  cft faborclioacura.  Atquc  hic ha- 
bemus  TheologiMm,<^axAhe)l>ie3ofuo,Chri- 
y?o,mcritilfimo  iuic  ChriftiMn»  appellatur; 
patcfadamnfln/fjf.fcd  primis  tcmpotibus 
T^imvfiAiM  ,  nouilfimis£M4»^f/(<7,quod 
Je/«C/7r//?idicitur;  quamquam  voccsift» 
ooi  confunduntur.  Scd  dc  v- 

triu.  jVi.^  coniuncltooc  ^  fvilinrdi- 

nacionc  vidcamus.  QnumC/,  vo. 
ftrA  Theoiogit  obieilum  habeMmm  Deuin 
Chrifttimtitu  ,  ccccc  modus , quolcgaltS 
Thcologia  nobis  Dcum  cxplicac ,  vchc- 
menccrcft  hoc  addtcamcncoamplificacus, 
&  noftcaThcolugia  p:x  iftalcgali.  iutioi- 
ccoobilicata. 

Omne  cnimbooumfuumDeusinChri' 
{iocx^Aicnit ;  VaiMitvtintUoomKiiflenitu-  ^  ,f 
do!  . '  •     /.&  plcnitudo  quidcm  DeUMtii    "  •*'** 
nou  .  -      iim  vmbram,yii/«»;^£'r4////rin- 
habujrct.Hinc  illc  dicitur  tmMgo  inconf^i-  y^^y^  ^ 
eui  Dei ,  ft>lendorgioriAf>itterni.  ^  charaller 
fiiit txfrejfMeffigtes b^foftafees  iffius,  io  quo 
nobis  I'atcc  infiiitcam  (uam  ttuicftatcm, 
tmmcniambouitatem*  mifccicordiam. 6c 
ft^tu^mnia*  contcmplandam  ,  fpcdan* 
dam  •  &  palpand^in  pixbct  ;  adco  vt  ipfe 
ChnauidicMPbilhPO-.ifuimtvidettVidet  j^^^  - 
^Vatremmtitm  '  '    :q  * 

(i^illo,  intuslact.  u        i  i  .j  .l         .  iti 
Cnt:ftotanquam  chMracitrt,  cui  Jigiilum 
per  charaiflctifmumellinjprc(rum.cxftant 
&claii/nmc  vidcripoffunt.  Inhac  Thco- 
logia  Dcusvcic  &  in  lumnio  gradu  o^/i'- 
mus  Scmfximus idpicct.  0///mM;,  qui  ooa 
raotum.vcin  priori  Thcologia,  fc  homini'- 
busotHcio  fuogeotibus  communicare  ad 
illoi-um  bcatifudinem  velitivcrum/rff.i/fl- 
retfimpios.initttits,  tnrmicesia  gratiam  reci« 
pcrelibiqucrcconctliare  ,  ic  rcfiplfccntcs 
vita  xtcrna  donare,  A/4Aj/n/ii,qui  ooo  tan- 
cum  dc  mhilo  pr  odaxit  omnia,per  aonihi- 
D    )  lauoQcm 


DE  OBIECTO  THEOLOGI^ 


5^ 


ic  proac  Tulc  didxibueotc  ,  cootioguoc. 
Nobis  vcro  cum  Deo  cimunicituo  qux  c(l, 
ccChrirtoinrcrucaicDtcpcrficitur.Ilh  ni 
bus  coollacgiaclibus.acccirioDcad  Dcum, 
iahzAonc  io  iiio,&  fruitionc  il]ias:quq  tcia 
bic  conridcraDda  vcoiunr )  vtinhxctcm- 
poralccuianaincidcrc  potlunc,&:  r"!  fiJi^, 
lpcnn,cbaiitaccm^icxudci(lap:  Hi 
vfurpantuc  Adacctilum  cria  uiatuccclia- 
ria:vc  Dcui  locoritacccfTibili ,  •i  r.u. 
iiita,quaad  illum poiTicacccdi,  • 
coi3ceiTa&  Hduciaacccdcndi.  Orooiaiila 
Chrifto  mcdiancc  funr  comparaca.  Illc  n.a 
Pactc,  qui  luccm  iubirac  ia3ccciram,&  cx- 
craipfum  thcooo  iafidcc  iullitiae  rieidx, 
Ham.yxi.    pcccatoribus  n'n  ::dabili ,  coortitu- 

tuscft,  vifit/ro/^i...;.. ptrfidtminfan 
ltiintifJiHi,(^aa  arca  obtcdta,  &  lcgc  accu- 
laoce ,  conuioccnte,  &  condcmoautc.  qux 
inilla  coocinrltatur.vclutquodam  vclami- 
ncab  oculis  diuin.^  maicftacis  prxrcpca, 
chronus  graciz  cftcoofticutus,cuiDcus  in- 
ndcac,cumquo  nobis  in Chriftu  cft  ticgo- 
tium:acq:uc  it^nl^  nobisr.iClusctl 
PatcrinFilio  Idem  iltc  Chnftusoon  nio- 
Aoviam  qua ad  Pacrcm  cuadum  cft  nobis 
'viuam^  recctiti  iiedicMHit percArncm jnaTO, 
lcdSc  ipfc  x'/.i  cft  duccDStcda  aJPactcm. 
Acccdcndi  libir!.iiem ,  imo  ins^rcdicndi  in 
ipfum/'?  ,  ti  c^mitm  tntra^vclum, 

habcmu  C/^ri/?/.- qui  rtum 

vt  Sntet.  7/ ,  &  fri.ftciui  domtti  Dei 

copro  nouisingtciluscft  pnus,  vtnosr»/» 
•■   '  -      ■     V,  n,cer- 

^/(•r/OTwj.Wcces  ir.iqjDco  otfcrrc  habemus.' 
r.ic  iaccrdos  eli  ^  onat, 

illc  aicari  cui  imi  u  ...  .  w..i.  .  ..iccn- 
(umcruDt  Deo  Sc  Patn  aoilro.  Sacrificia 
Euchariftica  Deo  oftcrenda?  Pcr  illum  of- 
fcrrioportet/  ■  '  ^'reptancnhmbebit DtMs 
demanibMi»;  .if^ctabona  ptjeftanda? 

pctrpiritil  Chnibilla  fien  opoitcc,  vrhoc 

aurhorccom:   'iinccmt^ 

dcmtingcnd.i  ...  ,  .  ;  --^  ..uma  ''acrc 
rcpcllaator.  iiedacccderc  non  luiiicit,tn- 
hxrcrc  Dconobr  '  '  ftj Inhxtio.fi fir- 
nia fucuTacft,naiu.u.  ..<...nunionc innict dc- 
bcc.Scdoosillam  cum  Dconuo  habcmus. 
Chriftushabcc,&  ooscuChrtfto  cmrniiiy 
^ngninit  noflrt fnilo  f>artieife.l\lQ  caput  no- 


Hebr.io . 


Rom.  9% 


ftrumfa(flusdc  Spiricu  fuo  nobudonatjVt 
aoi  CMroddecarne      oi  de  oJfibM emi  wclut 
mcmbra  ipfius  crtcdi ,  ipfi  inlixrcntcs,  vnil 
cumillo,&  pcrillu  cuPacrc,  T/a/ir/^cumv- 
croqj  Spirttns  fimus  Rcftat  ftuiciOiqua:  vc- 
rus,l'oIidus.&  durabilis  diuiix  bonicacis  Sc 
dulccdiois  la hac  vicaguftus  cft,  nua  mcce 
cancu  &  ioccllcAu ,  fcd  ct  a cotdc omniutn 
lcdc  aftciluum  pcrccpcus.  Hzc  ct  no  nifi  in 
Chnfto  nobiscontiugit,  pcr  cuius  Spiricu 
iaoobis  Kabicance,  pronuuciacurin  cotdi- 
busouftiis  ccfttmooiuilluJ  diuiuiiTimu  q> 
filifDeifumHS,  ^htrtdtszntJtAtemjLtCX  cu- 
lusaudicu  incctno  laciiabilcgaudium  cn- 
cipicnccs,«nf/7/tf/  nojlrtu  inJptQ'  f^t: 
^fftdemm.DtHm  Abbn  ^tjtirtm  in  orani- 
bus  anguihis  inclamaoccs.cii  atccuta  cxpc- 
£kacioac  accclfus  ooftriad  Dcum  finalis, 
cofommatxiubxfioois  ,  pc:  ug 
orania  in  omoibus,&  bcacillui    :.  u.iiur.is, 
qux claraipfius Dci vifiooccooftabic.  De 
quibus ia  cercia huius  nonii  tra(^acus  pat- 
ic  proptius  eric  diccndi  locus. 

^ubordioaciooc  ipiam  vtriafqi  obic^v 
ThoologijT  Chriftiana:  vidimus,  dc  ncccf- 
fi  utc  cius  paucis  pciftriDgamus.Illa  ex  no- 
ftix  conragionis  &  vitiolicatisad  Dci  iii- 
contannoabilc  (an^icacc  &  iatlcxibilciu- 
fticia:  rigorC  copaiationc  oicu  ducic ,  qux 
tanro  hi.uu  vclac  iofociabili  intctuallo  nos 
a  Dr u  d:l(cperat, v£  craafitus  ad  illu  ficti  no 
pol!ii,ui(i  ir«  Dci  torcular  calcauctic  Cbti- 
ftus,&  fooguioisfui  prcciofiirtnutiuis, ex 
coprcins  Sc  difiupris  corporis  vcnislargc 
pioflucntibusjhiacum  iftum  compleucnc: 
cpnjcirnriaf<jj  noflrin  eade  fangiiint fno  adf^tr  . 
jki  .1  mortHUoptrtbm  pHrgMutrtt,\i(^niiiiy-  ^^'^  •■■ 
caci  Dco  viuo  ad ^ppioquarc  &  ftruire fol-  ^ 
CmMisJinemetu,cum  lujtititt  <J»  JaniiitMte  in 
ipfiui  conJptcin,cunilas  die*^it4  nojirt. 

Tancaa  iftiusfubordinaciontscft  il^ccf- 
ficas,vc  ip(a  fidcs  oo(ira,Dili  fic  taChnltu.in' 
Dcum  cHe  ocqucac  t ptr  lUa  a.ioqoit  Apo-  i.rct  i  ii. 
ftoIusPccrus  t(i  Dooijttiexcit/iHiteS 

Amortiiis,^^        ..dtdit,  'vtfides  ac f^ts 
nojlra in Dtcejfct.QtiapTO ftci  Sc  fidcs  ifta, 
^  Dcoh.ibcmus,  noo  lcgc  ("cd  Euan 
gratijf  Dominiaofttilcln  '  '    '>  H 
(ciipia ,  quod  proptic  Vf  * . 
mo  frcmijfionu, 

Iliius. 


D.  lAC.  ARMTNII  ORATIO, 


5» 

liliusrei  coanderatioiofinttx  cd  vttli- 
tatis.tum  ad  Hduciam  iDgeneraodam  con- 
rctcQtit$&dctium,ad  pcccatorum  fuorum 
iutuitum  coottcmifccDtibus ,  vc  ex  lis  qvix 
didla  funt  liquct  planinimc ;  tum  ad  Chti- 
Uianz  Rrltgioots  ncccilitatcm  adQrucn- 
dam.  Dc  qua  rcquia  &  prxfcntis inflituti> 
tc  iprius  Chtilliaax  Rcligionis  ratio  Hc 
pofVulac,  DODDulla  diccrejncccnc  habco. 
Dicoitaquc,  non  ChtiQi  tantum  iocer- 
uentum  [leccniirium  encjadfalutcma  Dco 
linpctiaini.im  tc  huminibus  imparticndam 
red&  Cluiili  tiJcmad  caodcm  cz  ipfius 
manibusacctpicndam.  Et  fidcm  Chridi 
Donfub  geDer.ilirjpieatix,  potcDtix,bo- 
oitatis ,  mifcticordix  Dcinotionc  adprx- 
hcDfi ,  fedqucmadmodum  illc  ab  Apollo- 
liscflprxdtcatus,  &iidesillius  ab  iifdcm 
aDDuaciata,&  litctis  confignara.NoD  mo- 
ucorargumcto,quo  nonnulli  io  hanc  fcn- 
ccntiatr.  adduct  fc  profitcntur.quod  ncquc 
cummifcricordixDei  amplitudinc,  neqi 
cumiurf  -!r  ipfius  rationibus  conacniat, 
tamp:  iciin Chrillum  ab  omnibus 

Kaluandis  palUlatio ,  quum  multa  hominu 
rniltiacx  hac  vitacxccdant,  antcquam  tcI 
fama  EuaDgclii  Chtifl:3d  illospctucnciit. 
Namde  iuuitix  Sc  mifcricordia:  diuinx 
iationibos,noD  cx  modulo  in^enii  autad- 
fcdus  noflti  cfllbtucndum, \-A  Dco  ifla- 
lumfaarum  proprtctatum  &  libcra  admi- 
lii{ltario,&  iufta  defcnfioichnquenda.  Ac- 
cidctautcm,quomodocunque  ipfi  vifum 
fucTit  illas  adminiflrarc ,  vi  fcmpcr  viMat 

Eu»nii  'itur.  Nobiscx  vcrboipftus 

ipicnu.imLU.IIIadprimis  fecundifq;  ccr- 
tisfidciin  Chriflum  neccllicatcm  dcfcti- 
bic<x  oidioatioaciuflxmtfericordiar.mi- 
fc!  •    Dci.6^*frf./ -     •  ■ 

, .  .;/>  ,  ^41  noii  

non  'Jhiehit  vitam,ftdirm  Dtimantt fuptr  il- 
lum.  NoD  inciptt  iraDci  acccndi  aductfus 
illum.rcdquamtam  promcittus  crat  prx- 
ccdcntibus  pcccatisaductfus  lcgcmcom- 
mifris,maoetfupct  Utum  propter  iocrcdu. 

titarem ,  quia  liDcrariabillj  ;   • 

dcrr.  111  filiiim  Dct.Itcm  :   -  .  v- 

7T..  ''f.tnerittniniinptctatuveftru.  Bt  f>ertittnmundo,ct*tenthrs,:ferJf{lea.Chrtfii 

aliui .  lUceH  vita*t4rna,vttefolMmagH»'  \  dicuncur  froftnt^mfaHi  &lMxin  Dotmm. 

NccciTc 


fcantvtrum  Deum ,       qutm  mifiJiiUfutm  ,^c#r  r.*  t" 

Chriftnm.  h^oi\u\u% :  fUcuit  Dio  per 
jlultittAm  pr/tdfcaticHU faluare  crtdtntet.  1  il4 
prxdtcario  cfl ftrmode  crute^ftntihui  fluUi- 
iHtludiuojftndicu!  im 

Iud*is,tum  <Jrdf  <         : .  ;  . .  ^   i  ^ 

potentia.  Noo  .i  &  porcntia  ,  qua 

Deus  mundum  coodtditi  ab  ilLa  coim  pcr- 
fpicuc  Chiilbshicdifliopuitur  ;  fcd  (a- 
pieotia  &  potcotia  rcuclatJ  huangclio, 
quodcfl^xrff/M  Dei  md faluttm  omnitre-  ;Re;;>.;.jy. 
drn:t.  Non  crgo  ciuxipfa  tantum  Chtifli 
iicccllaiiaad  impctrandu  rcdcmptioucm, 
fcil  &  fidcscrucisadcandcmobtincndam. 
Ncquequia  piopnnituc  fcrmo  crucisho- 
mioibus,  fidcsitliuscflticcedarta:  fcdquia 
nci:cli"aria  cft  Udcs  iu  Chtiflum  cx  Jccrcco 
Dct,lcrmodcciuccypponicur,vtcredcnt<js 
itli  falueotur.Neq!  cx  dccrcto  taotu  Dci  rt- 
dcsiailluoeccilaiiacil  ,  fedct  ex  piomtf- 
lionc  Chrilko a  Pati c  ia<fta,imo  &  cx  paiflo 
tnter  vcramquc  ioito.  Promirtioais  lcrmo 
hic  cit ;  PoJJitf.ttk  nie  dAlotiii gentet  h*- 
redttatemtu.im.  Hxreditas  autemChtifli 
pr;-  •      "  '  ■i.r. 

.  .1  u:  i;  m  j^.^,:.i^r:iJUi 
licenturinte  omnetgtn' 
tes.itajue  jui  exfidtfunt  itnedicuntur  cum 
fidtliAbrahat}).  Apud  Eriiam;  GUinm  po-  ^*!**  i-% 
fuerst pro deluhanimain /Jiam.videiiitfemen  ^/''•Si* 
ItngAuum,  <y>votumtai  lehouninmanu  eint 
frojptrabitur  .propur  labortm  an:  ■  i- 

dtbitfrucJum  qtiolaturetur.fcieu:.  ij.;..^uas 
dl  fidesiDilltJ,;///.///iV4^//  luJlutJeruusmeHt 
niultos,Criniijui!.tfe: ip',crst ip  'rf.ortal>i(.  l'a- 
dliiciiPatrc  in:- '  '  '     it  Chiilt      '  n$: 

Paterglorifiea  F   .  < .  v/  cr  '        ■  >ui        '  7  •  »• 

te glorifictt, Sicut dedijli ei aHthcntatem ino-  ^  >' 
'  (fuotqnot  dtdijlt  f  •  •  !- 

•  .///-lit/Trn^,  &  qu.L    .j  iO- 
lur.Coflitutuscflcrgo  Chtillus  dcctero, 
piomTilo  &  pa<!to  PatrisSaluati'  irn 
inipiuir  .  ■   !      '.diccntcApoli»..      ca-  Htb.^. 
fteratu  .  'oor  falutu  omuibusfjui 

ipfiauJcMit.*Kf  \  ndc  ct  f^catcsfintChriJiodi-  Eph.t 

:'•  -  -r   •  ,         -  '  ;  ■    '■    ,  ■■;  ..■•/<» 


Pft$im.  1.1. 
PfaJm.  II». 


DE  OBIECTO 

Ncccfleclt  itaque  i  vc  pr  o  RcligiootsC  hri- 
Aijnzneccniiatei  laociuam  pioijluTis  ata 
&  aochora.iicpugncmusi  nc,  fi  Filium  no- 
bis  aut  nullix  Hdci  potumuradirni  ,  ipio 
quoquc  Pacrc  dclUtuamut .-  quienim  Fi- 
j.Icm.t.X}.  itumrwn  haitt ,  ne  Patrtm  quidem  hai^tf.Si 
Tcro  aH  itlius  nece/Titacis  Jtminucioncm 
Tcl  circumfcriptioncm  tantillum  conni- 
ucamus>  Chrilnisipfcapudruos  ChiiUia- 
oosincoQrcmrum  adducetur  ,  tc  taodcm 
in  voiuctfum  abocgabitur.  Procltue coim 
cfl  falucis  tnctitum ,  &:  cBicaciam  (aluao- 
di  illiadimcrc,  in  cuius  SacramentivertA 
iurare  nulla  necefriratc  coinpcllimur.  Quis 
credit  bcncHcium  ab  illo  przflicum  cilc, 
cui  gntiasagcrc  non  ncneccnfc?  >mo  qiiis 
noD  patam&plcQO  orc  profitebiiur,falu- 
tis  authoicm  noo  cflc,qucm  falutis  autho- 
rcm  agnofccre  non  lic  ncccifc  ?  f oniccr cr- 
go  vrgcndacft  vcriufq;  obic(fliiftius  ,  Vei 

C/;r//?/,coniundio,  in  Thcologia  Chri- 
Auoa  Qoiltai  ncc^ucfcrcodum  vt  vlloptx 
tczttt a  fc  iouiccm  difleparcntur,nift  ipfum 
a  nobisdidungi  ChriQum,&  cum  Chrido 
falutcm  aobisautcrti  vclimus. 

Rcquircrct  pra:fcns  trjdlatus  Tt  partcs 
omncs  8c  ilngulas,quib.  coofldcraiio  iflius 
obiculicondarcdcbcc  ,  ordincmque  iila- 
lum  btcuitci  ocults  obitfcrctnus  i  fcd  no- 
lo  clatiiCmum  &  ccIebciTirnum  hoc  audi- 
corium  prolixiorc  oratjonc  detiocre. 

Quumitaqur  tinca  (ic  Tbcologix  ,  & 
ptzk.itim  Cht-llianx  noftrx  ab  obiedo 
iplius ,  Dco  &  Ch-iiVo,dignrcaS}  maicflas,  i 
claiiiaj,  5    '     cudo:xquumcft Txomncs 
quihon  -1  imagintm  Dcicondito-  : 

rum.imo  Chutliaoorumi  &adimagioem 
Dci  &  Chiidi  I  i;um  longc  aoga:  i 

(liorc  ciiulo  glv  .  ii.  .  ,  fcrio  &  ardcoti  ' 
Audio  10  iliius  cognicion.-m  incumbanr; 
cxitlim;)nccs  feaulTa  iorc  ji^aius,  iucuu-  ^ 
diuSi  Ttiliut^  opcram  fuam  poncrc  poiTe.  ! 
Quid  cnim  imaginc  Dci  digoius  ,  quam  i 
pcrpctuo  fe  in  arcbccypon  luum  rcfled^*.  j 
rc>Quid  iucuadias,qaam  cxcmplarisrui 
ladiis  Ulucaribus  continuo  irn  lati  Sz 
colluftraii  ?  Quid  Tflius  q  i..  i  col»  , 

lufbatiooem  magis  mji 
ailimiUu  ?  NuUius  faoc  i.\  ^o^k^uo  vu-  i 


THEOLOGT.C.  55 

lius  quxritur  ,  aut  fra^aoGus  ioUcnitur» 
Quid  crcaturx  ,  fciuo  ,  filio  conueoicns 
magis  &  honcftum  ,  quam  io  Dci  i  rcacof 
tisj  Domint,  Pacrisuii  cogDiciooem  00- 
ilcs  diclquc  incumberc  ?  QuiJ  fanguinc 
<.'hrifti  rcdcn-iptis  &  Spiricu  eius  findifi- 
catis  magis  dccoram.  quam  ChriflumaP» 
nduc  mcditai  i,  illum  io  menrc,aairr.c),imo 
&  liogua  fcmpcr  circumgcftarc. 

Scioquidcmvitam  haoc animalem  Ta* 
lias  fundioocs  poflularc ,  U  (iQguIis  prz- 
ficicndos  qui  illa>  ad  communcin  tcipu- 
blicz  vtiliutem  obcaoc ,  fcieotiamquead- 
miaidtaodi  illas  multiccmporis  fludio  & 
laborc  acquircndam  cflc.  Atilliipfl,qui- 
buscz  omcto  aliisrcbusadcflc  &  przcflc 
roandatum  cfl  ,  agnofccotcs  .  primum 
quzrcnda  cilc  quzadr<_g»//w  Deia^ftjli-  i,lgtth.6- 
tism  eim  pertinent.  fatcbuucur  Ac  huidlu* 
diofuumotium ,  fuasmcditatioocs,8ccit-  • 
ras  cflccoocedcodas.  Daiiidipfc,Rez  nu- 
mcroG  populi  ,  ic.  Tariisbcllis  impiicitus» 
tamcDuondcflitit  hocftxidium  ptz  carte- 
ris  omoibus  colcrc  &  traiflarc:  cuius  etiam 
bcncficio  faclum  dicit ,  vtnoo  modo 
jlibuifuiiizASimagiJiritfafientioreuAferit.  ^y*'-"5« 
QuaotopcreSalomooiic  ipfcciuidcmpo- 
puliia  foiio  paccrooadmiaiftiacor.  indi- 
"QinarumrerumcocoittODcprofcccrii,  te- 
ftaotui  tria  oobilimma  Icripta  illius  ,quz 
cciamnum  cumadmiracionc  ic  graciarum 
adliotic  Icgic  Ecclcfia.  QiJumauccm  oi- 
hil  diBicihus  nc,  quam bcnc  impcrare ,  cz 
Romaoi  Impcracotis  feotcocia  ;  qux  po- 
cerit  iufta  prxtendi  caufa  ocglcAi  ftudii, 
cui  ctiam  Rcgcs  fua  tcmpora  potucruot 
impeodcrc  ?  Nec  mirum  ;  Deo  coim  ia> 
bcocc  idfacicbaor  ,  tc  nobis  ciofdcm  Dci 
iulTum  omnibus  &  fiogulis  cft  impofitum. 
Dicebat  Plato  ,  tum  demum  Re/public*(fa- 
rebeMtat,  ^Hum atitprtncifes iQttrum mo- 
dtr/uoris  fhiifephiirfnt  u  r.aut  Phile p<ph  i  il- 
iatMtlminiJirMrent.  Nostdlongc  iuft.usaJ 
TheoIogiamrraQ5fcrreponumas,qnz  ve- 
ra  cft  ic  fola  rcrum  diuuurum  fapicncia. 
Scdvosr^^o-  ■  .', Lonccrnuthqcmouita Qo- 
ilra,lcv..  cruditiiuucncs  ,  quipa- 

TeQCam  aut  mecjcoarum  ,  &  Tcftra  ip(o- 
Tttffl  c:i..m  toiaauic>ifti  ftudio  dicati,  de- 

£  UOtty 


i 


54  D.  lAC.  ARMINII  ORATIO," 

uori&conlccraticIlisjDon vtilludpropriq  ;  agirc,  mcnteintcntaiaid,  quodvoblscx 
cantum  falutis  promoucnd*  caula  fcdulo  fcopoeflpropuntum.  Hoc  uficiciis.cxi- 
cxcolatis,  fcdvtaliquandoipfi  fjntflorum  I  puitcmporisfparionon  panirendum  vo- 
Ecc\e(\x,  qt4A  (OTpm  Chrilltejl,  (y>  plcnitHdo  \  bis,&aliisvtilv:m,»»'yMf<'^«»//o»M  Domi- 
iUtus ^iiiomniit implet in  pmnihf4  iloccadx,  '  mptogrc(rum£icictis.  S«^rrrwmrm>»yM«m  P/i/.ty.lf- 


inflrucndx.xdificandx.clcganccm  &  Dco 

tratinimam  operam  ptxftare poditis.  Vo- 
is  ccrtc  perpctuo  ob  oculos  obuctfctut 
amplicudo&  maicdas  obicdli  ,  quodiurc 
meritonos  occupatostchciiSc  cxitlimarc 
niliTl  cfle  gloriofius  ,  quamin  DcoChri- 
ftoquceiuscognofccDdo  ,  no<itcs  dtcf  |ue 
incumbcrc  ,  quuravcra  gloriatio  io  Dci 
Chriftiquc  cius  uotitia  confiftat  Cogitatc 
quantanntifta  ,  inqux&  Angeli  dcfidc- 
rantinfpiccrc,  adquorum  nomiois  com- 
inunioncm  &  vos  aditum  iam  vobisfaci- 
tis ,  &  Dcus  vos  aliquaodo  ( quod  opco  8c 
Ipcrojeft  vocaturus. 
•    Imicandum vobisproponite  «qucmlu- 
bcntcs  aguofcitis  prxceptorcm  ,  clcdlum 
Chri(^i  organum,  Taulum  Apoftolum,qui 
tanto  dclidctio  Chiifti  cognolccndi  ac- 
ceofumfe  proficetur>Tcnonmrfffqitomnia 
mundana  ipfius  cognitiooi  poftpofucrit, 
fcd  Si  omnifittifcypfatnmultatierit,^  Chri- 
Jii  mtitinm  lucrif»certt.    I ntuemini  difci- 
pulum  eius  Timothcum,quem  co  nomine 
fcliccm  prxdicat  ,  quod  kputro  f»crmlite' 
rasedonmfutrit  »  in  cutus  fclicitacis  par- 
tcm&yos  vcoiftis,  &  porro  ycniens  vl- 
ccriiis ,  fi  qux \dcmDoilorGentium  Timo- 
thcum  fuummouct,vobi$ ctiam  capcirc» 
da  &  cxfcqncnda  cyiftimabitis.  Vcrum, 
noii  diligcntiam  modo  hoc  ftudium  po- 
ftulat,  (cdf       '  mooiam  ,  &ifvnccrom 
Dcoplaccu'.;  'm.  Sandlumcnimctt 

obicclum  ,  imolan<fVumrjoftoiumquod 
odintucmtni.quod  c- 
i,  i  .ind^a  pollui  uon  dtL.  i  n,.  • 

tan  dclideranc  fui  vfurpationem. 

Diccbat  antiqua  Gcntilitas  factificaturj, 
proculhincprocii:  "  fa.ni.  Idvobisiu- 
ftiorccauf.ihiCi:.^  .  l  andum, vbifacrtfi ■ 
caturiitisalfiflimoDco  ,  &  Chiifto  eius: 
cui  .;ndtus  Angcloium  chorusfan- 

!■     -lamat.  Ncquc  patiami- 

%\,\.   uincambitis,  in  diuer- 

las  fancsaoimustiahatur.  Hocagitchoc 


Domtnm  tin^entibui  ft  impArtitur.  Imoeo 
ipfo  ." '  '  ■■m  vohu  ipfi  parttm  prdtltgijji 
dccl.i ,  .  jri4  fola  a  vohu  mcn  modo  Aufc- 
rttur  ,  fcd  maius  indies  incremcntum  ui- 
V  is\.ftiis  itapcrcognitinncca 

Ll  c..  V.  i.,  ilhciusdilatatis  ,  vt  ampliffi- 
mum  Dco&  i.hrifto  habiuculum  in  !)pi- 
ritu  (iQtfutacx. 

DIXI. 


ORATIO  SECVNDA, 
De 

Authorc  drfne  TheologU. 

QVl  1(1  dcmonftratiuo  vcrtaDturdicco- 
digeocrc,  &  laudaudum  aliquid  vcl 
vitupcradum  fibi  fumunc ,  occcirc  plcrum- 
quc  habcnt  fufpicioncm ,  qux  facilime  au- 
ditarumanimosinuadir.a((:amuliiii  quod 
Qoncxjtfcdtuamotis  vclodii  immodcra- 
tioreaddiccndum  fintimpulfi  ,  fedccito 
animi  iudictoaddudli  ;  quod  nou  ardeo- 
ccm  (ux  voluotaiis  fiammjm  »  fcd  claram 
mentis  fux  luccm ,  rei  ipfius ,  dc  qua  adluri 
func  >  QacurxcooueoicntQni ,  fuac  fecuti. 
M.hi  vetoidncccflanumuon  cft.  Res  e- 
iiim  tpfa  ,  quam  fumti  commcodandani^ 
fufpicionc  ilcam  a  mefaciicdepellic  Non 
dimtcorrachic  ctiam  amori&afFci5luicu- 
ccdrre  :  vcrum in  ca  rc .  quam  qui  non a- 
maricipfum  odit,&  vitamaniinxfiixpet- 
fideproftituit.  SacroCinda  Thcologiaeft, 
cuius  ptaftautiam  &  dignitaicm  icnui  o- 
latiouc  cclcbro  .  quam  fcto  vobis  omDi- 
bus  cflc  comracndjciflimam  :  ftudeo  u- 
mcoiltam  jfifictipoflfic  ,  commcndacio- 
rem  vobis  rcddcre.    Hoc  ('ane  poftular 
nicritum  ipfius  >  hoc  ofllcii  mci  cxigic 
ratio.   Ncquc  id  ftudeo  >  vc  digaicatcm 
cius  cxj£gccc{naliuBdc  adfciiis  oraimcn- 

cis: 


DE  AVCT.  ET  FIN.  THEOLOG. 


th'  fctfc^x  cnim  iiuius  puIchncudiDi  ni- 
hil  addi  poccd  cxcrancuin  ,  quod  ilbm 
non  dcdccorcc :  Explicocantum  illa.quz 
ijfam  pcr  fe  commeudaot  affj:im.  Illa 
funt  ebifflHm  KiMi,  0uthor,finu,  (ycertitU' 
do.  De  olfiino  dizimus  quaatum  dcdic 
Dominos  :  iam  dc /jh//?c/^<  (5»7f/;eciui"dcm 
dtccmus.  Paxic  Dcus  vt  ipfius  Thcolo- 
gix  duilum  fcquar  io  omotbus  ■  oihil- 
quc  uifi  qucd  i(>(t  conucnicQS  .  Dco  di- 
giium  >  &  Tobis  vcile  ptofcram  >  ad  oo- 
mioisipdus  olociam  ,  ooit.iquc  omoium 
aggrcgjtionem  io  Dooiuio.  Vos  cciam, 
AuJiturcs  clatitnn.i  &  huinaQifTimi ,  oro, 
&obrccio  ,  vcqua  bcQcuoIcntia  &Jttca- 
tioDC  dc  Obiello  Thcolygia:  diflctcntcm 
au  '  .  cjdcm  dcciuldcm  Ahthort 
fi/ii  i.wiu;umaudutu. 

Dc  Authort  aclurus  ,  oon  cooccxam 
laudum  iplius  longa  prscooia  >  qux  illc 
quic^cm  mcrccur  ,  fcd  apud  vos  oon  c(l 
opus : dicam  tantum  quis  AuthorCxt ,  cum 
quo  r«lpe3u  confiderAfuiuj ,  quihus  fitis  pro^ 
prirtAttbut  vfiii  fit  tui  ThcoiogiAtn  reuelnn- 
dMtn,  (^que  modo  iUam  pateftcerit. 

Qucnudmodumautcino^fVi^MmTheo- 
logix  bifatiam  coolidctaaimus  ,  ica  cius 
Autherem  quoquc  fccuadum  duplicem, 
legAluxn\vanan\ht.EuaHgtlici,  Theologie,i<: 
l'pc<flum,  babcmusiutucri ;  Ttfiogulxtra- 
^atus  oodtipattcs  (ibi  aptc  &  cxamuHjm 
rclpondeaot.  Vtiobiquc  idcm  nutbor  tfi, 
^ui  ohieclHJti  ,  dodttua;  tcuclatoc  idcm, 
qui  ciufdem  mateiia  cl\  dc  acgumeocum. 
Qaod  cxfctcDCiatum  numero  nulii  com- 
pctic  ahi.    Qiiamquam  cbim  omocs  au- 
thorc  Dco  .  qui  IcieDciatutn  Dcus  cll, 
glotiari  polTuut  >  obicclum  camen  aliud 
nabcnt  a  Dco ,  vt  vidimus ,  &  qutdcma- 
lit^uid  a  Dco  produdum.  Scd  Sc  in  ipfo 
alicicotc  oou  paticctparticipaot  cumhac 
uodhiaa  >  quz  pccufiari  quadam  racio- 
oc  .  &  multum  ab  aliis  fcicnLiis  diQiudla 
Dci  autlioricacem  piaeccndit.  Legalti  ita- 
/jue  Thejicpe  Author  efi  Dtus ,  Euangeli- 
ca  .  VtMi       Chrtfiiis  eittt  ,■  vcl  Dcus  in 
Chrifio,  cr/erChrifium.  Icacoiuitcflatur 
Scnptura  «  ica  poilulac  ipiias  obic^i  ra- 
UQi  quod  pocco  fcorfim  in  vcraqaccom* 


monflrabimus.  TheobgiA  lega'U  Autho- 
rrwDobis  defigaat  Scripcora  antc  lapfum 
hifcc  vcibis  :  freccpit  lehouah  Detit  homi-  Gem.t. 
tii  dicendo,  Exoniniarbore  horti  come^cndo 
comedes  ,  at  de  arborc /cientii  boni  mali 
non  cotnedc: ;  addica  comminatiooc  vec- 


bi  lis  ,  fi  pracuaiicau  tur  homoj  ac 

pii      .  juc  m  ty^jo  arboris  vitx  ,  ll  qui- 
dcm  lcgi  obfcquerciur.    Scdduo  qua:- 
d^m  lianc  Icgiilaiioucm  vt  przccdGjKinCt 
ica  quoquc  ab  homiac  pixcogooiHlc- 
bucrunt ;  Natura  Dci  faptcos  ,  bona ,  iu- 
fta,^occas;&:  iubcodi  autoricas.qax  crca- 
tionc  oiiutir.  PiA\ognit3  fuctunc 
hoinioi . &CX  patcUcliouL  .        •  iliari- 
tM  cum  ipfo  conuciGurij,  &:  ^  .lum 
illum  cum  im  ommumcantist 
cuius  inlbucti.  i,.     u  .ijync  os  ex.yfibuiGei$.i.i$. 
meu  &cArodecarnt  me».  Vtriuiqnc  huius 
tci  nociti.im  fid^i  ttibuit  Apoftolus  ,  & 
ptoptcrca  patcfaaioni  Dci.  Iliiushis  vct- 
bis  :  Accedentem  ad  Deum  credidijfe  (  fic  Hebr  ii. 
ctiifnle^o  )oi>ortetefeDeum,(yremftner»- 
toremeffe  iuquiipfum  requirunt.  Si  ccma- 
ocraior,  cigo  fapicas„bonu$,iuftus,  po- 
tcos,  i.-no  &  prouidus  rcrum  humanarum 
curacor.  Alcerius  ifiis :  j>er jUem  intelligi- 
mus  conftruBum  fnifie  mundu)  Dci, 
-vt qtu cernimus  non fint ex adfn nsfa- 
cia.  litquamuisilludhoc  pnraxvohomi- 
ois  ftaiudclcgc  moralicxpreflc&fpecia- 
tim  Qoo  dicatur ,  tamen  quum  dc  f)  mbo- 
lica  &  cctcmoniali  (  qux  cxpcrimcotum 
fuic  obcdicntix  lcgi  morali  ab  homioc 
ptzftandx  ,  &  dcbiti  adobedicndum  Ic- 
pi  motali  rccoPnitio)idaffitmctur,ctiain 
dc  morali  cft  fubintcHigcadum.  Quod  cla- 
tius  probatui  io  lcgc  morali  perMofco  poft 
laplumrcpccica,&  l*pcciacim  populo  Ifi-ac- 
lis  patcfadla,his  vcrbis:  Loquutiisefi  Deus  ^f^  .^ 
omnia  verba  ifia :  ic :  qui  gens  ita  magns  cui 
fint fiatiita  (jy>  ludicta  iufia,ficnt 
Jalexifia  .  quamegodocoram  vcl  ...iuf 
DcditauccmcxpatefaAionc  &  iuflu  Dci. 
licna  :AbfeenditaIehoua  Deinofiri  funt,rt'  „ 
Ui ' (Ira  fnnt  crfiiiorum  nofir&rum  vf-  "*'^^'^^' 
1]  *lum,vtfaciamMs  omniaverba/e- 

githMiui:EtipudViu\a:6)uoddeDeocogM.  Rom.u 
fcifotefi  manifefiutn  efi  in  ipfwDtut  n.  mani- 

£   X  fefium 


D.  lAC.  ARMINII  ORATIO, 


Tim.f.U. 


feJlMmftcit.  Euincit  idcm  obic^i  lacio. 
Quumcoim  Deiu  (m  ^M/WvQiucrfi ,  & 
noD oacurah  iQtccaa> fcd  voluouiucxtcr 
naquc  opcratione  .  quxcaotumdciuoo- 
pctiimparciturquancumvulc  ,  &petmic- 
eic  ipfum  ,  vodc  pcoducicur  >  aihtlum> 
accciTc  cflillius  pixflaociam  looge  cicc- 
derc  ipfius  *n  Mc  fi  &proptcrca  ctiamho- 
ininisicap  ■  Qua  dr cauraioScri- 

pca^dicicur  ,  iMCtw  h*httMre  inacctjf»m, 
qu  Janta  cijiitatc  crum  acuri'Iimam  cu- 
iufquc  crcacuro.  prtibincitactcm  ,  vtob- 


Rcligioncm  pcrpcllcrct »  no^tailioi  fibi 
cumDe»  JE^eri*  congrcflus  c(lc  (imula- 
uir.  Ccrca  fuciunt  h^c  6c  cuidcntia  rcfli- 
monia  notioni&inanimis  hoininumanci- 
cipatx ,  quod  nulJa  Rcligio  mfi  origiuc  di- 
uina  &  c  CQclofuDdamcDtumhabcnsrecipi 
mcrcrccur.  Adco  vcium  atbutati  func> 
quod  ncmo  Deum  ,  auc  de  Deo  quippiam 
nolfc  qiicac,aifi^fr Denm. \  tdcamus 
d.  ■ittEHMgeltcM.  Hu\\xiDeHmiC 

Chi  AHthorcm  fcctmus,  Scripturaca- 
dcmfictubcDtc,  jcobicdiractoDctanco  id 
poltulautc  iuflius  ,  q-ianto  ipfum  iopro- 


ic  crcacuto.  prtitrtngitactcm  , 
cundatur& obrcucbtcfcaci  Diflctrroadhi- 

bico  ccmpcrameoto  coafpicicndu  fc  prae-  i  FundiorcCiptcDCixdiuinxabyiro  cUrcco- 
'^[^•SS'$'     bcac :  quxcrtipfapjtcfaftio  ,  citra  quam  ;  ditum,&maioiibusmenshumaujtcncbris 
tentlrrfu  duttur  pofH$(fe  hAbunculum  Juum.  ^  obUlla  iguoiantia;  Et  Siripturjm  quiJcm 
Ncqur  ipfetancum.fed&wriM*  &cogi-  ,  huic  noltrx  fcnccntix  praruiam  hibcmus 
tatiortes tMnt?fHnt nohii •Ittorts ,  tjuaafSctli   quam  pluvimis  locis.    Paucos  iccenfcbi- 
i/>famterra/nahitHfitneexfuj>er»nt.jtfiior;es    mustptiusqui  Deo&Patri,  ludc  quiC/jri-  i.Ctr.i.j, 
D</,qMz  vix  DcidicuDCur  ,  5cprarictcim  ifio  huius  doftiiux  adf  ribnnt  paccfatf^io-  lo. 
grtatio,initiumvis.Deia^l>tUata,  Prouer.g.  '  Dem.Lflj«f/wiir,inquic ApoltoIus,/ir;'/t'i 
^uaDeuiCJtrevcluccibliomaicflratisfux  '  tiam  l  eiinmyferto  occHttam  tUam  ,  quam 
cxpitj  oon  nifi  Dco  reuclanrc  iunoccfccrc    Dem  f>rAf  nier.it  ante  fecnia  in  gloriam  no- 
potucraac  ,  &qualitcr  fas  cft  cognoici.  ■  ftram.iijbuautemDtmiUamreuelauufer 
Qut  d  &  antc /</«r  vocabulo  ab  Apoftolo    Spiritum  Idcm  Apoilfdusdictc  :  Euange- 
tfurpaco  cft  indicatum.  Cogit.^tioacs  vc-   Ititm  Juum  &praconiMm  leju  Chrifti ,  quod  ^"^-  '^- 
fo  Dci&  voluntascius,  tum  qnam  ano-  ;  temporibu* arernutacitumfint ,  manifejlum^^' 
l»isfieuvulr  ,  tum  quam  de  aobis  faccre  '  tffe  faHumper Scripturtu  Propheticof  exim- 
Aatuit  i   quumiibcrx  fiat  dilpofitionis.   feno  aterni Dei    Pcrrojrcdajn  dc  Chrifto  ■^'^"^•JK- 
quam  Tt«,'v»^ji'»j  Dci  dcccrair,  &  con-  j  confc/rioacm  cdcnti ,  diJcicipfc  :  Caro^ 
filiarium  nullum  adhibuertc  ,  imferHeJii-  \  fanfuunon  reHelarunt  tili  ,feJ  tattrmeui 


gabiles Jtnt  Qr  imfirjcrutabiles  cft  ncc clTe. 
Atquc  hifcc  r  '  \tlu  .Theotogia, 

quxquum  cic:.< ,  ..  a  Dco  tcurlu- 

tioncmnon  cognofcaarur  .  i7/«m  iliius 
Auihct emtiW-  cvideotcr  confi>.  ttut.  Adili- 
puljtin  r  •"  nuloium  Tniucifitjs.  Qmd 
hhadar  ,  quid  ^^ianm  Crctcnlium 

RcgcsiuAitiimosantrumlouislubiic  coc- 

  '  re  lcgc"-     '     "  •  scx  in- 

   .jis  ,  quas.  . ,  lomul- 

^.ibanc.  quam  quod  fciTcoircceptura  noa 
itioifiHiuiiiituscrcdctcuturacccptx  i  Ly- 
r-i<-"'l'  -''  •  'nm imitatui , quum 
,  >  cdct  cooditurus» 
Delpim n\  ApeUmein  <  ommcauir,vtrcucr- 
(us  lcgcs  fuas  eraculi  Delphici  aurorirarc 
rcddcict  commr  11  Jacas.  KumM  Poin}  i/iue. 


qutrjlin  calu.  Chnilo  idcrr  rribuic  loaa- 
ncs  B  Jiccns  :  Filtm  quieft  in  Jinu  ^oan.^.li. 

Patru.  ,v  Deum  tnarrauit    Bt  L hi  i- 

ftus  fibihis  vecbis  :  Kemonsuit  Vatmnnt- Mtttth.  ii. 
ijue  Flium  nijicui  voiutrtt  FiIim  riuelart. 
E:alib:       '  :ifefaut  nrmen  tknm  homini-  loan.iy. 
butqu  •  mtht  e  mnndo  ,  &  cognoue- 

runtv.  .  Vidramus  patcfa- 

dlionis  iU  •      i  .  ,jjQ_ 

nc  Haii.  i  . — .  ,  > ,  i,.i.login 
E Hangelua  proftic  agcnshis  vcrbis  :  K*- 
mo  noHii  Patrem  niji  Filiu«  ,  <^  nemo nouit 
FitiHmniJi  Pater.  Iraquc  ncmo  '/»/rf/7iauc 
F//i«/» potcrt  r^uclarc ,  in  quorum  tamca 
aotitta  conftlbtEuangehum.  Bapttft^eiar- 
drm  neccllicjti^  allcKOc  cil ,  quum  inquit: 
Deumnemovi.iu  vntjuam,  Huius  T^oe- 


tipopuh  Quiticium  fciocioics  aaimosad  |  logix  cfl  iUtt Jnpitntia  ,  ^ha  in  myfterio  ^ 

9V<nI- 


DE  AVCT.  ET  FIN.  THEOLOG. 


57 


/.Ctfr.  1.5.  dicitur  Apoflolo ,  quAtn  ntmofrtn- 

tifHTt»  hnim  feciili  cognouit ,  imii/juAnme- 
^ue  oculm  vidit ,  ntqut  AUru  Mudiuit .  netjut 
in  mentim  hominu  vtnit.  noD  itKcilccfiui 
cognita}&  vclut  cum  piimis  notionibus 
iu  crcacioDC  imprcdis  iQclita  :  non  diCcutlU 
aoe  ratiocioacioDc  3C  quidra. y«<//#rmom^iM 
quos  dectt  Spiritm  fAnStiJ  teHumiata.  Ad 
Mfh.yiQ.  JiaDC  Tl<rnIogiam  pciuocc  faf>ientia  iila 
Dei  m  ■■  a,  tjunm  ncceffeejt [>rincifib:u 

fji>f#tejiat.  rlii  innoteftere  fnr  EceU' 

J!ami(cc\ii,  1.  ctum  Angclisfuturainco- 
gnita.  Quio?(]uod  ipfz  Dei  proruoHitJccs. 
auM  nemo  nouit  nifi  Sfiritut  ^ui  efl  in  Dto, 
hic  doifliiuacrplicanrur :  imoipfa  fipicn- 
tix  Dci  Ungitndo,  latitudo  .frofunditti' 
«////«m/o»  vr  ApoflioUis  alibi  inqQir,admira- 
bundus  &  vix  inaenicns  quibas  vctbis  plc- 
nitudincmiiluisThcoIugiarcDuncicc  ?  la 
hac  proponitur  cogaofccda  charitns  Chri- 
tfh.^.li.  ftifOmni eognitionejuftrton  paxDeiomnem 
txfuptrans  inttUeclum.  Ex  qmbus  clarct 
cuidcotiinmc  ,  Obicdum  Thcologiac 
£uaogclicx2'Dco&  Chti(lorcuctandc> 
buiflfe  I  aut  pcrpctuisobfcnum  tcncbris  la- 
ceici  hocclt,  Thcologiam  Euangclicam 
ad  ooflram  cognitioDcm  oou  vcnirc,  & 
ptoptcica  (  quod  bic  neci:num )  nuUam 
prorfus hjrc.  Si  cui  volupc  cft  f  &  ics  faoc 


auc  crroris  anfam  arripiat  >  cx  lus  qu x  ita 
diiimus,acnf'oIus  Deus&  Patcr,  lcclufo 
Filio,  author  Hc  dotflrioa;  lcgalisj  idcm  vc« 
ih  PatcrpcrFilium  EuaDgcucat:noDnulIa 
addcoda  cruor,  qua:  lulucndj:  lAidifHcul- 
tati ,  ic  QCgotio ,  quodagimus  ,  potidex- 
plicando  porciuoc  fcruirc.  Ccnum  eft> 
quemadmodum  Dcus  pcrfcrmoncruum» 
qut  Filius  cius  cdt  &  opicicum  omoia  ctca- 
uit ,  &  homiocm  pcr  imagincm  fi^  i  ica 
quoqoc  nuUam  abillo  cumhomiQcH>m- 
muQicattoQcm  obiii,Qi(i  Fiiit  &  Spititus 
faoifliiotctucntu.  Qui  ponit?quumopeia 
diuinicatis  ad  cicraunc  indiuua»  &  idcoi 
ordo  ncopcrationisadcxtrai  quicdotdu 
pioccflioaisadmcia.  lcaqueFiuum.Tifci- 
moQcro  Patris,  &  SDitituinfaadum,qui 
prophctiz  Spii  icus  clt ,  ab  illius  cfficicutia 
icuelacionis  nullo  modo  cxcludimus.  Scd 
alia  tacio  cH  m  patcfa^iooc  Huangclii» 
noa  quidem  tcflificancium  refpedu  per-> 
(oDatum,  (ed  modi,  quo  i(lx  TcaiunrcoQ- 
(idcrandar.  Patct  cnim ,  Filius,  &  Spintus 
faodus  babcncincerfcnoQrcfpe^tumtaa- 
rumaatutalcm,fcd&alium  quiavoluo* 
tace  ducic  oiiginem  ,  omaioo  tamco  con* 
UcoicQtcm  naturali,  quz  ioccrillos  cd,  tc- 
laciooi.  EA  proceilio  ia  pctfoais  ioccraa, 
cfl  cxtcriu  >  qux  midionis  nominc  m  Scti- 


fticiecur  jcouclcatius  ida,  &pcr(iDgulas  pturis2ca  Pactibusadpcliatni  Cuiuspo- 
parrcs  dtfliodlius  iorucri  ,cooiiciaciIlco-  Acrioris  racio  io  hac  reuclatiooc  potidl- 
culos  mcocis  fux  in  illas  naturx  diainx  mum  cfl  habem^a.  Paccr  caim  paccKicic 
proprietatcs,  quas  propiio  fuo  modo  vc-  j  fiuaogdlvm  pciFiliumfuuro.&Spititumi 
nitas  enariat  hxc  Theologia:ioiIlasDci  .  fcd  pctFiliuro,  quami(rus(A,vtMediaco- 
a(flioQest  quasinluccmpioclacithxcdo-  j  rispanesiotcrDcuat&bomiBcspcccaco- 
ftrioaiioiiram  Dci  vohiBtatcm,quam  ipfc  '  rcsperagerctiqua  acv>' '/^«•^'■''/«'''«iqua 
Euangelio  fuo pacefccic .  &:  diAtndlius  nc-  1  Deiuincarnemanifefiatiui  imoquamor- 
ccnitatem  diuiox  patefadionis  intclligcc.  Tuus  c(l,  &:  ad  vica  refufcicacus ;  fiuc id  rc- 
Si  quis  compcndio  vti  volct  ,  Chriflam  ]  ipla  adum  fit,  fiuc  in  decrcto  *:  co- 
modo  coDtcfnplctut :  ^  qnumadmirani-  |  tia  Dci  :  petSpiricum,  quaillc  1.  ..uus 
icmillamfcrmonis&caroisvnioaem,  of-  Chri(ii,qucm  ChtiAus  a  Patic  pan!on« 
ficiiquc  tmpofiuoocm  &  exccutioncm  di-    fua  &  moitc iropctrauiti  quem  rejujcitaru4 


ligcntcriliruitus  fueric.fiinnlqucquod  to- 
cura  hoc  voluntarix  ritocconoiv.ix ,  &  !i- 
benimx  difpenGicioois  Deit  confidcraue- 
ric  :  non  potcric  quia  palam  piofitcatut, 
ii^arum  tautarum rerum  notittam  dcd  nifi 
pcrDci  8c  Chrith  rcuclationem  habcri  po- 
IQiirc.  Scd  nc  quis  (laiAcrioitt  fulpicioais 


amortuii.  &  coUoeatus  mddtxteram  Patrts, 
ab codc-mcA adcptus.  Inccliigtiis opit\or« 
diAiodtoacm  quahic  vtcadumexiflimo; 
dabo  opcram  vtcandem  mccun  tis, 
apciti/Tir' '    v,r"  ,r.-  r  locis  ih  ~v  .  .  .lu- 

tionts  I   0/n«r*  ,  ioquicjt/4///,.i|, 

C  bxi(lui,rriM/f/«  mthifunt  k  Viurt,  &  ntma 
£    j  n«ui$ 


iMir.  17. 


i,P</r.j. 


II. 


)8  D.  lAC.  ARMI 

fio«/V  TiliuTH  nifi  PAteri  ^ntmonoutt  PA' 
trtm  nifiTtli$tt.  Tr^dicaith  rtMcduTori.a 
Paciccui  fUcuit  vt  inte  omnispUHttudo  in- 
hAhtAret. 

li  od  cm  fc  nfu  1  at  eli  igc  D  du  nrt  q  u  odC  lui- 
ftus  dicitiapud  loanncir :  verbA  tr«di- 

difii  miht.tratii  '   : 

vere  norunt  tnc  :  .  lunt 

ittt»ttmiJfufneffe.Vndcippiict,V.\tremi\- 
Utradidin  iaroii-Quat\- &  jliolo' 

co  dicit  :  ii  ;  11  rr.ijit  Detu  ' '  -■  !hu{o 
quttur  HuicaJlhpalacutBapi.  .  .n!:: 
Lexptr  Moftn  d*tA  eji ,  gratia  fy>  veruiu  fer 
leju/ni"  'j.Ai  illcquaMofi  oppofitus 
accuL  1. . .  .V  V.  ^>  iidcmoaDti  pccc.1  torcs  ,con- 
lidcratur  vt  Mcdiatoi  mtcr  Dcum  &  pcc- 
catores.  EodcmtenduDtquz  ('cquuDtui : 
Deum  nemovidit  vnqumm.Ftliui  qut  in finu 
P/i/rM#/2,(idcliadmiilusquaMcdiacor,ad 
intimam  rcccccorum  Pauis  iDtuitioDcm} 
inMrrsuitnobti.Paterenim  diligit  Filiumt^ 
froptertM  omnia  ilii  dtdit  in  ;7;iinM>ct  iam  do 
^riDam  Euangclii  quamcdctcxpofuurus 
alii  nuodaco  Pattis.  Et in  omai»quam  pct 
Cbtiltuhabcmus rcuclacionc ,  valct  quod 
cAinitio  Apocalypfcoslobannis  :  ApocA- 
fyffis  Itfit  Chrifii.quam  dtdit  illi  Dtm  vt  in- 
tUeArttftruitJmt.  Pet  Filium  icaqucluam 
Dcus manitcllauit  Euangclicam Thcolo- 

fiam ,  quatCDUS  illc  a  Patrc  cmillus  cll ,  vt 
lcdiatocis  munere  apud  homincs  Dci 
oomine fungcrccur.  Dc  lipiritu faodo  tc- 
ilatur  cadcm  Scciptara  ,quod  vi^piritus 
Chiifli  Mediatoris ,  &  Hcclcn.r  lux  capi- 
cis<  Euaogchum  patcfeceiic.  Chriftm(\a- 
quit  Pcrrus ) per  Spiritum  fpiritibm ,  quiin 
cmrctrt  trmnt  ,profe{\us  pr*.dicauit.  &  quid 
prxdicauit  ?  Rc(ipifccatiaro.  Itaque  per 
Spiricum  fuum  canquam  Mediatoris :  Spi- 
[itus  cnim  Dci  folo  hoc  rcfpc(fbu  adtcfi- 
pifccoiiamadhorcatur.  Clauusapudcun- 
dem  ApoAolum :  Dt  qua  fmlutt  inquifiut- 
'  runt  Prephtti ,  qui  vtnturmm  in  nesgrAtimm 
pri.dixerunt,Jcruttmtes  in  quem  tempont  mr- 
titulum prAnHtuiitf  iUe ,  qut  inijfii,  Spirittts 
Chtifti,ttjlificmrttur  qHt.  md  Chriftum  ,pmf- 
ficKes ,  glori*m  poft  iliai  coKjtquururmm. 
EtSpititusquiijcni  Chiilliqua Mcducor, 
aapuc  LcQhCuc  t  quod  ipfumobic^umc- 


Nll  ORATIO, 

niocit  tcdimooii  ab  ip(b  prarBUaciarf) 

Qitod  fcquitur  pautu  podomncmcxclu- 

dit  dubitatioacm }  c^uam  EuAngclium  ipfts 

prtdtemtum  dunut ptr  emtjfum  t  cxlti  Spiri'  > 

tunijmncium.  Emitius  coim  illc  cH  a  Chii- 

l\o  mddextermm  Patriteleumto,  vced  A^tor. 

i.  qui  locus  ctiamhoifiim  adtcx  propo- 

lliOi  &  propictca  dignus  cuius  hic  lutla 

habcaiur  ratio.   Ita  cnim  habet.  Itmque 

dexttrm  Dei  eleuatttt  ,  oiffuni  Spiri- 

tum  jmnHiim  Adeptus,  cjj.i.i;;  fj.  cqnod vtde- 

tif^oMditis}  ncmpc.  5'piiitum  per  qucm 

prophctabant .  6c  diurifis  Hnguis  loque- 

baatur  ApodoU.  Sutficcrcoc  quidcm  ifla> 

(cd  non  potTum  vt  locura  o^-  biUnimum 

pr.T:crcam ,  ab  ipfo  ChcilVofoljadis  di(ci- 

pulotum  I  pioptct  abicuin  ipHus  dolco- 

cium .  aoimiscnuuti.Ti  t/t mhiero [ia ■  Mmtt.i 6. y. 

<^xmii\c]conJ'oUtor,Jeu  .  .      .  iuocmtm.C^ni  if, 

miht  vicaium  piz flatiicopciain  ( (iccDttn 

T  cnwWianai)  nonvenittmdvoii  Jinautfm 

proftclu4  futro,mitlAm  turn  md  vos:  Et  quum 

venerit mrgutt mHtidum.^c.  llleme glortfi- 

cmbit ,  quiademromccipietquodrtnMaciabit 

vobit   Mittct  cigoillum  Chtirius,  vtMc- 

dutot  :  Accipictdcco.quod  ChiiftiMc- 

diatoiisclliglorihcabitChiidum.quaMc- 

dutorcd, & caput  Ecclc(ixaDco con(lt- 

tucus,  illagloiia,  quam  Chiidus  ncccdc 

habet  pctcrc  a  Pattc  fcqucoticapitc.  Rc- 

fricac  mibi  i(tc  locus  altciiusmcmoriam, 

qui  ipfi  mciicopacallclusdici  ^otcd-.Spiri- 

tut  JanHui  (inquic  \oioc\c%]  ncndum  crmt,  ^^^•7'}9' 

quim lefmnondum ermt glorificaim.  Notnin 

illudooadcpcilbna  Spiritus.icd  donisia- 

tclligcndum  ,  &i.  pixfcitim  prophctix. 

Chiillus  autcm  gloiiBcatu^cU  qua  Mc- 

diatoc :  atquaglonficatus  mttucSpiiicum 

fao£tum :  Spiritusiuqucfjnif^uscmidusa 

Chrifto , vt  Mcdiatorc.  Et ptoptctca  Spi- 

ritus  Chriili  Mcdiatotis  Aucbor  cA  pro- 

phccix  Euangclicx.     At  fuic  Spicitus 

(audus  cciam  aatc  Chiilli  glorincatio- 

ncm  roifTus  ad  patcfad^ioacm  Euange- 

lit.lia  fau^  cfl: ,  &:  (ic  poAulauit  Ecclc(ix 

ncrcllicas.  Vetum  fit  Chriftm  esl  heri  &  «'*  i3-«- 

hodi  ,  idem(^inJrcuim:i\\c<^\io(^\icmm- 

Hmtw  mb  initio  mundt ,  &  propccica  ctiam  ^f^.if.T. 

uunxctuTciutus*  &  ^louficaius  i  fcd  io  dc- 

ClCttf 


DE  AVCT.  ET 

ftto  8c  prjcfcicmia  Dci.  Verum,  vti  con- 
fbicc  t  Dcum  nunquam  Spiritum  fuum 
Ciniaum  ad  EccUliim  mififlc,  nifi  inccr- 
Bcnicntc  McJiatorc  Chiifto,  &  illius  rc- 
fpc^ujdiftulitcxubcrantcm  iftamropio- 
ulljmomm  donorum  cfFufioncm  ,  vfquc 
dumChriftusincQcIum  cleuatus.iodcca- 
dcm  tantaabundantia  dcmittcici:claro& 
euidrntiatgumcnru  r  '1  h  .ns.abco.km 
iam  olim  dcftiDallt  Jianfmataio 
EcclcfJam,a  cjuo.tupta  p«t  i^>lius  adfcn- 
fam  vndofilliina  aquatum  (uper  coclc- 
ftiura  nubc,  tantas  nubcs  giatiarum  dc- 
fiuctcc,  8c  rotura  EccUlij:  corpuspctua- 
dercr. 

Coxiucnicntiflimc  auccm ,  &  iuftilTima 
caufa  Huangclux  Thco!og:x  rcucla- 
tioChtifto,  I  •  i  > '.cdiatorcft,  6c  Spuitui 
fant^o  ,  qu.  .coiis  Chnfti  Vicarius 

cft ,  &  Aduocacus,aduibuitut :  tum  quia 
Chriftus,  vtMcdiatoi,hmcdo(ftiiuxlub- 
Acrnicur,  tum  quia  Mcdiationis  munctc 
pcragcndariftaradhoncs,  pcifercftda.  paf 
iioncs  ,  iiMj  ctianJa  Lona  fucruat,  qu.T 
bonam  parrcm  irpLnt  reium  Euangcho 
Chii(h  cnunfanda.um.  Non  rainimer- 
go  ,Ccorc(pc^l<i cft  Euangchi  rtuniftfta- 
toi  Chnftus ,  quoUliusclt  ouicd^um  iptc, 
k  fiuangclicaium  gtatiarum  impctiacor. 
Doniinus,&  communicator.  Qjumquc 
SpirituiChrifti  Mediat«itts.  &  ia(  i:isno- 
ftri  ,  lii  vmculum  vnionis  ooiiix  cum 
Chiifto  ,  tx  qua  pnrro  coinraunioncm 
Chrifti  8t  omuium  i,Mius  bonorumobti- 
Deinusi  xquum  eft,  vt&ipfchoc,  quem 
^ivimus.  rcfpc^u.  Kuangclicum  iiiftm- 
mentuin  ti4ci  ,  pcr  quam  Clitiftus  in- 
Jiibicatin  cordibus  aoftris,mcntibutpa 
tcficiJtjA:  ccrdibus  obfignct. 
confidctatio  &caulam  noi)iscx!i..  , . 
ficri  poflit ,  vc  Dcus  tanta  lcnitatc  . 
ticniia  ,  longanimicJtc  fuftincac  ,  > 
dum  fiuangciio  obtcmpercoc  quibus  ... 
■aniiaiur  ;  &  immcnrurti  piXttuc  igoo- 
-raotix  &  infirmitari  noftrxroljtium  Vi 
detis,  vt  opinor,  auditores  ,  lingularcrri 
iftum  intuitum,noii  cxiguum  dignitacis 
graduro,  aiidcrc  Theologix  noftr*  Euan- 
gdicz  ,  ptxtct  iftatn,  quam  a  commuQi 


FIN.  THEOLOG.  19 

Auchotis  roQndcraiione  obcinui^  St 
porto  conHdcrarc  libcacqua  fua  (apicn- 
tia,bouitatc,&:  potcntia  vfus  Dcus,Thco- 
logiam  inftituetic  &  icuelaucricnoQpa- 
rum  accedec  propofito  noftro  rnomcnci. 
Omniaquidcm  rcicnciaiumgcaeraezDei 
(apicntia  origiocm  habcnt  ,  eiufque  bo- 
nicate,  &  poccncia  horainibus  lunt  com* 
municata,  fcd ,  fi  Iiccat(vtlicet)gradu$fta- 
tu  re  in  cxtctno  dininaiumpiopiiccatum 
ci  ,  diccmus  omncs  alias  ,  prxter 

han.  tioiaara  ,cx  (apicntii  Dei  infcriore 
exottas  clTc  ,  &  mioorc  booitacc  &  po« 
Cencia  rcuel^cas.    Ex  obicdli  ptxftantia 
banc  rem  xftiouic  fas  cft.  Vt  raaioi  Cx- 
picntia  cft,  qua  Dcus  fc,*  quam  quaalia 
nouit  :  ita  maioradhibitafapicnciaabipfo 
in  fui-  ijifius ,  quam  aliatum  ictuin  ,  ptce- 
faclionc  :  ficquoqucbonicasamplioreft, 
qua fcfuramura  bonum homini dat agno* 
(ccndum.  quam ,  qua  aliarum  rcrum  co- 
I  gnittoncm  impaaicur.  Maior  cttam  po* 
i  tcntia,qua  ad  fuperoacuralia  cogtiofccO'- 
'  dum  cuchitur oaturajquam  qua  ad  homo- 
'  gcocafibi  Sc  cognarapciuidcndumdcdu- 
cirur.    QuAinquam  igitur  omnes  fcicn- 
tix  Dco  giuriaii  polVunt  authoie ,  tamca 
&  hic  oou  cxiguo  inteniallo  fupciaDtur 
a  Thcologia.  Vcium,  vchxc  coafidcia- 
tio  Thcologix  diguicatcra  in  vniucifura 
mrlcum  cuchit  lupra  omnes  alias  fcien- 
ti.is,  licquoquc  EuangchcaralcgahmuU 
;  lum  .1  •         c  dcjTiouftrat;  quain rc Ix- 
I  ceat  ni  L . . ,  r.iiilpcr ,  bona  vclha  venia, 
j  comniorari.  S.i('icQtia.  booicas,  &  po* 
I  tcntij  ,  quj  Dcus  homint-m  cx  anima  ra- 
i  tioii  !;  &  coiputc  conltinicm  coudtdiu 
.•ginemjnnm  tim^ai  c!l  i  &  hxccft 
.ijuea  Thcolop,ia:  lc^gslis.  .^- 
.  i .  bonttas, &*potcDtia.  qua-  .  .      ■  ' 
r,;  fii  lm  ttl;  Deu4  in  eMrne  mMnfeJlatiu  *•  1- 

oi  1  V  :  iXvn;...,taThcolo- 

I  gix  huangcltrx.  Sapienria.&  tonitas,qua 
icuclatail'  Ifaluccmope- 
ranii,"  I  cuclatj  cft 

tenfin  J.exccdit.  In- 

g.  'Qit-i$,quarM- 
JtuiH  i^.ida.i^i:  c.i  ^  a.ii.ijLia>dcmftilicario 

lcgi» 


Hrir.  r. 


4*  D.  lAC.  ARMINII  ORATIO, 

lcgis  pctfecVr  obcdicnrtxadrcHpracx  dc-  nc;  (^uopcior.coboniuteampliorcrcror- 
bico :  (cd  cxfupcut  Iongi/Tirac«  qua  itijltti»  mandusiquo  impoccncior.co  potcatia  foc' 
Dei  ex  fide  nunitclbtacd  ,  &  (luutumvc  tiorc  Ibbilicodus.  Er  bcnc  nabcCi  quod 
iuftificcturhoino  Don  opcranSjfcd //»/■/>«.  i  nalla  canta  cffc  poflit  aberrario  oollra, 
ac  credens  iv  eum  qui  iufiififat  tmptum  fe-  !  quin  Dcus  lo  viam  nos  rcuocarc  qucar. 
cuadumMHitiiugloriofxllimx^rAtidtp/iuf.  |  nullus  tam  ptofuudus  lapfus.  cz(^uonos 


Sapicnria  &  bonicas  i  qux  mudum  vnionis 
10  tulti 


cumDcoAacuit 


cialfcaii , 


arllita 


cx  cooformiute  imaginis  Dci ,  .id  quam 


ctigcic  fic  actollcrc  non  valcac  ;  nullua^ 
cantum  malum  nodrum,  cui  bonum  ipfiut' 
non  facilc  dominccur,  modo  omnc  illud 


condicuscdhomo.cximiacdifcd  quz  mi-  ,  impcnderc  vcltr .  &  vult,  mod6  nosigno  • 
rabiii  lui^itix  Sc  inifcricordix  ccmpcra-  ranciam  &:  iiifirmitaccm  no<lramilliuslo- 
rocnto  cxcogicato  &:  confc^o  .  modum  miac&potcoriacoitigipatiamarj&ma- 
vAionisflatuicin  Chci(lo(f«//mi(;0#/lfn-  |  litiam  noftram  boairarc  illius  fuperan. 
eonjpirtti  Dei,^  exfrejfa  effi^iet  hjpoJlMfeoj    Vidimus  Authorcm  Thcologiar  lcgali» 

Dcum;  &  Euangclicx.Dcum  &  Chnftura 


FtUTii)ic  iD  luiiki Act\ii.perfidemiafAng$4i- 
luipfim (ciio  folidequc  triuraphar.  Dcni- 
quc(apicntia>bonicas.  &  potcntia  qtixcx 


ciut  :  &  fimut ,  fccuodum  quos  icfpr^us 
Dci  &:  Chiifli,  &  quasnacutxdiuinxpro- 


dcnfinimis  igmruntit.  teuebru  admirtthile  j  pricraccs  vrnultjuc  reuclacio  (ic  pcrada 


lumen  Eu.mgclit  cduxic  i  cx  pcccacotum 
iofinica  multicudine  lujlitutm  fictUorum 
sddttxiti  cx  morcc  &  batachro  infcrnit/i- 
tam  (^immortalitatem  produxit;  cxccdic  in 
immcofum  illam  qua  lumcn  addicumlu- 
mioi.  lufttciacompcnfaca  iudaremuncra- 
cioQei&  vica  animalisfccuodum  Dcum, 
cx  prxfcripco  Icgis,inllicucaiin  Ipititualcm 
Sc  xccroam  coofumca  cll&  coafummaca. 

Huius  rci  pcoicior  coticcmplacio  peoc 
impellic  mc  ,  vc  audaciocc  quadam  vfus 
coi  fidcotia ,  illam  fapicnciam,  bonitaccro, 
&c  potcotiam  Dci,qux  Thcologia  lcgali 
ell  explicata ,  naturalcm  adpcllcm ,  Sc  int- 
tium  quoddam  cgrcfTus  Dei  ad  imagincm 
(iiam ,  qui  homo efi ,  &  commuoicattoois 
cum  tlla :  alteram  ifbm,qux  Euangclio  eft. 
parcfada  ,  fupcrDacuralcmdiccicoon  ve- 
rcar,&cxtrcmam  omaisrcuelatiooisclau- 
rulam,&  complcmcorum :  Vtpotc  lo  cuius 
maoifeftatiooc  Dcus  fcipfum  fupctafTe  vi- 
deatur ,  &  omnc  fuum  bonum cxplicuifTt. 
MiraDci  bcnigaitas,&  ilupcoda  dignatioj 
quod  homincm  ob  pcccau  iodigaum, 
cum  quo  vllam  fuam  porrd  commuoica- 
tioncm  inflituat,  ad  pcnitiflimam  iftam.  & 
gtacioDe  mifcricordix  plcoiirimam  adini- 
lcrit  Dcus.  Scd  hoc  rcquinuit  ifb  iofaufla 
lc  mifcrahomtoiscooditio  i  qui  .quofiiit 
iadigaior  ,  taoto  cciam  fuit  indigcntiori 
qiiecxcior>coiuaioiecoIJuAraoduslumi- 


Dc  mod»  vcrbulopctftringamas.  Tnplex 
vidctur  cfTc  mMius  patcfadionis  diuiox. 
fccuiidum  tria  capacitatis  noflrx  ioflrU" 
mcoca  i  Setiftu  efetemfii,  internamphafitM* 
fiam ,  ^  tnieUeclum  ftii  mentem.  Rcuclac 
Dcus  le  &  voluotatcm  (uam  aliqaaodo  pec 
imagiQcm,  vifuicxtrroo,  aut  vocalemlo- 
cutioocm,aud)tuiobicClam:AIiquadoper 
eafdem  imagiaatiooi  inftouatfc  :  Altquaa- 
do  ipfammcotcm  toci&bilitcralioquitur, 
qux  infpitatio  dicitar.  Omnium  cxcmpU 
(uppcditat  oobis  Scnpcuta  luculcntifTimc: 
Scd  illorum  recenfluni  noo  cli  mihi  hoc 
quidcm  tcmporc  iQhxrcadum  i  oe  con- 
ucntui  huic  ornatinimo  fuT\  moleflior. 

Dc.^'"^-'''''^'^'^^^' poiroinfpi- 
ciamus:qui  quaoto  cflprxflaniior  &  diut- 
Dior,taato  quoquc  tcs  illa  iudicacur  cx* 
ccllcnrior, cuiuscflfinis.  Qiiarc  &  hocti- 
tulo  longc  fupraaliasomocsfcicntiashxc 
ooflrafiilget,  &  emioec»  vrpotequxfola 
ad  vitam  Ipnitualcm  &  fipctnaturalcm 
pcrtiacns,/^»^/»  habcrhuius  vua:  tcrminos 
exccdcntem  i  cum  cxteix  omocs  vitam 
hancaoimalemfpc^cnt ,  &  fincsfibi  pio- 
pofitoshabeanr.huius  rctrcnx  vitx  ccotro 
ipatioque conclulos : adco i  vtJc hac verd 
dict  polfit  quod  ilic  dc  fuofapicotc, 

lUa fapit Jola,volitant  alit  'Jtlut  vmhrs. 
Volitanr.  inquam,  oifi  ad  haoc  voamrcfe- 
raatur  A  ia  lAa  pcdcmfigant,&  cooquic- 

fcaor* 


m 


DE  AVCT.  ET  riN.  THEOLOG. 


41 


icaot.  E(l autem finu Theologix idem  i!le 
^uxobieSHm  c(lt3c  Anthtr  ciurdcra.  £t  (ic 
poAulac  ipfa  terum  hatum  analugia  & 
conacnicncia.  Qnum  caim  Authorlttpii- 
mum&  furnmumeas.ncccfTc  cil>  vc  ipfe 
quoquc  fit  prinnum  &  lummum  bonuni. 
Itjqucomnium  finiscxircmuf.Quumquc 
ip^e  Cummum  £ds  &  bDnuni  >  lc  lubiiciac 
&  (ubftcrnat  caoquam  obicdumalicui  po- 
tcn(t.c (cu  faculcaci  lationatis  crcaturar»  vc 
illa  acltouc  ru.\cifcaiplunivctlaur&  oc- 
cupcturi&  vcluccum  ipfo  vciaturiHctt  nc- 
quic.vt  creatura  munctc  luo  circa  illud  ob> 
icclum  fun«fla,  ptxccruolcciplum,  ic  vlte- 
iius  ccndat.maioris  boni  conquirccdi  gra- 


altud  e(l  k  cerminis  ipfis.  Deus  enim  (e- 
ipfum  pcr  fcipsu,  citra  imaginis  aut  (pccici 
tntcrucnrum  ,  vnirinrcllcdtui  &  voluntati 
crcatura: fux ,  quod  poUrcmx  &  luprcmx 
vniooispoUulatratio:  vtpotein  quafum- 
mum  bonum  confidic  crcatuta;  raciooa- 
lis.qux  tioo  potclt  niii  infumma  vniooe 
fui  cum  Deo  acquiefcerc.  Hac  autcm 
vnionc  inrellcdus  ipfura  Dcuin  ,  totum- 
quc  ipHus  bouum^&inxflimabilcmpul- 
chiitadincm,  vclut  facie  md faciemihiiC'  ^'"'•n- 
(ima vilionc intaccur.  Et quiaiicti  ocquic 
quin  rantum  bonum  j  clatiiiima  cognitum 
vilione,  pioptcr  fc  amctur  j  hioc  quoquc 
voluocas  tanro  tdipfum  complcclicuc  a- 


cia  i  idcoquc  in  eo  fidat  fc  occcire  c(l ,  noa  morc .  quanta  illius  io  mence  cft  ooiicia. 
cancumvtintcimino,qucmpfoptcrobic-  .  Scd  duplcx  hic  cxfurgic  difficultas  ,  qua: 
Ai  iafiaitatcm  &  ptopriam  fuam  impo-  '  colieoda  prinuim  cfl ,  vt  pollcatuu/Fcnfo 
tcntiam  ttan(gredi  non  qucar  >  fcd  taa-  i  pcdciamaliquamdiucalcatumtramitem, 
quam  in  fine  &  booo  fuo,  vltra  quod,  quia  decurrercliccac.  Vna  cA,qui  (iac  vt  huma- 
(jmmumcd.dcfidctarcncqucvclitquid-  <  oi  intclledlus  acies  cantt  lumiais  obiedtu 
quam  •  ocquc  polTic  i  modo  hoc  iplum,  :  noo  hcbcfcat  &  obtcacbrctur  :  alccia, 
quancumcapacitasfcrtcrcaturz,ij)(i  vnia-  |  quomodo  idcm  inccllcclus  ,  quamquam 
E(l  itaquc  Thcologix  ooftix  Hois  I  ooa  hcbcfcatur,caoca  tamcn  mcofura  tl- 
<rnrolicusa Dcoipfoadtibusinilla    lud  obicdum  capere  pofTic.  lllius  cau(a 


tur 

Dci;< 
pta 


inccocusabhomiueioadtuum 
ipfocum  ptxdatiooe,  dandus  aDeo,  pod- 
quam  bomo  muncrc  fuo  pi^  &  rcligiosc 
ciit  dcfun<^us.  At  quia  fuminumbonum 
ooo  in  ptomtflione  eius, ooniQdcfidcrio 
obtincudi  ,fcd  in  adeptiooc  politum  cfl; 
commodiirimc  (inis  Thcologix  adpcllari 
potcfl, vnioDei cumhomiMe.  Vnioauccm 
noo  clFcatiahs,  quaft  dux  eiTemiX)  Dci  oi- 
mirum  &  \'  '  ■  ,  compingaotur  in  v- 
nam  ,  Auc  1  ^  .  homoin  Dcumabfor- 
bcati:riquofU;T»  illud  ipfa  rcium  voicarum» 
hoc  voionis  natura  rcpudiat:non&nna- 
lis,ac  ft  Dcus  pcr  vnioocm  idam  fbrma 
(icbct  hominis ,  vt anima  corpotis  ip(i  vni • 
tA ,  viaificaos,  moueos,agcosiUudptoar- 
btcratu  .  quanquam  vitx  xtcrnx  munus 
homini  prxitccipfuminhabitans :  Scdefl 
vnio  obicdiua,  qui  Dcusfehomini  ,in- 
tciucntu  przdaotiflimarumipliusfaculta- 
curo  &adiioaum,  quas  tocas&  in  folidum 
occupac  &  implcc ,  ita  coouiocit ,  vt  Deiis 
omniAinemniliHtcSc  dicatur.  EAquc  im- 
mcUiata  iila  sxyxo»  cxpcrs  Tinculif  quod 


eA,quod  lumca  lilud  ooo  in  fuxnaturx 
iofinitacc  ,  fcd  coocempccaium  obiiciatur 
iotclledui.  Cui  conccmpcratum :  Intcl- 
lc<ftui-oe?  fanc  inicUcdui  j  vcrum  non 
iuxu  capacitacem  ,  quam  habcbai  ancc 
vnioncm  i  fccus  tahtum  capere  non  pof- 
fct ,  quantum  illi  fufficiat  impkndo  Sc 
bcando  :  fcd  fccuodum  mcofuiamdilaca- 
tioois  &  ampliationis.cui  tolcraodx  aptus 
oatus  cii  incellcclus,  li  pcrgraciofum  tc 
gloriofum ,  contcmpcratiadillani  dilaca- 
tioncm  luminis  ,  fulgorcm  colludrctur. 
&  irradictur.  Qupd  nfiac .  nequcmcutis 
acies  oljtcnebrabitur ,  &  tanta  capict  mca- 
fura  obicftum  illud  ,  ^uanu  bcandoho- 
minifufficiatpIcoilTimc.  EthxcdtfficuU 
tatis  eft  folurio  vtriufquc.  Scquctur  autcm 
{Otcllc<flus  dilacacioocm  ampliatio  voluo- 
cacis  ,  vcl  cx  obie^i  propcii  &  adxquact 
obicAu  ad  eandcm  aormam  concempe- 
raro,  vcl  { quod  malojcx  oariua  iotcllc^as 
&  voluncatis  conucoicatia  ,  &  logcoica 
vcrtque  aoalogia;  fccQodam  quam  ioccl- 
lc(ftus  fc  pcomouct  ad  vokodum  cadcm 

f  pro- 


4^ 


D.  lAC.  ARMINII  OR.ATIO, 


proportloBtfi  qua  intcJIigit  tc  cognofcit. 
At(]uc  in  hoc  mcotis  Sc  ▼oluntati&Dcutn 
f rxfcatcni  Tidcntis,  amintis,  &  proptcrca 
codcm  frucntisaftufilushomiois ,  &  pci- 
fcda  bcatitudo  confiftit ;  accedcntc  ipfius 
corporis  noftri  ad gloriofum  illjm animx 
ftatum  conformationc  :  ({\ix  vtrum  fiat 
pcr  immcdiaiam  Dei  in  corporc  ad.o- 
ncni)  ao  pcr  mcdiatam  ab  animaincor- 
pa$  rcfultantcro ,  ncijuc  huius  loci  cft  la- 
ijuircre  ,  nctjuchuictcmporincccirarium 
inucnire.  Hinc  ctiam  fumma  &  infinit.i 
.  Dci  cxiftii  ^celucciglo.  tapetans 
oir.ocm  glonam  ,  quamaiu:»  uii.aibushuc 
vfquc  adiDinifttatisiunttionibusdccIara 
uit-  Si  cnim  illa  adio  Tcrc  magna  cft  & 
glor  X  bona  eft  ;  &  foUim  bonum 

mi'-  ..  ..cr  pterium,  inxtaclcgaosdi- 
ihiin  ;  ft-.yet  :  tum  lanc  optima  Dci 
adlio,maximaac gloriofilHma  :  Optimi 
mutcm  q'.!a  fc  immcdiate  vnit  crc-tuix, 
ii.  tanta  incDluia  vidcndum  ,  amanduin, 
frucndum  prarbct.qnanta  conucnitcica- 
turxad  ' 

ht.ur     . .  '  '  f 

ni.i.  ^;V:  .icT;i  fioiscftvnio  Dci 

cum  hominc ,  ad  huius  falutcm ,  &  iHias 
gloriam;  &  glonam,qiiainillcfuadcc!a- 
lac  adionc ,  nun  quam  ipli  iribuit  homo 
Tnitusilii :  quamquam  ficrinequcat»  quin 
horao  cxtanti  boni  vifio  d 
laudcsDco  ri  n-       dtv.  .  .it:- 

tur.  . 

Scd  qax  hac  vfqucdcfiocTl 

ditinvis  ,  ad  modi:  -     •  '     '  ' 

piOUt  }  .k  pii':.  n' 

nnis  cft  Dcus 

nls        ■  •  ' 

tio 


ico 


X 

.  tn 


Chriftum  cxdudcre  vidcatutabhactloo- 
fideratione.  Dicitcoimifthic  Apoftolus: 
C  PAtri  frtt:{i:urutn, 

li..  ■.  j  i  : :  ^  '  ncieniiitm ,  vt  Dct^ffit 
omniM  tn  cinr.ibtu.  Bx  hocluco tria oL  ii- 
ciaatur  impcdimcnta,  quac  commoda  cX'v 
pMcntionc  iuntrcmoucoa.  Si  cnitn  rep-.fm 
trtulet  Dr.  Patri,  oon  ainplius  ipli.  ic- 
irnabit;  endiu  ertt  Pntri  ,no\Mm- 

I  is  lua:  Bcclcfia:  :  Si 

i;..^  >  ..  i  in  omnihns  ,  tum  in 
ipiius  vnionc  ,  vilmnc  ,  &  frutrioric  ,  i.  I'-'; 
aoftta  noti  i.  i.  Rcip 

finguU.  Rcgu'; 
tur.  Mfdiatorn 
nrm.&gloriam  : 
actur;  quia.  nulla  tu: 

tjs  ,  null    •.      :  m.iii. . .. ..i ... ,  j.  ..,  ii.x 

actibus  : 
cr  pado  111 


X'. 

is 

a 


ris  conqniliti.  &  a  ratie 
coluta.  Idcr.i  f.ibie- 
dioois  vott  Jtur  ,  qnar  i; 
liud  .  quain  fupcrcnjiucn;'' 
quam  a  Patrc  acccperar .  & 

,  cxvo' 
.,..i..,..vrat ,  ■ 
qnjm  nuju  . . 

lua:,  vt  TidcDimos.  Eo  jcrutenduphra- 
(is  ifta,  qua  Dcus  otriHitiin  onit.iluis  futurm 
du:tur.  Tollit  coim  oiniKm  omniura 
crcaturjrum  mtcrmcdiam  &  vicariam  ad- 
n.ii  ncm^quaDcusvtifolctadbc- 

ndl....  .:;4  V.  •     !•■:'-  :        •  '  ''.;3t 

Dcum  turr  o- 
t!um,  imofaplumluiscorrmunicaturum. 
Xiiiil  itaqoc  huiusloci 
fto  adiniitur ,  (^uod  ni' 
v.iiuimu<  lccundQm  ' 

Ci 


lain 

,n  ,c 


Chii- 

'.'fim 
,.od 
:mus. 
;rbis: 


ICK 

V 
cii. 


oscap.if  quihancno- 
Usiiapouiir.^iCcUicatci.  quod 


'•'j'i€iemMi. 


o- 

;.jm 


.  .  onum  Ecclclixii; 
brifti,  5:  manfiopromiuitur, 
liut  vii«  ccrn  iois  ,  fcd  iij. 

oft  hanc  vitam 
-  jDtc  Apoftolo: 
Cufiijdtjf>f'4t.(^elfecumCbri/}i) :  EtCKu-  F^-r. 
itoif{Q  :Voh'vix>tte^eJnm'jint4^ill$me-'  Usn. 


iMM.  lO. 


f.IO».  1,1 


tumqthcredi.i 
gclii  fui  hunc 
ni3  nofirA  jit  cu  i 


DE  AVCT.  ET  FlM.  THEOLOG. 


4? 
icul- 

t 

Hociampio- 


A : 
I 


.i' 

c 

anrcr.    '  ' 

imotu 

rQmmaKii: 

/«40.24.^1.  diccatcn 


bi 


i  t , ceu • 
L)e  vino- 

■  ■';-m 
/re 


tneo ,  (jr  e^o  diitgMm  tllnm ,     eonjficuum  ei 


Jean.i^. 


e.-. 

api!  \  Paircin 


^/>9i.  tl. 


li)  liocrcculotaptut»  ? 
1  ;'(luin  ,pro  fidclibus 
ntcm  :  Velwi  Fatir, 
'cum  q:<oi  dtdijli 
tmdtdt- 
>  mundt 

fnudamenta.  Viiio|icm  cig6  giotiz  fuXt 
cau<]uam  illis  iJutarem  *  promittu  illis 
Cbuibt5>&^  Pjticprccatui.  Confirmat 
idcmloanncsiiJCCDS  :  Tunt.  ilum  videbi- 
r  ■  '  cdc 

&  l'3rm  -  iicm.Scd quid  <.laxiui ex- 

.  (juod  Chdftai  LuctrnM 


CHHIi 


'eJtit.Md 

>'iamquam 


Cli . 

D 

KC/ 


pecj  {ijiima- 


^/cc.  19. 
J0rf.  9 . 


c.    .  .  ,    loco  conlUL.. 

OtV-^micli^ic^s  acccxnj  rxonw^t  caent  ts;^^r.\ 

T . _  i    .     ,  i.j.  ..nur ,  fjf  . ..  .  .....  . 

lu  agoi  ctiam  IzuitioDe  iKanratcmconil- 
ficre.  Vuinjqucautcm voLcmilli inApo- 

rA  -r  i-.,       ;t...,,  .  •,"<;. 

<  . 

n,  qtiiitneimuRt K!ij:tt  agm,  (y  vxoreiui 
paraHt: fr-.Si  paulopi.'^  '  "  '  jut sdcacnMr> 
nu^ttnt  um  ^iiruvta: .  ^xcftitdcglo- 


4- 

ilC 

:  c. 


qidrautm  de  Chrifio  (jf  EceUft*.  fii u  crgo 
;'jiaIiscopula,aua:  C'  vnct 
-  .  ucclcfia.  Huiasnjcpci-.^  .i.uifpoa- 
(alia  >  mcdiaQti!'»n<;  Chrifti  jar.tnj/mphk» 
rrophccis,  Apo  corum  lucceirori- 

hus,<^Mm  Scjeq  ;iituian<floitumfc- 
(^uctur  confu.-i.  .  ■  quando  Chtidus 
(ponfamruamtnchalaraum  fuuminciodu- 
cct-  Ex  iflataii  ■  1  boBorun)  nio- 

do,l(.  J  icipGi  nitumcrillic 
CommuDi<  :niJoircflio 
(itulo  glotioiioic  ilk^uucut  cuQiugato; 
Ncquc  lo  bonorum  modo,  fcd  Sc  nomiois 
vcuitpartKipatiooem  Erelefia:  r.rercDinn 
f  ,  aoininaa- 


I, 


iatm,tcuij 


tl! 

c 


&raluscu 

t.'^ 


•  TJtC 

adPfat.^s. 
rajunt  Cantic-f. 
eentu- 
1  inea, 

ceAta 


ilcr 
:a& 
.us 
•tia 
cas>qua 
itutismifci- 


^natio 


Sed 


44  D.  lAC.  ARMI 

noa  parnm  etiatn  addidic  haius  uol^rx 
cum  Chiido  voioois  modus^ipfi  vniooii 
quam  rum  Dco&  Pattc  famus  habituri; 
^uod  patcbit  conruicraDti.quis^uancuf- 
que  intcr  fatrcm  &  Chndum  ficmucux 
ncxus  vnionis. 

Vifiontm  (i  iQcucamur ,  duo  quoque  in 
illanobisoccurtcnt  inligoui  buic  Thco- 
logixpcculiaiia.  Imptimisipla  Dcigloiia 
TcTut  conglobata ,  &  in  voum  corpus  coo- 
Elomcraca  dabitur  coofpicicnda  in  Chci- 
Itoiquxalioquin  pcrfpatiofiinmaimmcn 
fi  cali  palatia  fuiircc  dtfpccfaiuoo  fccus  ac- 
qur  lux  priino  dic  crcata  ,  &  pcr  totum  hc- 
mifpbxrium  xqualitcr  fparfj  >  quarco  dtc 
coilcda,  coofl]paca)&  in  voum  corpus  fo- 
brc cfl  collata ,  oculifquc illuAi illV^c  ob- 
^>0Mi.Xj.  irfta.  Quorcfpc(fludiciturio  Ar  H.i^vpf^; 
quod  carlcflis  Hicru(alcm»f 
gtAtnique  lunA,ftdquodgU'r:r  >y.r 

tUHftraturr    "   '    -      ..  j:,:.irus. 

ccu  iucui   „      .i.  ioimmcn' 

fum  fc  diiHiadcncis  vchiculum. 

Deiodc  in  ipfb  Dco  non  modo  nacurx 
cius  cxcctlcutiirimas  cuccmpiabimur pio- 
ptietaccs  >rcd  ctiam,  quod  omocs  illx  mo- 
do  cmiocncinimo  adhibitx  &  vfurpatx 
fucrunc  bono  ifli  nobis  procurando,  quod 
iamfpe>tum  rcipfa  per  voioncm  &  «ifto- 
ocm  idam  poiridebimas.  Loogc  itaquc 
huius  vifionis  prxflantia  cxccdic  illam , 
qux  pcr  lcgcmcirtitiircc.  Atquchioccc- 
iam  vbcrior  &  dulcior  cxiftic  fruicio.  \*c 
coimlux  in  roleclarior>quam  in  llcllis :  ica 
folts  a.ifpcdus.fi  quidcm  feirc  illum  queat 
humapus  oculus ,  giacior  &  acccptior  >  c- 
iufquc  fruicioluauiur.  Dupiicabiturcciam 
frutdonis  grationfTima  dulcedo  ex  tali 
proprictacum diuinarum  iotuicu.  Prima  c- 
Dim  ex  propticcaium  cam  prxrtantium 
coDCcmplaciooe  cxiflec  dclcdlacto :  alcera 
ex  immcnfx  iftiusdignaciouisconfidcra- 
tioDcqua  Dcus  omncs  ilias  piopriccaccs 
fuas ,  &  cocum  booum  (utim  >  quod  in  im- 
pcnicfligabili  diuitiacum  fuarum  chciau- 
ro  pollidcc  >  cxplicare  voluic  ad  (aiutcm 
comparandam  imparticndamquc  homini, 
mifcriimx  creaturz  fux^aoofecus  atque 
totum  illud.quod  cfl  Dcus>foliushoroiois 


NII  OUATIO, 

caufa  &  bono  cflc  vidcatuftAccedit  &  hoc  phU.^. 
pccuiiarc,  quoti ipfum  corpus  humilitatii  no- 
ftrt  glonofo  corpori  f  .-'<      ''^' ,.Ctfr  iy.xj, 
m*ndum  >  vt  qn.  ;  gefljuimtis 

imngmem  ttrreni  AiiAmt,it*quoque  caleftu 
imaginemgerMmui. Hiac  cft,quod  omniMin 
lefu  Chrtfto  nou»f»nacffedtcHntur.  Hxnc^^-^^-S' 
KoHos  cacloi  (ff  ncuam  terram  fecundum pro  *  •      3  •  '^* 
mtjftonim  exfpeiinre .nomen  nouum  caicuh  '^poc.x.ij. 
Ailfo tnfcriftum:  nomen  nouum  ipftui  Chrifti;  -^P'^'  J . « 8 . 
nomen  nou*  ciuitatu  Hurufalem  a  Chrtfto 
accepiuri ,      nouum  Deo     Chrifto  canti  A^.  j . 
cum  tn  Aternum  cantaturi,  in  Scripcutis  dc- 
fcribimur. 

Quis  iam  ooo  vidcc ,  quaticopcre  bcaci- 
cudopciChr  flum  oobiscomparata,&pcr 
EHangclicamThcoIogi3moblata,cxi:clIac 
ilbni,  qux  pct  lcgisiullictam,  fiauiiicm  il- 
Ian-<  ptxihdircmus.nobisobcigiiVcc :  Fuif- 
fcmusquidcm  &  tumclc(^'  '  ';mi- 

lcs >  iam  vcro  Angclis ( \.  n.ud  m 
boc  cclcbri  thcacro  >  cuius  iofpedorcs  ha- 
bcmus  iflos  ipfos  beatiirimos  Spicicus  ad 
laudcm  Chrifli  &  Dci  ooilri  cnunc  acc^ 
lupctiorcs  crimus.  Vniti  quidcm  illi  (iinc 
Dco  &Chri(lo,&  in  reilicuciooc  omnium 
forrc  vaicocut  flri£liufi: fed  copula  coniu- 
galis,  qua  nobisgloriari  liccbit,  noa  intcr- 
cedct.  Intucbuntui  illi  quidcm  Dcum  i* 
^fumfncieadfactem  *  ciuli^uc  naturx  pro- 
prictaccs  emiucotinimas  cootcmplaijun- 
tur  i  fcd  la  iis  vidcbuocoonnullas  hominis 
(aluandi  gratia  viurpacas  >  quas  ipforum 
bono  ooo  explicuic  Dcus>quamquam  id 
nccellc  non  fuicncqi  cxplicaturuserat.ct- 
tamn  ncccifc  fuillcc.  Vidcbuocfcd  non  ia- 
uidcbuDC  :  admirabuncur  pocius «  quod 
quam  dignaciooem  Spiritibuseiufdf  cum 
ipfis  oacurx  confortibus  olim  dcnegauir. 
hominibus  oacurx  iofctioribus  coocclIit« 
amborum  aichitedtus  i  Deus.  Videbunc 
ChrifiuiciuitatisDci  viui.cuius  ipfi  quoq; 
iucolx  funt,  iuccroam  lucidillimam  ,  coq; 
ipfobcatitudoillorum  pcr  Chriflumiilu- 
Atior ctit:fcdqui nonAHgelos,atAbraht,ft-  Htbr.x. 
mtn  ajfumftrit:c\j'i  ctiam  io  ifla  aifumta  oa- 
tura  adoracioucm  &  honotcm  funccxhi- 
bituri,&  prxccpco  Dci  primogtnitumfuHrt» 
in  oritm  /rmi  rMjfucuxum  vWaintr^uetnti*: 

Cuius 


a 


DE  AVCT.  ET  FIN.  THEOLOG.  45 

Mdin  iunicadditaconriininationcyrii?*»»  ■*'*"^'»7- 
non  nudtAmm.ferevt Mttm»noJlr*  exfcfu- 
/<>»«/?r#,iilcft,icpublicairracIis,rr/w/iff/#ir/       3. ij. 
Nc  cadar  tn  qucmquam  rancuin  fcclus.  Si 
rr  'nielostifiiu4  fermofi'  'f  »<>•  ht&.i.t. 

ty.i.:^  .  ;  inigrijfto  ^citumACtA  mtr- 
ceJt^ritrtbutionem  rttultt  qHomctio  nos  rffit^ 
gttmta.fi  tantnm  ntgUxtrimmjnltitem  f  quA 
quHmprtmum  enjtrrari  aperit  fer  ipjumDo- 
minitm  .ahits  qttt  ipfum  aitdiiterant.futt  no- 
iii  confirmMa.  AccciJat finis  do^tiox ,  & 
h.in:,quia  plurimunn  pollec,rualionis  ope- 
ram,  apud  mcaccs  proprii  fui  &  fummi  bo- 
oi  000  prodigas,  vtiiillimeimpcndct.  Co- 

f;itcmus,cuiustctgraiianos  Deus  inhanc 
uccm  cxrulcrit.mcntc,  intclic^a,  latiooc 
inftiujctitiimaginc  fua  condccorant.  Vc- 
ntat  io  mcncem ,  qucm  io  finem  lapfos  re- 
flitucritin  inic^rum, peceatoretfiti  reeenci- 
itatttrit tinimicos  in  gratiam  icccpcrit  ;  flc 
compcriemus huoc  eHe .  vr  falutisztcrnx 
pariicipcs  c(rcmu$,eiquc  tn  fccolum  laudcs 
diccicnnis.  Ad  iliumautcmnon  ntfihac 
via  .  quamdoftrma  jUaThcologica  pr«- 
monfttat,contcndcrc,multo  minus  pcruc- 
nirc  valcmus. Ab  hoc fine ii  abciramu$,noo 
tota  tcrra  mariqueifcd  toto  czlo ,  cui  tarac 
nosadfcribi  inunbiquencccflccft  ,  abcr- 
tamus.  Ethxcdoti  rACttli  tfi.  o>ia- 

nua  paradifi  1  fca!*  •'bi  per  quam  ipft 

Chrtjltn  aii  nosde^ . .  nos  vtcijfim  a4 

iUnin  aJfcenHemur.  Cattna  anrea.  tju*.  ca- 
lum  ttrrtt.  connefftt.  lngrediamHr,adfcenda- 
mtti,tnhtreamu4.Lataefiportat^rtMra,fa- 
ctlt admttttt  crtdentts;  hnmota  fcaU pofitu- 
ra.nutare  non  permittri  Mrifcendtnttt;  infolu- 
bih'  '        '  "  ■  i.nondtmittitin- 

h^L  ,  :ei  adviuentem 

tn jecMla,euehaniMr  adthronttm  altijftmn  V' 
'  Deoviuc,Qi>Ftln)altij/imi ItfuChri- 
y.  .;:tnoflr0.  Vobis vctOtpcculiariratio- 
iiccura  ilUincuir.bit ,  luucncslcAinimi, 
quos  Dcus  coopcratios  fibi  in  Eu.in^clii 
patctadlioDC,&:  '   '  •  • miftros 

dcllmauir.  VoL,  vcrle- 
ttir^«/^«rfV(acro(an^i  ftudii  vctlri  maie- 
(tiSffinifqut  Dcccditas.  Autliuris  intuit  u  ia 
mcntcm  vcniat  Amofi  Prophctxillud: 
ritgit ,  quisnontimclttt  Daminmlthoua  le-  i- 
f    j  quutut 


Cuias  ctlam  futun  mundi  booorumque 
eiusparticipescxidcnt:  vctum  qui  non  il  - 
lis  fcd  Chtifto  &  ftatribus  iplius  ,  ciufdcm 
naturx  confoitibus,  ab  \^[afanHificat'u,  cfl: 
/ubiiffttf.  ImpcgeratDco  congcncr  illis, 
Ccd  ma/igntts,  Sptritu4  mendacii  fic  inuidii' 
crimco.    Vcrum  quam  inficnitcr  vtruni 

J|UcafcdcpulcritI>casinC£ii(lo,  &  (a- 
uicpcr  illumparta.vidcmus  Etmcnda- 
cium  quidcm ,  quod  nsfi  mortc  Filii  fai  io- 
ccrccdcntcicconciliaii  fibi  homincm  no- 
lucrit  i  inuidiamvcro,  quud  cundcm  nou 
adAngcIicam  modo  ,  quam  &illcimpu- 
tus,  (itnori^inc  fuapctnitiifct  .  ailcquu- 
tusfiiiirct  i  (ed  loagcaogclicafupctiorcm 
beatitatcm  cucxcrit. 

QuantahicDciglotia(epatcfaciat,Au- 
ditotesoinatiiTimi  i  &  quanta  ipfiaoobis 
obtantum bonum dcbcacur  gloiia  ,  cqui- 
dem  vcrirxreligiofxpiccati  lccrcta  mcdi- 
tacionc, ne/Itn  ptoltJcior,cogitandum rc- 
lioquo. 

Inretcaomncs.quotquot  fumus.actciica 
&  dcuota  mcntc  pcnfitcmus  ,  quod  oBi- 
cium  ooftrum  dcfiderct  do^rina  illa,qux 
aDco  &  Chrifto  patcfacfla  ,  taotam  nobis 
(aluccm  planc  &  plcnc  adnunciat.&  ad  par- 
ticipationcmciusiouitatgraciofidime.Rc- 
cipi  po(luIat,intclIigi ,  crcdi ,  &  opercipfo 
explcri.  Et  digna  tfi  omniaccrptione,  proptcr 
authorem,necej[itria  accipi ,  proptet  fintm. 
Digna,qux  abauthocctantonadita,  hu 
mili&  fubmilfoanimo  accipiaturi  :n  i]ua 
cognofcenda  &  pcrcipicoda fcdula  &:  dili- 
gcDS  opetacollocetur.  qux  deinanu,meo- 
cCianimoonodcpooatur,  dooccfincm  tl- 
\\\x\,animarHmnofirarumfaluttm  '  •■  ;  ■  ••us 
confccuii.  Quidcnim.-Dcuslaci    .  .m 
fuum  os  apcrtcti  &:  nos  aurcs  obturaras  ha- 
bcbimusUItccxlcftis  iiijgiftcr  doccrc  vo- 
lctific  nosdtfcctcdctrctiabimus  ?  illccor- 
dibus  noftris  diuiox  fux  veritatis  nohtiam 
infpirare,  &  nosoftio  cordisoodriobfera- 
to  claiidiniam  &  lcniinmam  Spiritus  au- 
rafti  cxdudcmus;  Chtiftus,  tpfapatrisfapi- 
tntta  ,  Euaogclium  cx  fiou  Pacti&allatum 
nobisadounciat;&  oosillud  tn  linu  pcdo- 
ris  ooftiirccondcrcdcdignabimui?prxlcr- 
lim  conipulli  pattis  maudaco  .  quod  tUum 


4(?  D.IAC.  ARMIMII  0RATI(5, 

luufiue^.^uuitenprfll^herMint tPropbciiic  j  fitquic*,  fruftrancuscrir,  qui  perre^ioniV 


'utcin  noa  potdtis  »  ni(i  fiiiruu  ptophe 
tixiodrudi.  Stcn  hodic 
tur ,  nifi  in  Scri-  • 
tit,  nifipcr  d 

nm.    ftu!$  cor.-  itc- 

tis  ,  :•■ 


ff 
r. 

r 


oscrgo 


.m  veran»  ao 
cai&fa- 

,  >.j;acxcm- 


.l.U. 


*ves  tfftdtn:  Dci 
^ttifiaKi;  fti to»itn/u  UjuCkrtjlih 
inmutritiiH ftrmomh.J^iifi hfud,  dotk 
mdtTanthoHum  efus  inflruP' 
tt»u  fudeti  fimtnttmEuMn- 
tef^fMtif  iqut  mejjer» 

mmfiatrt  citm  U:..i  i  ^     '  •• 

0t;MDti,&grMttMD9mif  ^ 
fii.    Cui  fir  Ibus  &  gloria  ab  hgc  rcir.pore 
vri^uc  iiifecula.  Amca. 


ORATIO  TERTIA, 


Di 


Certinidiue  S.  Snnitd  Theo- 


ponpocciQiir 
iftius  f'ircipie4.-i  o*..iui 
nifi  fpci  lim^ul  afii  '  'r.r 
pcrueniand^  ad  c 


ioDCum  na£ta  cffcoc 
«aamquam  rtiiusprrdaxi- 

a«icot ,  cjmquc 
iacaot ,  vtwoic 
■;Dr«w.^t«mcn 
m  Audii 
iu;:;  uigcncrarc, 
&  noD  locttra, 
cotiam  )  9c  firiU 


acquirenti.  Qj(um  CQunmocukperrc^io 


luac  icrmmum ,  quictcm,  ncquiLiraflcqui 
ncamopcramncmoprudens  (ibi 
.w  ultt-  Suaauccin       ■■■  •  u  ,  ,-U  m 
l-^.tiocc  diuina.  Anti  i.  hxc 

animoshominum  occup;  .rit:orc- 
nlVtn  ■  J\ 

&  ^•■f'  

Qujarc  nccclfc  cli  Mitt  humini  fa- 

flamcfTc  a  Dco  r  ncm  , 

qua:fjr.Ucll,  cc.i..  1. 1  . 
nitamcirc,vcprodnuxij  . 
poflit :  quto& modam  (lic  ,  quo  tcnlus 
vcrbocuunciJ  "  •crcqucjc ,  &  fir- 

tnactiCicjucu  .  ,  .  -udcrc:  cui ici  tcr- 
tiut  luc  Doftcr  defudabit  labor.Faxit  Dcus, 
VI  to  Jiur  ccijm  ;  'i>i  ipdus  pcr 

'  ;r,  Si  qui 

riarpro 

pag«ada;lcruiici].!c  lumpro- 
tcr.im  ad  nollu  omiiim.i  iu  L^uiuiiio  a"- 
r :  '.uioncni.  Vosetiam  Auditv  icstlarif- 
&humaDilIimi  ,  oio&  obfccro  ,  vt 
iiiiic  ctiam  oratiunculx  uulhar  bcocuoljs 
•  '  ■  nrcsaurcs  accommcaarc  non  dc- 
ji. 

L)c  ctrtitudine  autc  Sacrofanaa;  Thco- 
!c  'M.v  aAuii ,  min  ncccllc  Jubcmus  ilbm 
L-.l..  '"•:iiDdumZ,fj«/«/y £.'•■"  ' 

I  ,dci.atc,vtrouiquccu 


<CIIl 


:  proprcrcaidcmmo- 


C  1 

. » 

cfalcrarcfpct 
vtoidirr 
mo  dc  C.  . 
dnm.-hjde  <i' 

u*  liUo  i:.  - 
gaitionij.,. 
ebttlhtm^toui  cl 
prcv^ 

rcmi^'.,-w..  , 
fal/iiatis  opi: 

mri/j«^«rwduorcquauntur;rci  ip.';us  vc« 

r-         ■      ■  ' 

fio  ,  vtpotc  ei  u  cate  &  fccuo- 

dumillamiofornuiA,  veiitasdicitut,  pro- 

ptc 


■jlicationcm.  Vcrum, 
crit  pii- 
dcliban- 
-logiararcn- 
iraqueeil  i  i 

mndu»  co- 
-  uscoguofcic 
>'i!tinfcidnoirc 
•  Quod  iAa 
i  -  potdt  ,  fcdcii 
.ooc.   Quirc  ai 


»E  CERTIT.  SACROSANCT.  THEOLOG 

|»tcrriroilitudiDcm;  ci;-.-r;  i^mo,'iira&  rc$ 
ipraccrrai  proptc  Umiflo 
niodoadptchcndcwi>  .1.  proptcr 
jfdinirabilcm lui  vniuucin  .  .  .1  'i.i  m- 
aicem  jltcraltcriirjDsfcribunr.Vc 
icm,vtinrccft,  di: 


47 


compJcxa.lllajqu.i  . 
ro  i  lila >  qaa  lei  alic|uid  n 
cumftat,  qi;'  ' 
quarcpiodut.  ^ 
intcr  iprtsaftc^tuQcs  8c 
dcm :  '  ■ 

dup! .  . 
dmplcx  apprchci 
complcxum  , 
tur.  Duplcx  1 
modusiocc  I 
dumqni 

ccllicas  rci  locomplcx  ^ 
rci,  fiuci"  " 
locum,c\ 

tas.cflocccUaiia  &  ctlcati 
dbum& adtiibuni- 
cclfitasjJl  i.  tjua:ii 
fidcraudtm  dicimus  ,  nu. 
ipfo  Dco,&  iisquxDcop 
ucmuat,  noftio  conddct  j 
iprodjftin^a 

produCta:  ncqucv 


fapic: 
j. 

ra*coutci 

nn  •  ' 

tuni 

t'.; 


•VI  "C- 


tingcof :  Cecun- 

X,  tun.  i  ninplc- 
ijs  i^i:u;. 
it  ucccUatu  tp. 


,  .  ..JU- 

odoab 

:i- 
■a 


rcmresij 

Wnr,  tanrt. 

\J  iJ.lli]*.!?i 


ctcau  cll  dutabf  • 


anbuum  n  imquaiu 
'  '  'c  .fomici 
.  .  .iruas  tora- 


plcza  non in Dco tantura cft ,  (ed  ctiam  in 
rcbus  ab  ipro  creatis.  Verum  in  Deo,  par- 

tiir  '-^      i.xipfiui  fbndamento  ,  partim 
:.x  ,         ;o  TolaDr.itis  libcix  iprius  i  m 
crcattiri::,  cxlibctataluum  voluaiate  Dei> 
11'"  '       ^  ■  ic  ,  vt  irta  cilct  intcr  duo 
iiabuuJo.    Sic  iiccclVaria 
Ucus  viuit,incclli£;it,aroat, 
■'-    n  '^crc:uor, 
■,<.,.    j^dus  cfl 
ipiritus  ctcatuj  intclljgcotia  &  volunrjtc 
'  '  ■  ■     '      ocftanimjlr.itionalc ,  nc- 
.'cr«  volitionc  Dci.  Vm^c 
us  inipfa  complcx»  • 


-r- 


l*u.uur. 

]  f!-*'mcnto,vcicliquisct  voluc 

Ifcill*        •  r.vcclLt.  .    *  - 


:cu- 
"un- 

.  ;  c)  - 


"•I  nc  talc  .  ... 

q«aB:  cx  mtnorc.  Solcm  mouc.i 
•  '  liiii.Ticxn —  '"  ■ 
'•m,vrl("r3ri  ■  , 

jlaretmmetu  7p//«i9. 

•  j.n  vt  1'; !  '  occa- 
.  morti  .! 


.ic  tnagis 
;  to  (igno  dc 


I  • 

qtii 


aoiiaccvUit 


1 


uuitmi- 

'  xk- 

qrmpi:!  .cf- 
ioicbub.  ita  quo<}iamcoreadptc- 

, ,      r  ■  •"  -iijns 

,  .  .co- 

:iomcrcbitut  :.a:cmilbus 
'■  ■    ■  per 

em 
•irj 
.■'»- 
'■«- 
!c- 

o- 

Itmoi.ai 

;  I 


!'a- 
as 


xtcr- 


4«  D.IAC.  ARM 

arccrnicjtcni.  Dco  quz  adthbuunciir  iu 
Tbcologia  noflia  ,  patttm  ipfius  n.%iMrd 
funt  ,  parrimpcr/i^*r.  ivolnntaifm 
iili  cooucnicncij.Pcrwj;;.  vira.ijpicQ- 
ria I boaiiJs.iuliuia,mill-:icDrdu >  voluii- 
cas  ,  poccDtuipd  competic  nccclfitatcna- 
luralf  ii  abloluta.  Pcr  UherMw  'joluntatcm 
volitioact  &  ndioacs  orr^ncs  iplius  circa 
crcaturas>  idquc  immutjbiiitcir,  i>]iiia  Hmul 
illas  voluit noD  iciradandas.  Qiiz  Chrifio 
adcribuuncur >  oinoia  quidcmiliipcrlibc- 
lamDci  compciuot  volancaccm  i  vcium 

Helfr.if.      iUtVtChriJI$t4  fu  heri  ^  hodte ,  tdem ,  (jj>  in 
fecHUfCxpcts  omnis  in  poftci  u  futurx  mu- 
cationis.duc  illafubicifii  (ir,liucaQCiibuco- 
rum,nuc,qua;  iiiccr  vcraquc  ci\ ,  adfcdio- 
ois.Rcliqiuomnia ,  qua:  lococa  rcrum  na- 
tura  fupcriorc  &:  iofcriorc  inucniumut .  fi  - 
uc lila  lu  (c  iocomplcxciliuc  vt  iutcr  fc  mu- 
cuoiuntadfcif^a  ,  coofidcicotur,  adiAius 
ncccniratisgradumnon  pcrtioguoc.  Qua- 
rcThcoiogix  ooArx  vcritas  dcncccliitas 
longc  omniumaliarumfcicotiarum  nccci- 
fiutcm  cxccdir,q^uaccous  quidcm  vtraquc 
lotcbusipns  ciliua.  £c  proptcrca  quum 
mcntis  apptclicodcntis  &  cognofccotis 
ccrtitudoierum  ipiarum  vrritaccmfc  nc- 
ccflitatcm  excedcrc  non  valcat ,  imo  farpi  f 
flmeinfraillamfubndat  excapacitatis  fua; 
dcfcclu  ( habcnc  cnim  fc  ocuii  mcntis  no- 
Hra;  ad  ipfam  puram  rcrum  vcritatcm  vr 
Doduarumadiumcnfoiii }  ncccflccil,  vt 
nuilius  fcicotia:  obieillum  ccrtius  cogno- 
fcaturquam  Theologicx ;  quiopotiusfc- 
quitui,vchocquam  ccrtilVunc  cogoofca 
cur  }  nintcliciflui  fccundum  ciuscaptum 
cootciTipcratc  &  condcccntcc  lufptcico- 
dumoiu-ratur.  Vcrum  oon  cflcius  natu- 
rx  &  coDditioniS0^/f<?//m  illud,  vtfenjihn 
cx/«rnnobiiciqucat,  &  periilorum  ob(ci- 
uatioDcm  Sc  cxpcricotiamiliius  adttibuta, 
ptoprictatcs,3ftcdioncs,a(3ioocs  ,  paflio- 
Qcscogonlci.Sublimiusctiamcd,  &:aItio- 
ia,qux  illi  cooucniuut,  acttibuta .  propric  - 
tatcs,afrc<flioncs,adlioncs,paflioocsiquam 
▼t  mcas  rafionis  (j^  rA'  v  'vr  bcncficio  vcl 
ipfum  cognolccrc ,      .  ibutaciusinuc- 
uigare .  vel  quodfubicdo cooucniaoc  dc- 

;  naoaftiarc  pofllti  quxcumq;  dcmum  prin- 


INII  ORATIO, 

cipiaadhibueric,&  ad  qaafcumque  caufas. 
vclip(iusobicifli,veIa<itTibutorum>vcic5- 
ucoicotixintcr  ipfa,  confugcrir.  Solifibi 
ootum  cll  obic(flumitocaquc  veritat  ^ne- 
cejfiiM  ptopiic  &immcdiarc  cogmt»  efi  lUi 
cui  copctit:  Deo  primo  &  adxquate ,  Chrh 
y?*fccundanopcrcommunicationem  Dci: 
Sibi  adxquate,quafc cognofcic,  infcrius 
Dco.qua cogDoicicillum.  Ncceflaria  ita- 
quc cit  reuelati»  ,  qua  Bchs  fe^Chriflum 
fuHM  inccllcilui  noflro  lufpicicodum  & 
cogijoiccndam  cxhibcat  .  atquc  itacxbi- 
bcat  j  vc  omnianmuladtribuca ,  propticta- 
tcs  >  afFc(ftioncs  ,  adioocs  paflioocfquc. 
qux  fas  cft ,  vt  dc  iplo  Chriflcque  cognolca- 
tiit  ad  ncflramfaiuccm  &ipfoiumgToriam} 
cxpliccc,  ad«oquc  cota  &.  tntegratheoremM- 
//•,quib.  tum  fubicda  infa.tum  omoia  ipfo- 
riim  attfiliuta  comprchcnduntur,  patcfa- 
j  ciat:  nccciiaria ,  mquam  ,  fiquidcmDcu* 
Chridufquc  cius  coguofci  dcbcat ,  &  Tter- 
quccx  mcrirocoli  &cclcbiari.  Cognofci 
autcm  dcbct  vtcrquc ,  coli  dcbct  vtcrquc: 
ncccflaria  itaqi  reutlatio  vtriufquc.Et  quia 
ncccflaria,ctiam  fida  a  Dco.Si  cnim  natu- 
ra  partiahs  tautum  booi  vt  particcps ,  ita  & 
commuoicatrix  in  ncccllariis  noo  dcficic; 
quanro  miousid  dc  ipfo  anthore  &  opiBce 
naturx  D^t;.  qui  fHwmupt  bonum  cft,liccac 
vcl  fulpicaii?  Scd  '  ictium  cft.  viid- 

ipfum  pcnitiuspji.  u  .,>ccialius  iufpicia- 
muttfuudaincnti  cotm  inftat  c(li  quod  rc- 
liquis,  quxfcquuDtur,ct^  pixdrucodum. 
Nificnim  ccrcocooflct  fjclam  cllc  reuela- 
tionem ,  fs  uftra  dc  verio  ,  quo  renelatio  ifta 
fa'flalit&  cntiDeatut.ioq^uiixturauc  difpu- 
tabitur  Faclamitat^uccflc  reHtlationem  dc 
Deo  &  Chrtfle  .  ipla  Dci  natura  primoo- 
mntnin  cuMicitliquidillimc.  Ilia  booacfl, 
bw  X  commuutcacrix  boni  fui  >  lum 
qiiod  cicacioncproceditabiila  >rumquod 
i^lcDcuscfl.  At  communicatioboni di- 
uini  uon  flt.  ninipfcinnotcfcat  intcllcif^ui, 
&abalfc^u  &  voiuntatcdcftdcictur.  In- 
notcfcerc  autcm  ncqt^t  oifi  pcx  reuelatio- 
nem  Fa(^a  igitui  rfMr.W/^.comuoicatioois 
nccctratiaadminilha.  Ab  hominis  ipHus 
natura  k.  conditionc  id  ipfum  varic  potcll 
coadocefieri.  Primo  >  Nacura  hominis 

mca- 


DE  CERTIT.  SACR 

incBtis  &  inrel!c<ausefl:  particcps  :  Atfa$ 
cftmcDtcm&  iotcllcdlum  ia  iplura  ctea- 
torcmreflcftiihoc  ncquitficrilioc  copoi- 
tione  creacoris  ,ticquc  tlla  habcri  oiiicx 
rf«r/ii//tf«f:Faftaitaqucr«»/f/rt/»i».Sctundo 
Naturabominiscapax  c(lf.iAaboDi  diui- 
oiabipfoDeo  :  Atfruftra  cflct  capax,  nifi 
ficrctcius  paniccps  aiiquando  >  particeps 
DOD  fit,oi(iper»c/i/Mm  lilius  :  crgo  ncri; 
ttai\\i\iipMefa{l4.  Tcrtio,  Nonpotcft  va- 
oum&irritum  cile  dcfidcrtum  quod  ipfc 
Dcus   homici  iodidit  :  At  dcfidcrium 
iilud  cft  frueodi  booo  iniioiro ,  quod  Dcui 
cft.oon  cft  illius ftuitio  nill  cognitto  i  crgo 
fadarrM«.Wi<),qua  cognofcatur.  Prodcat 
•inmediumiprcquiioterDeum  8c  homi- 
11  cm  cft.icfpcftus,  &  ftjiim  fefe  prodet  fa- 
da  rtueliVto.Dcai crcacor homims bcccfi  - 
.  ciocreationis mctitus  cft ab  illo  cultum,&: 
konorem.  HcunoDcicrcaiuradcbctDco 
tcligioncm  &  pictatem :  &  Lsc  obligatio 
cum  homioc  ipfo  oata  eft ,  fy ngrapha  data 
codcmdic,quo  ^tMtuscft.  Rcligioautcm 
humaoumjouctitum  eflcnoopotuit.  Vult 
enim  Dcus  coli  ci  pcafcripto  voluntatis 
fu*.Faflaigiturrf«r/a//ff ,  rcligionis  Dco 
dcbitxcxadltix  ,  Si  przfciiptnx  placitar, 
Deoque  dccorac.  Chrifium  fi  ioiacamur, 
immane  >  quanta  fepatcfj^ionisoftcrat 
ncccAiras,  quotfaifta;  reutUrionis  argu- 
mcnta/eiliicopatcfadaot.  Sapienti*  nii- 
landi  juftitix  &  mifeticordiat  lemfeta- 
ir.cnti  cxcogitJtrix  Tultagnofci ;  booitas 
&graiiora  mircricordia  tanii  boni  admi- 
QiftraitiXiColi  debet&  cclebrati:  potcn- 
tia  taotzCipicntla:  &  boniutisadmitiiftra, 
&  dccrcti  abvrraquefa6licxfccuriix,mc- 
ruit  adorari.  At  oulli  debitum  otiiciam 
prxftari  potcftfine  reueliuiene.  Rcuclara 
iraquc  Dci  lapicnria ,  mifencordia,  ootcn- 
tiain  Chrifto  copiofe  cxhibita.  Cbriftus 
ipfe  tct&  tam  mirabilium  opcrum.pcr  qu; 
ulusoobis  amilfaprocuraoda  cr.it  pcrpc- 
trator  ,  tam  horribilium  &  infandorum 
cruciatuum  ,  faiuii  oobis  impctrandar  fcr- 
Hicntium ,  pcrpcflbr ,  raotarumgraiiarum 
cx  lioDo  Paciis  poOeflbr,  &  iulluciuldcm 
admioiftrjtor,  aguofci.coli,  &cc!<:br2ti 
vu[t,dcbcc,aiuctttr.  Aciiuftca illaabho- 


OSANCT.  THEOL.  4^ 

mihccxpcdl.ibitoffi  '  •  '  Fafla 
igitur  Chrifti  rf.vff//i;  :  ,  ,  .  .  con- 
ruIircSc  inhoitaparcfaflioniscxcmplafup- 
pcditabitradcovtDubolus  : 
lusicadcmimitatus,col!oq'i.i ,  ;.  .  :,u;;.i 
oibus  fub  uomioe  &  prartcxtu  Dci  vcri  io- 
ftitaeric  ,  cultumqac  ab  iifdcm  poftu- 
laiic  ,  &  rcligiouis  raodum  prjcfcripfc- 
rif. 

Habemus  itaquc  Thcologixnoftrxia 
fuprcmo  gradu  coofiftcatcir.  vcritjtcm  & 
neccniratcra.habcmusilhus  tn  mcnte  Dh 
Sc  Chrtfii  adxquatam  ootiooem  fccua- 
dumAij.»»,  qui!«^''*  '  ••■  '  benAus 
ciufdcmhomtHibui 

p9SAK*»  rtHtiiUionim,  tebii  s  c;  ic 
uotiooicoaucoicatcm,  vciiiii:  ..ipcuiiju- 
mano cootcmper Jtam.  Atquc hxc omni* 
certitMJini,qa»tn  nosdciftaThcoIogfaha- 
bcmus ,  vr prxccdinca,  ita ncccfljrjo  prx- 
ftrucnda.  Nunc  dcipfa  certitudine  vidca- 
mui  Cxtcnim ,  <juumThcoIogixr?«f/*- 
^''17  couDciaiiuofa(fla(ic:  r  rt 
.ontineatur  ,  adeo  vt  ven.   .  ,.,ui 
Theologia  ipfa  noftrafit  :  aon  .ilitcrde 
TheobgtA  cerfirudineikiiai  potcft,  quam 
dc ipfii/rr^filiiusccrta  .1  '     ^i-uliooc cx- 
pliccmus.  Proratoain  nccfloijm 
iumcmuSjWriwOT )  lamin 
facris  Vtterit  fy  .[%  rc- 

peritK&propterca ,;  .cnMia 
iftammentis  noftrx  adprchcnfioucm  ad> 
ftrinccinas.Triaaurcm  !  >  ronli- 
cicnJofuntpcrtraiHanda.  I'i  ^quxfic 
cuiu(inodi]{icilIacm(r«>/4>,quI  Dcusa  no- 
bispoftulatjS:  quavult^T-'  iti- 
ni:i  tv^lM": rccipi.&adpiclic 

jus  i:argumcnri  •uetBi 
illius vcritaSjimodiuinitaspin.^.jLUt.  Ter 

cio,quomodo  ifta  diuiiv  1  -  ^  '  tis  pcr- 

fuadcatur,atqucadcc  .  uiunu 

uoftrisimprimatui 

CtrtitH4o,<^  u  J  D  0  U!>  -itt  i:.  r.-.  .:  m 

vultrecipijfidcielt,  3c  proptcit 
ti  iaoitcns  diccotis,  quanon  -. 
tum ,  led  vtdiuiaumrecipitur:  c<.  lUi.i  r ub 
implicitx.quaquis,citfa  fcuk-   v  •  rbj, 
taaquamfignOjCHUDuatorumt,  .iv, 
crcjitiiles  libtos,  voIuzninciUo  bibhc* 

G  cooi- 


5* 

Comprc 
ra  c 


D.  lAC.  AkMINII  ORATIO, 


ic  hiftori- 
o  vtr- 

po!  iuoilljm  hubeiificicni, 

qua  lciiius  lUo  caunciaciiquantum  quidcm 
ad  i  ■  T.iiium  fic  gloiiam  Dci  cft 

DCc^.. .  —  ^.aunUiacquciia  Jiuiaicfle 
ccrco  cognofcAocur,vtnon  modovcricar 
tcmrumniam,(cdciumrummum  booum. 
homioiscomplccti. cic Janiui :  Qtjx (idcs. 
Dontantum  cicdjt  DtHm  c?»  ChriJInmcC- 
(c  iocquecaotumi^ro  crcdac  o*  ChnJIox- 
liquidcnu:  '  \inD*Mm(^Chri 

flum  ctcdii  .itiimancibus 
fideadpicbcoia  Uciunc,  \tiaDeum  can- 
qoamPii/r'  »/- 

UMtoremai...:  .  .^.i^    ..^  i  -  ;.'.o- 

(lo,(cd&  praflict  iaccllc^u»  muous  cdc 
aibiuaiDui  lci  vctx  &:vi- 

uzQoanK)..- .<  r  .  '  i.i  Scnptuiis  tti- 
buitUt ,  Cci.Hk  -^^rniPcg/lae.  ^fj^  vnvtijnnr. 

Aeqae  idiufmr         tuMnii  &  Hdci  po- 
'  l)cus.  Vndc  porro 

.       .    ,   :  adatgumcnca  qm 

vctbiillius  diuiuirarcm  nobts  aJptobaoti 


<;  porro  crpli- 
uminum  ciga 
icuc  diuina.Ac 


illo&prxfciibcndu  ^ 
quamodoinillistii 

SatnrAm  DttMA   

buatcxcrniiciim,niL  .itiUicon» 
ucuieos : Chrifli ftrjtnmmm  dclcnbiti YC 
mens  humina  Kjtc  ri  dcbcat ,  jUam  intDens 
dclcripiioncJnitilcin  pcilouam  cxci>gita- 
itab  iotcUcdu crcato  non potuiflc i  camq» 
tam  aptc ,  tam  conucnic  n  rublitm- 

icrdclciiptam  tllc,  vcij  i.-.ii  -  :.itt  iatclle- 
ftuscapacttatcm  longc  cxccdac,  Eodem 
modb  vcttatnrin  DttChriJliqut  amorecr-^ 
ga  nos  &  bcnciiciis  cujtraiulis;  Adco  vt  A- 
roilolus  PauIus.vbidcjltistcbusadErhc- 
iios  prxrcriplit.dicat.indeipfiscoiUrcpof- 
CcquM»t.t  tf/ins  /it  :  ■  tt»  tJi  rryjlerta 

rf  rifi,  diuinam  ne..., ..iam  cflc  &  cx 


uftam  reuelatiottt Dch  Intncamur 
lcgcn},qua  hominum  otiicium  c(l  com- 
prchcntum  erga  Dcum  :  Qii'  '  -i 
iimtleioomnibusomnium^ 
gibus  .  quod  dcccmiilis  farcuibus  verbts 
queat  coinparaii ,  tacco  a^qniparati?  qux 
tamcn&  i^^iaad  duolumma  cjpitaidilc- 
AiooisDu&  proximtn)ntrcuocata.Saiie 
&modum,quoi!l4rcqu:litarmjV«</i'5cfi-|  adpaict  diuina  dcxtcra  craratam  &  con- 
dcsinanimit  noilij&ptciJuc.Atur-  Scimus  rciiptam  cHc  :  quodcttaro  Molcs  tndicac 
ad  vifioncm  facieodam  ,  prxtci  obieftum    his  vcrbis.-  itMmMgn*  eni  ftnt  fi*-  DtHt. 

vifibile,  non  modoiumco  extcrnumcire  |  tUf.t^^inMft*  tnjla/icmt  tfl  vninerfMitxi' 


'^'uium,quodtcm  •  "'  :  rnilluftrer,. 
.m  iDCciuamoci::    .     .  |uin,qux 
rci  luminc cxtcroo  colluilratx  ipccicm  in' 
tus  recipia:  :.  itaquoquc 

&hic,ptzt^.  n iltuif iumcn 

cxtcrnum,intcfna  mentis&  aiiimiluxefb 
nccciraria,vtriJcitftavi!  ir.  Ar- 

guiv.  ■■-      ■•     r--'^  .  -rLii 

dlU..  .  .    ^  OS 

aoanulia,caqj  viiratiora,l<:ligcmuSi&  brc- 
uitcr  dclibabtmus.ti  '  ,oimiuau- 
ditoriomolcili  &  c  ... 

Prodeac  Sm^/Mr/tipfai  &pnmas  in  dt- 

uinitatcfua  al]'r  5«^- 
jhtntsam  o>  m-  ^  ..lamus. 

I  otaillaeftde  i  '/.occupa-- 
tJtn  nr.cura  vttii  loamorc, 
hcaeu0lcucia»bs.iiwuui^  tiuui^i  Liinuiio 


/iM.quam tgo 4o  corMmiehi^ hodte  Imo  tan- 
tam  ilhlcgi diuinttatcmincUc  dicitMolcs» 
vtipGegcarcs,vb;-aadictint  libm  Icgcm» 
uiooc  cxclamarc  cogit :  "Vtiqui 
^  ..  .  .ij  uns(^tnteIli^tns,^enimMint$ijl0. 
Tra<f>Jcione  itaquc  ictum  ipli  obicdaiuro 
ptr  jmut,noa 
miuuj(.i.i.  ..V  i.i.t;  j  uiLi:uicatc  no- 

bisconmoL  llictotusei:  diuinus, 

Deigloiia.&lalus  hominis  ztcrna.  Qutd 
Sfq;;         '  im  vtomniacc  rcfirantur ,  vn- 

dciij  i  Jurcrunc'  Quid  iJci  lapicnfr. 

booitati  ,  potcntiar,  magisconuc! 
quam  vt  homiocm  ab  tpfo  cteat 
culpaperditum ,  ioinc^um  rctu  .'. 
diuinxbcaticatisparttcipcm  taciat  ? 
quoTecboDcusfcipCumhuminipac 
rc  voluit>qucm  fiocropatcladlioni& 


..a 
&fi 

dccoium^ 


DE  CERTIT.  SACROSANCT.  THEOL. 


in  pmr/tina 
d§^rint. 


^ecorum .  &  bomini  (alurarcm  magis.pro» 
pofitum  habae  debuit  ?  Qoimobrem  nul- 
la  nota  mclius  digoofci  potc(l,  vcibum  di- 
uinitus  eirc  rcucutum ,  quam  fi  (alutis  via 
komioi  mon(lrct,aci  illam  vclut  manu  du- 
ctttU  profcqui ooq  dcdnat, vfqQcdum ad 
eiu'  ^    •       "•  ^'■ducat,quaipf»inrcDci 

glo          ,    l  cIucci  C^uibocjqnod 

<i€  6oc  dicimus.tn  cxtgaa^fcd  aobiii,ve!  bi 
i(li':s  partc  ,volct  coutcmpl  m 
ipfam  dominicam  oculis  au:.!.:  .  ..ir, 
vidcat,3c  quantam  fashurraois  oculi.'>  pcr- 
uidcat.- nifi  &tcatur duplicem iQum  doem 
tamncruof'  ' V  •  •  ■    iccuratcin illapro- 

po(uum,vt .   &  captum  lltomnis 

ctcatx  iotclligeotiz ,  &jncrc  diuina  i(la 
prccationisforma ,  plufquam  yEgyptiacis 
tcncbris  mcnicm  cacun^r^-Tir"^.  obfcl 
C»m  habcat  ncceflc  cft . 

Pjctcs  dodtinz  iflius  lotcrlc  coofcia 
'    V  inueoiemustaotaminomnibusco- 
;cm  3t  conlpirationcm,ctiaminmi 
auti(fimis,viab  homtoibas  patcfada^rc- 
di  acquc3t>aDcoautcm  produdc  ceitif- 
Hmcctedidcbcai. 

Confcrantur  tanttim  oracula ,  qux  ^e 
ChriRodiucifisfcculisfunteoaDciata  Di. 
xicDcusfcrpcntiadfolaitor-  •^-  •  'imorura 
ooilrt  gencris  parcntum  :  muhtru 
eenteret  enfut tuum  Rcpctita cadem a Dco 
promidio  ,  &  Abrahamo  fpcciatim  fida/ 
In  tucijewtnt binedicenttir cvintsgtntet,  la- 
cobus  ratriarcha  morti  piozimusez  pro 


pitt  (^pAritt/llium,  (y  nomen  eiut  trh  tmj^ 
nutl. 

I.ongumcTrcf  rcccnfcrc  ,  quar  loIMlI- 
mts&  aliis  Prophctis  ,  iftirci  conucnicn- 
tifltmcfiint  cnunciata.Coparcntur  c3  illit 
quarN.Tcft.de  coplcmcoto  prordiflians 
(l-i!iifunrdcfcript3,&con(bbic  cx  tanr» 
confcn(ioncomniij ,  vnius  Spiiitus  cliuiDi* 
iaftioflu  dida  &  fctipueirc  5i  qux  vidcl' 
turiaillisIibttseiTc  antilogixi  pcrrcfiam 
irrcrprctationc  facilc  concil  antur. AJdon 
non  modoiccumconfentircomocs  parrc» 


fapialchudxp 
•bis."  N  "  "  <• 
li*t*i 

le :  et  eritMg^regattopopu 
&eztrancusPropbcta,& 
lum  ,  quodDri  liraflis 


^uta- 

n»iio- 

r.T 

) 


'C- 


:iir.hi$  vcr- 


.^cccdac 


/rw«».i4.»7  Bilcam.)? 

Jfrade 


proQuncTauit|hifccaddat.*Pmr(/;/,2nquit  fuppliciaxternad 
b,(^ furget  Sceptrumex 


doclrinS:  iAiii^ 
pcrrotam  r'  ' 
rcyfqucaii. 

(ophia  ioQcniatur,  quod  huic 
nonrcfpoodcat.  fi  ^uid  U  - 
ipfum  cx  ipUPhilo^opIif.i  V 
tioacconfutaripbrcftl 
tatfc  ft)Ius  &  cha  . 
demninr'  •:-!>!'• 
icftati. 

tinimam.  Narrat  abhomioumo 
ccmocifIima,imo  captumilloium  c 
ranna,  5:  tantum  narraccjrca  argumcnt.1- 
tioncm ,  aur  (uafionis  vilum  adparatam  -  & 
vuli  tamen  iotcUigi »  Vultcrcdi.  Atquj:(i- 
ducia.quartJtiodci- '-  -cndirNul- 
la  oninino,ni(ipur.-i  .us,idcft,di' 
uina  aurhontate  nitatur.Iubcr,  vctat.man- 
dat.proliibcr  omnibus :  Rcgibus,  fubditis 
magnatibus  ,  plcbtis,  doif^is,  indodis.d- 
gnum  pctcntibus ,  &  fapientiamquxrcn- 
cibus,(cnibus,  iuucnibus,  pari  io  omnes  v 
tcos  poccftatc  :  frcra  itJquc  fola  fua  poteo- 
tta.qur  rcfra»ftarios  omoescoiriccrc,  A 
n-  remuncrari^otcftcificacilfimc 
Ini^n.ijmurprrmia       ■  rx 
ccpra  faaciuotur;  .rr': 


,»,'.•3 


.  14. 


flriut  omntsfltoiSeth. 
petNathancmprr 

1  t:<.trr,  ''i-rnr.  :uuy.: 
\ .',  «.' /  .f  / "    '■•  '  • 

r.  .^  .V. : ; 

'm  Jf  r-t  ■ 
V       .-.Z.M  foit 


■  i>,  &dt- 
iDauidi- 
is  vetbis  .•  StM- 
quoJ  egrtdietnr  i 
umeitu.  Vooe 
ir  vtrgsdtfemine  if/ii,  & 
•acmacrcm 
 - j .  - . .  i:  virge  canei. 


Cc 

Iis i.i . ,  1. ,  >.v  j.  , ; ^  L   . . 

xque  fibi  &cilc  c^Tc  voljntarcs  ! 

mortaItum,|;c  prci 

re.Ipfam  Scripturari.  uucui^qu 

tumiftiusM.iirflrrs  cirf  .o  - 

mum  ,  c 

Cant: 

briqu  ^:.  1  i.ov..'.ui 


ixoJ.x. 


5X  D.  lAC.  ARMIN 

pciiiiftrctaui.Tiioculi»:  Plalmum  1c4.dc- 
uotamcQtiriotucatur.  Con^rat  cum  illis 
^uidquid GizcaLaciaaquc  poclisdc  clo- 
aacatia  in  ruisatiihiuis  poiTidct  cmincntir- 
Hmum;&c        '     •  '!>icntillimc,hxcab 

humjoof^   'unihadiuino  pro- 

latacHc.  Cootcadatquis  ab  ingcoioi  ciu- 
dr  I  icotiaicloqucntiaiutcr  ho- 

nv  liimus,  &:  (imile  qutddam 

ift  .ompcrictlibiaquair.hxre- 
rc,  .n Qcruumcrupturum.  Fa- 

tc:  Sciiptura  vctc  di^i  poilci 

iX#r.i.ij.  qi;  dc  lijafic  coafcruoium  fuo- 

rur^iorationcproDUociat :  §1»*.  t/Um  lo- 
«}  ■  '    '  .'■  :  •  i  itmana 

''■  ■   ■  ■■.■..jpitt- 

itHMlim  Junt  eaiungtntes 
Vmhu.ia.  iiUi  Vjticiniaper  totum  cor- 

j  '  -.^  laz  fparfa  I  qux  paicim  adi- 
piam  Judiinx  pertiacut  (ubUanciam, 
paitimticiuncadautoiiraccm  do£liinx  c- 
iufqucadminiAtiscoacihaadam.Aninud- 
ucriaturfcdulo,  quamdifcrtc  &difbndtc 
xcsmaximasabomaihunuoa5c  Aogclica 
pctucfligationcrcniotas,  &  nooinpotcn- 
tiadiuioaprxflabilcs,prxauacicut  i&  li- 
mul  quaro  prxcifccucocus  &  temporiim 
iatrrualla ,  adcoquc  omncs  ciicamtt  jutix 
i:fpoadcaQtpixdi(rtioQibusi&  ipia  rctum 
Voiucifitas  fjtciicogctur»  ooo  oiii  abo- 
mnifcio  numinc prxuideri,  &  ptzouocia- 
li  potuiirc.Noo  rcfctam  cxempIa;obuia  e- 
Bimfuot  Iibtam  tpfum  apcricnti.  Voum 
uatum  aut  alceram  iocum  adivta .  vbi  i(la 
prxdidionis  &  cucntus  prxctfa  conuc- 
sicutia  dcfciibuur. FMf/.mquit  Mofc$(dc 
Agjptiaca  fcruitutc&  hbcratione  cz  ea- 
dcm.ir.xtai'  '  Dcus Abialiamom fo 
mr.ioprxd  .^^\\ittii)tnJinequMdriH- 
lentommtrif^inta  anncrnm  .fnit,  laquam, 
hiripfi  ^xercitiuleho- 
ti*  -  ■  '  V,..  j.,.  v;,.  libcrationc  cx 

ca] '  ;Iooicaaic[cmia  przdidta, 

TfJ  1.' ,  P^'^  (cptuagintaanoosfutura,loqaitui  £f- 
dias:  Anno  primoC  ;<  PerfMrum  vt 
firjictreturxcrhun}  .  ,  >x  ore  liremtt, 
txtifuitlihnM  j^trtiumCyri  Regit  TttjM- 
Tum.^c.  Ex  huiulmodi  auccm  vaticioiis 
dimnitatcm  Sctijnurx  cyncludi  poflc  & 


11  ORATIO, 

i.Iebcic,ipfc  '         i  Efuiamdcclarat ,  his  igf^^^^^ 
vcibis  :  yt.      ....ue ifut,  rjtntur*  funt  in  * 
fojlerum^ut  CiignofcamHi  ^uod  dtifitis. 

Mitacula,quxDcus  pct  vcrbifui  pro-  j^irjieut^ 
mos  coados  ,  i^rophccasi  Apoflolos,  imo 
pcriplum  Chnfluindod^iiBX  fux  confot- 
mandx  &  autontati  iUoium  ilabilicodae 
patrauit,!ciufdcmdiuinita:is  iliuihc  prx- 
bcnt  tcilimonium.  Taiia  coim  (uut ,  qiix 
omniumctcatutaxum,  ctiam  vuicatuni,& 
cociusoacurx  vircs  cxfuperaot.  Acvcrax 
Dcus,  &glotix  fux  zclo  ardcocinimus, 
oumquam  i'(cudoprophccis ,  fillzquc  do- 
dhiox  illorum,imo  oe  vctx  qutdem ,  dum 
modo  uoo  fux,hoc  ciV,diuiuz,  ranc.i  tcili- 
monia  pciliibuillct.  Hiuc  illud  Chulti  :  .'11  r^.T^;  t  r 
nonftuio oftrA  t*tru mei,Holitecredere mii 
finverofactOttjyftnihtti  :ts,ofcrthHS 

crtdttt.Hiiic  ctiam  tliud  .  <.  jaicpuaXi 

quumfilium  iiium  moicuumabHclia  ce-  i.jj,-  j 
(ufcitatum  rcciperct  :  NMnrMmwM/,  ^ACi/ j 
vir  Dei  es ,     quodverbum  lehoiu  im  ore  tu9 
viriiM  ejl.  Ei  i1Il-<1  Nicodcmi ;  Rabhi  ,fci' 
m»i tiH  De9vtaijfefrseepeortm,qui/t  Btmo 
poteji  tUaoftrM  facirequt  tu facu ,  mfiDeitt 
fueritcumiHo.Hiac  AfollolMi.lndiei/tqut- 
demjifofioli  tdttsfuntafudvoi.ftr  omntm  '"'^^ 
toUran/iam,  drfigna,  (^frodtgia  ,^virtU' 
/'i.Commcmoiantui  quidem  eiiain  mtra* 
culaapad  Gcotiics  cdita .  &  aufpiciisdco- 
rum,quosinuocabaQt  ;  Pieudoprophrtae 
cciam&  ipfc  Aatichriilus  multa  prodigia 
&  iigoa^cdttuii  prxdicuotur  :  fed  acque 
aumeroiocqucmagnicudioepariacum  tl- 
lis,quz  Dcus  vciusapud  Itiaclcm,&  io  to* 
tius muodt  coufpcdu  pctfccit.  ImoDcquc 
illa  miiacula  vcrc  taiiafuoc ,  fcd  opcra  ua- 
cumadmir.tbili4  ,  patrata  aftu  &  vr 
Satiiaox,ctu(qucioltianicatoru , pct  v....- 
iasoatuialesoccuha»,  &hominum  iotel- 
icdum  fugicntcs.  Ncgarcautcmilb  raota 
miracuia  >  quz  narrautur ,  vere  accidiilc» 
quii fcab  hoittbus  vcrx  do^titox.Gcntiii- 
bus  &  ludxisccflimoniu  habcancmaotfc- 
ilz  impudcntix  lit,  &  cxicciandi  liupotis. 

Acccd^ithuc  ipla  doArinx  aoti<juuas,  •^iti^uinu 
propagatio,coufcruatio,defco(ioquc  proi-  dcHrtn*, 
lusjdmirabilisi  &Iucuieotum  illi  pia  bc- 
bufu^ditiiQicaus  icltimooium.Si4;f//f><f7~ 

^iTttunt 


DE  CERTIT.  SACROSANCT.  THEOL.  5i 

Jimuffi  qitodqiie  vtrijfimHm ,  vr  fcirc  &  Tcrc  |  ftrinx  ifti  adftipulanturj  lum  demann  ad-» 

miratio  oboiictur ,  qui  doftnna  ifta  confi- 


f truMic, 
deftnfi». 


rcriulliaQUSiCum  vcnirwna  tixc  do^naa, 
quia  aatiquilltma  i  imo  diuioa  >  qaia  tunc 
paccfadiVa j,  quum  ab  alia  mcore cxcogitah 
ooopotcratiltmulcaim  cum  honiiac  cx- 
pic:  jc  dcfcrtof  Angelusoullam|ruamdo> 
^rina  propoGcunis  crat  homioi .  nifi  Dcus 
aotca  fc  homini  parcfccWlct  :  Dco  oimi 
rum  i:i-\pcdtcntc ,  &  auila  cauia  cxiileotci 
qua:  ilium  impeUcrcc.  Noo  coim  palfurus 
fiicracDcus,  homiocm  id  fut  imagincm 
crcatum  tcotari  abhoitcfuo  ,  pcttaliam 
dodcinam ;  aiii a  vciaabundc  inl^rud^us, 
faliam  cognofccre  6e  reiiccrc poHet.  Ncq; 
toiliifct  vlla  Sathanam  inuidia  aducidic 
liomiocm  ,  atd  Dcus  illuni  commuDica- 
tiooc  vcrbifui  >  &  perilUmfa:licicatis  x- 
fropagAiio^  terardignatus  ftiillct ,  qua  ipfc  tum  mifc- 
do^Jrin*  co-  rccxciilcrat.Propagatio.  coufcruatio,  de- 
fcQrtoquc.per(eaJmirabilcS)  diuinz  eife 
compcricntur.ii  oculos  intcodcmus  primo 
in  iplbs ,  lotcr  quos  ptopao jtur  ,  homiocsi 
tumiaho(les&  aducriartus  aodltiox ,  dc- 
niqucintuodam.quo  fant  pcradxiutVc- 
Dus,&adhucpcraguntui.  Homincs  ipfos 
inccr,quos  doifluaa  fanda  viget.fi  cooudc- 
tcmus  i  inucoicmusilloium  naturam,  pro  • 
nt  d\  corrupra ,  duplici  de  caula  rcpudiare 
doAtinain  illam.  Vna  cll.qiiod  in  roa  fui 
patcc  iapictiq  homanx  &mundanx  ptorlus 
cftcontraiu  ,  adco  vcab  illa  itultit ix  inh- 
mulctur:altcrai  quodio  partc  la 
mundants &  catnalibusconcupil^i  .uuio- 
iriQiooaductraria  &  lotmica  Kcpudiatui 
crgoa  mcoccrcfpuicari  volttntacc  homi- 
nis.duab.fummisio  bomtoefaculcatibas: 
quarum  prz(cripco&  maodaco  moucniut 
&quicfcUDC  reliqux  Acccpca  taineo  c(l» 
crcdita  umco  cil.  Vida  igiiar  mcos  ,6t  cz- 
pugoata  votunus  ab  autnore  vtrtufqi.Ho- 
Acs  habcc  hxc  doclrioa  accrrimus  &  po- 
icotifnmos  :  Satbanara  mundi  huiusprio- 
cipcm,  cum  omoibus  Aogclis  ipnas,& 
mundam  t-TummaoipaIaremiHius:&ho- 
ficsquidcm  itrcconcitiabilcs.   Hotum  li 
ailutia.potcntia , inali{ia,aadacia  >  impu- 
dcucia.peitioacia  ,  diligentiajopponatur 
fimplicitati,tudicati,imbc«:iIlitact,totmidi-  1  tjHtmrtpreti 
UiOcofiiUaiU',pigrici^>plcj:uiuqi,i]uido-  '  (.i^M/if;ijM/i.Subiu 


flari&  farta  tcda  maneac ,  a  taotis  impetita 
hoflibus,  &  talibus  dcfcnf»  propugoatori- 
bus.quam  admitationcmii  cau(x  fcqua- 
turiouci^igatio  ,fapetnacuralis  &  diaina* 
(luiaipfcDcusinucnictur  propagator,  co» 
fcruator,&  dcfcofot  do^riox  iftius.  Mo« 
dus  quoaucptopagatioois,  confctuatio-  ^ 
nis,&  dctcnfioois>diuioiratcm  argaic  mul- 
cisiodiciis  Ficfiocarcu, gladio,cq»is,cur- 
iibus,equitibus i  proccdic  umcn  fclii-iccr, 
ercda  ftac .  &  iouidia  durac,  in  nominclt- 
houac  cxcrcicuum,quum  aduecfa  illis  fulca 
&  frt?r.i  prortcroantiir,  coTtuanciDtCTCaQt. 
Pcragitur,non  pcr  ilicccbtolas  diuitiarum» 
glohx,  volupcatum  polIiduirioBes,fed  pcr 
hortcodam  crucis  prxouociatioacm,&pa- 
ticotix  colcrantixquc  humaoas  vaes  cx-  ^ 
ccdentts,  prxfctiptioncm.  Infirumtntum  '  ' 
mihi  eleHum  tSi  tJlt,vtperfrrMt  nomen  meum 
inconfh  mtium.f^re^Mm)  C^filiorum 
I/rAeL  .:inoJleniiamtiquam  TTmJtA  ff- 

porteat illumpronomine  meppati.  Ego  mitto Matt.iQA4, 
vosvt agnoiinmedium  luporum.  Pctficitar 
non  cooitliis  huraanis ,  fcd  contra  confilia 
humaoaomaia>  um  profc/foium  ipfius 
do£lrinx,tumaduet(antium.  Accidit  cc- 
iaYii ooQ raro,  vi qux lo pcrnicicm eiuscz- 
cogicacacraac  coo(ilu&  machinamcncaf 
ptopagandxdo^tinxfciuianttfiudra  rin- 
geotibus  ptiocipibus  ccoebiarum  ,  &ok 
concranum  aflutiffimoram  coniiliorarn 
cucntum  obrtupcfccntibus.  Saulm  vafta-  ^  _  . 
iatEfcleJiam,iDqiiitLaci%iiHframinfirr-  '^9- 
gulat  d;>mos ,  o»  trahens  virts  mulieres, 
rr.t  ^eiat  eescarceri:  lUi  igttur  dij^erjipera- 
gralant  regiones,  Euan^elizantes  ferpumem 
Det :   Vnic  SamariArecepit  Euaniititttns 
HinfPauhi  nauttmvos  fcire  fratret^""-^^^-^f' 

quAmthiad .  magH ad ptoftcium  E - 

uangelii  euenijfe  ■  *tUo  vt  vincula  tnea  etle^ 
hia Jint  in  toti> prsttrio ,  ac  reliquu  ewnihtii 
leci:  V'ndc&(i'  *^  '  »  rutpaitlhmum  tno- 
\\in:SaniuLtMfi-  iminariumEccUJid. 
Quid  diccraus  ad  i(ta  /  A  Domino  foQmtt 
ejitlluj.(^€  :tculisnrjiris.  Lapk^/'**'^^'' 

.t  t"  f/u^iis  tff  iit 
.:CmCOdutXl 
6    5  i>4>i 


I 


D. 


lAC.  ARMINTI  ORATIO, 


^DcHn  peifecacoret  dotfVrinx  iilius  iadi- 
c'iumi&  exictu  tyuonoiu  O)irerabilc:quo- 
tum  non  ocmo  .lub  ipfum  momciuu,  qun 
fcclcrau  &  milcramanimaroeircc  ctHaiu- 
rus.quamq  rabiora&  frcudcnte  vocct  vcr- 
biiftiusrl'  oclaniaic  cft 

cos<;> j.,  Qjiis 
nunc ;  .idocumencadiuinicacisScr: 
pturx ,  purgaco  ab  omnibus  prxiudicitso- 
•  cuioincu'  '  ■  •  ,|uinfiiccatur,  Ap  ' 
Paulunui;  ,  luoiurccxclamaa.  .  .- 
^'^^''^'^'^' jmi>elit4mMfir$if7f  /tHkmefl ,  juquiftreunt 
r  iuibm  Deus  buittifeculi  txc£' 

£.•  icli,in/iiieijhi4f,ad{}0C,»e  irM- 

»i  Kuangelit  glorii.ChriJii,qniefi 

»jr;«^0D«r,AclidicaciNop  cJichanuoasii- 
lasccncbras,acqiab honiiQcipCo  mcttlu; 
obdu^aStCcd  diabolicas,&  x  diabolb  prto- 
cipc ccncbraru meati  homiuis . in  qaem^ 
atbicratu  cyranoidemcxerccr.iuflo  Dcnu 
dicto, fupcrrufas..-  fccusticriuon  i' 
c|uiaa  tanca  darirarcrcncbrx  ii 
iCciamdcnftnimx. 
^Miittaf  ^       Scruit  cidcm  htn  Uiicticji  liloium  ,  p.cr 
j^htifirtru,         vcrbum  illud  pnmituscll  hoimnibus 
adnuaciatum,  &  (cripcis  comprchcnfum. 
Quumenim  carnis  &  muiidi  rapicnciam, 
fcnfum , adt"c^>um ,  imo  ipfum  hominero, 
muucrc  iflot^inpcuccs  cxuillc  .  tocofque 
Dciglorix,&  (alutishomtnamzclo  vclut 
dcuoratos  &  confuir 
ccrtumcfl,i(lan)taDr  .i  .> 

loipfojqui  ('aD«flu$rt  .infpLra- 
cam  illis&  infufam  U  :imus'Niol'cs 
iprodcj(r,qui  totiniutii:»  tiigratillimo  po- 
puloadfcclus,  totics  ad  neccm  poiUiatus, 
paratus  ramen  fuit  Uiius  falucem  cxtlio  fuo 
l««/.3X.jl  rcdimcrc  inquicos- I>f-'<njf 

/<-r.>'^'?.--./^.f-r,V'.--.'V'rr  ..lo..,, 

(  ium  erga 

gloriamDci.Voci  lUiusdcuori  caufam  al- 
tcram  vidcri  vulr''  '  -  r  '  •;: 

14.   Vtq'*i>ititcen:.T  : 

XI  t  etf,vt  occ:  in  montibMs,  quia  non 

fottitt iUoiiiuroUuccK  ■  'ii(equaiur»- 
B,fin>.i.       HtratpMribu-^'-  '  ••-'iT-zc- 

lumvui'.'ma'  -/tpro 

^odignacratpcrpciias.  l\^'nuuoa>t  Laut- 
drmfjij  ■rauia  &cr.(jrn'.:j  f:c!cn  ruMicc 


profitcrj,&  poflcrisad  xfcrnammcn 
tciiptocomcndarc  :N6S'a!i 

fil  ■       ■  ■  ■  ;'Ctuis  cfl.- 

 lu  publi. 

tatc &  furorc.  Si  vcl  minima  glotiol*  t .  :  i' 
ditasillorumanimos 

quc poruidciu &  "• 
tio  01 '1  licrc.Ita  ■ 

I.  'bs  dcfcribenfii'!,  igoorADt  aduia- 

u. itibus  j  hoflibui;  c  '  • 

tribuctc ,  vciicaiis  fohus 
Dciglo:uniiomncspari '. 
lo dtlctiiitmc ,  Difiquoc' 
improb>farcm  Dcusipfcli.'.  -  . .  j  .,ci  ...  ^ 
Vjlcdtxciunc  (crQcI &  (imuJroti  mundo, 
&  omnibus,qux.ib  inundo  (uot,  cupHita- 
tibus,quum  1 
Dci  f  ;*  inc  • 

trifu  .itref  /ueitun 

ifium  Dei, 


.*.rquid  ilcprof.liotumhoius  do^ioae  ^ 
&  marr) rum  coDftaoria  diceitius ,  vfurpa- 
tain;  ;ritatcin 
tofci.>,.       •  ■  w..  .       ,  fi  vcl .. ,  j,..t.,,  i- 
dtinimisdotflrinxiiurusho(ltbiisfubiicia- 
mus.ctiam  ab  iouiris  cxtorqucbimus  diui- 
nitatis  illinscoafcinoncm  Vcrumad 
cuor  hxc  illa  intcndcndusaiiimus,v  t 
ftiusargumcnti cuadccflarior,  a^dnumtrii 


tyiibos.Nrtw^rtfw  ti  qaa  .  uumcrus 
clhmaltacx.  lumtllia  (acquis 

quodapaucisiuwLji!.  Ci.cphrcucft  dcpu- 
taret,vcl  virxtxdio  molcltioiis.  Si  tondt- 
titmm ,  nohi\z%  inucniemus  &  ignobtlcs, 


upoccn 


>$,  indodlos, 


duios  &  ad  pciiculaluctosjtcncras  &  mol- 
litcr  cducaras  pucllulas,  qwarum  caUcs  vix 
fcrupulus  in  pauiracnto cxtubcrans  pt; - 
gcracaDtcanequisarbitrcturglorix 
ditarcinccnfos ,  laudccxfufceptxop 
nispr"  ;  •■,!  &  nuf^'i:in---iratc  capc-Li,.- 
fc  r  .lltstori^  adbibita, fu- 

lita.:  .  ctu.lcata,parsciacc  ai 

pars<..i^  :tt:  uuocatat  hiaqaislubmcili,  lux 
l:ato  igaciofti,noDau[Ii  dcctibus  &l3ai3- 


DE  CERTIT.  SACROSANCT.  THEOL.  51 


Zcrhjtt  tt^ 


tibus  fcrarum  moliti  &  abfum 
dam  rctfadifrc£Vi,JapiHibusobruti.....;..un 
piUci,iufao<ii&  i^dLx  ruppliciis,ip(a fua  tur> 
piiudine  iotamibus.  Nullum  omiirum  (x- 
uiti.^  quod  vel  humana  cxco£;itarc 

maliL..»  '  :>>  fplcndida  &:  furibudafua- 
derc,vc!  inaiis  aulx  officina  potc- 

ratluppcdttaic.  Etcamcu ,  vcad/ 
TCQijmns  coDfcnbrum ,  tamcn  coua.u.tct 
a:quauimiccr,quio  &  hilari  animo  &  IztO' 
vu!tu,tolcrjta  omnia  >  vt  ip(a  (^itics  pcr- 
f  '     igata  ,  inuifto  paticntix- 

u.^  ..:  ..^^  -  ^....iwrc,&  viL^amfc  fatcri  co- 
gcrctur. 

£c  qux  caufa  paticndi  \  quia  rece» 
/etea  Rcligioac  diuioanolcbant  >,cuius 
lolius  negacioQepotcrantcuadcre  pcricu- 
lum,&  fzpcgloriam  confcqui.Quar  caula 
juiacrcdcbjntlcpoirnanc  vi- 
(...,...  .  i.s  tolcratos ,  immgtcalitatem 
bcatJm  coo(ccucuius.  Vidccur  hic  Dcus 
cumSathaoa  vfluc  ducllo  conflixillc,  ic 
vcrbi  tuidtuiuitatem  cx  SaibaoariguomU 
aia&ruiDaadAtuxiirc 

Atqus  hiv  pctinimum  argumentis  vfa< 


&:  iapicntia  .  ad 
.r.probandam.  Nc 
ti^lto  fe  c6- 


.mon$Hm:  cft  dmina  omni', 
vetbi  fut  dr  inicai 
veroturpifllino  lograti  an:m 
maculctficclciia,  (cdau'hoii fuoDco, & 
Chcin  n-'  ntamprxf^etopc- 

tam,        .j     j  .  . .  .    ooio  vcibi  ilhus 
dtuinitaccm  aftruit :  fcd  aHruit  tantORi.no 
«({icftf  rndicaroon  impiimic  Nili cnim  di- 
'  uiourofuiirrtilludvcilum.quum  Ecclciia 
ooodum(.IIet }  ooo  pocuilRt  iHa  ex  vcibo 
illoitanqujm  exfcmmi;  inco:tupiibili,Da- 
fci  'o  i'jiiiMn  Drj  &  pcr  (idcm  tlti  vcibo  ha- 
bitam  pat'tC(.  ^ficti  uatura;  diuioar.-Auto- 
titati»ipr..m  ocmc  I  tlccle(i«adimir  iltam 
confercndi  auck.<n(atem.  E(l  cntm  ab  au- 
thorcautOotiias.  At  krcK  iia  nun  Author, 
/edalunwu  v<.ibii(tius :  podciior  illocau- 
fa,origiDe,tcmporr,  Noo audimus obiici- 
^       cntcs  tcclcfi.  m  Scripiuraantiquior^^^quia 
cum  noiidu  riictveibnm  llud  Ii:criicon(i- 
gnaiu,  (tiuitiiia :  taltbuseTiimrauillislu- 
detc  iorr  (etJa,Qondccc!  Chiifliauot,oi(i 
dc'  T  'nsfadl:o^.Ndc(lEccle(ia 

it  .   .o  :  ftmeHmMtitris  («ntfrtt 

f*y        ,tu:  quamquam  fucncilia,quum 


hocdi^lum  ooidijcQc  aMofeio  Jcriptu- 
ram  rclatum.Fidcs  cnim  iftidi^lo.  tamqua 

diuino,habita,fccit  vt  Adam  &  Eva  Ecclc 
(ta  c^TcDt  Oci  i  quum  antea  eilcnc  traafuga;» 
dc(ettorcs ,  rcgoum  Saianx  dcfcrtori*.  Ec 
quidcm  xWicoLumini  vtrutitt,  fcd  vciitatc  i- 
p(a,vcfundam£torupct(hacla,  ideoqvte- 
ritatcm  pcifctcns ,  Ac  in  c6fpc£lum  humaD4 
genetis  ptofcrcns^tanquam  lodcx  ii.  tcdis» 
imocullos,pizcOi  &intcrprenUiu$:  fei 
interprcs  alligata  fenfui  ipfiua  verbii  &  <ii- 
dis  Scripturac  ,<x/r«<jia»>  ncqi/i^«ipf»n'» 
decct,!' julo  prohibciKC  i  oeq}potcll,pro- 
pria  imbcciUuatc&  rctum  diuioaruin  pto- 
t  :7impcdiia:  Scdopetjeprctiumeli 

tii..  j.-itate  illiusteilimooijpauciscxarai- 
oar-,ita  volcotjbus  l^oDti(icM$,qui  proraii»- 
&  puppimccrcittidiDisno(tt^,E(.clcliacaa- 
choutatem  conli  cuuut,  dc  Scnpruta tefti- 
hcantis.quod  fitveibum  Uci.  Ptim6,tc(li-  • 
mcnij  cfllcacicaK  vcracitatemtc(UoctSD6 
exccdic.  Vcracitas  Eccle(ix  eft  vetaciwt 
hominom..  Atillorum  vetacitai  impelfic»- 
£ia,  loconllans ,  (cmpcriocum  rclinqucnt 
^\iko>ici\x.zus.:  OHtnu  hcmomind»x.  Nc- 
qucfufficjf^-  .diccDtis,adfidcmtc- 
(timooiocoo. ..::^iam  .  Diiidc vctacitatc 
tcftantiscooftctilli, cuifititllificttio.  Ac: 
quo  modo  cooilarc  potctit  dc^cracuatc 
Ecclcf^x?  Aurcx  prx-conccpraolim  nocio- 
nc , autiirpiciriiiDc  tcccosfjcla  in animit- 
auditotUi  NullahomiDibosinoatacitDO- 
tio  dc  vcrac  irare€cclcfir,illius  initat.quat 
dicit ,  Dtum  tjft ztrMctm     mtntiri Ncnft>U't, 
Imprcnacrgo  (it necciTc  clt  iccmcialtqua 
i  i  imptcdioDcquinem .  aotio- 

tiioiccus  ,  a  '  !.  lotus 

imprimete  m  ..  ,  i-c.  .  ^  >  cxtcr- 

ois  taotum  ioftiumtntif  ttitihcan»  i  ic 
ad  iotctioiaanima:  noo  pert  ng^iis-  ^k- 
ternacigo  critimpre(riO',  quxnulia  poteft 
e(rcalia,q  (cicutix,ptobitatis,  &:  (.tpc  vcffP 
di<flitcfttraaoii  commonftratio  Atifta  o- 
mniaopinioncmtaututnparerc  r  « 
animisiilornm  ,  quibr  f  '  ■ '  • 
nioergo,3cDonlcicr.  citatisil- 
hus  fuprrmas  cfi 

Rtr.cruntr  '  '     •  "r 

authoiitatcni        .  ...    ...> .... 

'vor Mdit,mt  AUtUt.\!id  vidcottnift 


1.:  v.;t 


^  D.  lAC  ARM 

iddicunf  .fcptiusScriprarx.qua''-  '  '  - 
(ycautoritaccmrtabilirc.Ncccirc  ^  i. 
vc idi  dk\o  I  canquama  Chiirto  ptonun- 
ciarcfidcs^iiushabcatur.quam  ! 
prop^ct illud aailioricasqucJt  cou.  ^u..  . v i 
cadcmratto  tociusScnpturx,  qux  dic\i 
libus.  CoACCou  igitur  cilo  Ecclciia  ido 
booorc,  qucm  illi  habuitChuftus.quum 
vcrbilui  curtodcmillamfccit^ciufdcmque 
tadicem,ceAein  )  ptxcoocm&  lotciprc- 
«cm»dcfignauit, 

Vcrum  cnim  vcro,  quum  omnium,qux 
hucufquc  ptoduximus  aigumcaca  ,  &  fi 
qux  aiia  probandx  Scripturarum  diuiai- 
sati  idooca  funt.ncauc  ipfum  rcd\um  Scri 
pturaium  intcl!c^!um  nobis  apcrircncquc 
lcafusiDCcllc  mis  nortris  obfigna 

T^qucanr,  quibustamcuconl^atfidciccr- 
titudo,quam  a  nobis  rcquiric  Dcus,&  rcr- 
bofuo  prxflari  portulac  :confcquitut  nc- 
cenario,  ahud  quid  ad  liU  omoia  acccdctc 
ficbere  ,  cuius  cfficacitacc  ccrcicudo  illa 
meotibus  noflcisingcnerccur  hoc  tl\, 
<kquo  ccctiahuius  crjdbcus  parcc  diclu- 
rps  nosicccpimus. 
.  .  Dicimus  igicur,  &  vtw,  ji>  lufcrorum 

n  c  potcis  tccbmantibus  in£cmioamu5  ficitc- 
■  yamus.Spiricumlanaum.cuiusiofpirano- 
nc  locucifunchoc  vcrbum  fandVi  Dci  ho- 
miocs  ,  &  cuius impulfu  &  dudu  vc  ama- 
nueoiesiniusidem  ipfuin  hccrisconfign»- 
runc.auchorem  cffclacisillia$,cuiusbcnc- 
ficiofcufuum diuioorum  iDtclle^lumpcr- 
cipimus,&  cffciflorcmccicitudinis  iUius, 
qua  fcofus  iflos  vere  diuinos  cficcredimusi 
it  aurhorcm  occcflarium ,  cifc(florcm  fuf- 

.  f^.m  m  -1    ficicntcm.  Ncccflarium  dcmonftrat  Scri- 
^  _      .  ptura.quum  dicit:  Semo  nouit  ant  tnDeo 
I  truiOti :  Se:  ■  lefum  dt- 

ciL,  Lj.htihum  nifi  ptr  itfniinin  fnnciMm. 
Sutiicicotcm  vcro,  &plufquamfuiticicn' 

j.Cor.t,  lo,  lenictadic  Sctiptnra,  diccns  :  Safitntiam, 
tjHMm  Deu4  fr4.finiutr»t  MdfMlutem  nojlram 
ar,:efieul» ,  retteiauit  nobisDem  perSptrt- 
turn  :Spiritu4  inim  om»m  fcrutjuur  ,tttam 
;  uetDei.  SufficicdscrgoSpiricus' 

1  iaatcanorum  Dci  cogoitioncjiof- 

;         jHcacilfima  coiuudc  rcuclarionc' 
>  fuiHcicoua  aoQ  ^oicfVcxcoIli  am* 


INII  ORATIO, 

pttus,quamabcodcm  Apoflolopaulopod  ^    .  . 
commcodatut,dicentc.-^M47i/;o;7»0j^ir/fH«-  J'^f' 
/w  id  c(l rcuclacioots  iiltus patticcps.^mnM 
'  licMt  ,  tauquam  mcntcm  Chtiiliha- 
■  .ispct  Spiriium  Chrifli  I  quem  acccpit. 
Eiuldcm  fuiHcicotix  ptxco  cfl  cbrinimus 
loanncs  Apoflolus  ia  fua  cachohcai  hit  ^  j^f 
vcrbis;  Vncito.quAmaectpiflisAbeo.mMnet 
in  vohti ,  ^  non  nectjft  baietu  vt  ^ui  Cqtutm 
ws  doctAt  ,fed ficut  ipfu  vaHio  dofet  vos  deo- 
crax  eji,  (j»  non  merul>tx, 


mnn 


T  1 


dociti:       '/..itjtbirr  Iicm  .•  ejMi ^ ' . .: ■•  i  .lOAr, 

inFiliitm.habet :  :iminfei}jO.  Hiuc 

Apofloius  Thcllalootccnfibus  ••  Euange- 1  Tktjf.i.j. 
ttum  nnfirum fuit  erga  vot  nonpir  fermonem 
j^^ium.verum  etinmptr  virtiuem     per  Spi- 
rttum  /Mn^um,(Tpercertititdinem  muUam. 
Apcrcc  ]  'udincm  ,  quofcrmoocm 

Ruaogclu-.^ijiUDcf:  '  '  virtUtiSpirir^ts 
lao^i  adcitbucos.  i.  ^  jc  Punt:; 
.Muicos  lacfhre  Spititus  rcuclatiooem ,  qui 
camcn  illa  ipfia  fuot  dcflitutisitaquc  in  lila 
tuto  quiefccrc  non  polfc  iidclcs.  Bona  ver- 
ba  ?  AbcflobUfpbcmu.IaclantludxiTbal- 
mudfic  Kabalam  ;  Mahumttaoi  Aicora- 
numluum  ;  gioriantur  vtriquc  fc  Eccle- 
(iamcilc-  An  crgo  Scriptuix  V'c<cris 
NouiTc^Bicntifatiscuto  ctcdincquicfe 
diuinam cWaflit manci Ecdcfia  vcra  mi- 
ouslcric  Ecclcfia,quiaifium  citulumfibi  at- 

rogancFiliialicnigcnxjIaccroptnioocmac 
lctcociamhxcefl  dillindio.-  opioaacucie 
fcirequiicucraoclciulitucqui  iciunc.fcirc  . 
fc  ccrto  cognoicunc.  Spirttui  ipfe  tefiatur,  ^'^''*"-f'f' 
Spiritum ,  td  eft  ,  doftrinam  Sc  fcoliis ifta 
comprchcuibs.T-friMr^wfjf/^.Scd  ifla  cefti- 
ficatio  Spintus  qux  fitin  nobis,  c6uiaccrc 
ocquicaliosdcvcnraccvcrbi diuiai.  Quid 

icccvbi  &  ilios  adi^aucrir.adflabic,  lomn.S. 
U  luiitant  £cclcfix,qaiow»»«m/  ' 
trniAudiott  (^iiifctnt  M  PMtre,f^  ,.;  ad 
Chrifiu  Nc^i  poccllrcflimooiu  vllius  Ec- 
clcfix  couioccrcomocsdc  vericatc,&  diui- 
oicacc  facrarij  liccraru. E  rpcnuncur  Ponci- 
ficii.quifolisfibi  Ecclclixnoincarripiuor, 
pai  il  ccflimoniis  i  pfaru  fi  ici  habeacut  a W 
i"     ■    .iRoir.Ji  '  irunofuocad- 

n  V..       .jportct   .  :.ilcclfcccfVi'  o 

oiam,cui  omacsdcfcrrc  of  oncac-  Ir.. 

TcltiT 


Rom.io. 


.ii.i: 


DE  CERTIT.  SACROSANCT.  THEOL. 


Tcftimonio  Chrifli  IfiqnTr;'-.  Jcfcric  o- 
porruic  ludxos  arntinon 
dcbchant  contradtccrc  I 
lorumprxdic  •        •  • 
cnnBinurj;  , 

tumltfdidi  rum  Gentilcs ,  linc  rxccprio- 


ic; calc in  Ecclci 
monium  »  cui 

I  s  u 


•gamiis  I  5c  cipci 
n  c.xllitiirc  ,  uccdum 


tia  ttu  _ 

cxnarc  i  Sc  oitequam  cJttliturum  ccrto 
Sciipcuris  ailnrramur. 
fjnf^us.rclV''     '  - 
fcaor»ficclc 
ilbm  .  &  illius  aatb 
ccrtitudincm  ill 
obfigoct.    Vtuu.  ...  . 
bcncpbcito  voluntatis  lnx 
dam  ad ifti  muni.i  f 
rum  ilIuJ    ■   ■    •  ' 


ficris  S. 


Scd  foric  Spiiitus 
irtiusauthor  &  cf- 
•it.  vt  non  nifi  pcr 
iitcrucaicntc, 
;is  infpucc  &. 
..jtos  (aD^tuscx 
,  organoquo' 
•codum. '  Vc- 
1  vctbum  Dei» 
ihcnfum:  or- 


loduclum  1 
im. 


ganum  j 
vant 
cian 
gic 

vci  bi s.  Vtntts  eji ftrtn^Dt:  c 


prol.uum  I  Sc 
Cuius  c(Hca- 


ir 


c  ptatlones , 
fcdunidicitu;  . 
tx;\!tdir:t  ,  atui; 


cgrc- 
)$  hit 
&pc- 
'it 

•.udicat 

Lulo  :  lutiiiejl 
r  verliim  Dei, 


Sic{uishic  .nclus  Ecdcfix  interccdac  i  illc 
cll,<ju*^  iII->  in  vctbi  illius  ryiKct 
tionecft  occupata,  &  (cdul.im  .  ^  w.    .  illi 
diuulg^ndoi.npcndic  :  qnamquaidipfum 
ooQUmcfl  Ecclc/i.i  ,  quam  A^(>jhlort$m, 

Pn  ' '  '  '          '  ■iJlorum.O' 

.  c.i    ..  cuit  opcra- 

ti.^s  A//  Ticorpotislut.quodcft 
Ecclciu.V  ciun  '  ircrunatu- 

r3,tumcammTu.i, :  :  ol.lcruao- 

dum  iprrm.iin  caul  ..  :re  vltcrius 

aciioQc  fua,  quam  tolhumcntatu  potnt,'& 
Spiritum  fjoctum  omocra  vim  vcrbotri 


cicns,&:  vcluttarapadcmcrcmcoll.i:  . 

&  fuaimmediaraadlione  infpiraos  &  ob- 

:it  Poot         ' iisnonnul- 
I  iidcm  ing  .1  ■    ;  ct- 

.juenoo  mliEci 
tclhmonio  producidicunr,  vr, . 

'   "  latthxi,  vcl  La^a.  ,  dil- 

 i.iin  Canooicumac  .^po- 

•.1  ■  dilhn^oerciotcthaacvt.'I  il!.i;vi 
itj varianc  cxempbiM  V\- 
c:«.  dcillorum  afluum  pon  Jcic 
.  :c  fic  concrouctlla,&:  o  ;  rr'!qae 
ibEcclc/laprzilcocur,Doo  r.  M- 
•  o, iftjt 
■  mcm  ai:     ui ;uui  <. . 
o  inprxfcntiaium  , 
volcote  dc  iliis  pcr  occanoneix}  cxplici- 
turus. 

Vidimus  hucufquc  >  Clatidlmi  &  Hu- 
mnoinimi  Auditorcs,  Dcum  Si  Cltridum 
cum  Spiritu  vtriufque  .  vtramqueSacto- 
fan(ftz  Theologix  noftix  paqi;,  ;-.|e- 
rc.  Si«^ir/7Mm  quxracur:  Dei<-  _  ?//f 
4  5^jr//MDobtsmonftraiur.  Si4»/ 
currit  vltro  Df«i  (^C/;r//f/«  ,  pcr  HpintKi 
opcrationtm.    Siyfwri»  propolit';;^- n  'uca- 
mur;x'»WDoftia  fi/wD»<?  o' C         .  ot- 
fcrcnoo  Bifi5/'»r//i«coramuaicattonc  ob» 
lin     '       Si  dc  iplddoAiinx  -r 
co:         j  inqui:  .".m)!"; ;  D.'!'t!..    ,  ..^.'.ipcr 
cfficaciam  Spir:  .  mcuccs  ao- 

ftras  cvnuiocit  cLi  iliimC)&:  haoc  cordibufi 
obngnatpotcnriffimc. 

McticocrgoIX-n5:  Chrifto  ,  i-iSpiritu 
fa nilto,glotia  omi,  rcuelationifdc- 
bctuti  mciirogratix  iliisj 
^iim.prQramaugullo&:  ij. 
bcncficio ,  agcodx.  Ainull 
agcre  pofTanQUs  gratiorcs , 
darcgloriofio 
intuitu  &  dc< 
bilisffbicdli  ct 
tota  meditationc,ncabcrrci«ius,3d  docl  ri- 
nxreucbtJooem  confugiamus.  Ex  liln:!. 
vnius  vctbofjpctc difcainus ,  aidcoti  •' 
dcrio  8t  iodcfcilocurfa  ad  fcopum  ii 
vkimum  ,  &  be.  n  fincm  vr 


lumfao- 

•-.',;^ 

i^loriam 
uuumcDcis 
!!i  tain  no- 
imus.  ia 


.ibKa,vtquod  vcrbotantumfuadct, 
tplc  perfuadcatjicofus  diuino«  vctbo  obii- 


quapolU-avticur,  canu  cfficicincc  ,  ooftrxcumDcotivi.-i.:.uocoatcndan 


nufquamdc  vaiicacciftiu^rcuclatiooisdu- 
H  biua- 


D.  lAC.  ARMINII  ORATIO, 

bicaoccs  .  fcd  certa  fidci  plcrophoria  i  per 
Spirirus  fan^li  iurpirjtioncm  &  obfi' 
gnacioncm  mencibus  cordibufqtic  nofliis 
imprclla.vcrboiftiadbarrcDteSidoncc  c.in 
dcm  c vadamus omncs  in  vnnntem  fniit,  cr' 
mgntiionu  Ftlii  Dti ,  in  vtrum (■erfeflHm  ,  hA 
Tticnfuram  flMitrs.aiiuUi  Chrtjli  Quod  vc 
Dci  '- 1 '  ''■.cocillimusl'ater  nobis,  i»  Ftlio 
tiiu  (A  ,  ^tr  commH)iic.ui:nem  ftnQi 


lefacit&  prope<^<M.'«n»;  ncqaeboDaaut- 
bus  aliquanculum  rcfocilLicur,  ad  amumm 
dinumcrare  :  futfictct  abuodc  vcriuti  ifH 
Hrmaudx  ,  vnv         -  nis  admodum  ^^'Jir» 


t 


  ' J   t,w.^  .V.-., 

5/irf/iMcooccdcici^i^netur,fupplczillum  t  Rcli^ioois  Dotitiacoli 


oro,  &  veocro: :  illi  lic  laus,  honor,  &  glo- 
iia,in  lcmpitcf  ua  (i:cula.  Amcn. 


OR  ATIO 

Com^  oHcndo  diflitlio  Rcli- 
gionis  inrcrChriflianos, 

haittd itbJuaon i  II I. Ft:b.i6o^, 
cum  RectdratHiwdc^onerct . 

NVlla  •vnqii.im  ,  .  pcccaci  ic 

ci!      r  lu.urr. :.  ,   ,  tambcaia 

cxititc;  i,qua: nooalicuius  mali  lu- 
terueotu  tuibata  fuciunc  :  ouila  viciiTim 
cammifcia&  inrocninaca  ,  quin  obbcnc 
aolcncix  diiun^  in  humanuni  gcnus  ccdia- 
icgratx  pia.'lcatiam  ,  aliqua  booi  dulcc- 
dinc  conccuTpctata  tuctint.  Tcft.uui  lioc 
•mniun  r-.-,rnni  cxpcricBtij ,condocci-a- 


vtiiulqi  prargra;.    .     ;ili  bono  dircdc  o 
politi  »74/ic6mcir oriiio  Bonum  illud  c 
quod  diuioa  clcmencia  huac  o<bcm  no- 
Uiumillu(lrifacro(aoclac  vcutatts  (uzful- 
"otc  irradiat,  &  vcta:,  hnccft ,  Chtil^ianz 

tm  hoc 


ciuot  I 
qujtum  iii 

QC,  (i  CUi  VK.. 

boni^run:  !< 

cic 

ic 

r'. 

kt 

»ti 

m 

ii< 

uruL  L 

oon  nc. .    - .  . 


utum  pofuiorum.  Ex 

ntuitu  &  comparatio- 
..  ....  r.prc 

.  -n 

ctum,na;  il- 
intcm- 
iu  cum 
.Juajca 
.u'i//4  homt- 
;vUin  rci  (pcci- 
.icum  prxicntia 
Dobis  cofiaito 

o 

monMicm, 
. , .  ^  .comnium, 


qux  lohanc  fcculi  clau(ulaiii  iouudarun% 
uuloiumiid cniro tllorum  lafiaitas di£cj- 


elL  qiiodhumana  /iuc  loiL.Lia  nuc  pcrucc- 
litasclarxiflius  vcritatislucem  ,  nigra  cr- 
lorum  adfpctginc  contamioat ,  &  voius 
idius  rclinionis confccrancos in  varias par> 
tcs.iino  &  partium  paitiLubs  ,  liifli  .iliic  Sc 
difccrpit.  prorfuscontraipluis  Chnfliaar 
Rcligiooisnacuram&  gcnium.  Cuiusaa^ 
ihoi t princtfspacM tdo^wai  ,  Euangeliuin 
facH ,  profclToics ,  Jl/ti pacu  nuncupaatur. 
Cuius  fkndAmenttim  cft  pacijuatio  intcr 
Dcum&homincs  ,  fangainc  p 
illmscohfcc'^.!  /ri«/'//<w,  vuaqtic  ...  ^  .4- 
ginainculcirumi  pacc  (}p  concordt.i  ,frU' 
iitu  ( I  pMx  (ygaudttim  ptrSpirituwi 

Jc  niquc^wif  c  1^/»** 
,  :ccina.  Tametfi  autcm  vctt  - 
tacisiltjfax,pcrChri(liaDumorbcmfparfa> 
D<  naoimum  mcumrccrcct.&praE- 

fcu..i.  Liurior  iltius apud  £cclc(t.it,quzte- 
(ormacioncm  profircnrur  incuicus  vcbe- 
mcarcrcxhilarccrdifficMi  tamcn  non  po(- 


fum.quin  •  '  ':o  ReHgictiii ,  qiiod  Chri- 
fliauilmui;. .  ...igaagtcDX  inllai  pcrua- 
iic &  mifcrc  vaflat,  ingcntcm onimo  dolo- 
.rcm  concipiam,& (arbitiorivna mccum  0- 
mucs ,  qui  Chridum  ciufquc  F  '  '•  m  a- 
maocnili aaimosgerat  .Vlaipc  .  .  liu- 
riorcsi&ptzcordia  plufqaam  qucrciootCH 
b'  '  '   i  ztc  c     '  ' 

.i...amc impi..  .,...;. 
\wAtvbiqui(iicltf,iltdem  f^manum  h^iet. 
vcincclcbrihac/4;»<;^^r#,vbi  mihicitrcce- 
pto  &  laudubili  morc  ,  hicfejiiuttaiejita- 
licmica  ,  diccndi  ptouiocia  c(f  dcatandata> 
.;liquid  dc  Religionu  inChrifliaDO  oihctitf' 

fdio la  mcAwim  piofcram.  T'   c;n 

panibosmatctiam  circumfciil .  ..  - 
enitn  dedijfidio  ipft      malit  inde  txijltntt' 
bui  dijjeram.indt  dttitn  caujij.dtaiqut  de  rt- 

mtdiit. 


DE  COMP.  RELIG.  DI5SIDICT. 


mtiiu.  Trtirmp»rs  necff^fatfm  mali 
(ollendi  concinec  ,  Pcj  Oi^H/M  quo 

tolli  port»c  ,  cui  fcnjit  .  prxfcribic 

Omncs  /imul  iunvfla:  rationcm  confilii  a 
incfufccptioxpiicant&  iuflificanr. 

Dcumrero  pacis  fupplcx  oro  &  rcnc- 

r,,.  ,  ...         ,1.  ...  ,  .. 

qu<  .ta  &  Hcciclix  Chstltianx  lalu- 

tai:  i  ,  ad  ipfius  qloriam  &  no- 

ftn    m.  Avobistutcm  ClatilTi- 

mi  &  Humaniir  Audicorcs,  pcto,  vc  bcni- 
gnis  animis  &auribusaudiatis.  S(iu'tiin 
lingulapctcurramjindicispotius  quani  o- 
ratoris  vicc  fuofcns  .  nc  paticntia  vcflia 
abutar. 

A'  '  i.i.u  .aaimum 

adv    ^   parJtimfinmi- 

las  conddercmas  ,  fiucplurcsjliqua  intci 
fcfociccjcc  contcntas.  Omnia  cnim  Sc  (in  • 
gula,  co  ipfo  quo  vnum  quid  funt,id  ipfum 
luat  quodfuDC,  &  in  coquodfunt,  vniont 
iAa  confctuantut.  Et,ii  pcrfcdiioois  vl- 
tetioris  iadigafunt&:capacia,  cadcm  por- 
tovnione  corroborantur,  augcntur,  pcxfi- 
ctuntur,  vfquc  dum  taminum  iibi  a  natu- 
ra  vcl  gratia  ,  vcl  vtriafque  authorc  Dco 
prxtcripiumaflcquaatur.  Hoc  ipfumad- 
eo  vcrum  cfl ,  vt  &  in  ipfa  vniont .  qua 
Dcus         efl&:  fibi  fcinpc-       '  fr, 
fuaqa(>omnia  iibifimul  pixi^.  .    ....  ns, 

illius  bcacitudb  coafiHat.  Nihil  itaquc 
uatutzrcrum  .  tum  fingulari  ,tum  vni- 
acrl£  ,  vni  \  -  '  ucnicncius  aut  dcfidc- 
rabiltus:ui.  quoomnia  dcflatu 

fuo  dcficiuntprimmn,pauUciro  miouuo- 
tur,tDccrcUDt  dcaiquc  ,  noxium  magis  &: 
abominabilc.  Cxcctum  vthontin  8c  vmo' 
»'u  funt  diifcrcntix.  Banum  itlud  prx> 
ibntius  cll alicro,  quod  infua naturacx- 
ccHcnriam  habcc  prx  alio  ,  quod  com- 
inunius  cfl,  quod  durabilius,  quod  fum- 


S9 


qtiam  Reiigionif  n'\ni  tam  ipftu</otini* 
naiura,rumci?  promanantia  pa- 

f<^f^'/'"'  'cbimusm 

>iiJJlJti^..         .      ,  '10C**- 

/*<?«w»proptf»one,jn//f;  ocdiu- 
turr  ^:Hm)\\c  clt  Rdtgto  Chrifiia- 

'     'i-s>  vciuinDei 
^)ntini;t .  ac  ic- 
-iu(quccuJtum:fifinem  ,  vnicum 
...,u^;iinv(t  n  Chnflo 

vicillimUc.,  ...iUumqucoobikumre- 
ligandi  A:  conuincicndi  ;  vndc  etiam  no- 
u.cniplumRcA: 

.rblttaCUT.Vca:  . 
virtur,  &  rx  vtraqnc  i  ,f^\. 

IB 


ht  hocqmdcm  non  modo  tn  reipfi  ,  fcd 
ctiara  incxiftimationc  omnium,  quonifn 
mcntibus  Religionit  notio  cft  i  ^ 

hoc  cft  totius  ho.Tiioum  vm  .s; 

quosnonrationc.  fcj  rttigiont ,  tanquaim 
proprnfftmanota  ,  irdiquis  animantibus 
diflinguit  idcm  Firmianuf.  lam  veto.  fi  af- 
fcaiooi  crga  rcm  modum  ponit  prxcon- 
ccptaanimo  dc  illius  valorcopimo,  pro- 
fC0liOinRelig(.v^r;>;  olititict  lo- 

cum,arceinqac  ..Rdigio- 
li  •  Et  quodampiius  cli,li  luxta  Uern.ir.iunt 
&  vcritatcmipaim,modusanuiidi  Dcum 
fit,  fincmodo  illum  amarc  ,  propcnfio  ia 
Reltgtonem,  cuiuspotiiTima  pais  cfl  amor 
m Dcum  &  Chiiflum,  finc  modo  cfl ,  tcr- 
mini  cxpcrs  &  ignlra  mcnfurx.  Hoc  cfl 
I  ouod  ipfc  author  Rcltgionit  noftrx  Chri- 

tjl medt^nui.  Refpc 

:ihamori, 

'  no.hoccft 
fummamb.  iac.qaumno- 


mo  ioMopropitiqnius.  Ita  &  vnto  illaprx-    rirhuius-vwwn/j  vinculum  &  elutinamcf- 
/labiiior,  qui in rcconfirtitprxflaDtiorc,    fc/t*/>^/iiw<-Ai  - 
adpluie^pctiiticr,  durabilioi  cft  ,  &:  pro-"^  Hgionis  dtjf.i 


r 


xime  f«;«Dr)»cofppingit.  Reltgionis  crtjo 
vmvnioftxW  ■  '  i.  Vcnim  vc  Ifonta 
tximiu  oppolic,  -  rijiniii  fuo  gcncrc 
/ijatpc/Iiina  >  ica  ouilum  dtJfiiUuu)  ictnus 


cur.  Lariflim»  prxteica  ghfcit  &  diflundic 
kkiUjft.iiti,  Mcs  euim  inaoluit 

quotquocC/...^.  •         lacris  luoc 

luiiiitu  Ncqucfusu  .cutujro- 
H    i  fit..iu 


60 


D.IAC.  ARMINII  ORATIO, 


fircri  ,  imo  ycro  nemo  in  Rttigioninitjftn- 
fmie  ncutcr  cflc  poren;.  Narn  qui  ncutri 
(Lindcotiuir.  fcntcnt'  'tt|  voa  cx  hif- 

ccquatuorcaulisnjo  .cir.  Aut  ipfc 

rcitiam  abvtraquc  li  uTjrcntcotiam 
fouctin  RelipoHtChriJtianA  ;  a»it  aliani 
v         C«r//?;i»««mcIiorcm3rbitratuf ,  ZMiChri- 
JiiMiAm  &  aIia>  xquiparai,aut  dcniquc  nc- 
c[ucChr$/iianiwt  ucquc  vllam  atum  colic 
iusncutcrooncIk,rcJ  tcr- 
!        ;oU.  >:.iiidcntes.  Sccur.dus  &  tci- 
M.is  vuiucifc  a  ChrijliAnA  Rehgiane  dilH- 
licnt,  coiusax  o  ujta  lunr.quod  ipfa  veia 
fit  & fola  vcra:  non  cniin  aJmittit  alias  vt 
tcc»tpaganomini<f//j/^.    Quod  amplius 
eft  ,  ^cuodus  cft  iuxta  ChrifitA- 

TJAm  R'  '  '■>» 

tjfe  Dei  c  - 
i.loAn.i.  ^ 

ciata  rcatcnria 

ucrfanonnnum  mn.;  •,  &  gonctalil- 

Um'i,<{aodcl\dcReligicnei\.i\i  in  .  paual- 
tctacenfctur.  Eftdeniquc  \\oc  dtJfiUium 
maximc  diuturnam  &  pcnc  irrccoocilia- 
bilci  cuiustci  duplex  miliicJuCircddi  pof- 
fc  vidctur  ,  vii  jquc  cx  ipfa  rcligionis  ua 
lui  1  •'  >i.  V'nacft,quodquum  Kf///» 
vcu  xlbinctutcnc  icsDci, illius  V- 
oiusarbitrio  &  difpcnfationi  fubdita ,  ho- 
minum  iuricxcrota>  d.  !it  tan- 

quamnormaviia:dirigci--uL  .  ubciiari 
circumfctihrndafjnon  vtfciuiatl^j^/*  Rt- 
•r  omnttlacui  accommodc- 
•  homini  fas  non  cft,  ita 
.utiioiitJtcm  iftam  ai- 
tiuodcumpciiculo  C»- 
tur  ,  fi  vcl 
uiuoium  au- 
c(l,  vccuinad- 
.iocant.uifi  vi- 
'  tatedaba- 

_          .cm  ,  eiuf- 

ic  vitamluaro,  nen  pe 
viwt  ifti  con- 
..  lii-  V.  i ...... Tcrtnm  ad- 

.at,  qux  iaopiuiunc  C(.>;'.ii!bf> 
quod  vtraque  parsfibiabaduerfariarua  vi- 
t«m  &  Qlutcm  xcctDaro  abmdicaii  co  ip fo 


«M/Alli 

vii 
ro. 
lut 


purcc.  quo  Rtligi>ntm  illius prjcfua  impro- 
bat&  cootcmnit  ;  quxiniurta  vidcturcf- 
rcgrauil]lma  :  PAcifiiAiionu  autcm  omnis 
loitium  cdab  iniutiaium  obliuiooc  ^  Titn' 
damcncum  in  caium  oroilTionc  ,  q' 
tali  ptciudicio  pcrpccuo  vidcntui  conti* 
nuaii.  Huius  dijfi.iii  naturam  iflam  quum 
probcpcifpcctamhabcicoc  Magnate&,  co 
iplo.velciusfaltcm  pra:tcxtu.fxpe  vfifuot, 
fibifubictflos  odiis,  diflcnfio- 
.  .. -i  .>,qux ipfi cx  aha  caufa  fufccpc- 
rautiinuolucodum:  vtpio  arbiciatubouis 
illoturo^Sccoipoiibus,  qujc  pro  dctcolio- 
Dc  anttx  Kf/f^/0nx)  facilc  d«.  fi, 

voct!>  pjis  potircaiur  •  quoi       .  "■ 

aunquam  cuafifllcnc  hac  opc  dcditi^ 

'ri  facic  •  v(  vc' 

.......  i-rr- 


inultftudo 


vt 


.-tunti 


t.'  .1 II L 


rnun..  ^  t^r- 
■  ili  crtv.i.i  & 
)ft[o.  Vidcor  au< 
arcin  adduofum- 
'  fiiit  ab 

...  in  M- 

aiiimos  us 
t  j  lupiimispioli 


Tl- 


c  voquam , 
Natuijm 

illtus  vtcui..^  lUimus  ,  lui.  .  .  . 

poodcrc  gtauilhmum,ambitub(inimutn> 
tcmpotcdi 
ro  qua:  lil 
(iutiuof^f . 
tcm  tniht  liloiii 
ma  • 

ejj- 

Jlcrtor.i 
eferAti 
bifatii. 
pulus ,  . 

j';/4;i.iaittculuin,  ilcquonoo  hat  diucilari 
imo  &  conttatiar  fcntcucii' ,  v  '-o» 
vtinquoparsvna  protam&pL  .li- 
catisioo(t.cuic,a]ccrahoircuda  iic- 
mtam\  :  quohipictatis ;  .pi- 
ccni  wvtiaodamidololjti  .t|pcl- 
ic.  .  ^  c conttouctlus  .igitaii  tntctvi- 
roseruditostgiaucs, ezpcrtos ,  magaiqu^c 
oomiuis  ,  ncquc  taiitam  nmv  '  :  la 
vita  motibulquc  contcQdctun,  ..  uc> 
pauciara.  vt  citdcic  auHt ,  Dcuin  hifvC  po- 
tius,v;  ibus  I  qaamilli^  .u» 

Deritaii.  ....,,,^ic  ,  labitui  in  tlLn,  - 
tioncm,  vccxiftimct,  Re!i^ionH  ^  . 
obfcura  &  ioccrta  cflV.  DHLitAtiontm  tfbmi 
fi  cxcipicc  ftudium  iaquiicudiaiiquod,id- 


f 


DE  COMP.  RELIG.  DISSIDIO. 


ipfuin  obortis  didicultacibus  dctcracfccc 
illicOi&  lucccdit  mera  verit*/it  mutmenii*, 
dtjperaiio.  Q«i  cnim  fpc 
lemfcinucnturum  ,  <{uiini  ^  nsj 
piis  .an  tlia  folisSciiptuiis,  an  edim  cta<ii- 
tion<busDou  rctipttsconcineaatur ,  dtfpu- 
tan  iDtcllij;at?quum  vidcat  lipc  dc  vcrl^o;^ 
oc Scripcuraiu incidctc qux(lionc"i  ,U  !i 
Hcbrzifc  GiX(.j(Vimooisn< 
lcm?quii  imvtro- 
rum.qut uc.v ^,.  i. icutcntias 
noh  rai^  tcibiiionii  vuc  cicari ,  iplc  vcto 
injtcrnxtaottimlinf^ua^gQarus.libtisal^is 
dtrtitutus.ft  I     '      ■       '   '    icin  vcr- 

naculaml  ng.   ^  ,:uqujiTi| 

ficripotcU.vc  DOo  inhancTcnur opiuio- 
Dcm,ncmitiiquh! 

de  RW/jMMiuapitiou  , i.,..     . .a.  u.j, 
guarum  pcticus,  omocs  tradtcioncs ad  vu- 
^ucin  Qouciit  f  otnoiumque  Dodorum 
icripta  czadlc '    '  '  :ic,  &  illoium  dc  fia- 

guiis  dogmac  -   .iitias  acturatc pcidi- 

dtcetit?  De^trMtnnem  vct6  quidrcquitui? 
hMt  perutrjtjfifnii  ilc  cora  Rcli^ione  cj  inio, 
aut  tthnu  Rt/igionn  aiie^ioSc  Athftfmm; 
▼ndc  ^cimtnat  £/i«<rr//'OTw,  infclicisar- 
borishudibuspcililsotior.  Quum  cnim 
homiois  auimus  de  vciic.tce  inucnicnda 
dcfpcrat ,  &  tamenpriir.oirupctuomncra 
Rtltffonii  ic  lalutishix  curam  alnicerc  nc- 
qoit,  compclliturtrsC  Jcandx 
conrcicntij;  commin;: 
cc^fc  noo  clle,  vipop   

gionis  cognofcat  ic.  czplocacum  habcat>  |  rcbus  piiuati  tum  pi 
quid  crcd  Jtifed  id  folis  antillitibu? 
bete ,  quorum  , unquam  y4//<'>;r' 
fMluil  sntmarum  reJM/urorur 
adfcDtifi.i  tioncfij 
aoo  raio  :  >i  Itiftunuu.iL  :^  ...... ::Ui- 

lescompct   caufa  :  Aut pctiuailcbit 

l^biiOmoemcoitumDco  bonadcuociant- 
miiotcntioneimpcnfum,ipfigtjtumc(rc,    latriii  clt 
idcoqucioe/»»/Rr/»^/fn* ,  modoillamcx  '  Rtligtont. 
coofcicotia  obferuec  i  homincm  ialuati  lithpicuit 
pctlc»  omocfq;  (ctftasparilocohabcodas.  tiamJ 
Hifcc  opioionibus  ,  quzcxpcdicam&  o-  dtuini 
mnimolcAiJ ,  quin  &  peticulo,  vc  puifftir,  ciucoi 
catcotem  monlbanc  vtam  pacincanda;  Eihxcquidcmipabai//^»//^/^ 
coorcicDtiX)  imbutii  Doomoaooaiocic-  !  proucoiuot.quum  iUiuso/)rr4riV>mcaci  tn- 

H    j  cumbtc. 


61 

rum  diuin.irum  fludium  dcferunt  ip/J ,  fcd 
&  ftultitixaiguunt  illos,  qui  laboriofa  in- 
quiruiit  opcra  ,  quod  ioucniri  non  polTc 
r4ltux,quaG  dc  induftrii  o  irrsm inquo 
inlaniant.  Atverononn  jisex 
JeJ^era/iont  ifla  in  ttheijmum  laplus  cft. 
Nam  quod  vcra  Numcn  i^f/;^»o»edcfpc- 
laiicvolcrcab  omui  illius  cultu  citia  ma- 
lorcm  ooxam  abftiocii  pofleatbitranturt 
proptcfca  quod  nullum  oifi  a  fc  prxfcri- 
prum  cultiim  gntum  habcat  Dcus,&  pra:- 
iniorcmuufrctur.Iuuat/^o?fr«//^»Mirtius 
c£caciam  inoau  nonnuliis  ingcoiisirr*- 
/  .  quxcxcufjtionesadpcccataca- 

p  ..  , .. Jiblaudicur,&  natluam  Numinis 
itrcucrcnciam  pallio  iniicdlarum  de  Ktlt- 
gienc  '  rubit.  Scd&rduplici 

al  ata..oi..  .ui  ,  •>;-./« 

10  orbcm  Cii 

cft  ,  quod  illo  um  atictc  tiima- 

mcnta  prouidcntia;  u.aiua:  ,  quxomnis 
Rehgionu  bafis  cft  ,  vchcmcntcr  concu- 
ttuntur :  quum  fubit  anirnum  cogtcaiio, 
quod  pr^  X,  fi  vll.i  fit,  primarium 

rnuous  ciiL  .  .acatur,  catillimanr  filiafn 
fuain  Rtligionemia  tam  cljtjjlucc  colloca- 
re<  ^comnium,  quinon  vluooculosiibi 
c'-'  '  c^HibuslItP      '"  •:t 

niscoaii  tusdiui- 
nt  cxcrciciudclittuti ,  pttoio  lo  tnfciciam, 
'      '   •    '        culcus ,  indcin  ipliim  im- 
.   .luur  romij;itautcmilli$ 
tum  alicox 
uuni 

^  ..... :       . . ,  '  ,  ,r. .  t  in- 
,'tnon  purat.  AIicn.TP,quum 
pats  lu^^ctior  n  cartus 

prohtbct ,  vbi  kjL.  'i  tr>  & 

fii;tjs  litu  iilM  pl...   ou- 

lucotia  ltr/;^rt}JM/nixah)Odameotoprocu-* 


or  in 
ilu- 
cn- 

j  i^uo  luio  la  oit<  - 

ir. 


m 


cDmluc.  VtinamTCi'oliicrubnflar'>&  men- 
tis  m  nulj  .  vbi  propriam  kabcc  domici- 

cnta ,  in  ipfos 

.li   ii....'   -■  r    At  va^^m 

mciim  votnm.  Tjnropcrc  nnfi  i;>liiin 
pcii  numjci  )- 

r  .  vt  pro  jiuiti.iiu  ...u.  Jiii  jn- 

opcnsabiirjtur.  Nam  (juuiu 
•  mnismoium,  fh]diocum«o- 
;  u,ad  amorcm  conciIijDdum,& 

(lii.  ■  ?r»  quxuis  ad  odr.  ^  i-nT---  ui 
habi  muni,  fit  vtex 'V 

gisnu  oiii»  cxiAant  plufqujm  Vatinuna, 
lc  animorum  irrcconcilubilcs  ctafpcra- 
tioncs,  ctiam  uitcrclatiffima  nonr  i- 1.  qux 
millc  intcr  fc  oaturxncxibnsai,  .1- 
da  >  cootinuoar  luut- 
cemrcouncianc.  i..^v   i;:  "  ^ 

iiiquicDS  :  Sonvtnipacimt, 
hi *tth.  I o .  fgfn      gUdtnm .  ^fMaurm  vt  di  ffiucat ;. 
limr 


D.  lAC.  ARMINII  ORATIO, 


dicandi  przdira  cHct  fupra  alccram  pof. 
Astei  &  iam  prxiudicatum  cdet ,  IJrMlis 
nomcn,  quo  Dcusgt.itiofc 
ck-lum  fuam  compcllat  ,  dijy. l. 
'otjo  Filioscomplccli fuoan^-.buuoou  pof- 
(c.  Ncquc  m /r /;ii/w3.?/»termioam  fibi  figir 
animorum  cxa        ■    ifcd.fiT   •  jrs 

"p^tcotiorcm  lc  i         .t  ,  0011   .air 

/fr/««*iw//inrtitucrc  in  aducrfariam  ,  & 
illius  cxticmam  intcrnecioncm  moliri: 
nulli parccns  noxa: ,  quam  aut  excoi;irarc 
poreU  humanum  mgcnium  ,  aut  Iplcn- 
dida  bilis  didare,  autipfaieferorumfup- 
pcditarcolKcina.  S :  ■  ■  •  .1, 

cjrpora  viuenttum  ,       .  .  > .  ,  ,  ,^   14; 

tntmcriam  dtfunHerum :  fitin  tttAm  tn  am- 
m0f  viMorttm  cj*  ir.ortuorHm  ;  id.jue  emtti 

.'•  '   •■  ■   ■  '  <iibr,:!,,  ■' 

■  mitbui  ,1   . 

:bni  ,  MHatktrnMtifmK ,  libtUis  famo(ii, 
CAfctrtl  t  releg.: 
btts  ,ad//..    , .  »/i ,  rf rr.i 


•  »rbitri0[>otenti4>- 

cum  abiur.' 

.-irite  cum  .1  ,.,  . 
.im  fer  ext:r- 


loan  4. 


6*«-  '  •■■■'i 

how.  ^u^vetbanon    queintertitBionibuwxchtfion^^^eetlo  ■ 

fincmaducncusChnltijicdcucntumindi-  ra,aqHMti£Hetftrro,cruf  ,r5.»j. 
canr  ,  oriturum  cx  co  ;  qaod  P  -    ' .uihulu .ferarum lat;  ,ii.cmode, 

mundo  cUtt  illaturus  «bca,  qu.^  _  ttno ,  fine .vfn'!'  d;<.  .^itpnrsmd- 

obtinebat,Wi;^'/<'WWJ.& dcquthominum  '  uerfaria,  autfui 
vitio  multac  ellcntfutur2<^j/i»/7fw«.Hinc  ru  ;  cpini-mem  / 
tantum  Iudd.oruin  \n  Satnaritanosodtnm,  reitciendo,  ^  ii> 
vt  ncopciam  quidcmillorum  in  tc  fibi  nc-  '  tiont  accipiendo: 

ceflariaoccupare  vcllentj  vft-^cadmiratio  '  tam  hypocrijin perdendo.  Vcnianc  in  mcn- 
Samaritamielefu.  aqunmabillaaApotiim    tcm  pcitccutioccs  Centilium  aducrfus 
pcflulantt.  EtCiocodiiCJttrcmalincaclh    Chrifitanos  :  Arrianeruin  .iducrfus  Or 
nc  vcllc  quidcmfibiabatiobcncfieri.  £x 
prfmporro&aoimoium .  rmi- 
nant    '        •  ;w...iop3r- 
tcs  :  ■lieciiis  efl,  ita 

edium  dtfftparalionts.  H  luc  SynagegtL  coo - 
t  gAi^tei'  '/«oppolita,/i//4- 

r/,i^uii:;aW.'.:'f  r^roofccraiitur. 


thodoxcs  :  Icoitolatrarum  aductlus  Icono- 
machos  ,  &  viciHim  horum  aducrfus  iUos. 

Ncabcamuslon;'    •'•io 

Hifpanin,Lufita)..  •      .  •« 

)w//r4,  Patrum&noltramcmoii 
tunt,  &  vcraencqux  dicocumlacht/mis 
fatcbimur.  At  vcro  fi  contiog.it  pattcs 


frc^ucntaotu  .iscumaltcra  j  pcocxqualesefrcpotcDtia.autopprcUjm 

vcht  habcrc  commcrcmtn.  Hioc  toccs    diu,  perfccunooumpcitzfam.&Iibctta 


audiuotur  omoioo  fimilc$ii$,qur  iopo- 
pulo  Ifrarf  ''  -^  i--  r  untc  pciftrc- 

pcbant:.;  l:iunefti!lH 
parsinDto,!  fifli. 

V    .  .-^i;ium 

,    ,  .lac  ,  adcm- 

stim  altcri  ,  qoq  iccus  ac  li  plcoatia  iu- 


!  //;  furo- 
lujiamitt' 


tis  acccnfam  cupidioc  ,  / 
rem ,  quod  dicitur,  aut  po;  .. 
dignationem  ccnMc  r/a ,  a  n  i  m  o  s  fu  m  cr  e ,  v  i- 
rc«  colligcrci  tunc  beila  oriuncut  pot  /n- 
ma»  rcpctuaturrcs,  clarigjt- •  •   1  1 

fccialis  liafla  mittituc  ,  bcilu.   

concurritur  aducrfis  acicbus  ,  dimicatur 

ctuc^- 


1  ,  hollc  n 
.ic,c]uctr. 


DE  COMP.  RELIG 

tniculcQtKTimc:  D.  ctficauone 
aicum  vntDquc  (ilciui.j.u  ,  >.c  (]ua:  pars 
prior  dc  iila  fcrmoncm  iniicit ,  co  ipfo 
caufx  fux  taoquam  ioiqnioii  fjciat  pix 
iudi^ium.  Imo  veto  taoca  coucertatur 
pcruicacia ,  vt  ^f/)<»fnntctloqucDS  vij  fc- 
iatur>Qin  laqucum  collo  iaducus,  quufi 
«lilpliccac  oratio,  incruccmrapiacutcon- 
tiouo.  Talis  cnim  cauli  co 

fcrtor, ba:rcfi.-f^'i     hxictitu.   . , 

apoftata  &  t  ,  a:ftmiatuj.  Et  hxc 

quidcm  r ,  . ,  mmtA.  ferfenthbnet,  hella, 

co  fufcnnuiuiii  .gcruni.ir,  adniiuifhaa- 
tnraoimofius,  quodquilqucaducil:.! 
haSccprocotius  orbis  Chitlliani  ptli 
tifnmo  infcdorc  ,  inccntiiario 
animarum  hn:;  ■  ■  ' 
diaboli }  qui 

tc>  dcfccndcns  corriput  &  ablt.tn  j(  j  qiicm 
non  modo  finc  pcccato  oJille  ,  (.ifccrari, 
occidcrc  liccac.fcd  dc  cum  dcbica  ci^cii 
laudc  dcccacquuiii  nullumvidcaturopus 
eirc  Dco  acccptius,  hominum  ialuti  vct- 
lius.tnuir  ^  '  ' 
gno  pcrni-  i  ,      .  /. 

JalutU  Ittmint: 
ioHigaCiCompcli:; 
noUrxarbiccr&r 
do  vos perfequerjtur 
ptitnbnnt fe  Droja 

que  ipfi  conlcicr.  .c^c, 

IUUJC,dcfcndiC,0:i..i  vi.  ^..u  .  ' 

hcmentiz.  Ita vidcmus, vrip: 
tio  hominum  i  fit  diffidicr-.im  ,  & 

ctudcliirimorum  cciraminur 
cn.uinua.  Hucfiacccdat,  vtx  - 

autoticacem  (ibi  arrogcc,  &  . 
ticntc  m.igoa  mulcicudioc  vfurpcr 
Reitgtjne  prxfcribcudi  ,  fulminc  ni.i;(n 
manicatioois  ,  quos  vifum  cll,  fcncndi, 
Rcgcs  dc  throDO  dciicicodi.  fubditos  ubc- 
diciuix  &  fidc'  !inmcntoal' 

,  in  luosprinLij^i.b  aunandi  ,iur.uii  luis, 
aut  prmum  occuparc  'paracis,iusioaiic- 
naiD  ditioocm  cransfcnbcndi  ,  (cclcra 
quaiKumuis  cnormia  tum  patrata  cum  pa- 
irandt  coodouandi.  Sicatios  &  Alfiiicos 
calo  adfcnbcodi  i  cuiusnutibus  viiplius 
JPeicaca  obcdicacia/icobtcmpctaodum : 


DISSIDIO.  6-} 

Bonc  Dcus ,  qtialc &: q  olcumad- 
ditur camino J<//or.v^   '  •  '  '  Ho- 

f«/;;.  qi:x  malorun.   n- 

bcm  Chiilltanuni :  Vtnonimmcritoquis 
TnntHin  Religio  p^tnit  fttMrrt 


I:.         omnia  ,  qux  dixitnus  ,  inata 
nontanrum  cx  dijjidic  vero,\b\  dc  vcritatc 
inali, fcd  criam  cx  im«ji- 

.  ,  ^   .ati quum  rcs  non  vc  lunc. 

fed  vc  vidcnrui,animosafficiaoc.//Wi«^/«.T  • 
'  />;  vcl  quod  cll 


UcOiabcTrani< 


intum  Re- 


i  co  luuuac, 

iplum  ReUfionis 


ct 

vc 

- .  w  m» 

:iavc-' 

rx  docUinx  oon  lic ,  tanvcnclic  cicdicura 

•  ■  .  ..    ....  .t.       .    ..  •  . 

i  i)mmuntcaicvoluic,c6quod 
a  lc  10  ccmporcP.»/f/j*rsf  cclcln.indidilfca- 
nicnc.  \  -    '     '  "utcoucludana»a- 

pcx  omii   —  qux  cx  Rtligicnis 

dijfidtooviuniutdi  coloplion,  cfliplius.dc 
qnacooiroucicit  irittts.lz- 
cum  r  •'•    f     •  '  ■  ' '' 

i.\»o<  .  .  m 

piocotu:  ■•.ircotiu- 
ccpram,!  'it 

:    'r  o  OH.i.  .  ...  '  .i..n.S> 

tiamroaximas  ucrc. 
Cuuu>  rci  oobis  ctiltiiUmumcxhibcocdi» 

'  '         '  •  :m  ,  ohm 

.    .V  •  iim 

implcxx :  quii  :s 


inurad.' 


producuoc,&  qux^" 


V  L<  l- 

^tum 
Ltticicn- 
ofi- 
.i.u.s/fr 
.fit  nntn- 

rrf.qa?  nonmodu  mcmc  &:  atki^ilbunia- 

num 


c: 
a: 


c< 
C 

Cr.... 
/umc 
dc  & 

infoii;  u  ^  ...1 

quid  li  :'Jt,  qui 

etfixHm  Si  »::nH$wj  niundi  habciif /f/wii 


ORATTO, 

•  ihtd  dwmitntihm  2A\^\L\t\ix  Sc 
mo,  ruamhicJt.>a/A«»«,licecfibicxi- 

.IV  I  ..!c  j  [i.ii;  iTi  ,  fjcilc  prjrlhins  <  r    •!   -  ^ 


>ltco  lun  conficicndo  mlhumcoca 
ininnu5  illc  Serpens.  Mtm  hci 

alcc:j  0dfent/ta.  lila  oobis  adnalcu 


wjcrtoi:. 

Vui  huinanoaii- 


ntgatto  i  mtm.ii  ; .   .    .j    ,  i 

eontemtM  ,  ipfor:tm  .ifeciHum  morti/ieM- 
//•7.' Actlludalccium  cl 
/waxionu,  cuiqii'  • 
ooa  aJitipuljrut ,  .  ^ 
cludttur.  faciihxctcs, st<\\xizt:hrijiiM»M 
Religione  alicnus  c{l,haud  illi  adcntucur 
facilc,  5:  qui  nomch  fuum  Chiiflodcdu, 
Dacur:e  fu.x  omuimodam  vim  infctrcien- 
pocens.  commcncaqaxdaracffingat,  qui- 
bus  molliat  mitigctqucCcmentum^orri- 
diotcm;  quo  iplu.quua  purstatc  doifliuix 
dcBcAicur ,  <//j^<//4cx>.-icaocuraducffusil- 
lam  8c  coDftaotcsciusPtofc(rorc$.  Scri- 
pturx  quoquc  ipfx,  quibus  vt  vnico  in- 
ilrumcnto  hodic  ChrijitAnn  Riligio  cft 
confignata,in  *rror/i  &  occafioncni 
rapiuntur.quum ,  vtinquit  Apoftolus  I'c 
i.Tttr. ).  trus,  indt>ch(y»parHmj}AbiUte/viJe/{)rqtirt:t 
in fniipfornm  exitinm ,  co  quod  cootiocnt 
nonoulla  liiffieiliM  intelleait.  hguratxrt- 
iam  &ambigux  ,  quxiailltsfunt,  fcntco- 
tix>  vcliouicxfcnKii-ii-  critati  adulrcrao- 
dx  apud  illos  ,  c|  liniunonljMbent 
exerct  ^ ,  fumamus.^ro- 


priM* 


fix  maoibus 


tcrquasatmcn  ducit  S.i//?<»/Mr, vcttt.it 
pacis  hoftis  accnimus,  &  mcndjcii//iy/i- 
Jiorumque  v,  profcmin.itnr. 
Llc,P  '  '  culutisinui  Jus, 

in  on.  nrus,momciita 
obrcruac  tiogula  i  iic  nrer 
MMtth.il,  fetmef}f    ^  (j  ju,ij/».%/tim 

xsxA'-  •  o       -  aius  fux  dcccrri- 

mx  (attoais  pioucotum  fapc  v4)ernmum 


ta,  ita  octflos  noftros  : 
nauic,  vc  noduaruiMinftir ad  vciitaiisio- 
lem  cxcuticnics,  iilam  ipfim  non  inpto- 
fundo  putco  licincrljm  ,  lcd  in  caloicpo- 
(itani  ,  cljtcramcodcfupetluccntcmnoa 
mus.  •>4</«f«/mi«        quam  h. 
•   ' >rrcrjt  lucisobicufjndo  .  i.ui 
r/ijOTi/wAnifidtlium roeotts,  i, 
netrraiitet  iBai  lumenEmangehi  glorieChrt 
y?/,crtxcJndoir  Ucus ipic,  luftus 

I  \ciitatisofiirunt  V  .1    ^  ,  e^caciam  i  y 
i  AanJo  y  \x\^\x\i  Vndcfit,  vrWiiw*» ; 

\t         7iarccatabEuiiiigciiiadfpcdlu,de  ^ 
!      uaj.io  crcdat,f ui  •  ■     ■     ■  " 
;  Mcnd-cii  autcni  iA\        ,  . , . 

I  vcriutis  aflcitoii:-u<;.    Cttcitatetn  meneit 
'  cxcipit^'/i»;/<« c  quxprocliuiseft 
;  ad  dt ficicndnni  .i  ..ij.  Religionmi2m\tCi 
:  cui  nuo  nifi  pci  firnium&inuai  labilc  mcn- 
tis  propoiitum  lofiftuur ,  &  ptopcofa  ad 
ccuriminilcrndum  fibi  Sumepanuta.  fii.T 
vaiii  maximc  conlcntancum  culcumquc 
fictitio  Sumini  gtatum  cl^jbricaodum. 
Vtroquc  modo  ^bvnitMte  Religionisycix 
difccdirur,qujdcl'citarutcui  1 
Vcrum  cnim  vcro  affeclm a,..  3 
omnium  praiftaoc  adiumcora  .  , 

Donjliceracdcuotaipfi  m.-iacipia :  quam- 
quam  non  rato  idficiant  ,  cxilliman- 
>unm,imo  &  Dci  ncgotiumagcrc.Pi 
fccundjs ,  tettias ,  adcoqae  omncs  h 
cunt  partes»  dux  piimarix/»j7f(^/#ij«, rcli- 
quarum  macnccs  &  inftigjtncesomnium. 
4wc<r&o///«w  :  vcrumquc  triplct  nc 
dclit  numeri  pcifcdiori  :  j1> 
('       -   '■  fAtiim:  qucit 

Ll  .      ,.'  ''"•n  -  m  ,  fl  ,  


Thej: 


rnm  ,  Bi  ci 


r/iam  earnif 


app 


odium 


DE  COMP.  RELIG.  DISSIDIO. 


tdittm  vtrlttitu  >  pacU  &  proftfforHin  vtrita- 
tii.  SHperbiai^nuT ,  ifXcundilUnM dijfiMo 
rum  in  gcnirtix  .triplici  ratioDC 

rrtum  fuum  fxtididiaiuiAcuititur.  Aut 

X.  Cer.  lo  f.  cnim  extoUitfe aj»erfus cognitionet»  Det,  5c 
captiHam  fc  duci  noo  patitucfub  vctitaicm 
ad  obcdicndutn  DcoiimpaticDS /Mj^t  quan- 

Tfal  i.  iumais/fw«&:y«/«««iquod  a  Chnftoim- 
ponituti  ahriitnpamtis ,  inquicns » vincula. 
eorum  >  ^fuHestUorumproiiciamtu  a  nohis. 

liHm.iS.  Ab  ilia  fuit  (cA\\.\oCore,DAthan  ttAbiram, 
partemfibiin5/»frr</<i//>,  quod  Aaroni dc- 
dcratDcus.  vinduantium.  Aui  l'rincipa- 
/»mambicin hccUfia  Dti & alienafidiiiio- 

i.loan. ^.lo,  f„i„f,f^.^  cuius  criminis  loannesDiotrephtn 
accufat ,  conqucrchtrffj'f .  nec almfratres 
abillorecipi  ,  ScrtciperevoUattsab  Ecclejia 
ttici.  Aut  dcniqac  impotente {\iodomtnatu, 
qucm  vfurpat,  rum  mcnimas.UgtsAc  RtU- 
gione  prn  arbitratu  figcndo  5c  rcfigcndoi 
rum in corporn^  vim, qiu coofcicntiasfibi 
fubiugcs  faciac,  iDtcntandoicogic£cr/«- 
fi:n,  qua:(aluaconfcicocia/^r*in)ii//f;»iQi- 

Jiuiirunam  fcrrc  acqucuQtiif</'«//«rr,  &  rcs 
uas  Hbi  habcrc.  Hac  causirootum  fc  dizic 
iecUJiaGrica, cui  cum  Ro;7;/fniicommu- 
*n;oQcm  haberc  nolIeCi  co  <\\iod  Romantu 
PonttfexC\bi  contra  ius  &  fas,  contra  rcgu- 
lam  ChrifH ,  &  dccrcu  Patrum  tpUnitudi' 
ntm  arrogartt  pateftatii.  Ex  codcm  foncc 
profluxitiugcnshocyc/nyjni»,  quod£«ro- 
/«maofbramhodicqucdiAipac  i  qucmad- 
xnodam  Principet  &  ReJpMbUea  Protejlantes 
iuflis  qudimoniis  coti  orbi  paccfeccruat. 
Impctit  autem  Juperhin  Rtligionit  ceneor- 
diam  tribus  aliis  iaculis ;  inuidia,  ira.omnia 
fcitndt  ciipiditate.  Nam  d  quis  ccnim «liui- 
naram  cogoitione  >  vicx  fan^flimooia ,  eo- 
quc  autoritatc  apud  populum  prxccltjc> 
cxtemplo  mittic  fuperbiaixs^uimviminui- 
diam .  quz  pulchra  cootamincc .  pans  la- 
bcm  adlpcrgac »  vitx  vcl  dodrinz  calu- 
muiam  flruac .  fcnfus  rcdos  malc  intcrpre- 
taado  dctorqaeaccoQCcncioncm  cum  illo. 
qui  iQ  honorc  cfl  fufcipiac  >  ic  fupcr  aom^ 
ni^  illius  igGonuQia  flt  ucm  proprix  laudis 
£iciat :  Et,ll  li^sadibus  parcm /ibi  locum 
parcrc  nc(\ucK, noua  dogmata  coofiogar, 
fcpulmn  pojtft  ahducat  i  vtquamapudo- 


mnes  r0nror<///obciQcrenQn  potnit  digni> 
raccm ,  apud  Qonnullos  occupet,  a  r  cliquo 
cotpoicftgregafos.  /r/i;» immictic,  quzfi 
vcl  lcuininia  i  'vcntaiu profejpre  iniuri* 
quis  aiFedum  fc  pucct,adx'7//0nrniezfli> 
mulcci  paratiorem  auccm  &  aducifarii re- 
bus QoccQtiorcm  viz  rcpetic  vUam ,  quatm 
fi  dogmatis  tllius  obloqucns  .  hireticum, 
quo  nullum  opprobrium  apud  moiralcs  o- 
dioGus,pubUccpioclamct.  Qaodcrimen» 
quiaaon  inf»3o,CcA  infinfucoQ(\iiit,vio\x 
Jta  diluitur , quia  aut  hxrcat  aliquid,auc 
(altcm  calumnix  nocam  aiiquocliFugioa- 
moliri  a  (c  polTit  calumniator.  Tertium  re- 
lum  cft ,  cunda  fcrutandi  (y  fciindi  liiido, 

3UX  nil  rclioqait  intadiim  ,  vt  adparcac 
o^ior  i  ic  quz  magno  laborc  cx  tCQcbtis 
ignorantizcruiflc  v  tdctar.aliis  vtfcicu  qc- 
cclTaria  ,  nc  prctium  perdai  operz ,  obcru- 
dir,  comitataplcrumqueAj|/^M«r4iii//A/tfi/ii 
ciai  vndcnon  ponunCQOa  m»ximi offendi- 
eula    fchifmata  ia  EccUJia  ezoriri.  Aum- 
ritia  h\Jc  quoquc  fymbolam  fuara  coofcrC 
radix  maUrum  ab  Apoftolo  nuucupaca. 
Nam  quum  doHrin*  •veritasu  quxfluola 
nou  fitifit  vt  fidis  cius  do(f(oribusfuccc- 
dcntcs  iofidi ,  lupirapaces,qH4jlui  hahentcs 
pittatem ,  illius  mutationcm  ioducant,  aut 
onera  Ugani^grauia,  &  difeipulorum  hnme- 
r'u  imponeuds,  pro  quorum  rcdcmptionc 
quotidiana  ofFcrantur donaria :  aut  lucro- 
(as  fingcndo  peccatorum  czpiandocuni 
ratioQcs ,  aut  acDiqi  pcr  bUmdiUqHtntiamt 
qux  placitafuQtpopulis,prxdicaDdo.quo 
illorum  aucupcQtur  graciam,  quod  Apo- 
flolo  cft  vtrUattm  cauponari.  Vadcfxpc  i.Ctfr.i.if . 
dijfidia  cxflitere  i  quum  aut  doflorcs  fidc- 
lcs,riuc  qui  fuQC  ia  Ecclcfia^fiucquosiit 
populi  fui  falutcm  czcitat  Dcus.  compara- 
cz  adqutjlum  doOrinxfcopponuQi:  aac 
ipfc populus ,  impoiitionum &:  rapinarunx 
captus  txdio,  i///<r^«?»r/»faciiab  iftispa- 
ftocibus,  melioribus  fc  adiungcado, auc 
quos  mchorcs  xftiroat  in  illornm  locuni 
fubftitucndo.  Hxc  fa»  inter  PhariftosSc 
Chrijium (ixndijfidii ,  qui auaritix illorum 
obfiftcns  grauia  ijla  onern  vcnicbatdifTo- 
iuium.  Htacczcitatus  primum  Luthertti, 
vt  induIj^iMirttm pMtificiarum  nundiaa- 

I  tioni 


6C  D.  lAC.  ARMINII  ORATIO, 

cioni  ohicem  poacreci  a  qao  inicio  fa^a  Ecclefism  ioacxit  muttuienem  ,  creAis  ia 

eft  ad  maioia  progrclTio.  Voluptaicunm  &  D*n  ^  Btthel  Mltanbni ,  fulilquc  vituUt, 

CMrnii  cupiJitMs  ,  cum  qux  fpcciatim  illo  nc  populus  (acroium  facicndorum  gracia 

Bominc  vcnit,  & /ijf*<9io«r»>  Qotatadfiir-  Htcrofolj/m»m^Au%  tcmporibiis  ,  iuzta 

cum  quz^cDcratim  conuaci.  dtfidt-  pixlatptum  Dci,profcdus.ad</(7mMmDi»' 

rittm  ttecandi  citra  morrura  confcicotiz,  uidit .  vndc  fciirus  ctactcucrtetetur.  Hae 

huic  rcimniircct/r4|:<riu,  &  ipfaGitagcns  cadcm  mcncc  MAhcmetes,  qui  cz  commcc* 

pro  viribus  dtjftdiorum  czcitare  foinitcm  cio  cum  ludAii  Sc  Chrifii«ni«  habtto  ,  ab 

in  Rttigiont.  Atfcdus  enim  illc  ,  graucm  vcrifque  qux  (ibi  placcrrnt  cdoflus  ,  6c 

cx p ertus  </o^r/0«m  crnri«,  dcfidcraos,  vc  Strgti  MonAchi  vafcrrimo  confilio  vfus  y 

v<         1  fuorum  omniumcxcrcmum  ,  nouam&huiuanorcnfuigrjtamconfinxic 

/;/.  .^..-.irivoluftatihHi  .  ^tamenccelejiem  Re!igtcnem,(^mminjllcorani,;;i(uwmcou~ 

f^erartftlteitMtem ,  ipfc fibi^/oi^frf/cxfufci  -  gcftam populis multispcifuaCc i  vndc  ini- 


.Tim. 


cac  .  qai  moUicrr  confarcinatit  &  moUtbiti 
confcrca  plumu  difciputorum  axiUu  fufpc- 
nant  puluinaria  ,  quibus  iuccr  aculcatas 
peccatotum  vndique  puogencium  fpioas 
fuaaitet  iadormiaot ;  vcoiam  polliccoccs 
dc  facili ,  modo  czcccitiis  nonoullis .  tc  lc- 
uibus,  in  Ipecicmgrauibus,  NMmrnipfum 
dcmcrcaotarjy/int^/w^r/ww»  vcrociusgran- 
dtbusimplcaoc  doiuciuis.  Hzc  Apodoli 
ad  Tiinothcum  ftc  fcribcntis  querclacft. 
'Erit  tempitt  qiium  fanam  Joclriitam  non  to- 
Urahunt  ,fed  auribm  pruritntts  iffi  fibi  pro 
fuis  cufiditatilut  coacerualunt  doiJorts, 
.1  ventatequidtm  autrtent  aures ,  adfa- 
bttlasviroeonutrterttur  ;  fubocza  moncla, 
vc  Timctheiu  vigilet ,  &  minifltriojuofide- 
lifer fnngatMr:\Ddc  ncccirc  ift.iutciri- 
mothtum  Si  ijlos  dofiorts  dtffidtum  cxoiiii. 
Scruiuot  vci6  tria  ilb  capitalia  vicia  au- 
thori  fuo  Satbaox  ,  etiam  alia  rjcionc 
mutAii^ni  ReligionisxntiodMccaAx,  Sc  pro- 
picrca  czcitandx  in  Religione  dtfccrdia. 
£x(laDt  in  iacra&profaoahiftoriacxcm- 
pU  p  MTi  &  priuatorum  illuftria  , 
qui  .  ,  oia  &  auard  dcmi?:aadi  eupi- 
</inf  mftigati ,  RtUgionesnouas  Sc  ad  popu- 
lorum  caprum  placitumquc  accommo- 
d  1  '^iifinxcriot,  quo  vcl  fubdicosfuos 
Jii  -j  contincrcnt,  vcl  alicnx  popu- 
los  '  ditionis  fux  potcftaci  fabiicctcnc  ; 

ndi  fludiumiWJ- 
^  cxandi  vcro  tum 

.  &  nouitatu  defi- 
derio  ,  cum  dodrtna  iplius  &  prteonceptt, 
\  F.eg.ii,     «pintoHU  congtuencia.  Hoc  Hieroboamus 
piimus  anuno  Rthiivnii  ia  Jfratlitit/iin 


tium  czAicic  amplifnmi  iflius  ,  quam  et- 
iamnum  rMrcAoccupancdomiaatus. 

Vidimus  vc  amorgloria ,  opum ,  volupta- 
/M,  patces  faas  agac  io  hoc  dtjfidiorum  de 
Reltgiont  thcactu.  1'rodcac  odtum  &  fuos 
quoque  oobis  adlus  ezhibcac ,  propticad 
diffidtum  ez  oacuiacaufxtendcnccs.  Pri- 
moiufccaamfcdac0^mmx>m/4/M  &  do- 
flrinxipfiusjconccptum  partimcz  antid^ 
pata mtntis  notioni,  qux quod  tun>  doftri- 
na  ifla  concilian  rxcqnit  .  &  t.>mcn  zgK 
cuclhtur ,  fcntcntiz  fibi  aducrix odtum  in- 
gcncrat  :  partimqnod  j/tf<?r/nAi/«r«^«i»x- 
nem  aceuftt,  veietqueea,<juorum  ttntturtt^ 
piditatt ,  (y>  la  iuleat  <jut  muitm  faeit,fiX" 
ccpta  fua  cam  vrgcns rigidc ,  vt  nifi  qutsad 
illoium  nutum  vitam  (cti6  coponat ,  fpcta 
falutis  omDcm  prxcidac.  Subfcquitut  »* 
diiim  pacU  (*•  toncordia  ipfius.  Eft  cnim 
quuddani  hominum  gcnus,  quod  filicho- 
itc  viuctcnon  poicfl  ,qucmjdmodumdc 
vtttribm  Hijpanu  ,  Trogus  pronunciat,  ica 
iofrnfum  cbcordtt,ri  puro  illius  odioinimi- 
citias fufcipiat.  Talibusfiin  Ecc/efialocMx 
contingat  honuratior ,  mirum  quos  noa 
moucant  dif)icu!utum  fcrupulos  >  quos 
non  nctSlant  nodos  Sophifmatum  ,  qaas 
non  accufationes  inAuuant ,  \  tcontenti»- 
ntm  lulcitcnc  dc  articulu  Rtligionis ,yadc 
porro  fimultatcs  oriunturincxpiabilesAc 
dsffidia  plufquam  capitalia  P-ofcit fe  dcni- 
c^\xcodium  iaverAdoflrini. Profejforts,  vndc 
procliuis  admodum  lapfus  cl\  la dijfenfi*- 
i7fntadod\rinaipfa.quam  proficeotur  iltii 
quumidftudiohabcac,  quiodit,  ncquid 
conmUACipfi  iiicainaductlatio.  Excm- 


plum  prxbcnt  A  rahi ,  qui  Htrnclu  CAfaru 
(SrAcerumiif  LMtinoram c\aiC\ihA\nmc- 
rcbant ,  0460,  ^hm difccjferunt  Reiigione ,  z 

2utbiis  aorca  voluacaccdificircraiu  > 
umetifmum  amplczi  ,  prius  ChriJIiani. 
Hoc  vcco  0//<MmincurrUDt  vcrxdoAtma: 
profciTorcs ,  vcl  aliqui fua  culp» .  ycXgr/ttu 
hominum  malirtfc  C«//>«/««,li  vcrujtis 
do^naam  Qonca,quafascit,prudcacLa& 
maufuccudiac  admioiflra&t  ,  (1  potiusad 
commoda  fua  rcfpiccrc  vidcantut, quam 
Rettgionu  fludio  tcncti,fi  dcniquc  vita  do- 
,  ^iinx  rcpugaet,quo  malam  dc  fe  gtghuot 

cptDiooem,  ac  (x  parum  crcdantquj;  do- 
ccar.  CK//ii4/i>iMi,coquodhominumaai- 
rot  ceocllt  &  lafciui  ooa  fcraot  acti  vctitatis 
falcvlccrafuacoufpcrgi&putgari  ,  quod 
Aridarchos  vita:  &  moium  luorumxgrc 
CtU,\.i6.  admittaoc.HiQcillud  Apoftoli:  Animmi- 
tm  factttt  fum  vol/ii,  to  qitod  'veravotue- 
nMntio-.odinm  newpe  fmritvtrifai,obfequium 
Mmicos.  Es  harquidcm  vtdenturclfcfiiw/i 
dijftdiorum  in  Religionefrocrtiuriets,  quio 
tL  conferuatrices  dum  illarum  duratcfhca» 
ciras.  SuQca1iz,qox  impcdiunr.vbi  ortum 
/  K^k.^izxoxXcicndiJfidtum:  quasettaminrcr 
eonferuantis  nact  tt6  Dumciamus.lDCCi  haf- 
cc  primum  poHideDt  locam  'V4rr«,  quibus 
mnimidijftdtntium  occupiotuT,  frAiudicia, 
ipfis  aduerfariu,  dc  aduerfariorum  do- 
gmatu.dtparentibus  &  auierujiriitdc  Eeett- 
fia.cni ojWiremus,  dcnique  de  nohis  ^prt,- 
ceptorihus  nojlris.  Prtiudicium  dtadutrjarii$ 
*Ji ,  quo  putamus  illos  aon  errore  duci  1  feil 
para  puta  m/>///fVi,&quia  (ic  coUubitum  c(l 
a.n'\mo,dijfentire  hocfpem  prxciditillosin 
ccdiamfcntcnciamadduccodi ,  &  dcfpeia- 
uoconktum.Dc  dogmatisaduerfarHpraiu- 
dicium  c(l,  ncn  tatum  quo  ilU  condcmoa- 
mus  ipn  yt faljai  fcd  vt  Lamaatc  publico 
damnatoE^^f/t^iudicio ,  (lacuimusiodi- 
^na ,  qux  rutlus  veoiaat  io  coatroueinam 
m  nouoeiamioifubiiciajitur.  Prtconcefta 
'  V .  [  o  Jt  parentibus  ^  auis  opinio  reconcilia- 

tionem  impedit ,  tiimquiaMn/«fuiI1cillos 
/apierttia  ^pietatef  uiimui,Yt  errafle  oul- 
Jo  mcdo  firvcrifinnlctumquiadcfalute 
ilioram , quam  vchcmciicci  volumus,& 
incm<«,opcim^(pcramus:^uam  indubium 


T>t  COMP.  RELIG.  DTSSIDIO.  ^7 

vidcmut  vocare,  fi  ih  fcittentia  coBtrariaa- 
liquid  veri  ad  (alutcm  perciaeocis  agnofci  • 


mus ,  quod  ipfi  auc  itnprobauerioc  ,  auc 
ignotaucciDC.  Vndc  fit  vtfarentes  relia- 
quaot poJlerosC\ioiheredes  vcboaorum ,  iic 
(\a o<\\ic  opinioniun  dtjfeitjiofium fuarum. 
Splendor  pixictc:kEccltJit,  cui  Sacramttu» 
oblhi£ii  fumus  ,  fic  pixdiingic  ocalos» 
vc  Qobis  omniuo  pcrfiiadcri  non  pacta* 
mur  ,  ficri  potuifl'cautponl*ctiairmunj,vi 
iila  inaliquo  dcuuucrit.  Dcoiquc  de  no~ 
bii  ipfis  t5»  pricept.mbtft  nt^rit  tam  fcnri- 
mus  fpicndide  ,  vt  vixauimo  coucipisxiius 
ZMtiguoraffe  illos  ,  vel  nan  fatn  • 
3h<^uid,i\itnosiudiciolabi,  quii. 
gmataidptohimus.Adiaproeliuee 
num  ingenium,  vtfe(^  quos in  amore  (j  pri- 
tto  habet  omni erroru  eximat fuj^icione  E x 
hilcc^rii«i//f/«mirum  aorkc[i,fithefin  ft- 
melpofitam  mordicus  dclrndcudt  oifcatuc 
perttnacia  :  cfficaciflimum  re:  '  ■i-^ntt 
tmpedimentum.  Qu-im  ipfami*  ^  etKt 
facicpcrtiaaciorcm ,  infamiisaui  ,  quam 
(lulcc  putainus  incutfuros ,  fi  nos  in  aiiquo 
cnaflc  conBcejmuri4//«r,quo  totddoFlrind 
periclitari iihitiimui .  fi  vclin  vnocapicc 
deprchendamus  pcccaflc.Pr^ccr  iCtx,modm 
agendi ,  cum  in  aduerfarium ,  cum  in dogma 
ii//«ivfurparifolicus,Q«nparum  obcll  con- 
ctliationi,  quamquam  pro  t(U  fulccptus  cC- 
fc  videatuf  .In  «4/Mfr/4ri«j7i  pcructfc  agicurf 

3uum  malcdtciu  (y  couitiu  obruitur,  c|uuni 
ttraBionib.  t^f  ealHmnits  xm^ctw^x  t  quum 
mint.  ffj>violtntia  ipfi  intcotanCLM  i  qux  (i 
coDtemaattquodoontaro  fit,  t^unmtejli- 
monium  illis  opponitur  confcientt*.  ,  ntbil 
ptorfus  cfficituti  fi  ad  menccrcuoccc^  cur- 
1  bacur  cius  aoimus  &  vclut  ccCkxo  percicus 
demctacur ,  vc  mulro  minus  agnofcerc er- 
rotc  poiTic.Imo  vcioq;  modo  migis  in fcn- 
ccDcta  cufirmacurjfiuc  quod  incclligar,  cos* 
qui  idiufmodi  armis  vcuocur ,  imbecillica- 
ccmcaufxfuz  &  iniquitaccm  apcrce  pro- 
dereifiucquodapudfcdacuac  ,  haud  cfle 
vcnfimtle  ,  vc  Spiritits  veritatu  inftiudi 
fioc ,  qui  iQaageiidi  rationevtUDCtir.  la 
degma  vcro4</M/r/Jir;»pcrpcr.im  inflicuitur 
aftio,quuni  idtpliim  hon  ex  mente  afferfyris 
ptopooicuc j  quum prtter  modit  cxagitacur, 
1    X  eiul- 


C%  D.  lAC.  ARMINII  ORATIO, 

ciurquc/crWi/4<iatempc(liuecia^gcratur>  quifquam  ncc  coriigereireddat  im^edi* 
quum  dcDi({\ic  parum  aptU  conptt/tfur /tr-  cabilcm.  Mahcmethoccon&nxnriAlco- 
^Mm^n/fc».  7//M//fic,quod  DODca,quafasc(t>  j  rMtum  (uum  difccptJtiooi  czcmcumcon- 
irMnqmUitate  animi  ii.  p»tientia^ticnA^i\iz  Aabilirct.  Id  P«2«»i/^i(iobtiauitivbii/4- 
ad  di(fla  aducttarii.feddatimadprimum  i;i«7;c/ii/rMvigebar.vtUqQetiatituloaItari 
Tcrbum  quid  illc  fibi  vclitdiuioaiifolcat.  ;  cuidam  jpud.^/^r»/en/«j,  piomos&  con' 
7/r»</vc:ucxeocfl|  quod  ocmovidcii  vc-  i  dospaganxfapicatiz.  infcripto  :<//M>(/ri, 
lit  dc  rc  czigui  momcatilitcminrtitui^Tc.  Eur^/^A,  (^Africi,Jiitiglloti4&f>ereiriMt. 
Hoc  dcoiquc  cx  ignoraatia  vcl  nimia  ve-  \  Sc  morc  Romanurerum  Dominiiy(\i3xo  '\ti 
l}cmcatiapiofici(citar,  qurprxcipitataia  I  Dcoium  tutclaiium  cuocatiooe  ,  ancc- 
furoccmarmaminidranccm  ,  quiduispro  ,  quam  vrbem  ioimicam  hodiliter.argrcf- 
tdo  arripit  &ia«</Mrr/«riwm  coototquct.  (uricflcat.  Satagcbati(larationc54/M»4<* 
jUud  G  (lat  I  dogma  fibi  alicnum  pcr  calu-  nc  regnum fuum  inftdiuifumperiret.  Ter^ 
inoiamaffiugiincclligu ,  fi  /j?w</.iudicacad  /ium  c(l  difpucitiouum  dc  Reltgione  pro- 
lauidiamipd&diguicati  ipduscoocilijo-  hibiticquz  Jiu/iid4  i^norMn/it  oon\i  (uQ~ 
dumtdfictiifihoc,icrefutabilce(redogma  j  dimcntum,  eiquc  wn«r///*»»  (upcrftruic 
fuumarbictatur.quuraaducrfusaigumca-    il«//gw;///;vt  vitlcrccft  in  Aiofceuia.\h'\  Icx 


Rom.ic.ic 
Habac.  i .  4 
1  Cor  4.ij 


ca  tmpa^a  ilkcfum  pctdarcauiuiailucrtit. 
Qux  omnia  &  (iogula  fomcotamadpor- 
tao  t  fl  a  m  m  X  dtJJtdi«rHm,cAm  quc  io  c  x(li  a- 
guibilcm  redduor. 

Hucufqiic  dtjftdiiia ReHgi^nt nMuraw, 
0fft3a,caufas  coofidcrauin^us.  Supcicft,vt 
rer  "itimaUinquiramu;  :quoddum 
coii.j  V..  w  ofacio, quxfo,  vcqaa  lia^Ilcnus 
diccaccm  actcntiooc  pio(ccucic(lLS,  poriu 
Ttamini.  Remtdiorum  huoc  cflc  gcniuin 
dicunc  '■      rw»»jy/;i,  vrnunqu.imiDca{- 

fum  ai;.,  r.ur  ;  prodcflc  cniai  &  verc 

c^Te ,  quod  dicuncur ,  aui  noram  i/iicirc.  (i 
noo  profiDC.  Qiix  tcs  raihifuadcc,T'P"- 
xnitus  firuerfa  qaxdamaoooauIlisezVt;- 
gicaru  5caliquaodo  vfurpatar<rw7f<</;»amo- 
ucam.  Inprimisobtiudiiur r«m/»^n/w/7/^« 
fiiitiimplicitt. /•  » .  qua  crcditui  (inc 

noticia  rci ,  qu». t.ulefia  o»  Prt-lati  crc- 
■  dunt.  y£/ Scriptitra,  (^MX {nfidecordu lujli- 
tiam ,  o».7ri9  confej^onefalu/em  ponit ;  qox 
dic-  'e  vinere i  itcm,  creaidi, 

pTc^ j  .!/! ,  illudcxplodic :  vfur- 
patum  vcro  nou  modo  dijfidium  toliit ,  fcd 
&  ipfam ,  qux  finc  fcicntia  &  fide  cflc  ne- 
quit,  Rehgionem.  >f//rrwfnhuicadfinc  cft 
Jigmen/um.c^no  (biuitur  vnumquemqiiein 
Jua  RtIi£ionefaJMariptJf«.Scd  hoc  ipfum,  v  i 
soimalomcdeatur  ,  aliudinfcttQOciuum 
roagis,  ccrtjm  ocmpc  pcrnicicm  corum) 
qui  i(io  crrorc  tcacncur ;  co  quod  ilii  opi- 
aiocuorcm ,  qucmaecdcponciccuiabic 


iu obtinct.  Scd  ooxia c(l ,  liuc  x^rrA vigeac 
Riligio  f  proptci  bumaox  mcocis  iocoo- 
(lantiami  (luc  falfa,  quicoafccrat  imraor- 
lalicati  :  nifi  p.xccdcns  probctur  fgmen- 
/um  dt  Religionum  tqualitate  i  cui  cciam 
MaLcmethiac  ip(am  lcgcmfupcrdraxic; 

Jjli  prepinquum  ejl  confitium  ilc  noo  ex- 
pUcandis,  lcd  ltgendiix.xnx.i\va,  Scrtpturisfa- 
crit :  quod  noo  modo  improbum  c(l  >  pro- 
ptei  Itngularis  adpiicationis  omifllonem> 
&  rcpugoans  vfui  vcrcns  ludaict  Scprtmi- 
tiua  EccltfiA  ChriJiiAna:Ccd  cnam  inucile 
malo  cutando,  quumcx/«^/(;;;ffcruat(ibi 
quifquc  Jtnfum  pro  arbicracu ,  &  lcHit  ex 
voluntace  lcgcoiis  '\n(i\i\\x:iixpiicat ianis z~ 
^at  vicem,  propter  locorum  (imilium  & 
diflir*;>liuro  paralltlifmum. 

Tmtifi^it^  vcro  Eccltjiatria  oobiscxhi- 
bctremtdia.  Primum  ,\  t3dErr',-  ^-  Ca- 
thoUcam  ccrtitCidinis  ^rata  c  ^  ,iur, 
pro  qua  cameo ,  quia  ipfa  tota  conucnirc 
Dcqaic  «  reprafen/Atiuam  fubflitmc,  coo- 
(lanrcm  cx  Pttucjice  RomancCardinalibmt 
Epijccpit.reliquiJq.^itPrilatii  Romaiu  curix 
addiths  &  Pon/ijic»'  in\j\c{S  '\%  :  imo  vero, 
quia  crcdtc  omncs  \  aiucise  CardinaUj, 
Lpifcopos ,  Pralatoi  in  vi.>um  cogrcgaios  cr- 
rarc  porte ,  foluiVi  vci  6  Pcntijicem  cxcra  er- 
roris  alcam  conilicuir ,  huuc  adcuodum 
dicit  ptrtmttrti  dc  Religione  iudicii  caufa. 
At  hoc  rtmtdium  noo  vaoum  mod(>  cft, 
fcd  &  ccliquo  oxbi  ChnAioAo  I<onge 

pc  cfua- 


DE  COMP.  RELIG.  DISSIDIO. 


€9 


peHbadetnrdifficilius»  qoamvllas  ia  cora 
Rtligione  controucrfus  atriculus:  quumquc 
Iioc  ipfumcz  5fr>/rj«r«f  adprobare  oitunrur 
Tontificii ,  eo  ipfo  dcclaraoc  idScripturM 
conrugteodum  eflie. 

StcHndHm  cfl  >  (cd  n  diccrc  liccat  ,  dicis 
caufa  propoficum.ia  PntrHtn ftrtltis  con- 
finfH.  Vctum  prxcaquam  quod  omocs 
Ttttres  000  fcripferint  >  &  quifcripfcruoc, 
fiOD  omocs  concroucrlias  arrigerinc  ( quod 
a/m«tfr/Ji/^/womnium  conjenfum  oobis  au- 
fert}ctiaminM///(rc(l  hoc  rimetitum ,  quum 
ccrtum(ic ,  ipfis  fatcntibus  Pontificiii,CitX' 
gulos  errarc  potuilfe.  Vndc  concludimus 
coafcnfum  omuium  >  quuin  iinguli  fepa- 
raci  fcQteociam  fuam'  fcripcis  cnuotiauc- 
riot.cxtrapcriculum  crtoris  non  cfTc.  Prtt- 
terttt  /k^We^fit  cfl  &  xgte  parabile  ,  co 


tim  ciMiJponfHm  ifHmmum  iBum  Stteerilo' 
tem  Prophetam  Chrifli  vicarium  Petri 
fuccejforem  nudtre  rtcufnt ,  Mnimm  eint  ex^- 
pulnfHtsiriuitcetur.Sc  quiaucoriraciccdcre 
ram  facrofan^la:  oolueiic .  carnificit  ^ladio 
ad  confcnfum  cogacur.auc  deuitetHr,id  cft^ 
vica  priuccur.  Compendiofiirima  fanc  ra' 
cio  tollcndi  dsjfidia  pcr  concradiccncium 
ioccroccioncm. 

Iq  hifcc  dsfficultatibui  poHci  Qoonulli 
mlinremedim  commcricifuoc.  quz  quiaoc- 
oeshomincs  noa  fuotyocis  a  Dcopofcu- 
landa  putant.  Vnum  ejl,  vtDitu  ttliqutm  ix 
mortuii  fufcitntum  ad  homines  mittat ,  cx 
quo  dc  fententiii  dijftdentium  quid  tudicii 
Ocusfactacliccatrefcifccrc.  At  a  Chrido 
rcpudiatur  diccnte :  Htibent  Mofen  (^Pro-  Luc.T.6. 
phctdi,  quosfinon  sudiertnt.ne^ue fi  quijpiant 


quod  paucis  ,  imo  vix  vlli  hominum  |i-  j  tx mortuisrefurgat,crtditurijHnt.  jilterum 
ceat  pcr(cdcfflff/*»yw<i7<»cognofccrc,  tum  ,  efl ,  vtDcns /»/r/if«/<7  intcrftinguat  cuius 
proptcr  ingentia  &  inoumcra  fcripcurum  parcisadprobctfcncenciam  :  qucd  cempo- 
volumina  ,  cum  quod  de  fenfu  ipforum  j  ribusi/^//<f3(num  vidccur.  Vcrum,  quid 


iotcr  pattcsoonminus  I  quamdc  Scriptu 
TM  ,  cziguo  libcUo  contcntx»  diiceptc- 
tor.  In  infinirum  fciliccc  ablcgamur  ,  vf 
taodcm  ad  Pontificem  icdirc  compdla- 


mur. 


iioullafcila Hcab omaiprorHis  crrorcim- 
munis  ;  adprobabit  ergo  Dcus£a](iacem? 
Scd  fuperuacuum  eft  hoc  votum  ,  qiium 
qui.  Chri(lui dtxit  t^feeitfcript»fint  vtcrf  loh.iO'}!.^ 
Jamns  in  eum  ,      credtntes  vitam  habea- 
Tertium  ifli  pmcidaneo  non  abfimiU  tlf,  ,  mui  pernomtn  eim.  Qoin  &  iacfiicaz  rt- 
vri/«frr//iaotcccdcotium  conciliorunt coti-  (  midium.  Nam  ctiam  Chrifii  ^  Apojlolo- 
fulancur .  quibus ii  conflccconttoucifum  j  r/</»ccmporibus </////<//« iiicrc.  &aductfus 
dccifam  cflc  ,  id  pcziudicium  dcfioiciux    ipfos  ,  quumcamcnmiracuhs  claruerinc 

maximc.  Addo c^^odaiiuentmjintichrifiii.ThiJf.i.f, 

futuriti^ixdicti\xx,cumomnipottntia,figrm 


fcoccncix  loto  habcndum ,  ncquc  rcm  iu- 
dicatam  fcmcl  «urfiis  in  iudicium  profc- 
rcndam.  Scdquid  fibona  caufa  malcdc- 
fEnfanc,&  vic^la  aonfui  vitio,(cdaiIcrto- 
rum  vclfilcntio  proptcr  mctnm  ,  vcl  pro- 
picrinfcitiam  incptopatrocioio  ?  Quidfi 
oppugnaroris  &  propugnaroris  partcs  cgc- 
rit  vnusidcmqiicS/xr/ViMfrrflrii*.  Sed  rcde 
pronunciacuni  cflo  i  d\io  Xitnzn  caufam 
Religionit ,  qui  Dei  efi,  in  rem  ab  hominibnt 
ittdicatam  tton  vtnirt. 

^luartum  4ii////i/,  cuius,proptct  cfiica- 
ciam  ipfius  vchcmentifnmam  ,  nobis  cz- 
pcrtisnon  facilr  obrcpct  obliuio:  fulctum 
itlud  t(i  antccedcQtibus  firroandis  ,  ba- 
fistotius  compufiti  :  vt  ouifquis  concilia 
lc  patrum  fcripta  luzta  Romanum  Jenfum 
iaicilc^  >  <l\i\ic^\xiiEccltfiam,  6c  przfcr-  ^ 


^prodigiit  niendacibfis. 

Stepiriliaiiud  horrindum  quidcmrtmi- 
diigenus,CcdtitT)ca  anon  ncraine  Tfiirpa- 
tum^  diaboli QCtnpc  incorporibusobfcno- 
rumpcrconiuratiuiics&  cxorcifmos>i</iM- 
rario,  v  t  de  vcritate  dogmatum  controuer* 
(brumrclpondcatjquod  &  excrcmzdcipe- 
ratiootsiQdtcium  ,  Sc  czfccranda  d*mono- 
mtutis.  Scd  veiaQailla  &  mali  nomints  o- 
mioifquc  remediamino ;  ad fanlla  ,  vera> 
faluraria  traofco  5  qoz  in  prdpararttia  9c 
ifdui  dij/idii  apharttieadiiliihuo. 

Adprtparantia  pcttincnt  in  primis,  votM 
(^fHppUcationestidDeum,  pro  vcriratis  no- 
ticia  &  pace  Ecclcfiz  impcrrauda  ,  cz  fpc- 
(^iJtlaiifirMtHum  iuflu  c\xiaitiuniis,cintr» 
1    j  Sifst- 


7»  D.  lAC.  ARMINII  ORATIO; 


icfAecfi.Ccilot^Acatct ,  afliduo  fjcieitdz: 
qux  quia  iaxta  maDdatum  Dci  mbcutis 
gr*ri  prop/utlfratlu  .  iipratnijfumChriJlt. 
SpiritHm  vtrtfMtif  fpondcntis  prccanf.bns 
liuoti  iueiiicaccscllc  nequcunt.  Acccdnt 
vit»feri4corrc3ia  f^fecundum  cofcttmiMm 
inriiiutio.  nDcquaprcccsirriTa-  fuiu .  quu 
Dcoiogratar.co  quod  tntitgnuirtJcfActt  Jci- 
tnti*  Mrgutntnto,qut  /juam  hAbtt.mMlt  vfur- 
fM.  iuxta  diflum  t  hrirti:  HAlcntidAlitur, 
non  hAbenti  etiAm  qnodhAbtt  Auftrttur,  Ta  - 
libusaatcm  ptomittitChrillu^  difcrtticnis 
loMf.y.       Spirttum.  ioquicns :  (sUtivolttfAcertvolun- 
tAttm  Patrismei.  cognojctt  de do&miA ,  ar.  tx 
Dtofit,  Anego  m  mttpjo  loquAr  Cartctum 
cAuft  I  quas  ab  AfftSu  ortas  difftdu  ilhus 
frocrestricts     cotiftruAiricts  cAc  diximus, 
cumprimisaucirunccntur.  SuferbiAm  do- 
,  roci  humilitA*  ;  AUAntiA  fucccdat  Auimut 

fortefuAcontenttU  i  -voluptAti  carnts  extra- 
dxtcAleJliumamordciiciArum  ;  inuidit  lo- 
cum  occupct  beatuolitia .  iram  frangat  loft- 
ganimitAf ;  fcitndidtfidertovnoda  poait fa- 
fiendi fobrittat,  ^do£ii  ignorantiAfiudium: 
cdium  o>acerbit A4  dcpooatur :  contia  vero 
'vifcera  miferAtionum  induantur  crga  cos, 
quiaaobisi///|?'/«n/>  &inertore  rcrlari  vi 
dcacuf .  aut  etiam  crrorem  profcminarc. 
Qaodnondifficultcrabanimoncftroim- 
pctrabimus.fi  htcquatuor  fcdulo  cxpcnda  ■ 
mus.  Primum  *  quaota  fit  'viri  in  omotbus 
inueniendi  ^erroriscaHtndi  dtjficuUai .  in 
qua  rcm  pulchre  Augiifitnu4,^zfi\mo%  har- 
tcticorum  Af*i»rf/p«>i  cotnpcUanS.  llii,  in- 
quit,  in  vos  ftuiant  ,  qui  ntfctunt  cum  quo 
labore  verum  tnueniatur  ,  (^quamdifficile 
cautantur  trrorts:  lUi  in  vosfauiant.quini- 
fciunt  qu*m  rarutn      arduum  fitcarnaltA 
fbantafmata  frd.  mtntis  ferenitate  fuperart: 
lUi  in  vosfduiant.qiiinifciuat  quatA  digicul' 
tAte fAntturoculiti  inttrisrn  homims  vtpcjfit 
iMHirifolim fuum  :  Illi  lo  vos  (xuiant .  ^/vi 
nefciunt  quibm  fufpiriii  (y^gemifibuifiAt.vt 
exqMMHt  juipArftfofiitinteUigt  DtUi; 

fnfirimo  j  fduiAnt ,  qui  nuUi  talt  er- 

rore  dicepti  funt.quali  vos  dtccptos  vidft.  Ego 
autrm l*uiri  in  vos  oinnino  ncnfoffum .  qucs 
fieut miipfum i''lo ttmpcrt.itanunc  dibto  Ju- 
fiinere ,  ^  tanta  fatimtia  vtbiftum  agere. 


quaniA  mtcum  tgeruntproximhnei.qunm 
vefirs  dogmati  rabiojui  (^caciu  errarem.St- 
f««./«»/,Iongc  cflc  vetifimilius  illosigncrm- 
tia  labi,q\xim  ex matifiA  fihiSc  jliisxtcrail 
ciitiummoliri.  rfrr/«w,fictipofl'c,  vcfior 
exeUfiorumnumtro ,  quots  cadetc  quidcra. 
pi  trnifcrit  Dcus,  fcd hocconfilio,  vtmaio- 
iccrigatcum  gloria  :  aductfus  illot  vcro. 
ui  ad  pofljdcndam  cdlorum  hdrtditattm 
cllinati  funt ,  '\t\fratrts  nofiros ,  in  Chrifii 
membrm  ,  Dr/noo  modo  ftruos  fcd&  fiUoi 
quomodn  quidpiam  (Ijcucmus  inclcmco- 
tius? fefiremum, aduerjariiperfonam  oo- 
bis  induamut  ipfi  ,  &  illiviciffim  ru>firam, 
quum  tam  iicri  poiru  vt  nos,  quam  vt  lUim 
crrorc  vcrfcDtur;ac  cogitcmus  fotceillum 
ipfum  ,  qucm  crrarc&  quidcmpcroiciofc 
arburamur.a  Dco  oobis datum  circ, cx cu- 
lusorc  veiitatcm,hadcnusoobisiocogDi- 
tam.di(camu$.yfi^MM^i(/Mrhifcccogitatio- 
nibus  confidiratio articulorum omntum ,  fu- 
ptr  quibut  vtrinqut tjl  conjtnfio :  ferfitao  ll- 
li  ram  multi  &  taoci  compcricntur  poodc- 
ris,vcquicontroucrcunturad  illos  compa- 
racinumcro  pauci  &  exigui  momeotinoc 
futuii.  QuatationcquidamraGatf/^ma- 
goi  nomiDis  piiDccps  vfus  fcriur  ,  quum 
Cardinaiu  Lotharingm  commitccrc  Augu- 
fiane  conftfftonisfocios  cutvprotefiantibiuia 
(jAliiamoUictQifVtcoUeqfitumPoJfiactnum, 
iotcr     ^  Pon//^rwi  inlluutum,  iatertur- 
barct.  Quia  vcio  folconc  cft  incuodis poft 
longa  Bi  grauia  bclla  pacificationibus  prx- 
mitti  induciai,  pcr  quas.lbpuo  omni  hofti- 
li  cooaminc ,  quicta  dc concordic  raciooc 
Iufcipipoflitcogitatio;idipfum  &  hic  vfur- 
pan  vclim,  vt  vtrinqucabiiwar«/f«//;  fcri- 
pttonibtu,inueiituts  concicnibui ,  anathema- 
tijmis  (^  deuotionibm  abfiineatun  iIlaruiB 
vero  vice  fcriptiones  vlutpcntur  tnodirati, 
quibusmatcrixcontioucrlx  citra  pcrloua- 
rum  tcfpcAum  Sl  cIatc  txpUcentur ,  Sc  for- 
cibusf<>/w^r<»if»/«raiguuicntis ;  conciones 
babcantur  ad  vtriiAtts,  caritatis,  miftricor- 
diA  .longAntmitatis  ,  ccnccrdm  atfcc\uni  Sc 
Audium  accommodatx  ,  quibus  Princt- 
pum&PopuIoi  Jcfideriopacifi- 

candi  iuccnii,».   ud.quod  tollca- 

dis  dtffidiii  c(l  0^-ortuiiinimuin  ,  vfurpart 
vcliuc. 

K#/»/- 


DE  COMP.  RELIG 

HtmtdiHm  hereR ,  fMrtium  interft  dijft- 
dtntium  coHUtntm erdin*tH4  Uber ,  tj»im 
SjnodHfn  Cr/tci,  L/itinf^ConciIium  appellant, 
inquoplacidcaccuracc&in  ttaiorc  Do- 
mini ,  coibtis  fcDtcotiis .  &  cxpcofis ratio- 
nibus ,  quid  vcrbum  Dci  dc  coQiroucrdis 
proDuacict.difpiciatur,  cCfuItctut ,  flatua- 
cur,  8c  pollca  Eccltfiis  commuoi  coDfcafu 
czpoaatur. 

Huoc  fummi  MMgiflrAtm  Chrijlian^m 
Ktligioni  ^rtftjft  indictnt  &  coDUOcabuatcz 
orticio  ««nK^'ns4x«  ipfis  dluioitu^  man- 
dato  i  &  morcin//r/rc/iWc«oltm  &  poflia 
EccltJIa  ChrtfliAna  vrurpato>&  ad  Dongcn- 
tefimum  circiter  a  oaco  Chrido  annum 
continuato:  vfqucdum  Pentiftx  RomanM 
illam  fibiautoiitatcin  pcr  tyraonidcm  cx- 
pii  aitogarc.  Siccnim  pollulat  'vtilitatfu- 
tlica  ,  qm*  nutlt  commtndatur  curanda  tu- 
tiltt,ijuam  cuim  priuata  non  agitur . 

Couuocabuatur  autcra  ii  jdmineotur 
ad  SyHodum  ifiam  viti fapitntia ,  vita fanffi- 
tate ,  txptritittM  rtrum  tnftru£lt,xjlo  Dei 
falutu  hominum.aimre  vericatu    pacu  jU- 
^rii/7m,omucrqueadeo  qui  Sftritum  Chri 
fiit  tiifcretieni  vtri^  falfi,l/jni ^majtlu- 
bcrc  aiiqua  probabtli  raiiooc  agnorcuotur, 
quiquc(uadrr5'cr>//wr«  fillcrc  polliccntui: 
Bo  modQEcciej7aftici,(cf^.  Cyliiifi.liuc  otH- 
ciialiqua  digajtatcprxccl!ant>riucpiiuati: 
■ontantum  vaius  aucaliquarum  ,  icd  o- 
innium^r//«»i  dijfidtntiu,n  Itgaii,  fiuc  il- 
li  dcfcafotcs  'Jogmatum  pugnantiuin  iuc- 
tinti  fiue  ncc  vocc  occ Icripto  publicc  (en- 
teotiamcxplicucrior.    Omntao  vcio  vc- 
fttbulozdium  ,  inquibusfaccrillc  con 
ucntus  habcbitur  ,  aurcis  lit.  looi- 
coritu  inicrtbcn  jum  crit:  Nemontjtveri- 
tatu  ^pacit  ftudiofm  intrato.  1'tinam  vtro 
Deui  ipjt  Angelum  fuum  cum  rompht.a  fia- 
rmantt  ^tmctpui  ad  in^reffMm  ijlim  Para- 
difi,  vbide  diuittM  veritatt  (^amakili  Ec- 
eltfiaconcordia  agttur,coUoett,  quilccus  a- 
Aimacosabarccac  ,  Pytbagoreum  illiid  & 
Orpbci  vocc  iotoDaos  horrifona:/r«cM/#/2« 
frofani. 

Circumftantia  quoquc  loci  oon  cil  nc- 
gUgcuda.  Ifleiic  ad  conuenitndum  acccm' 
mM/um,  oc  difficaltasptofcAioni&autui- 


DISSIDIO.  71 

ncris  Jonginquicas  quemquam  impediac; 
Cnimmunii  a  pericub ,  violtntta  (^infidiu, 
vttutoadcum  vcnire  ,  in  co  vcrOin  ,  & 
ad  fuosrcdirc  poirtut  conuocaii  :  qua  fi- 
ni  nccclFc  ctit,  vt  omnibus/M^/>c«dctur7(- 
dtsSiC  faa(f>c  fcructur. 

T nCiibiiMiiaido concilio ,uon  dcPria' 
cipum  turc  &  prxcmiocucns ,  uon  dc  Epi- 
lcoporum  opibus  ,  potcntia  ,  priuircgiis. 
ooo  dc  bcllo  Turcis  iufcrcndo  ,  aut  aliis 
rcbusPoliticiijicd  dcrcbus  tanium  adKr- 
//^i0»r;»pertinctibus:  qualtsiuoc  iwtndog- 
matafidtt  morum.zam  erdo  Ecclefiafticttt. 
lD<&>;m/T/«duocoolidcrabuntur,qux'  illo- 
iMmveritas  fff  quanta  feieiidi,cr9dendi,faci' 
tndi nectjptai  •  quz  mjximum  habcDcmO' 
meotum.  Dt  erdtnt  Ecclefiaftico  ,  quia 
bona  cius  pats  pofitiua  cll ,  pcifonis,  locis, 
cemportbusiaccommodaada,  tacilc  traafi- 
gctur. 

Fmm  cenntntm  iftiut  eric  veritatis  iUn- 
ftratio,  cenftruatio  ,propagatio  5  trrerum  rx» 
Jiirpatie,  Ecclefia  concordiM,y  odc  cxiAiC  glo- 
riA  Dei    jaluf  hominum  Jempiterna. 

Prifidatitiilltun  conjeffus  illi  loli  compc- 
tit,  <\ai  caput  cd  3c Jponjui  Ecclefia  ,  Lhrifte 
pcrSpirirumfandlumipiius,qut  &  ipopoa- 
dii  fc  ioicrfuturum  cJttui  vd  duorum 
rrium  in  tpiius  nomioc  cugrcgaturum:  cu- 
lusctiamauxilium  (iibioinum  dciiuctncu- 
lufquc  congrcifusimplorabttut.    Ac  veio 
otJuiis  &  modcramiuisgratia  ,  vt  viictur 
conhifio  ,  fucccnturiatisprxfidibus  opus 
cfl.quosvel  ipii  Af«^//ir4/M«agcot,  {aqui- 
bus  vriaamtd  i   pctr..ri  potrcc/)  vel  ab  i- 
piis  dclcgaii,  vcl  a  tota  Syn^do  dc'ci^uquo- 
tam  muaus  ctit  conuocarc  cztiim,  ageuda 
propoacrc,(eoccniijs  rogare,  Nocariisad* 
hibitiscolti>,crc  ,  &  •  •      ad^ioocm  gu- 
bcroaie.^<?>i7n«/io  ii>  -  .<>pcragcndx, 
fuotiaccurata  dc  cooirouetiiis  difceptatio: 
matu ra  eenfultatio  &•  I         f  ntentit  diilio: 
quaium  omoium  01  im,^^..  ipiumverlum 
Dti,  Vtttrit  cr  Nf«i  Tejlamtnti  libns  con- 
fignacimi  i  quod  pitica  concilia  iignifica- 
ruiic.quum  codii  ?  Euangtiierkmii\  primo 
&huaoratiore  icditicoliocarcot.  Dchoc 
quid^  imcintct  dtjfidittt  coaueoirc  dcbcc. 
DiJctptatio^ctDost  pcr  Rhtterittitionii ,  (cd 

pec 


D.  lAC.  ARMINII  0«RATIO; 


7i 

pcr  T>iaIellic/uS:  coixc\(2sariumtntationes, 
omoifquc  extempcralit/u  &  frAcifitAntia 
caucbituii  cuiquc  partium  aquum  tcmpo- 
nsfpatiumiuftx  mcdititioni  occclVanum 
cooccdctur;/m//octiam,vtmulraincom- 
modavitcntur&abfurda  ,  qux  vilumcft 
profcrrc ,  coniprchcndcntur,&  cx  co  rcci  - 
cabuotui.  Di/jM/*/wflw»abtumpcrch$  lit 
ncmini ,  nifi  totius  Confcflus  iudicio  con- 
ftct  caulic  fatisfiiilum  cfTe.  Tinita  difpua- 
/m;«grauis&mituraadhi!jebitur</^/ii<r«- 
riotumdc  ipCneontrouer/iti,  tum  dc  argu- 
mf»/M  vtiioquc  adhibitis,vt</>jy*»//*»*  c6- 
fioioy?r/<7#conrtituto  ,  Sc  difciftationum 
•mplitudinc  m  ariJum  contrada  ,  id  Jc 
quo  pronunciaodum  cft,vnico  quafiintuj  - 
?u  diftmdlc  vidcri  poffit.  Huic  fucccdct  It- 
btraftntentii  diSio ,  qux  ad  omhcs  coouo- 
catos  cuiufquc  partisxquc  pcrtincbit.non 
cxclulls  ab  lUa ,  qui  Synodi  confcoftt  admilli 
fuciinccx  iis,qm  fpontc  fua  non  vocati  ac- 
ceircnint. 

Et  quia  huc  vfquc  nihil  indagathni  vtn- 
tatit ,  &  inttmdo  cenfenfut  obftitit  magisi 
quara  quod  coouocati  fcntcniiis  rcccptis 
adftriitidomoadfcrrcQC ,  quod  lo  Synodo 
pronunciarcot:  ncccffccft  vtomncscon- 
frfcgati  antc  •mncm  a(ftioocm/*«<?«»i  iu- 
?>iiwf»/«m  prxftcoc  ,  dcnon  prmaricando 
aut  calumando.  quo  polhccaotur.  lc  omnia 
in  limorcDomini  cx  bona  confcieotia(qua 

quod  falfum  putaot  non  aircuercnt ,  ncc 
quodvcrum.taccant ,  quamquamaducr- 
iumfibi  &  fux  paiti  \  nccdubulibi  ,  pro 
cctti$vrgcant)  iuxtaprxfcriptum  vcrbidi- 
uioi.hDCvlloadfcau  aut  pcrfonarum  rc- 
fpciflu,  idfoliMVirttatii  io  illo  cxtu  inqui- 
rcndx  ,  Scconcordii.  Chripani ptomotio- 
hcm afturos ,  & fcntcntix SjHodixa omni- 
bus ,  dcquibus  cx  vcrbo  Dci  conui<fl»  fuc- 
rint,acquicturos.  Qaa  dccauGiommbus 
a\xiiiuramentu  ,  huicdircAcvclindircac 
contrariis ,  per  qux  tMtEccltJiit  &  catum 
confcfienthm.intfchelii&prtrtftoribw.iUt 

frincipibut  dcniquc  obHridi  (unt .  Cduo  il- 
lorum  in  fubdttosiurcabfoluantur.Sic  vc- 
re  libtraSynedu*  ciit, veritatu  inucftigatio- 
Di  &  concordiA  cooftituiiooi  coaucaicoiif- 
lima  Cui  fcnicnux  AcciAitAi*li'pn*iiC\c 


porto  ad  Manfchxos.Ioco  ante  cicato,  ftr- 
mocinmvt  auttm  faciUt*^  mitefcatu,5  Ata  • 
nichat.&nen  inimicoanimo  vobififfpernicio' 
fo  mihi  adutrftt/iini ,  quouu  ludictirse  impe' 
trarea  vebitopertet,  vt  ex  vtraifj parte omnu 
arregantiadtponatur ,  Semo  nojirum dicat, 
iam  ft  inutntffe  -jeritatem^fic  eam  qu*  ramiu 
quafiabvtrtjijt  nefciatur.  Uatnimdiligtnttr 
Cr  concerdittr  quaripoterit.finulla  ttmtra- 
rtaprtfumtiont  tnuenta  &  cegnita  tfft  cre- 
datur. 

Ex  Synede  ftc  admioiftrata  fru£lum  v- 
bcrrimuniDci  promitriooc  frctis  cxfpcda- 
rclicebit.  Ncquc  cnim  cxiftimandum  cft» 
adco  ncglcdum  iri  a  Chrijle  Ecclefiam 
fuain,quamquammu]cisQoftris  iniuriisfic 
ofFcniiouibus  ad  iram  prouocato  ;  vt  fidos 
faos  feiuos,  difcipulosdocilcs,  vcritatem 
&pacem  in  fimphcitatc  cordis  quxrcntes 
&  Spiritus  (aoiSigtatiam  iraplorantesbbi 
patiatur  ia  cnorcs  cum  fundarnenio  pu- 
gnaotcs,  &  ia  iis  pcrfcucrarc:  vndc  cifenfm 
autinoraoibusautQItcm  iaplctifque  ,  6c 
iii pracipuudegmatii  .  qux  cUra  habcotia 
Scripturii  ccftimonia,  impctrabitur. 

Si  vcrocootiogat  io  nonnuilis  artieulk 
confenfum  ooo  cooftitui  ,cQm  duo  mihi  fa- 
cicudavidcotur.  Difpictcndumprimoi  an 
non  pofHt  intcr  paitcscirc  fratcraaiQChri- 
fto  concordta  .  &  vna  altcram  pro  cooforte 
hdci  &  falutisagoofcere,  ctiamfi  diucrfum 
dc  iftisfcQiiatui.  Siquxpars  frattrnitatit 
dexteram  altcii  porrigcrc  abnuat ,  illa  o- 
mniura  conjenfu iubcatur,cx  Scriptiirii  mA' 
nifejlu  probatc  tantum  pofitum  efle  ia 
controuerfis arttculit  momcQtum ,  vt  vnum 
inChriJloclle  nonpofliot  dc  iis  dtjfentien- 
tes.  £t  (Itcotatis  omoibus  uonponit  ioirt 
frattmitai ,  corcrumftatu  hocfccundum 
obciocat ,  quod  oullius  potcft  vUo  prxtex« 
cu  lecularcconfcicniia.  Amicuix  porri- 
ganturdcxrcrx  ,  &  folcnnisineatur  (pon- 
lio,quaomncsfc  vclut  luratis  verbis  ob- 
ftringant,  abjlenturos iDfodetum  ab omni 
acerbitate.maledictntia,  infeSatione ;  popu- 
lis  fibi  crcditiso/mM/fm.quam  ntctjfariam 
puraoc  ,  placide  adauociaturos  ,  falfitatts 
quas»tfXM«arbitraotur/i/M/i  &  tngleriam 
DmntHriiu  ,  c\ixaxjlo^xdcm,(cdfcitnti» 


DE  COMP.  RE 

direff»  8c  mMnfi4ttudint  ttmftrate  coofuca- 
turos:fccusqui  faxiti  huic  D«»m  Chri- 
fium  imtum  pariccr  impiccancor»  huic  Ma- 
lifirattu  cajiigatitnf  n\\ti\i.itoi  Si  infciuro. 

Quxvcto  communi  cruoc  ftatuc;»  eon- 
ftnfuMh  pcr  vim  obcrudendi  noQ  fuiiicc 
au^totitaccm  fibi  SjnoJttiScmpet  cnim  co- 
gicare  dcbct  fe » (^uum  omoia  cx  coofcico- 
ciafcciflc  vidctur,  ramcn  iudiciolabi  po- 
cuilTc  :  qux  faae  xquaoimicas  plus  po- 

CcricioconfcicDcias  cum  ^///T*'  '  ttiin 
cocius  fidcliumpopuli  I  quam  r  .^  •  ..iimo 
dcratus:quum fidtsfufuieHiiafit     non  im- 
feranti0,nixti  LaffMntium :  nihilque  minut 
fit  Religionit qunm Rtltgionem eogere ,  vc  in- 
^vi\\.TertuUtaru*s.  Auc  coim  dcllfleoc  iUi 
molcftiam  i^cclVcicEcclefit.  crcbra  &  im- 
porcuoa  faarumfcaccotiarum  iocutcario- 
ocquascancocam  xquo&  modcraco  cz- 
cuipctfuadcre  non  pocucruoci  auc  horun\ 
omnium  iuflaEiodigoacioni  czpodci»  viz 
iaucnicn cqui  aurcs cam prttfraSlis DoHtri- 
^M^commodarc  voicr.  Sccus  fi  fiaCi  cogi- 
(andum  ,  oulUcfrciemcdiacunCtismaiis 
apcacoilcndiSiiisvtcodum  qux miousha- 
beotpericuli  ,  Sci\\\xdCljriJli  S/tluatori^, 
num  ty^vot  njuliu  abtrt  !  mzii\.c  rccolco- 
dum.vfurpandum,inquccoquicfceaduro. 

Hzchabui  iCbrinimi  &  Humaoinimi 
Audicores.quz  dc  diffiUio  Religionit  compo- 
nendo  in  prxfcutiarum  diccrcni.non  pro  rci 
digoicace  &  ampluudinc,  fcd  quanrum  io- 
gcDiiaitemporispcrmific  anguftia. 

Vtinavi  Deus  \eritatu    pacu,  Magiftra- 
tuum.^opulorum.EccltpA  AntijlitMm  cordi- 
bm  "jtritatis  fi^pacu fagrans  dtfideriMm  in- 
Jpirec,  "Exfecrabilem  dijfidit  de  Religient  fae- 
ditattmoculis  iUorum  nudtvidendam  txhi- 
beat,malorum,  qui,  iffiifim  tx  illa  profluunt, 
feriofenfu  affictaf.vt  omnia  fua  v^ta.cor.flia, 
fludiateeonferaat,quo  ,  caufstantimalia- 
utrruncalu,manfutta  (^placida,tjualia fola 
agerrtmum  Ecclefi*  eorptti      natura  mali 
admittunt ,  compontndodijfidiepartntur  fjj' 
vfurpcnturremedia  ,Dttupae'u.qui  folcspa- 
tificos  amplt  filiorum  nerninedignatur,adpa- 
eemnosvecauit.  Chrifim.  princepspacit,ifut 
pretiojo  fuo  fanguine  pacem  coinparauir.fra- 
ttme  afftQu  iUam  nobu  commtndauit.  Sptrs- 
tm fasSiiHtVini  ulHmfack.quiHeiomnes  ar- 


LIG.  DISSIDIO.  7i 

diffimo  faedert  in  vnum  eorpr  7  - 

tandcm  nobitobfignautt. 

Pugnat  tam J^lendidum  ncmen  nefirit  cor.- 
tiniionikus  contAniinari ;  j^eclemur  ad  quod 
vocat  Deut.ne patiamur  tatngrandeprettum 
indijfidiis  noflrif  dilapidari  j  ampleHamur 
quodcommendat  Dominm  Chrtfli  s :  tu fera- 
inus  tam  fancium  fcedus  faHictiihmr.^^firis 
cxinantri  ;  ftrutmu*  tUAjum  quoU  objignat 
Spiritui.  Fabius  Romaooium  Legatus  di- 
ccbac  Cartlj3gincnnbu»,fc  paccm  bcUnm- 
quc  linu  fuo  ^crtarc ,  cpcarcoc  quod  mal- 
lcoc.  Egoauiun  roccm  quauquam  firlcn- 
drplcoam,  noa  ooflns  viribu 
bonitaccChriJlt  promifiis  &  Spiaiu^  ..^a- 
cliccdiBcaciooibusficcus ,  iniicari&:dice> 
ic.vtlimui modopactm .  <y  conftQam  reddtt 
Dominus.  Sic  fiet  vt  cum  Utttia  m 
vocesfratrutnfeinuicetnadhoriavi:.:!.. .  i..t- 
mu*  in  domum  Dotntni,vt  volunratim  juam 
txplictt  nobit ,  vt  pedts  nefiri  cum  tnpudi» 
fieniin  portis  Hierofolj  morum ,  vt  eum  ve- 
luptatecotuemplemur  Ecclefiam  Chrifii  tan- 
qud  ciuitatt  qtu  coniunQatfifibi  pariter.f^ 
adfcendentts  to  tribus,tribus  Dti,  ttfttmeniii 
Ifratliadctltbrandum  nomtn  Demini-.vt  eii 
gratulationtadmirtmurftdrsifitc  pofitM  ad 
tudiciumtftdtsdomwDauidiftdtsvirorum 
vtracium  f^pacificorum  Principum  Daui- 
dtm  imttantium.Magifiratuumftadcor  Dti 
compcntnttum  :  fic ficr  vt  htlari  atloquio  alii 
«liorum  aurtbiu  bUndutn  inf»ntmus,pefiuU- 
tepacem  Eccftfis.  Catholicn,^  communi  v»- 
to  btnt prtcemur  diligtntibus  lUam :  vt  vna- 
nimi  veee  tx  intiinis  animerum  praeerdiit 
votiuahicj:  ^promijja  iMiconfacrt- 

mus;  Sitpaxiii  .ii..cwuralitito,pr»jperitai  in 
palatiistuis  :prcptcrfratrts  nrOrrnf'^  proxi- 
mos  nofirespacem  /equtmurd.  'tr  De- 

mumlthovt,  Dei  nojiri  qudrei/jus  bonumti- 
bi.  Stcdtnique  fiet ,  vt  dtlibuiigaudijsjpi- 
rtiualtbus  cum  tuLiio  eanticum iUud tucun' 
dijfimmm  concinamus-.Ecctquam  bouStfl  <^ 
quam  amanumfratres  habit  ■  r.a: 
(jftx  intuitu  ordinatt  Q<paijy, ;  .  ,  v;i>» 
domeDt.  incejfusplenijpe  cofutnmanJa  in  ear- 
lo  pacificationis  eencludamus  tn  tUo  j-' 

Quicunq;  fccundum  hancicgul.ii.un- 
ccdcnt,  pax  fupcnllo$&  mifciicoidia,  ini- 
fertcordia  5c  pax  fupcrllraclcm  Dci>  DIXI. 
i  K  Ad 


74 


DECLARATIO  SENTENTIy£ 


-^<^/  Nobtles^i^  PrAfotentss 

D-D.  ORDINES  HOLLANDI.E 

ET  WEST-FRISIiE. 

Suprcmos  mees  Dominos. 

NithtkSiPr^^ttertttSi^Aptentes  Prudentercum- 
prmU  DQmbti. 


Vnm  poft  collMticnem  inrer 
D.CJow/irumc*me.Ctl/ilu- 
dinum  'vejirarum  m^ndato 
)\\cHagt.  C.otnttu\QA\<Xxvn, 
8c  praflidcntibus  D.D.Cow- 
fiiinrm  fuptimiL  Curi*  ,  Id 
prxrcncia  i^rMiMoz  Mimftrorum ,  cclcbra- 
cam;  poflquam  de  ca  ad  Ctifitudin.  1'eJJrtu 
xdiV  hacquc  inrchtjoDC'dc  crxffr»- 

«/r^.  .  ,   .  V  ioicr  nos  OTtf««aw.  mcntionc 
iimulaiiquaioic^a .  mozdciade  iiobiliff. 
.'.  vcftrij  confulrum  vifum  ftiiircr,y- 
:.-  Dodium,  vnaquc  quacuor  illos 
.  i  coramad  fcin  CoOT»//-»iba  cuoca- 
re.Dobirquchocmodoomnibus  (i^niHci- 
£Cs quod cxpcdirc pro co  tcmporc  tudica- 
rctis : accidit,  vtD.f '■  w.j''?»  coufirmarct, 
noftram  intcr  dos  .  -ft^m  pert»aani 

jllam  clfc  wowrn/;,  quippi.  m 
cllcccum  tuji,  qualcm  cgo i  • .  ;K^ivi,.wO- 
tcntia  coroparcrc  coramcoufpcdu  Dcjj 
qainimo.oilimanirehuicreiobuiam  ire- 
•  fcdfjld,  ci- 

 \     ...j    .1   ccoip.mit- 

cercntur ,  inque  fe  mutuo  infuigercnt .-  .id 
qu.-.  dcm  pro  co  tcmporc 

•  '  ,>i;u  ii..;.4i.. aliud  ,  nifiquodtum 
.u  rtligiont  fcoccuttz  planc  mihi 
coolciu5  noncOcm.-coDfidcreautc»)  mc, 
^uod  nunquam  vtlam  \a  EcileJtM  Det  juc 
eommum  PAtri»tx<^i\xi  liuc  caulam  liuc  oc- 
calionem fthifmMiSc  Jifcejftoni  pizbicurus 
ciTcm^  cuiusia  ici  Iidccc  hoc  aildcbam.pa- 


Iratnmme  apcrrr  arquc  bona  fidc  diccrt,. 
quidnam  dc  ror.i  Reli^ione  fcocta ,  quidque 
'  circaeam  nncduatuslim.idquequunipti- 
mumillud  mihicoram  hoc  conjejju  inao- 
darcrur,ctiam  aotcquam  pcdcm  cx  hoc  lo^ 
co  mouctcm.  Atquc  ad  hanc  quidcm  prx<- 
{cntacioncmAc  oblacioncm  mcam  confuS> 
tum  iudicaiunt  CelJitutJintsveJlrd.,vii  ad(e 
euocarer,quQd  obcultn'em .  in  hoc  id  oune 
r<>»7rj7Mpra;Uiruru9  Cuius  protndc  ounc 
etianvrei  gratia  in  hoc  loco  compareo» 
qu.dquid  c(l  huiusrct  .  bonaidfidcexfc- 
lututus.VciumcDimueio  quum  liniftcr  de 
.nic  lumor ,  tam  apud  nolii  us.  qtiam  ctiam 
apudexccros,iam  longum  lic  facis  per  tcm- 
'  ilusfuctit,  atqucli.licc:  ij 
..  .  .cvjmfI(us,quidoamin  ncgot.u  ..  ^io- 
«tjfcntiicm  ,  circaquee.im  mcditatn»  cf- 
fcm,  haclcuusprontcn  fcnipct  derre^a- 
uiircm.voJc  mulcum admodum  malior- 
tunilu;  cciamacqucctiam  vusrcgo.mihi 
vcibooa  vcftracum  veoia  liccat, qutdoan« 
hutus  rci  lic ,  ingeDueprnloqui.tdquccc- 
i  j  m  a u t f  qu  am  V !  u- 1 :  'J  ^  !i  i  i ;  ;  J  1 !  Ki  p  I  o  r  1  - 

dltlL. 

Aoo?i6of.  rrigclimodic  lunu  ^^^*^-  S^rrjiti^ 
baocadmc  Jr-  '  •  )  trcs  Dtputati  Synodi  cotUttcnu 
Auflralis  h.         v  ,  Frii»«;<-/«  vidcltcu  mihtcl^lmti. 
LMnsiergim, Liiertui  Fr/kximui, Sc  pixmo^  f,4^f„f 
Wioxix  Danie/ DfiU^itiitmixiiO  ■  Vfitatdt, 

¥rr!rf^i,R(ittrodMmemfii,Hay 

prxfeniibulque  duubus  Synodi 
UoUmuUa  BortMlHmixx\£Ui%,  loMnniicilicct 

Sogari* 


D.  lAC.  ARMINII,  - 

J?.i-    '  ^   c\<:UxU>irlantnfis,k  lnethtRo-  i  nullamctiaiTi ipfoshabcrc caur.ini,.Ui  uj- 
Iak  ..  I     .cisj:  jit/ijierLdAntenpi  nuaiilriSi  1  iufccmodi  cjuippiam  a  mc  poflularcnr, 
in  Cblfibus  quibufdam  rcfciuilTcfc  dicc-  I  quippctjui  mthiconfciusnoncdem  vllius 
bn  iin  cxaminibus,<juibusadticclc- I  dottnna; ,  fiuc  If/n'*,  fiucvi;^  tnn,k 


fix  .  '  rM.Miiieriuni  ailmittciidi 
cxplount  :  sHtmiiLtidenpi^A 

euacdan)  coium.quar  ipfts  obiicctcQtur,t 
Ip^  nouas  atqi  reccptn  \a  Ecdcfici 

d.i:.-  ■'. '.  .  ontr.^' ' ? iicnt , quas tamcn  c6- 


mcpropolira: ,  tj" 


Dn.  ( 
it/i  in  B: 

tinri.ii<kt  ;  nunquam  aquoquam  adhuc 
V.  ulc  mihi  obic^um  ;  ■  rc 

im,  noDfacilctn!    rp;^  m  frdfenta- 

6;marcnt,aw<  liabcrc  fc ;  qux  j  obic£lumiti,vbi,(iqui5 1  .lodiqni ! /i*  v/ff/^ 

quumiufchabcrcnt .  rogabaoc mc.vti*-  j  <  !.qoi  objcccritprobarc  ic- /»»^7 

vitcMtn  cam  \pf\s  cclLitionem  insrcdcrcr,  j  i  ..  i  .itif*' 


vadc  confbrc  ponit  quid  cius rci  (ii.  bcnc- 
q u c  poflca  i a  t Cm  £ c clcTix  a  fc  co afu li.  A d 
lixc  tcfpondcbam ,  r  '  ibari 

iiuncagcndimodum.t.L.  .e,vt 
multotics  3c  ounquam  n  j  ncm 
mccum  veniatuT  ,  ft  id  fa(f>o  opus  torct, 
QUOticfcunqucy?«<i/(j////cl]'cc,  quirtp««ali 
quarf/^f»/5"t;«?  vtcrctur,  quam  ic  zx  raedi 


i  -  ■  itamcn  t. 

tatorum  a  fc  vtJinr  dcponcic  ,  arqi: 
quii«|ac  priuato  nomiue  cf 
cum  ingrcdiiparatum  mcho. ., 
ftantc  id  faccrc,(cd  hac  idiamcn 
V  n  oqu  oq  uc  srticHio  fuam  i  p  i  i 
cgo  meam  cxponcrcm,  fuasinii/ri.t. 
&cgo  mcas  adfctrcm  ,  mcam/t«/t 


dicillc  prartcndcrct :  vidcri  proindc  mihi  1  nicalqucr^/f»«i)>/;, «•^i>viciflim/f». 
courulciusjvtquoiicfcunquc  ftudiofusvl-  j  atqucf4fto»«iplorumrcfutarcm:hocmo- 
lusincxamincfuc  refpoalionc  aliqua  v«c-  j  do  fi  altcr  altcri  fatisfacercmus.bcnc  fco- 
rctur.qoam  cx  mc didicilfc  fc  connt marct;  J  mnia habiturajftd  minus.nc  qua  rclatio  vl- 
fiquidcm  fratres  eam  Conftfftoni  &  Cate-  j  libidccp^erct,fcdtocarcsia5^j/N/»i}«- 
Ecclcrtjri:  '  '  irj»;/?»  conttauc-  j '*»»4/#/7»  difiTcrrctur.Hoc  verocumabnuc- 
nirciudicarcnt.fl  .  :  ,  illnmiiiicomc-  j  reocplancuaaltcrabaltcrodifccflillcmus, 
cun\  committcicnc,  paratum  mchuiusici  j  oiftcgocosrogauijrem,  codcmvti  modo 
gtacia  ,  acquidcmmcii  iriius  fumptibus,  j  collattonemD.  (,  .  Trelcattop\x  mc- 

moriz  obfcircntAjiiij  j  cqui  mibi  vidcbar. 


libus  collibi- 
■  f., 


t.    .          ^  ,  I  ^ncfuturum,  j  non  magisliuius  iplispoUulaticaiiiam  dc 

vc,fiearatt&fcrrclarqueitcrumiocatur,dc  j  diirciquamaltctutercorum.cuiusmei  di* 
:aut^Yr//«7«plaoc  atquc  euideo-  J  £h(imui  cciam  rariontsadiicicbam ,  quas 


t..  .Uuii.CC. 

Se.d<D>  Lnmhr  n  nominc 

teUMtionemw  .bam, 
aoi\  vi Jcrc  n.i. ,  v.j!joiiio-u . .  ..Ation^m cum 
ipfis  ingrcdi  poflcm :  idquc quouiam  citu- 
lo  dtftttatorum  comparcr<.nt,  quircruma 

lcgcrbrum  tationcm  rcdditun  cfrcot  ali-  j  amcpoftulatum  iiiit 
quando ^»*<i>;  vtproinHc  inrcgrum  niihi  I  ftulaco  mtilrus  admoiiuiu 
oun  cllct  id  facecc .  niileodcm  modo  con- 
fciis  aique  conrcnticotibus ,  imo  vcroec- 
iamtdinihM  '  isiilis  quibuspaii- 

ccr&cgo  ii:.    i  .xCC.qu.mi,qiiod cu 

pcriculu  nonlcui  nico coniiiodum  circt. 
li.quidcm  dc  eocaru  r0Zf4//«»ff  a  (m 
aiiquando  qiiidpiam  ictciicnc,  i  j  pvuitus 
ipforum  nic  tidci  pcrmuccrc.    Qii,<auno  f)t.: 


lon^ius  cllcc  reccofcre  in  pcKfcntiarum. 
Ad  nx-c  vcroipfircfpondel-aot,id feicafii- 
£luros,acquidem  etiam  antcquam Le/V^d 
ilifccdcteottiufc  id  feciiTc  mllii  confirma- 
bjot. 

Atque  hocprimuro  omjyumcfV.  qnod 

'  ctiam  po- 
ictmo  fuic, 

multis  id  io  orc  habeocibus.  quibufdam 
veroid  noo  plenefatis  .  atque  vt  eoca  res 
a^acracoarraocibus,;  ili- 

cccTicifllm  mcam  &  c   ..i. 

ioaolocnubus.  Non  mulcis  poft  dicbns. 
dic  videliccc  vigefimooii*uclHlii  eiuidcm 
an;  '     '  '    ^  nominc 

ibrurn 
fuiti 


I 


;6  DECLARATIO 

^uiti  atque  icaquidem ,  vt(i  poAuIatum  i- 
probarcmi  dc  eudcm  ctum  altj  ap- 
pcIlarcDCur;  fia  mious,  aihithac  inrc  cca> 
carccur  amplius.  Scd  cum  coDfuIi  £roM- 
thouio  &.  D.  MeruU  pix  mcmoriz  ,  (qui 
rcDioces  cum  eflTeot  itlius  EcclcGx,  eiuf- 
dem  cciam  nomine  ad  mc  vcocrani)  fi- 
gnificauiirfmpljncnoa  vidcic  inc>  quo- 
modo  poQulatum  idud  probarc  podcm, 
idquc  addicis  ciufccmodi  rarionibus  , 
qux  pcnicus  ipfis  racisfacercnc  >  nitiil 
porrohacquidcmcciam  la  rcab  illis  ccnca- 
_  -  ,  tumfuit. 

df  utatorum  cmldcm  aoDi  cxhi- 

,  n  bucruiiuu, .  ,  ..iii  HollanJii  Aufira- 
.y  ,      .    iti  Fr/tnciic.  Lt 


..-  r  j  Trnnci  c.  L»mbtrftHs ,  Fcflui  Hommtui 
ttic*  Synoiii  .  i    i     ^  j 

dDD  ^^^^^^^^*!'^"*"''^  ^'^"'^*^'''''""'^''^'' 
Curntorts  ^*'*^*"!''  Qo"*^"'  quxftioocs  ,  addita 

-  .  pctitioncvtiPrcyirjT''''"-^^''''^''^'''^'^**'"'^^™ 
V"'  rcfbonderc  iubercoturrfcd  D.  D.  Curatorts 
rclpondebant,  nequaquam  pcobarcfcvci 
jumMiiil-  j^yg^fprtlins  ThtUgtA  quxftioncs  vllx  pro- 
poncrcocur;  fi  quisvllcc,  quiarbicrarccur 
t^occrt  qutppia  lo  Ac/uitmiacooui  quam 
fas  cflct ,  id  ad  SynodHm  nAtion/iltm  (  quam 
primo  quoquc  tcmpore  Ipcs  cratcclcbia- 
tumirijrcfciri ,  dcqueeo  ineacognofci  & 
a£ipoflc.  Hac  acceptarelpoonancidam- 
plius  coatcndcbaoc  depnt*ti (ynodi,  vti  bo- 
na  ipforum  cum  vcnia  ProftJforibHt  Theolo- 
li*  eas  tamen  proponcrc  poflxnc,  cogni 
turi  quid  quiluuc  corum  vliro  6c  fpoucc 
•  ad  cas  rcfponfuTicflcnCifcd  ncquchocfi- 
bi  vti  liccrct » impcuare  ab  ipfls  pocucrunt) 
atquc  hxc  quidcm  fic  clam  me  ada  funi: 
quippc  qui  cci.imc!USj  quod</r^M/<i/iio  vr- 
bcmvcairtcu^»p)anc  ignaius  crara.vtoon 
multo  poA  tamco  idrclciucrirn. 

Intcrca  tcmporis  toco  labeate  anno 
carfus  .nppcllaroff  Qoafum,buius  quidcm 
rcigracia  .  nifl  quod  annoi^c?.  paulo 
aotc  quam  SjmdMiSuydtholl*ndicnDt!phts 
ce]cbrabatur,ad  mc  vcnircoc  loAn.  Bernardt 
mintjicr  r  ■':  I  ,  >  f  "^us  HommtutLeiden- 
fu.f^--  ^Actnt  hceltfAmini- 

fierideputdtiSynodi  //f4,  cogni- 

turi  cx  mciqutduam  i..  i\.iiiuuoQc  AnMbn- 
ptjiarum  prxftuiflcm.  Ad td  cum  rcfpon- 
diflcm  aliqoidjdc  quo  yluo  ci troque  mul- 


SENTENTI/E 

cus  incqinosfcrmo  oriebacur,  proximi  iin\ 

vt  difccdcrcnc .  rogabaoc  mc,  vc  qux  mcdi- 

tataapud  mchabcrcm  in  ncgotio  ilf/f^M- 

ms ,  ca  profiteri  apud  ipfos  nc  grauaxer> 

idquc  hocfinc  vticaad  5^;ioi/M/»  rcfcrrent» 

(icque  Fratribus  hac  iu  rc  lacisfaccrcQC. 

Scdcgo  idficctc  abnucbam.quodncque  ' 

commodc.  ocquc  cum  fru(flu.  idalibire» 

dius,  quam  in  Synodo  nAtienali  (icri  poH* 

fctiquam  (perabamus  dc  feotcntia  Kobilijf. 

Sc  Pottntif.D.  D.  Or</x;iM>»  .primoquoque 

ccmpore    celcbraodam.    Daturum  me 

opcram  ,  vti  ibt  loci  quidquid  feocio, 

apcrtc proHrcrcr ,  oihilque  dUTlmatarem, 

cuius  crgo  cooqueri  poflcnc:  quibusad- 

dcbam&:  illud,  a  quid  apud  cos  pioficc- 

rer  rtUttiontnt  eius  ipforum  mc  Hdci  pcr- 

micccre  nor.  poirc,idquc  quod  in  id  gc- 

DUS  ocgociis  quilque  luiiicopcimusiplius 

incerpres.Hocmodoalccrab  ahcro  difccf' 

flmus. 

Prxtct  hxc  omnia  priuatim  ctiam  a  qui-  ppnulMtitm 
bufdam  miDifttis  togatus  fum,  vtt  nccra-  i^fffi^pnd 
uarcr  qux  mcditatos  cflcm,  colicgioTra-  ffjtpriHMtm 
ttumiaSjfnodo  commuDicatCiabaliquibus  ^f.efhen' 
ctiam  vti  ipfifmct  mcditatioocs  mcasape-  fMmmeum 
tircm  ,  quas  10  timorcDomintfccumi- \gjj-n^ 

Enczpcndcrcoti  data  iRfupcr  Hdc.oihiifc 
orum  diuulgaturos.  Horum  piimis 
quidcm  communiccr  refpoadi  ,  nullam 
ipfos  habcrc  ciufam  ,  curid  amemagis 
quam  ab aliis  cfHagitcor.  Voi  vcro,qui  noa 
c  podrcmis  crat ,  coUationcm  tribus  diucr- 
/is  victbasobtuh,dc omoibus  Religionis no- 
ftrA  capicibasiidque  vc  ezpeodct  cmus.qui- 
bufnam  tandcm  modis  omnium  folidini- 
me  arlftrm  Sifalfttn  rcfutari  pofliti 

cui  fei74/w»/ prxfcntcs  cflc  polFcntprxci- 
pui  quidam  c  patria  noAra  viti.  Scd  hanc  il- 
Ic  condttioncm  oou  acccpit:cctcris  auicm 
aliccracqucalttcr  rclpondi.  qui6ufdMm<j^ui- 
dcm  plaoe  quod  mc  rogarcot,  ahQUcns> 
qutbufdAm  vcro  atiquid  apcricns  .  prouc 
mjgisminufuc  noti  mibi  clfcnt.  Intcrca 
hoc  mihi  aliquando  conttgit ,  vt  noo  mul- 
to  podicz  quo  quidcuipiamapcruiflcm, 
ad  atios  mox  id  dcfcnctur  >  vc  vt  apud 
mc  coram,quumidpro(itcrcr,veroidcoa- 
icQtaQCum  dbiudicatum  cflcc,  dau  ec- 

um 


r 


dem  ptrti- 
ninstn  con 
uenru  prt,- 
fnmtorto 
mccitUrit. 


D.  lAC. 

■am  mfupeifide)  id  afc  tnioimc  diuuiga- 

-  'um  iu. 

His  oece(rc  efl  adiiciam  &  illud  j  quod 

-  incra  atquc  ctiam  cxcta  rcgioois  nodiz 
Hncs  pcr  lictcras  rpatfum  cfl  yidclicet 
quod  (juum  in  ConutntH  prtparAtorioy  cz 
cuocatiooc  Sohilijf.  Pottntijf,  D.  D.  Or- 
dinum  CtnerAlium  Hagt.  Comitis  mcnfc  /m. 
ttio  aDaii6o7.  a  collcgto  £iatium,  quiibi 
prxfcQCcs  eraot  >  cclcbrato  i  aniicc  togatus 
eflcmi  Tti  oe  grauarcrquz  mcditatut  cf- 
fcmio  ocgotio  Chrijiian* fidci,  ca  collcgio 
idiapcritciadditarpoofioQC ,  daturos  fc  o- 
pcram,  vci  mihi  (acisficrcc,quaDrum  mazi- 
mc  ficri  poHctiquod  tamcn>ioquamiid  dc- 
ticdlauiflcm.  Quum  vcro  cxpcriar ,  quod 
hzcres  hoc  modonarrata ,  magoam  mihi 
apud  quamplurimos  iouidiam  creaucric, 
qui  putcoc  maiorcm  huk  {onuentui  a  me 
hoQorcmdcfcrri  dcbuiire,  quippc  qui  cx 
omaib\isfim\i\preuinciis  coicrat, cam mi- 
hioccenicatc  iocumbcre  vidco.vt  quooa 
modohzc  rcsadanr,pauIoaItius  rcpcta. 

Priufquam  Leids  HMg»m  Comitis  ad 
conuentum  xWnm  ,cuius  modo  mcotiofa- 
Aacfl.mccooferrcm ,  quinque  arriculiid 
manus  mcas  pciucncruot ,  qni  diccbaotur 
ad  aliasaliquot/roM/nriW  mifli  cfTe,  etiam- 
qucaquibufdam  Minifiris  ic  EcclefiaJ!ieis 
conuentibui\c&.i,f io(\aci\i  habiti,arque  ii 
mt»m  Az  Mrticulis  religionis  ,  ibidcm  dccla- 
racis,  ftiutntiMm  compled^creocur.  Eranc 
iuicm\\i  articulidtPrtdtfi!'    ■  ■deL»- 

pfuAi»mitdc  Libero  arbitn  cccateo- 

Ttginis,  iii> d» falute  aterna  infantium,  Quos 
artieulos,c\i  peTlcgiflcm,  cz  ftylo  plaac  mi- 
ht  vidcbar  vidcic  quis  corum;*«<70r  eflec. 
quem  cciam  proiodc  (  crac  coim  vnusno- 
flrum  qui  illuc  cooucocramos)  de  hac  re 
compeIlabam,cadcm  opcra  libcicci  ligoi- 
ficans.habcrc  mccaufas,  cut  cos  articulos 
ab  illo  profcdos  efle  crcdcrcm ,  quod  ille 
ooa  obfcurcatinueosrelpoodcbaccoSQoa 
ita  min(>$,acquc(i  meicflcocarciciili.fcddc 
quibus  Leidd.  mcer  j/w^/io/bj  dilputarccur. 
AdquzcgoTcgcrcbam  ,  ciui  probc  illum 
cflcconfcium  ,  quum  quid  hoc  mudo  vel 
fpar^irur  foIum,ncri  ooo  poflc  qoin  iooo- 
ccanzmcz  illicograuc  ptziudicium  cic- 


ARMINII. 

ccur,mihiquc  hi«rm«/>mox  impooantui. 
cum ,  quod  ibi  coram  proficcbari  ocquc i 
mcprofcdicflcoCQcqi  cum  mta  ftnttnti» 
coocordareot ,  nequc  vero  etiam ,  vc  qui- 
dcm  cgo  iudico,  cum  xierboDei. 

Hzccumhoc  modointcr  me  &illamj 
duobusfolum  przterea  przfeotibus,agc- 
rcnrur.confultum  duzi,vtiDipfoff»«'w/«, 
cuiquidam  intcrcraot,  qui  cofdcm  perlc- 
gifliroc  >  proquemciscos,(quod  quidam 
eozum  coofirmaueraoc  ^habuiflcocjvt,  in- 
quam  ,  inipfo  conuentu\\\iiui  tei  meocio- 
ncm  aliquamfaccrem  :  quod  cciamfcci» 
videlicccquumiam  in  proximocramus  vc 
conuentum  dirimcremos,  lamqueadlafub- 
oocau  cflcDt,&  dacum  quibufdam  in  maa- 
dacis  ,  vciqnzaAacfl'cnr,adPo/^/ij^m0i 
D  D.Ordinis  GeneraJesxtkrTcat:  rogabain 
rcilicccfratrcs,  vti.  ocgrauareoturraaocre 
pauluium .  habcrc  mc  aliquid,  dc  quocum 
ipiisagcrcm.quodip{isaoaucotibus,dice- 
bam  quin^ut  articuUs,  quos  in  maoibut 
habcbarn  >  &  quotum  tcnotem  brcuiccc 
ipfisprzlegebam ,  ad  maous  mcas  pcruc- 
aiirc,cofquc  compcriflcmeab  aliquo  hu- 
ius  cooucotus  10  </iM«r/«4  prouinciiu  miflos, 
io  ZeUndiam  quidcm  8c  Didctfin  VUraie- 
3inam,( quod  quidcmccrtuscram)atque 
^quibufdam  miniftrit  ctizm  in  conucoti' 
bus  ipfotum  cos  Ic^os,proque  iis  habitos» 
qui  meam ftmenttam  complc^lcrcntur,  ve- 
rumcoimucro  boiucoofcieocia  caoqtum 
ioprzfcotiaDci  coram  coco  hoccoouea- 
cu  proficerimcquod  ifli  «r//cM/i  mci  ooa 
fioC)  ocque  mtnmfentinttam  complcAc- 
rentur.  idqae  bis  repercbam,  togaodoia- 
fupcr  fTatrcs,nc  t.im  cito  rumotibas,  qui 
dc  mc  taccrcotur,iidcadhibcrcor,  aot  q>dc 
me  cum  prziudicio  mcorpargcrccui ,  tam- 
quama  mcptofcAum,  tam  £acile  admic- 
ccrcor. 

Ad  hxcwt»seconuentu  refpoodcbar>rc- 
^aicaqueincfa(^urum,(ifiacribu)  fignifi- 
carcm,qui.doam  in  iftisi»r/jf«/i/  probarcm 
autprobaicm  mioas,  vt  ftcmrz  quadan- 
ceous  fcoceotiz  coofcit  efTc  poflcotiio^uz 
ipfius  vcrba  cciam  ^  rcliquis  aliquis  ibat. 
ScdceoturfusrcgcTcbam,huocro»«nf/»m 
hoc  nai  iodiClum  aoo  cflc .  quodquc  fatis 

K    i  iam 


7^  DECLAEIATIO 

um  diu  voa  fbifTcmas ;  tjainimo  Dom.  Or- 
dirus iam relponfum cxpc^ace  i  atquc  hoc 
modlo  altcr  abaltcro  dilccffimus.  nc;niDC 
rcrrooncmillumprofcqucntc  vltcrius.aut 
tiiqui  vna  couucnerant  fimul  omnibusin 
campct  tioncinconfeniicntibus,&  fuaho- 
ncaliooa  qua  td  itaxquum  clfc  ludicatcntt 
anud  nic  vtcntibus.   Qutnimo  adcrant  i ji 
quidaio»  qui  pofbnodum  guantum  micl> 
ligo  >  dixcrunt  fc  in  mandatis  habuiflc  >  ue 
quam citca i/0^r/;;«m  cellAiioHtm  ingrcdc> 
tentur  ,  &  fi  quafortc  incidiirct,ru^uium 
•faifle  vti  quamprinium  connentum  dcfct- 
uilTent;  vcproiadc  mulcum  abfit  ,  qujlia 
tot* congregnttonezd  i^  ,  quodante  diclum 
cli.foIUcitAtusfucrim. 
RMthnes        Hxc  vcra  cii.Nolftlif  &  Potentif  Ordi 
eur  coUm-    ;tfj,eotom ,  ad  qua:  mc  fratrcs  folltcuauc- 
titntmMb'  n]ar,nmulc|uc  rcculaiionismcx  nartatio.- 
jtnerim.      vadeliquido,mcoiuiIicio,conflarc  cuiuis 
poicdi  C  2<ipetitionem  corum  modumque 
illius  jfiinulveto  ctiam  ad  recujatumem 
mcamat  rmtiontm  illius.  cum  vcto  maxi- 
mcad/r<  •J"»  quoquc  racam  at- 

ccndatut  ,wi  <n  ctTc  cauiam  cur  huius 

quidcmrci  ergo  cgoaccufcr.  fetitio  qui- 
dcro  corum,qua declttrntiontm  a  mc  mcam 
in  oiii/i*jW#ipctcbaoti  nullis  vtqiiidcmc- 
go  iudico,niicbacur  ractonibus ,  qiium  nt- 
hilvnquam  quidquam  doccndo  ,  quod 
cumffrioDeijCUm  f  •  ^ 
BtlgicAritmsnilCMteC'.^^,  i-^^.  ...  ai 
cuiquam  caufaro  prxbuerim .  curhuiufcc  - 
inadi  quida  mc  magis  quama  quoquam 
alio  pof^ularetur.  Atquchoc  □uiniujm 
oun  profcnusfumjatqucctiamnuni  modo 
pto6ccor;paratu$pa(i,iiqutdcmf(udus  io- 
dcaliqu:  '  cpoflciudic  imil- 
ludin5;;..  .  .  .  aut  •/«  in- 

qiMiatur  ,  dcquc  co  cogr.  am* 
pliuf. 

Modui  1^:1;:.  (^uum  fcx  Depui.%:<n  ca 
ficictapercc  Gitis  nuhiobibbat:  grauabar 
ctiarovaldc  ptxiodicio  Synodi»  quxnou 
rirfumitUf         •  vicniquam  ad 

UAtionem\^.   ,  ..iiadrcm  cau- 

fam  prxbuerit,-yt  intcgtom  proiodc  mihi 
noncifct  ec".  ciufraodi  admitterc, 

^uiaudcm  u^wu,  quali  mibicius  <oa* 


SENTENTI^E 

fcius,fatcrcr  docuiflc  quidqaamme  (ccus 
quam  fas  ciXii.SLiuionet  vcro  recHfationu 
;7;f4hxfunt.Pr/m;i,qiiod  cum  Diq'ic5«/'- 
hoUandicM  ncquc  SortholiMndic*  Sjnodo  ob- 
Qoxiusfum,  fcJalioshal>cam  fupcriorcs* 
qu  bi:  rcrumomaiummcaruir  , 
ii;  rcinccUitionem i,um</ty  . 
'  ■  icuon  potucnm  ,  ni<i  dctiru- 
tcntuatque  cciam  cum  czprciro  mandato 
coium:inaxi  '  -aio- 
dlCX  cfjiciJOr.:  ...  .  ....j  ...L.,  :.uoa 

incurabcrec  ,  a.'que  adco  vcrocciamipii 
1 3pcrtc  latis  rubiouucbanc  >  haoc 
:  .  . :fM  miiiimc  tllam  piiuatamfutu- 
lam,  rumrccubicot.citulo  Dfj>ut,uariim 
licfd^to  ,tt!lMtiot$em  ivccam  aliquam  cr- 
pcriri.  Itacjuccon:r4SM/fr;,;r«ir.cos  dcli- 
quillcm.  nilt  qux  co  raodo  obf^rcbatur, 
collAtionem tclj>u.i(lcm.  Opta:tm  ciusfra- 
I  ^ioidc  vcllcnt  ,  uunquuin  adhuc 

c| .  .u^  ..im  cx  minifliisnallcis.qi'1  camco 
^  luxquifquc  ,^7if«,!/e>  vt  mcmbium  tilmi  Itib- 
iicicbautur,aufuin  vuquamfuiflc  coliAtiO' 
»f/7>  ingtcdi ,  nili  dcIcutcntUjVf4^/,'?' 
fui  ,imo  vcroctiam  nuiiquam  vIIo>/  • 
rM/!ar»Af/(g(/7rAr«i  jimilillc,vti  fuai  luiifdi- 
dliwuis  Minijier  cum  DeputAtist.cclcJiarHTn 
vnquam  collMtiontm  cxpcrirctur,nili  lu  cata 
antc  tpli  conlcolillcQt,  quodquc  vcto  cc- 
lam  fviic  volucriatpcrI3«'/'ttMm  fuos  ibx- 
dcin  ij  ii prxfcntcs  cllc.  Rcuoccntur  fo- 
lummodo  to  mcmoriim,qux  LeidA.\a  cau- 
la  ColhaJiuGoudd,  cum  HtrmMnno  Herbtrts, 
Her»it,iacau(jC  iggen  ^  Meden- 

bltci  I  o  cau  fa  7'd< .  /. .  s ^ ;  j  I  u  -j  c. 

SeeundM  ratio,qux  mihi  eoUAtionem.diC- 
fuadcbat, hxc cratj  quod ,  qux  obfetcba- 
iMZyCoUAtioats  magaamiuzoualitatcr 
turamanimaducrtcbam  i  quum  nccc 
intercos »  qui  dcrealtquacullaca.i 
fummam  xqualitatcm  cxiftcic.Pr/>; 
Dtm/M^/;r>iad  mc  vcnicbant  atmJu^xL;.  - 
I  rttAte,\a  roc  cum  piiuau omnta cdeDC.  mi- 
j  nime  tcto  omniummclatct,quam  cgtc- 
!  gicfulFulciatur.quiqui  I     '     i  auflori- 
i  tatcinlbudusagit.  Secn  .    .  ,  i/rwctanc 
j  numeto  > duojque pcocs  fc  DeputAtos  Synodi 
NoordtltollAndic/ihxhcbiat :  cgo  cootra  fo- 
1  ivucram^aoaioluaomfli  dcUitucusopc 


D.  lAC. 

fcJetiafn  rumr«  aiflioDis  tcdibas',  qutbus 
Hcutiipti,  lucgo  quoquc  co(o  les  mcas 
concrcdcic  poilcm.  Tcrtto,  'Uifui  ioris  oon 
erant,lcil  cx  iii  '  f  frroru  fuorurff  pca- 
dcrc cogcbaot ...  .-u^Lanturqucad cxtrc- 
xnum  vfquc  pro  ca  in  Re/igiom  lcatcntia 
pugnatc,  io  qua  cfTc  SuptriortsGios  cam  a- 
oimis  fuis  ftatucrcot ,  lo  caocum .  vciatc- 
grum  ipHs  uon  fuinctrationcs,  quxamc 
adduci  potuiflcoc.admictcre»  tiect  vcl  ma- 
timccom;  :  cas  fttingerc  atquc  o- 

BQninoioItji...  j cflc.Qujbus podtis oon 
▼idcbami  quonam  modo  cxciicoUnnoftc 
cum  Ttrimquc  (rucflum  conrequcremur, 
qucm  xquum  ciatindecxiflcre, quiquea 
mcaquidcm  partc  indc  cxllitutus  crat> 
proptcrea  quod  mci  iurtseram>poteram- 
qucmeam  (blius  con(  ic  cuiul- 

que  prxiudiciuin  ludivii.  ..  ^u.  ..icodu.id 
admitccre ,  qucd  dc  vetitacc  conuid>a  ipQ 
verumcfle  mihi  di(flauirt«-  Quanci  vero 
huiusinrcrfit ,  onmiuin  plcotflimc  Ctljit 
Ve/lrd  compctiflcnt.  (i  qui  vcllrum  pct  vos 
DtpufMti  xncomuntM prAfarMorio  prarfcntcs 
fuiircot.  Tertio  rclatio  cotum ,  quam  pofl 
tollMioaem  i^dSupericres  f.ios  fadtiri  c- 
iaot,noo  potciat  non  cum  piociudicio  mco 
coniuaAacflc  multis  inodis.fmeftbrututus 
fuiflcm ,  liac  ctiam  coram  adftiturus.  Sin 
abtututusfuiflcm,  ficilc  accidcte  potuif- 
fct,  vt  fiue  omiflis  quibuldam ,  (iuc  quibuf- 
damadditis,Tecbisectam,feafuaur  ordinc 
mutJtis,  quippiam  fiuc  ^tx  inconjldtrMto- 
afwdcfcftu  xaizWz^m  ,\\MC^zxt}n'jecilli- 
t»ttm dcfcdtu  nacmotix,liuc  ctiam  cx  aff'»- 
Suun)  Malitcr  narrareraiiquam  :ci  i 

Tcritab..iiwi.  Acmca  quidcmctum  pr.r- 
fentiaidincommoJum  diiticulccrcuitarc 
auccorrigcrc  pocuiflcmi  cum  maior  Uepu- 
tMit  quam  milii  priuato  Adcs  '  '  ' 
fcc.Tandcm  vetonacrationc  (■  .  .  .  ^ 
aliquodio  meiusacquc  aliquamfupra  me 
ptxrogatiuam  dctultilcm  ;  qu.Tucqucin 
meh.ibct,  ncque  e^Oipto  co  quo  tuagot 
f&uncic  dcfcirc ei  polfum nncpr:ciudicio 
coruma^uos  nnhx coi»tnuHii  aoUct  MAgt- 
firMH*  prxcfll-  voluic. 

Icaq;  nont  xwxijHi:.:^  .^'....■nx^h  necejft- 
#iua mcciH.i^itabanc,  vt  oblacam  n^ihico 
modo  coUMiontm  rcpudiacem.  Vuic  vcio 


ARMINir.  75 

huiusegofeniencixeircmi  nihilo  tame» 

minus  cius  quod  pullulabanc  compores 
ficripoiuiircnc>  fi  collationtm  iilam  friua- 
ww),quamdcomnibus  vniuctfx  Chrijli^ 
WiC  Jidei  artteulu  iplis  obkrcbam,  admittcce 
voluiflcnc  >  atque  hxc  priuata  collMio  ad 
mutuam  :oftitutioncm  jduIco  accommo- 
datior  illa  fuiflcc.  quodmotisfit  vt  \acol- 
Uttombtti  pTt,iatn  multo  quis  quid  familia- 
rius&  hbciius  cioquatur,  quamcum/er- 
malttatcs, v  t  fi c  loquacur,  deputationum  ad- 
hibcntur.  Ncque  vcro  caula  crat  cut  difti- 
ciicsfcfc  hacio  parte  przbcte  debueiant, 
cum  id  cuique  pcc  fcfoU  ticcat.  cgovcro 
etijmhocaddcbam,  milr  '<;rt; 
ccie ,  vc  qux  inicr  oosagi  .  — . 
nes  nos coatinerentur  ,  aeque  quicquam 
curum  apud  qucnquam  climinaictui  .Hoc 
modo  fi  iacoUatiuntm  mccum  confcnfif- 
rcat,aulius  dubito, quinauc  alccraltcu  i.i- 
tisfcciflcmus  ,  auc  faiccm  conl^iciiTcc  t  cx 
mutua  nodiacoatroucrfiahaud  ficiie  vl- 
lumaucMfrir//4r/<£  ad  falutcm  veritati,nvtt 
ptetMttWt  Chri^tan* paci  damnum  immi- 
ucre  pollc. 

Scdhis  omiflTs ,  la  co  (atisfaccrc  plane  G^uertU  de 
mihiaonpoflum ,  quoaam  candcm  modo  declarationt 
hxcfimuIconfi(laac.-conqucii,<juafi/r0-  mea  fenttH' 
7f/<ff/quid  fcntiam,./  •,&tamcnia-  tiaamene' 

tracxciaquc  iiucs  nuiuo:.  .  ique  adco  \n  gnti.cum 
mc  inuchcrc,quafi/!o/«>»,^w^;<r;?,atquc/»//»  rumoribttt 
in  Eccteftam  Sc  Religtonem   Chrijiianam  dt  me  J^ar- 
concr  inuchcrc.Si  quod  fcntio  nonprofero,  fsnencon- 
vndcipfis  dcyr».'f«//*  mcx  improbitMtco-  gruit. 
ftare  potcil  ?  iroo  vcro  quaoani  candcm 
ratio.  :ouchcrc  poifuin  ,  fi  mc  »0» 

expltcc .  iju  puri  putx  fi  '  •!ft  obttu- 
duocur ,  cootra  ci.intatet.  iltcm  cam 
multumillis  cnbucie.  Scd  hocdeme  iaci- 
•ui,quod  quidcm  4//^«;<//'M>/rrji;-  ii- 

<  '•'  :  :     .1' ,  r  cO  ipfo  ,  quci! ;  •  a 

(  .^uouaratcn 

Vciam  hiciiiui  acccDdcoduincli. .  v- 
truin  quod  a  mcprofcrtut ,  H 
r^;{u.v/;/ ciic  aut  verio  Dtt  .. 
ILccUparMm  Btlgicarum.  ?»jh  . 
batucdocut  coutra  iliud, 
»flM/«?nf  maiius mexjJi/e/ 
mc  docluium.Ccquc  pai.        -  .'co :  pri~ 
miim  vccofiprobatuc  «  multoiam  inmc 

animad-. 


to 


DECLARATIO 


aoimaduertidebet  magis .  ccneorqae  auc 
pAlinoJiam  caacrc.aut  a  mMntrtmeo  dcfiftc- 
rc:maximc(i  tiHfmodtiunidaSrttu,  c»pit», 
qoar  Dtihonori  ic  jklMti  hominum  Dotoric 
prztudiccor.  iiorcro,  quoJamcptola- 
cum  cfl.ncque  cum  vtrbo  Dtt ,  ncquc  cum 
confijfiorie ,  cuius  modo  mcocio  faila  cXl, 
pueaare  comperiacur;  iam  ocquetquod 
indc  dicttur  ab  coque  pcadcc»  verboDtt 
coottaucoirc  ;aut  c0»/«^0/ii  poccil  :  mxca 
rcgulam  eoim  (c\xo\i(iKoitimiCMiui  doSn- 
juconfeSnria  fnlfajunt ,  mndem  quoqMc  t- 
ffsmtjfentctffiefi  c^comrM.  Altctutrum  i- 
caquc  ficri  oportuiUctiVtaut4(?f0aducrlus 
mc  ioQicuca  fuillet,  auc  rumortbut  illis  fidcs 
DOQ  habita.  FoJIrtmum  optaflcm  Primum 
vcro  plane  non  mctuo ,  vt  vt  tri^tnta  Sc  v- 
num  Mrticuli  vlcto  duoque  cum  magno 
meo  prztudtcio  dc  mc  fpatft  (int,  mulcifq; 
fummisviris  in  nuous  cradtci,quitaucii 
(acis  liqnido  ipH  tctlaotur^  qua  iaiulfitatc 
coorcripti fiot , acquequafide &  coafcieQ- 
tiaimpa^i  mihi.^ed  diccc  l-ottc  non  ocmo. 
potuilTcs Ctoc  curbarum  euitaadarum  gra- 
cia,partimque  vc  hac  tatiooc  quampluri- 
mis  Minijlris  (acisfaccrcs.quidquid  ioco- 
co  Rtltgioms ncgocio  fcnciresi apcrrc arquc 
nudc  profitcriapud  confratres t\i09 ,  vcaut 
cumacure  ioftitui  rciSiaspotuilles.autil- 
UidcollationemmutMMm  tcmpcftiuc  fcpa- 
nre  potuiflcnt.  Scdquo  miousiiitucercm 
fnVimcquz  mecucbam,i»c<7m/;7i7</4abftcr- 
frimMriA  tucruot- 

tMuftfropttr  Ac;>ri/»«wquidcmmccucbam ,  fiquod 
quMiMufus  fcocio profcflus  fuiflem,  indc  cxltiturum 
mmfui  me-  fi]i{revCiquomodo4(9/0aductfusmeioAi- 
ditMtionts  (uetecur,qux(itum  fuiflct,  Secundo  mccue- 
tntM$  in  nt-  ^  vc  cahs  mtM jlententiM  pt o fuggtJiM  tn 
gotio  Rtli-  Templu  acque  AcMdtmicu  dtJputMttoniiui 
fionis  Mft'  exagicarectuatqucrcfuutctof,  Tertio, yti 
riri.  ea  ad  czcctas  ]ue  EccUfiM* 

traofmitcccecur.lj^ . condtmnMta- 
rt*  aduecfus  cam  obciocadx  ,  ticquc  mc 
ecauaodi.  quod  vero  grauillimas  caufas 
babucrim  cur  ea  fimul  omoia  mecucrem, 
difficilemihi  noo  cflcccz4r/irM/w  &  fcri- 
^i/quoraodamhquido  demonfltarc. 

Quod  vero  attinec  ad  injlttutiontm 
mism  I  quuD  (pccvc  ladc  poiuiifcmi  dc  ca 


SENTENTIi£ 

ita babeodum c(l ,  non mtfolum.Ccd  multot 
P  ' '  'Krcctiamipfosquzcir.a 
rc  .1  riiu,vtptopccrcai«ji//.<- 

tto  ca  vtilicer  adhibcti  non  potucric,  oifi  v • 
biloci  omnes  comparituri  lioc  .  acqucvbi 
ftntentiM ,  vcloquuncur,4/*/m//«4  potcrit 
acquc  debebic  pronuociari.  Qujntum  au- 
cem  ad  iilud.  quod  incerca  cemporis  fracref 
mci  tcmpclLucfcid  coUMtionero  patarc  dc- 
buiircot  ,dicoid  cum  omoiuin  commoJif- 
fimum  fucurumcflc,  quum  «mwr/  fimu: 
meditMttoaes^Mii  in  mcJium  proculerinc,  vc 
jcafimul  £c  fcmcl  omoium  paciterracio 
habcaur.  ^ 

Acque  hoc  modo  quum  dilucrimquz 
pociflimummihiobiiciuotur,  idporroda-  ^*^  ' '  * 
bo  opcram  ,  vt  quodego  pollicicn$fum,& 
vos  Nohlijf.Sc  Porenttjf.  D.D  m^himindi-  g"**^''^ 
uiflis.td  excquar,ccrco  pccfuafum  habcos,  'PJ*'"/*'*- 
hmcncqucmthi  ncque  feoccntiz  mex  vl- 
lum  prziudicium  crcaodum  ,  cum  quid- 
quid  boc  cft  ,  ex  ca  obedieocia  oriacur> 
qiiam  huic  confejfui  pioiivac  foji  DeumSc 
JecundumDeum  dcbeo. 

Primus  Sc priminominitm  Religione  Mrti-  DeprMiUfii- 
culut ,  in  qucm  m««///ii/f<;»«/quafdamha-  nntiont. 
bco, iamqiindcamulcisrctroannis  quip- 
piam  mcditacus  lut,  dc  Predejlinattont  Dei 
cdiid c{\,dcEleeIionehominum  Mdfalutemv 
fy>  reprohaticiiciuiinttritum.  Ab  hoc  jfrti- 
initium  faciam  ,  cxpofiturus^r//7i«w» 
qui'Jcm,quidn3m  deco  qutdMm  in  Ecclefiit 
»«/?r/f,acquc  cciam  io  AcMdemiM  Leidenfi 
cam  viuavoccquamfciipcisdoceant,i/rfi}- 
de  veco  meMi  iti  cadtm  ipfa  medu^ttiones pro 
licurus,  fimul  vcrocciammeam  ipfius  dc  Triplexjem- 
codcmlocofcncconamezpoficurui.  ttntiMEccU' 

SententiM  doHarvmin  Eccltfits  noflris  dcji*''"^^'*^ 
hoc  ArticulcvnMiWi  itquc Jimplex nonefi,  nosrtforMMa- 
fcd  io  quibufdam  4//«<t/«,  acquc  ioccr  rc/4r///»W!r 
dijferem.   Srn/f7i/r«vcrocorumquiquam pre.deJlittM- 
altifllmc  afccoduot,  eahocmodofclc  hz-tione. 
bcc  ,prouccatpfilhmis  pailim  corumfcii-  PnmMfen- 
pcis  coaciBCCur.  tentiMteri 

I.  Dcumzccrno  Sc  immutabilidccrccof"  V*^"'* 
tx homintbus,{^\xoi  ncn  vt  creMtos,mii\to  mi-*/'w*»« 
ousi;//i^/0/iiicuitusfic,  quofdMmMd  vttMm  MfctndnMt, 
AttmMm  ,  quofdamMdatrnMm  perditiontm^namegt 
^dciiiaMmccitrMfimntiujJititiMMtptccMtitrtiif^- 


D.  lAC.  A 

obedieMu  aut  inohedientU  intuitum,  tx  pu- 
lo  ^MlQ  yUcxtOt  zAdemonJlrn  'iria/n 
iMjlittA  fut  tnifeiicordii.  i  v .  r«- 
iitfuifalutifcri  ,  fapientu  .  ii  fut 
Itbtrrimt . 

1 1.  rraricr  hoc  dccrctum  Dcuin  certa 
quxiii  '  "  ■  UApri.ordini\Hiffe  ^Ac  '  -mI- 
lius  (.  .fmpciciDciiua .  itl^  n 

ipfum  dccrcto  xtctno  atquc  immut.)bi)i. 
hxcmcd: 

riofeijui,  ^u.i..^     ,  v^;.. ,  .    .■  .......a-  ^.^, 

r)ece(ptrio  ad  Jincm  priordtvAium  dedueere. 
}  K>mm  qutidam  eommuniter  ad  dccrctum 
citcitoms      1  .•jptrcincrc  > 

vcrohuiusaii;   j^eciAliAzSc. 

J 1 1.  Communia  incdia  tria  elTc. 
mum.C' 

fimilitudincin  Dci  in  iu(lii:ia&  fancHiatc. 
Sccaaduax, fermijfionemcffe  iafftu  Adami, 
rmc.  ordinar  '  .thomopcc- 

carct.at  vitic  ,  ..v.nm*  amifio- 

nem  c flc fttti m iufiitit  originalit  ^ 
imAgirni  Dei»  crumquc  coadufioncm  fub 
pcccatofic  co'  ^  uic. 

IV.  NilicJi   .w.»juoscrcarcr,non 

habitutuiu  quibus  viiam  xtcniam  da.ct, 
aut  moftcmxtcrnamfapeiinducerct.  Nifi 
eosctearctinijilitia^&fiQv^itJtc  ,  audlo- 
rcm  ipfumpcccatifiJturum,atquc  hoc  mo- 
do  ius  nou  habiiurum  nequc  ad  puDieu- 
dum  cos a«l laudcm  iuflitix  fux ,  ncqnc  ad 
faluau  Jum  cos  ad  Uudc  mifcricordix  fux. 
Nifiipfimet  pcccarcnc  ,  fcquc  iph  nicnto 
peci  .nottispeiagcict,Iocum  tucu- 

lumuu  tuiilcnequc  dcmonfliationi  iufli- 
tix  ucquc  dcmoudiationiiTiilciKutdix. 

V.  Mcdtaprzordinaia  ad  cxccutioncm 
decrcticicdioniSiCtiam  hxc  tria cflc.  Pti- 
mum,  frAordintUienem  (iut  donattmem  (  ' 
lefu  Chrijli MediAtoris  cf  Saluatoris,t^ui  l 
mnibus  &  folisdciflisamilfam  tulhtiam  & 
vitam  mcrito  fao  piomcrcatur  Si  \  iicuce 
luacomrauniccr.  Secunduni.  vocaticnem 
ejfciidjidem  ,  cxcrinfccus  pcrTcibum,  in- 
crinfccusYcro  pcrSpuitum  luum  io  nTrn- 
cc  ,  afFe£ltbus& voluntJtc  ;  oporationc 
famcfficaccvcclcftus  ncccflario  vocatio- 
Aiallcuciaiuiciqucobcdiac ,  in  caacumvt 


RMINII.  Sr 

vocacioninoocredcre  >  auc  inobedicos  ci 
cflcplancnonpoflit.  Hinccxi'  fli- 
ficationcm&  landhticauoocm  pji  uijj;ui- 
Dcm  &Spiiitum  Chtifli ,  lodidcmqueo- 
muia  bona  opcra;idquc  cadcm  plaoe vi ac- 
quc  ncccflltate.  Tcrtmm  mcdium  eflc. 
e^ttod citjhdiat  e!cl  •>■  ^de,  fanditatc  flc  2c- 
lo  bonotuin  op .  ae  doaatioDcin  clfc 

pcrfcuciautix  i  cuiushxc  fit  vircus  ,  vcclc- 
'  &  ctcdcnccs  oon  folum  non  pecrctir 
,  ..uaatquc tota  voluntate  ,  auctocaiitcra 
tidc  &  gtatia  noo  cxcidaot,  fcd  vt  ctian.  no 
pol]iot  plcua  atquctoca  voluor  c4- 
I  •  ictotalitcrautfinalitcraliu-  c»;  irx- 
;  .   .  >ictc. 

V  I.  Duo  poflrcma  horum  mcdionim, 
adclcctoslcliim  iji«Zr«pc:  '  /f- 

deltuin  ^j.ii.uLrumltlero}  .uiiL  juuI- 
tam  accaicm  cx  hac  v  ita  migranc ,  Dcom 
breuioccviaadialute  pcrduccrci  oimirum 
fiquidcm  ad  clctflotum  oumcrum  perti- 
Dcnt  (  quos  Dcus  folus  noucrit )  dot  ,  n  ^ o 
ipfuChiifhjmferuatorcm ,  cofquc 
uo,  qui  faDguinc& Spiritufuocoslaluec, 
cura  idlualcm  fidcm&:  perrcucraniiam  iu 
ca:  acquc  id  luxta  piomiliioucm  focdcris 
gratix  ,  Ero  Dem  uejler  o>  feminis  veflrt 
DeM. 

VII.  Mcdiap<.;;.a.utiaad cxi.wU:;oi(c!ii 
dccreti  rcpiobationis  ad  xcern.im  moi- 
tctr.,^2XixmemniHmrtieHorum  ^  rtprobo- 
rum  \  fiuc  ad  adultam  xtatcin  pcrucnianc 
liucaotccamni""  ■i-r'!t  ^  " c^Horun- 
dam  folnm  ^ro-  n  omniuin 

commuoc ,  lemcllein  pcccaco  pcc 

gratix  falutiitix  ii   us  qux 

cui  ad  faluccm  ncc.          _      .  .  uus  fic. 

Haocnfgacioncm  duobos  conftarcmcm- 
bri'         T.um  cuim  I 

_        .  oluncatcin  Dci 
am  >n,  vcquidcmcam vocaoc  ,  oc- 

qucquoad  .aatvalorcm  prccii 

rccoDciliatUii...  >^  ;.iiii  pictiumhocncquc 
tcfpc(fln  (fecrcti  Dci  ,  ncquc  rcfpcdu  vu- 
cut  .cacitacis  pro  icnrobis  quidcm 

obLcuiniir ;  altcfum  vctohuius  nccati 


nts ' 


IT,. 


Jcgatio- 
-'*//  rc- 
f  .abf- 
quc 


?1 


DECLARATIO  SENTENTIyE 


^ue  quo  t^mca  ChrtRi  &  bsacftciorum 
cius  participcsficri  ooo  poffunt. 

VIII.  Medium  qtiorHndMtn folum  refro- 
borum  pTopnum  ,  obdurMionem  c^c  :  quz 
adulciScoDciogic  *  qux  quia  Ccpius  atquc 
cnormitcr  conrralcgcm  Dci  pcccaucriut, 
fiuc  quia  gratiam  Euangclii  rcpudiaucrinr. 
ad  cxccuiioocm  primt.  indurntiortii  pcrci- 
oere  confcicntiar  per  ooticiam  iUumifiM- 
tionem conuu^tcium  illius  dc  iuflitia  lc- 
gis.  Hanclcgcmnon  poflc  non  ncccflauo 
cos  in  iniuUitia  dctiuere  vt  iocxcu&bitcs 
fiaut.  Ad  ezccuriooem fecnndt.  indurntio- 
nu,  Deum  vocacionc  vti  pcr  pr.xdicatio- 
ccm  Euangdiiquxwj^fjjf  arquc  infuffi- 
eitnt  Iic>cam  refpedu  dccrctiDci  quam  rc- 
fpcd'  cucncus.  Hanc  vocacioncm 

aurr.-  .  folum  cflTc  »  cui  ncquc  vclint 
ncque  pollint obcdire ;  aatcciam iratm»m 
cflc  .  qu  cxci- 
tcntutaii  i^.i,  ..ii.u.i.  ^u.n.iii)  qux 

audiunc  i  fcd  fidctamcn  folum  tali  ,  qua 
prxditi  DiaboU  cootremircuot  :  quidam 
vcro  lccriusprouchuntur,vtaliquo 
rr  •  icrcr  cQclcdia  dona  guflaic. 

.o  otonium  infcliciflimos  cflc, 
quippc  qni  in  alcum  tollantur,  vc  laplu gra- 

! •  rc  niaoc.  Idque  oon  poflc oon  ipfiseue- 
.  ,  ncccirariD  cnim  rcdirc  cosad  vomi- 
rum  &  a  fide  dcficcrc. 

IX.  E  'ccrcto  clcctionis  &  rcpro- 
bationis  . ...iii-.c, atquecxhac  adminillra- 
nonc  mcdiotum  ad  cxecutiooem  vtriuf- 
oucpcrttnentiunjfcqui,  vtclctli  ntcefArh 
tcfiicntur.licvtnon  poflinf pctitc,  &  vcre- 
prohati  nrr<-j(74r<«  Jamncntur  ,  licuc  noo 
poilint  fcruari  ;  idque  cxii^ytf/Mrdpropoii- 
•    ■  ■  'q; 

-  ■ .  ii  :i;  ,  -  .1 -i  .        .■  .  ^l- 

regrcdiatur. 
otiaaqutbufdam  eotum.qoi 

ludicar  •   '      '  rn 
,  f*lui:  _  i* 
la!»:c  ■■  in  quo  ccrra  arquc  indubicjra  o- 

n,quzqu!dcm< 
-■■•■■  .i.*;n  icii ■''  ■   •■  f^  '        .jiu.a  - 

tio  .  i  imo  v  iii&ci 

>»ni  fquc  adco  \  do<ilrinz 

conuauu.4;uc  ,  Dco  lau^  luj.  gratiz  oc- 


ceflario  a  Jimactir  ( libero  vero  dei nde bo- 
minisaibitrio &  viribusillius  tnetiiniQGi- 
luci';   •  .qnodPcligiauifmum rc- 

dolc.         ,      ctiam  proindc  caufas  ob-  . 
tcnduuc,  cur  cam  anziedc  puncace  huius 
dodliinz  io  Ecclcfiisfuis  rccincnda  labo' 
rcnc  &  omnibus  nouicacibus  pugaaocibus 
cum  ca  opponaor  fc. 

Vcrumcoimaero  mc  quod  attitiet ,  vc  Af.  .t 
quod  fcnrio  libctc  (  faluo  tamcn  mcliore'''^  •^  ' 
iudicio)cloqujr,  io  cac^ofum  fcotcntia;  n*tii. 
quod  bzc  doclrina  multa  falGt  ,  impciti- 
ocutia  lotcrquc  fcfc  pugnantia  iofccom- 
plcftaturjquz  vtomoia  ounc  rcccnfcam, 
tcmpusio  przfcnriarum  nonpatitur  ,  fcd 
cam  in  fui  folum  latitudiae  exaraini  fub- 
iiciam  Tnyyuf^Zf.  Quatuot  vcro  pr.Tci- 
puc  capita,  caquc  maximi  in  ca  poodcris 
miht  ob  oculos  proponani  ;  ca  primum 
quidcm  cuiafmodi  nnc ,  cxpoflcurus ,  de- 
ludc  vcro  amplius  dcciararurus  quid  de 
illis cgo  iudiccm  &  fcnciam.  ca  autcm  hzc 
funt. 

I.  Quod  Dcui aifotuti fr^cifr  dcctc- 
uciit  (ingulaics  quofdam  homincs  pcr  mi- 
fcricordiam  iluc gratiam  fcruare , alios  vc- 
ro  pcr  iufliriam  condcmnarc  i  idque  fi» 
nc  vllo  10  hoc  dccrcco  intuitu  tIIius  ta~ 
Aittx  aut  pcccati  >  obcdicntix  aut  ino* 
bcdicnciz  ,  quz  ab  Ifis  auc  illis  cxillcrc 
potuic. 

II.  Qaod  Dcus  ati  czecucionem  vr-- 
cedcocis  illius  dccreci  ,  dccrcuciit 
mum  omncfquc  homiocs  in  ipfo  n<. 
re^o  oiiginalis  iudtciz  llatu  ,  quiii  ii.Lv 
ctiam  ordinaucrit  vtpcccarcor ,  ficqucz- 
tcrozcondcmnationis  icificrcnt  ,  ori- 
ginali  iuflttia  priuarcncur. 

III  o-;r>d  Dcus  cos  ,  qucs  ffc  pr.TflTr 
vul.  .  dccrcucric  adfalutcm  . 

dia  co  [  tia  ;  vidchcct  ad  tidcm  ii\ 

Icfum  C.i.:iiuin  Sc  ad  pcrfvucrantiam  la. 
ca  pcrduccrc  ;  colquc  rc  ipla  ctiam  ad  ta 
pcrducat,  per  giaciam  vimquc  iitcftflibi- 
'  .tnooacdcrcpcrfc- 
u^iu.L  ...  i.^.L  c-s  .....i.iri*- 

IV.  Quod  Deus  illis  ,  quos  abfofura 
voluotaccad  pcrditioocm  ptzordinauctir,. 
dccrcuetic  ocgaic  •  acquc  ctiam  rdpfa 

Boa 


D.  lAC.  A 

oonconfcrat  iIIjh^  '^r  -.m, qux  ad  falu- 
rcronccciraru&  1  jcft,lic  vcacquc 

HMnefrA'  cicdcrcautrciuanpoflintaurvalcanr.Poft 
dejiinattio-    fc'  ' uuor  capitum diltgcntcm  in  ti- 

ntmreitcto,  nK..  ^  oinini  mcditatJoncni  atquc  cxa- 
sitquepro-   minatioacm';  dclucprxdcftiuatiooisdo- 
pterftqultis  «flrina  dico  qax  iam  fcquuntur. 
riaionet.         1-  Quodca  nonfitfunJ  xnChrt- 
Jitc  prtde- fiiit>"fmi,f*lutt:,nutcertitu  .  alute, 
ftinationm^     tioa  Chrijhanif>'it.  I.  Hxc  cnira  pras- 
tfi  furuU-  '  dcftinationoncftdcurcrumiIludDci,quo 
menriiChri-  Ciuiftusa  Dco  ftatuitur  Saluator  caput& 
jiinnijmi,    fundamcntum  corum ,  qui  faiutis hzrcdcs 
ficnt;quod  tamcavnicum  cftChiiftianif- 
mi  fundamcntum.  II.  Dodtrinacnimhu- 
iusprxdcftinationis  ,  noii  eftca  dodiina 
pciquamChrifto  fohangularilapidium- 
q\iam  viui  lapidcs  .  pcr  ndcm  inxdifica- 
mur,cique  lamquam  mcmbra  capitiiufc- 
rimur. 

l^taiiefnlH-  falutu:  I.  Ha:c  cnim  prxdcftioa- 

tio  noo cft  decrctum  illud  bcncplaciti  Dci 
inlcfu  Chnft^.coifoli  noftrj  falus  inniti- 
tur.  H.  Dodrina  huius  prxdcftinationis 
noncft  fundamcntum  falutis.  Non  cnim 
cft  poicniia  Dci  ad  falutcm  crcdentibus; 
<]uiaiuftitia  Dci  pcr  illamnon  manifcftc- 
lurcxfidcinfidcn 
j^equeetr-      Non  ccrcitudiuisde  falute  i  Hxc  cnim 
fitudtnude  inbititurhuicdccrcto  :  qui  crcdidcrint, 
f^tlute.        faluabuntur  :  ecocrcdo  ,  ieiturfaluabor. 

Dodrioa  vero  huiusprxdcftinatiooisnc- 
quc  primum  ncquc  fccundum  huius  fyl 
logiimi  n>cml-'  '•  i-^  in  fcc<Vplcctirur :  quod 
Cliam  auidan.  ir  bifcc  vcrbis  :  N«« 

Vidtthtfti         tjomtnu^  quod  huius  [pridcJlinMimtf } 
hM/cebtlgict  fdtnti»  funtUmenttim  Chrijliamjmt  ai< : 
'Verfiti-        lutif  fit   ,   Mut  quod  eodem  modo  ad  y 

ttnt  ntceffnri»  Jit  ,ficHti  dcilrtaa  huMngt- 
hi,  8cc. 

Sccuodo  ,  quod  non  comptcbcodat  in 
fcncquc  totum  Euangclium  nequcctiam 
p.r  :cm  illius  aliqoara.  luangelium  cnim 
otiftat  partim  mandato  rcfipifccntix  & 
L  ii  j,paitiin  promifnonc  rcmilTionis  pcc- 
cacorum  ,  gtati*  fpuitus&  vitx  xtcrnar: 
ioxta  tcoorcm  concionum  lohaDuis  Sc 
Chrifti,proutcxnobisabBuangehftisdc- 
faibuntur;  limulquc  iuxta  doChinam  A- 


RMINII.  8^ 

poftolorum  Chrifti  poft  arccndonem  ciuj. 
Hxc  vcro prxdcfttnatio  ncque  ad  maoda- 
tum  rcnpifccnrtx  &  iidci,aeque  ad  pro> 
miflioocm  pertinct.  Imovcro  ctiain  nxc 
docliina  nondocct,  qualcs  Dcus  •n  ^cn-  ■ 
ce  prxdeftio.iucric,  qux  ptoprie >. 
na  Euangclii  ,  fcd  iofccomphrduur  my- 
ftciium  quoddam,quod  foli  Dco  prxdc- 
ftinanti  notum  fiti  quo  comprchcndatur, 
quas  finguiarcs  perfonas  Sc  quot  Dcus  dc- 
crcueritfctuarc  Sc  coudcmnarc  Vndc  I~ 
tcriusconcludo  ,  tjuodhxcdrvO-  v. 
dcftinationis  non  lit  neccflai  -t 
cognitu,crcditu,fpccatu,  au 
itacflc  fatctur  doiT^us  ^uidam  . 
thefibu&hacdc rcad  dilputandun.  .  . 
litisiidqueperhxc  vcrba  ;  qitJire  EMnge- 
liumprtdefiinationit pjttefm^io  (jf  iiitr  ncn 
ixXis  ,  fed  ns^nin  tantur:  .--r  •   7.  r 
qutfpt quod mc mattiiAm  ..  ..i 
abjolute  dtnotttt  i  hoetjl ,  nonquotJigiUMtm 
( perpauciitxciptii  ' nec  <juos,fedtAhtHm  qua- 
UigtnerAtimprtdeJliti*utrtt,declarAt. 

Tertioiquod bxc  do^lrina  iodc a Chri-  fJicpraJt- 
fti  tcmporcprimisfcxcentisanois.innullo  fiiuMtioin 
voquamcoocilio  CinzgentrAlifiuepArticu-  nnUontaue 
/rtriadmifla,  dccrcra  autprobatalir.  Non  gcncralinc 
inCoocilioNiccDo  ,  io  quoconcra.^r- aH<rft,ir//ftf- 
rium  dc  Dictarc  &  '*M»nit  hlii  Deiadum  /^^  coKcili* 
eft.  Noo  inprimo  ConftantiDopoIitano,  Jtcrets^tfl 
in  quo  contra  Maccdomum  dc  Dcitatc 
Spiricus  S.  dccrecum  fa«5lum  cft.  Non  io 
Concilio  Ephcfino,in  quocontraNcfto- 
rium  dc  Vnitatc  pcrlbnx  Filii  Dci  adunj 
^  Non  inChalccdoncnfi ,  quod  Euiy- 
cncin  damnauit,  dccrcuitquc  in cadcm V- 

nomioi  noftri  IcfuChrifti  5  duas 

iidasnaturaseflc,  ellcn:; .   ccr  fc 

diftcreotes.    Non  in  Cunftanrioopolira- 
nofecundo.  inquoPecrus  L  Aii- 
tiochcDUs  5   V    1   ■  • 
litanus  ci.  ^ 

adfcreotibus  Patrcinquoquc  paflum  cfie. 
NoQ  ctum  in  tcttio  ConltantinopoUta- 
no,  ioquo  Mooothchtx  damnari  funt,  ad- 
fcicntcs  io  Iclu  Chrifto  oon  nili  vnam  fo- 
lum  voiunutcm&  opcratiooemeflc.  Nc- 
quc  vcroctiam  hxc  dodrioa  in  coorilits 
p:ii ticiil.Kibu5 ,  Hicior-.' '■  micTno  .  A  ,  •- 


«4  DECLARATIO  SENTENTI^ 


!iDO,  quioimo  oCc  in  Miieuitano  Aftirx, 
quod  conrra  Pelagium  ciufquc crrorcs  cc • 
lcbratum  cft.  vcmilAta  aut  confumata  hiit; 
prouc  apparer  ex  ardcvlis  dodrinz  .  qui 
incocoorrar'  '  nciufquc  crrorcsdc- 
frctifunt,  1  ji.t  vctoabcft  vt  do^tti- 
na  ipfius  ctiam  Augulboi  dc  Prxdcftiua- 
uoDcinillis  coocihisrcceptadt ,  vcCcic- 
ftinus  Epifcopus  Romar.  -  illo  tcm- 
porc  '  i'Jc^  u,ail  Epiicopi.. '  .  xfcribcns 
Sc  Pc  rum  do(flrinas  condcmnansi 

ciuaiumlittcraiumiD  hxc  vcrbaco- 
t.^ujt  :  Ptofundiorcs  vcro  djfficiiiorcf- 
quc  partcs  occurrcntiam  q'!alboniira> 
quaslatiaspcrrraAaiuiu  qui  hxrcticis  re- 
fiicc:  csrhniTC, 
n?.  f  luiaad 
i  ri  ac 

i  murhiipcnuus  ;dc(1> 

IjCii  luiiiccrc  ctcd^m'  :cun- 
dum  prxdictas  icgu  .      .  fcdis 


do  dc  Prxdcflinatione loqui ;  quafdam  ho 
ni(i  obitcrfolumillius  mcminilfc  :  quz- 
quc  mazimecxflantatquc  vrgcnturinhac 
de  Prxdeflioatione  dodrinx  capica,  nilc- 
quca mcadducunturjcaplane  ncattingc- 
ic  quidcm  fcmel.Nullam  vcro  pcnitusco- 
fcdioncm  ficcamiradcrc  »  ptout  ca  a  me 
anteapropofinfuir.  Coofcino  Bohcmica» 
ADglicajVf^irttcnbcrgcnfis.p  '  i- 
ca , qnatuorciuitatum.Argcij.  .  vn- 
nantix  ,  McmmiDgx&  Liodauix»  huias 
r  :aationis  nullam  mcntioDem 
Cia..i.  L<a(ilicnns&  Sazonica  oon  nift  obi- 
tcrtribus  lolum  verbis  ilUm  dclhiogunr. 
Auguflana  fic  dc  ea  loquirur.  vtaoootatio- 
!  <i{pixnioncn- 

u.,:,...  .^..ii.c   ciint.  Hcluc- 

ticapolhcmai  cuiaddipubii  tuiic  &  fub- 
'■  .nt  nnagaapars  rcforniatatumEc- 

'       V       '(  dccaloquitur ,  vc 
-rc  ,  quaoam  tao 


Dosfcriptadocucrunt. &c.  Quodvcroaf-  j  dcm  ratiouc cumca ,  quxmodoamepro- 
tincr  rrxdcflinationis  dotflrioa  fub» 


ritioincernosconneniec,  ma- 


?rii<e- 


m 


ciulqiic 


tum  t  hnlturaa 


0 


quod  hanc  cioi-Hiinam  nan- 
■'^oihxiEc- 

.   s  pofl  ua- 

ncdiuraactuleijat 
m  aliquis 

 1 

iyraum  .  An- 
•Lir 
.  ai- 


.im,  Orofmnn: 


a.ii-:.  /;.'r. 
hEcdtfnt' 
rttm  doaert  quaicj  t 

tanicnii 
qur 
iiie-  (. 
'^on  ucti: 

rum,quxlubDominibus  EcclcGaium  Rc- 

-L  10 

iium  Haimo- 
ur.id  appaticurum  cfl, 
ii.uiu^ cuiiKiUo^ci  ooo  codcm  illas  mo- 


.    .  ...u 


H.itmouia  confclTioDum  ea- 


fTi:  lirecctia.mcam  Gcncucnlii& 
..lixappiooauctir.c. 
5cxto,optimoiurc(ioeconccntioncauc  Hic  frgJt. 
cauillationc  in  dubium  vocaripotcfl  ,  i-  jl$na:i«  m» 
tiumhxcdoflunaconcordcccumc»  nfrr  ,  ,  . 
(ione  Bclgica  Sc  C«(cchifmo  Hei.i 
gcnfi;quod  brcuitcrdcmoijlhabo.I 
!  Bclgica  A  -  I  .  !■  r  ' 

imjeter.:  ,  - 

Jequens  mortiac  fubtecit ,  dnm 

verhu  iiuiiMrt'        '  ns. 

^<  Jc  concii.  ..^    ^niincns  u..  .i  ^ ,.a- 

uilTc  ncccflltatc  aliqua  vllius  prxccdcxiti$ 
dcctcti  ptxdcftinationis  ;  quod  cumhac, 
contiaci  —  ■  ■  .       ;        •  fri. 

uacxdi.  ;    a- 

dcj^.mquodc  xteroa  Dcicli  -i- 
tur.hxc  \crbal«£unrur  DewJttic»M0ra- 
uit  i>  ■   •     rdtm  ,  ex  datnn.tf:      "•r:'<  -  ^..ig 
eoStqitcsinAtert:  rt- 
li  jHoconJilio  ,  progrntHita  Juabonttatc  ele- 
git  in  lejH  Chrijto  Demr  '  itt 

'vUo eperutn  ipJorHm  rejf  <    .    .....  .  irr, 

in  illo  fiio  l*pfu  o«  ptrditione  atioi  rtlir. 


prd.cif'itei  dederMnt. 


qux  )  wibu  v^auuiuau  v.umhac  dePxxdcfli- 

oatio- 


D.  lACOBI 

Datione  doci...:.^  .oaucniaoc,  planc  noa 
vidco. 

In  Caccchifmo  Hciddbergcofl  >  qux- 
ftionc  to.hzc  Icguntui  ^.nibHHjut 
»*;  AdatHo  pcritrant  ,pcr  l     y  urn  falutem 
iitWrum  iis  rantum,  qui  Chrijlo  'vera 
(e  beneficia  MifleSun- 
t:'i.  \       Luu^iui.o, Dcumnulloshomi- 
Dcs  pixcifc  id  ^jtluccm  pra.dcflioauiiret 
quia  ipfos  in  dccrcto  fuo  umquam  cre- 
dcntcs  iDCuicusnc  :   Qupd  cum  priino 
itcmquc  ccicio  capicc  hutus  Pixdcflioa- 
tiouis  pugnac.Simihccr  qua:  Aionc  ;  4.  hzc 
lcguncur.  CredoFiliHm I)ei,/il>ttxvniuerJo 
genere  humano  cccmm  a  ^  . 
tUclum  ,pcr  St!r:t:im  fuu  ,  .  ,  .  , 

Vera  fide  con  .  m  4^  /7*  .  :di  Md 

finexv  vbi elcctioad  vitam 

a-tcii....i.  1...  ..iL..iiisinfidc.ijxra(cmu- 
tuo  collocanturiidqus  iic  vc  pollrcmuin 
hocpriorioon  (ubordiocturi  quod  camcn 
iuxca  fcotentum  huius  PrxdcAioatioois 
ficu dcbuillcr , v  11  rn)  ic koc moiio collo- 
cati:  Filium  De:  ^madvitam&ter- 
nameU3uM,  'novocar««t- 


bcauc  uulla  caula  cU,  cui  qui  hanc  dc  Ptx- 
dcftinacioue  fcntcuriam  amplccl 
dctcn  '  ifir  .nit  ranto  conatu  co 
fymn         .is  fiuc  Ecdefiar  Cli. 
obtrudeiei  aucia  pcfTimam  patccm  acci 
pianc,n  quid  cum  ca  do<ftrioa  non  cou- 
gtucDs  auc  cciam  pugnanscuni  c.i ,  in  I:c- 
c  lc  fia  aut  Acadcmia  doccatui 
Jjdc  Pr*di'     Scftimodico.quod  hac  dotliina  pu- 
fitnatio       gnetcum^ij/wr;»  Det,  prxcipuc  vcrocum 
gnat  cum     attrihutii  natura:  iliius  illis,pcr  qux  omnia 
UAturaBti.  opcntur&agit }  cumiapjcntiancmpeiu- 
Cum  Sa-     ftitia& bonicacciIljus.Cii  llius 
■/ir»/wX)«.  pugoattribusmodis;  I.  i]^  ■    ■     i  ^um 
dccccDcre  aliqaid  propccr  cum  fincm ,  qui 
Dcc boous  (icnec  bonus cifc polfK  :  Dcum 
oempe  crcarc  ad  pcTdcndumio  xccroum» 
adl.iudcmrua.'iuliitix  i  Quiaincacradi- 
cur,Dcum  pci  haDcPrxdciliioationcm  hoc 
propKfuumribi  habcrc ,  vt  budcm  mifcri- 
cordix  &:  iuilicix  fux  dcmunflrcci  qum 
iaudcm  catnco  dcmooAiarc  OOD  potcll, 


ARMINII.  85 

nift  pcr  addm  miiericordix  &:  iuftitiz 
cootraiium  ,  cuiufmodi  tllud  Dei  dccrc- 
tumcfl,  quodccreucrir,vthomopcccct& 
mifcr  fiac.  5.  Quia  ordiocm  duplicis  fa» 
picotix  Dci.oobisio  Scripcutis  paccfadx, 
mucac  &  inucrcic.  Scatuit  cnim  quod  Deus 
prxcifc  prxdcflinauerit  homincs  feruare 
pcr  mifericordiam  &  fapiciuiam  verbo 
crucislcfu  Chriflicomprchculjm,  abfque 
co  quodftxuidciicimpolTibile  cllc  vc  ho- 
mo  ac  quidcm  fuaipfuisculpapcrfapicn- 
ciam  io  Irgc  pcrfcflam  homioiquc  io  crca- 
cionc  in(uUm,feruarecur,cum  Scripcuia 
coi\iu  dicit  tpiaeuijfg  Deoferuari credentts    Cor.i,  11. 
fer fluUam  prtdicatienem,i  d  i:(i,per  verbum 
crucH ,  poflquam  mundrti  Deum  infapientia  ^ 
tpfittfJterfapientiamMncognoMertt.Cnm  in-  Pu^natcum 
jlitia  Dci  pugnat,  id^uccam quaccousio  DtHuflitia. 
Dcoamorcm  luAicix  &  odtum  pcccaci  de- 
nouCiquamquaccDUspcrpctuaci^  &  con- 
flaos  voluntas  fuum  cuiquc  tnbueodi. 
Quoad  prius  hoc  mcdo  ;   quia  f^aiuic 
Dcu!'"i  fi:"'ularcs  quofdam  homincsprx- 
cifc  uarc  &dccrcuiifcfcruarc  abf- 

quc  vilo  lullitix  aut  obedicncix  incuitu . 

c  fcquicur,  quod  Dcustalcshomines 
.  ^is  amct  quamiuditiam.  Qjuoadaitc- 
rum  vcxo ,  quta  (latuic  Dcum  vcile  crcaru- 

:x  DOn  poccd 
■.amcDcrcatu- 
accm.acpiu- 
.iicpanxtramiaiquchoc 
liiuJu  iiiuui  ..i;  ir ,  Dcum  &  crca- 

ciux  darc  vcllc».,  . .  cacurx  noocft,  & 
quod  cum  fummo  iplius  malo  coniuu- 
^  '^- ;  quod  etiam  ipCura  iu(titix  ad- 
u...,.iL.ii.  lcaquc  qii  '  '  'oflrinam, 
primura  quidcm  Ui  ,  ^aodfuum 

e(l,  dctrahit.  Dciodc  veio  id  creacurat  tri- 
buic,  qa<  '     -  >  ,  ad 

mifciiani  .j  .  ^^.    .,-cDci  ?Arjfl/;i  - 

pugDatibo()itascnim,atTcflustnD«:oc(l,  Dtt  bonita- 
bonum  fuuro  commuuicandi.quaceuus  id  te^. 
iuftitiacoDgrnumcfrciu.i      '  'ermittic. 
In  hac  vcco  do(fiiina  Dci.     .  .Jcquod 
a  fe,nulla  lecxua  G:  moru5,(ummuro  crca- 
cuix  fux  malum  'qucahzrt  rn  ^ci 

pvxordinn!   ir  '  •  r  prxrtitucric, 

ctiampi..^  ,  .ciboDicon- 

i.    j  fcric 


fiiijAtio  pu- 
gfiat  ctitn 
HMtur»  hO' 
mtnit. 


M.om.to.^. 
Cen.z.ij. 


Rejptffue- 

A.i  :iil»gi' 

Htm  Dei. 


fHsquedin 
0>cumli- 
trrtate  VO' 
tuntAtit 
ntMtmefi. 


8<?  DECLARATIO 

fcrre  (latueric.  Scatuic  cnim  hxc  doflriaa, 
Dcum  Tcllc  damnare .  i  Jquc  vt  farccc  pof- 
fci, vcllccicarcj  cun  :tcatio,pci- 
m'u5  bouitatis  nii  nc.  Harcqui- 

dcm  ccrtc- inultu;.  .pantabcabooi- 
tatc  Dci,(}u4  non  (olum  tn.i^^^nu,(d  ctiam 
f»«/M  atquc  pQcu.i 

ipfiim  in  V.ur:  v 

mut. 

Oiflauojdodtina  talis  dc  P^gtdcftina- 
ti  '  -natcum  natuiahommis,  tam  rc- 
ipv.  .  .,as  quod  citatuscllad imjgmcm 
Dci  curo  agnitionc  Dci  &  iufticia  }  quam 
quod  ctcacus  c(l  cum  libcio  arbitrio  ; 
quioimo  ctiam  huias  rcfpc(flu,quoJ  cica- 
tus  cft  ctim  .iftct^u  &  aptitudinc  ad  vita 
itcrn  liaquc  hxc  cx  hifcc 

.  .  'crts. 

Hoium  vUum-  fi  homini  adimatur  ,  non 
poicA  quicquam  prxllarc  talis  monitio  ad 
pctmoucndum  illum  ad  obcdicntijm. 
I.  Pugnat  cum  imMgintDei »coa(ii\.tuic  in 
cognitionc  Dci  &  fanftitatc.  luxtacnira 
hanc  cognitioacm&iuftif.am  homo  aptus 
&'potcnscrat,ctiamqi  tcncbatur,  Dcut^ 
nollc ,  amarc .  colcrc ,  cique  fcruite.  Hac 
vcto  Ptxdcdinatione  inictucnicntc  imo 
ptxucnicntc  ,  prxordinauit  vt  homo  vi- 
tiofus  ficrct  ciiamque  pjKcacct, hoc  cft,  vt 
Dcum  non  nofccict ,  non  amarct,  non  co- 
lercr.cique  «on  fcruirct ;  atque  hoc  modo 
non  faccrct  ,  quod  prxftarc  fccundum 
hanc  Dei  imaginem  3ptuserat&  potcns, 
enamli  cenebatui  :  qaod  arquipollct  cum 
eoatqucfiquisdiccrct ;  Deum  homincm 
ad  imaginem  fuam  in  fanillicatc  Sc  luftitia 
acauillc  quiJcm  ,  (ed  prxordmaui(fe  Sc 
decxeuiflc  tamch  vt  honv  mpurus 
&iniuftu)j  ideft,  imaguu  .iL.aix  con- 
formisficrct.  i.  Pugoatcum//i*rMr#a;o- 
luntAtu,  in  qua  5i  cum  quahomoi  Dco 
cicatuseft.  I'  mvfufnimpcdic 

obligandoliuc  .    .iiJo  •  oluntatcm 

pcxcife  ad  vnuni,  .-idhocncmpeauraliud 
aliquidagendum;  vt;  lod 
tamco abfit)  altctiiccuis .  ,  ^  ).  , aut 
quod  homiocm  cum  volucatehbcracrca- 
uuic^auc  quod  talcm  cccacam,  in  vfuli- 


SENTENTIi£ 

bcrtatis  fux  impcdiat.-  in  vno  eoram  ioco 
gitan»  cxiftcos,  in  altcro  mutabilis,  ui  v- 
troquc  vcro  tam  homini  quam  '  '00.^  •/ 

ritts.  -  j.  Hxcjprxdcftinatiohoiu..  a-  ^'fP'^'* 

riam  lofcrt,  cclpcdn  eius  propenfionis  &  l' 
capaciracis  ad  in  xccrnum  (aluce  ftucu''^"',''*^  ''f^^'' 
dumjqux  ipfi  in  cic  Haa  iuditaeft.  '.'^V"** 


Cum  cnim  hac  prxu  ,,.one  pcxdcfi- 


nitum  ficquod  maior  pais  hominum  (ala-  f^*'*^'*"' 
tisparciccpsnonfiet,  indamnationemau-  '""J*  ' 
tcm  xteruam  incidcc ,  idq;  lam  aotc  quam 
dccrcucrat  eum  ctcarc  auc  homiocm  tacc- 
rc;  priuantuc  eo,ad  quod  defideraodum 
IV  '  :!i  propcofioncm  habcbaot  fibi  a 
IJwo  ucam  ,&  quidcm oullofuo prxcc- 
dcnte  pcccato  &  mcrito  ,  fed  fimplicitct 
pec   hanc   folummodo  prxdcftiaatio- 

Nono,  pugnatbxcprxdcftioatiocdia-  Prddt- 
mctro  cum  a^u  creationit.  I.  cnimi  crea-  fi'"**"'  »* 
tio,  comunicatio  eft  booifccundumpro- 
prictatcm  intiinfccam  uaiiirx  fux  ;  fcd  /'^5*'"  '^*" 
creatio  eiufmodiiquxbanc  habct  intcn-  «^*'*- 
tioncm& mcntcm,  vc  viaficperquamrc-  ^**'"** 
probatio  iam  ante  fadla  fioem  fuum  con- 
lcquatur  ,  non  eft  communcatto  boni. 
Bonum  cnim  omnc  xftimaii  &  iudicari 
dcbct  ex  meotc  daotis,  ex  finc  ad  quem 
fiue  proptcr  qucmdatur.  Intcntiodiutis 
hicfuifict  damnarc,  quod  non  poccft  con- 
tingcrenificieacarx :  finis  vcrofiueeuen- 
cus  creacionis  (uiffet ,  xtcrna  crcarurx  pcr- 
ditio.quocafucreatio  non  clfct  commu- 
nicatio  boni  aHcuius  ,  (cd  prxparario  ad 
fummaln  malum,  ctiamfecuoduraipfam 
crcatoris  intcntioncm  &  cuentum  rci  . 
luxca  id  quod  dicit  Chtiftus  ,/wf///w/"ttiy-  j^ij^^f, 
fet  homttu  lUi  nunqu*m  muum  fkifikj,  ^ 
II.  Reprobariocrt  odii  atquccx  odio  ori- 
cur  i  crcario  vcro  cx  odio  fada  non  tft : 
creatio  ergo  via  fiuc  medium  non  clt,  per- 
tinens  ad  czecucionera  dccrcti  rcproba- 
tionis.  III.  CreatioaclioDci  pcrfcf)acft, 
pcrc|uamfuamfapicnciam ,  fuam  bonita- 
tcm  &.  omnipotcntiam  declarauic.  Crea- 
tio  itaque  io  fincm  nulltusalccriusopcris 
aut  adionis  Dci  prxccdaucx  fubordina- 
tur.   Sed  pociusadto  illa  DcicOcibtui- 
tUTiqux  acceHano  omocs  alusDctactio- 

DC8, 


D.  lACOBI 

ncSt^uas  aut  dccerhcrc  aut  fufcipctcpo- 
ccn.antcccdat  aiquc  aDcrgrcdutur,)mo 
citra  qium  pixcooccptam  ,  oullius  altc- 
rias  adionis  a^ualcm  rafccpcioncm  dc- 
ccuicrc  potcn: ,  &  citu  cuius  cxccutio- 
ncm  aullum  aliud  opus  vllo  modo  al)(ui- 
ucrc  pocc/t.  I V.  Omucsatflioaes  Dci,qnx 
ad  damn  1  crcaturarum  ipfiusico- 

duatialiciK^  t^^.  idtoncsfunti  quiaDcus 
)  10  cas  proptcra1i.imat(]uccxcrancamcau- 
£im  coorcaric.  Crcatiovcronoacdaclio 
Dci  alicna  fcd  propria  ,  imo  maxirrcpro- 
pria  Dci ,  a J  ^ujm  pcr  uulbm  alum  cxtra- 
oeamcaaiam  moucri  potuic.cumprima  Hc 
Dcia*flionum,fincquanihilprrtcr  Dcum 
rcucra  cft  *  ouum  quidq  ii  !  '  f  : 
a^ioncmcxfticcrit.  V. 
&  mcdium  pcr Vjuod  Dcws  dccrctumrc- 
probatioots  fux  vult  cxcqui  .  ni.ngis  vult 
adum  rcprobandi  quam  aiium  crcaudt , 
indidcmtjuc  magib  iibi  placcc  in  adioac 
condcmoa^urs  quaiuodam  creaturarum 
fuarum  innoxiarum  ,  quam  in  adtooc 
crcationis  ipiarum.  Vl.  Poftrcmojcrcatio 
noQ  poccfk  via  fiuc  mciiium  cllcrcproba- 
lionjs  fccuodum  '  um  propofitum 
Dci:quum  ct;.  r  4(fla  homo  pcr- 

nnaoctc  potc:  cocia  przccpto- 

^nun  Dci ,  &  000 pcccarc ;  ad  quod  Dcus 
etiam  fufficicorcs  viresab  vna  parie&  fuf- 
ficicotia  impcdimcnta  ab  altcra  pnr-r  .^e- 
dcratarqucpofurraciquodctiam  i 
diamctro  cam  liuiufccmodi  prxddtma- 
ctooepugnat. 

?r<c  Vridt'  Dccimo  ,  ptit^nat  haic  przdcdioatio 
JHnatio  pu-  cnmnatu?  'rr/ii  &titulisquibusil- 

^nat  cum  lainScriptunsialignitur.  Eftcnrmatquc 
THUMravi/A  s oC3i\.m  ,btrtditM filicrHtn  Dti  :  lic^w  illi 
attrni.  foh'  font  Ftlii  Dci ,  (ccundum  Doftrinam 
Tit.  Ei  ,  qui«i  Ttcmtn  Itju  <  rc- 

Joani.Xi.     dHhi.i  iu.Lcrea vocatur,»7fr<-«Dfci.;.'.„//ji(j« 
hlatt.  y.xi.  Uhorioftcharitatu,prAmium  tcrtimiqutbo- 
Htb.6.iQ.    mam  ctrtamia militans ^ hene cHrtunt ,  co- 
Jlper.  1.  io.  r0n>if«/7i/M,&c.acmiDiicaquc  Dcusartct- 
Tim;.^..^.  namvitam.cx  abfoluto  fuo  dcctecocitra 
omocm  omaino  confidcratioocmauiio- 
tuicum  fidci  Sc  obcdicntix  dcflioauitauc 
dcAinarccooflituit. 
^*tcJrid^     Vodccimo,  pugnat  cciair!  ctim  thirurft 


ARMINII.  «7 

</rr;.*<OT<?rftV,  iifquc  nomioibus  qua:  eiin  j}„jatio  pu- 
Scripturatribuuntur.  Vocaturcoimy///'C»-  gnatcum 
dium  peccatorHtn,  pccna  ilerU4.ptrditionk,  naturamcr- 
qut  reprthciidttur  tUu  q;;  '        nonnout-  tif^trn*.. 
rintattju-  ^■'"'•rHoChrij:^ ...    .  .(len/esfne-  Rom.Sij. 
rin/.  atrr  :  ijui prAparatiu ef,  Dtaholo  x,Thtf.:.i 

atefue  Angelueiui  i  ignisquicoDlumetad-  .^. 
ucrlaiios  :imicotDci.  Nemini  ica- //^jm^.^i. 

quc  DcLi   lam  motccm  cx  abfoluto  nc''  ?  -  •  - 

aiiquo  decrcro  prxparaoic  citra  iocuitum 


L  O  ,  «.  Ul 

ptcc.i.  .  i;,idq'ir 
pcccatuin  vocaci 


j'>..u.o.%  Hte  Prtde- 
Jis:  i.quia  Jlntatio  pu- 
'la     rtbehfp :  f  nat  cum 

itura  pec- 
ui. 

^  ..loa.i.\.^. 
pcccatum  damuatiums  mciitotia  caula 
cft.  Mcritoii'  ^ -1  ouct  volonta- 

tcmDciadri.  nndum  iufli- 

tiam ,  imo  Dcun^  qui  ^fc^aturo  odiu ha- 
bct.mouct. vt vclitrcprobarc.  Pcccatum 
itaquc  caufa  mrcrmcdi.i  cifc  nonpotcili  , 
pcrquod  Dcus  decrctum  iiuc  voluntatcm 
rcprobationis  cxcquacur- 

Dccimorcrtio.pugnailiXcprxdcAina-  Uic  Prs.de- 
t\o  cyxm natur. t  "r.irit  D«,  camqucquan-  flinatio 
tum  in  fe  cH  r  j  vc  vcprxtcnditur,  quantumiu 

i\  icaimoplanene-  fetft,gr»- 

Ci.ii.<i i.i  iiJDilicndam ;  idquc  tH defiruit. 

cribus  modis  i  qiii,i  j;ratia  fic  conccnipcra- 
ca  lit  nacurachominis,  vt  Itberiaccm  yolun- 
nabolcs  Miidiricacac- 

qjc  .  :  .  r  quc  pso- 

piics  atia  hxc 

Pt.vdcltiDatio  tatem  ^aiiam  incioducar, 

pcrqiiam libf  . 

'ic  dclciiri,ir(ir  V  ..t»/ 


inianiimacc:: 
ijuwtifjiuetsf' 
contral.Tr  ^r.: 
tia  iti  t 
fit  j.quia  ^ 


t.Cor.fi.j, 
Heb  II. if. 

''/""^  Mat  u 

quxdam  visacqiopcracio 

:qi  prxcipuam- 


.  i  jd  booum  rcndac 
-  itur,quiq,  camrcci. 


tcntionc  i 
illorum,quibu 

piuot.Cucn  coDcra  hzc  Prxdcflinaiio hoc 
fccumtrahicqun  '      ■  l  iam  ct 

iam  icprobis  oftci.   ...^- 


-jiiead  il- 
lumiaa» 


fiwatioin- 
htriatjlglo- 
rit  Dei. 


^iatxeM 

Irquitart 

• 

peecntii  pro- 
ittqu:%tuor 
feifut)}itbtti 
Ar^utnentts 
prohattir. 


DECLARATIO 

!:m;nitioiicm!ntcncftns&-  r^iiftumcalc- 
i^-.wM  (ionorumcomn  :rinliunc  fi- 

ncm,  vtquaotor,'  .;.untur,  tanto 

gfanius  rujat ,  nu..  jucpcrdinoncm 
nicie.iDtut  Jtqncaccipu:.' 

Dccimo  quaito ,  dod.  ina  huius  pivcdc- 
ftinatr  ■  ' '  — 
oon  C  . 

potcftaiis,ncqucin  dcmonlhationc  ir«  «c 
potcntixjnifi  guourciuc  illa  pcriuflitiam 
lul.ff^  'cft.OiluorcmpcrDcoliouo- 

xc   is.  Exliac  vcfodoJVrinafc- 

<juitut,Dr«w  aniijrem  ejfe peccnti,i^C{vc 
qundruplicc  argumenro  picl    ■  '  n<(\. 
i.Qiiiaponu.qiJodDcuspixt..  uc- 
lit  gloiiam  (uam  dcmonltrarc  pi  i  lulli- 
tiam  punitiuam  &  mifcu 
dam  homincs  fcruando  &  au.   .i^  ....i. 
do  :  quod  .  oili  i%tAictutinmundHmpec 
cMo ,  ncqacfaavol  eft .  ncque  ficri  potcA 
1.  quiahxc  doftnna  dn,it,  Dcum  ,  vt  h- 
nrmfuumafl"--  ur.ouimauiflc  vtho- 

mo peccAret  6  'fi''" '  ^^^^' " 

naiioDC  ncceflario  laplusfit.  5.  qotadicit, 
Deur  '  ligratiamfufiicicntcm&nc- 

f cflii  u  i  cmtaniiumpeccAtum  dcocga- 

uiflcautfubtraxiflc.idqucpriufquamiam 

homopcccauiflTc-. 

atquiuhominilci;i.j.. ,  ^  Iu.m..  j      1:  Imi- 
phcitct  ci  impofllbilis  cflct  pr.raitu  ,  pro 
lationcnaturxioquacrcaius  i 
Dc»  circa  homincm  opcratiou. 
tamextcrnasquammtcrnas,  tam  I 
incerucnicotibusaliis  crcaturis .  quam  im- 

mediaus ,  quibus  pofltis  homo  ' 

■         recnre ;  idquc  ca  occ. 
i.i        s  vocaturUfff^Mfro/. 
Ttmipfitmiintccedctti,  quJC  libcrtatcm  vo- 
luntatisioiotumabolct.  Atquch 
drm.i£lum  Dcoattribuit  cx  prinu    ^  - 
cipua  ipfm»  intcotionc  ,  citra  vllam.pix 
fcicntiam  propcD(lonis>  voluntatisauta- 

'  '  '':c  vcro  vltc- 
.iusucuu,....;. :..  -.reiquiaiux- 
ta  hanc  doftrinara  ad  pcccatum  moucat 
pei  incuitabilcm  aflu 
luopr  ■  iacprima.i..Li.;.i.;i-,  ...  I  ^  V 
co  vt  ....  uDtcmoucaturpcctatoaliquo 
aut  mcriio  hominis prxccdcDic.  Condu- 


:9- 


SENTENTI^ 

ditur  vero  ctiam  hinc,  Deum  folumpeecjire, 
Homo  cnim ,  qui  pcriocuitabilcm  vim  ad 
pcccandummouctur, id  cft,.idpc' •  '  .- 
dum  aCtumaliqucm  prohibitum,  1 
potcll,  ipfum  pcccarc»  vndc  candero  etiam 
noc  fcquitur  .peccMHm  non  ejft  r 
quum  quod  Dcus  facic,  id pccc-.  .  .  . 

3iiccrtl-ocque  dicipolfit.  1  rxtcrhxciam 
itla  ctiara  .nho  modo  udhuc  hoUi 
Dci  Ixdit.fcd  hxc  iuprxfcmiatumluin- 
cianilicct. 

Decimo  quinco  ,   Hxc  do(flrina  ipli  TrtJt- 
quoquc  Icfa  Chrifto  Scruaron  /r  . 
y^r/?.  Nam.i.oxc!"  '  ' '  '  ■    j  V-        ,  .  ^ 
dcllinationis ,  qi..  ^  '.idi-|^  , 

citque  homines  piJus  prxdclUnatos vt fcr-  ^ 
:'.ir ,  quam  illcpi,:  '   '     ■    r.  .  > 

\  : ,iu tantum.vtnon  ^  

Si<mij.  X.  Ncnat,qiiod Chrilluswe»: 
cAitCiJit  m  nobislalutcii 

lus  impcu-uc.it ,  i  uwcndoillamfubuiai- 
natam  folum  cauum  faluc<s .  cius  oempc 
qux  iam  ance  prxordinata  (it ,  ficquc  mi- 
niltrum  folum  &  ioArumeotumquodfa- 
lutem  oobis  applicec.  Atquc  id  tcucra pla- 
necongruitcum  cafcntcQtia ,  quaitlatuic 
Deum  prxcifc  hominum  quorundam  fa- 
1  >luinc,idq;/^r/»M(5»y///'rrOToquod 
K ..  ..c  'rr0,vodcccccraomnia  Dcidccrc- 
ra  pendcant  ntquc  (cquantui.  quod  (i  ita 
cil,  giturfuttvctaliumbomi- 
luiuiui.Kiicretur  :  proindc ctiam nc- 
'lon  ftrr ,  •  r  mcriro  Cliiilb ,  qui  ipfis 
1  rus  cft.rcpaiarc- 

tui,  &:  i-mquam  dcuouorccupcrarciDric  Prtie 
loucniictur.  ^ 

Dcfin.o  fcTro,  hxcdolflrinafalutiho-^ 
mic  i.quidcm,quiajmpcdic  „py.f^^ff. 

:idum  *" 
..  ..  ..icnoQ 

j  qui  ouUampcccati  confcien-  , 

ttamhabcnt.  Atvcroconfcicnciahu: 
modi  pc.        '^Kioc  in  hcminc  cflc  Uwi, 
potcft  ,  ^    ;  .  .ucuitabilcmncccllitatcm 
dccreti  Dci  pcccatumcommifit.  1-  Q^uia  , 

!t  piamfollicitudincmconucitt 
j  ^  ^ccatoadD^m.  Quicnimpurcl 
(iui  habct  ptnneejue  infiar  mortui ,  m 
lum  ad  fcDCicndum  cxcitaDicm  &  pt 

u;.. 


D.  lACOBI 

tcmDcigratiam,(cd  ctiamadci  aflenticn-  | 
dum  ciqvc obcdicDdum; <}uiqu'-  Cu  pcr  ii- 
rcfiflibiicm  vimconucitirur,  vtnonioliim  ! 
graciain.  (jiuxiatuspuiljt,  nanponitpoD 
tentuc«rcd  cttam  ci  Dcccdario  dcbcataf- 
rcDtiri  •  (icque  fe  conucttcte  auc  potius 
conuctti;  plaoc  oou  potcil  in  cordc  fuo 
calcin  loiiicitudiocm  lu  animuminduccre 
auc  coDcipcre  ,  niH  pnus  ance  irrcfiflibi- 
lcm  talcm  motum  rcnfeiit  :  aut  fi  quam 
follicicudiQcm  iuanimum  loducct ,  cafru- 
ihanca  crit  atquc  oulltus  rci  i  vcra  eoim 
follicicudo  c(Ie  noD  potcl^,quz  noo  oiH 
pcr  vim  iircfiriibilcm  io  .inimo  ingcnc- 
raca  c(l  cx  prarcifo  propofito  8c  abluluca 
StHitittm     lucencioDC Dci  ad  (aluandum.  ).  Quiazc- 
bonornm  «-  l.jm  &  ftudiura  bonoium  opcrum  inhibcc 
ptrummhi-  in  conucilis  ,  quum  ftatuit  rcgcuitos  nc- 
bet.  queplus  ncqiic  ir.inus  boni  pixibrc  poflc, 

Tit.  ).(4.     quam  prxilcnt.adtus  cnim  agratiaialuta- 
rt,  dcbct  opcraii ,  acquc  td  intcrmittcrc 
potcfli  ab  cadcmaoccmgratiaoonaif\us, 
aoopotcftquicquamagcrc  ,  fcd  id  omic- 
Exflinguit  tac . ncccflc babet.  4.  Quiacxftingaitze- 
«rdorem      lum  ad  precandum  ;  quum  oratio  tamcn 
precandi.     ciKcax  mcdium  fit  i  Dco  inftjtutiim  ad 
ii.i.i.  impctrandum  a  Dcoqutdlibccboni ,  ma- 
j.  d/^c.       ximc  vcro(a!utcm.Ex(iuocnimaotcadc- 
Ainatum  cft  imwntabtli  Cf<  ineuitahili  lie- 
crtto  ,  eiufccmodt  liumincs  falutcm  ade- 
pturos>  oratio  ncquaqium  mcdium  cflc 

fiotcft  ad  falutcm  impctr.indum  ,  fcd  fo- 
ummodo  cultus  Dci  :  quta  cx  abfoluco 
dccrcto  prxdcftinatioDis  fua;  t.)lcm  ho- 
ToSittim»'  mincmdccrcucricfccuare.  f.  Tollicfalu- 
rem  &  tr«-  bcrrimum  timorcm  &  crcmorem, inquo 
morem  in  iubcmur  fAlutem  nojlrnm  cf>erari.  Sta- 
muofalutem  coim  quod  clc«flus  &  crcdcos  noo 
noflramope-  potcft  plcoa  &  toca voluocarcpcccarc,  fic- 
rari  inhe-  utiimpiipcccanr;Tcqucvcroctiam/«M/i- 
^ttr.  teraut  finaliter  a  fi Jc fiucgratia cxcidcrc. 

Thil.i  ii.  Quia  in  horaincdcfpcrati»ncmgignit 
Dejperatio-  camfacicndi  quod  oflicium  noftrum  po- 
ftulac .  quam  obtincodi  io  quod  dcfidc- 
rium  noltrum  fcttur.  Quumcnimdocc- 
tur ,  graciam  Pei .  qux  quidcm  ad  boni  ali- 
quidfacicndum  ncccflatia  cft.iTiaiori  parti 
hominum  cx  prxcifo  Sc  abfoluco  Dci  dc- 
cccto  dcocgad ,  idquc  propccrea  quod  de- 


jttm  tnge- 
ntrat. 


ARMINir.  %f 

creco  prrccdencc  arque  abfoUif  0  dccrene- 
lit  (alutcm  ipfis  non  cooferre ,  fcd  Tcro  da- 
mnarc  cos;  vix  poccft  quin  cito  accidac, 
qui  fibi  haud  ita  facrle  pcrfuadcc  elc- 
^um  (c  cfle  ,  cx  reptoborum  fc  eflc  oti- 
mcro  ftacuat.  Vndc  noii  poccft  dciode  oon 
oriri  dcfpcracio  quxdam  facicodi  iu(U- 
ciam  Sl  obtiocndi  falutcm. 

Dccimofeptimo ,  Hzcdoifttioainuer-  Hit  fritle- 
cit  Euangcliumlcfu  Chrifti:  oam  iQ  Euaa- flinatiein^ 
gclio  Dcus  poftulac  ab  homioer^/»f/irf»-  utrti/Euan 
tiam^ fiiiem.ftomittcndovitim  xtcroam  gelia  Chrt^ 
(\  homo  fc  conucrtac  &  ciedac.  Pcr  \ioc  fii. 
vcrodccrctumPrxdcftiaacionisftacuitur,  Matt.i,  14. 
Dcum  fincularibus  quibufdam  homtoi-  ij.^i^.u 
bus prarcifc  (alutcm  vcllc  dace ,  fimul  vero 
ctiam  iifdcm  ipfis  rcfipifccntiam  vellc  darc 
&  fidem,  &:  quidcm  ctiam  pra:ctfc  pcr  vim 
irrciiftibilcm,  proptcrcaquodlcruarecos 
vclic.  la  Euangclio  dcnunciac  Dcus  im-        '  J** 
panitcntibus&  infidcltbusxtcrnam  mor- 
ccm ;  hxquc  minx horfum factunc ,  vc  eos 
ab  infidclicatc  abftcrreat  atqucitafcruet: 
pcr  hocTcro  dccrctum  Prxdeftinacioois 
doccrur.Dcum  cetcisqaibufdamhomioi- 
bus  oraciam  nd  coouet/ioncm  &  fidcm 
ncccflariam  darc  000  vellc  .  propccrea 
quod  dccrcuctit prxcife  eos  coodcmoare. 
Euangclium  dicit,  i/a  Deitt  dilexit  mun-  UtOt.yii, 
dum.vtFtlium fiium  vnigenitum  dederit.vt 
qiiifquti  credit  in  eum  .vitamttternamha' 
leat .  Hxc  vcro  dodrioadicir,t/Al>'M4 di- 
lexit  eot  quos  fricife  ad vitam  aternam  elt- 
git ,  vt  if/iifoHi  Filium fuum  dedtrit  ,fiJem' 
que  in  ipfumfer  vim  irrefiflibilem  ingeneret. 
Vt  vcro  totumhocpaocis  rctbiscomplc- 
^ar ,  Euangclium  dicit.fac mandatHm o> 
chtintbu  fromiffum ,  crede  (y  viuefi  Hxc 
vcrodoftrinadicic,  quoniam tibivolodare  fj^^  doSri- 
vitam  ,  prof^tereavcUtilidatefidem  :  qur„^  minifie- 
vcracflatqueipfinima  Euangelii  inucrfio.  riumEuau- 

Decimooiftauo, pugnathxcPrxdcfti-^,/,^  j^, 
oatio cum miniftcrio Euangclii.  i.  Noo fifnir. 
coim  potcft  homo  mioiftcr  &  coopcra-  jr/fcit  vt 
riusDei  cflc,  ocquc  vcrbum  per  homiucm  tnimfiti-non 
prxdicatum  inftrumcocum  gracix  ^^?'^- fit coefera- 
ritits  cflc,  fi  Deuscum,  qatmortuuscft  riit$Dti;to- 
in  prccato  ,  viuificctpct  irrefifiibilemvim,  traUcum 
aoQ  aiagis  quam  crcatura  potuit  eirc  io-  x^Cer.y^, 


U 


9Lt\l- 


DECLARATIO  SE1^TENTI;€ 


piim.i  cieatiotieaut 
.oms  cx  tnorte  cor 


f^Acitvt     ftiumcnrvm  r 

"Euanfehi  poiis  i.QuiapcihancPrziicdioatioacm 
rrj}c.i:t  minillcrium  Euangclii  rcfpcOu  maioiis 
multoriim  r*^'''^  auditorum  conriuuitur  odor  moriu 
•dorfitmer-  t**orttm,  itemque  intlrumcotum  con- 
tU  firr/pliei-  d^Tin^rion'*  ex  ipfoprimofcilicctpropo- 
ter  atdj  ab'  ^^^^  ^  prxcifa  ipfius  JntcncioQc  ,  ci- 
folutt  con-  ^""^  mtuiium  prarccdcntis  rcbcllioms.  j. 
trslocum,  Qul*  P**^  Pra:dcftinationcm  Aacui- 
i.Cor.1.14.  '""^  baptifmus  crga  multos  infantcs  cre- 
j^l  dentiuni  &  tocdcratorum  Dci ,  rcprobatos 

Tacitvthtt"  f»-i''cct,aJmiuiftratusnilul  planc  obligna- 
ptifinm  in  '  "^1"=  inutilis  cflc  cx  prima &  prxcifa 
mukit  fide-  iutcntionc  Dci,  idquc  citra  vllam  culpam 
liumliberu  infantium  ,  quibus  adininiflratur  fccun- 
intitiltsfit  dum  mandatum  Dci.  4.  Quiafacitquo- 
dtra  ullam  "^'""S  pubiicar  prcccs  ficuri  decet ,  Dco 
infantium  otfcitipoinnt  ,  cum  fidc ncmpc  &  fiducia 
culpam.  <l"od  omnibos  verbum  audicntibuspro- 
Jjuit  vt  futurxfint:cumintcrcosmultifint,quos 
freces  fro  modo  noo  vclii  feruari ,  fcd  quos  ab- 

multt*  fMffj  ^olutaxtcrna&immutabilivoluntatc,  o- 
fiducia  of-  moetomninorcs  &  caulas autcgtcdicntc, 
f-rrine-  «Jamnaii vclit i  Apoftolointciim, vbiprc- 
auant.  ccr.ikfupplicatioocsproomnibushomioi- 
I  Ttm.x.i.  '  '    '    hinc  rationcm  ci  adiun- 

^  ^  gcntc:  j/.  •      ioniim      acceptum  efi  co- 

jttta  tft  iidr*tn DeoSerkatoreno(lri>,quivultomfieiho- 
neglitentiA  ^'^'  faluos  fiert  (y>  adagnif.onem  viritatu 
adminifira-P"'*""'^''  f-  QH'*        ^**^  doftiina  ica 
ni*in  P*-  comparatumcft,  vtquamfacilhmcPafto- 
fijrum  ani-  rcs  k  Dodorcs  fcgncs  &  ocgligcntcs  in 
fnu  ingtnt'  fuo  minjllcrio  rcdoat:  quafidil        ■  - 
randam.      miiiMp(o:umnuUis vtiliscflcpom.  .  i- 
lis  folum,quos  Deus  abfolutc  &  prxcifc 
Yuli  ktujic.  quique  pctire  noa  poHunr; 
omnis  vcro  ncctigcntia  ipforum  ncmioi 
Boccrc  pofljt  oiYi  illis  folum,  quos  Dcus 
przcifc  pcrire  vult ,  &  qui  dccclfai io  pcri- 
curi  funt  &  noa poflunt  noo  pcrii 
jtiAc  Fradt-     Dccimonooo, quia h  i       'Mjj  iicr- 
fitnattce-     titfuLirlamcntum tum Ri- .  ^vniHerse 
ittrtit  fittt-  tumCUitftiauzRcligionisiwy/^rfir.  Fun- 
dartentum  ^  c;ionis  voiucts^  confidc- 

'  r...u,i  ..  y A^*/4»jflrf/J,finc  quo  nulla 

■y,.  ..         Kchgjo  jut  cil  auccflcpotcft;  primuscr- 

ga  iullitiam  cft,  vadeodiumpcccaricxi- 
Kjaltct  crga  cicaturam  eil  tationr  przdi 


tam ,  &  quidcm  tn  noflro  nunc  rr-  •  ^''n, 
ciga  homiQcm  ;  iuxra  diclum  li 
H  c  b.  J  i     cctdenttm  ad  Deum  crtdert  epor- 
ttt ,  Deum  ejfe  (p*  rcmuneratorem  ejfe  eorum 
qui ipfum quirutit .  Ar.ior cigaiuuitiam ia 
co  dcmonllraius  c(l,quod  vitam  ztcraatn 
Qon  vult  dare  uifi  iis  quiipfum  quztunr. 
Amorergahomincm  lu  co  confiftit,quo(i 
vitam  zccioam  ci  daic  vult,  fifcquzrar. 
.Mutuus  ioter  dupliccmhuncamoremrc- 
fpcdus,  hic  c(l/  quodfccundo  amori,  qui 
in  crcaturas  tcndic,  locuseflcnoo  potcil» 
nifi  quoufque  i  I  piioramorpcrmitrit  i  vc 
pioiodc  ptior  amoi  multo  przflantilfimug 
(it;  fccuodo  vcro  amori  vbique  locus  fit, 
ybi  piiot  impcdimcntum  ei  non  ponit. 
Horum  primum  cx  coeuidcntiirtmc  com- 
probatur ,   quod  Dcus  bomiocm  qucm 
quatcnus  crcatur.ini  amet ,  proptcr  pccca- 
tum  nihilominus  damnec  ;  quod  tamea 
nequaquam  ficrcc ,  fi  hominc  magis  quam 
lultitiamamaret ,  magifqucabztcrnaho- 
minis  mifctiaabhorrcrct  ,quamabinobe- 
dicntia  illius.  Altei um  vcro  hocargamcn- 
tum  probacur:  quod  Dcus  ncmincm  da- 
mnct  nifi  obpcccatum;  tammultosvcro 
homincs  (aluct  qsi  fc  a  pcccato  conuer- 
tUDt :  quod  non  ncciet ,  nili  amoci  fuoec- 
ga  crcaruras  coutque  locum  dare  tcHcc, 
quoadufquc  id  luftitia  iuxta  Dci  iudiciunt 
maximc  pcrmittit.    Hzc  vcro  dodrina 
hunc  ordincm  inucrtirmutuumquehunc 
rcfpcftum  i  idque  (luobus  modts.  Vno 
quum  (latuit  Dcum  fingutares  quofdam 
homiocs  vcllc  przci(c  falucs  facctc ,  abf- 
quc  co  vt  in  propo(ito  fuo  vllo  modo  obc- 
dieoiiam  cotum  intuitus  fic ;  quo  modo 
amotcm  Dcicrgahomincsprzpooiramo- 
ri  ciga  luftitiam  ,ftatuicquc  quod  honu- 
Qcs  qua  calcs  magisamctquamiuftitiliQ, 
magifque  abhorrtac  ab  corum  mireria 
qtiam  a  pcccaco  3:  inobcdicutia  cotum. 
Altcro.quum  cx  aducrlo  aflcrit,  Dcum. 
fiugularcsquofdam  homiocs  vcneprzcife 
damnarc  aufquc  vlla  confidcratione  ,  in 
dcctctoiuo.  laobedicotizipfbrum :  qao 
modo  amori  crga  crcatuiam  dctranic 
quod cius c(l ,  docccque quod  Dcus  crea- 
cuiam  (uam  odio  nabcac  ciita  vUatn 

taufam 


D.  lACOBI 

Ciufam  aut  neceflitatcmdcfumptamaba- 
niore  crga  iufliciam  &  odioconcrapccca- 
tum  .  qoo  cafu  vcrum  iiod  cft,  pcccatum 
frimttm  cllc  olieHum  odti  foUmqnc  caufMm 
mtristriMtn iWiMS.  Quanium  vcrohrcrcs 
momcDti  habcst  aJ  cocrtcndum  funda- 
mcntnm  icIti;ioiiis ,  apic hac  fimriitudioc 
dcclataripotift  Uicit  Filius.Patcrmcus 
JuAitum  &  j;(]uiiatcm  vf<)ucadco  dthgir» 
ytmc ,  quamquam dilcdum fuum filium, 
«xbxrcdatuiusfit ,  fi  iliobcdicos  crgacum 
tnucniari  itaqueio  obcdicDtiam  dcbeo  fc- 
dulo  iocumbcrc ,  (i  hxrcs  cffc  iMius  vo!o. 
Alius  Hlius  4K'^>  P^tcr  mcus  vfquc  adco 
mcdiligit  t  vt  mc  prxcifc  vclii  hxrcdcm 
fuuro  halicrc  opus  hou  ct\  vt  ad 

obcdicndum  «.i     ...^mdem :  cx  voluota- 
ic  namquc  immutabili  ipfius  hxrcs  cius 
futurus  lum.  Imo  vcio  potiusrocpcrirrf- 
ffiihiltmvim  ad  obcdicndum  fibi  trahct, 
auam  pcimilfuius  cflet .  fuus  nc  hzrcscf- 
/cm>Ac  qui  boc  tamcn  ez  diamctro  pugnac 
MJtttff  J  a.cunihifcc  lohannis  vcrb»s,»**»//»<«w/fl- 
*  ducatH  aj>Hd vos  ipfos  dictrt  Vtitrtm  hnbtmtu 
AhrnhionH ; dicoentm vobu.Dtumfifft ttiJt 
ex  lAfidibmiJlu  txcitnre  libtros  AbrMhamo. 
Chriftiana  vcro  Rcligio  ctiam  hxc  du- 
Suertjt       plici  huic  amori  (upcriaxdiBcata cft  cam- 
fundArrten-  quam  fundamcnco  ;  fcdquicamcopauUo 
iHTTt  Chri-  alitcr  conftdcratur  pro  murationc  ftatus 
JJiand.  R*li'  hominis  ,  quicrcatusadimagiiicmDciin 
^pniitnjpe-  fauorcillius ,  cuipafuapcccator,  &  inimi- 
^io.  cus  Dci  fadus  cft.Amorerga  iuftitiam.cui 

Chrifttana  RcHgio  ionitimr,primum  qui- 
dcm  iuftitia  illa  cft  quam  io  Chrifto  iijquc 
fcmel  folum  deciarauit  ;  quod  peccatum 
•  cxpiari  non  voluit  ttifi  fanguint  tjf  morte 

Tihifm  ,  nequc  iUum  admittcrc  aduoca- 
ttim  &  dcprccatorcm  ,  quin  fAnguin*  fuo 
jUJptrfm  tjfet.  Dcindc  vcro  quam  quoiidic 
jn  prxdicationcEuangelii  oftcodit.io  qua 
dcdarac  ncmini  fc  vcllc  darc  commuoie- 
octn  Chrifticiufqucbcncficiorum ,  ninfc 
conucrtat&  in  Chiifturacrcdat.Amorcr- 
oa  mircros|icccatore$,cuicadcmCliiiftia- 
na  RcliEioinnititur,  primurBqiiuicmillc 
^ruo^  cft ,  pcr  (^ucm  Chriflum  Ttlinwfuum 
pro  if-fiidtdit.O^fAluAtortm  conflitnit  eorum 
^Ht  ei ohdittnJ.dciadc  vcrOjpcrqucm  ube» 


ARMINII.  '  ji 

dicDtiam  poftulauit  •  Doti  (ccundum  tiga> 
rem  &  fcucricaccm  pco  fummo  fuo  iute. 
fcdgratiofcarqucclcmcntcr  ;  additapro- 
mi/iionc  rcmillioois  pcccatoruin  ,  liqm- 
dcm  homo  lapfus  rc(tpifcat.Cum  hoc  hia- 
damcnto  pugnat  hxc  dodtrina  duobus 
modis.  Primo  quidcm  ftacucDJo,quod 
Dcut  pcccacorcs  ^uofdam  in  tantum  x- 
mct.vt  pixcifc.cos  (craare  yclit,antcquanai 
amort  fuo  crga  iufticiara  fatisfccciit  la 
Chrifto  leru,atquc  td  quidem  ctiani  in  ip(a 
prxfcicntia  fua  erpcopodio  fuo.Quiuimo 
ipfumpcnicusSc  pcromniafuDdamcntutn 
cucrtit.  doceodo  Dcum  vcllc  vt  iLllirix 
fux  (attsfiat  ,  proptcrca  quod  ralcs  vclit 
prxcifc  (cruarci  quodaliud  oibiIcft>qiiam 
amorcm  crga  luftitiain  in  Chiifto  inoo- 
ftratum  fubordioarcamori ergahomiucm 
pcccatorcm  ,  qucm  pixcife  lcruaic  vulc. 
Secundo  \  cro,  doccndoqun J  Dcus  quof- 
dam  pcccatorcs  prxcifc  vclit  Jamnaicci- 
cra  coa(idcracioncm  impocniccatixiquum 
camcQ  amori  crga  iuftitiam  &  odio  aducr- 
fus  peccacum  plcoilfimc  (atisfailumfitiQ 
Chriftolcfuthc  vc  nihil  iam  (it  quod  im- 
pcdiac  quominusmilencoidiam  oftcudc- 
rcpo^riccrgapcccaiorcm.quifquiscandem 
illc  (ii,  prxtet  conditioocm  pozaitcntix. 
oi(iquisveUtdicc(e  ,  qaodetiamhacdo- 
drina  ftatuitur ,  Dcum  cummaiorcpartc 
homiocm  cadcm  ,imo  maiorc  fcuctitatc 
Ycllcagcrc,quam  cum  Diabolis  6c  Angc- 
lis  ciuscgit ;  vt  vcHc  ocmpc  Chnftum  fiuc 
Euangelium  cius non  magis  ip(is  piodclfc 
quam  Diabolisi  vtqucgratix  i.inuaxquc 
ipfis  prxclu(a  ftt,  idquc  luxca  piimurc  pcc- 
catum  ,atquc  malts  Angclis  prxtlufa  cfti 
quum  tamen  Angcli  pcr  lc  iinguli  in  fua 
quifquc  pufona  cx  propria  fua  maliciajc 
voluotaiioadupcccaucriatihomines  ve- 
ro  Doadura  adhuc  f  •       '  s  io  Adamo 
folumParcntcfuopc      .  .u, 

Adiotelligcntiam  vcrociiis  ,  quoddu-  Vrtffior  df 
plcxhicamorfundar  ^rMiopr*.- 

ligionis  &  qucmodo.  ..; ,., ..  ^i,.;.  .ic?ittitrri. 

muruo  uli  ad  fc  iouiccm  rcfpedu ,  ficuci 
diximut  i  rtilc  cft  vcrba  dX  .^ponoli  ad 
Hcbtxo'.  •  •  ''■>  a  nob,-^  ^  i  ' 

nwilAi..      ,.    ladDc:  :  Helr  n  a 

M     a  7 


DECLARATIO  SENTENTIit 


I)eum,ejft  f^tjuoJremunerafor/i/eernm  qni 
^fumqutrunt.  Qaibus  iD  vcrbis  duo  ia> 
ciuntur  fuodamcnu  R.cligioDis  aducifus 
duo  ignira  tcla  Sataax  ,  pcraicionirtmas 
Rcligionis  pcdcSiquatum  Thaquxquc  pcr 
fe  potcfl  illa  omncm  Rcligioncm  cucrtcic 
acquccxtitparepeoitus:  Bacum  vnacA/r- 
euritat ,  altcra  deJperMtio.  Sccuritas  cll , 
cum  homo  fibi  pcrluadcti  vt  vt  Dcum  non 
coiat,  quod  cquidcm  tamcnnon  damna- 
bitur ,  lcd  (aluus  fict.  Dcfpcratio  e(l ,  pcr 
quam  fibi  peifuadct  ,  n  vc  Dcumcolar, 
quod  cquidcm  tameo  rcmuncrationcm 
■cnadipiicctur.  Vbi  alccrutra  harum  lo- 
cumhiabcc,  ibi  vcroctiamre^usDcicul- 
tus  locum  haberc  Don  potcft.  Vtrjmquc 
vcrba  ApoiloH  aucicunt.  St  cnim  homo 
firmttet  credat,  Dcum  datutum  folum  lUis 
vitam  ztctn  jm,  qui  ipfum  quxtunt.cztc- 
ris  Ycro  mottcm  zcernjm  infliclurumi 
fieri  nullatenus  potcft  vt  ftcurw  ftt.  Si 
▼ero  ctiam  crcdat ,  Deum  Tcre  icmuncra- 
corcm  clTe  corum  ,  qut  ipfum  ^mzcudc; 
Deum  quxreado  ocquaquam  i^npern- 
tiontm  incidtt.  Fundamcntumquiucmil- 
lius  fidci ,  perquamhomofirinitercredit 
Dcum  ocmini  vitam  zternam  datuium» 
oifi  qui  ipfum  quxrunc ,  illud  cfl ,  quod 
Dcus  iuftitiam  magis  diligicquamhomi- 
ocm,quofoIo  fccuiitastoilitur.  Funda- 
mentum  vcrohaiasftdci,quod  Dcusccr- 
to  rcmuociacor  erit  eorum  qui  ipfum  quz- 
runt,  iltudcfl,quodDcushomincm  vique 
adcoamct ,  nibil  vt  (Ic quod illumauc \n\ 
pediciuum  cft ,  auc  impcdirc  ctiam  potclb, 
quominus  cum  faluct ,  prxter  amorcm 
crga  :uititiam.  Qui  tantum  abcfl  vt  im- 
pcdiar ,  rjuominus  Dcus  remuncrator  f' 
corum  q.ii  ipfum  quxruoc .  vc  potius  m 
omnibus  modis  promoucac-  Non  potefl 
igitarqti:  .ncdubicare  vllomo- 

ck>>quoii  I ji  lemuncracot fururus 

fit.  Arn  udcftquo</rj(]^fM//<»ftuc 
diffiti  tur.  Qux  cum  ita  fint, 

duplcx  iiic  amur  mutuufque  hic  ioter  il- 
los  tdpcdus,  (Jucm  cxpofuimus  '"i 
mcntum  dt  Rcfigionum,finc  quo 
nulla  (ublifterc  potcA  Dodtinaitaquc , 
qux  cuin  mutuo  hoc  amore  &  oaucuu  hoc 


intcr  cos  rcfpcdVu  pugoat  ,  cadcm  opcri 
fundamcntum  Rcligioois  omnis  cucr- 
cic. 

Vigcftmo  atque  vltimo,  doiflrina  hxc  H*e  Trtdt- 

dc  Prxdcflinatione  a  maiorepartc  Chri  ftintuiok 

flianorum  tam  oiimquamctiamnumho-  mAxim» 

dicque  tciicicttr.  Vtvcrodcfupciiotisfc-  pMrtt  Chri- 

cuii  temporibus  nihil  dicam  ;  rcsipfah  -» 

quitur  Eccicfias  Lutbcraoorum,  Anaba  i      ^ ..  \« 

pttflarum, etiamquc  Papiflatum, dodlri-  eji. 

nam  haoc  pro  errontn haberc.  Imo  Luthc-  A  thiiif^ 

rus  &  Mclanthoo,  vt  vt  in  primo  tc''ot  ma-  MtlMUfn- 

tionisinitiocamprobauciint,tamcn  pofl- 

modumabcadefciueruot.  AcdeMcbn- 

thone  qtfidcm  id  clatc  apparet  cxfcripcis 

illms  puAcriotibin.   .De  Luthcro  \cio  Luthtra. 

idcm  Itjcuunt  ,qui  fc  Luchcri  dillipulos 

I  vocant  ;  qui  tamcnhacin  rc  rciitcntiam  i- 

1  pfum  fuaro  poi!  larauilfc  plcnius, 

■  quam  a  priorc  dL>L.uaic  pcnitus contcn- 

duot.  I  hilippus  vcto  McIaDthonfcutcD- 

I  ciam  hanc  non  muitumaFaco  Scoicorum 

I  abhorrcrcctcdidit :  proutapparctex  mul- 

ttsfcriptis;  maximc  vcro cx  Epillola qua-  EpifloUMt- 

;  damfcriptaad  Cafjparum  Pcuccrum;  vbi  Imnthcnitmi 

intcraliahxcdicic;  Scnbitndme  Leliuidt  Ptmeerttm, 

StoicofAtovfque  ndeo  littm  Centu*  moutri, 

VI qutJam  incarctrtm  cenitliM  jii.prcf  tf^  t.% 

quodi  Zenonedifferrtt.  Omiftraten 

j  do^irinM  Jnlntu  fercgrir.n  quilujdam dijpif' 

tationibu*olffciiriUur.DA(\\cX'c.i\itwEc<.\c-  ^u^wtt» 

ficomncsaliamabhacfcntcntianifcquun-  t,,/./:- 
I  r  •    •   Ki-     I    ..  c.cciejiu. 

cur;proutapp;:tctcxrctipits  NicobiHcm-  ig,^^^ 

gii  in  libtodc  Gtac  a  Vniuci'  '        n  jitmiruit' 
i.s,coattouctfiamfuam,quamcUi;- .1.  .icr-  _• 
j  fanisfujshabeat,iuhoccon/irtcrc,r/r«»i  yff^gf 
I  eledi  credant,auveroj!deles eUcliJlnt.  Priui  ^^jn, 

''C^fdemfemireiumdo  r^]^^^ 
mO>^toiccrum  ,  qui;}-  .^;,;  vrmm. 
Jleriu4,  cum  Mofe,  Prophetii , Chriflo  O^A^e         ^i^^^  r 
Jhlu plane confentire.  Prxtctea  a  muiti$,qui  f„ut  QuiM 
in  hac  noflra  patiiadcgunt.dodtinah.rc  fyedhtrm 
ludicacur  vfquc  adco  malc  ("c  habcre  ,  vt  ^jMiti  m' 
propcercam  multi  coufirmcoi  fc  cum  Uc-  hiffg  vgmi^ 
clcfianoflracommuoioncmhabcrcncqt  c  „,^f^^ 
'fc  ncquc  vcllc ;  quidam  vcio  fc  holtiis  /«^;,^^. 
icfiisadiunxcrintquidcm.(lduoDLi.ji  ifcrrenttr»- 
cum  ProtcfUtiooe  i  quod  huic  ^^^^^-  pttr  ha^^ 
DX aflcniiii qob pofluoc.  Non pauci  vcro  jffffrinAm, 

cciao). 


,  tos  iudi 
.■chtorumi 


etiaffi  propferhanc  doAiioamab  Ecclenis 
nofltisdcicccruDC  ,  quiaoteaidcmDobir- 
cum  fcafcraoc:<]oidam  vero  eciamminaii 
fucrunt  feaoobis  difccflutos,  ni fi  edod^i 
fuilTcntquod  Ecclefia  fcnccociam  ciufcc- 
modi  non  habcac.    Porro  nuilom  cfl  cio- 
TMi/tg,td^-  ^""^  capuc  quodPapilbc  >  Aoabaptidae 
mniJlAt  Lu-    ^"t^^^r^oi acvius  oppugocot,  perquc  cu - 
therHtiipo-       lAtusficdcfus  uolhisgtauiusinuidiam 
tijftmum  eb  ^0"^'''*°'  » totamquc  adco  dodtinamio 
h*nc  doHri-  voccnt:  ftatucnics  DulUmcamfar- 

tmm  EctU'^*"^  aduetfus  Dcum  blafphcmiam  cxco- 
fiai  noflrtu  S'"'^'       vcrbis  profciri  poirc;  quac  non 
in  ,n,aMam  P"''"'*         coDlcqucotii  cx  hac  Dodo- 
rum  nourorumlcDtcQciaconcIudi. 
PoAccmo  vi.t  vlla  difficulcas auc  contro- 


'vocant. 


uctfia  inEcclcfiis  hifce  nofliis  toto  hocRc 


in  nojlrit  Ee  ,  r 

ctefiu  JtfR-  ^o^i^^tionis  cempore  oborta  tuir,  qux  oon 
eultnu  nU-  ^*^***-  doclrina  originem  traxent:  falrcm 
aHnoborta  a.imuta  non  fbctit.  Rc- 

cuinon    '^o<^cntur  adanimum  controuctfixLr/^/M- 


D.  lAC.  ARMINII.  93 

to,  gracix  &  gloria(fu.vparcicipes  ^ccrCf 
adlaudcmgloriolx  gtatixfuzrproplacito 
autcm  fao  maiorcm  parccm  prancrircac- 
quc in  oatura  ipforum  >  qux  fupcroaturale 
oihil  poccfl.rchnqucrc,  ac  non  commuoi- 
care  cum  illislalucarcm  61:  fuperoacuralcin 
gratiam  ,  pecquam  oacuraipforumeciam* 
numadhucintcgra  firnuri ,  auc  corrupca 
inllaurariponit,ad  dcmonflrationcm  filx 
hbctcatis.  Podmodum  vero  pcccatorcs 
cosfat^os  &  moriis  rcos  ,  ztctoa  morce 
punirc  ,  ad  dcmondrationtra  fux  iu- 
ilitiz. 

II.  Przdeftioacionem  (  qux  voz  aputi 
hofcc  fpccialitcrptoclcfitooc  accipicur& 
rcprobaciooi  oppoouor  )  confidcrandam 
cHe  rejptiiit  Jinn  (jf  rnediorum  ad  Jinem  ten- 
dentium.  RcipeAu /nMqui  e(l(alus  &  illu- 
ftratio  gloriofz  graiix  Dei  :  confidcrari 
homiocm communtccr  &  abfolutc ,  qualis 
10  nacuca  fua  cft.  Rcfpeftu  vcro  mrdiorumt 


^ _v«.;v.  Hernmnni  Herherts  ,  Hornnn*  in  Corntlii 
/4  fuit  '^'gifrt, Medenbltetnjtiia  ncgotio  Taconit 

Sibrmndi;  fc  quod  dixi ,  vcrum  eflc  compc- 
rictur.FuithzccauIa  non  poftrcma  ,  quz 
ScopMmtui      mouic  vtadhocdoiitrinz  capurquam 
■  d'IigcntiIlimeattenderem,darcmqucopc- 
'^'  ram  nc  Ecclcnx  noflrx  damoi  aliquidcz 


huiui 
tUtdtJlru- 
iltonttnpe 
r»gni  Anti 
shrijli. 


co  pacerencui:crcfccncchmc  Papacu,  ca- 
ius  dcflrudioncm  camquam  rcgdi  Aoti- 
cfaiilhci,  pii  omncs Dodorcs  cz  animo  o- 
ptarc  dcbciiomni  lludio  quzreic,&  quao- 
tum  in  fc  cft ,  curare  quam  mazimc. 

Acquc  h(^c  ilh  func  breuiccr  quz  in  hanc 
de  Prxdefcinatiooe  dot^lrinam  medicacus 
fum,  ez fuis lilam  Audoribus  opcimaa me 
fidc  propofitam  ;  nihilvc  ipfisatHuxcnm, 
quod  ex  eorum  fcriptis  liquido  pcobaie^ 
non  portim.  • 
Stcundajen    Quidap,  ygro  ooftrisDoftoribusdo- 
tcntiadepM  ^uQjn^        dc  PrxdcftinatioocDci  pau- 
''^^"''''''"''•loalitcrdccIaraDt  iidqucduobus  diucifis 
modis :  quod  ctiam  ipwm  breuircr  percur- 
ram  Apud  quofdamigicurcorum  fcotcncia 
hxctcDcr. 

1.  Deum  io  fcfe  ztcrno  &  immucabili 
dccrcto  propofuilTc  cx  vniucrfiratchomi- 
aummiaorem  parccmpro  fuo  bcocpiaci- 


^j^^j^^^-^^JesiaacgoiioCooIhafiitGoudanAiaDcgoiio    homiocm  confiderari  taniquam  a  fe  Scia 

■  ■  ■  fc  pcriturum,atquc  tamquam  tcum  in  A- 
damo. 

III.  iQdccrccodcfiachofcegradus  ciTe 
obfcruandos;  Dei  f>rafeientiam ,  pcr  quam 
przdclkinatos aotc przcogoouic.  Dciodc 
ciui prdJiaitioHem  ,  pciquamlaluccmco- 
rum  ,  quos  aocc  ntzcognouic ,  przordioa* 
uitiprimo  quidcm  cos  cligcndo  ab  xcerno; 
dciodc  vcro  ipfis  przpatando,gratiam  qui- 
dcminhocfeculo ,  gloiiam  vcroinfcculo 
futuro. 

IV.  Mediaadcxecutioncm  prxdcAiDa* 
cionishuius  pcrcincDcia  ,  ipfum  Chrijlnm 
ejjt  :  Deiodc  vero  tfficaccmvocationtmad 
fidem  in  Cftrijlumtyode  oiiatut  iuftificatio, 
:.iodcm  vcro  ciumilanum  ferfeMcranti.tid 
fincmvfquc. 

V.  Rcprobauoocm,  quantumadnofttii 
comprehcndcndi  nv  '  it  luobus  inadi- 
busconfiltcic,  in/'  't ,  dcindein 
pradamnationt ,  illam  omncsrcs  &  cauias» 
qux  in  rcbus  fuoc  auc  cx  illis  cxiftuncance- 
ccdcre.idcft,  nullumintuiiumhaiicrc  vi- 
Jius  peccaci  i  &  homincm  fohim  ii,tucri 
communiceratq 

VI.  Ad  cxcCLCiuiii.i;i  .4i.ti:G  ■>. x.-c. icio- 


Dis,duo  mcdia  pr.roidmata  cllwi  ikitiniio- 
M    j  ntm 


i>4 


DECLARATI 


nem  m  Datura  i  qoar  pcr  fe  nihil  (upcrnato- 
ralc  poccH :  &  tum  commnnuationem  crarix 
rupcroaiuialjs  ,  q''  i  ipraiumnrmc- 

turinccg!.!  v;t  ;t'       ;>.;  corrupra. 

VII.  Pi  icm  rcs  quidem  o- 
mQCSanti.  Qcquaquam  tamcn  fine 
prxfcicntu  w.ii:.-aiumdamnatioois:  quod- 
quccahomilicm  incucatui  pcccatoicm  & 
damoatioois  rcum  m  Adamu  i  acquc  pro 
ptcrci  tamquam  pcntmum  cz  ncccmtatc 
iulhtizdium.T. 

VIII.  Mcdia  ad czecatioficm  Iiuius prq- 
damnationisoidinaca  cflfc  :  primum  >  iu- 
Aara  dtjtmonem ,  camquc  cHc  auc  exflor*- 
ticnn,  qua  Dcus  graciam  luam  oon  con- 
ferc»  aut  pcenaciim  Ocus  omnia  lalucatia 
fuadona.'.'  '  i;fcrc,cumquc  in  po- 
teUatcm  L,..  ;it  :  Sccun-ium  roc- 
dtumcff^c  indurMionem ,  quzquc  excarc- 
quirolentj  vfqueadrcalein  damoatioacm 
rcprobaci. 

Alu  vciorcotcatiam  fuam  dcclataot  io 
huocmuduQi. 
Ttrtiade        1.  Dcom ,  cum  vcllccab ztcruo  apud  fc 
^niitfttnn-  dccrctum  faccrc ,  quo  ccrtos  homines cli - 
r/<>rf 'f«/r«- gcrct  &  cztcros  rcprobarct »  Humaoum 
gcQUs intuitum  ctTc  non  folum  vt  coditHWy 
lcd  cciam  stlapfum     corruptum,3t(^i  pro- 

{»ccrcamalcdi^^ionistcumi  cx  lapiu  &ma- 
edifliooe  hac  (latui0c  eum  quoldam  libc- 
jarc&fcruarcpcrgratiamfuamgratis  ,  ad 
dcclaiaLioQcmfuzmiicricoidix  i  cztcros 
vcro  io  malcdi^ioQc  iuflo  iudicio  fuo  Aa 
tMiffc  dcrclioquctc  ad  dcclarationcm  fuz 
ial^inz  i  idquccitraomncm  coondcratio- 
Dcm  rcfipifccociz  Sc  fidci  io  iihs.aut  im- 
poetutcBtiz  &  iofidclicatis  in  hifcc. 

II.  Spccialian^cdia  pacticularitcr  pcrti- 
ncotia  tam ad  cxccutioncm  cIc(flionis  qu.i 
reptobationis ,  mdim  ipj*  ejfic^ux  la  prima 
omoium  fcotCQuaexpofica  (iiat;  czceptis 
illismcdus qux clcdioni  cum rcpiobatio- 
occommuoia  fuot  ;  quum  hzc  fcntcatia 
lapfumhoroiQis  pooat  ooa  Tt  mtdtum  ad 
czccutioocta  ptzccdcncis  dc  ^dc- 
Ain.icoois pixotdinatum  >  fcu  ..:  :uod 
prcirtftn  fiuc  occaliuncm  huic  przdcfti- 
tjatiouis  dccrcto  facicodo  przbcrcc. 
■  Kiif     Viraquc  hzc  fcnceotia  j  vt  qtudc»  tx- 


O  SENTENTIiC 

crinfccus  przfcfctuQC,  io  eoadprimadir-  gi^fjf  J^jjta 
fciunt,  quodocquccreationcm  nequcla-  ttaproximc 

prumcaufam  mcdiam  ponant  przordina-^,.^^^ 
tamaDco  aJ  prxccdcncis  dccicri  przdc-  btttfenttn- 
nioatioDtsczccucioQcm  t  quamaisquoad  f/^, 
lapfum  diuerlitas  aliqua  in  fenccnciis  ho- 
tum  pcrcipi.icOT  i  cum  lecucda  fcoccncia  c- 
k-(ftiouem  rcfpcd^u  finis  pizponat  bpfiii, 
(icuti  ciiaro  piimam pactcm  rcprobationis, 
piztciitioncmfcilicct ;  tcitu  vcrofcotcn- 
tia  tocain  clccltoaem  6i  rcpiobatiooem  ou 
niii podlapfum  homiuis  lochoct.    loccr  Inhifet  fen 
cauias  vcio,  cnt  hifcc  vifum  Fucricdo^rina  temiit  i 
dc przdcftinatioDchoc  modotradcrcjOc   '  •  - 

3uctamaltc,atqucpriinifcceruQt,afcco  AJa- 
erc  bzcnonpo(ltcmafaiC:  quodprxca-  mt  non  ftA- 
ucrc  volucrunr,  nc  cx  doflnoa  fua  coQclu 
dcrctur.Dcum  autiorem  ijftpeccati,  idq-,  ca 
probilicatc<quaquidam  corum,  qui  vtri-^rx 
quchuicfcnccotiz  aflcofum  przbuerunc, 
idepiimafcotcucia  concludipolfcindica-  (j> 
acruoc.  Vctumcoimucro  li  hafccfcDCcn-/"^'rr*ir/>f 
cias  aliquaoco  pcuicius  infpiccreacprzci-yiV^M*  fimiM 
pucquidcmfccundam&tcrtiamcum  ihis  Deuf  mm 
corundcmAudlotum  dc  Rcligionis  oonrx  ther  fercA-i 
capittbus  feotcotiis  colhtas ,  ptubc  czami  - 
natc  volcmus ,  compcricmus  lapfum  Ada-  ^ond  ft- 
miiuxtafentcntiam  corumnon  pofTc  noo  ^miu^. 
cofidcrari  vtmcdium  occclTariuin  ad  cxc-  ttntiav 
cutioocm  przccdentis  dccrcti  przdcrtina-  dunbui  > .-. 
tionis.Idqucpiimo  quidcm  ,  quantumad  tionibmii 
fccuudam  lcotcotiam  .  cz  duabusiationi-  Mpp»rtt. 
bus  apparcc  in  ca  comprchcnfis.    Prima  frimsi 
harumcll ,  quod  io  calbcuiturDcus  per 
dccrctum  reprobatiouis  dccrcui^Fc  homi- 
nigratiaiM  ncgaic  ,  quz  ncccflatia  eratvc 
pcr  cam  nacuram  fiimarccur.quomious  pct 
pcccatumcorrumpcrccutridauccracfl  i^c- 
crcuiflc^^ratiamcam  noa  cooferre  .  mux 
.occcflaria  crac  ad  peccacum  eMtcaodum, 
vudeigitui*nccc(fario  fcqui  dcbuit  trtmf- 
grelftohomini4,c^n\^^c  lcgc  ipfi  pofica.  Efl 
iguurlapfushominis  nicdium  ordioatum 

adcxccutioocmdccrcti  rcprobaiioois.Sc--c^-,..  ,  , 

j    j     L  ii    '  .     ^^t!trji(a  f  ir 

cundo.duz  bic  partcs  itatuuntur  rcproba- 

tionis, frtttrttio  ^prAdAtf.r.ntw ,  quz  dux 

pattcs.iuxta  hoc  dcccetum,ucc(,-fljiia  intcc 

fefcmutuo  copulaconuczzfuQt.  &zquc 

laic  paicm.Omacs  coim  io  collaciooc  gta- 

ciz 


D.  lAC.  A 

tiz pnteritia  De»,  fimnl cttamJamnantnr, 
&  quicicm aon alii i  vndc  pioiuJc  conclu- 
timu  jpecfAtHm  ruceffiirio  exiitcrtto  reproia- 
tionnjequtdeltrt  ,  alioquio  enim  ficri  po 
tuincc,  vrquiprztcriruscnct  .  noopccca- 
iccczcoqucdamndbilisooQ  fieret  :  foio 
pcccato  mcritoria  caula  'ioniscxi- 
AcDtc  ;  atquc  ica  quidarn  j  .  - : . :  uorum  nc- 
qucfaluaci  ncque  damDaci  fuiiFcDti  quoJ 
magoutnabfuidunicft.  Hzcitaquc  fca* 
tc □  c la  in  Kiem  tnecnuenienscMm f>rima  i o ci • 
dicioequclblumiaQoncuicat  i  lcd  dum 
id  cuicare  conatqr  ,  in  apeviam  Sc  abfur- 
dam  coacradi<£tioocm  fui  ipfius  inciditi 
quum  quoadhoc,  trin:.-.  vhiqnt  fuijhnt- 
Uijtt. 

Vtrum  ter-  Tcrtia  fententia  boc  mcommodum  e- 
ti» yrM/r»r'«uitatquidcmmciius,ninilIiusrattoDi  pro 
hocincoin-  dcclaratione  pra^Jirimationis  &  ptouidc- 
nfodieitittt.  tizquippiamdtccrcnt,  cx  quo  ctiamipfo 
necejfttat  lapfm  coocludi  poUct>quz  tamcn 
1100  nifi  czdccicco  aliquo  pracdcflinacio- 
Trout  qui-  "i***'^''^'  potcft.  Hucpertinctprimumqui- 
iam  eam  de  <lcmdcrcriptio/*rm//^fl«««/;M/M4,quapcc- 
clarantine-  catum  pctmitcii:  cuiufinodi  lixccll  i  Ptr- 
HaquA-  0>  mi^iocnjubtrailiodiuinAgralii.,  quaDetu 
auidem  m»-  (  f*""»''"'' voluntatu  ptrrationalts 
ximeterfui  f  ^"^'"^^  exequitur )  aufvoiuntatemfHam. 
termifftonit  f**'^*''  illHm  allum  fitri,  crtaturt,  non  pa- 
dtfcriptio'  *'f*'*f  i  autvtiuntattm  crcaturt  non fieHit 
....  adobtditndnm  diuina  voluntati  in  eo  a&M: 

qaibushxcadJuotur:  quodipfumjtfit  ,pec- 
cat  qiiidem  creatura  nereffarro,fed  tamtn  vo- 
lutuaric  atque lihere.Sidicuax t  quodhxc 
dcT  !onqua't  ^  nnDti, 

qua ^         im  AJan.  , . .  ^uidcm 
itaaccipimus :  nihilomtous  camcn  cx  hac 
defciipiinnc  (cquicur  ,  quodeAtrra peccMta 
Tjfr! '^r*  '    *tH/,  Sccuodovciohucpi-itinct» 
Mintmevt"         ^    ..im  contcndunt  Jccbratronem 
roetiam,per  gionxDct.quxocccirario  illuftranda  cft. 
explicatto-    gtan^.flcin  ^ricord.a  & 

netnftiam    -^^^^^  ^,^,,. ,  ^  potcft.ni- 

tiM.tnqtio  gpgfcatun,  pcrpcccatum miicria  ,  fiil 
dtclaratio-  raioimum  meritum  quodJam  mi- 

ntmjloria  f^^^j^  mundum  logrcJiantur  i  atquc  hoc 
Dei  jtiam  n)odo  cinm peccatiim  cx  occellic^rc  calis 
tjje  arbitran  J^monflratiooisgloria;  Dei ,  necijfanoxn- 
iiodncitur.  Qn\sniX2ailaffmAdami^oai- 


RMINII. 


95 


tur  c/Tc  r.cctffarim  ;  ac  proprcrta  >  itiam 

medium  ad  cxccurioncm  przccdeotis  de- 

crctiprxdcflioationis  ;  Hmul  eciaraipia 

rrr/T/fffponicur  tamquam  medium  fcraicns 

cxccucioni  ciulHem  dccrcci.  Lapfuscnim 

crcationcm  nccctfario  fcqui  nou  poccd» 

nili  pcrdccrccamprxdcflinacioius  :  quod 

intcr  crcationcm  &c  lapfuin  noo  poccft  col- 

locayi ,  fcdtamquamprxccJancumvtriqi 

I  prxficiiuticrcacioncm  ad  lapfum  ordinasi 

•    '  iutcm ,  ad  cxccuctoncm  vnius  ciuf- 

^  .c  dccrcci,  addcmonftraudomi«y?i- 

fiam  lu  punicione  pcccaci,  &  miftricordiam 

in  rcmilnonc  iUius,3liuquinn.^woii('r^4//c- 

ntm  ntcejfario  fer^ "  .•  '  '  •/ it,k  Deo  in  creatione 

tntemumnontf  mpofr.bilccft.Scd  Q^ij 

poiuo,quodcx  ncutianarumduarumfcn-  r*^  .  1, 

teatiitum  necej^tai  lnpfm  Adami  concludi  ^^j^„^/ 

polluinibilotamen  miQUSomnci/r^ffd^e-  f,,..,, 

ttsargumentattontt  coiKraicQCeottam  pii-  y^. 

mam produ<5tc,ctiam c6trah.u valcnr,pau-       ■  ^  ■ 
,  n  \       t      j-     r  ,  tentia  rete- 

lololum  ihtcifcoppfuo/icfomirtJa/tij^rK-m  ff^^,: 

apparcrct  ,  fidccocoiljtioncmcontiocc- 

n.-    •  A         l    n.  •  °  conir..-,... 

tct  tnUicui.  Acquc  baacnus quidc cum cas  ^ff,^^,„fii. 

fcnccnctas  declaraucrim  ,  qux  circa ariicu  f;,„t  vHdt 

lumdcprxJcftinacioocinBccIcfiisnoftrts  -.r, 

acq  etiamiD  AcademiaLcidcnfi  tacolcan- 

cur.acqiamcimprobantur ,  fJmul  vcrocc 

iam  tacioncs  mc-is  produzerim,cur  co  mo- 

do  dc  illisiudicem;  dciocepsmcam  ipfius 

fcntcotiam  in  mcdiumprofcrafti:  qux  talfs 

cft.vtcgoquidemarbicrcr  cam  vcrbo  Dci 

quam  maximc  conformem  cfle. 

Primum  &  abjolntum  Dei  decretum  dc  Meafenttn 

homincpcccatoic  fcruando,  clfe  ,quode-  tiadefrtde 

crcui:  hliumluum  Icfum  Chrif^um  ^ovic-  fitnfti^nt. 

rc  10  Mcdiacurcm.RcJcmpiorcmtSalaaco- 

rc:  ^otcm  &  Rcgcmi  qui  peccncuin 

m  -bolc.tt ,  amiffam  faiutcmobc- 

di-  .impctrct  ,  viriutcfuicom- 

muoicc:. 

i^rxcifum  &  ahfolatum  Dci 
dti>  ,  cjttodecrcoicrr/i^iVfram  » 

crr</ejt(mingracuin  rccipcrc,  eoltjuc  ,  per- 
fcucranics  aJ  fincm  vlqucfaluosl-acercia 
Ch-  'h         [ cr C hriltn m 4  pcr C luiftu ; 

-'ro infidelet  in  pcccaro  8c 
fub  ira  dcrclioquete  ,  atquc  damoarc  tam- 
quara  ahcausa  Cknilo. 

Tcr- 


5^  DECLARATI 

TertiumDcieJccrctumeft ,  qaodccrc- 
uic>»7f<^4  jdrcnpifccnciam  &  fidcm  ncccf- 
itxiXtfHfficienttr  ^  effi<»citeriAtn\Q\[\x2ic. 
haQCadminiflutioncm  indicuiiaxca  fMpt- 
eHti»m  Dei,  qua  fcictquid  mifcricorciiam  ic 
fcucritaccm  luam  dcccac »  iccmquc  iuxca 
»wy?///;iOTCius,pcrquam  patacuscll.ljpirn- 
tizfuarprxrctiptum  (cquiatquc  cxccucio- 
fii  mandarc 

Hmc  fcqui  quat tum  dccrcfum«quo  dc* 
QlcMnfinguUrts certm  qunfiinm  perfonin 
raluarc&  damnarc  Atquc  hocdccrctum 
/r4/r/rn;/4D«iioDituuriquaabxccrao  fci- 
uic,quinam  iuxta  ciufccmodi  adminiflia- 
cioncmcdiorumad  conuctfioucm  &hdcm 
idoucorum  ,  ez  prxucuicDCc  ipHusgracia 
creJitMrierant.Sc  cx  fubfcqucDCCgracta^er- 
fener/uuri  ;  quiue  veroctiam  aoo  eraoc 
credituri  ^perfeuerAturi. 

Hzc  piardcAioacio  hoc  modo  expo' 

llca 

I.  Fundamencum  ChriHiaoifmi  c(l,(a- 
Htcprdde-  iutis&  ccttitudinisdcfalucc. 
Jlinatiofun-     n.  Maceries  Euangchicll ,  imoipfum- 
(iamentum   mcc  Euangcliumcft:  cx  coquc ,  occcfraria 
fafutiieff.    crcdicu  ad  falutcm  cft,  quanrumaH  duos 
SummaEu-  priorcs articulosatcincc 
angelii  efi.       \\\,  Ncqucopushabuicvc  a  ^*»rr,i//auc 
Totidem      kfarticulari  vllo  Co»c///tfcxaniinarctutaut 
"jerhii  in     dccerocrctur,  cum  clatc  atquc  cxprcfleto- 
Scripturit    tidem  verbis  io  fcripturis  cootineaiur ,  ne- 
contenta,     quc  ci  ab  vllo  utthodoxo  Dodlorc  vn 
tui^uenema  quam  coocradiflum  fic. 
'vnquam         iv.  Ab  omnibus  tcAc  fentientibtuDo- 
centradixt'  ^m^iM femper  aguicadoi^aqucfuit. 

V.  Congruit  cum  Harmonia  omnium 
^ouU  ttm  coofcnTionum  ,quasprotcAautcs  Ecclcflx 
foreappro-  cdidfrunt. 

^***-  VI,  Optimcciiamcongruitcum  confef- 

Ccnfeatit    fone  Belgica  ^Catechifmo ,  idqucita.vt  fi 

quineiiam  in  Arciculodccimofcxto  confcirioiiis  vo- 

cumharmo-  cabula  kxcj^j»///^»»  (^^///.cxponantur,  fi- 

niaprote-    dcles&  infidclcs;  fcatcotiahzc  in  eoarti- 

fiantium Ec  culo  mulco  claiiifimc  comprchcn(a  fu:quq 

elefiarum.    ctiam  caufa  cll ,  quod  difputaturus  aliqua- 

ItemquecS.  doincellcgiopublico  priuato  Acadcmia:, 

tonftffiona    thcfin  iu^Tcrim  vcrbis  ipfifmct  coafcflioais 

Cate-     coocipi.  Cum  C«m/;/ywo  Ncro  congruit 

c^f//woWMijgm^caco  quxftiooisao.fic  M- 
Ecclefiarum 


O  SENTENTI^ 

VII.  Optimeconfenrit  cum»4/i/r/»I>f/,  f^^r,...  ,, 
fapientta  bonitate      tuftitia  tllim  :  vcpotc  . 

,        prxcipua  macctics  omni«mq;cla-  ^j^i 
iinima  lapicutix  bonuacis  &  lullitix  Dci 
dcmoodratio 

VIII.  Conlcncit  la  ommbus  cum  natu-  Cum  rmm- 
rahominu,  quomodocuoq»*  tandcm  illa  ,.4  homivt 
con(idcretur,(iue  in  piimo  (latu  ercationis 

(iucio  Aatuiapfus  ,  liuc  luftatu  lodaura- 
cioois. 

IX.  Cooueoic  cwmanucreationif.covi-  CumaHu 
firmando,  quodcrcacio  ipCflima  fic com-  ^f^^i^„;. 
muoicatiobooicx  ioceotioncDciacci 

cundum  iplum  cucacum :  q«»od  cx  bot:.t.uc 
Dr/oriacur  ,  atquc,  qu.inrum  quidcmad 
coocinuacioQcm  (iuc  coufcruationcm  >l- 
liusattinct,  cx4worrproficifcatuf ,  pcife- 
^lumquc&  proprium  Dci  opus  fit,iaquo 
Dcus  libi  complacuic  &pcr  quod  ca  omoia 
habuicquxadoon  pcccaodum  ncceflaria 
ciaac.  Cum  <■ 

X.  Cooucoiccum  natura  vifa  attrns,  ra^tci  -.i 
dfiitulH  ,  quibus  ea  in  Scripcuris  deco-  uits, 
ratur.  Cuirf  natn- 

XI.  CoDUCnircum  W4/Hrj  mortu/iternA  ra 
^ nomintbui ,c^mhu$c2\o  Scupturis  coh-  /. 
goomtnatut.  Peccatn  m 

XII.  Sutuic  pcccacum  vere //  .i  m 
tiam  efft ,  &  cauGim  meiicoriam  ^ouac-  iii.^cc.urn- 
moacionis;  cxcoq;  optimc  conucnircnm  tiam  f  .i.':  - 
lapfu  iy^peccato.  anfut 

XIII.  Omnibus  modis  cooucoit  cum 
natura  gratu  :  omnia  eiadlcribcodo  qux  fan. 
cicompccuot ,  eamqucoptime  cumiujlt-  damnAtio- 
tia  Deit  cumquc  /M/;/r4    Itbertatt  volun-  nit. 
M/toinbomiucconciliaodo.  '  « 

XIV.  Quam  maximcfacitad  «/ff/zirii»- 
damglortam,  Dei ,  ipliusiuflitiam &mife-  curn  natura 
licorHiam :  pooitquc  Dcum  caufam  omnis  gr 

boDi&  faluiisnoltrx.homiocmvcrofiW»-  .AdaeciarM- 
y4mpcccati&  damoaciooisfux.  ticnemdiut- 

XV.  Facitad  honorem  lefu  Chrifli,  ipfom  naghri* 

poDcos  fundamcntum  prxdeftmationis,  quam  mn- 

caufammeritoriam  &  communicatorian^ 
falucis. 

XVl  Salutem^oannMm\a\6cfromouet 
<^\x'\u\tr\opotentia  ^ medtum ad  falutcm  efJ 
crinuiam  inhominc  ptocrcans  fupcr  r 
cato,foIIicicudiDcmcooucilioai$,fidc 

K 


Ordifiim 
'EuMngelti 


D.  lAC. 

IcfumChrinum  .(loJiatn  adbonaopcrj, 
7clum  io  prccibus  :  rjfficnfque  yijalutem 
ncjlram  in  timore  tremere  oftremur ;  dc- 
rpcracioocm  vcfo ,  quourqac  occcifc  zd, 
impedit. 

XVII.  Confitmat  &  Aabilit  orJinttn, 
inxraqucm  Euaogclium  pra'  ' 
poRutando  piimum  quidcm  ; , 
^fidem ,  dctadc  vcropromiifcu 
lioQcmpcccati>  gratiamfpiriius  flc  vitam 

VtrtMtemrr     vt-tii    r*  t -i-     »  •   /»  x- 
^      .      «Hjjf/«  eamquc  fiuduoram  icddit,  quoad 
EHAfti--'    P'^"  "^'"oncm.  admiQiitracioacm  lacra- 
i;     -  Mxim  &  publicasprcccs. 

Fuotiamcocum  cft  ReligionU 
:jitA»tii  propccrca  quod  in  ca  duplcx 
^  '  ••  .  ijtiiiroflrlimul  lunganturatqucfccum  in- 
^,'*'*'*^^"*  uiccm  conucnicntci  concilicntur  ,  amor 
Jiiaru  ejt.    f^-jijcct  Dci  erga luftitiam ,  fimulquc  ctga 
homincs. 

A msiori  Poftrcmo ,  doflrina  hxt a  maiorc  fcm- 
fartt  Chri-  pctJ>ttrteCfrriJlianorum/ipfrol/Mta-eJi.»tt{ue 
/lianorum  ctiacaoum  hodicquc  a  maiore  panc  ap- 
0j>probata  probatur.  Ncquc  cuiqiiam  occafioncm 
"  daic  potcft  a  fc  abhoircndi.auc  vllam  con- 

ccutioDi  in  Ecclefia  ChiilKaaa  ptxbctc 
anfam. 

con-     Vtpioindc  optandum  rjlct,  oc  in  hac 


efl. 


Jitgat. 


tentiotuan-  nMtctia  pioccdcrctur  vltciius;  iutimfer- 
jam  pnL-ere  fi^"'"^'^'-'  ^uittaA  Vei  pciucftigarcDtur, 

potcj}.         laltcin  :  ^oufquc  io 

^tqne  tn-  Scii:" 

lcrutabiliA  J  Potcntifl. 
Dti  ittdicut  D.D. Ordincs ,  quod  h;.  ;  ri$ 

non  ferHt-  cxponcxidnTTV,quoaddo.:t;iu.iiM  uc  >  ixde- 
ftinatiouc  ,  dcqua  mapna  cft  in  Ecclcfia 
Chtiiltcoutroucrlia.  ]\i(t  graue  cn'ctCcI- 
fit.  vcAris  ,  habcrcm  cttam  alia  quxdam 
Cclfit.vcftrisproponcnda  :qux  fcilicctct- 
iamipfaad  declarationcm  mcz  fcnceotiz 
faciuDt ,  cuodcmquc  ipfum  ad  fincmtca- 
dunt,cuius^iatia a  Ccifitud.  vcftns  iuffus 
fuin  hoc  10  loco  (iftcrc  mc. 

Suot  nefhpe  quidam  prrterca  etiatoft^ 
lii  Cbtiftiaox  Rciigionis  Articuli,  qui  ma- 
^    i;nam  admodum  cum doiflrina  dc  prxdc- 
.^/y^.ftinationcaffiniraccrahabcut.atqucm.igna 
czpaite  ab  ca  pcudcnti  cuiufaiodi  fuut. 


Deelar.^tio 
tnet  r 
tid 


ARMINII. 

Prouidtntia  Deijtrr^irn  f-^y 
ferfeiterojitta  fai: 

dchisctiaro  iplisii  placcr  (catcatu  mcant 
rcfcram. 

ProuidcDtiam  Dci  ftatuo  ctr<? folicitutn.  Sfc.i  fcnfiu- 
eonttuHutn     vbique  frifentem  Dei  int:'  -  > 

t-  tjutdem  cura:  uuicnttM 
■       I   ,,..:i:  a  ..  ::tr  vero  vmr.r:  P  •. 
c  creaxura*  ,  r:u{la  earum  exctfj 
hcrjum ,  vt  eoi  xn  cjfentia fu» ,  <jHMlitatibiM, 
'usfirpaJftmtbmfHtsconffruet^gti. 
i         :  routje  decet  arnu  .-  nfticongruumiji, 
adlandtm  Jui  nemv.  iluttm  credem- 

tium. 

Nequaquam  icaquc  l'iouiuc;u.x  iJci 
qiudquan;  fubtraho  corum ,  qux  ci  com- 
pctuocifcd  dicoomniaram  coolcruarcrc- 
gcrc ,  gubcrnarc  acquc  dirigerr  •     '  c 
nihilplaoc  cafuaut  fortuuoLot  ,  ^  ,  .^i.o  j 
veroctiam  ProuidcatixDM|ubiicio  Ube- 
rum  athitrium  f/fifjMlill^^falit  ereaturt. 
«(?Mi?fic  vt  nihil  Hatfia^^luntJteiUius, 
ctiam  corum  qux  cootra  voluntatcm  il 
liusfiuotiobferuato  folummodo  difcrimi 
nc  quod  cft  iotcr  malos  &  bonos  adus,  di 
ceDdo,P«»m  benosuHui  'velle  cj>agere,ma 
los^veroliiereftrtnittere.t^woifno  vero  pcr-  Det^utcun' 
libcntcrconccdo ,  vt  prouidcotix  Dci  ctia  e.xeogi- 
ctrcamalum  pmocs  omoino  adlus  adfcri-  poffnnt 
baocur  .•quicxcogirari  poliunt,  modo  hoc  a&usadfcri- 
folumcaueatur,  neindeDeutegufa  feccatt  bAntur^ttu- 
ejfejlatitatur.  Quod  laLulcorcfat:s  tcftatus ''^^"^ 
fumin  •! "iiMcioncquad.im  dc  lullitia  &  "tatttr,n$ 
cfficac:  dcntix  Dci  inmalo  .Lcidx^'"''/^'''''''' 

bis  fub  me  difputati  :  loquadcdio- 
pcram,vtquotquotcx  Scvipturaconcludc-/'  " 
rc  policin  jclus  circa  pcccatum  Dco  com-  fifttuatur. 
petcrc ,  cos  ipfi  .TiHciibcrcm  :iocoqucco  ^^mca- 
vll:  xeooc-  ' 

calKi..  t^''  ' 

Dcuni 

Amftecodami  cx  tifdcin  lilis  cbclibuspro  ^t*tnm. 
fuggcftu  plurics  contra  mc  produiftum 
fuTc  lcdquoiurc,  ex  ilhs  cooft.^rc  potcit. 
qux  ad  iti(^infa  6:  vnum  articulos  filio 
\v  rum  aucea  meatio* 

«cniUi.!  _  i.i.f  Co  iv.poodt  .■  CO^*"^ 
ctiam  hic  vnus  crat. 

Dc  Libcroarbicrto  hominis  ica  fcbtioi 

N  ho- 


^ermitto  vt 
Troutdentit 


0« 


DECLARATIO  SENTENTI/E 


bitrt 


1  ^•^'nrm  'n  primo  fbsrucrcationis  fuxe- 
.otitia.rindiutciirquc  viribus 
i.i.tiudtumlinll  :um  boDum  intd- 

li^crc,  :  '       c,  tuiiiidcrarctvcllc & pcr- 

ficcrc  V  .  .^-roatquidcm  ci  mandatum 

erat:  fed  hoe.famcn  doq  nid  cum«Mxi/fo 
grar  in  ftatu  vcro  Iapfu3&  pcccati; 

cx  afcip^^quodquidcm  vcrc  bo- 

numeft,  ncquccor^imrc  ,  ncquc  vclUauc 

lccllc,  vtaDco  io 
.ULii;,i.iuiflwm  ipflusregc- 
yittwvxatnttlitclH.n^ciliont- 
tm  jiut  vfilHntMt,  omnibitfqut  virthuiaii  id 
quod  vcrcbonumcflrciflc  tntelligcndum, 
z-riinundiim  >  coolidcrandum  ,  volcndum 
&  Ucicndum.  Huius  ^cro  rcucncrationis 
iiacrenoaation;  -.,i}a- 
tuocumvrpi  •  .^LLaLi.i,poirc 
bonumcoo  l:ic,  fcd  lamcn 

iioo  ni/i  cu 


Quaat 

cam  rflr 


oe: 


un^^xilio  lempcrgiatix  Dei< 
(j^HfeBttam  Dci.crcdoprimoi 

rWKKm  Mftcium  quo  Dcusbc- 
mifctum  pcccacorcmi 
m  /tlium  daCj 

Deinde  vcro  in  Icfu  oc  propter  le- 

lumChxiilum  eum  tujltjica/^  iniuijHtt- 
ritm  adoptnt  ftltutm.  i .  H  a  m  c  (1  c  i  n  fu  lio- 
acm  omnium  coram  donorum  Spiiitus 
laodti  tam io  iattUtilu,  qua  in  'velun/aftt^ 
<ijyr5»^/«bominis,quar  ad  icgcncrationcm 
£c  icnouationcmilhuspcrcincnt  ;  vtfunc 
jiiiti,Jptj,ehitritat,  &c.  finc  hifcc  donisgra- 
rizidoncum noD  elle  homincm, vtquid- 
quam  boni  cogitct  velitautfjciat.  }.  Eam 
c  i!  c  continu«m  »JfiJltn/iMm  atquccontinua- 
tum  auzihuro  SpiricusianAi  ,  (ccundum 
quod  $piritusfan£lus  homincm  iam  antc 


'  <"*  M     r  y  •  I  • 


'I- 


ioquebona  dchdcna,  vtlicbonuma- 
^uulitcr vclit  ;  quioimoetiam ficcundum 
quod  dciudc  cum  homioe  vna  vciit  atquc 
opctecur.vt  homoquod  vulc,id  etiam  pcr- 
ficiat.  Atquc  hoc  modo  gtatix  adfcnbo 
tntttHm.continuAttoHtin  a/que  (onfirmmit- 
/iontmomnit  i^ni,cii»m coufque.vt  homo 
iintrcgcncratus  (ine  hac  przucnicate  & 
cxcicaotc  fcqucQCC  &  coopcraocc  gracia> 


bonumprnrfus  ncq;ir  rr  -  -irc ,  rcH'-  •  " 
faccrepolTit,  ac  ne  ,         vlli  tcnt 
aialartclilU-rc.  Vndc  liquido  apparcc.  rrc 
ingratiam pIanci»tj/r/'«TO  nouc''  • 
qui Libcrohominislicuti dc  m<.  _       .  ic, 
axbitrio  oimium  tribuam ,  tocacoim  con- 
croucrfiain  co  folum  cft  po(ita,vcrumgra- 
tia  DciHt  itrcfiAibilisquxiiain  vis.  Hoc  ' 
efl.coDtroucrfiaoonclcdc  ad^ionibus  aut  - 
opcracionibus  ,  qux  gratix  adfcribi  pt 
(unticuiufmodicam  niuicas  cgo  cooHtcoi 
atqucincuIcoquamqui(qudm  vuquamfc- 
citaliusifcd  dc  niodo  folum  opcratiooiSt^ 
vcrumiircfidibtlisca  Ac  occne.  Q^antam 
eoim  ad  hoc  >  iuzca  Scnpruias  crcdo.quod 
v\vi\i'\  Spiritui S.rtfiflun/ ,  ^^rtUiAm  ahU- 
tam  repcUune. 

Quautum  ad  Pcrfcucraatiam  .San£to-  De  Ftijini 
tum,  dccafic  feocio:  cosquilcfu  ChriOo  rAntiMS/m- 
pecreramfidem  iofitifuoc,  ficqucSpiricus  {JcrHm. 
Tiuificancisiliiusparcicipcsfa^li  (iiat,fufi- 
eienttt  'virts  hahert  ad  pagnandum  cum 
Satana,  peccaco,  (oando,  propriaque  fua 
caroc  ,  atque  ad  obtincodum  vi^otiami 
fcd  camen  non  nifi  pet  AjffitntiamgrAti*. 
iHfdtmfpiritm,  qujnimo  lefum  Chtiftum 
per  fuum  fpintum  iilis  io  ommbus  teot j- 
cioQibasadfiAcrcatqocauxiiiarem  maoum 
przbctc,&  modoAdpugnAmpArAttfinr  ^ 
perAm  ippui  implorent.fHiijue  ipfis  neu 
cosa  lapfu  przferuace,  fic  vtaulla  aiiu(i.k 
autviSatanz  lcdaciaucczmaoibus  Chn 
flicrahi  pollint:fed  vtruroudera  pcr  negh- 

5entiam  tmttum  fuA  tu  ChtiJIt  exifi*n/itt 
clirrcrc  non  poffint , /rjc/f^- 
rurj'iisaMurtre ,  m  jUna  doB: . 
trAditAdificeri,bonAm  confcitntia 
■tmfActrt  ' 
.  .j  ;   .  ,    ...  .;:ntCf  intji.  , 
avbitrot,  fimitlquc ctiam  nct 
eoioptimo  oofltocoDUcocuagamus.  In- 
gcaucramenaBit:mo,nunquamc  '  • 
quod  vcrc  crcdcns  aut /0/4/«/rr  ..... 
/tra  fidt  deficiA/tfictjutptreAt.^VLzmKiii  ooa 
diirimulcm  ellclocaScriptuta;.  <juz  id  vi- 
dcantur  przlirfcrre,  ad quz rctponfioocs 
ctuitnodi  viderc  mihiDoolicmt.quzfcfe 
mihi  per  omnia  probauerioc ,  qucmadmo- 
dum  ctiam  ab  altcraparccloca  quzdam  ad- 

ducun- 


'nitnd» 

'  rUi, 


.C 


'D.  lAC. 

-"1  illa  noQ  in- 


ARMINIl. 


digna. 

QuaQtnm  2dcerxhMiitnemfMlMtu,(linxo 

Jicin  Icfum  Chnftum.camcx 
;  ;  j  icusfjniSi  intusipfum  agcn- 
tis&  frudiibut  fidci  ,quam  cx  propnafua 
:ia  &  tcfbimonio  Spiricus  vna  cum 
CA  i.uKC  ,  f  ' '  '■■  -  '  •  -  7  ♦  •  ■fe 
at<^ucc:iam  /e 
non  coniemntt,  ftUum  fe  Deicffe  ci*  tngrtutA 
'  ■  /li/ltire ,  :m  ccttafidu- 

....  j^.  ..i.cDci  6i  u..:..u^  .  iia:  lo  Chnfto 
c::hjcvita  migrarc  pollc  &  coram  uibu- 
cali  gratix  comparctc,  cura  anxium  ti- 
morcm& tri  '  '  ■  '  ; -f  —  C^-  -.--  ta- 
jncn  oiarc  6. .  .  .  n 

trtgrtiiiAtHr^niMiiictum.  Sed  cum  Domt- 
uus maioi  fic  cordc  nodro  &  omoium  con- 
rciusjhoinoqi  fciplum  ooa  iudicct.  quia- 
imoetiam  quarouis  nuUius  (Ibi  ipfl  con- 
fcius.in  boccamc&Qon  ludificciur.  fcti 
Dcusntqui  ipfum  iudicct:  hanc  cctcicu- 
diacm  noo  audcu  tAntifnccTe ,  quanti  cll 
ilia  ccrtitudo.qua  fcimus  DtH  ejfs.  &  quod 
ClrrijlMsft  S  Alimtormundi.  Vcrumcnimuc- 
ro  quoufquctan«|em  harcccititudo  fc  cx- 
tcndacdcco  etiam  ipfo  in  cooucntu  no- 
(Iroagi  potetic. 
Deperfenio.     Prartcrcaquxia.i  •'•  1  'vpcct- 

nefidetiHm  umfcrmo  fcritur  dc  .^^fi 
in imc  vit/t.     '''S'"'^'^'*'^' '"      '^''^  •  fpfrgo '  R^c  c- 
* godcli.i       '  -c  quam 

ICqUC  Vt     .  '     ■  '  011: 

in  luc  vita[ 

yin/.-adhoc  vc.  .i-  | 

uisicafcntir: ' 

gianobabc.  ^ 
K  ncque  la  toium,modo  vtdchcct  hoc  ! 
lumadiicercm  ,  idipfospr  *  • 
C/7r»/?i,ucquaqaamaurcmi  . 
camcnfidclis  prxccpta  Chriftt  tn  bac  vita 
ferfeSe/H-uarepoJ/it.aMDt^Qiindixitfcdac- 
qucidncgaui  vnquam,  vctum  totum  in 
^icdio fcinpcrrcliqui: contcntus  illts^ux 
Augull  dchac  xc  dicit,  cuius  proindc  ct- 

iamvciba  multotics  inAcadcmia  jdduxi; 

'.(Idito.nihil  mc  lubcrc  amplius  qucd  illis 

jjiiccicm 

faautcm  hxc  fuat :  juMuor  funr  QtU" 


9^) 
nr.epec- 


flinnes  qnA  in  h^c  negct:.  r. . 
n!aejl'jtrufn  ■vUiii  viiqit.. 
c»to fuerit.qutab  irtitiovtu  m  tl 

liHSufquenc: 

vnquam  vei  j  ■   ^ 

ntnptccetthecefl  qusadeam  prrfe^to:: 


neminior!  '^e  prffifirfr  ^!'- 

Sluarta,.  nepeccat 
nunqua; 

(liuus,/;  ,, 
fulUTU».  v;.  Adlr- 

cuodan> 
homo  aa 
rit.hdl 

gratiamChriji:     LtL>rrumar(>ttrtum.  A'( 
quartami/^ow/^jf/fl  n> 
tiamChnji:  t'  '^r  :  j     ;  . 
bonumfit.ait  iilain  oi  . 

eoponif. 

Hinc  apparct  ipfum  Au 
qui  Pclagiaoicx  doftunaracc: 
ueriacius  fuic  >  10  hacumcn  lcntcnci.i 
fuidcquod  homo  io  hoc  fcculo  jw  » 
CbriJ}tfinepfrcA.'ot,fef>oJJit.  Imo  vcro  du:: 
Augiiftinus:  coufiicatui  Fclagius  homi- 
ncm  (In  ifc  ,  ied  non  n.;i 

graiiaC  .  tiit  Scd  Au^uftiiiu 

ha:cl\'  .  i.cllclcntcniia  ,  quod 

homo  lcgcm  Dci  prarftare  qnidcm  cain 
poll"      '  ' 


unantcj 


f,  fjcilius  \cio fer 
IV  i  -  oab  hac  Icu- 
crquc  Jc- 
nc 
tia- 

rtuTi  verbis 


t 

nct: 


QClifii: 


.loUlic^  gio- 

  .-.^  ...aac. 

Iaco,qi;  cnusdcnicaipfiusfcn- 
tcncia  in  mcdium  pioduxi,  vidcre  noD  pof- 
fum quidquam tandcm  contineri,  proptcr 
quod  quitquam  iurcmctueiepo(nt,quo - 
mmusfowi^rM/  ceram  conjptSH  Dti,  ar- 
quc  vndcmctujponitgrauc  malum  cxfli-» 
lurum.  Qaum  tjmeo  nihilominns 
quotidicmagisatquc  magis  incclligamdc 
mzfyiiQi  ,  quod  pecoicioCis  fcotcnttas 

N    t  acquc 


PUniordt' 
cUrattocir- 

<•/.  ■  '■    ■  • 

.».7  emnem 


Pr  ,;';VfUf- 


nii  .  .r 
nctorie  ea- 

L. 

rmiii  1.;. 
HijloricM 
relatio  to- 

t  III  hium 


.  DECLARATIO 

atquchxrcfci  inllinu  geftemic6gitare  non 
polfura  quidnam  id  tjodcm  cnV  poflit,  nifi 
Fjuc  qujj-ipinr  •  '  •-  '  ^  '  huinitaie 
TiUt  Dei  (y  li,  cornm 
Dr^fcotcutia  prxtendaiit :  prout  ctiam  re- 

iuaximcpofl: 

...  1  :a  adioncm 

mnlii  alraqueiaci. 
auuc  c-iilacJt,  curaibr  ;liD- 
'  •  iim  ,  f\  v.iui ,  Lclfi- 
.  olixcfcfcicsliabeat. 
Qannium  ad  dtmntttirtmFtlii  Dei  c^vo- 

• ,  dcquibusin  A- 
.......  ,    .  .aifcmclfuit.  roi- 

ris  non  pon'umj  qux  tcs  aliquosmo- 
nhoc  ocgotio  (  nfa- 
ijcrc  volu-.  r  :  •    '        ..^  cum 
.,c  ptvbabilr.  i  hxcnt/- 

tatur.taraquc  lougcab  orani  laironcic  vc- 
,,.  •         .       n  cf« 

fc. 


SENTENTIit 

fuAm  k.Pmre hnleret fer tttrnam  gtntr*tto- 

wfw,addcbani  vc 

tali fcntcntia  ncci.!.....        

ccrapuPDantcscrrorcsfcqui.Tiithcifnujm 
& SabcTliaoifmum  .idcf^^biDC  oeccl 
fcqui  ,  quodtrcsDiicflcuc  ,  qui  ii.;.Li. 
colLatcralitcr  dmiuam  cllcntiam  habc- 
reoc  ,  cirra  hoc.vt  vna  ,  pcrfoDalitci 
fcilicec  folum  ab  ahcra  diAtuiSa  ,  cam 
abalia  pcrfooa  habcat,  cum  taiucnpro 
voiutc  clTcatix  io  ttinltate  pctfonaium 
dcfcndcnda,  vnicumhoc  fcmpcr  fuuda- 


mcDtumai: 


ihib 


tcum 


ij.  ...IKIO' 


mcioominis  quoadhanc  rcm  de  mclpai:- 
iLiinfuir  f  onc  quadam 

poltmcii  .clcbrata.cum 
ihcfisdc  .ue  Filii  ad  dilpucaodum 

propofita  cUct,vt(b]diofus  altquis  obiicc- 
rcr.quod  Filius  D      '  idcoque 

JuAjneJftntiiimajc;^   ,    i  PMreh»'- 

btret :  adquod  cumrcfpondcretur»  voca- 
buliim  ^«''^  "'jjy-duobus  r  pof- 
lc  ;  quoJ  ficn' "       •    ■  •  '  V  -m 

ejfct,ji\it  eiimtj 

rcm  hgniAcatioac  ,  bcoe  Sc  rcde  tiiio  Dc> 
attribui.fed  non  I'  •iofus 

illc  piofcqucns  a.^..^   .viam. 

vchcmcotcrcontendcbat ,  mttijecun.iam 
mixxmtJignificMi 
tcrc ,  quodqueci 
propric  <^K-' pofTr 

comi  :ftc  vcro  ficpropiie, 

'           aic  ipu4iusfaQ«nicommuniscf- 
:"i  rc  ( r'ntidcntiusdiccbat>  quod 
.  al.  luniorem  pix  mcmo* 
crct,qi;  hacrcio 
k.ommunibui  Lij...  aii  modum 
^d  hxc  cgo  tuoctcfpondcbamr 
haoc  leoceonam  pugoarc  cum  verhoDii  ty- 
■■*<^ri.ca  (jf>La:ir:  qux 
lc-.^w  uocmllct,  quou»         ,  ,^:Mcm 


ntti-nttufctjonmoa..      .  .. 

trc  Hioc  vcro  ctiam  hoc  fcqui.qnod  Fihus 

Paccrcnct,abcoqucooa  nifi  nomii; 

I       ■  jsditltiat,  quxlcutcntia  Sj.  ..... 

c  nCDiinpropnum  Patiisfit,  Dri/ii- 

temjuama  fei^johabere hmx.  vt  rcciiusio- 

3uamurr<(  ntminehabtre  ;  fi  co  fcufu  Filius 
icatur  Mti')i:^  &  Dcus  afciplo,  fcqui,  vr 
Patecfit.  Hxc  difputatio  q^uaqua  vcrfam 
fratGcftrCiiamque  AmftcrodAmum  pcr- 
ucntc^vbiaMiDiftroquodam,  qui  iamin 
Domioo  obdormiuit.quomodo  ft  hxc  rc 
habereciotcirogatosi  toiamhaocrcr: 
Dc  vtauoc>cioairabam,fogabamquc  cuu), 
TtiD.Trclcat  pix  mcmorixdchac  rcccr- 
ciorcm  rcddeicr ,  de  fcotcotu  (cilicet  fua  c- 
mcudanda  commoncfacctc: 
impcrcincntia  h.Tc  vetba  io.I('  u.i 
muuibus  lorrigcrcc :  quod  cciam  a 
modo^recipjcbat  fc  fatflurum.  Ncquai.; 
igitn  hic  culpx  affini: 

vcrii  ..  .    .  ..j Ji ,  &  lcDCcnrn 

licx  &  Oichodoxx  Ccolcfix 
tius  q^Ji  formulam  loqucudi  ' 
1   >-  :  •■  niiddcm'  •  • 

 aut  qui  . 

luscft,  vr  dn1tdioaliq^uooboneDtc>]Qn. 
illicoomnis'  'uiiaacuriacqucfin.: 
nuscgo vfrajL  ....^uflim,  quainquilibc 
alios ,  cum  hacio  re  aflcoticotcm  mihi  ha- 
bc-am  ipfum  ctiam  D  Gomar.  qui  oc 
poft-cditoj  aD.Trclcatto  loc>  ••■': 
muDcSidifput.-)tiooc  dc  Tin 
fita.io  fuis  thifibus  cet  D.  Tic  r 
diamctroco!  ricquodct!  ^ 

Miniftro  illi  .odam.  oftt  .  . 

qui 


po- 


D.  lAC. 

qui  ctiam  i  d  ratcbatar.Hi(<ft  rameo  n6  ob- 
uancibus  nemoopcramdcdic  >  vcabhac 
calumnia  viDdicarcr .-  prout  quidcm  labo- 
racum  t'u>c»vt  molli  aliqua  inccrptcraciuae 
D.Trelc4C.excurarctuc  ;  vtuc  ea  tamea 
cum  vcrbis  ipfius  oon  poflct  confiftcre  vl- 
lo  modo.  Tanium  pofluQC  fauor  acqae 
zctus. 

Molltocquaradh(bcbacurinccrptccacioj 
eahxcerat:  quo  Dci  dici  poircc 

tuitijt'^  fiuc  Dcujii-.u  .1  lc  ipfo  habcce 
qu»  Detu  ifl }  licec  cum  ,  qu*  F jiM«.a  Patrc 
nabcac.  Maiorisezplicatioois  gratia  dici- 
cur,  qttodDcusfiuc  cit  ri 
^oOazitlifoluit (''^  ^  ''v.quti,.  ..ijs 
eamaiciploii  ^uoJ  rr/^/*!  eam  ba- 
beacaPacre  Sedi^zc  Doualo<{uendi  genc- 
rafuDC&noux  opiDioocs;  quxquecoa(i> 
ilciccciam  Duilomodo  poliuat.  Filiusc- 
oim&^ua  Fihus&qua  Dcus  >  Dcicatem 
aPacrchabcc ,  caotummodo  .  cum  Dcus 
vocacur ,  quod  a  Pacrc  (ic,  ooa  cxprimitur; 
ricotivox  Filii  idconnotac:  atquc  circotia 
quidem  Dci  miilo  modo  coiidcraripoccll,. 
qum  diccndura  flc  cam  Fitio  commuutca- 
riaPictc :  ncquc  cnim  vllo  diucifD  rcipc- 
dlu  dici  poccic  communicata  cflc  ei  6c  non 
efle communicata  ci  ,  cum  hxc  conciadi- 

ftona  f'  lacdiuci'"  •  'latc- 

DUSCOu.  i       Doliuut    .      1.       ,  .  ^.J^//. 

^ujccnus.t^,^/M/rca  cooriJc^acur,  ooupo 
tcd  liia  ci  comitiuoicati»li«f'  commumcata 
f/?.  quatenus     '       i  confidcratur  ,  non 
poce(leara;i/'^-   .     'ulidcrarara  a  (c  t-H) 
nabefc;  Ro^abor  fortcvrvdra  oo 
d.;  ' 

Cll  .ic   >  .......  .Lk.  Lu;a  1  i 

cc  cur,  dicjcuiquc  quod  hcuii 

Filiuin  Dcicflc,fi^n:fiLata  Patrccflcotiam 
fuamhabcrc,i:aUcumcirc,i  '  idG- 
giiiliccc, quamcflcoti.iinruan. .  ..j  .aba- 

bcicaut  a  iieminciJ  vcropcrncgo  :  limul- 
qac  dico  magnum  hoceflc  «,Hj»V^^,noa 
lolr       ^  '  icdaminna- 

tu.  .  ...   liiim  cllc  ic 

V .  optime  inccr  (c  hxc  c6ucoiuoc: 

a  V  o  cflcociam  fuam  habccc  cam- 

quL  i,..r:ia  ncminc  habcrc,  cootradjAo- 
uaruoc,i'cquc  inucuo  pLrimunt.  Scdvt 


ARMINII. 


!0J 


hxahallucidaiio  clarias  «pparere  pofficf 
obfcruaodum  cft  bis  cetna  quxdam paral- 
Ida  iuxufcpoflta,  zquipollcre,ha:c  fcili- 
cct : 

AbitttrnceJfc,Dcu%,tiiMinameJfenriAmal> 

dternohAbtns. 

A  nniio  ejfi ,  Patcr,  uiuniam  ejfentiam  i 

nuUohabens. 

AP/Ure  ijfe,  f}li\is.elsuinam  eJfenttAm  k 

Fatrehabens. 

Vocabulum  itaquc  Dmi  figoificai,quod 
veram  diuiaam  cflcotiam  habcat:vocabu- 
ruro  veto  Fittii4  >  quod  cam  habeai  a  Pacrc» 
▼nderedlc  (^Dei4i  (Jr-  Dei  FiU$m  appelta- 
Cur,fcd'quum  Par-rn-^vr!!  ui  n.'>n  )H'!nr,di- 
ci  cti.im  uon  po:  »"/ 
ibcre.  Equidcm  tamcu  lo  hoc  lo- 
tuiiijuur,  lixcvti  cxr.ufcncutf:  diccndo, 
■quodcumFilius  DciquaDcuSidicitui  cf- 
featiam  fuam  a  (c ipfo  habcrc  ,  idnihila- 
liud :  !icatur,c^  'lcntianoo 

eflc  aL)  uii^^uu.  Jtd  ii  itaa^cn.  .  ;lum  efl:,  ni- 
hil  um  prauc  dici  potctic,  quod  non  pocc* 
ri^cxcutari.  QuamuisenimDcus&cflea- 
ciadjuinanon  diffcraot  ncqua- 
quam  ramcn  ,  quidquid  dccflcutia  diuina 
prxdicari  potcft  ,  idemdc  Dcopixdicari 

fjotcfl.quianoilro  conccptus  modocadi- 
HnguuiMuri  ad  quem  ramcn  omnes  lo- 
qucndi  modi  ezigidcbcnt :  cum  propierea 
adhibeantur  ,  vtpcreosre(fic  quid  perci- 
pumus.I.iqi  hinc  apparet,quod  xc£lc  qui- 
dcmdicimas-,  Deum  mortnuw  ejfe.  Itcm, 
effeni$am  Det  communtcari  ,  fcd  minimcj 
Deam eommunicari.  Qui  difFcrcntiam  tc- 
!)ctintcrfo;ifrff«OT  (jf^  ahjlraclum  ,  dcquo 

i:          ,r  c.  7  .  .(jtranos  ta  crcbro  difputa- 

t.,  i   _  ,iuci!i"ir .  qu*am  multa  ab- 

farda  confirquercucLi  nodi  cxplica- 

tioncs  /cmcl  in  Ecclciu  Uci  cctco- 
tur  Nulloigiturmodo  ramq  ...  i  .  cacdi- 
d^um  czcalliri  poccft,  FiliumDii  «Jt»^"» 
#/e;ucquc  vcro  euam  j^rofris  locutio  dn.i 
cllccuin  '•  '  •tfiaDei:-  "^nod hic 


fumcomv...... 


.:npropria 


uo.tiiUgin- 


voiabaltcra  communieata  cflc  dicitui  :at-  ternctan- 
que  hoc  quidcm  quod'  dico  ,  (  Lifcruari  ium  eft. 
quam  maximc  vclim.vthincappjrcrcpwf- 
ucquanium  valtarausrolcraicinco,qucm 

H     j  h^rejm 


» 


•  DECLAR.ATIO 

'  •  •  'fot  rarpe^um  uoo babcmus,&  quam 
i  auidc  qujdlibct  airipiamu<i  ad  cum^ 
grauandum  ,  qu  'Um: 
cuiusquidcm  reilko.  cxLiU|  .a.ii  iiji.iu&  c(l 
DeiHjiificM-  maoifcltum  iHud. 

rhm  homt-    Dc  /*  •«  homiuis  coraro  Dco 

eeram    n  lUuodi:  'aucdocuillc 

Dre. 


r 
a 
u. 


optmicquc  cum  icutciitia  ipUrum  con- 

ControMtt-      i  ^...j,..  i.m<jaaiuumadli.i' 
fiAtnter  Pro  ttoucinaq<r.L-dam  intcc  loh.i 
fefforl qntn-  rtm  l  m  Thcologu  in  ytcademsai)iAj • 

djirn  in  Co-  f.  j^LceUJtiu  (i»llicai .  caqi 

fnitMMNaf-  p  'tim  bedientiafiitciHftit . 

fiMk9,6c  Ec  q  :tMur,M^uein<f 

Gtl-  «orum  coram  Deo  confifltt,  oir 
tii^y.  r   '  •'■  '^  ■Chrtfiifit.ytditi: 

:         . .    ,  rdterta  aiam  m  . 
iliiHifit.quam  tota  vita  fua  Ltgt  Dii  ixht- 
BMicqut-  ^>*"'f't*>^1***f*^  qua  conciptm 

fiionime     *^.;tflatucbaoiL. ......  .  «.//fa. 

noninterpc-  «g^  nuoquam  huic  me  quxRiom 

immifceteautiutiiciumilliusaflumcicatt- 
(ahancrem  'usfuijmccum  itacucns,polIccos,  qui  cao- 
Caluacon-  ^*^"^  RchgioDCin proHtcotur ,  diuctiilm  a- 
feirionk  V-  iiosabaliisiohacreicotire.(alua/4f*Cibfi- 
ntiAte  alitu  fi'*"'*^'^*'"^'*^'^"  '  l^^od  ipfumvtrioq; 
MbalioM  jpfin^ctiudicaic  vidcotur  aducrfarii  ,  altcr 
Uirfam  fen-  *hcrum  tolcraoccs ,  ncquc fraternitattin  li  • 
letttiamf»-  iouiccm  piopceicareounciaotcs:vtutdc 
auit>0{fi»t.  coinpatnanolha  quidamaUud  iudicium 
^  '  fcrunc. 

GuiJhie  in  P*'f*^caTCTO,<jaarftiomouotarde*cr- 

n         bis.Apo(l.  PauliadRomano 
ijuAfltonitn  ^,^^^^^^^     r  . 

vocitur. 

irum  nfnir'-  ,  . 

umaoda- 


SENTENTIit 

tiont  (ub  mc  dilpljt  .  noo  quidcm  p 
fc.llmnliciccr  Qii  .  is  lamco  al: 
^  '•V4^«m.  Haoc  obcaulamiadicoi 

Uc  ii  ji^jicatione  hominu  coram  Deo  malc 
docctc.  Hoc  vcro  qualc lU,  id  luo tcmporc  - 
in«*«f4/wn*w«rt/>iiiqucrcpotcrit.  Inprx-  f,^ 
(cn::  dico  ,  crtiUre  mt 

'  riAtuflesr  • 
joU  mei 

cauja  fit  yf^ropter  tjuam  DtUi  credentilms  pec- 

l^tttat.ntn 


impHtat  nifi  Jiaei 


10  hoc Jinju  irtni  o» 

'  .ii  rcJcntt ,iniHf  ' 

.......         (juMimu  Deui  . 

V*  Filium   fuum  fropoluit  triiHnAi 

.i/wi/;<,qucm  t.imco  ncmu  nofl:ru. 


Paratm 


vt  / 

tuni  iiuao^ 
Dcf  • 
cun. 
iicintcl! 

siem  apprtt.'.iij,iiii)i  i- 
i,l  i  {\^f^urate  aco': 
vt  itij: 


O 

:firfi. 
itftur, 
ut  vcro 
>ilue  adtjuam 


:!ir tjujniei  t/ijitunu 
.  w.imadrcruQt  Ego." 
^i4ucu»i'umia  (hcllb  . 


rcpcchcodit  atquc  maleinhacre  (entico-  ^     ...  . 
tcm,i]Uio  paratm  ifjein  rnanu«  tru 
tioncfuLfcrtberc  illu,  tjui.  in  terttc 
numjuarum  Ubro  de  hacredicit, 
culum  meum  adiietre. 

Atquc  hi  Caoi.iiolrilijffy'  Potenttff.  Orui-- 
nti.practput  Articult ,  circa  quos  occcfle  cf- 
(ciudicaui  vt  iuzu  mandacum  hujus  ve- 
AnconrclTi:  "cotiam,  dcclararem. 

Sunt    •  '  '  '  T  7a- 

rum  Bii^  .. .  .<./- 

bergenfim  quxdam  ctum  a  me  aoootaui 
'  '  '  '.!S  commodc  in  5/»04i»*»oy?rii  agi 
I  .  I  .  ,  qu;im  pnmo  quoquc  ccropoie 
coMjenfui  tftto ,  imo  \ zxo euocatiotuvifira 
fperamus;)  :nodoCc 

'  .'^-.i  vti  ..cL.ii j/aucis alii.K.: .j.k.ciCviC. 

iqiiad.iir;!i:bquaiV(»iii/(fj^OT/{y'Ptf  ^ 
tentiffimiOr  >)*ralei  ia  SyHadHinHA- ^ 

■'1  lo  iiac  piouii: 
q  ..(,  i.xc cil,vtincaCc/.^ .  ;, 
mut EcclefiArum  Belgicarum  cx.'  .1)- 
iictaotur.Dirphcet  veromultisbscc  ciaujit' 
^.nonfolum  quod  nc  -  rc  non  pu- 
uut,Conftfftor,em  C.,1  y  nm  cmmi- 
!  oiftibiiciiicdquod  ncquc  id  xquum  eflc 
arbicicntur.  atquc  me  quidcm  &  aliutn 
prxtcrcaqucunammagui  nomiois  virum 
puunt  cdc  ,  qui  id  apud  DD.  Ordi^^i 
'  GvnrnL 


D.  lAC. 

(j^ntTii/.procarauerimds.Sed  acartum  ho- 
itiniiurc  aliquo.  Quanrum  eoim  adpo- 
llrcmumactiner  ,  tan<umab  coabcfl.  vc 
Dosillius  !'!/>  rc-sapud  Sobiltff.  ij>  Poten- 
ttff.Ordv:.  '4/«cxtiterimus,  vt  lam 
aatcanaos  rndecim  aut  daodecim  DD. 
OriiiHcsSuythotUndit  \(^ejlphriJ$M  ad  ia- 
ftjDtJam  niaxiinam  EccltjJarMm,  oua  Sync- 
dum  nntionaltm  rollicitabant ,  tanaem  noa 
atitcrconrultum  iudicaucrinrdccrcto  fuo 
ineam  confcntircnili  vti  eaio  SynodoCon- 
fe/po  EccUJiar/im  Btlp£jir;4m  cximiai  fub- 
iiccrecur,aobis  nihilaut  confilio  auc  opcre 
quidquam  talc  tuoc  connirentibus.  Vc- 
lumcnimucro  licct  ctiam  id  vcl  maximc 
feciiicmQS  ,  nihtl,  nifi  quod  otHcii  noftri 
eft^fccilfcmus.  Quumiv',  -onftnta- 
netim.iquum  Bc  la  hoc  iciuu,  li.icu ,  cliam 
ntctfjat Mm  fhae  liz  vtfiat. 

Primo  ,  vtcoram  tocoraundo  apparcat, 
aos  foli  Dti  verbo  tum  hooorcm  nabcrc 
( quod  &c  dccet) vt  folum  id  txtra,  quinimo 
&  ftefraomntt diJpMiatioms  tliiUitnr,  omni 
ezccpiiODCmaius,  omniquc  acccptione 
dignum. 

Sicundo  ,  quod  hi  liitlli,fcriffaCiintab 
homtnfpreftfla  :ac  ptoptcrea  rrrortm  ali' 
quem  in  (c continertpefftnt  .  v ndc  &  deceac 
inquiri,(  dcbitc  acmpc.id  cft.in  Synedona- 
fienali)wttum  quid  in(i  t  tllis  quod  cmcnda- 
tione  .iliqua  indigcat  ncc  nc. 

Primo  vidchccc  vtrum  htc  fcripia  cum 
vcrbo  I3ci  tx  emni parti  confcntiant ,  lam 
ba  ic  modnm  Uijuendi,t^^n{  qoo- 
*a  t CLiiiinjtrtjHm. 

Secundo.yaam  quidqaid  adfalitttm  crt- 
ditunictffarinm  cft.in  illis  cont^neatur.vt 
confcqucntcr  fjlusadfcribaiur  illis,quibas 
caoon  compctit. 

r/r/id»vttum  non  nimit  mulfa  conti- 
ncat  ,  roulraqnccompleilhturcreditu  ad 
faltttemnet  '  idqucvt  &Iusiuxta  illam 
rcgulamii  ;i-f:cctiir  il'is,quibus  ea 

compctir. 

vtrum  in  illis  non  vfurpcntur 
v./ .  >'  -i.  .:formuUloi]ut7idi(^\ixdiutrfism»- 
W«»»rr(7:^rponunt,  licquc  occafioncm  li- 
tii)as  prarbcre.'  vt,  excmpligratia,in  co». 
ff^ioHt  articub  x ^.barc  lcguntut :  nihilfiiri 


ARMINII  loj 

fineordinatieatDii.Sihac  vocf  ordinatioH** 
%Dificatur  ordinare  w  tajiat,  c~ 

nuociatumhoc  iam  malc  lchaoct,  ex  eo- 
Qucfcquicur.  DfMCT  auclortm  ptccati  tffe: 
ita  vero  fignificatur ,  quidquid  fit  lidtrdt- 
nart adbonum  fintm,  iim  r*(f?f  conceptum 
eft.  * 

g«w»/*,vttumin  iis  pugnantiaftcum  m- 
uieem  non  ioucniantut  :  cxcropli  gratia: 
Honoratus  qnidaminEcclcfia  vir  Iittcras 
ad  D.  lohannem  Hfcatorem  Profefforem  Htr- 
borntSaffouierum  dcdit  ,  iniifquc  illum 
bortatur,vtquoaddo^finam  deluftifica- 
tione  pamancrc  |io  (cnteotia  Catechifmi 
Ilr:  ir'i>rrT>}fitwc\it,  citans  hoc  fiuc  trta 
/  iicabat  cumfcntcntia  P//r4M- 

r  .»re,  D.  r  cro  rcfpondit  in 

lcnn:iiL..iCatechtjh,:  ^  ioiruspcrmancrc  fc» 
pro  probationc  fuz  fcntcntiz  decem  aut 
vndecimcx  eodcm  ipfo  C atic hifmo  i\lc- 
gansAir/i.  Ego vcroftndcaffirmojoon  vi- 
dcrc  mcquomodo  intcrfc  conciliafi  calo- 
capofTiot. 

Sexto,  TCrum  omoia  in  illisictiptis,cr- 
iam//«^//O0r<//ff#digcftafintjproutquidcm 
Scripturapoftulat  ca  conftuui. 

Septimo,  vtrumctiara  omoiaqaam  ap- 
pofitiffttruti  continendam pacem  atquc  vni- 
tatemcam  atcru  reformatii  Ecclejitt  cou- 
ftituta  Hoc. 

Tertia  ratio  r/7 ,  qu  i  a  Sationalif  Synedui 
hoc  finccclebratur.ad  diipicicndum,  ncm- 
pc  vtrum«innM  in  EcclefiareHe  fcfc  habc- 
antjbac  aotem  pixcipuc  omnium  perti- 
nci  examen  do!frin*,t3m  cius ,  qujc  vnani- 
mt  cenfenfu  Aii^'  j'^^  n  cius,proqiia 

quiciam  Do& . 

§lifartaratio  eil,  quiacxamcn  huiufce- 
modi  non  iblum  hifcc  fcriptis/i//fl.'r//4/fw 
coociliabic ,  cx  quo  lcihcet  poft  maturum 
&  rigidum  examcn  aut  compcricntar  cum 

idmagis 

acv.|j.  'i''':^' '  •i'->-  .jiJiu. icd  ciiam 

in  animis  hominum  prcnum  maius  ftatuct 
Minilirii :  quippc  qui  ventatem  in  StriptH- 
ra  patefaSam  pcrcipicntut  raoti  raccrc 
camquccharjm  habcre,nulli  vt  laboripat- 
caot,quominus  doHrinam  fuamvra^M  ac- 
quc  magis  luxca  tziaeonferment, 

^intn 


i  .  DECLARATIO 

^tnta  rstio ,  cur  hoctempore ,  fi  vaqujm 
i\ui,neeifarium  fic,  vc^uod  dicimus  Hir. 
hxc  eft-  Qaia primo  quidcm,  incct  Mint- 
ftros  multiftnr,  qui  mtditAtiones  quafJam 
habeaoc  inah^ua  coium  (juzliiicc  fctipiis 
coaciQcotur,qaa$apud  fc  coutmcnc  &:  nc- 
mirr  'i.iuncj  idquciquod  fpcicnt  dc 
ilhs...  j  jgcudum. Imo vc- 

io  cciam  (^uidam  r  quod  hoc  fibi  piomtctc- 
iccur,pcrluadcri  fc  paflifunc,  (juo  minus 
y]h%  jt*»rum  medttAtienMm  to  lucem  pro- 
fcrrcac- 

Prxccrca  NtuionAlu  S^nodiCcopui  hic  e- 
rtt,vc  Hobiltjf.  Q>  Pounttjf.  D  D.  Ordintlnu 
placcat.  EcdeJJaJiicAi  quaGUm  /AnHiMes 
audotiutc  pubhcamnnire  ,  iuxta  quas 
quifqaeccQcaturio  '  o- 
ncrc.Hoc  vtab t.j..-«. >  .nn- 
pctcaciponic,  illique  boaa  id  coofcicntia 
czcqui  poifiociaecclUrium  cfl ,  vci  iocclh- 
^iat do^inar»  tn  forniulart  vnttatis  com- 
prehenfam.uerbo  Dti  confcocaocam  cfle. 
Quxcaufa  raoucccoos  dcbcbac,  .cur  ipH- 
mctCottfeJponis  no/}r/tcx2men  coxam  Ctl- 
fiff.Ordinib.euim  vltro  prxfcncatcmusiof- 
fcrrcmufquc,auc  oflcafurum  oos  cam  nfr- 
bo  Dei  coofcncancum  cilc,auc  cam  confor- 
mcm  illi  reddicuros. 

Sext*rait«  eH  ,  ab  cxcmplo  rociornm 
Cenftjjftonis  Auguflana ,  Eccltfiar  .te- 
ticarum,tu»mqueEcc!cJiarumGautcaru/rj, 
qux  aoic  daos auc  ctcs  mao%,Conffjfionem 
iuam  coco  nouo  articulo  locuplctaucrunti 
imo  vcco  ipla  cciam  Confcjfto  Btlgica,  cx 
quo  primumcditacfl,pofln  xamtn 
jubiit.quibufdam demftit ,  qu:.  ..^ ...wnaddi' 
tit  ,  quibufdam  vcco  aliquo  modo  tnu- 
latu. 

yiltAs  TAtionei  prxterco,  qux  pluics  ou- 
metoa^fcrripoUciu,  quod  ludiccmhafcc 
rufficerc :  idquc  ad  pioDaodum  quodr/«tt- 
ftiladte  (jjf*  rettijicnevi  \<  ur, 

icilcic  ,1,^  .ainjlriimentecohj.  ■  i  ,tU- 
iut  modo mcotionemfccmuis,  inlcrufic. 

Contra  has  ratienes  ooo  ignoro  camen 
product  Yici(nm«//i«riacprxcipue  quidcm 
vcqux  maximc  pcr  ota  circumfcrtur  ,  o- 
mniumqucfolidinima  circ iudicacur. (acqj 
ad  quamaccciTcpioiadccire  duztvc  bxc- 


SENTENTIit 

uiccr  aliquid  amftrefpondercfur)hin 
dcliccc,  quod  decinna  Ecclefu  pcc  h  i. 
modicxamco  iit  «Mi^tM/n  vocabicor,quod 
acquc</f;r>ir,acquc  deheat  fich. 

I.  Quia  hzc  doctuuaji/^^^iff  mnlro- 
rximgrautum  Sc  doHerum^virorum  a^objt- 
taJit,M(]iic  aductfuscos,quifcci 
oppofucruii,    ...  .laflt. 

I I.  Quyii//n^//w«tammultorumw;;/ 
lium  niATtyrum  ob 

III.  QuoJ  cx  t  -.n.iAia, 

deflruciio  cojijcienti    Jcjiam; 

trrifienes  vczo.calumnia  &  crimenattones  cx- 
tratim  cxflicurx  {ioc. 

Ad  hxc  vcro omoia rcfpon  'r^  '■  T  fvi 
quidcm.mcliuscnc.vcodio. 
digeacra.qualiafuoc  ,  iifdulnumvocare, 
Bcc  non  vf\jrpcatur,cum  dc  huf/. 
fcriptQ  fcrmo  cft  ,  qualc  ctiorci  .... 
piefti  potcft.quo cnim  iurc  dici poccll  lirri- 
ptumaliquod  mdubium  voeari,  quod  fci- 

lictt  Duuquam  indubiuminh  ,  v.i  

quam  tamquam  induLiumhnhc 

Secundo,  quod  opprabatieDo. 
fenfiofcripts  altcuius  aducrfus  aduciii.ios, 
ci  u  (d c m q u  e  fangmne  Marty  ntm  obflgnattoi 
nuilam  docltioam  authenttcAtn  ficiar,  aur 
«.jr/M//«^///»»omac  colIoccDc;  cuni 
rei  &  Martyres  errare  potuerint  i  q  u  u  j  j  a 
hocaigumcnco  inficias  ircoon  dcbcmus. 

Tertio,  quod  di/crimen  aliqaod  coofti- 
CuidcbcaC/«/£r/.r       a}nfcjf!oneco\.  < 
tur.'^.''<C'/^wcuin)  coium  Jundamen: 
lui:  racquc  fundamentales  / 

nisCijHjH.ini  arfictili  fiiaz ,  aJi.. 
damento tr.idtfica^iiur  acquc  abjc.u.c  ^  ti  ic 
neceffariaadjalittemnonfunt.  lUa  quiv^pm 
voaoimi  coofcofu  reformMorum  <>/ 
approbafa  ,  efficacittrque  aducrfus  oninc 
,coacradiccutcs./tf/f»y'«  func  ••  dc  ^i*  vcro 
vlcrocicioqi  interfedxfpMtant :  fuocqi  iotc: 
hx'cquaidam,quxfpccicoonomoiaoooU 
iavciitatis  ab  aducrfariis  fuis  oppugaan- 
cur.IUa  quidcm  a  Martyribm  (anguioe  fuo 
obngoatafuoc,hxc  vciomiQimcgcocium. 
Dcbccquc  quantumadhanc  rcm  diligco- 
tcrobfcruati.quidnamtandcm  Martyribnd 
noftiotcmporc  propofitum  fuit,  acqj  pro- 
pccr  quid  Janguintm  futitn  ipfi  fudcfiotr 

qood 

i 


D.  lAC.  A 

quod  Ci  Rct ,  lauenietur  deco  quidem ,  de 
quo  cgo  iudico  xquum  cdc  vc  in  Synado 
coofcratur,  ncmo  vnquam  lotcr  cos  roga- 
tusfuUTc »  atqucproiodencmoidyiin^wj»* 
/«oobfigaauifTc.  Vccxcmplumadducam; 
cam  quxflio  crac  <Ie  7.  capicc  ad  Roma- 
oos.diccbaturaLtutiquoIocusiftc  in  mar- 
^iac  CcnftfftonU  dratus  cflc,  idquccofca- 
fu  qucmtUc  quihoc  diccbstiamplcdlcba- 
tur  :  quoilquc  MArtyris  Confefficatm  fsn- 
guioe  fuo  obfignAUtjfent.  Scd  rclpoQdcba- 
tur;  quodfi  vclmaxtmc  cou  hiUoiia  ma- 
ior  M4r/^rM;»pcrcurrarur ,  ptoucquidcm 
caaG4i/Mcditacfl>dcprchcDfum  iri  >oul- 
lum  voquam  Martytum  fupcr  co  ciami- 
oacum  tuiflc  »  aut  id  propccr/i/»jMr»«wf 
fHum  fudiflc.  In  fumma ;  fMgHu  MartyrHm 
hocconfirmac ,  quodf>ri»/e^ri/iif«  lyjlm- 
fUcitateconfcientu  fidcm  fujm  profciii  liati 
ncquaquam  vcro ,  quod  confejpocoiximo- 
mm  reprehenfionc  fiuc  exception»  maior fit: 
nifi  fi  a  L  hri/lo  in  omnim  veritMttm  dnlli 
idcoquccrrarc  non  potucrinc. 
^srto  ,  ii  Eff/fy/4rcdcinft:turafic  dc 
eo  difcrimine ,  quod  clk  lcmpcrquc  cflc  dc- 
bct  intcr  •verbum  Dei  CT  hurr.Ana  fcripraidc 
ca  icemquc  Itbcitatc  fcripta  humtuii»  omnia 
ad  regulam  verbi  Dei  cxigcnda  ,  quam  £c- 
clefa  f^hrifiiani omneshibcQt  fcmpcrque 
babituci fuat;  nuoquam in  co  totqucbic  fc, 
neqfc  crijm  oftcodctur  proptctcJ.T'^'''/''* 
tmni»  humana  ad  lapidcm  Lydium  vtrbi 
Dftptobaci  vidcbit  i  fcd  potiuslztitiamc 
e«oactfo  cx  eo  concipict  multomjxima, 
quod  Dcus  talcs  Tafiorei  ^  DoQorts  iibi 
hici;iV3tcus(Ic »  quiiiiammet  ip^n]mdo> 
AtiDaiuaptc&  dcbitc  iufloq-,fcrrtper  ob- 
fcntato  ordinc  ad  Lydium  illunt  lapidcm 
T/#rp#D«  cxigantijMquevtonioibusmodis 
cum co coogrucrc aiquc  in  tninimis  etiam 
qnibufquc  cum  eo  coufcotirc  cxamuflim 
pon"iot. 

^^a>7/i?,commirri  vcro  non  debccquo- 
mmil.  diBtina yfwr/rerf//*examinilubii- 
ciatur.vtvt  t  •  I  ir.iximc  mctus  cllct, 
fhrk»fittHee.^^  ...  .m,  /'lalcmlvs  iJ  luJijica- 
turos.cattniiHtJU.iros  crimiuJstHros ,  quin- 
imo  vcro  eiiam  inrei:*  ftiamid  quimw^- 
jmoiverftirMi  quafi  fcUicet  qui  id  Uccrcoi, 


RMINIf:  10) 

io  fua  fibi  Rtligioni  ddb  coDflarenc  /otiSj 
cumDci  id  niandatamfic  1  ferHtamini 
probate Jpiritits  vtrum  exDeofint.  Si  huiuf- 
modt  cogitationcsLM//;/rMi;>,Zw<n;/rM;)* 
atquc  alios  inhtbuiflcnt,  nuaquam  d»3ri- 
ffim  Pcn/i/iriorMm  cxplorautfTcnt  acque  cr- 
aminifubiccifreoc :  nequcvcro  ctiamqiii 
Conftffionem  AMgujlmnam fcquuntur,C0B- 
fulrum  iudicauitlcot  cam  dc  nauo  rurfurm 
examini  fubiiccrc  acque  io  (jmbufdam  ct' 
iam;r:Mr/irfcam.Hoc  vero  fa^ilum  nos  la«i- 
damus,flatuimufqucI.M//;rrMm  io  exicu  vi- 
rz  fuz  a  Philippo  AlaUnthon* raonicu  [  pro- 
uc  id  a  ooilris  (cribitur  j  vt  eontrouer/iam 
Eueharifiicam dt Saer/unento  Cctna zdeon- 
f(7r«it« w aliquam  maiorem  rcuocarcr>  noli 
red^c fccifl*e quod  id  recufarct ,  toquc  Phi- 
ttppum  id  reiicercc ,  idque  haoc  ob  caufam* 
licuriillumdixiircaiuDr .  nc  exeototadc- 
ctrinaindu^iHm  vocaretur.  Siveroporr» 
ciufmodi  rationesadmitti  dcbcDCopcimo 
iurc  id  Ptfn/i/fr/Valiquaado  dcderunc  ope^ 
ram^vtimpcdircot  quomious dotflriaa  toc 
ccaceois  recro  ab  anots  in  £rr/f/7.im  rcce- 
pca,ini/«£/Mm  vocarccur  >  acqucdcnoua 
cxamioi  fubiicctctur. 

His  vcro  oppouitur  :f!</0^r/04£rr/r/r4- 
ntm  totics  dc  nouo  examint  fjbiicicrur» 
quocies  Synodus  Na/ionalit  cclcbtabitur» 
nihil  vnquam  habicuracfl  Ecclefia,  \n  quo 
confiftar,  cuiquc  firir.iter  inoiratur,  iurc- 
quc dc ciulmodi  Ecclefiit  dici  putctir.quoi 
Jidtm  anniHtrfariam  habcani ,  omnitjutd»- 
8rina  vtnto  huc  at/juc  iUuc  circumferan- 
tur.  Scd  rejpenfiotti  ^r/«j<»quidcm  ,  quod 
Ecciefia  fcmpcr  habeat  Moyje»  o>Prophetat, 
imo  vcroctiam  Euangtlijlas  .itque  Apoflo- 
/oii  i  d  c  fl  >  totam  Scripturam  \  'eteru  (y>  Sotti 
Tefiamenti,  quodqi^c hxc quidquid ad fa- 
lutcm  Dcceflaiium  cffcplcoc  5:cIarccoffl~ 
prchcndac.  Supra  h^acEcctefiafiJemfuam 
fundabit ,  huiccamquam  immobihfun.la- 
m/w/oinnitetur:  maxnnc  cum  cquidcm,  vc 
vt  C*«/f/7?o»*/ C4/f  f /j//»»w  habcamus.in 

[  hanc  omois  tjnJcm in  caufis  fidei^RsU-' 

\  ^/o«Mdcrcrrairi3tiorcfo!ni  dcbcat. 

SecHHdo  y  quiddm  in  Cetijcjfione  .capitA 

I  {uotrrr/4  aique  in^M^Midc  his  nunquam 
quxflio  moucbituc  aili  apud  hsretieos. 

^  O  Scd 


jot;  DECLARATI 

Scd  vcro  quxdim  ctiam  in  ea  cooccnca.de 
co gcncrc funcvrpbne  vcilc  (icdccis incct 
doHos  o»  Deitimentes  viros  quam  fxpilTimc 
coufcrrtjidquc  Ai>fjf«<  >  vcquam  proximc 
ficri  potclt.cum  iWk^im  caiir//V«/MConci- 
licntur. 

Tertio  ,  dctar  h«c  opera  ,  ytConfeJfio 
quam pauciffimos  habcac  mrticulos ,  eoiquc. 
quam  brcuiffimc  coaccftos  iffijfimi^  pUne 
Scriptur*,  verbts  proponac  :  omiccancur  o- 
mncs  ampliorcs  explieMtienes ,  frobAttones. 
eligrejfones  ,exMggeratu)nes,  temflificationes, 
txclMtnMiones.  folumquc  neceJjMriaMdfMlu- 
$tm in  ca tradaocur  Ica futurum cft, vc pro- 
ptcrbrcuicatcm  minus  crroribus  ,  mmus 
obloquutioui,  minufquc  cxamini  obno- 
xia  fit.lncxemplumadlubeatar'v#/rr«  Ec- 
tfefid  praxis  ,qux  *rticulos ,  quos  iudicauit 
credituntcejfMries ,  quana  breuiflimis  con- 
ccpiCTCtbis. 

Vcrameoimuero  auidam  intciConfejfto- 
»f>»j <^C4Wf/?i/i»«/n diftioguunc  quantum 
ad  reuifienem  ,  iudicaocquc  ,  cum  Confeffio 
Ecclefinrum  Belgicarum  propria  fit,  atquc 
eciam  non  iu  mulcorum  in  manibus  vccfc- 
luripoire  cam  finc  difficultatc  in  Synodore- 
mderi3X(\\ic  examinifubiici,  fcd  cum  CMe- 
chifmus  non  folum  noftcr  fic"»  fcd  cciam  & 
quidcm  prxcipuc  Ecclefiarum  ymUtin*- 
rum,  omniumquc  in  manibus  verfcturi  ex- 
amcn  iilius  graui  cura  pcriculo  coniun- 
^um  cflc.  Scdegortfpondco ,  fi  quidcm 
hocvotumus  ,  yi  CMtechifmm  Heydelber- 
genfis  formuU  concerM*  iic  inicr  Ecclefi*- 
rum  VoBores ,cn\<\ac  ipli  fubfcribcrc  ccne- 
ancur  :  nectjfitrium  ciiam  eflc  vc  tXMmtni 
fi^biiciMtur.  SuU*  enim  Ecclefit  co  loco  a 
flobis  haberi  dcbcnc,  vt  vllum  icnptum  ab 
ipfis  compoJttum  ilc  rccipctcmus .  quin  fi- 
inulectam  libcrtaccm  fcrucmus  id  txami- 
ni  fMbitfttMdt.  Atquc  hanc  prxcipuam  cau- 
fcm  cilcaiburor ,  cur  Eccitfi*  diucrfaium 
prouinciarum  cum  wfumdMmtatMlib  Ctrt- 
fttMiM  doftrinn  cMfittkue  inccr  fc  confcnti- 
rcot.  fuastamcn  quxqucy*«|w/iir«  Confef- 
fieir,-  ' -  rcripfcfint.  Scdpctmiitatur ,  vt 
Cii  .M  Hudtlbergenfis  (ormala  ciuf- 
modi  noo  <ir,&  cooccdatur  libcrras  ia  cx- 
lUcauoBC  ilUus  quahs  dccet ;  &  occcfle 


O  SENTENTIiC 

oon  erit  strtuidtMtur  ^t(\aciXMminifubiI-^ 
ciatur:  OQcicfciticetiubrcriptionis  fobla- 
to  &  modcrata  libcicaicizicjipiicatioaetr- 
huscooccfla. 

CoNcirsio. 

AtqQchoceftNo^i7/jf  Tottntiff  Safitn^ 
tifftmi  Mtqu*  FrudentiJJimi  Domini  .  quod 
habui  CtlfituiL  vtfiris  propoorndum  :  fl- 
mul  ctiam  graiias  ago  tlobiliff  ^  Totentiff^ 
huic  Confeffui ( cui  poft  DcumagBofco  mc 
tcoeri  omoium  a^iohum  mcatum  ratio- 
ocm  rcddcre )  quod  clcmcotcr  &  paticBter 
audircmcgrau;iiusnonfit  :  Simnl  autcia 
ctiam  fan^catlirmo  ,  cx  aoimo  paratum 
mc  cflc ,  vt  dc  hifce  omnibus  aliiiquc  »  dc 
quibusconirouerna  aliqua  potcnt  crifte* 
re  aut  accidcre  vnquam  ,  cum  reueremtis 
confrMtribm  meis  Mmicam  frMiernMmtMl- 
iMtioneminfiituam ,  quocunquc  tcmporc. 
vbicunqucloci  &  quacunque  taodcmoc- 
ca(ionc,confctrushicidcoofultumcfl!ciu- 
dicabit,  vtifiat.  i  olliccorvero  ctiam  prz- 
terca  .  quod  in  omoicolbtionc  tquumo* 
fiexilem mc^xxhcho  ,  ooo  minus  paratus 
aliquid</i/<rrrr.  ^mm  doctrt  Cumquein 
coomni  ,  dequocollatio  ioftitui  potcrit» 
</M0attendcoda  vcoieot,  primum^\M6tn\t 
f/riif/niddcquoquxritur  ,  verumfit:de' 
indc  ,  vtrum  necejfarium  creditu  ad /mIh- 
tem  fiti  dc  qao  vtroquc  cx  5m//MrMagi  de- 
bcbit:  ego  quidcm  lan<flc  adfirmo,atqac 
dcinccps  folemniccr  ad  id  mc  obligo  ,  nul- 
lum  mc  jr/ic«/«/»  ,  vc  vtcumvclinaximc 
folidisargumcntisprobaucrim  Dci  verbo 
confcntaocum  cflc.  fratribus  mcis  aliier  dc 
cofcocicniibus  ,  obirufiirum  ad  credea- 
dum  ,  nificlarccx  verbp  Pr/  probcin,  ac 
quidemxqucclare  acvcticaccm  adftruxi» 
fimuletiam  neceffarium  ejfe  Md fMiuttm ^  vt 
quifquc  C^r/^i4n«Mid  ita  crcdac.  Idcm  d 
paraticiuot/rA/rrimcifacerc  <  vtqiiidcm 
roea  fen  fcocencia ,  YiZyxdSxcWe  controieerfiit 
aut  fchifmM  aliquod  iorcr  nos  cxftiturum 
cft.  illud  vciocttamadiicio(  tdquc  vt  Ifo- 
btliff.hmc  confejfut  grauibus  ouoc  acgoiiiv 
occupato  atquc  diftti£lo.vadcfiilice^yS»- 
/mP a/rMatque  EtcltfisrHm  reforma/MrMtn 

itquaiu 


D.  lAC  ARMINII.  loy 

'Vf<^amm3ximependec,o(hDeminetuma  ^Midcmzi  mtitutkcttfehi/m/tCptte  orica* 
mca<)ui(lcm  partc  qui  impcadeTc  poflcc  ,  rumccumquodDeus  auertat,n4mis  miil' 
adimam)  ncccHc  forc  vt  valdc  multa  &ma-  ta  mter  Chrijlianoi  glifcaot  fchifinMtn ;  in- 
gaj(iot  qua:  ia  ccnfrMtribsti  mtis  noD  (im  ,  quckocpotius  quifquciDcumbctcdcbcaC*' 
coIcracurusrcumnoafimquiAlcenusfidet  |  ea  vci miouancuc  atqucaboleaatar.  Hoc 


dominer ,  fed  Afmr/^^r folum  credentibus> 
in  boc  ,  vt  crcfcai  in  illis  eognitio ,  veritM, 
fietiufAxcrUtiti»  m  leju  Chrifto  Dontino 
noftra.  Quod  li  Tcro  cmfrMtret  mei  vifiit i 
Don  rinc,  quomodo  mc  tolcrarc  podlattac 
q[ur  aliqucm  mihi  inter  fc  locum  cooccdc- 


verocafu  .  »nim»mmi*minp»tientiMpeJfi- 
dtbo,  meumqucmuous  (vi^urus  tamco. 
quamdiuOeo  placcbic  vium  mcam  miitf 
prorogarciidquc  eommitnH  ChriftiMnifmi^ 
commodo )  a  me  dcponam ;  illius  mcmor, 
SAT  ECCLfiSI<«  JAT  PATRl^ 
DATVM. 


rei  minime  umcopropterea  •  quaocum 

FINIS  DecUrdtionk  Bel^c»  ftrmonttdhAuiloTtbiilnt^&fH' 
firtpM  ,p§/lcdL4tiii€  reddsu. 


APOLOGI  A 

D.  lACOBI  ARMINII, 

Aducrfin 

t^ticulos  quQfdam  Theologicos  in  vulgus  fparfos,  (alcemiA 
quorundam  in  Bclgio  ^€xtra.  Belgium  manibus  vcr- 
fantcs ,  quibus  tum iZif,tum  Adrtanus  Borreui  Ecclefio' 
Jles  Letdenjis  nomtatCs     i-n^oio^iouiin  Keltgione  erroru 
harefeos  fu(pc£li  rcdduncui:. 

inficiantur.tam  vt  ri  qui  in  Tolitia  EecU- 
y#«icrum  potiuntur  ,auioritatcm  fuamic- 
pc(hueiatcrponant,Qc  malum  vlicriusgli- 
fcat.  (od  pocits  in  ipHs  fuis  primordiis  «- 
lliaguatur.fccns  maenam  iHritati  diuind 
(ycencordii?eUtuA  o^Ecclefia/iic£  nozana 
illaturum.  Noaeflonpera  adco  itla  dilTe- 
miaatio,  fcd     antc  bicnniun  feftendectm 
ez  iflis  ipds  ji.arriculisad  manus  mcas  per- 
uenerunr,  iifdcm prorfus vcrbis  concepci* 
quibusinhoc,  quodeimprctcntiarumao 
:;o,fcripto  fuot  CDuniiafi.    Tacui  autcni 
icdidnnulaui  ,  arbicracusin  ipfa  herba  e- 
noiituros  mrticuict  «  dcUituros  veritarc 
jrtim  hifloricx  oarnttoDis  >  qua  oon 
O    ?  fuis 


IrcnmFcraotur  nonoulli  «r- 
tisult  ad  Keltgionf  ChrifttM' 
niMffpcTtioentes,  &namc- 
toquidcm  vigintifjfvnde- 
cim  (fic  o.  intcrflioifti  funt 
10  fcnpto  quodam  mihi  no 
tca  pridem  io  Tnanusrradito )  partim  mihi, 
^ittitn  jldrisno  Borrio  ,  partimi;/rf^weat- 
cributiiquib.iHi.aiqoibuspiimil  fuot  didc- 
ffnioati,nosi»«Mfr«/M  Sc.  ivr(«^nK«-iE«*i«Kin 
JtcMdeminm  fjf  EeclefiMm  Leidenftm  inue- 
C\x  fufpciftosrcddetc,  errorifqmt  tfy>ht  refeos 
ionmularc  moliuntur  ,  tum  vt  fludioli& 
liominuvulgusa  Dobisifla  nigra  oota  ad 
fpccns  Obi  caucant.oc  cabc  ifta  vcncoai;  ; 


,0«  RESPONSIO  D.  lAC  ARMINII 


fuis  autotibus  adfcribcbatur.partim  Thco- 
logicifcofus  ,  quo  ipftfAintasimpiugcba- 
cox.  Scd  rcs  fccus  accidic :  Duratuoc  caim 
tc  incrcmcacum  fumfcrunc  quAtuerJecim 
alicrum  ad  priorcsyr/rr/ni^rrm;adic£liODC, 
omniumaue  lauotc >  quam  quai  aotca  fa- 
Aictii,  difl*emiaanonc.  Q^.^^^^^  cfFecic» 
Tt  );s  modenttM  rejponjlone  occurrcndum 
puurim ,  nc  lilcncu  dmcurDitas  conicirio- 
oisiiiflat  habcatur,quod  (ialibi.prxfcrtim 
in  adfpcifa  bzrcn  ('tocliuc  clhio  qua,quod 
iadlatur,  Hieronym$«in«mtnem  ■vuU  fjep^' 
tieniem.  CAndore  vtar  &  eonfcienris »  quod 
VernM  cffc  aoiii  fiUetor  ,  fjf  defendAm  ;  ia 
ouo  htftttitgnorMttiam  non dijfitebor  .  quod 
y5i//i<OTcfl'canimusdi^lai»fg«ic  ,  ^  refel- 
Um.  Diiigat  meoccm  &  maaum  mcam 
Dcus  veriratis&  pacis  pcc  Spititum  (uum 
&u(^um.  Ainca. 


Articvlvs  I. &  II. 

Tidem  non  effe  Ele^larum  propriam ,  fali- 

Ht  lufltfcantem. 
Iiddes  pojfle  d  fde  &  falute  finaitter  de- 

Jiteic. 

RssPONsio.  Hi  duo  ttrticuli  ira  iDtcr 
fccoamrxifunt,  vtptioripufiio  ncccflario 
iofcraiuraItcr,dc  viciflim^oiitohoc  xuic- 
ratur  pri6rckrocoiecoium>qui  hofcc«r- 
//<-«/<)/ cudctuoc.  Sicnim  fidesnonftt  pro- 
ftmEhciorHm ,  ^  ferfeutrnntia  in  riJc  & 
f/tlus  folk  £/<-f7Mconucaiat,  (cquicui  fideltt 
Don  modo pofft-  (c4i  &  oonnulios  ^.^de  o> 
fulnte  excidtrereipfn,  Btcootia/i/^/c  espof- 
finti  fidc falute final:':'  <•  •  riiiere : fcqui- 
tUT.^^»aon  cilc  fropr.  Ijrum, ynpo- 

tequibustribuuQti(ii  ,  quod  aun  pollinc 
nc      '        ■  .tiarcfl.  quia 

yfiii .  j.  L..  .,/,  .  w  \ ,  .  I  ..1.1 .  pothcd  ,  )a- 
tius  p4tc't  quam  EUilianu  i^r  EUilorum 
Comprchcadit  itaqi  ctiam  nonaullos  ntn 
eUflos ,  boc  cfl,  quia  fidc  ^  fnlute  finttUtcr 
deficiunt.  N OD  opus  i : a ii c  fuit  hic  duostir- 
licMlot  condcrcj  fi.  <t  'vnum  propo- 
nctci  &  fi  cxjggctatioinon  lo  rcip(a>fcd  io 
puiis  putisvcxbis  coQfillcas.  quxllcafuii> 


pocuit  fccuodus  confcdlarii  infcar  cz  priore 
dcduci.  l'acct  igitur  captatam  cflc  atticulo- 
lum  muUitufiiacm  ,  vc  in  pluribus  cnaK 
yidcTcntui ,  ^uosirtitit de hdrefifuJpeHes  tjji 
'VuUnimit  ftduUtfrAtrttm  cHrtofitM. 

Sed  ad  (ingulos  vc  vcniam, dc  primo  di- 
co.  Nuaquam  me ,  ncquc  pubUct  ncqac 
^riM4rfm,  dixiflc  ,  fidem  non  efe EUdorum 
propriam  :  adictiptus  itaquc  hic  nrticulm 
noa  fuoaucorii&admiflum  0-f  «'/,<<^  bido- 
cicum. 

Addo ,  Etiamlt  dizilfcm  ,  dcfcnfioncm 
przfto  cflc  ,  Nam  >  vt  otv^xix.JittiScriptHriUt 
ezquibus  proiizior  cflci  illius  tci  difcc- 
^tatio,  pactibusaoQ  (iui:  vctilimtliiudinc 
lcatCDtias  liias  todc  (u>.-n(ibusiP4i/r;<M  coi^ 
yf/»/«.*mihihicpro  cutoeflet  ad  anK  Itcn- 
dixn  noMitttttm ',  &  httmunin  cotifjficnuti» 
ab  £cvlc(iisiquxa  Papatu  (cccflioucmfc- 
ccrunc  &  Prottfitinttum  ReformMMrumque 
oomioc  vcniUDt,(oufcriptatum .  protho- 
racc  vrcrcrajnnpa^x  m{«4«{i«K  laculam 
aucrtcJu  p.  Ip(ijs  cciam  Cel^icg  confejjionit 

Catcchtjmi Httdilv.  rgenfisuuiw^m  hac 
quidcm  in  tc  non  ezcimctcctcm. 

Adconfenfum  tatrMm  ccflandum  Tcni-  jlttg,detn- 
itstjiriptjitni*»,  "roQier  ,  &  .mdtor  libri  de  rept^^rrtt 
voctitionegentfutn.  Aug  Mtrandum  ejl  mul-  n^^ct^  8. 
tumquemtrandum  ,  ^ufd  fiiiu  jutt  qutbMf- 
damDtut.qK  nMit  utChrijio.quibm 

fidrm,fpem,»  : rnom  dat perfty 

ueranttitm.cii  intAjcelerM  di~ 

mtttAt,  Mtqtitimp4rtu»grmtiafMa  fiuitu  fi- 

Uoi  fMtS. 

Profpcr  Ex  regentrMtu  in  Chriftt  Itfn,  Trcf^tr  sd 
qMojdmm  reUiia  fidt  d^piit  moritut  Mpcfiatlt  capttM  CsL 
re  a  Deo,  (^iT/,ptA  m  xiita  in  fmt  SMtrfione fini-  rtfip.  -j . 
re,mMUu,qMfrd  dolendU  efi.probatMr  txetnpUt. 

Dc  vncationc  gcntiutn  :  Demadobedi- 
endumfiiitfjum  velle ficdonat ,  "Jtetttun  a  _ 
pcrJeMeratMrit  lUttm  mMtabiUttUtm ,  qut  po-     '  '^•f**' 
ttfin9Ue,nonMuferat.    AUoquinnemo  fitU-  "'i'*"*"» 
Uum  rtcejftjfet  k fi.U.  *  •  ^ 

Harmonta  confejfionMm  (ic  (eruircc  de- 
fciiiioDt  mcar.Sidogmaillud ,  quodyfi/oflc 
EUOorMm  / rf/^r/*,  q-iodquc  jideUsUjidi 
faiute  deficett finaUttr  nonpojftnt ,  (iidogmtt 
adfalutem  neceffariMm^  tum  ooo  puceft  illt^ 
ctnfejfte  qux  ifiud  dogmtt  aoa  babet,  auc 


^MS  tPtHfitrium  dieit ,  enferi  conftntire  eum 
rtlijuitin  ntgotic  Religionu.  Vbi  cnim  h*r- 
m^nincd,  Deaucdeftiium,  ncqucfo»/r»- 
diHiontm  cflc  fas  cft,i«  rebM  ndfalutem  nt- 
ttjftriis.  A t  conftjfio AiiguJlMi»  (iicir.yJr 
mnMri  AnAbaptifim  ,  qut  negmnt  jtmtl  iujlt- 
ficMtes,  ittrumpoJfta.mitterc  Spiritum  San- 
£ium.  Practctea  thilippu*  Mtlanthon  &  qui 
ilJum  rc(]uuntur,&  pUrttjut  Eceleft,  Lu- 
thtranorum  fcoiiuui fidtm etiam non tUQn 
contiogcrc  »  &  tamcn  pro  fratrilrm  tUos 
ngnofcere  non  vtrtmur. 

Conftjfto  Btlgiea  id  ipfum  dogma  nod  ha- 
bct.  £x  Catechiji  noftra  citra  cootioucr- 
fiam  elici  ncquit :  Nam  quod  dicicur  in  ar 
ticHio  de  'EceUfia;Crido  mt  mtmbrum  Etcly- 
fitperpttuoviAnfiirHmi  Itcm :  quxd.  i.  Ira 
BuconferUAt  Dim ,  vt  omnia faluti  mtt  fer- 
uirtoporteat,  iutclligcoda  luat  dzfidtliqud 
fidtlutfJ  :  rclpoodct  eoim  Chrifiianm ,  tt 
vere  taiuat  ocmo  tali*  eii  oiH  ptr  fidtm. 
Ergojf^rf  ptxfupponicur 


AD  XXXI.  ARTICV/LOS.  loj 

fidt &fitlutifinaUttrdtfictTi ;  at  Damqaim 
dixiflc  jidtUs  a  fidt  <^  fiUMt  finaUter  defi» 
cere  ,  idcoque  tc  hic  articulm  adfcripta* 
oon  Tuoautoti,  &  lo  veriuccmhiftortcaM 
pcccatumcft. 

Adiungo  maghum  efl*edircnmeniattc 
hzc  dao  couotiata .-  FidiUspoJfunta  Sdidt' 
ficert,  6cfidtUspeJfuntafalutedeiictrt.  Hoc 
cnim  poArcmum  rigide  &  accuratd  exa- 
minarum  vixadmittipotcll.  NamimpoC- 
flbilc  c  ft  fidiUs,  dum  fidtUs  maocot  a  falmte 
dcficcic.  Vinccrctur  cnim  Dcipotcotia, 
quam  Dcus  flatuit  adhibcrc  in  fidelibm 
(dluandu:  &  rarfus  imDeflibilccil  fidtUs, 
(\  ijidt  dcdcizai  Sc  inJUeUi  fiAtitt  nondefi- 
cert  ^  falute  ;  fcilicct  fi  maocani  infidelet* 
Idcoqac  ocquc  polita,  ncquerublauby- 
pochcd  illa  cnuotiatioaccurateeounciari 
poccfl.  Pofita  cnim  h)'pothcfi,/fr/<«rrii»- 
tia  in  fide.nonpojfunt  dcfirert;  fublata  illa  ca- 
dcm,  nonpojfunt non defictrt.  Prius  vcro  il- 
lud  enuotiatumhypothelin  nuUamiaclo- 


Ad  fecundum  articulum  quod  attinci ,  dit.idcoqucad  illudfimpliciterrcrpohdcri 

dicointcr/>«/c»//4W)&/if7j<»3diliinguide-  poccft,  TelpoflTc,  Tclooopoflc.  Quadc 

bcre.  AliudeftenimjW*/«»^j7fi^*<$»_/i-  caufa  fic  cotrigcndus  fuic  iftc  articulus> 

bue  defictrt :  AI i ud  reipja  deficere.   Quod  TidtUs pojfunt  a fide finaliter  defictrt  v cl  po- 

«Jifcrimeo  eoufque  fc  cxtendtr ,  vt  &  anti-  kus  :  FideUt  nonnuUi  drficiunt  a fidefinaU- 

quitai  dc  ipjis  eleclu  &  faiuandii  affirmarc  /fr.  quopofitoaltcrumilludDcccflarioio- 
▼eritanoDfit,/>oj/f<//«iw»/4/i«rf,Donau-  [  fcrti  poterati  cTgo  etumdtficiuntilliafa- 

fcrri  ab  lis  mutabilitatcm  ,  qua  poflunc  lutt-^. 
oollc  obcdire  Dco ,  quamquam  ccrto crc- 
didcric  taUs  nunquam  fort  damnandis  re- 
ipfa.  lo  hac  ip(z  le  nofirideiloresp\eii(\ue 
difcrimcnponunc.  Nam  dicMat  pojfe  laUs 
dtfictre  ,  Ci  confidcrctur  ipfoium  natura 


Dc  veritati  ifiim  ariiculi  idcm  dico, 

Jiuod  dcptiorcdidumcl^.-funccnitiiincer 
c  rcciproca  &  confi-qucntis  fidemifftiU- 
Horum propriam ,  &  fiJtUs  a fidtnondifictrt 
finaliter,  Itcni  fidem  nontjjt  (Ucjorumpro- 


propcnfa  ad  bpfum  Sc  dcfcaioncm,  fi  priam.icfidtUsmnnuUosafididtfietrifin»' 
mundiflcSathaozicotatioiatvero»<ns/M-  Httr. 


turum,  Dt  excidant finaliltr,<^\i\^  Deus  eU- 
Hoi  fius  fit  antt  vite.finem ad  fereduClurm. 
Si  quis  dicac fideUs,  vtpotc  tU3os,  dtfUirik 
faluti  Jinaittir  non pojfi ,  quia  Dtm  dtcrimi- 
rit  ecs  faluari ;  rcfpoodco ,  dttrttum  defal- 
uando  non  toUtrt  poJfibiUtatem  damnandi , 
fcd  damnationem  ipfam:  Sa^uari enim  ail» 
tc  poffenon y^/wiiricoDtrariaooofuot,  fcd 
confcotaoca. 

Addo  igicur  me  intcr  ifta  duo  huc  vfquc 
ka  difcriminalfc  ,  vt  addita  cxplicjrioDe 
aliquando  dizcnm  quidcm,)&/f/ri fofji  m 


Articvlvs  IIT. 

Dubtum  ejfe,  an  ihdcsqud  Abr.ihamus 
iufltfii  Jtm  dtcttur  ,  Jucrit  in  Icfum 
Chnftuni  vcnturuni:  N»;  w/»t;j(ff  pfl- 
bart  aUttr  iUnm  nitfMcxiJfe^romiC' 
fionesDci ,  qudmfefuturutn  harrc- 
dcm  mundi. 

RcsPoNSiO.  Dir#  fuoc  haius  Ar//r«/« 
membra^  vcl  potius  dfo  difimSi  arttculi. 


RESPONSIO  D.  lAC  ARMINII 

intcllcdus  typorum  iflormm,  oiC  admvl 
dum  obfcurutjqualis  Ecc/eJiamitifMnttltm^ 
iuxta  <rco>t*mi»m  iOam  tcmporuma  Dc« 
fapientct  vCurpacam  ,  dcccrc  vidcacur. 
Confieracur  illa  ftruittu  ,  fub  qua  hturu 
qummdiuinfAmeR  t  ab  Apoflolocnrcdicf- 


11« 

qut  nobis  (cpacatim  fiogali  coBddcraodi» 
Tbi  priroum  ootaucio  hic  nullam  nobis 
^ffirmMtiim*mrclfuj»tioH4m ,  quz  ftoprti 
ktrttitum  £iciuoc ,  attribtii,  fcd  (Kiraio  pu- 
•tnmduhitMtiantm*  quae  infcitia:  6c  infimu- 
cacis  confcicaciam  arguic,cui  pcr  pbcidam 


ii(lru(flioncmcollcndx,noncxagitJndz,  *  cur.  Gal.4  v.i.i.)  cunw^feruitnte.k^U. 
{abocarc  dcbcnc  ejut  fcientiam  rerumjibi  |  fciDQVC\\tx\Spiritumuktraridicitur ,cuitu 
arrogstit.  Ad  friusmtmhrum  tcfpondco  : 
Primo  ,  Nunquam  hoc  a  me  diHum  cflc, 


imh  cootrarinm  nonrcmclpublicc&  pri- 
aatKn  docuifTc.  McminLcameo  mc  cuidam 
ninifiro  Leidinfi ,  quum  cUritatem  idius 
Mfticuli  iadlaicc  cum  admirationc,  quod 
tnucnircncur  qui  fcrus  (cotircnc ,  dixiHc, 
non  ita  fscilem  ip(i  fucuram  \  fki\ii  frobatic- 
mtm  .  nquulcm«ifMr/^rfM«/«r/i/obctoge- 
rec.*:  iAexptrientinm  prouocauiiquod  cc- 
iamnumfacio.VcUmclIcqui  idipfum  cam 
flanis nrgumentu con docerec ,  v c  nulli  am • 
fhus  iu^a  dubirandi  fupcrc^Tcc  inaccria: 
cui  lanc  rcilongc  vtilius  impcndctut  labot 
Tkeologi ,  quam  dubitationiinjirmorum ,  & 
aoQ  co  vfqucfibi  fidcotium  publicaodx  & 
tzaggerandx. 

SecHjido,  tidtmxn  Icfum  Chriflum  bif*- 
^«maccipipctflc  :  selftcundumpromi^io- 
ntm  vctboruin  &  rerum  typis,  figuris,  vm- 
bri*  inuolutam  6c  fic  propofitam ,  vclfc- 
cundum  Eu*ngelium  darc  manifcdacum. 
Qgpd  difcrimcn  cantum  cft,  tc  ciu«  rcfpe- 
€t\x  dicantur  ludxi,  Gal.  j.T.if.  Anse^uam 
venijfet  jides  ,  fub  legt  detenti  fiu  cujlodtti 
futf* ,  eonclufi  in  iUam  fidem ,  ^u*  erat  rtut- 
Unda  &  1.  Cor.  j-  t.i|.  dicitur:  ^»Hodfilii 
Ifraili*  impediti  funt  velamini  Mijit  fatiei 
impofito  ni  intutrintur  infinim  eim  (fuod 
mboieturt  idcft  If  gis,  vc  paccc  cx  coto  capicc 
&  Rom.i O . V  f .  CJmfim  diciturfinit  ligu ad 
iafiitiam  omni  crtdenti.  Confiderccur  o- 
innisdefcriptio  fidei  AbrAham K^odo  ■ 
lo Rom.  4. prolixc fadla,  &  adparcbitin il- 
la  Uju  Chrifiimontionim  noQ  txprejfe  fien, 
fed  iUa implicatiouc ,  qiiam  explicatc  non 
cuiuis  facilc  fit.  Acccdct  ,  quodyf^/  in 
Iifum  Chnfium  meionjfmice  ooaoulUs  dici 
Tidcatur.pro  ca  qu*  c»tdc  tjcpuScfiguru 
lefum  Chrifium  prafigurantibu*  tc  adum- 
biaoiibcs ;  qutmquam  iUi  oon  Gt 


'  eor  ad  Dominum  conuerfum  iH.  x.Cot.  4. 
15.17.1t.  Sc  dubitatio  iHa  pocius  trtpidA 
ctnfcitntia  iufio timori,  quam praftndenti  in 
htrejin  ingenic  adfcribcodaadiudicabitut. 

Ad  alterum  hu'\ai articu/i membrum 
co.  Frimo,  idamcptolatum  noncfic.  Si- 
cundo ,  ctiamfi  didlum  cHct ,  tcprchcofio- 
oem  non  mereri ,  oifi  apud  illum ,  qui  c* 
ipfo  &  iudicit  imbccinitatcm  &  impcri- 
ciam  fuam  edcc  proditurus.  M  mus  ArcMr*. 
ti  iudicii  figoum  cll  id  culpatc  ab  aliqu* 
didtum ,  quod  cocidcm  verbis  ab  ipfo  Ap»- 
fiolo  fcriptum  cflc  euinci  potcft.  Sicnim 
promifla  clk  hnredit/u  mundi  Abraham» 
i/lisverbis  :  EtupMtermultarumgentium, 
quid  mirum  >f^r«/7/i/n//;7}nonaliteciatel- 
lcxiflc/r*wi^<j»«,quamdiuinicusprolafr 
fuot?  Imperitu  indicium  e(l,quod  condito- 
rtt  hotum  articulorum  putaiiat  hirtdita- 
ttm  ifiam  mundi  Abrahamo^xovnxiXzTmzA 
animalem  hanc  vitam  ic  earnalia  bmtficim 
pcitincrcicum»i«»<^**<iftc.dcquohic  fcr- 
mo  fit,fit  m/i/M/M/ /Yfr/(//MriM,ad  qucm  pei-' 
liaetvoeatioCentium,  perquam  AbrahS' 
muspatermultarumgintiumefifaSm.  Ap- 
paret  hoc  ex  eo ,  quod  per  lufiitiam  fidei, 
cuius  euiocic  Centes  ctiam  elVepartieiftt, 
d\e2t\iifaSuieJfthiretmundi:v.n.  cap.4. 
ad  Rom.&  cxcap.j.Eph.a  v.ii  vbidci/*- 
catione  Gentium  agcas,  dicit  illam  pertioe- 
rc  ad  gratiam  Euangelii,  Sc  communiontm 
myfitrii  a  fecuhs  ahfconditi,    iamper  Chri- 
fium  in  lucimproduai,ptr  quim  Dtu*  omnis 
cendidit.  Pcrtinet,  inquam.illai/oci»//tfnoa 
zAf^ientitun^c^nz  mundum  conc^idiiDcus» 
fcd  ad  illam  qua  *^hrifium  conftituit  fa- 
pieutiam     foft^tiam  adfaluttmcredenti- 
biu,  Sc  <{\XiEccltfiam condtdit zicraunxdm' 
raturam.Vidci.Cor.i  ti  cap.a.T. 
6.7.%.ic  Eph.j.loco  citato.  Si  dicant.fcct- 
ian»  id  vidiflc,  fed  cxilhmjflcnruramfcn- 

tcocv** 


AD  XXXI.  ARTrCVL05.  iii 

Tcntiam  fuiflc  iHami  rcgcronon  cffc/r//    /o»/wptxciscfaliiarc>&i  vtfahier,  fidedo' 


dtntit,  Angerc  fibi  MdtterfiriHm  fiolidum 
Articvlvs  IV. 

Fidcm  nw  tffe  cffcdum  Elcdlionis , 
ftd  ncccdarium  rcquiiicura  incii 
gcndisiD*'» pracnifum :  Ecdccrc- 
cum  de  danda  tidc^rdwerfm  dccrc- 
tum  clcdbonisv 

Rksponsio.  Huiuf  eciam  Mrticuli  duo 
filDCmfm^rAinccgra.  In/rior«/rMdicun. 
CU r,  Pnmum,fiJtm  non  ijfe  tffeilum  Eltilio- 
ni$.  $4cundum,fidim  tjfe  ntcejfarium  rtqui' 
frum  rn  e{ignuim,Ceu  lu  f»lu*ndti.  Terrium, 
Hoc  rtquifitum  »  Dto  ejft  prduijum  in  ili- 
gtndu.  Omnia  ifl4  rcdlc  iDtcllc<fVa  &  cx- 
plicata  Fateor  mcx  rcnrentixcfrecoQrcii- 
tanci,(cd poflremmn  o Jiotius  cllc  propofi- 
lum,  quum  oullj  iflic  mcnrio  fiac  Dti,  cu- 
ius  bcDcficium  iidonum&dcmcKczgtxo- 
fco.  loftngulismccxpiico.  Kdprimum; 
Xltffionnvox  ambigua cft ;  figoificat  cu im 
aut  Ele/liontm  qua  Dcus  (lacuityf//r/Miu- 
ftificarci  infid^litmecoferariii^iuihtuic 
£i!uce  rcicdis  ,  aut  ele^tontm  qua  flatnit 
ccttas  fmrticuUm ptrjonas ,  qua  talcs ,  fal- 
«arc       iKfalucc,  fidedooarc.  rtie(iUi\\\s 
«tiam  (ingQlaribaspeiroois.  qua  caluruot 
indiuidua.  ScaintbimfiofirtmumfignifieA 
»«/»accipiturabii$ ,  qui  ifios  articMlosmihi 
impinguoCi  Sccundum  prtortm  cgo  cam 
accipio  ,  iu» ca  Rom. 9 .  V. 1 1.  N^ndum enim 
nAtupHirii,quum  nihi/fectjfin:  boni  vtlma- 
U  ,  vtpropojitum  Dtijuodefi/ecHndumiU 
Hientm,  now  tx  opiribm  ftd  tx  vocMntefir 
mi4m  mMneret ,  litclHm  tfi  tt .  mntor  ferutit 
minori.  Au  rc(f^c  .iccipiam  ncc  nc.hic  pro 
liiius  Borrdirpufabo ;  Qltem  coofhr ,  cflc 
aliquod</<frw«»i  Dr»,quo  ftatuit  fidtltsixx- 
ftihcarc.quod  quia  cxcludit  a  luftitta  &: 
£ilutc/n^V*/«,mctit(')  dicrttum  ftcundum 
slelliotHm  vel cum  eleiliont dicitat ,  vcpotc 
qiod  wrtownfjfuiambitu  concludir.  Ei 
hoc  dtcrttumdico  clVcfundtimtnfumChri 
fttunifmi ,  fnlutk      ctrtitudittii  Ji  falute: 
deaijo  lUo  agT  ad Rom  j.io  ii.capp.  Et 
Bplicri.  cap.  Deillo  vcro</rcr//0,qno  . 
«iflc  DcuidiCKUr fingtiUret  qff«Jd*m ptr- 


nate,  alitsa  falucc  &  fidctcprobatis ,  qaid 
to  vniuerfum  fcodam  ,  ooodum  dizi: 
quamquam  faflus  nmcfTcaliquodDnt/^ 
cretum  fccundum  quod  Aacaic  mcdiu  nd 
fidem  (^faluttmidmmidiifc,  proutoouic 
f'jam  iufittiam  &  miftncordiMn  Sc  feueri' 
tMemdccctc.  Vndc confcqucotiamanifc- 
iVilTima  deducicur  ,  fidem  illius  eleciionUt 
quaDcusftatuic/i/c/cnurtificarecfFcftum 
ooncfrc.  kdfteundiim,  iftisficezplicacis 
concluditur  fidem  clTc  neceJfitriHmrequiJi- 
tum  ia  iis  qui  falutisfccundum«/c<f7«?>)«m 
Dcicruntparcicipct:fcuc«;j^i/i«»rmaDeo 
prtferiftam  &  requifitMm ,  vt  przftetur  ab 
tis,  qui  laluccm  Iqoc adepctui:  rropoGcio- 
nes  enrm  i(\x:Hecefivolunt»fDti,vt  quif- 
qniiereditin  Ft/iuin.hAbetu  vitMm4tern0m; 
<jni nen  cridit ccndemnnbitur  :  oonpoflunt 
icfolui  nifi  lo  iftam  ctiam  a Scripcora vfur- 
pit3un:Cride (y> fa/utiberu.  Vbi,cr*</ehabcc 
poflulatum ,  Ja/uaberit ,  fuaflonero  a*  pro- 
milTobono.  Ha:cautcmx'fr///Mitapctfpi- 
cuacft,  vtillaro  ncgaicpcructfitatis  fitauc 
exrrcrozinfciti^  Si  quisdtcaccflrcqoidcfn 
condiiionem,  vciam  Euangeiicam,  Sc  quam 
ipfc  Deiti  in  nobii prxfiet ,  vcl  quod  mcliut 
cft  ,  qitJI  Deuiprtfiare  nos facmt grasta fua; 
ille  non  coatradicithuicTeritati,  fcdillam 
coofirmat.addita  cxplicationr,  caiufmodi 
/icconditio  Ad /cr/i/<w  dico,  diftingucn- 
dum  efle  iRtcr  tonditionem,  qua  requirttur, 
quipriflatur,  Sc  qua  vfpr*fiita  vtdeturfe}X 
pr/Luideturi8eptopt€ic2  tertium  illud  mem- 
brum  confufius  cifc  propofitum .  qua  con- 
fufionc  perilhim  diflind)ioncmcorrc£la, 
nihil  appaicbic  ctiam  io  illo  membroab- 
furdicacis.  ?rzM</<(^cnimfeu  t;»/Jii»natura  ic 
ordioe  rerum  f«iqmtur  ipfam pr<iflationem; 
prtflatie  Inbct  fuiuraufai  io  quas  cft  refol- 
•irnda  ;  8c  caujarum  }\\ituin  ejfitientia  t\oa 
WnicifJaria  ,  qifi  fidcs  iegtfidti  ScEuange- 
^  iofuprajcripta  8c  rtquifita.  Quum  itaquc 
"UtS0Decpre.uifa  tiicicui  in fatiiandk »  noa 
lolluotur ,  lcd  pociusponuntnr  iHz  caufr, 
:ioc  quarum  intciucnru  fidn  oon  cflct;  in- 
rcr  tysisprimariamfiatuo  Deigraiiamprt.- 
itnitntetn  ,  contcmitanttm  ,  ic fuhfeqnert' 
:em,  Sc  cum  Fu/genttc  dico ,  tUcifertfaiuMy 


RESPONSIO  D.  lAC.  ARMINTI 


M£ 

frdfeiuit  grntu  prAMenientu  (  cgo  addo  & 
comitMtu)  auxilio  crtJiturfiSjCrfulfjequfn- 
tit ^erfeucrMturos  Ergo  in  illo  mcmbro  tii- 
hilcftprx:cripfi<nmam  vciiutcm.  Altt 
rum  membrum  cft ,  lUcretum  Ac  dnnti* fidt 
fricederedcQTctMmtle^ionu.  la  quocxpli- 
caado  caodcm  diftm^ioucm  adhibco>fi£, 
dico ,  decrttum  eltiiionit ,  <\no  Dcus  fidtles 
iuftificare  Sc  faluarc  fiziMii  ,prAtedert  de- 
tretum d$ ditnd» fide:  l^2tn fides  o o n  c ft 
4ejfaria,itno  inutHu  Hnc  ifto  decretoprAuio: 
&  decrttum  eleilionit  ijuo  (Vacuit  hancvcl 
ilUmftngulMrtmPtrfonnm  iullificarc  &  ial- 
uarc  tpcJleriuiciidtcreteAccMndwtr.  cjuod 
flatuic  adminijlrart  mediMoJfideniniCcJfa- 
ria(^efficiuiA,  boccd. quod cildc dunda 
fidt.Sx  «Jttis  dicac  Dcum^riiM  ^c\\<:finguU- 
rem  aliquam  ptrfonan,  fruise  Jaluart  ,  & 
quia  id  rclit, vcUccidcm yf</rm, darc,eo 
quody7«f7f</*raluari  non  po/Tit,dico  illum, 
concradiccDtia  poncre.Dcnipc  Dcum  vclic 
citrafidti  intuitum  aliqucm  prxci(clalua- 
ce  «  &  tamcn  (ccundum  volaocaccm  Dci 
filuariinomff>r«/("i«w>nonpoflc.  £z  vo- 
lunrace  Dci  nobis  rcucLaca  cft,  neminem 
fine  Jide  Bio  fUcere  attt  faluari  fojft:  crgo 
nullaalia cft m  Dco  voluDcas >  qua  qncm- 

fiiam  citrafidei  intuitumfrgcijefitluari  vc- 
ic.  Nam  contradiclori*  voluntatts  ia  Dco 
pooi  Doo  poduDt.  Si  quit  rcgcrat ,  Deum 
friui  TcUc fitttm,  quam  media  ad Jjmem ;  fa- 
bttem  autcm  cflc  finem  ,  fidtm  cflc  mtdium 
' zAfalutem  :  Rcfpondco.  Primo  ,  falutem 
non  cflc  finem  Dei  i  fcd Jaluttm  &  fidtm  cifc 
dona Dei,  hoc  ordioc  inccr  fc cz  voluncacc 
Dci  coUigata,  vt  fidei  faluttmfrtcedatic- 
fpcAu  datoris  Dci,&  tcipGi.  SecHnd»,fidem 
frim cffc conditionem ii  Dcorequifitam ,  vt 
przflctur  ab  co  qui  Gluabitur ,  quam  me- 
id!iNif*(alutisobuocndx.  Namidco.  quod 
Dcus  falutem  darc  ooo  vuU,  01(1  crtdtnti, 
inciratur  homo  vt  crcdcrt  vclic ,  quia  no • 
uit  io  falHti  foum  fummum  bonumpofi 
cuv)  cflc.  Homo  crgopcrTW/wtanquam 
mtdium  cooacur  perucnire  ad  faluttm  tao- 
qaamySptfn» ,  quia  nouicfc  noo  uifi  pcr  me- 
dinm  illud  ad  faluttm  pcrueoirc  poflci 
quamaouuam aoa habci,aiii ex  illios  y o- 


luocatis  diuina;  declaratiohe  ,  qul  fidtm 
poftulac  ab  iisquifaluari  voluot, hoccflr 
qaiRituiifitlemcondittonemiQehitSc ,  ii 
c  A  io  faluatido  rtquijitam. 

Articvlvs  V. 
N;b//  rtfum  contingcntium  duifffe 
ncccllario  fitri  rtjpcilu  dccrcpi  di- 
iiini. 

REsroHsio.  ScQCcntia  mca  de  nteef' 
fitatt  dc  contingentia  e(l ,  ounquamilUfi* 
mul  tmi  eidfmquteuerttui compctcrc,\0'- 
quor  autcm  dc  nectjfitati  contingentiM 
vniufmodi,  non  qux  flnt  diactfi gcncris. 
Scholx  flatuuot  neceJfitMem  aliam  effe 
confequentis  ,  aliam  cenfnfk<entia.  Conft- 
qutntit  cd  I  quando  c(l  cz  caDfa  rci Mteci- 
d*nte.  ConftjHtntt* ^quaodocllcx frinci- 
piocozic\\xfioa\% anttcedente.  Cum  nicejp- 
t»te  confcquentii  noo  potcft  confirtcre  flc 
m  vnum cucntum  cadtic  cnjtmgentiACcn- 
ftijuentii:  qucmadmodumncqucvoa£<n»- 
clufio  porert  eflc  necejfaria  &  continginsti' 
noDc  cpn/ejuentit.  CauQi vcro  cur  vnarcs 
ocqucat  cllc  necejfaria  fim\x\iceontingintf 
hxc  cll,  quod  Secejfarium  &  Contingins 
diuidunt  totani  Entit  amp'itudiocm. 
Omoc  coim  Ens  cft  vcl  Sccejfarium  tcl 
Contingens.  Qux  autcm  diuidunt  tocum 
"Ens,  illanoncoinciduntin  vllam£»i,fc- 
cusnondiuidcrcnttotum  £iti.  Diflcranc 
cciam  contingeni  &  ntcejfarium  tnttputf- 
fentiitictotadcfinitiene :  oam  Necejfarium 
cft  ,  quod  Dcn  potcft  non  cflc  vcl  ficti: 
Con/m|fm  cil  quod  potcft  non  cfle  vcl  fie- 
ii.Contradiciorie  fciliccc  ifta  oppoouncur» 
qux  oppoficio  cft  idcoqut  diut- 

deos fcmpcr  vcrum  a  falfo  ;  vc,  hxc  rcs cft 
homo  vci  oonhomo  :  non  poccft  vllares 
(imul  cflc  vtrumque  :  vlla  rcs  loquam 
t/nimejfentia.  alioquin  Chrifim tfi  hemo vc 
cz  Mnit2,nonhomo(^\}2  ex  Patrcgcoitusab 
xcctno  :  (cd  titx  funt  dui  res  &  dHo.  natura, 
Scd  dicunt  ,  vuum  cunJcmquc  eutntum 
porte  diutrfo  rtJftiBu  cflc  ntcilfarium  8c 
contingentcm  j  Secijjarium  rcJptHu  friiru 
caiift ,  qiu  eji  OetUriir  contingentim  rtJ^eSu 
feeundarnm  caujarum.  Kcfpoodco:Pr/w#, 

qujt 


AD  XXXI.  ARTICVLOS. 


qux  intfgru  tjftntiit  diffcrunc  rtJ^Hibm 
soa  coiocidcre-  Secundty  HectJirMem  vcl 
tentingtntmm  ehi.tttu  doq  ez  vnM  cmm/», 
led  cx  omnibm  Jimul  iunSiii  efre xflimaa- 
dam:Sicuim  yoCxix^  Jectm  cMttJii,ci  quibus 
res  n«n nectffari*  fed  ccntinienter  pioduci- 
rur,  acccdjc  czqua  rcsn/rfj^rf^con- 
ficiacur ,  cora  illa  rcs  dicicur  noa  contingen- 
/rrfed  »*c#j^ri<?czftiiifl"c.  Pofitisenmi  tUu 
cnujiitmnibm  noo  pocuicresillanoapro- 
duci»&  ezlldcrc.  Faceorquidemrcmillam 
didia^e  k  mcocc  noftracumnogulis  fuit 
collacara  caufis ,  diuerCim  haberc  rejpeiii- 
MMm  relntionemiA  eafdcm  :  fcd  quum  nui- 
la  carum  caufjtum  fic  cnufa  tenuit  ifitM  e 
uentm ,  fcd  omtm  Jimui  iun^i  tot*Um  fa- 
ciAntcMufam,cxi\h  cocali  cau(a  vel  necejf*- 
ri«  vel  eentingenter  fa(fla  efle  ftacui  &  dici 
debccres  ipfa.  Quod  veio  rcs  quz  reJ^tSH 
fecundarum  cMufarum  conttngtnttn  fic ,  nt- 
ttJfMrio  Hcri  diciiur  reJpeQu  dtcreti  diuini, 
td  oon  modo  petpcram  fcd  &:  imprricedi- 
cicur.  decrttum  \if(\im  diutnum  ,  vt> 
foccinternM DetM^to.tei  caafa  immcdiatc 
nonedffcd  quidqnid  facic  per petentiMm 
&Cic  ,rccundumcuius  modum  sc\neceffM- 
Pto  vel  enuingenter  rcs  6cri  dicecur.  Si  c- 
nim  Deus(l4Cuic  vctaJ  txjecutionemdecre- 
li  luipotentia  irrejijlihili ,  fcu  ca u tu m  adhi - 
berc  poccncix  vc  nihil  illi  refiflcre  poflic 
auccam  i  pcrficieadoimpedirc,  fcquecar 
rein  nectffario  e  z  (l  i  cu  ram  iy7r  impii  inpiccM- 
tit  ptrjeuerantti  neeeffario  ptrihunt  ;  Oeus 
CDiro  vi  irtc(iftibiUillosin  baiathrumin- 
fctoi  deiiciet.  Sivccoftacuit  vcivifMn/r- 
re^Jiibili,(c6cuireJiflif>oJfiticic3HiTi,tuac 
Doo  neceJfario^Ccdcfintingenrer  illa  res  dici- 
fur  ficri,  quamquam  Dcu.cetcofucucam 
praKciac,  (ccundum  infimtatem  intelielim 
yirf,quonou>cquidquibufut$,/iuc;M<-4>j|/«- 
rio  iiuc  conttngenter  rem  produ<lluris  cau- 
fis  ponrts  fucurum  fic.  vndc  ctiam  dicunc 
fcholalhci  omnia  fieri  neceffttate infalltbi- 
iitatu,  fcofu  ccrco,quamquam  verbis  malc 
rcmeoaacianctbus.  Nzminfalltbt/t/at noi\ 
cft  affcdlus  Entu,  quod  eziftic  cz  cauJis,Cc6 
tnentu  vidtntu  CeuprtLuidintu,  quid c x  qui- 
$m cMuJis Jit futurum.  Scd  fero  facjlc  cata- 
tbreJiicMim mttMlipJim ,  quumdcrcconfUc, 


quamquam  velim  ennnciacioncs  nodras 
rcrumnacuriscfleaccommodaciflimas. 

Scd  ezempiis  protacis  probarc  otcuntar 
rcm  vnam radcmquc r<y^f ^7« deeretidiuini 
ficri  necejfario,  qux  rejpeHu  CMufMrum  ft" 
cuifdMrumEt  centingtnttr.  Ojfn  ChrifliitX'- 
quiunt  Jrangi  ;  Jrangi pottierunt  C\  anmun 
ofllum  quiscunlidcrcci  ceicc  eftim  fragilitt 
fucrunt;  nonpetuerunt Jrangi,  C\  decretum 
Dei  confidcrccur.  Rcfpoodco  me  ocgacc 
quod  reJpeHu  decrett  dtuini  non  potuerunt 
prMHgi.  Dcus  eoim  non  decrcuic  vc  non 
P^ffint  frMngi,  fed  v  c  non frMmgtrintur  .■  q  u  od 
adparec  cz  ip(a  ici  adminiThjtmnci  noa 
CQim  adhibuic/<7/r»rf4m  rmr/iy7i^/rm ,  qua 
impedicec  ne  pojfentjrangtrt  Ofla  Chiifti, 
<^ui  acccdebaoc  ad JrMngtndum:ftdltnifuM- 
jtene  effccir  nc  vcllcnc  offa  Chrtfli  fraogc- 
rc,  argumcuco  dufto  ab  inuciii.  Quum  c- 
nim  Chriftus  iam,  antequam  ad  ccuccni 
venirenc  crurifragi  ,  czfpiraflcc  ,  fcullca- 
neam  opcrftn  io  frangendis  cruribus  fu- 
mcre  non  volucrunt ;  frangcbantur  cnim 
ccura ,  vr  mors  fcftioaretur ,  oc  io  dic  fcfto 
mancrcnc  ia  crucc  fufpcnfi  coocra  legem 
diuinam.  £t  fan^  maior  lautcftfapicociae 
diuioz ,  fi  id  quod  dccrcuic eflficere  oouir, 
vcens  caafis  fccundum  oacuram  &  mo- 
cum  ,  C\\\econtingenttmC\\xeet\imliberum 
ipfarum ;  qujrn  C\  adhibcac  poccnciam  cui 
QuUa  cccacura  rcfiftcrepofrir:  quanquam 
ctlamidfaciacquandoipfi  vifumcftexpc- 
dire.  Nihil  icaqucacbicror a rac pcccacum 
cflcquum  dizi  :  Kihil  rtrumcontingtn- 
tium :  heeeJlauA  contingentir  Jiunt feu  falia 
fttnt ,  dici  pojfe  nicejfario  Jieri  vilfMfium  efft 
rejpe3udtcrttidiuini. 

Articvivs  VI. 

Omnid  Jieri  conringcnter. 

Rbsponsio.  Hoc  tam  i»/*/^dicitur, 
vcaui  mibi  hocdi^tumcribuuot,  eoipfo 
dcclacencfc  non  viderequam  multis/*^- 
tatibm  id  di(flum  laborcc :  imo  oon  videce 
quod  dicaac.Nam  fi  comtingenttr  ficri  dici- 
cur,  cjuod poficiscaufis omnibusadagco- 
dum  rcquifitis  poceft  nen  Jieri,  &  concra 
neciJfMrio  ficri,  quod  poficis  caufis  omni- 

P  bos 


H4  RESPONSIO  D 

bus  ad  agcndiini  rcquifitis  j  non  fottfl  no» 
fitri;  Et  cgo  conccdam  politis  Dounullis 
caufis  non  pojft  fitn  quin  rtifi*t  ^txifiat, 
quomodo  poflum  fcuttrct  omnia  Heri  con- 
tingtnter  Scdfcfcllitillos^rii^rMipforum 
r^nor/iArM.aqualibcrari  poircDrifi  rcdtio- 
ra  dcccDCcr  audire  vcIIcdc  .  &  cz  autorc 
placidc fuasfcQrentiasiDtcUtgcrc  Dixi cgo 
&  docui,  ntetJfitMtm,  (^uinect^ariotjftwd 
fitri  dicitur  ,  vcl  nbfolMtum  vcl  relatmam 
eJTc.  Abjolutam  (jua  rcs  fimplitittr  citra  vl- 
iHmrejpeiium  ad  pofitioncm  vllius  cau(a: 
tjfe  uel  fitri  necejfario  dicitur.  tiilatiuam, 
t^mnioici  Aicnui ntctjfariatjfe  vtl fitri 
pofitioDcm  alicuius  cauGe.  Sic  Dcus  abfo- 
lutanecejfratecCi,  Si  V>c\isahfolutauecejft- 
^te  (cipiiim  iDtclligit  &  Amit.MunJu^ve- 
ro  (jf  omnia  a munJofccaadum  ahfolMtam 
tonCideuuotcm  eontimgentiajunt ,  6c  een- 
tinienter  a  Deo  libere  eferante  produda. 
Acvcropofito  ,  (jtiod  D cus  mundum  vult 
toruUre potentia  Jua  infinua ,  cuii|<('um  oi* 
hilum  iudar  matcria:  prxparatinima;  cife 
dcbeti  &pofitoquod  D(.ui a^u ifiampo- 
tenriam  yiurpit ,  lam  dicctut  mumium  non 
fotuijfenonexiftereex  ilta  cauia  j  &  hxc  eft 
relatiua  ncccllitas ,  qua:  dicitur  cx  hypo- 
thcii  tauji  antecedtntii  pofitx.  Alitcr  mc 
(xplico  :  duobiccoofidcramusr4»/4i»& 
tfjeHum:  $x  vtrumquc  pouatur  ncccdario, 
hoceft.  fi  non  moAo  tffeflui ^onniut  necej- 
jario  pofita  caufa  ,  icdctiimiffanecejfario 
exiftarA;  ncccirarioponatur  opctaii ,  i^m 
fiviplex  ejt  &  aLfcluta  iftim  efedm  ntcijfttat 
Sic  abjolitta  ntctffttai  effcdlus diuinj, <juo 
Jtipfum  ncjft  &  amare  dicitur  ;  namnon 
pored  non  iatciledlus  d:  voluoias  di- 
uirra  operari    At  hxc  operatio  noo  mo 
do  rm«r»4Dci  efl>  (ed  etiam  adintra,  tcn- 
deos>nobiedVum  <]uodipfccft.  Scdquid- 
quid  Dcusfaciat/u/rx/r/i.  idcft,  agensin 
obicOom.tjuodcftaliudabipfo  ,  furiioc 
iltvnitumipfiiD  iniclleitione  ,  loquc  id 
tcndar  iK?M  inttmo ,  fiue  reipfa  ab  illo  fcpa 
ratum  in  quod  tcndai  aiiu  externo.  id  to- 
"lam  facit  libcse,  &  propterca  totumlioc 
dicitux, abjolHre  ejfeeontinieiu  Sic  Dcus/i- 
^rrr  ^rrrfwi/ muodum  condere.  St  libtre 
m  uu  d  um  condidit.  £  c  hoc ftnfM  omnia fiunt 


.  lAC.  ARMINII 

contingenter ,  reJpeHu  decreti  diuini,  qu  ta  vf 
ipfumdecretum  DtifooAiui.nullaeitntctf- 
yiV/w.vtpotequod  proiicifciturapura  &  li- 
btravoluntatt Dei.  Ahict.fimpltx ic Mbfo- 
/M/4n/r//7'//if  alicuius  ctf<.<fli  dicitur^quan* 
do  caujantcejfario  cxidit,  ntctjfario  opera- 
tur  ,  & ea^/fn/M vtiturcx  ^u^rtsntnfe 
ttft  nonextjfere.  Talis  effeHm  cogitart  dod 
poteft  in  rcrum  Daturx  Nam  latelleif^io 
Dci .  qua  fe  ip(um  incclligit,  cft  quidcm  ez 
cau(a  Dccc(ranoezifteote&  neccirariofc- 
ipfum  iDtclIigentcfcd  aon  a  cau(a  quq  po- 
tcDtia  agcndi  vtitur  ad  iaccllcdionetn 
ilbm.Ez  qua  coafidctatione  dupUxcd  nt- 
lejfitoi  relatiua  alicuim  euentus.  J^rimtt, 
Quando  cauja  necejfario  quidcm  exiftem, 
fcd  ntn  neceffarie  operans,  vcitur  poiencia 
ad  agcadum  cui  rciifti qod  pocefL  Sic  po- 
fito,  quod  Deus,  qui  ci\necejfarium  trn, 
velit  mubdum  cooderc  omntpotentM Jua. 
ntctjft  ift  vt  mundm  ixiftat.  Stcunds, 
Quando  caujancn  necejfarioexiftens,  ntcef- 
jario  t3.mcn  operans  c2  efticacttiitti^\t  ,  cui 
refiftere  run  poteft  materia  (cu  fubie8um ,  in 
quod  opcratui ;  iicjiipuUdiciiuinecejfari& 
x^r/abigae,  fi  in/^ncmconiiciatur  i  quu 
occ  i^nu  poteft  fuani  vieodi  vimcontine- 
re  oc  vrat  adu,  ocquc ftipula  rciiftcrc  igoi. 
At  quia  Dcus  potcit  impcdiic  nc  igois  vrat 
admocam  maceriam  vitibilcm ,  ecce  hxc 
necefptat  dicicur  cauft  tartialu  Sc  fc 
dum  aatutam  rerum  iftjrum  muti. 
queiDier iftasafTcdioucm  tancum.  } 
(tccxplicatis  vclim  viderequid  contradict 
poflii.  Vtinam  ptoDripotius foltmnecrffi^ 
tate,  hoc  ci\,nectjfartaiim exiftentia,ti  nt- 
cejfariaaHuumcnKzd  intra produffitnt , 
omniuin  altarum  rtrum,  tc  *  ' 
/in^r»///i  pugnaicmus ,  hotn.j^i^-d  Uei 
gloiiam  vcrgcrcr,  cuij/f>r/ii  tribuerctur co 
modo  tum  exiftemtu  nectjfarii ,  hoc  eft, 
ttermtatu  ,  fccundum  quam  putus  aiftus 
cft  citra  poteniiam  :  tum  liberiL  omnium 
aliarum  rerUfficreativnM  ,  qtiaboiii- 
tas  ipiius  fummopcc  ^om- 
mcadacur. 

AlTI* 


AKricv ly^f  VII. 
Deiim  flitura  contingcnna  decreto  fuo 
ditrno  non  cictcrminallc  .td  alter- 
utrampMretn. 

RsspoNsio.    Sub  xquiuocationi- 
bus  laccos  caUjnioij  Lzdic  cuci/Ijmc.qui- 
hus  cJtplicacis  quiaapciicur ,  tobuc  amic- 
cicapud pciitos.  Deinrnnatioms  yox  am- 
bigua  elt.Sigaificat  cnim  vcl  dtitrminMio- 
Deii  quadacuic  vcaliquidHiC  ,  ulcm. 
qua  poHca  qualicuoquc  adtione  .  motto- 
nc.impuirubci  ;  eaujk fteund» Ui*rs  ma- 
nct  quoad/#/f)MiUOT  Sc  vjHrnfcttittid,ida- 
gendHtn  vd  non Mgetidum ,  adco  rtstiionem 
fuam.fi  vclit  ,  fnfPendere  poflic ;  vcl  calem, 
qua  pofita  bw»  manct  U^ra  eau/n  fecunJ», 
UUcm  nuaad  vjum  pMtnti*.  ,  vt  mQtontm 
jiiam yi#j^»4/rr*  pofllr.pofiraadiooc,  mo- 
uonc  Sc.  impulfu  Dcijlcd  cx  qua  fii  ,  vc«*- 
*efArioiD»lterutramJ>»rttmAeA2ZUi.  abb- 
VLindtferentnnd  alcctucram  paricmj  ancc- 
quam  »^m4  ipfc  dcterminsttm  produdus  fic 
icrtatur/t  libera.Sifriort  m«do\ox  dextr- 
77ttn»tiotm  incclligacur  in  pofito  arcicule, 
abfic  i  mc  vc  calem  determinmtttnem  Dci 
iJcgcmus.Sao  cnim  A(3:o.4.  dici  ,  Hero- 
dtm.Pontium  ?tl»tum  cum  Gentibut  f»- 
pulit  Ifr/uleoM^oi  fmftiu  vnum  MdHerfm 
ChriflHm,vt fttrtrtnt quAeuo^u*  mtmm  & 
eonftlium  Dei prtdefiniuerat,  (  &  ptxdctCT- 
minarat) V/ fUrent :  fcd  fcio  etiam  Herodem, 
Tentinm  ViUuum ,  8c  luJtos  idipfum  libert 
JiciJfttiL  foCit2f>rtJtfiniti*neiJi*Dti ,  &  o- 
mni  Dci  pcr  poccotiam  ipfius  a£lione.  mo- 
tioac,impullu,ad  prtdefiniticnem  illam  cx- 
requendam  ncccflaria  ,  tameo  pocuiflei- 
ftum«<9«m  a  Deof>r*definitMm  ,  fciliccf, 
truafixionii  Chriflt,  ab  ijfdcm  non  froduci, 
cofijuc  Ubiros  8c  indifftrentts  man  fiflc  ad  a - 
dumprxdandum vlqucad illud  momco- 
Nim  rcmporisquoadlumpatiabunc.  Lcga- 
tuihillotia  Pajfionit  Domiai  ,  Sc  animad 
vcrcatur quomodo  rcs  totagcdafic  ,  qui- 
h\i% Mrgumentit  Herodei.Pontim  Pilatm,Iu- 
ii«imoci  finc&quxqualifqucfuciit  nr^u- 
i»n0«rMm  iflotumaaminifttatio  ,  &coa- 
ftabit  mc  vuum  dicuc.  Si  yexofecundc 


AD  XXXT.  ARTTCVLOS.  xif 

ftnfu  fumatur  vox  deierminMtianU .  rareor. 
mc  boc  axioma  quodicicur ,  DtHmfHturM 
contmgtntia(\atz\\\z^c  quxa  libcia  crcatu- 
tx  voluiuate  pitrioiut)  dterttofuodternt 
dtterminajft  nd  alterntrMm  parttm  :  tau- 
quam fMljHm,abJ'urdum,6c  multiplicis  bU- 
fphemti.  prAuitim  ,%hom\uix\  &  czfccrari. 
VtfMljum,  (]uia  Dcus  ficprouidcociafua 
adniioidrat  omnia,  vt quum ipii  vifum clb 
crcaruiis  vtiadfuadcciecacxfcqucodum» 
eis  naturam  natMrMlefqutpropriet»tei     v  - 
fum  tarum  non  auferat ,  fedeMfuosprofrtot 
motmperMgtrtfinat ,  kcM^frouidentiM  quc 
ereationt  dcbct  cflcaccommodata,  ci  dirc- 
&eaducifabitur.  \tMbfurdum ,  quiacon- 
cradiccos  cll  in  adic^o  <«»;/»;rM/«r  alji- 
quid  £cii .  boc  c(I ,  ira  fieri ,  vci  poiTi:  noh 
hcri.  &  tamco  idipliimfitcflc  dettrmina- 
lum  ad  alccruiram  parccm  ,  yt  aoapoflie 
non  fieri  idquod<^«/frmrn4/Mmefl  vtfiac. 
Non  fufficit ad  tollendam  contr.%die}ionem 
quod  dicuot  de  noo  ablara//^«;/i*/irquoil 
ad  naturam  ertaturd  ;  aam  ad  contiK^ea' 
tiam      hbertatem  (lacucadam  fton  lufti- 
cir,  vtadiirpotentia  qux  libcrc  agcrc  polTic 
icciindum  naturam ,  fcdrcquiritur vta/yiM 
i\\i\Kfttintii.    libtrtatii  aullo  modo  im- 
pcdiatur.  Erquxia(aoiac(I/o//»/fjfmy/^r- 
reagendi,  vcl  aHionem  fufptndendt  crcarurx 
io  rrM//(»MCoafcrrc*  &  illiusx^yMm  4;</«rrc 
quum  iam  vfurpaada  vcoit  libertMt :  hoc 
cft conccdcre  qunm  x^xmvfud  nuHta  cft; 
arquumi'/jMcius& R«/«|^/Mcrit,  cum/«- 
birtMttmin  adu  impcdire.  Videacut  dc  hac 
re  Tertutlianm  Hbroi.  adacTfus  MMrcia- 
ntm  cap  f  6.  7.  vbi  rcm  illara  &  crudite 
&  ocruofc  pcrcra^at:  caicgoincopcor- 
lus  aflTcncior.  \'t  blajphemta  mulftp/ieitpra- 
uium.  Namrxiflimo  oullafophi/IicacS- 
ci  pofl(!,vC  cx  iTio  dogmacc  dc  tihprddetir- 
minatione aoa  fcquatur :  Primo,Dcvim  ctT^ 
authorcm  pcccati  ,  &  Hominem  immu-' 
ncniaculpa.  .SfrMini/tf,  Dctim  vcre  &  pro- 
piie  &  folum  pcccarc ;  quia  polira  Icgc  ve> 
(antc  idapa  2£k\jm,ic  prMdttermiuatiorutA- 
li,  qua  at^us  illc  noa  poccll  uoo  pacrari. 
Icquitur  DtvM  ipfuro  cflc  qui  Ir^cm 
cranfgicdutur ,  vtpocc  qui  faciac  iplc  a- 
C\\im  coutra  lcgcm.  Quamquaro  caim 
I'    1  aaas 


ii6  RESPONSIO  D. 

ft<^ui  ille  imfbediatc  a  crcatura  patrctur, 
tamcn  cius  rcfpcdlu  pcccatiracioDcmha- 
bcre  ocquit  ,  quum  iUt  mHm  po(ita  ifta 
frAdttirmiftntiotH  homini  fucttt  intutt*- 
bilu.  Ttrtio  >  Deum  horaiuc  ptccMtort  & 
ftccMoifGusituiiiMiJft  adglonam  ittftitid. 
&.  miftricordiACixx  i\i\x(ii2Dd\im.  6^Art», 
Pcccatum  oon  cHc  pcccatum.  Quz  ab 
ab  altis  ci  ido  dogmatc  dcdudla  nondum 
vidi  confutata :  vclim  id  fiar, faltcm  cona- 
cusfcriusadhibcatur.  Quodfifadumfuc- 
cit .  &  cgo  commonriraic  tunc  non  poiTim 
obicdiamcota  iila  non  cflc  (ublata  >  ma- 
fiiis  dabo  &  culpam  dcptccabor;  auam- 
quamcgo  iJIarrt  ftnttntiMm  ijluconftqutn- 
»ui  Mfud »UosgrM4/ut  non  folco.tantum  fa- 
ceri  (blco*  &quidemDcccn'ttatcTrgeo'c« 
tnc  (cotcntiamiflamooopoircabilUsob- 
ic(fljmcnr:$libc'va'-c. 

AaTicvLVS  VIII. 

Quibufcuncjnc  prxdifatur  Euangc- 
lium  luflicienicmi^riSpintus 
landli  gratiam ,  vf  fi  velint,  poflint 
crcdeicj  4/i(?^«iluclcrct  Dcuscum 
hoviimbm. 

RespoNsio.  E^oilludcDUDtiatum 
lAis  vcrbis  ,  aut  prorlus  xquipolicniibus 
conflans,  nunquamjncquc  publicc.ncque 
prtuatini  protuli:quod  fidcntcr  affirmoi 
ctiamH  contra  tcflarcntur  plurimi  >  quia 
ego  idipfum  oifi  commodc  cxplicatum 
ooQ  adprobo  qudc,  ocquc  vnquam  adpro- 
baoi  :  quod  doccrc  pollcm  lcriptis  fupcr 
hac  re  (um  aliis  collatiombushabiris  Tna 
anicm  hic  commodc  txflic»ri  dcfidcro. 
Frtmo,  Dcdifcriminc,  quod  cfliotcrillos 
quibus£H4»£</(Mmit/inMnait/Mr:cuiuscrc- 
bra  cil  mcncio  io  Scripturis »  vc  lo hifcc  lo- 
ci&.M  jtth.  ?Mttr»ge  tiiigrstitu  quod  tU*  rt- 
MilartifAruuli«,  (jf>  abfcond^it  k  Japientittu. 
cuius  cxplicatio  poicdpcciezi.  &  t-cap. 
fipiflolxprimzad  Coriothios ,  8c  Mactn. 
lo.  V.  u  &  ij.  Extjuiritt  quii  in  tajit  di- 
gHmi^pdomuffuentdignA^venitoftixvt- 
jirajtiftr iSs.  A^ox.i 7.11. IkdiiBtrvctnfa 


lAC.  ARMINTI 

futrunt  gtntrofortt  ludtid  ThtJfnlonictnfS" 
^wi.Thcffal.j.v.i.&x.  OrMtivtliltgrtn-: 
tur  i  froteruu  ^fctltratis  hominthitt ,  non 
tnim  emnium  tfi fidti.^c.  Secuudo.Dc  lU- 
tiontgratis Jufficitntit, (\u'td  illa  fit.  Dotum 
cnim  efl  cHc  gratiam  hahituMltm  ic  affi- 
fltntiA  :  iam  phrafcs  illa  fic  acctpi  podcri 
atquc  n  omnibut  ,^\x\bM%  EuAngtltum  an- 
Muntiatur, ^iztii  aliqua  habitualit  infun- 
dcrctut  .  qu2  aptoi  illos  tcddat  ad  fidim 
prxflandam  Euangtli*  ,  qui  fcofus  a  me 
oooprobatur.  Scd  quidquid  dcilla  fuff- 
cimfMdicitur  «arbiiroi  adfciibendam  ajji- 
fitnti*  Spiritus(aQdh,qua  illcafndi  c  £m4II- 
gtlii prtdtcaiioni  ,  tanquam  organo  pcc 
quod  illc  folct  cn'ecBicazinanimisaudi» 
totom.  Hzc  autcm  aJfifientiA  Spiritus  fan- 
^i  opctatio  tam  potelt  commod^czplica- 
ti .  eiquc  ywj^rirnrMatctibui,  yi  Ptlagtanif- 
mui  quam  loogi(fimd  cuitctur.  Tertio,  De 
co  quod  dtciturrr«</rr«^jl/cpcrillamgra- 
tiam  fnfficiintem  fi  vtlint  j  qux  vetba  fic 
crudc  pronuntiata  io  pc(rimum(cofumde 
fcttptuiis  mioim^  confcocancum  trahi 
poliuoc.ac  d  potcocia  ilia  data  potro  quie- 
icac  Spirttut  8c gratiadiuina,  cxfpctflaosaa 
homo  dc  reSe  vfurui  i(kipotentia ,  Accre- 
diturus  Euangtlio :  quum  qui  rcittc  dc  ca  re 
fcotire  &  loqui  vult ,  occcifc  habcat^rii/iA 
fua*  &  quidcm/0/fj^/n4^^«rr#jtribucrcin 
petfuadeada  voluntatt  ,  vc  ancnciri  vciir 
eis  quz  przdicaotur.  Hxc  czplicatiofa- 
cile  mc  libctat  bic  a  fufpiciooc  hxfefcos» 
&  euiacit  oon  eifc  ctedibilc  ,  quod  illi& 
vcrbisvfusfum,qux  cgo  000  oifi  addita 
proba expiicatione idmitwe  vclim.  Adr4' 
tionem  buic  enunciato  addtcam  quodacci- 
occ ,  oimiturn ,  fccus  Deum  cum  homioi- 
bus  lufurum  i  fjtcorillamimulcisaducr- 
fariis  vfurpari  aducrfus  Icutcntiam  mul- 
toi  um  ez  ooflris ,  vt  cam  abfurditatit  con- 
uincanc :  Sc  non  fioe  caufa  :  quod  mon- 
ftiari  polllc ,  (iquidcm  ip(i$ ,  qui  mihi  hof- 
ce  articuUi  ccibuctunt  vilum  cllctfcntcQ- 
ciam  fuam  fupct  illa  teiquaro  pcdturc 
claufam  gctuor,  apcnccauu- 
cuuc. 

•A  K  T«- 


AD  XXXI.  ARTICVLOS. 
Articvivs  IX. 

AffliAioncs  tcmporalcs  fidclium 
nonreSedi(i  caftigationcs  ,  fed  effe 
pccnas  f>ro  feccatu.  Cljriftum  enim 
untumCa.tisfeci({c  pro  pcsnisxter- 
nis. 


»J7 


RiSPONsio.  Duplici  8c  iafigni  mendd- 
tiohic articulM  mjhiacinbuicur.  frtmnm 
eft  laipfoiimVw/tf,  Mlttrumia  catioac  ad- 
^iu.Dtpriort  Qui Thcologiamaliminc 
fal  u  taru  nt ,  n  orun  c  tifflt^ionts  o*  atl*mita- 
Hs  huius  vitaranimahs  clTc  yz\pcentu  ,  vcl 


hnhutfft:  din  non  incommotltpoJfitqstumptC' 
e/uum  mert0tur  paenam  Attrnam  ptccAtigrs-' 
uitattconMtniiTUim ,  ^/imulpctnnm  ttmfo- 
rattm  ( fiquidtm  iUam  Dto  vifum  ifi  in' 
jligere,  quodftpinon facit .  ne  in  itiuqmdtm 
quitnpiccatufirfiHtritnt.  VodcPral.75.  ic 
iob.  II .)  Dium  rimijf*culpit ,  quMtnus  t/7 
miritorutpeeru  MftrnA,iU»m  referusriquotuL 
panam  timporalim  :  tiocui  tndi  nuUum 
p»trociniumpararipofft  fontifitiodcgmtui  dt 
purgatorio,  quod  dtfputationu  ifiitu  ir»t  oc- 
cafio.  Ad  r»tiontm  quod attinct ,  ilU  cudcm 
meruUuii cwvcwxit.  tcnctut ,  &  oon  minori 
infulfuAti  obie<fVi,  quod  mooftro.  Primum 


t»Jiig»tionts,yc\protalionis,hoi:  ed.Deum  \  cniraaairmonuquam  hoc  a  mcdiaumei 
"  fc,imoncr<>gi/4/M/»quidcm:  rcntcciacnim 

meaeft:  Chrifiumtffe  Redtmtori  (^Salu»- 


illi&immittcndis  vcl  intcndcrc  punitiontm 
pcoptcrpcccau,  quateousiam  pcrpccrata  . 

iune.cinaaliumrefpcaum:  ic\  cajligatio'  ,  foremnoftrumapicc»tu.qu»mortemttmpo- 
»ri».oeinaha&fimiliadciucepsincidanti  |  r^»c;tm  f^Mtirnsm  merentur ,  iHmqf  nosm 
yc\ prob»tiontm  ^ci.J}{i,c»rttatii,p»titntia  ,  m»rteAtirnai^timpor»li,quAefi  corporitf^ 


&fimilium  inljgoium  virtutum.  Quis  ita 
dcfipiens  eft,vt  dicat ,  quod  virgitcdfi(\iat 
Jtpofioliia  coaciho  ludAorum, peenam(\i\{- 
fcjquum  ipft  txiuirint  Uti,Dtum  laudanjet, 
quoddigni  effinthabiti,  quipro  Chrifiinomi- 
nifontnmelta  t^eertntur.  Ao  noo  eft  00- 
tum  illud  ApolloU  i.Corio.  ii.jo.ji.ji. 
Propttriaintervos  funt  multi  debilts  (^in- 
naiididfdormiunt  multi.  ^tenimfinot  ipfot 
tlttudir»remu4 .  non  ytdicartmur.  Sid  dum 
iudtcamura  Domino ,  irMfidJtMiJu ,  corripi- 
mur  ,  erudimttr,  rucummHfidocondtmiu- 
mur.  Apparcc  crgo  ooo  cantum  atfdaci» 
corum,qui  hofce  arcicutos mihi  cribucrijc, 
fcd ctiam  i/n/«r//i4 ,  quod  dc  illis  &fimih- 
bus  locis  oe  cogtcaucriac  quidcm:  il  cogi- 
tarunt ,  qua  mcntis  iofania  fa<5lum  cifvt 
mihiidiplum  adtnbucriut,  quodtainpla- 
ois  locis  confuratur.  L)ixi  aliquando, 
quum  ageretut  dc  c»l»mit»tibtu  demuiDa- 
uidii\nn\iXKpropttr facium  ipfius aduerlus 
Vriam.U  loca  Schptuix ,  qux  adfercbao- 
tur  ,  magna  veriumilitadine  nitcrcnturt 
ad  probaodum  iftas^«iM  rationem  habuif- 
(e :  rson  tjft  ntttffe  vt  in  ifiai  angufl  i»4  nos  c»n- 
iiciab  adutrfariu  Vontificm  p»ttrtmur  ,  ex 
qutbiu  difficulttr  tgridipo^imtit ,  cum  'verba 
vidtantur  »dMerjiu  tUam  fenttnti»m  fact- 
TfiqHidicit  tUat  ttuUo  modo  feetu  rationem 


anim» ftp»r»tioJtbirari.  Muum  autcm  boc 
mihi  a  viris  cordatis  cribui  potuiife ,  quum 
Scripturacxprc^Tc  dicm  Chrifiumpartict-  Heb.it, 
Pim  tjfefa^it  earnii  (jjf  f»ngutnii,vtptr  mor- 
ttm  aboltrit  eum,  qui  mortu  h»btt  imptrium, 
tdtfi  rt/4W«OT.  vbipct/wmf  incclligitutauc 
folamoiscorporis,aucetiamilla.Itc,C/;ri-  i.Iean.i.i. 
fium  »pp»ruifii  vt  optra  diaboli  defirutrit, 
luterqux  &  mors  icmporalis.  Nani  inui- 
di»  di»boli  intrauit  mort  in  mundum  E  t  alio 
I oc o :  ftr  vnum  homintm  mors .  per  vni  ho- 
mintm  refurreSiio  mortuorum :  qui  bcmo  eft 
Chrifitu.  Ht.Chrifiumtransfiguraturum ijfi  i  Ccr.if. 
corpiH  nofirum  humile.vt  corport  fuc  glortofe  ^hil  j.il, 
coformttur,pro  efflcacitatt  quapotiRJibt ftib- 
ttcireomnia.  Nimisopotcet  cflehofpitem 
in  Scripturis,qai  ncgat  nos  Chrifitmorte,3t 
mortt  ttmporali  rcdimi.&  rclurrcdtionis  fc« 
hcioris  iusadipifci.  Verumhocdixi  ffoit^  t.CorJf. 
mortt  temperalt  ipfo  ttBu  non  libtrari,  nifi  ptr 
rtfufcttatioHtm  txmertuu,  ptr  qH»m  hofiie 
txtrimtu  o-  mors »boltbitHr :  idioq,  di(iin^ie 
hte  cenfider»nJa(^doctndaiudico .  Chnfii 
morti  fua  fiasim  im  qutdtm  ademifft  merti,  ^  _ 
qucdtnnos  habebat,jc  detintndi  nos jul  j ua  ' 
pcttfiate  i  qHcmadmodum(^ipjiaUi<  -isi 
mortu  dttintri  ntquiit  at  »b  aauA . . 
miniofuo  tempcrt  nos  Itbiraturun. 
pcnjattenem  Dliquianinie prtvr 


ii8  RESPONSIO 

jlerhrM  tem^r*  ctmeJivolHit.  Cjcccium» 
fateor  me  cerca  coQfcicnciaatreucnrc  noa 
ludcrc.mortcm tcmporalcm ,  qux  infligt- 
rurrcuimmittuutlaiiOis  ,  non  cHc^a-w*»! 
fcri  nOD  habcrc  rcfpe^lum^ni ,  quum  ha- 
ft» ippcWcmz deftrtiendiH  pct  omnipocca- 
ciam  Cbri(l<.   Contrarium  noa  cuiocitur 
eo  argumeutOj  quod  Hoftramon  ccr^rtnfit 
triuifitm  in  vifm  tttrnAm,qHiM  trMnfititt  eft 
mnimM.run corporit,(^\iod  dum  in  terrafepul- 
tnm  mMnet  fub  dominio  ntortu  dccinctur. 
Thilif.u      Ncquc  co  quod  fMmli  morttm  corforit  o- 
^rir;r/;opranc  CDim  dijfolni     tjfe  cum  Chri- 
fto, quod  fir  lccunaum  MnimMm,  ccrporexa- 
cctca.lub  dcminiomortu  c^hofiit  fui  manen- 
tc  >  vfque dum  &  illud  aoimz  fux  rurfus  v- 
7m».i.i8.   nitumcamea  ftmulglorificctur.Et  opponi 
jf,  poteftquod  Chrirtus  Pctrodicit;  j</fi«/* 

einget  ^rducct  quo  non-vit ,  fignificans  (jhm 
tnorteglorificMtMrm  ejfet  Deum    Noo  can- 
tum  crgo  non  vcrc,  lcd  ucquc  ludiciofc  (a- 
ti$  hanc  CcDtcntiam  mihi  impcgcrunt.  Cu- 
iusinfirmi  judicii  duplex  iUudfignum  hic 
animaduetto.r»«f»,quod  non  diilinguanc 
intcrgrauitatcm  vtriulquccrroriseo.  quo 
dccccmodo.  Nam  longcgrauius  ctracqui 
ncgatCAri/?«»>fatisfccitIc  pro  paenuterfo- 
rMfibm,  ocmpe ,  pi  o feens  mertM  tempcrMlie, 
quam  qui  dicit  mortem  cerporu  baberc  re- 
(pccium  pane. ,  quum  fandis  immittitur. 
Scdhicettorproponitur,alter  vero,  vt  rt- 
cio  illi  firmandoadfcrrur ;  quum  fecas  ficri 
dcbucrit  iuxta  vtnufque  crrorii  z(lima> 
tiouem;  fcilicet ,  Chriftum  tancum  facisfc- 
ciflc  pro  pocnis  jeterois.idcoque  MfftiSiones 
tempoTMles  fidelium  noa  rcilc  dici  cMftigM- 
.  tionesXcd  clfc  pctnM*  pro  peccatu.  Altermm, 
quodillo  argumcntome  vtcntemfaciuot, 
cuius  cgo  oullam  agoofco  vimadptoban- 
dum  quod  proponitur.    Conccdo  caim 
Chriftum  (atisfccillc  ctiam  pto  pocnistc 

Jtoralibus,  Etcamcodico,  vcrumclTcpoI- 
c  ,  quod  mors  temporMlie  pcau  refpccflum 
habcacctiam  fidelibm  xn^x^Ji.  Vndc&  ter- 
tium  fignum  loconftantis  ludicii  fc  pacc- 
ficic,  NonvidcDC  enimquum  ip(i  fic  ar- 
gumentcntur;Chiiftus libcrauit  nosa poc- 
uis  tcmporaltbus  ,  crgo  mors  ooftra  oon 
poccft  babue  rc(pc(^um  pocDX  :  mihta;- 


D.  lAC.  ARMINII 

que  promtum  tSct  indc  (ic  coocludcrer 
Ergo  ooQ  cft  xquum  vt  fan^i  moriantur 
mfrte  temparali.  Mca  argumcntatio  cft  a 
rcadrcmiquiaChriftus  tulcm  morfemcor- 
porn,  non  cffc  iUMm  nobu  toUerMndMm:  II- 
lotum,  i  !c  ad  rcfpcdum  rri,quia  Chriftus 
lvi\ctitmortem  ccrporit  illam  nobisquidcm 
lofligi ,  fcd  non  vt  qujc rcfpctlum  ha- 
bcat.  Dcus  auccm  atf^umentaiioncm  arc 
ad  rcmaliquando  ipfo  tfic^u  compmba- 
bitjfcd  qux  lcgitimc  inftitiiccut  oimitum: 
Chriftus  ruliimorccm  corports:  &  fccuo- 
doabftulit:  quodapparct ,  quiarcfurrcrit» 
crgo  Dcus  mortcm  caudcm  a  oobis  aufe- 
rcifuo  tcmporc. 

Articvlvs  X. 

Fidclcs  in  V.  Tcftamcnto  ante  Clmjli 
afccnlUm  in  ccrlum,fuil]e  in  calo, 
non  poJJeprobdriexStriptura. 

RisroNsio.  Hoc  ouoquam  pnblice 
docut  ,  ncquc  priuatim  dixiaflcueraotcr. 
Vcrum  rccordor  mc  aliauando  cuidam 
vcibi  mioiftro  ,  cx  occauooc  coocioois 
quam  habucrat,dixiire,  mulca  cflc  Saipcu  - 
rac  ioca,  quz  vidcncur  id  ipfum  euiocerc: 
&  oooDulla  protuliflc  ,  aducrfus  qur  pa- 
runo  piofcrcbscifcdaddidiirc ,  arbitrarime 
id  dogma  ooh  admodSfm  vciltccr ouoc  Ee- 
c///iiTichabcnciproponi  poflc,  quod  dili- 
gcociusexaminatum  &vcrum  comperrum    . , 
cum  ciusvtilitMte  6c  2d gloriam  Chriftido- 
ceriponit,  ybiaoimicncotprzparati:  co- 
iuscriamnumfumicnrcntix.  Dercautem       !L'^  . 
ipCanihilaffiimo  iualtcruttampancm.Vi-  *V 
deo sriumftMcffeiDVtrMm^uepMrtem^trim  l  '^^~**'*' 
LemScripturM ,  tumr«/fVnricx  iisdeduflas,-''**  ^*»^"" 
tum  fententiMs  Doiiorum.   Examinatis  o- 


mnibusfro virilti  hxrcrc  mcfjtcor ,  ic  di- 
co  mihi  non  liqucrc :  Inquafcntcciaquam 
plurimos  Do3orum  habco  mihi  alTcotieQ- 
tcs.prxfcrtim  noftrixui.  FMtrum  pleriquM 
aoimaspacrum  (ub  V.  T.  extrM  ee.lum  fta- 
cuunt,  vcl  in  inferno,\c\  in  limbo,  vclqoo» 
cunque  mlioloco  ,  cxtra  cxlum  tamcncxt- 
ncncc,  propiic  llc  dtdum.  MMloitaquede 
occulti*  cum  Auinftino  dHbiiare,  quum  dt 

infeT' 


Iteminlibrm 
deAnims, 


AD  XXXI.  ARTICVLOS. 

metrtii  litignrt.  Ncqucopuscfl.Curcnim 
coDCcadam  iam  lufcc  tcmporibus  ,  quum 
Chrijlui  adfccafu  fao  ia  coclum  nobis 
przgrc^Tus  rizm  dc  ingrcflum  iDiliudoo- 
bis  parcfccic  i  quo  foco  fucrmc  ^nimi. 
fatrtim  tcmporibus  Vctcxis  Tcdimcnti 
Nc  tamcn  *  tc  ficri  folcc  >  hioc  mihi  pcr 
coorcqucntias  calumnia  Aruituc  .  qua^i 
ptifijUct.dtUmho  rcatcacizraucam»aurac- 
ccdam  aJ  cos  >  qui  Mn$m»t  dormirt  ^Midor- 
mfijl/farbicraQCur»  auc,  quod  pcfTimum  c(l> 
cum  iis  facerc  vidcar  .  qui  dicunc  P»- 
trts  porcorum  injlnr  ,  fnifft  /Mgmatoi  citra 
^tm  viumtliorit  ■  apcrcc  quiddc  pacium 
llatuaocc  Chridi  inc<rlosaHrLCofum  feu- 
(lam  couDuabo.    Infrimit  (lacuo  dnimmt 
hHmtuuu  ei\e "»r»ort*iti ,  boc  c(l  ,  duq- 

3uam  iocciicuras.  Indt  liatuo  animiu  non 
ormirt.  Ttrtio,  Omnibui  hominibm  poft 
haoc  »itam  aui  felictm  aut  miftrHm  ftn- 
tum  cflc  cxpofitum  ,  in  qutm  ttiam ,  fimul 
tuqut  tx  h»c  vit»  difcedunt ,  inirediuntur. 
€>uarto ,  Animatpatrum  .  qui  io  fidc  Sc  ci  • 
fpcdatiooc  Rcdcnitons  dicm  fuura  cxtrc- 
Cium  obicruDC ,  iuiflc  ad  locum  quitiit» 
g»udii^ht»tit»tit  ,  &  bcncficaDci  pcz- 
fcotia  pocicas  cflc ,  (imularq;  cx  corporibus 
exccflcrunc.  Quinto ,  Vbi  locus  illc quiccis 
fucric ,  ao  in  cilo  propnedi^o  .  in  quod 
Chiiftusadfccndit ,an*Jf/r«illud,  dtfinire 
nonau4eo  Si  quisaudc  u  .  puco  iubcodum. 
vtratioocs  p  ofcrat,  autfllcnciumilJiim 
poocndum.  Stxto,  Addo,inc  arbitrari  ftli- 
ett»ttm\\\Ai\im  anim»rum  oon  paium  au 
AamChkifli  tn  coeios  adfeenfn  ,  Ac  plcn 
confHmmattd»m  poft  torporum  refurriQio- 
vtm,(j^ tjt»Itmiouus EcclefiA  in  coclunw>i 
troducJtoutm  Scio  .id  prob.indum  in  coclo 
fuilic.pcoduci  Scnpcura;  ioca  qiixdam,  ni 
mirum.  Ecclcf  ix.  Spiritui  rtdit »d Dium 
qui dtdit  lUuMi  vcium  aot  dcomoibus  id 
nominum  qualiumcuiiquc  Spiricibas  in- 
cclli«;cnduni  cft ,  ic  ficnihil  ad  rcm,aur.  fi 
dcfo|ii :>rnorum  inreiligatur, noo  fcqui- 
tui .  reJit ai Dtum  ,trgo  in etlum prof^rit di- 
Hum,  *>cd  maiim  priorc moJo  incclii£'i ,  dc 
tro  >tu  ad  Dtum  crtaiortm  (y  conjtruatortm 
animatum  ,  &  ludiccm   itae  ancca^a: 
Eno(hdtctti4r»ffumm4  »d  DtHm,Eluu  ra 


119 


ptiu incdlum.Sciipxxtet^\iim  quodcxcm" 
pla  (inc  cxcraotdinatia  ,  non  fcquicur^iM'' 
ehum ,  quia  aflumcus  fir  ad  Dcum,io  edlum 
fummumeCCc  cranslatumiczlieoimvox  la- 
citispaccc :  ica&  dc/fr/f/>   S lAe M»rtyTim 
in  i.Rcg.i.v.i3.&:  V»tab.uni  incuodcmlo- 
com.Primiii* dormientium  Chrifiui.i.Cot. 
tf.  quod  vcrum  ooo  vidccur  .  (t  Enoch 
Eltiu  corporibut  fuis  immort»iit»tt  donacit 
in  («/M;nyw/>rr;»M;;>adlccndcrint.  Laxjirus 
dtUtui  tfi  in  finum  Abr»h»  >  vbt  folatio 
frueb»tur.  Scd finum  Abr»ha  ipfum  caium 
flgnificarc  oon  probatur :  (ignificacur  L»- 
ZArum  rccolledum  cflciounumPtf/rMfui 
Ahr»h»mi,  io  quorequiefceret  iofpeplc- 
ox  bcatttatis  prr  Chrifiu  itx  czlis  ipns  obti- 
ncodz :  qua  dc  caula  Apoflolus  poft  Chri- 
(ii  ta  czlos  adfccolum  ,  dtfidtrat  effe  cum 
Chrifio ,  M 1  tth  8  Multi  venientts  »h orien  ■ 
tt      occidtntt  »Jfidtbuiit  cum  Abr»h»mo, 
Ifaacody  lacoho  in  regno  ct.lorum.  At  indc 
oonfcquiturcosfuiflc  >d  r^ioproprit  diiio, 
antcquam  illi^iflldcant  quiex  geniibiis  ad- 
uocaadt  fuut.  Maith.  i)-.  appatct  taatum 
du^cfTcIoe»,  vniim  dcllinatum  piu  .  »iit' 
rum  itnpiit.  At  lodc  non  (l-quitur  locum 
/>/»dcAiaatum  fcmpct  fuiflc  ceium  fupre- 
mum  :  uuoquam  tueiuatpluraioca  ,  qiiia 
nunquam//Mrri  ftatus,  at  aoo  occcflccd 
\'i(inx. eadimloc»  (ttramutationem  j  modo 
nunquam  pooatur  terciu^  ad  duo  priora 
icccdcns  ,faluj  in.iDet  cius  didt  a>ic1oii- 
ras.  Matth.4.  Mercts  piorum  diciturfutura 
inct^u:  Efto     Eigo  ftatimpoft  iw<?rr<''» 
tunc  trau^fcicodi  xacilumfupremum.  Non 
icquuur» quia  uocum  Scnpcuram  rcfpiccre 
10  promimooibus  iftis  ad  tcmpus  quod 
>p(um  iiidiciu/nextremum  fcquitur  :  luxta 
I  d :  Ecce  vcnio,  {3*  mtrcts  mea  mecum     Rc  • 
Ipoodcc  ^nja  :  Etiam  vtnt  Domini  Itfu. 
tiodem  modointclligcnducftquod  Lucz 
i(i  dicitur;  ktcipient vos in aiemM  tabera»- 
cuiaincmpe  poft  iHdicium  extremit ,  faltcm 
poft  Chriftum:(^\xi  dc  b  ui  c  mafiones  illai  pre  - 
parartiiiii  Aifl.i;.  dicuutur  pac:cs  r«///  fide 
qua  nos<«/?#/iV4//ifatcor.  Ergo  fcmpcrfuc- 
i  unt  in  ce^io  ctiam  aotc  Chriftum,  vt  nos  fu  - 
titrifumus  poft  Clariftum.  Noofequicur. 
^  ant  cnmi  10 glorificAtiont gradus,  ncc  miril 

lidi- 


RESPONSIO  D.IAC.  ARMTNII 


CALVIN. 


^dicABCUr  poft  ChriAiincxlum  Mfcenfnm 
bcattorcs  &gloriofiorcs  fadli.  At  latrcm 
dicit  f.huflus-HoJietnecumeru  in  P,irA,ii 
fo.  Rcfp.  Pr/wjtfDoacfrcflcccHc,  Tt  F.iraJi- 
/m  iDtclligatur  hic tertiumcaelum  fcu  ftdts 
AttrtiA  beatorum  :  ootat  cnim  gcneratim 
lotumfAlicitatii.  Stcundo.Chryjoficirm  di- 
cit  huDC primum fuiflc  >  cuius  anima  in ca 
/«iwiogrcflacft.-ocquc  iuir  ante  Chriflum 
&  aotcquam  vtlum  templifciffum  tfftt. 

Vcrum  hi(cc  locis  opponitur  adiKtrabi- 
IhiWiMJpenfatioDci  >  lccundumtcmpora 
Chtidum antegrejfa  &  iWum inftcutat  dif- 
crimioata:  cuius  dijpenfatienis  illuHre  ci- 
cmplar  fuit  ttmplum  Httrofoljrnitanum» 
cuius  pars  cxteroa  pcr  iotcrpofitum  ve- 
/M«»Biic  fcparacafle  diuifaab  tila  >  io  oua 
S4rrr</0mquocidie  comparcbant,  ^dicla 
{\iic,S.inHM ftmBorum ,  diftiowlc  contra  hac 
qux //m^fldiccbacur.  Heb.j.i.j.  ftxSan- 
ffafanfiorum  C4iltim  dcfignatum  ftiit.  Hcb. 
5.14.  lllud  ctaufumfuitftanttprioretaitr- 
nacuh,  vfquc  dum  in  illud  Chnjlusfctfro' 
frium fanguintm  ingreffus  efl.  Hcb. 9 . 8.  x  1 . 
Qui  taoquam  prtcurfor  nofler  przirc  dc- 
butc,vc&  nospoflcmus  ingrcdi  iocaqux 
imtrti^vtlumfunt.Hchx.S.xo.  Adquodi- 
pfumncccflc  fuic  vcnobis  littrtat  daretur 
ingrtdiendi  infacrarium  ptrfanguintm  lefu. 
ea  via  quam  dtdicauit  nob%4  rtctnttm  (V  vi- 
uam  ,  ptr-vilum  ,  idtfl.percarnemfuam. 
Heb.10-t9.to.     Qua  dc  caufa  ScDiorcs, 
qui  pcr  fidcm  Dtoplacuife  ttfltmonium  ad 
eptifunt.  dicu otur  «o»  accepifft  ftu  obtinifffft 
fromiffum  i  quod Dtui de nobii  {t^uiChi*- 
Aumfccuti  C\im\ii)mtlii4H]uiddam  proui- 
tUrat,nifint nobit confummarentur .  Hcb.i  1 . 
19.40.  Ethxclocapotiflimc  cffiiiuotvoa 
cum  ifta  dijptnfatient  vc  fcoccncix  affir 
roanci  ^*/r«fuilfcin  tnealopropritdtaoxA- 
ftipulari  non  poflim.  Quod  netantoperc 
iamcreprchcodaoc  fiatics  ooftri  ,  oppo- 
oamiUis  voum  acque  alterum  ex  reccptit 
DoQoribmEccltfunoflrA.  Caluintot  loihc. 
Iib.4.cap.i.fc£l.ii.  6>u4,  tnim ob hoc  vnum 
Eccltfm  difftdeant.fi  altera  cttra  conttHtionu 
libidintm ,  citrapwuicaciam  mfferendt,  ant- 
mat  ftcrfcribtt* demigrantei  in  catlum  «cn- 


uolare  puttt,aUtra  nihiltutfit  dtjinirt  dtbea, 
cAttrum  viueri  tamtndomin»  certoftatuatt 
vidcatur  ctiam  loftir. libr.j.  cap.if  (c&.6. 
Valdt  fitorquentmulti  difputando,  qutm  lo- 
cumoccuptnt  (  animtt,)  an cilefii ghriA 
iamfruanturntcnt.  Atqut  jiuUum  (jftt' 
merarium  ifl  dt  ribut  incognitit  aUttu  itt' 
quirire  ,  quam  Dtui  rubu  fcire  permitat. 
Ecce,iile  dicit  fi:iuoIum  cfle  coDCcodere« 
an  animxmortuorum  iam  fruanturgloria 
cxlcfti  ncc  ne ,  &  dc  co  contcndcadum  06 
cfl*eiudicac.  Ercgo  condcmnor ,  falcem 
accufor  ,  quod  000  aufum  aflirmare 
trum animat ixitc  Chriftum  fuiflc  in  cacb, 
frobrie tUiio.  Martyr  vltcrius  progrcdiiur, 3c 
aflirmarc  audct  nonfuiffe  mnimat  fatrum  ^■^^TTR. 
ante  Chriftum  in  cttloproprii  di3o  lu  1  Rfg. 
1  v.ij.  Sunc  verofiroger ,  adqutm  iocutr» 
Hencchm  (^  HtUtu  translttti fuerunt,  dicam 
me fimpUciter  tgnorart ,  quod m  diutnit  Uttrii 
idnon  tradatur.  Si  tamtn  vtrifimilit  rtui» 
fequendafil ,  tlios  dicirtm  adUcum  Patrunt 
vtl  finum  jlbrahi  fuiffe  ptrduiJot  ,  vt  ibi 
Chrifti  rifurrtlliontm  exfptnantes  vna  cunt 
beatu  patrtbm  agtrint,  vt  foftta  cum  illo  iant 
rejujcitato  ,  Jupra  cttlos  attoUtrintur.  Vbi 
notandum,  quoddc  Htnocho  &  HtUa  du- 
bitccvbiflac  ,  atanrcucrancctdicttdciiii 
quifuDCi>>)7»M.^^rii^«  ,  Dcmpc,  dcpacti- 
bus ,  illos  cum  Chnfto  refufcitato  fupraca- 
losfuiffefubUitos.  Quodappaict ct  cis,qu« 
paulo  poftaddic :  6;iiiod  ad  fubUmem  iilum 
afcenfum  attmet ,  concedimtu  ntmtntm  iUo 
jjtpctitum  antt  Chriftum.  Htnoch  igitur 
O»  Htlia*  adpatres  iuerunt ,  atqut  itlu  vnm 
cum  tU  Chriftum  exfptUarunt ,  qutm  cum 
adutnifftt  in  cilum  comitati  funt  vna  eum 
cAtiru.  Vidcatut  Bullingcrus  m  Luc.i6.x;. 
Hcb.9.8.  i.Pct.j.i^. 

Exquibusomaibusiam  plaoum  fccilTe 
meatbitror,  Doocaoium  wsiitii  dubiiatuli 
cauCis  mchabcre  ,  fcd  ctiamfl  dixiflcin, 
quodhicmihiimpiogunt,  idco  reprihin- 
dtttdmm  Doo  fore:  &  quod  maiuseft ,  toU- 
randum  fuiflc,  licct  (implicitcr  aflcucraf- 
fcm  aoimas  pattumantcChriftiin 
cxlos  adfcenrum  ia  cxlo 
floa  fuifle. 


I 


AXT 


I- 


AD  XXXI.  ARTICVLOS. 
Articvi-vs  XI. 


Duhtum  ejje ,  an  Fidclcs  in  Veteri  Tc- 
ftamcncoinccllcxcrint ,  Ccrcmo- 
nias  legalcs  fntfe  typos  Chrifti  &c 
benciiciorum  cius. 

RtSPONsio.  Noa  mcmini  mc  viiquam 
iddixiire  ,  imooondixiflcdio,  qutancc- 
dum  audm  dicerc:  fcd  dixi ,  qitouiquc  Vc- 
tcrcs  itvicllcxcrunt  Ctremoniiu leg*UiC  hri- 
Ai  typoiixix^c ,  non  inutiliccr  ioqutn  poifc: 
(altcmooniQCcllcxiirepiout  iam  paccfaiflo 
Euaogcln  mydetio  iaceliigimus,mihi  ccr- 
tumcTlfDCcpurocn?.  qui  ncgareaudc.  At 
vclimfratrcsnofttos  opcram  furoctcpro- 


ligerctad  Chridi  triJtMnam  ia  fcrraf  m»- 

dio  maK/to»ew  fignificandawi  loAicucani 
fuiirc,  ni(i  CbriftusidcxpficuiflctJEcquid 
noxa:ailfcrtrlljlcoccntja  ,  quum,  ^utita 
tciitiunt,  nun  ncgcnt^«fmillacadem  ia 
fidtinfantilt£3\\xo%  cflc  fadlos,<}ucniadmo- 
dum>w/i«j  tam  hA.rei  cft  patetnotura  bo- 
norum,  qunmJiliHSM/jiltiu.  Si  quistndc  fc- 
qu  I  d  jca  t  ,(alu  os  circ£»d  os  n  nc/i/< C/-'rf- 
Jtum  :  Rcrpondco  ,  fidemqua;  in  fnlutare 
■Dri .  GilutC  !         'i  illoprominamintue- 
tur,&  exjptii.i.  / ;  .  tiitionem //r-»f /«gcncra- 
li  ooiiooc  intcUcdam  ,  cArfi^ieri  in  Chri* 
Jinm  iMxxititJptnfAtionem  illius  tcmpons: 
quemadmodum  viderc  eft  c»  iftis  locis, 
Cicncl.4^.  Snlutem  tuamvelfMlutaretuftm 


bandi,quod/</^/«in  V.T.idintellexciint.    cxjpeaauilehoua.  EtLuc.z.dcSiraconc: 


Sctuotenim  td  ipfum  non  modo  io  du- 
bium  Yocari  a  nonnullis  ,  f-d  &  fidcnccr 
ocgari.  Expcriantur  &:  vidibuin  quam  id 
futHrumftdtfficile.  Loca  entn.quastj  pio- 
bare  vtdcncur  tam  fpcciofc  ab  .nduciruiis 
ipfis  cnpiuntur  ,  vcquinoo  (oiccaflcuciri 
aiH  bcDcprobaris  >  facilc  ad  dubitandura 
.  inducipoirit.anfidclcsfubV.  T.  iftius  rci 
uotttiatn^abiicMat  t  prarrcrcm)  li  cogitct, 
totam  vetsrtm  Ecclejiam  ia  nifantili  ttatt 
fitijfe.  Gal.4  ^.«dcoqjc  vtri/in/cMi  Qpuif* 
fcicui an  compct J t  ki  iftis c.  >. poralibus  vi- 


icaca. 
.     ^  imej- 
'■  iolpiciantui 
.picamhihi:-' 
uoSc  Ap(  fto- 


dcrc  Jpiri/Hali(t,Un 
dilpicuDC.qui  no! 
fem  infans  ^vtinf.i} 

acipCiio. 

lii  iicplana,  vtabfqucMcf- 

(ix  pixuu  inceiprctationc  ea  intelleifluri 
fucrimus  fccundum  Ipintualcm  iatellt- 
geattam  ?  Quod  Abrakamui  dtcitar  ViJif- 
Jeditm  (.  brijfi  (jfgaHtJiueJfe,  iotctpretaa- 
cur  qai  cootrarix  (uuc  fcnrentix  merony- 
mice  intcllrgcodum.quia  "jideritdiemlfaa- 
*i,  qui  ciSit  t/pi*i  Chrijli ,  Sc  propcccca  eiiu 
diei.dies Chrijli.  Nulltus  ccrtc  altcrius  eau- 
«iiimcuciofitioScriptutt»  ,  quam  iftius. 
Coofcratur  quod  diciiur  Rom.  4. pcnc  pcr 
totum  caput  AcJideAhahi ,  eius  fidei  ob- 
itSe,  &  mooftrcturex  co ,  QMoAAbraham 


erat  ifife  exJpeSans  eonfolationem  Ifratlu: 
&i  ibiiicm:  Anna  loqHebaturdeeis  amnibm, 
qHiexfptfiabant  redemttonem  tn  JerHfalem. 
Veiuin  coimucro  fi  coofidcrcmus fidtm  im 
Chri^um.^MZ  Nout  Tejlamenticd  ,  in  il- 
ium  .dc  tanquam  in  Regem  Spiritua  em ^ 
Cdlejiem  ,  qui  fais bonadctealefiiafajfione 
<^.»>tfr/f  fuairopcuata,  tunc  mator  hicdif- 
fi fu  tas  cxurgct.Quis plurcs  dc Me^ia ptv- 
n>  tjftones  acccpic.quam  Dantd,  autpluradc 
illo  vaticinatus  cft?  attatnen  non  immerico 

?|u:s  dubitct.an  OiwwWintclIcxctit  Mefftam 
oic  RegemfpirifHalem  ^cAleJlem  ,  quum  ^ 
illc,  vbi  cor  fuuin  t ffudilfc  vidcrur  ad  Do- 
miDum  ,  ne  verboquidcm  eiu*  ftuinttUi' 
gentit,  iodicium  pi  xbcat ,  qund  tameo  ma- 
gnopcrc  ad  magDiHcandumIchou.im  ,  9c 
fiduciam  fuam  confirmandampcrtincbar. 
Qux  ipfius  Chrifti  temporibos  dc  Mejfia 
ciufquc  rtgno  in  toto  Ifraele  fucrir  mtitta, 
adparct  ooo  modo  cx  Pkartjtm  ^tottpo- 
/*/((). vcrum  cx  ipfis  ctiam  Chnfii  difcipuln. 
^uuiniam  iutcgrumtricnnium  &amplias 
cum  co  conucrlatt  fuilfcnc ,  &  cx  ipfi  us  orc 
apcrtam  rtgni  eihrum  mcotioacm  larpe 
audiuiflcDC :  &  quod  magis  miraodum  cft, 
ChriJIo  iam  a  roorruts  rtfufcitato  idipfum 
nondum incellcxcrunt.  Vndc videcur ho- 
ram  alccrucnimdiccndumi  tnt  notitMm. 
quxaocca  fuit ,  paulAtimftriig'e.  aatPha- 


Sam.j. 


inpromilfisiftis  .  qux  fidcapprchendit,  rifAOtodtolefHillam  corruptfft.  \n  ntHirum 
C£iiftua>vtdetic.  Signum  lonA  quis  lotcl-    vctiiliQiIe  vidccur.   Nou  iilMd:  tum  quu 

pt»- 


RESPONSIO  D.  lAC.  ARMINII 


ni 

piopiora  fbcruntccmpora  Mtjfu,eo  fucrut 
<Uriorts  Profhetu  Hc  co,&  manifcriior  illa- 
xumiDCclligcQciarncc  finecaufa.  quiatunc 
cxpitmagis  magifquc  eflc  ncccfuiium,vt 
illa^r/eaA  cicdctctuz  ciXc  MtJfiM,  vclCil- 
cem  adpropioqaarc  tcmpus»  quo  illa  fidet 
cHct  neceJfnrtM.  Non  h^c:  quia  illud  oiiium 
conccpcrunc  ThAriftticx  ipfius  prAdic*tio- 
ne^fniracnlu  :  ac  fubinitium  fuD(flioais 
fuacaduocauir  ad  fc  difcipulos  illos  duodc- 
cim.  Sciocilctquicx  Jl.»^/;»**  ciustcmpo- 
jis  mulca  profcruor  dcSf^iritnaltregnoChri- 
fii  i  fedcafuisauthoiibus  rclinquo  ,  quia 
diiudicarc  mihi  non  cft  intc^um.  Mihi 
(/)7um  vcifanci  tnilla  maccrta  «  &:proba- 
rc  Tolcnti  pcr  1'rophctitu  anttgrejf»t  re- 
gnum  Chrijli  Mejfu  forc  Spiritiuile  ,  non 
parua  dijficultM  oboricur  ,  quum  ramcn 
plcrofquc  confuluerim  ,  qui  dcifla  matc- 
lia  fcrtpfcrunt.  Expcriancur  qai  hicdu- 
bitaremn permittunt ,  (j^Jpecimm cx\\\hc- 
ant argumentorum  ,  quihusid  probari  pof- 
fcpucant,  cuAcnauactllMjlratilumine  So- 
fiiTtJlamenti  :  fpondeo,  aon  tam  fmijlrt 
iudicaturos  dc  iis,  quifc  hic  ht.rere  fatcn- 
cur.  Hzcaurcm  a mcailaca  func ,  non  vc 
ocgcm  fooccniiam  fratrurohac  inpartccf- 
fc  vcram,n-.ultoraiDUS  vtconfurcmifcd  vc 
doccam  ,  fcrcndam  cfTc  imheciUttatem 
cius  ,  qui  dcgmatijltn  ea  in  rc  agerc  noa 
«udcar* 

Ar  T  I  c  V  LV  s  XII. 

Cliiiftuin  pTo  omiiibus  &  finguljs 
mortuum  tfft. 

RisroNsio.  Nuoquam  a  rfK:  di<flum 
cfl  Dcquc  publicc  oequc  priuarim  fne  ad' 
dita  explicatione ,  quamcontroacifix,qax 
dccarc  moucnrur,  ncccnariam  fcccrunt. 
AmbigMttatem  cawwU^hciphraJifiJla:  ni- 
rnirum  ;  Aut  prexium  mtrtii  Chrijii  pro*- 
mntbus  d^ijinguliidatum  ,  aut  omniiui 
pngulta,  adplicart  0»  comfnunieari  redtmtto- 
nem  illoprttic  impitratam.  Hanc ftiuenttam 
^oimprobo  »  propterea  quod  Dcuspct- 
cmtorio  dccrctoflatucric,  sifoli  fidelei re- 
4tmitoniii(i\\x%  parttcipcs  Siavpriorem  fen- 
#(0/^;0quircpudiaot ,  vidcantquomvdo 


Scripturit  rcfpondcant  diceotibus ,  Chri-  \^Jf/m\  t^ 
Jlum  ejf$  mortutim  pro  omnibus :  Ejfe propi- j 
tiationem  pro  peccatu  totiuf  mundi :  f^liff^ioaM  6. 
ptccatum  mundi  :  Camem  fuam  dedijfe  pro 
mundi  vita:  Chriflum  tjfemortuumetiam        '  ' 
pro  lUo ■  qui  efca alterius perdi potefi:  MerctuB 
ejfe  iUos  etiam  qui  jpfum  ainegdt, exitium 
velox fibi accerfunt.  i.Pct.  iz.i.  Quicrgo 
fic  loquitur  cum  Scripturisloquitur  :  ^ui 
ifiampkrafin  repudtat,  audax  c(t  &i  fcripiu- 
rarum/«</rx,noa  tnterpres.  Qai  vcro  illalo- 
ca  eonutnitnter  analogiA.  fidct  cxplicat,  offi" 
cinm  facic  interprttu  boni  ^  Prophett  tn  Ec 
clefia  Dei .  Dc  interpretatione icaquc  cfl  coh  • 
trouerfia;  verba  fimpliciteradprobari  debtntt 
quia  (unc5ciiptura;  verba.  Profcram  vaum 
aucaltcrumiocum  cxPro^ero  :o, 
vtconrtcciftam  di/Iiaiflioncmtuji.uaac 
vfurpacamfuilfc  :  §luidicit tjuodnonpro  to-  ^""•J-.A'/*? 
ttui  mundi  redtmtione  Saluator  Jit  crucifi- 
xuf,nonad  Sacramtntivirtuiem,fedadiH'  ^**^' 
fidelinmrejpuit  partem  ,  quumfanguii  lefu 
Chriflipretium  totius  mttndifit :  A  quo  prt- 
tio  extranei funt,qut  aut  dele^ati  captiuitat* 
redimi  moluerint,  autpofi  ridtmtione  adeaa- 
dtm  funt  feruitiaem  rtHtrfi.  Eralioloco: 
Quod ad magnituditum  (y  potentiamprHiit 
C^quodad  vnampertintt  eaufam  generis  hu' 
mani.fanguu  Chrifit  efl  redemtio  toiitti  mS- 
di:J'ed  qui  hoc feculum fine  fide  Chrifii  ^fint 
regenerationit  Sacramento  pertranftunt ,  rt- 
dtmtionis  alienifunt.  Q3C  eciam  totius  an- 
/i^w;/4^MfcDCcaciac/l:quod  vclim  a  mol- 
tispaulo  diligcatius  conitderari.ne  cam  fa- 
cile»»Hii//<>ni<cnmcn itnpiDgaocilii  ,  qut 
quidpiam  profcrtip(isaatcaiaaudituai,auc 
incognuum. 

Articvlvs  XIII.&XIV. 

Pucdtttm  originalc  ncminGm  condc- 

mnarumm. 
Omncs  omnium  Gcntiura  infinrcs 

moricntcs  fine  ptuatit  adualibus 

{aJuosclIe. 

REsroNsio.  Hoc  articttlos  17.  .B^rrM 
tribuunc ,  quos  ad  augcndum  numenim 
dnosfccciuDt ,  qaum  vausfui^cffiet  ,  cx 
quoalieracccflariofcquicur  >  cciam  cxi> 

pfo- 


AD  XXXI.  ARTICVLOS.  itj 


pfbrum  fcntcBtia.Si  cnitn  neminem  damnat 
fecr.uu  origi»u,neccCCcc(komnes fahmioxc 
<^m  acJimlianuBaifG  perpccraTUoc ,  qualcs 
(unc/>>/iiHm0/»»«;finedifcrimioc;ni(i  quis 
i»edtum  inicxfalutem  ^  damnattonem  po- 
uac ftatum  ,  cadcm  (luhicia  qua  Pelagium 
dicic  inccr  falutem  ^  regnttm  ctUrHm  di- 
(iiax\{['cAHguftintu  BorreM  autcm  ncgac  (c 
▼oquam /lubl  ce  altcrutium  docuiflcicon- 
tuliflc  quidcm  priuatim  dc  ca  rc  cum  noo- 
OuUis  Theologii  candidaete,  quod  liccre  fibi 
arbitratur:imo  &y«fy*»/ir»  ,  indudumra- 
tionibusiquas  Uhcnsexamini  fratrum  fub- 
iicic ,  vt  li  iAisconfucacisiedlius  cdoccri 
quc3r,fcDccotiam  murcc.Rationcs  lix  funt. 
trtma,  Quia  Dcus  vntuerfum genui  huma- 
num  io  reeonetliationti  gratiam  airumfcric, 
&  cum./f</iifn0omnibufqueeius  fofteri*  ia 
cofoedmgrattA  iniucrir.io  quo  remifftonem 
feccatorum omnitim  pollicctur  quotquot  lo 
tllo faeiereperftabat,  &aducrfus  noc  nonfrt,- 
uaricabuntur .  Cxtcium  id  oon  modo  cum 
^i<imtfiniuit,fcd&pollc«cu  t^oacho  rcd- 
intc<;rauit,&poihcmumpcr  Chrtftum  le- 
/«/]»coo(irmauic&  confummauic.  Quum- 
quc  infantes  fadu4  iUud  tranfgrejft  non  fint, 
non  vidcncur  condemnattotn  obnoxii  ,  oifi 
ftatuamusDcum  iUaciditionegratiofa,  fub 
quatamcD  &  ipC    faederati  comprchcnfi 
nicruoCiCum  infanttbtu  agere  noUe.  qu  i  ante 
atatem  adultam  cx  hac  vica  difccdunt  i  & 
proptcrca  iWoivt^condiiionem  multo  ejfept- 
f0m/)  quam  4</M//<7r«;» ,  quibus  czpofiM  cft 
ttmtjfiopeccatorum  omnium ,  06  modo  cius 
quodi»j<<^r»0perpctrarunCi  verum&  il- 
lorum  qux  ipfiperpetraruntinpropriitperfo' 
nu  :  peiorem 2\itcin  nuUa  ipforum  culpa  aat 
tnertto,  fcdquia DcoficDtfumimicumiHit 
mgere:  vndc  IcqucrcruriDcum  ii/o/T/ffl*  co- 
demnare  obpeccatum  eommijfum  ante  faediu 
frattofumpromiffum  v cl  tnttum ,  perinde  ac 
li  ab  tUofaedere  iam  prtcedaneo  Det  decreto 
cflcnt  exelufi  fyreieHi.promiffumif}  de  Salua- 
tore  adtUos  omnino  non pertineret.  Secunda 
Quum  Dcus  ipfiAdamo,  qui  inproprtaper-, 
Jona  pcccauit  &  voiuntatejua  ItLera.peccatH 
iUud cendonatitrit ;  nullamcfleracionccur 
Deus/^  peccatH  infantib  imputare  volue 


ipfiinpropriijperfeniiCxit^crent,jdco^l»C9. 
d  u  peccarepcffent  arbitratu  proprio.  Ttrtta,c^* 
Deus  fic  vidcatur  ctim  infantibui  rigrdimei-' 
rf  quam  cil  ipfis tliabolu.  Rigor  n.  l)ci  ad- 
ucrfus  Angelot  Apoftatat  fuit  fammiu  ,  C9 
qnod  ip n$ peeeatum ab iis pcrpetratum  con- 
donare  noluit.  Rigor  idcm  aduerfttt  infan- 
tes,  qui  propter  Adami peccatumcondemnJi- 
tur.  Aieo maior .  quod  omocs  Angeli in fuit 
propriisperfonispeccarunt,tnfantes  tn  perfon» 
parentisprimaii Adami :  quadecaufa  An- 
gelt  ipfi  tnculpa  quod peccatum,  quod  vtta- 
repoxctit,admifere  infantesnonin  fw/jp.i.oifi 
qua/w  Adamoexiftentes  eius  voluntatrpec- 
eato  f^ctifpi,  inuoluti  funt.  Ec  hz  quidc  ra- 
cioncscancifuncmomcoci»  vc&  cgoputc 
qui  concrarium  (lacuuocillas  confurare  de- 
bere,antcquampoinocaiiciii  notk  htrefect 
itx\pio^cTC.Oppoauot,{cio,Antitjuitahm, 
quxficiudicauit  :ac  Antiquitate oppooctz 
000  pofluncilli,quihacip(aiorc,vbide/«- 
lute infanttum2g\tQr.  AntiquitttiiixxAxcia 
ftarcnoluot.  NoyZriautcm  fratresibAnti- 
^M//4/rreceduochocipfo  in  ncgotio  bifa- 
riam.  ^rr/no. qQodaaciquicasAacuicomMri 
infantesc[uifine baptifmohiac  difccdunr,  tn 
dMnatione(\xt\itoi  :  qui  vero  ^^///i4//ance 
Atatem adultdmoti\xM\xt,faluosfore :  quod 
zh  Auguftinodogma  cathoUcum  eflc  aflcri- 
cur,his  vcrbis  ;  Nolicredcre,nolidicere,noU 
docere  ,  infanasMnteqtia  1'aptis.entur  mort* 
prAuentos , pojfeperuenire  ad indulgentiH  ori- 
ginaliumpeccatorum  ,fivis  eJfeCatholiciu. 
Hocsctorso(lrifratresa\x\\o  modoconcc- 
dunc,  fed  vcriqucparticontradicunr.  Se- 
eundo,(^\xoAAntiquitaiiiit\ii\baptifmigrM- 
tiampeccatum  ortginale  iufcxicib  iis  ct;am 
qui/r/i^-y^i/j^r/nonfunc:  iuxta  illudPr*- 
jperi  Aquitanici,qHi dicit ,  ijuodab  his  ,  qtu 
non  funt  pndeftinatt  ad  vitam  non  attfe-  p^^,/!^^^ 
rat  percepta  gratta  bapttjmi  origtnale  ^f- ^ Gai!*r» 


catum,nonen  Catholicus.  cui  etiam  fcntcn- 
lix  fracrcs  noftri  rcfragaocur.  Non  vidctur 
autcmxquum  ,  vtquandoipfisvifumcft, 
grauent  kfedijfenttentes,  co  quod  patriltte 
dtjftmiant,  &rurfus,  quando  lubct.i^/-i 
patrtbusdtjftntiant  locadem  raatcria.  Ye- 
rum  ad  iplam  ^/f//^M//4/}/fenc^ciara  qu©d 


fentent.i. 


rjt,<i\xifnjidamoJ>eccaJf9dUMUif<\\x\imQO-  iaiunct  >  dc  coodernnatione  non  baptixjttO' 

X  rum 


Ii4 


rHm^TOfUrfilumpiccatHmcriginUi-vidcn- 
cur  ipfi  «cqui  cos  infecuti  funt  mitigafft  tam 
dMTMm fentitixm»  faUcm  mittgareconati  tjfe: 
quum  {lixciunihi,quodin omDiummitiJ- 
fimMJAmnMiicnefxQxfntmi  ,  aliiquodnon 
fctinfenfMitCcddMmnitMntHm(Lnti6fi.cica- 
di:  cuioonouIliaddjJcrunrquod  iflMjxxn» 
ipfis  infligcodafit  citramorfsim  conjcientu 
ipfoium  :  quamquam  hoc  tpfimfequatur 
cxeo«quod  pacnMm  dMmni  tantum  pafluri 
dicAatur,«<>»  fenjtci :  qui finfns  cft  vbicun- 
quc  merjU4  cfieonfaentii,  hoccd,  vbi  ver- 
7»ii  rodem  ooo  n^oricur.  At  vidcant  quahs 
tlla  damnatio  ficqux  ob  pcccatum  cft » va- 
dc  morfui  confcienttt  noo  cxiiht. 

Exhtlcc  ficcradlatis  adparccquiddc4r- 
ticulo  14  fcQticndum  fit: ialten)  ua  cx  prio- 
rcdej>eudet,vc  fepMrMtm  Mrticulm  aptiore 
couhcinoa  dcbucrit  >  ab  iis  qui  (latuunc 
Dullam  caufam  cflc  cur  itifantcs  pcrcunt, 
quam  peccMtum  originMle  quod  ab  AdAmo 
propagacumcflio  ipfos.  Opcrz  prcttum 
autcm  crt  vidcrc  quid  ca  dcrc  lcnfctitD. 
Tr.lumn4.Anlc  paucos  annos  Theologti.  in 
D#  nMtu  rM        AcMdemi*  ncjirM  Profeffor.    H  i  c  omnes 
fy*  graiia    infMntet  e/ui  exfixdert  eleflione funt  jeruM- 
RMtioK*  z  S.    ^ffi''"''"  •  '-^  charitMte  Mutem prtjumit  eoi, 
quos  mUj  etnftntci  vacat  Detu ,  (jftemfeJliM* 
ex  hMc  mijera  vaUe^eccMtorum  ertptt ,  jrotius 
feruMri.  Quod;Ucautcm  vcl/»j^rmi«/iuxta 
doilrinMm  fidei ,  vel  fr*jumit  ex  chMritMte, 
anooB  licctaltcri  cicra/;icrf/;;ifcntircapud 
conlcicotiam  fuam  :  quam  outli  omnioo 
oht rHdit  3ut  fierfuMdere liudet^.  Nimis  (aae 
in3^nacllirta5rgjc-«>an!A>i4i'.^ ,  3c  virisfapi- 
CBcious  indigoa.  Et qnid  quacfo  incommodi 
cfk  ex  tfta  do(^noa  ?  An  quodiadecoofc- 
qu-        "'»rri/;j/./riii<»;ltralucntur  ,  cx- 
tra  <.  .  ' .  . . fii  ctrra ipfius  mterttentum lal- 
uaiilconicqucotiamiHam  ocptt  Bortem, 
jSc  habet  D.lHniumifiA.  iorc  iibicoofeDti- 
eiitcm  Sidin'cDtiaocfratres,  &  putcnthxc 
eflcconfcntanca  >  tum  :u  rrfTc  cll  omncs 
infideliuminfanttt  con..  .  fiem  fubiici, 

lofiddium  dtco.  (juiextrMMet  futitafccdere. 
Caius  tei  non  potcft  reddialia  catio,quam 
quia  liat  tnfdntes  extraneorttm  s faedere:  vo - 
de  vidcturcontra  loferri  ,  omoes  tnfMntet 
cctHm<\Hiin  fiedertfuDt  faJttMri,  fiquidcnn 


RESPONSIO  D.  lAC.  ARMINII 

io  Mtate  infantili  moriantur.  Quod  quia 
negaot  (iratrcs  ooftci,  ccce  quale  dogma 
ab  tis  crcditur ,  omnesextraneorum  afaedert 
infantesdamnari ,  CT  eorum  quinMtiexpM- 
retuibmfaederMtuinfMntes  moriuntur,  Mlitt 
dMmnsri,Mlios/MluMri :  quod  dogma  an  vn- 
quam  obtinucririn  EccicfiaChnfti»pciitis 
dirpictcndum  icltnquo. 


Arti  C  V  LV  s  XV. 

SiEtKnici  &  4  vera  Dci  cognitionc  ^ORAirJ 
alicni,  fdciant u qtu  viribus narur?  ^j^^j^ 
polfuM  facere  ,  Dcus  non  condc- 
innabiccos ,  feti  rcmuncrabitfc<£C 
ipfbrum  tpcra  maiore  cognitionc, 
^«4acl{alutcm  perduCdntur, 

Rss»oNsio.  Nui^q.iamid^m#dtdlum 
cfk.nequea  torreoij}o{:^i)\dcm  modo  (^ijlit 
a;rrZx«. imo  vcrifimilc  ron  c(l  qucmquatn 
rcrum  lacratunt  .^lii^uoufquc  petitum  cam 
fnri^ndnncmentis  fux  fcnla  cnunciaturum* 
vttisipfis  vetbismcnd.uii  (ufpictuncmpa* 
ri  Jt,quibus  fcnt5tiam  fuam  cou  ntiat.  Qois 
cnim  a  vtra  Dei  cognitioneMHtnm  »\\K\\x\i. 
factccquoJ.Pto  vllo  modoacrrprumrfTc 
queac  l  Nciellc  (anc  ci\stbonHt/if\t  tfUM- 
dMm  f  .  l- j»  .  rttione  ,  quod  Deo plactturum 
eft  :  ncccflc  jnlupcr  t  It ,  ^t.qui i'd  furrabic* 
bonum  effcfciMt  ^  DcogrMtum^fine  fide  enim 
ijuiMjutdJi: peccatumen,  hoccft .  f\accertit 
notitiM  id  bonum  cflc  &  Deogratum.  Ha- 
fleous  crgo  ncccflc  cfkstverMm Dei noti- 
/J4mhubcat ;  quam  ctiam  Grn//^Mf  rrtbuic 
Apoftolus  Rom.i.  V1S.19  zo  ii.if.i8.  6c 
cap.  a.v.i4.if.  Cicrs  hanc  cxplicationem 
contrMdiiiio ciixics  hic  enuntiatioae  :  Qui 
verM  Dei  cognittoneomntno  dejlitutm  eft.iUM 
potefi  Mliqutd  prtJlMre  ,  quod  Dem  eoufqut 
grMtum  hMbet ,  w  id  remuneretur  /Ui^ucprM- 
mio:  (^uimcontrMdtciionem  auc  noovideoC 
hi  fratrcs  ooftti  .  aur  fi«guat  fibi  proilut 
fielidosctte,  quibusbaoc  lcotcntiam  accri- 
buuot.  Detode.  qualcflc  hoc tfk.fifMciatU 
CM  quM  viribm  naturtL  pojfunt  fMcert  fAa  iM- 
tura  piorfus  dcfticuca  jr4/i«  (7>5//riYM  Dei, 
inftruAa  cfi  notitiaveritMtit  ,  qua:  dicicuc 
in  initifiitiM  dttintrit  cegnitiotst  tim,  qutd  dt 

D40 


AD  XXXI.  ARTICVLOS. 


T)e4 ctfYitfcipeiifi ,  Aterni.  eiui  tum potentit, 
SHjn  dtHtnitAtii ;  quz  iodigarc  poccd  ho- 
raincm  vt  Deumilorifictt,(^fincnglorificet 
proHtncuit,  omni excufntione  f^oMitt  Non 
atbitror  ifla  calia»«/Mr«,  <^Mx{\ntgrati*, 
&  Spiritu  Deiid  hxcmund»HM  vergic  tota, 
cnbai  poHc  citra  faintaccm  &  iniuri^m 
graiii,  dtuinA.  Si  ha:c  illu  modo  habcrc  fc 
putaoc  fracres  oo(lri,qua;  caufa  e(l  cur  cam 
Eicilc  id  atcribuaot  iis ,  quos  DofTc  dcbc- 
reat  non  omnino  fcientia  rerum  fserarum 
cfTc  dcflirucos  ?  Si  vcro arbiucncur  homi- 
ocm  virihwnAtur^tfxccK  polfc  sliquidlfo- 
»/,non  abfuoc  a  PelMgiMnifmo,<^\icn\  carr.cn 
aliis impingunt.  Ei\Hc Mrticuluddctnun- 
titutu  vidccur  iodicare;  qoodarbicrencur 
homincm  (juidcm  sliquiddcctc  poflc  toni 
viribm  nMtun  ,  fcd  eo  ipfo  non  euafurum 
eondemnationem  ,  acf^ac  impetraturum  re- 
munerationem.  Hxc  coim  attributa  trx- 
buuntury«^/<c7tf  in      entintiatione  ,  flc  co 
quod  illa  attributafubiecio  idx  oon  conuc- 
nianc  ez  ipforum  fcnccociaj  hocipfumf- 
nuntiatum barefeos  inftmulaoc.  Sicrcdanc 
\iom\nctt\  a  veraDei cognitiont alienum  si- 
htl  boni  fjccrc  poHc  ,hocipfumpriusfuic 
htrefeos  accufandum :  G  putcnt  oemincm 
'viribue  naturd  quidpiam  Deo  gratum  facc- 
rc  poflTc  ,  hoc  ipfum  errort  tuit  dcputan- 
dum,  fiquisatfitmarcaudcrct.  Vndc  fc- 
quitur  aut  illos  ipfos  Pelagiana  hdreficfTc 
affi  ocs,  aut  ignorare  quid  prim,  quid  pofie- 


gruo,nenexeoHdigno;  &  noD  quiaficmcr*. 

//<r^Kf7«»jipfotum,  (cdquia  Deimagnam 

miferieordtam  Sc  benefieentiam  dcccacidi- 

plum  :quod  tamcn  ipfum  Scholafticorum 

didlum  ego  vfurpareoolIcmcicraiu/4////0« 

nem  horum  vcrborum  :  facientiquedinipfo 

efi  vigratia  diuin*.  qu/t  ipftiam  obtigit ,  hnic 

Deui  maioretrKgratiam  largietur.  iuxtadi'  Matth.iy 

UumChrifti:  Habentidabitur,  c^nocaufam  XI.H. 

complcxus  cil,  cur  Apoilolis  datuf7)  ejfct 

nejfe  arcana  regni  ccelorum ,  altu  autem  da- 

tumncnejfet.  Pr2tcrhunclocum& capica 

I.&  tJid  Rom  iamcitaca,infpi€iaturquod 

dc  Cemelto  Centurione ,  L/diapurpuraria,  j^^j  jf^  f^p^ 

6c  Berrhtenfibuin^wniirm  AftisApofto-  {5.1^.(5117. 

licis. 

Articvlvs  XVI. 
Opetii  irrcgenicorum  placerc  po/Ie^jQ^ 
Dcoyffje  a  occafionem  b  (jr  cau-  ^  ^kax. 
fam  impiiinuam ,  tjUd  Dem  mouc- 
bicur  ad  (alutarcm  gratiam  li/ir 
fommunicandam. 

REsroNsio.  Aotc  bicnnium  aut  cir- 
citcr  fpaifi  fucrunc  iy.at/iculi  mihiattri» 
buti }  quorum  deeimm quintm  iic  habec: 
Opera  irregenitorum  non  pojfe  quidem  piaeere 
Deo.ejft  tamen  eca^tum,  qua  Dem  mo- 
uetur  adgratiam  falietarem  lUitcoinmuni- 
eandam :  (^\xo6  difcrimcu  ctficitvtfufpiccc 
\tn6.artt(uionegatiuamemtJfAmctt'c  :  hiCi 


9im 

rooaa 


reprehendendum  &  ^ir//^0i  conde-  1  fortcabcotcmporc/»^#/«^/r(>jr«j^i,hoc 
idumfit.  Apparctercoillos4</</f//0»«   afiirmauero,  quod  tunc  minusaudaxaut 


goillo 

ifla  aggrauare  errotem  wo\\ii9iC ;  (ed  ncaf- 
fum ;  qiiiapct iftam W<///i<in«mcfFccciaoc 
vt  ncgarc  poHimus  talrquidpiamanobis 
diHum  \cl  cogira/umc(fc  ,  Sc  (imul  iulbm 
dedcranc  cau(am  ipfos  Pelagiana  harefees 
lofimulaodi.  Sic  laquco  capit;it  incauciis 
Tcnator j  qucmnexuiralccri.  Loog^crg6 
rautius  &  tuiiusfcciilcnt^n  cxtii exaggera' 
ttfinem  iftam  impcgiflcnt  nobis  hanefen 
tentiam ,  quam  norunt  Seholaftieif  Theolo- 
^MC^Tc  vfurpatam,&  |)o(lcaimpiugunt«r- 
//VM/»i7.(cdpauloahtcrcnuntiatam  .-  Fa- 
eienti  quod  in  ipjoeft,  Demfaeiet  quod  infe 
eft.  Scd  dc  tum  addcnda  fuilfct  illorum  ex- 


pudenticrhareticm  ncgaui.  Vtuc  reshabet» 
dico  boQos  illos  viros  ncque  fententiai  ne  • 
ftraf  Qoffcncque phrafes  fcirc  quas  vfurpa- 
mus ,  ncque,  vt(cuot,/*n/i/i//7rj/</</win- 
Cciligere:  vodc  mirum  cfl  illos  multumab^ 
errare  k  vero ,  quam fui^  verbu  neftra* fen- 
tentiai  cnuDcianc,aur»»/7r«  verbuaiios fen- 
/«i//,yM«jncmpeatfingunc.  Huiustci  maoi- 
feftum  (peamcn  prxbcoc  in  hoc/irrirMi*;. 
Nara  pnmo  vox  Irrtgtnitorum  dupliciftn- 
yiwaccipj  poccfl.  vcl  vt  illos  notct,  qui »«/- 
lum  Jpiritus  regenerantu  velad  regeneratia- 
nem  tendtntu,  (cw  preparantu  aQiimfenfe- 


r///Tr,adco(|Uc  primoprincipio  regenerMfionit 
piicarit ,  ncmpc,  Dcumidfa^hjtumr*«/i-  I  func  dcfhiuti ,  vcl  vcfiguificcteosqui  r#- 

*  j  najcun-' 


n6 


RESPONSIO  D.  lAC.  ARMINII 


'jlfoc.yts. 


nafeunti4ric  finuuM  M!imSf>iritiu  ftnHi  vcl 
ad prdipttrMtionem  vcl  adipfttm  rtgtncrMienu 
ejftnttnm  pcitiocntcs  >  airamct»  nandum  rt- 
geniti  funt  i  hoc  cft,  co  quidc  addufti  func, 
▼t ptccMta fum  Agntfcant ,  de  iHdeltani ,  libe- 
ftuionem  defiderent  libermtertm  monjlra^ 
rMrjquxrant.attamcn  nondum///>»x'/y/'/- 
ritiu  mftiudi  funt.qua  cAroini  vetus  home 
piortificAturtSc  hemo in  nouam  vitam  rtfer- 
tnMttty opertiiHfiitii. ^A/r;irf potcos clt.  Se- 
cundo,placet  nliquid  Dco,  vcl  vt  initialu 
m3io2(iiniiii(mconuer/i,jniipctx\ncas  ,  vcl 
Yt  cpm  tfftntiafuaperfeiium  t  rtiiamcon- 
uerfo^renatopci^ctiitMm.  SicplacetDee 
eonfejfio ,  qua  quisyi" frigidum .  cecum,pau- 
ferem  ejfe  agnefctt ,  idcoquc  ad  Cliiillum 
conRigic  vt  collyrium ,vejiimenta,aurum 
fihieoemat:  Scplacent  Deoopcnejferuido 
amorepT  o&:(ki.  Vidcatui  Calutnui  lutcr /i- 
morem  initialem  Ac  fiUalem  diftingucns  .•  & 
BetA,  qui  dolorem  contritionemque  ohpecca- 
M.non  ad  i^Onelfentiales  regenerationis]f2i- 
ccs ,  fcd  ad  prtparatoria  pcttiocrc  arbiira- 
tur  i  iufam  veto  regenerationii effentiam  xn 
mortifieatione  Sc  viuificaiione  conftitucos. 
Tertio,  occafioSc  caufaimpMlfiua(^UiDc\i% 
mouetur ,  non  eode  wo;/ofuniuur,  icd  varie, 
Noftro  propofito  fcruicc  fi  duosioces^to- 
tulcro,cz  quorum  collationc  difiinSio  cm\- 
ligctur  noftro  fcopo  cooucnicns  &fuffi- 
cicns.Matth.iS.v.ji..  dicit  Rcx  totumdtbi- 
tum  remifitibi,  quia  rogafii  me.  Gcncf  xi  Y. 
K.  17 .  dicit  Dcus  Abrahamo :  G^andotfui- 
itm  fecifii  rem  hanc ,  quodnonpepercerufilio 
tuo ,  vnico  tuo ,  benedicendo  bentdicam  tibi. 
Qui  hic  difcrimen  non  vidct  impulfionit, 
imo  &  placentia  ,  illum  valdc  carcum  in 
Scripturis  cflc  opoitct.  §^rto .  Salutaris 
gratia  vcl  pto  ipfa /•r/w^i^r^fiflaccipitur, 
Yc\ptofccunda,pr/iuenienteyc\fubftqutntt, 
pro  operante,\c\  pro  ceoperante.ptopulfante 
yc\ aperiente ,  yc\  ingrediente.  Hzcomoia 
hifi  quis  commodc  diftmguat.&  vcrba  fua 
fccundam  iftas  diftioif^ioncs  vfurpct  i  nc- 
ccflccft  vtimpiDgat,&  alios,quorum  fcn- 
ccDtiara  non  beucintclligit ,  impiogcntcs 
Bciat.  Si  vcro  quisillaailigcntcr  intuca- 
cur,  vidcbit  quod  ifiearticulue  futurus  fic 


fenfumi  tx\\x\i\imyctoz  Seripturit  diuetfif^ 
fccundum  alterum. 

Sumatur  vox  irregeniti  pro  co  quiiJM 
rennfcitur  vt  ytnondumrenMtus ,  ptacentia 
pro  initiali ;  impulfio per  modum finali* poti- 
tionu :  & falutarugratia  pro ftcundajubje- 
ijuente,  cooperante,  ingrediente :  &  conftzbic 
bcoc  dici  i  doloremfirium  obpeccaraeofijut 
Deoplacere ,  vt  to  ,fecundum  multitudiKem 
mifericordiarumjuarum ,  moueatura 
tiam  hominipeccatorifaciendam.  Exluicc 
adparcrc  puto,quam  r^M/;  loqucndum  fir» 
vbi  procliuii  c(i  lapfmin  hirefi»,yc\itx  hlre- 
feosjujpenfionem  :  cMiw^cautelanots  omni« 
no  ncgligcntcs  noscilcpco  prudcnriafua» 
dcbcrcDt  cxpcodcrc  fratrcs  noftrt  ,quum 
Qoo  ignorcnt  nobis  plaoiilimc  cooftare. 
quam  ooftra  dida  Jimfir/t  iyiterpretatioiti^ 
imo  6c  ealumntt  fiorcxpolica  Acobnozu. 
Vcrum  ni  multitudinem  articulerum  qaae- 
fiiflcot,  potuiircnt  haoc  &  prarccdcocem 
codcm capitc complcdi:  vt  & fcqucotcm. 

Articvlvs  XVII. 

Dtus  gratiam  funm  ncmini  negabit 
facicnti  quod  in  fc  cft. 

REsroNsio.  Hic  articuliti  ica  prxcc- 
dcntibus  oatura  ncxus  cft ,  vt  c^xxivnum  tx 
tribue  ponit ,  cadcm  opcra  ownes  affirmet; 
qui  vniimnegat ,  &  reltqnos  reitctat :  Potc- 
raot  creo  fupcruacuo  labori  pcpcrciiTc  i  8c 
r^jMm  huiuimodi  /riMm  loco  conueoieotius 
poocre  :  Potefi  homojinegratiiauxiliobone 
aliquidprtfiare,  qnodfipnfiet  Deut  idipfum 
iargiore  gratia  compenfabit  velremunerabi- 
tur.  Vcrumhuiufraodi  articuloCcmpc 
men  falfi  impcgiiTcmus  i  quarc  tutiustuii 
Kquiuocationibuf  ludcrc,  vt  calumniafnyxs 
oon  7quc  facile  omnibus  innotcfcerer. 
Cxtcrum  ad  hunc  artieulum  dicoi  nun- 
quam  nobis  in  mcotcm  vcniflc  iftis  vcrbis 
tMwinconditu  vri,  qax  primo  ftjtim  iniui- 
tu  gratiam  exeludunt  a prineifioeonuerfi»- 
nii.qtura  nos  facimus  fcmpcr  &  vbiquc 
prdcedaueam,cemitantem./ubfequentem,  tc 
eitra quam  oos  nuUam  emnino  benam  aclio- 
nem  ab  hemine  produci  pojfe  aircucramuSj 


ctnfent*»9H4  Sfripturit  fccuodum  vnum    coufquc  vi  ae  Adamt  quidcm  natura  id 

ipfua^ 


AD  XXXI.  ARTICVLOS.  ii/ 


pJltntH  aozilio  tiibucrc  audcamus}  vqJc 
adpaiec  uobis pcr  eslmmniam  hoc imponi. 
5i  idcm  fcntiantfratics,confcnfuscftiri  vc- 
ro  arbitrcntur  AdAmMm  pcrnatMram  citra 


&[im  cft.  D.Korr#w,/.i/f  (juidpiam  dixit,ac 
non prorfm  idem :  ncmpc,  fieripojftvt  Deiu 
M»gos  >tl  oriente  venientesperSpiritMf fnnlii 
internATti  reiielationem ,  »ut  Angilorum  mi- 


fupernMtHralia  potuiflc  legem  fibi  pofstam  \  nijlerium  infiruxerit  de  lefu  ,  quem  venit» 
itnplcrc,  non  vidcnturlongca  ?c/tfg/«abi-  j  bAnt  adoratHm.  lUndvczoprocuUubiot  8e 
rc,quum  ./f«^«/?i«idi<flumjlludfitabipfis  iju.implunmos,  additamenta(\iQZcalumnid, 
fracribusnoftrisrcccpiumi  fupernaturalia  d/-  valdt  audacii  ealumnu  .  impingcnri» 
amijfa.naiuraltAcorruptaejfe,  Vodcfcqui-  quodrcrifimilcnoacftanobisvcl  at^um 
tur  i^uaotuiu  maDntniirMrA//Mm,  tantnm  vclco^/V<uw;77circ. quididicimusaudaciam 
inann{rc/>prt';7//«ad  legemimpltndnm,  poli-  illjmquiduisflrcnucaBirmanc^i ,  quaple- 
xOf  quod  pixmiHum  cfl,  Adamum  pci  na-  ,  tumquc  iuniorcs  &  lis  qai  ignorant  quaa- 
turamfuam  poimlTc  Dceob/emperarf.cixra  ;  tum  nefciaoc ,  laboranc ,  periculi  plcnam 
fr«//4;0Coatra/74rMrii;»difliQgui  fulitain.  cfleiQEcclcfia  Chrifti.  An  veriOmilccfVi 
Dcclaranc  ccrtc  quum  hoc  oobisimpin- 


guotjid  talc  a  fc  itidicari.quod  in  noflrum 
icnrum  cadcrc  poHIti&propterea  non  tan- 
tum  iu  co  vidcrcfc</^;W;///<i/«,quantum 
xcuera  incfl  iAi  articuU ,  aifi  putciit  uihil 
tam  abfurdum  excogicari  poUc  .  cui  oos 
credendo  &  eauntiando  aoa  fimusaccom- 
oiodi,3cparaci.  Nosillum articulnm ta m 
cxxdxmimMi abfurdum ,  vt  oullircrumla- 
crarum  periio  facilc  lUum  aitributuri  fi- 
mus.  Nam  quomodoquisquod  Deogra- 
*«/»  c  ft ,  qu  od  q }  i  1 1  e  prtjnio  falutari  vcl  gra  ■ 
tiA  vlterioris  vcl  vit*  dterna rcoumeiaturus 
cfl,prx(labi c fne auxiliegratit.  dtuiru  f  Ac 
ifle  srticulm  difcrt^  fatis  gratiamprimam 


3ucmpiam  cordatum  di^urum  id  procMl- 
ubio  fieri  in  quamplurimii ,  cuius  oei;»/- 
eumexemplum  producere  poHec  rogatus  ? 
Qupd  nosfarcmurnoo  poffe.  Coocrouer- 
(\x  cnim  obnoziumcritfi pioduxciimus. 
Quemadmodum  idquodZx;/;/^/ii//dcfa- 
lutc  Socratit ,  Arifiidu ,  $c  fimiliumfennc.' 
quos  occcfTc  c(i  pcr  SptritumS.  aut  Angt- 
/wdefaluteinftrudosefrc.  Navt  Scriptu- 
ro/ viderint,&  cx  iisedodlifint,vizcrc  ve- 
rifimilc.Deindc  fi  frarribus  noftris  in  mco- 
rem  vcniflctdidumhoc  Chrifti  Ad.  18.9. 
I  o .  loquere  Paule ,  ne  tacueris ,  etiam  multtu 
efi  mihipopiiius  in  hacvrbe  >  ooo  facilc  no- 
bi$impcrifrcothuncar//VM/Mmiqui  cz  illo 


czdudic  ,  quum  dicit,  factenti  quod  in  fe  j  diflodioicimus,  Dcum  vcibi  fui  prxdica 
eft.  Nam  fi  intciligit  id  ipfumhocfcnfu,  tioncm cztcrnamitiercad populos,qujQ- 
fkcienti  quod potefiper gratiamprimMmiam  .  doipfl  vifumcftfM<i/;//'/Mr/m«/conuertere 
«eUatamfibi,  tum  ncquc«^y«r<//dicjtur  id  |  cx  illis.  rrr/w,ficogic3frcnt& nobisillud 


ipCam,  Dcmpcgratiaprimabetitvttniivl 
leriorem gratiam  Deut largietur ,  acfiatrc 
«kclarant  fe  per  maleuolum  cius,qaod  ad  i 
dcbuic  yfileruiuro,  calum7U4  fidcm  vuluiflc 
conciliaic. 

Artic  V  Lv  s  XVni. 

extcma  Eiiangclii  prxdi- 
carionc  procul  dubio  conucrtit 
«|uiiplunmos4rf(alutarcmChrifti 
<ognmoncm  ,  intereesvbinullaejl 
externs prttdicatio  y  idqueat(t  pcr  in- 
tcrnam  Spiritus  fandti  rcuciatio- 
iicni,4M/Angclorum  miniflciiiuii. 


& 

ARMIN. 


patiirimum  didunn  probari :  Ordtna- 
1  ccnuerfioni4  medium  <^  organum  ejji 
:  dtuint  per  homineifa^amprtdiratio' 
yitsobltgattjHnt.atSpi- 
t.:.    .  j-  ,  -ira  iUi  non adfirinxidr, 

Vtextra.  >^perari  ne^ueat,  quanuo  ipfi 

Vtjumci/rasftteruttumopera  humani.,  ooa 
putafFcnt  nobi5hunc«r//fMWjimpinPca- 
dum,  Ciltcm  nonptocironcohabcndum. 
Nam  quod adprimum:  quodextrafirdiiui- 
riumcd  >  id  in  quampturimis aoa  obtincCi 
fic  cnim  crdinari  rHc  incipcicti  fi6fii- 
cundum,h  vtrbi}  ^eshiii^prddicatit 
fii ordinariii medtupt,  quo fignificatur  clfe 
&  Mli^uodixtraordtnartum,idt{MC  adftipu- 

batc 


[i8 


RESPONSIO  D.  lAC.  ARMINII 


orbe  Chrtjlinnototo,  tum  [inchAreJissc\  er 
Yorn&D  c\\ ,  Dcumctiaro  citrnhoc  thedmm 
Donnullos  conucrtcre  :  cui  ctiam  procul- 


bnic  totM  tifljfra  EccleJi»,itno  vc  arbitror  |  W<(A(quii(iipsuancucrarrau(lcac.  Tgoo- 
'        "  '  rarc  illud  oportct  quid        fit 'uniK/rf^ 

yMm/;i,qui!iocaflirmabit.  An  quis<///i;rrf, 
timtre,  ctlere,  hotJorsreDeum,  otetiire  tffi 
tluhio  2ddi  potTct :  A  eaitn  Juiium  cd  ao  potcfl/n<^/«»quxomniuma(fluum,(^ui 
1/Uus  ^ec  MMdmediumextrAiritincm  (c\\\-    ~  -  - 

cct  faluctur,  t^nivn^ci  humanMm prt.dic»- 
ttonem,  dubiumc^i ,  2averO:diutniibho- 
miaibHS  fa^a  prt.dtc»tio  erdtnartum  me- 
rf>«n»dicincccll'chabcat.  gM^r/o.Quid/f- 
ficuli  aut  erroTii  cttam  iu  lioc  (itum  cfl ,  fi 
quis  dicat  Dcum  tjuamplnrimes ,  hoc  cft* 
aliquttm  multot  >  coaueitcrc  pcr  Spiritus 
faiicit  reitelattonem  internam  aut  Angelo- 
rumminijlerium.modo  id  (imul  ilatuatur» 
ncmincm  conucrti  nifi  pcr  illud  ipfum  | 
iMrbumciaC^ucverhi/enJum,  quod  Dcus  ; 
ferhomtnesnwtuxadpopulos,  quoj  fibi  ad- 
iungctc  ptopofuit.     Metucndum  fottc 
diccnt,DC  fi  populus  cztrinfccus  "joeaio- 
rum  id  crcdat  •  ic^ad\zx.2extemapridica- 
tione ,  illam  reuilationem  internam  aut  An- 
gelt  aUoquium  cxipcdct.  Sanc,  qucmad- 
modum  mctucndum  c(l  nc  pancm  adpofi- 
cumedcrc  nolii.qui  intclligit  hominem  non 
in  pane  folo  viuere ,  /ed  tn  omniverboquod 
txtt  exert  Det.  Sed  dcftnUjOC  tUum  mitmm 
ez  fuis  caufis  czamiDaos  vltcrtus  pro^te- 
<iiar,quo  (ratrcs  noAri  mchacoccafioDC 
proucdlurr'  noW^znudtcittm/apienti/at. 

Articvlvs  XIX- 

Adamum  ancc  lap(um  non  hal/uiffc 
potcftatcm  crcdcncli,7«;4  fitlc  ntn 
erat  opus,ideoque  Deum  non  potutj/e 
nbillo  hdcm  exigere  poft  laplum. 

RsspoNsio.  NiH  DonnuIlorum^MiM/ 
mihi  notus  eirct,  lurarcm  pir  calumntam 
ipfis  iroponi,  quod  hunc  articulum  mihi 
adtribuUDt,  prout  vetba  babcnr.  Econc 
&Dtiam  Adamitm  antilap/umnenhabui/fe 
fote/laiem  tredtndi,  &  qutdtmpropttr  hanc 
CMMNfm,quta  Jide  opusnen /«er//.Quis  igno- 
raciJIud  ApoftoU  :  Ateidintim  ad  Deum 
epertet  crtdtri(rc\  crcdidifTc  )  quod  Deut /it 
(5>  quod/it  rimuntrator  qutrenttbui  ip/um 
Noaatbitror  Yiium  clTc  MabMmetici,  vd 


Deo  ptarftari  podunt  cz  ipfius  volunta* 
tc  ,  cft  prtnciptutn  ScfHndamcntum  f  Am^ 
daxSc Jiohdac{i\\\2calur/jm,t.  Scdarbirror 
addere  illos  voluiftc  .pcitejlattm  credtndt  m 
Chrtjtum  i  ic  fanc  adJi  hoc  ipfumdcbuic. 
Nifi  forte  ita  quis  in(aniit,vt  dicar  fidem 
emnem  in  Deurn  ,  cflc  /idem  tn  Chrijlum, 
pcrfuafus  hoc  argumcoto ,  quia  nunc  nulla 
fit  vera  Jidisin  Deum ,  qua*  non.^it  >n  Chri- 
Jlum.  Difoiuquc,  ajfirmo  Sk  afftnere.proji- 
tter  &  theee  :  Ad/tmum  ante  Lipjutn  nen 
habuijfe  potentiam  cridendi  tn  Chri/lMm^ 
quta /idt  in  Chrtfium  non  erat  opus ,  idaequt 
Deum  non  fotuijfeab  lUoJidimiJlamixigirt 
poji  lap/um  i  hoc,  nimirum  iutc,  quiaAdA- 
muspotentiam  iUam credendi/ua  culpaannt^^ 
Jerat :  qux  cft  fcnicutia  corum ,  qui  hoC^ 
mihi  impingunt  ;  potinf/e  autem  exigert% 
quia  paratus  fuit  dart  iUa  gratit  /ub/idiap 

3UX  necejfaria  crant  &  /ufficientia  ad  cre- 
endum  in  Chri/lutn  ,  idcoquc&.  tpfamfi- 
dim  diicin  Chrt/tMm.  Scdquumcgohic 
tantum  nigim ,  /tairihus  affirmanttbut  in- 
cumbit  prebatie  herumtrtum  .prefo/ittonit, 
fciiicet ,  r4//om4additz  &:  eonclu/ionisiadc 
dcdudx.  Propo/itiocfi  :  Adam habuitanta 
lap/um  peitntiam  credendi  i»  Chrt/lum. 
Ratio  c(\ .  quia /idt  i/la  tUiopMs/utt.  Cen- 
ciH/iotfl:  Ergopotuit  Dtus  lurt ah  lUefidtm 
ifiatntxigertpojUapfuri.  Pr.pi>fiticnimfitk  " 
icpofitam:  Adamush.i  - 
tampotintiMm  crtdtn.tt  .  ,  iw..icct 

tx hjpothtfi EuangtUi,  hoc  c  ft,vt  cgo  lotcr- 
pictotji  Euangiltum  tpfiannunttatumfMi/^ 
/tt  ;  quidam  •v/r  </t/^«iprob.irc  nituur/>^e 
argumtnto.  Quia  quum  ncc  mtntis caectta- 
te,  Bcc  cordts  obdurationt.acc  aJftclMum  per- 
tMrbationt(c[ux  impottntit  crcdcodi  imer- 
JMcaufjcjlaborarcti  fcd  menscffetlueidaic 
voluntof  cum  ajfecitbui  re£}a  ,  potuit  ,  fi 
Euangilium  Dii  fa^fTct  ci  prdnnniiatum , 
clari  vtritatem  illius  vidtrt  camquc  from 
bare,  &  corde illius  bonitatem anipliiit.  Ra^ 
tientm  ilUio  nuo  puto  qucoquain  impre- 

boffirum. 


AD  XXXI.  A 

iMturum, \icoq\ic  illam  ab  ipCistroSMrinon 
pojiub.V  c\in\  tamen  id  diCpicii  u  Adainoji- 
des  in  Chriftum  necejfarianon  fuciicquor- 
fum  illi  collata  fuciit  fotcTUia  credtnti  in 
Chrifium.  Tertii  vero  f^iobandi  necejftliit 
illis  iocumbir,  qoia  fdipfum  cxpit-fle  di- 
cunt ,  &  quidciu  addita  cjuf i ,  qnia  yf)/4- 
mM  ilbm  pottntiAm  fua  <:u\^i3perpeccjttum 
Mmi/erit.  Ego  proptcr  pcrfon*  u  fpc^um 
abftiacbo  ab  iUiui  *rgumenticonfutaiicne, 
non  quia  id  irr(/«/ii^//f  cxiftimim  :quud 
fpcroywtf  r«rn^r«adparitutum.P.iucaq'iX- 
dam  profcram  ad  JententiM,  mei prohatit- 
nem  Primoidpropojltionem.  AdamHmnan 
h/ibuiff»  /inte  lafj  um  potentinm  credendi  in 
Chrifium ,  piobo.  rimo ,  <juia  jruftranem 
fuijfet,  nuUaenim  eratntceJfitiu,nuUa  vtili- 
tai  credtndt  in  Chriftum  :  at  Naturanihil 
fruftra  facit ,  muito  minifi  Deun.  Seaindo, 
ti^itia  Dem  non  potuit  abiUoantepeccatum 
jidem  tn  Chriftum  poftulare,  Kitnfidesin 
Chriftum  cft  m  illum  vt  Saluatoreifj  kpec- 
eatu  :  Jcbct  cigo,  qui  credetin  Chriftum, 
crcdci  c /# ejfepecc-AtJrem  A t  li oc  antequam 
fecearat  AdamHt,^iit ftljum.  Itaqui.  Deu5 
lubi  nJio.ytAdamns  crederetin  Chi iftum, 
1  u  fli  fl  1 1  iJ  1  u  m  credert  mcndacu.  M  o  n  p  ot  u  i  t 
iU'^ur  ia  itBum  pio6iiciilUpotentia:(^iiX 
etiamcadecauG cdfruftranea.  Tertio,Fi- 
disth  Chrif  '  —  '  '  nouamcreatio- 
ntm,<]:i/c>,>       y  nm  ij:iaMedta- 

toreft  tntti  feccfltoreso>DeHm:<\\x:L  dc  cau- 
feiunJifi homo .  imo&  nouitehotnt 
N''.r  i)>:\ir.  i:(£^op(>tentitimcredeH- 
,  nm  yi  pri.nt  tretitioms  hTvnirii 
datim  no  i    iHc  €Utnrto,Fideiin '.  hriftum 
ffAfcnirilurEuafi^eli.i  lex&cEuangelium 
ecujtjnewiCi  .1  opp^nuntur\n  Sci ipiurii  ,\t 
fer  vtrum  jme ftmui  fjiluiiri  neaueat  homvi 
fed  li f*r  legem  U lu ci  u . .  n n o  io digca t  la  1  ua- 
ti fer  Euangeliutn;  Upfr  F.uangelium^\w^\i 
Bcccflc  hahi  t>  tiir  per/egei/j  (jliiati  uoo  po- 
cucrit.  Qa^ergoporcdcxcogitJri  caulij 
ob quam  Dcus  Adamo,CMsa  qno  inprimH' 
Moftatu  antepeteatiim  cx  legalnfaederu  for- 
nnula  agcrc  voluit  3c  c(Mt,pra:tcr  potca- 
tiam  eriiUttdt  in  Deum  luxtalegem ,<:tiim 
fotentinm  credendiEujngelu)  &  i  n  Chriftum 
«iedciic  i  Si  dicaat  vn0m  fuiflc  •andtmpt- 


RTICVLOS.  ii^ 

/<fnrMm.conccdam,fuinca potentit  tocc ge- 
neralifftwa  netione  &  \>ioremotijftmaapti- 
tudine,<\\ix  cft  x'ti mteUi^endi Sc  vclcndi,Sc 
fimiil  communium  omnium^ mentihus im- 
prejfarum  notionum  fcitntia.  Segabo  vcro  (i 
quidpiam  aliud  pra.'tcr  id  ipfumfignificcr. 
SiipiefUia  enim  Dei  Euangelio  reuclata  mul- 
tii  parafangi4  prdceUit  fapientie  per  mundi 
criationem  in  legepatefaH*,.  Ad  rattonem. 
Quia  oftunofuit  Adamum  crederein  Chri- 
fium  tij  ftatu primJiuo.  Hocargomcucum 
nonicfutabit ,  nifi  qiiisdicat  Dcuvnpoten- 
tiam  homini  infundere cuius  nuUmfit  vjw, 
imo  &  nuUw  vfw  cttcpjtefi  .nlfi  KomiQc  ai 
ii7Mmy74/Mmrcdadlo,inqucm  &  Deus  vt- 
tatntincidat.tc  inciderenequitniftperprA- 
uaricationem  mandati  diuini.  L  oq  u  or  a  u  - 
tcm  fcmpcr  de  fotentiacredendiEuangelio 
ty  in  Chrifium ,  diftinfli  coattapotentiam 
credendi  in  Deum  iuxta  legii  prxfcriptum. 
Ad  concluftonem  iodc  dcdu«n.im  quod  attt- 
oct:illam  vnico  tantum  abfurdoox^\\i\3o. 
Si  iu  rc5  funt,  quodhomo/<7;r;}//4//)(-r/- 
deadi  inChrifium  habuerit  inprimjLuofiji- 
/M.quum  illi  fides  inChrifium  non  ejfet  necef- 
faria,  cadcmquc  iUi  ablatafit  pojllapfum, 
quum  illi  cudcm  neceffaria  ejfe  coepit ,  mi- 
lam  illam  cflc  dijpeyifatiauem  Dei  .fapientin 
diuini  eiufque  bomtati  ptotfuf  aduerfam, 
quarum  muouscft  dc prouidcrc 
iis.qui  ipfjram  fubCtimpcrio&  curx  Dc- 
fino  plura  ,  <{Mixdogmatitifiiusahfurditai 
nou  faciltjidtminueniet,afud  iUos  qui  non  ex 
prtiudicatis ,  fedex  Scriplurii  ludicaredidi- 
cerunt.  Addo  nunguam  iUuddogmn  ift  Ec- 
clefia  Chrifii  obtinuiffe ,  a\itpioarticu!tad 
fidemfertinenxe  habuum  fuiflc. 

Kk  t  I  c  V  l  V  s  XX. 

Non  poflc  probari  ex  fatrit  Imerit 
Angclos  nunc  tjfe  conhrmatos  in 
ruoibcu. 

RispoNsio.  Et  huic  articuh  adfpcrfa 
eft  r/i/M/n«/4,quanquam  arbiiror  ab  itetn- 
Jaoii&\im  ,  cxcM//MKiirr«/xo»/mihiillr 
impoairur.  Koa  cnimxr^AM/tdtpfum  r.v 
Sf r/^/Mri* probari  poflc.fcd  qua:fiui)i»#|#- 
t:ir  t^uibiu  Alc  id  srgumeMifex  Scriptura 
R  priba- 


13  o 


RESPONSIO  D.  lAC.  ARMINII 


frohMiarw  tjfetfl^on  ita  fatn  temtrariu«,\t 
<iicam  ex  S cti^tmis proOari nonfcjfe ,Ciii\is 
^ontrsrium  cgo  non  poflum  firmutr  cx 
Scripturis  ecndoccfiuert ,  «iamfi  mihi 
freUtio  (trtitudinem  noo  ingcncraucric. 
Arburari  cnim  AchcOyahostffcf^MX  xApogint 

3uam<juam  ego  id  nequtMm:  qucmadmo- 
um  &  illi» &  cum  quibusmihi  aliquaodo 
fcrmo  cft.fic  dc  fc  fcntiic  dcbcot.quod 
noo  cooiiouo  fitrtpojfe  negem,  quod  Hl*i 
dtfficulterprnjittittrntfirmo.  Namcx  cotto- 
auio  fi-requtntiore ,  cx  eoncionibui  /jumi  h»- 
itnt  ad  populum  dc  illorum  ioT/rm*/**  no- 
titiaSc  Scripturarum iHttlltclu profc;2ibus 
iadicium  ficii  pollc noo  igooraot  ipii.  Vc- 
lim  itaquc  illos  optram  fbijumertprobMidi, 
dc  quo  dubttare  mt  non permtttuxt.  Scio 
amd  Augiifimm  &  4/11  ?*trts dtflatH  An- 
gtlorumicu^(ciitxi ,  dc  illoium  beMitudine 
&  confirmMioiiecotnmmbono ,  decerttiu 
dine,  qua  fciuot  fc  numqu»m defi*tufuo  U 
pfnros.  Nooi  ctiam  Schol»fiicoi  haoc  in  par 
icm  ptopcDdcrc.fcd  quum  ar^umenta  qux 
producuot  examioo,  oon  vidcotur  mihi 
;i7M</r<j^«rhabcrc.  vtaliisidrrr^/^^^nao- 
quam  fitUtarticulutr^  pracfcribctc  mertto  & 
iarcpofTiQt.  LocusMatth.ix. jo.y*i/w«' 
'Vt  Angeli Dei in  ror/o.agit  taotum  dc fimHt- 
tudine  non  nuUndi  ^  vxares  non  ducendr, 
Don  dicit  Angelos  Deem  c<e1o  i»m  cffe  bea- 
tos.  AltcrillcMatth  x%.\o.Angelitorumin 
errliafemper  videtstfaciem  Patrumenjutefi 
inecelu:  oon  loquitur  dc  vifionebeatifita, 
fed  dc  ilU  vifione  qoa  adftantcs  thronoDti 
iujfa  illiui  exjpeclant :  quod  ex  fcirpo  Chrifti 
adparct,  volcntisperfuadcrtnc ^wfc/^rxw- 
lufcandalum ponat,  cai  fuafiooi  facicndx 
kmhAd^eHtti  Dei  non  beAtificun.vciwmad 
iujfa  exctpiendum  paruulu  tfiu  cufioditndu 
comparatus.Locus  Hcb.i  i-  ii-  AcctJftfiM 
i.d  Urufakm  eeeltfttm  &  mj^riadtn  AngeU- 
rum,  id  non  euiocii  ncccHario.  Angelc*ejfe 
nuac  beatos  &  m  bonocenfirmatos ;  quando  • 
quidcm  ad  eiuitatem  iUamroelefiem ctittn 
munc  pcrtiheot  non  heatinec in  bonoconfir- 
mati,  nempc  iUi  firi  dicuntur  ud  tll*m  ctui 
tAwn  cAleJltm  tuctjfijje ,  qoi  adhuc  mfide 
A:>.iulabant,^p*t  tLnigma  videbant.i.Cot. 
i  j .  Bmio      ^^Ktiui.tMnefore  An^ehi  in' 


^eliciore  eonditiont  quam  animtfinf  piorum 
lam  beatttate  cum  Chrijlo     apud  C  hrifiutm 
fiuentti,tsoti  fttingit:  Nam  AngelifuntMd- 
minifiratorii  Spiritm  infalutemiUorum  qui 
htLredes  eruntfalufunttrn* :  quod  ipfoiuio 
ftruitiHm  durabit  ad  fintm  huimfecMli: 
quum  ioictca  illi  qui  in  Domioo  obierunt 
quitfcMttalab^ibttsfiui.  Apoc.14.  Ncquc 
/tfr/icr  cft  illa ,  qua  dicitur  Angtksdtn  bono 
co>ifirmatinonfunt,poJfeexcidere.ScfToptcT- 
ca  fcmpcr  neccflc  clVc,  vt  metu  torqutantur 
UpfiufuitC^wi  accidcrc  potcft:8:  taoto  m»- 
itremetu,  quaoto  cUrtue  cogoofcuot, ia 
qHod  maUm  iocidcriot  Angtlt  apoftata. 
Nam  eerti  c(tc  pofluot  de  ftabtlit.ue  fuai 
ncmpc  forc  Tt  non  «xcidant  ,  quamqaam 
ncc  btati  fiot  occ  i»  ieno confirmati eoufque 
vt  »0»  pojfint  excidere:  vcl  certitudine  tal* 
ux  omncm  dubitationem  &  metum  ex  - '• 


dtt,sc\talt,  csMxmetum  anxtumitt{^^ 
dolort  tfi  excfudat.confifiat  vcro  cwmtimore 
&  tremore,quofaUtem  operariiubtmur,  qui 
dc  falute  nofira  certitudintm  fidti  liaherc 
dicimur.  Scd  quid  opus  iogrcdi  in  ifiarn 
dijputationem,  qua:  ncquc  exScripturu  oUl 
difficulter  dccidi  potcft.A:  dcci(^ivt ilttaterrt 
oobis  ixiguam  adfctct  >  Id  poiius  ftudca- 
tnuistiatn  voUntatcmDeifacientesiqtiem- 
admodum  Angelifaciunt  in  ccelo,  aliquando 
beatitatis  tatmi  cum  i&uparticipts  tjftpofi- 
mt4t :  prxfcrtim  quum/<i«f4admodum  de 
Angtlorum  fiatu  nobis  pctfcripta  fint,  k 
fide  accipicnda  mandata. 

Et  hxc  cft  rcfpoofio  irea  ad  vtgmtt/nc 
resarticulos^ixntnmthifoii  t  pamm  ctum 
D.  J5orr«adtributos  .  \ni\mh\x% KuUmeft, 
cuius  <ontrArtum  fit  ab  EccltjU  Cail 
cicdham  8c  pto articulofideihihiiMvn  . 
awi/ivcroitaluntcomparati  ,  vicontrariA. 
jllorum  nouitattm  fapiant  Si faljitatem  te~ 
dolcanrrprancrquam  quod  piciiquc/^rr  f*- 
iHmniamnobii  funt  imporiti.Piogrcdiorad 
confiderattouem  vndtctm  fcqucntium,Tt  \  i- 
dcam .  an  felicim  tc  iudtciofiui  in  ilhs  tum 
mihtimpingendtt.iuvn  errori\d  hArtfidtpu- 
tanduCiat  vcrfari  Dc\ii*f'tntem&  manurr* 
dirigat .  tt  cum  veritati  coniunfta  benA 
conjcitmii  piofcrami  ad  fratruin  meorum 
quiiftfnli  tranqHillitatem» 


AD  XXXI.  ARTICVLOS. 


Articvivs  I. 
Nouum  >H;trcticum  ,S.ibeIlianum, 
tnib  hhi'\)hcm\\n\clfedicere  Filmm 
Dcieflc  At/V^cv.folum^niw  Pa- 
trcm  ejft  xviiyiov .  non  autcm  Fi- 
lium  &  Spinmmrandam. 
Responsio.  GjiHMto  cum  ti/tu>r€  ,  8c 
<juam  folicit» confeieHtia do^m»  \  \\ud  fubli- 
jne  dc  Trinttmt  perfonArum  tra^lcm  ,  no- 
taDt  plcnquc  qui  mc  norunt :  quam  aoa 
dclcftcr  neuiuphraftStScrtfturt.  Crorthodo- 
XA  Mtiquitiui  incoghitas  in  hoc  articulo 
explicando  aui^xff^rfflrcipfc,  autabaliis 
Mxcogitatat  vfuipatc ,  tota  mca  doccndi  ra- 
lio  dcmondrac :  quam  cciam  lubcns  (cram 
Jicmlojuentei,modo  fenfum  probum  in  cc  n- 
diXiX. ,i.c(izhnax\ii  auditcres mtt :  quz  prx- 
mitto  nc  quts  putct  me  de  voct  ifta  litem 
quAfiiffi aliu mouert ,  qui  iftam  vfurparanc. 
Vcrum  quum  io  di^utatione quitd^  ooa 
TOodo  voxtlUScA  ^/ew/W.qucm  cgo  ert- 
do  Sc  fcio  toti  anttquitatt,  \mo  dveritnti 
Scripturarum  cflc  cpntrArium,  mwdUtu  ic 
fiiienter  a  quodam  iuuene  dcfcndcrecur, 
oon  Racjentenli*  verioru  fcria  improba/io- 
ne,co3i&ai cxplicui,qutd  dc  vocf  Sc  dcfen- 
fu  vocit  fcotircm.  Vocemdlxi  in  Scripturu 
non  contincxi ,  actamcn quia zhorthodoxii 
cflct  vfurpata ,  luraab  Efnphamohxtcf.69. 
cum  a  nonauUii  nofirifecMltdoHoribui ,  mc 
illam  non  rettcere ,  modo  refle  accipiatur. 
D«^//fiautcm y>»/«accipi  poflc  luxta  Etjf- 
#ii«i»,vtTelfignificct^i'V*rea£  feipfoDttu 
*fi ,  vcl  qui  m  ft  Detu  cli :  illo fenfu  dixi  vo- 
ccm  tolerari  pojfe  ,  boc  fenju  contraiunirt 
Scripturii  (y>  orthodoxn  vttufiati.  Quum 
vcro  vrgcrcc  Opponem  hocpofiremo fenfm  fc 
'Vcc*wacc«pcrc.  &  Chrtfium  reNtrazilc  o^C- 
■rijitt  id  cfl,  Deumafeipjo,  qm  cJfeHtiac^m- 
dcm  habcax  communtm  cum  Patrt,2ta  Va- 
tre  non  communicatam ,  Sa  co  fidcncius  id 
diccrct,quiafcirct  Icinco  D.TreJcattump. 
m.  hAbcic  aljetuienttm  ,zt  c\i\\iiinfii/uxto- 
ne  ctiam  fintentiam  «/liunhaunirc  vidcba- 
tuc ;  dixi  »0M4mcflc  illam  fentcntiam,vett- 
ribui  inauJttam  &  incognitam  wimCricu 
tiimLafinu:  imo  vcro  rigtdeexaminatam 


eflc  hdreticam ,  Sc  SabtQitrti  fmttntu  afii  • 
ncm :  qnx  faic ,  Fiiium  8c  Patrem  nonejfe 
dtfiiniiai  perfonat ,  fcd  vnam  ptrfonam  di- 
uerfii  nomintbiu  appcllatam.   Addtdi  tc 
prorfus  contrariam  htrefiv  ex  iltaftnttntia 
dcduci  pofle,  ncmpc  FiliHm  ic  Vatrtm  eflc 
duMdiutrfatptrfonai,  icduei  Deoscotlate- 
ratm  quod  bUjphemum  cf\.  i'robaui  bre- 
uiter  hifcc  argumcntis.  Primo,  A  fe,  vel 
quod  mclius  c{i,a  nullo  ejfe ,  ejl pr.^prium 
perjoni  Patrit,     Filiuiefi afe  vc\pot'Usit 
nullo ,ci^o  Fitiw efi  Pater.  Hoc  Sabellia- 
numc^.  Secundo ,Si Piliushibcz effentiam 
cum  PairecommunemCcdnoncommunica- 
tam  k  PatrttC^  Patri collatiratu ,  8c  pro- 
ficrc2  duo  D/i  .-quaadoquidcm  tota  anti^ 
quitat  vnitatem  effentu  in  trittu  diJlinHu 
ptrfonis  vnica  hac  cxplicacioocdcfcnditSc 
(aJuauit ,  quod  FiUm  habcat  ejftntiamean- 
detn  ttumtro  k  Pa/re  fibi  commuuieatam . 
Sptritut  fanHus  vcro  ipjameandema  Patre 
^Fiiio.  Hjccfmttumccmporisa mcalla- 
ca  cxpUcacio  ,  in  qua  ctiamnum  perljdo; 
£t  dico  mc  in  co  Scripturai  habere  mihi 
ajfentientes,  6c  totam  antiquitatem ,  Grtcam 
Latinam  Ecclefiam.  Mirum  crgo  fratrtt 
nofirosid  aufos  fuiflc  mihi  tanquam  ^rrtf- 
x;««M»impiogcrc  lo  quo  tamcn  non fyncert 
&ciuot,quum  voctm  «mJW^*'  noo  cxpli- 
cant,  cius  amOiguitattm  collcndo  :  quod 
omnipo facicndum fuic,  acquisputcc mc 
omni  feaju  ncgaic  •  Filium  ejje  cut-n)t$f ,  8c 
proptctca  non  ejfe  vtre  Deum  :  quod  co 
nrugis  ipds  facicndum  fuit ,  quia  fciunt  me 
fcmpci  dilHoxiflc  ipfos  ftnfus,  6c  vnum  ad- 
mififlc»  4/r«rMm rcieciirc.  Qazrcsquum 
ita  habcat,  poflcm  limplicitcr  hune  arti- 
CM/Mmmendactiarguere  4  proptcrcaquoi 
atiquo  ftnju  fatcor  Fitium  ejfe  eu/-n')fp ,  ct- 
um  Spiritum fanSuin 6c  noaPatrem folum. 
Cxccium  iuflificandx  tili  phrafi  Sc  fcn- 
tcatia;  dicunc ,  quum  Fil/Hs  dicicur  cfle 
kfe  Dtus  ,tatic  hocfenfu  Acc\^\cad\xvc\  cflc, 
quod  tffeniia  c^\iiti\  Fitius habet  afeipfafit, 
hoc  c(t,a  nulto.  Fiiium caim  conftderan- 
dum  cflc  qua  Dtus  ifi      qua  Filius :  qua 
Dtus ,  cflc  a feipfo,  qua  Fitius,  crtc  a  Patrcj. 
Vcl  in  Filio  coof)dcr.iri  duo, effentiM  &  r*//i- 
tionem:Ccc\iodu  effcntta  c(U-  ajoutlo  velmfe^ 
R    t  fccua- 


RESPONSIO  D 

rccundum  relMtionrm  cfCci  Patn.  Scdrc- 
rpoadco  I  Primo ,  non  poirc  illo  modo  cx- 
cutkii  illum  ,  quidicitFi7//ymhabcrcqiii- 
<icm  tjftntiam  cum  P4tre  communem ,  lcd 
nnnecmmnntcMAm  t  nifiim^rff^ri;  loqucn- 
do  Secun//o,non  edc  idcm, Ejfenttsm  qu*m 
Filitts  hshet  efle  i  nu Uc, &  Ttltum.qHi  tjfett' 
ti/imhAbtt,tfftknutio.  Ttlttttcaim  nomch 
fetfoni  c(l  I  quar  reUticnem  habct  ad  Pa- 
trem .  &  propteica  (loc  illareUtione  ncquc 
dchoiri  ncquc coundcraii  poccfl ;  Ejfentia 
ircro4/yo/i»f«/wquidcft.&  hicduohi  intcr 
fc  coniparata  liint,  sieffenti» Fiiii dtfinitio- 
^em  non  iagrcdiatur  nifi  in  obliquo  eafu: 
oempc  FiUitt  ifl,  qui  ejfentiam  diutnttm htt- 
ettjioia  PAtrt communicatam: quod idcm 
cft>atqnc  Ftliui  eji  qui  a  PAtregcfiituscJl. 
Gtnerareeami  cft  ejfentiam  communicMrt^. 
Tcrtio.  RcJpeiiusiWi  duo ,  ^UM  Derit  6c  ^ua 
Ftlists,  non  taniiemmici  lc hibcniaffeiiio- 
fis/n  vd  relationem.t^uim  h^hcm hticdu0,ik 
ffjelaniiUoep.Sci  Patreep,  vcl,«y*,feu 
,i nuUc  habert  fffentiam ,  (jr- a  Patrehabere: 
quod  duplici  raiionc  cuidcDtiflimacom- 
movSito-Pritriacik.DcMsic  Filius^Mntcen- 
ftatanea  Sc  fuhordinata;  aa  m  Filius  cf\Deus: 
a  nuUe  vero  effety-ab  aiio  effe ,  a  nuUo  habere 
tffentiam  (jyab  alio  habert ,  funt  ofpofita ,  ic 
dttodtmdici  non  poflunt.  Stcunda,  in  tUa 
coUat tone  noa  conkuintUT apte <^ux  confc- 
ccoda  fuot ,  ncc[acfingal*ifut4paraUelit  tc 
nr»tz«'i  opponuntur.  tixmbitternaconfx- 
deranda  fuot.  ncmpc,  Deumejft,  Patrem 
ejfe;6cejffntiamdtuinam  habtreiUam  a  nul- 
lo,f^haberea  Patre.Syfieccha  fuot  &  paral- 
leia,  ptimo,  Deiim  efje  ^  ejftntiam  diutnam 
habere.^ccnQdo,PatremefftcrhabtreiUati» 
anuUo  :  Tcrtio,  Fiiiumtffe ^habertiUam 
a  Patre.  Scd  in  ceUatione,<^U2m  facit  iIUcx- 
plicatio,  hxc  tanqu.ini/'«r«//f/>»crunt  po- 
lita  .•  Deum  ejft  8c  tjfenttam  a  nuUo  habtrt : 
quod  (i  reciefit.tumAut Jolu*  Patcr  Deuieji, 
aut  tresfunt dit coUaieraies.  A bfit  j ut cm  v t 
iisqui  dicuatF«/i«f»cnc       *ro»,  hoccfl, 
M  fe  Deum  ,  illam  fcntcnriam  impin(>am. 
Scio  rnim  tllos  kWt^mndo  commodete  cx- 
Prafathne  P^'^*"^^  •       'J^*'-'  exflicatio pbrafi  ipfi  nen 
in  Dialjtai  f^tt*"''"  Quadccaulacciam  BexjtCalm- 
Atbanap.        '^^**/**»  apcrtc  coufcITus.  quod  dtjcri- 


.  lAC.  ARMINII 

nien  particularum.a  fet^perfe,non  ita  firiBe 
obferuauerit.  dizi  tantum  ,  quid  cz  ifiit 
phrajibm  tt  fenteotia phrafibiu  ijlu  conuc- 
nienrc  fcquatur,  &  proptcrca  iphrafibitt 
huiufmodt  abdincadum  ctrc.  Abdincoi 
probationibus,  quas  plurimas  exScripturit 
&  Piim^iM adfcrrepofTcm  ;  &  C\  ncccilitas 
poflulctiflatimproducamj  habco  cairoiU 
tasa  multisaonis  io  promptu. 

Ejfe  ah  Aterno- -  Deu«- •  -Habtns  ejfentiam 

diuinam. 

AntiUoefft  Pater—  Habenseffentiam 

dtutr  '  '  y.uUo, 
y<>/    .  i.afe. 

A  Tatrttffi—-Filim—Hahens  tfftntiam 

diuinjim  «  Patrt. 

Hic  ytctus  c(k paraUelifmu^ ,S£  qui.fi  vllo 
modo  iouctratut  rel  tranfponatur  ,  in  ht- 
r«/7/;iociditur:adco  vcmirci  fi.itribus  con- 
fultum  Tifum,Tt  huius  rci  vUammentie- 
nem  faccrcnt  ,  a  qua  re^iue  8c  prudentiui 
abilmuiflcut,  fi  aqua  trntiva  illam  peofi- 
talTcac. 

Articvlvs  II. 

Summam  bl.irphcmiam  tffi  dicere 

Dcum  t^e  libcrc  bonum. 

Responsio.  £t  hic  propria  fua  dcdc- 
cora.ipciiunt ,  quibus  prrmc  licuitTct  cHc 
6c  m.-incrc  fepultis  :  verum  quia  &huius 
ret  mtmoritim  rcfricanc,  dicam  quomodo 
habcat.  Uif^'Utatum  e(t  an  necejfttaa  ic  li- 
bertiu  cuufqnc  intcr  (c  conciliari  poninr» 
vt  aliquis  dui  pcflit  necejfar lo iiberev- 
num  eundemque  efe!iumprodMcere,voc\hxk% 
ifiis proprie  wxtifxns Jlriflai dtfiMttiontsV" 
futp.«tts,  qnz  hxfunt  .•  Necejfariea^iteffi- 
citni,t^n\pefiti>  omnibksadagendumrfn'-  ifi- 
tiinonpotrfl non  agere  vcl  aHienifuA- 
pendere.  Liitri agit  tfficitns.quip  jfitu  viuni- 
Lus  ad  agendtim  rcquifittipetejl  non  agercutl 
aiiienl juam fujpendere.  Ego  dixi  idfiert  non 
pejfe  Dixfrunt  aliifieripojfe,  i  d  q  0c  t  ii  h  u  n  c 
fiacm  >c  (labilircnt  <i!o;mii  .  quo  dicituc 
Adamui  iihtre  q<ndcm ,  fcd  tamcn  neciffa- 
ri.  ^cccJiiiC-.iibere  rejptciu  fuiipjiu}  3t  Iccua- 
«■lum  naturam  fuam;  ntceffartoreJpeHMdt- 
cretidikini.  EgoiIlam#Jty/iV4/«flm ,  ooa 

admtfi. 


AD  XXXI.  A 

><Imif!.r<rd  Sji,nectffarium  fjr  Hherum  non 
^e/petiibifi.Ced  tntegrUeffentiu  difFcrrc.quc- 
aHm  o  d  u  m  ,nccej]tttu     contingfntia,  v  c  I 
eejfA rium contingtns ,  quarquudiuidunc 
$ot/tm  entks  MmplitHdinem  ,  eoincidere  non 
poflunt:  oon  magisquam  finitMm  tnfint- 
tum.  Lihertai3i\Mzn\  ad  eontingentiamfct 
tincr.  Vthinc me»m  fententiam  iofringe* 
rcoti  attuletutic inftaruiam ,  fcu exemplHm, 
ID  quo  necejfitai       libertas  concurrertnt, 
Dcntpc  Deum .  qui    nectJfMrto  (jf  lihere  ho- 
nmefi.  Qaodiprum^ii?Mmita  vebemca- 
ler  mihidijp!ieuie,yt  diccrem  nonproeulab- 
tjfe  i  hlajphemia:  '\r\  ^wActiam  nunc  fenten- 
n<fium:&  paucisfic  probo  falfiiatem  ,  ab- 
furditatem,  &  itifalfitate  hlaiphemiam .  1 1  la  m . 
Qui  naturali necejfitate  &  (ecuodum^yi»i 
ejfenttam     :$aturam  fuam  totam  bonmeff, 
imo  ipjum  bonum,JummHm  bonum.primum 
horutm ,  a  quo  omne  bonum  ,  per  quem  omne 
honum,in  tjuo  omne  bonum,  ^  cuitttpartici- 
patient qut.cun^  boni  quid hahent,hona funt, 
magifquc  vcl  mious^<j«i»  ,  prout  ipft  pio- 
pioraaucrcmotiorafuoc ,  illt  nonefflibere 
hontte :  cft  cnim  contradictns in  mdiicio ,  fcu 
eppojttum iQ  appcfito.  Dtu4 autem  efl  natura- 
tinecejfttatt ,  lccuudum  naturam  totam^ 
tffentiam  honui ,  ipfum  fummum ,  primum 
honum:  a  quo,ptr  quem .  in  tjuo  omne  bonum, 
&c.  Etgo  Deiis non eff libere honttt.  lUam. 
Libertoi  efi  affecfm  voluntatu  diuin4.,non  ef- 
fentia ,  nen  inteUeHus ,  non potentta:  i  d  e  oqu  c 
nonnatura  ditunt  in  rua/<>r4/r/4/ccourtdc- 
tatac:&  quidem  cfft^m^voiuntatit,  fccuadu 
qucmfertur  io  obitSum  Monprimmn  ,  n»n 
adaquatum  ,  mliud  ahipfoDto,q\ii8cpto- 
ptcrca  pofieri^r  efi  erdtne affeiiwvotuittatu, 
Tccundum  qucm  fcicur  Dem  in  chieSum 
fropriumprimum     adiquatum ,  quod  ipfe 
9fi.  BonitM  vero  eft  afft0m  totim  natura 
diuiiu ,  ejfenti*. ,  'vita.inteliecim,  'VoIutUatit, 
fetentta,  &  c.  £ rgo  Dem  non  efl  liherehonmt 
hoc  e(l ,  non  efi  bonmptr  modum  lihtrtatu, 
Ccdnaturalunectjjitatii.  Addo,de  nuUa  re 
iortrum  natura  d\cipo({ci  quodfit  lihtre^ 
ycl  quodHi  hocvcl  iUudlihere,  nctom  qui- 
dcin  quum  homo  \d  quodeR,fa3m  efl  t per 
aSiontimlihtra  'voluntatt  profeBas  ;  vt  nc- 
Aodkitur  doHut  lihere,  quaoquam  rrWi- 


RTJCVLOS.  X3J 

tionemdbi  comparauic  ftudio  a  liheravo 

luntatepiofc^io.BlaJphemiamididiAoiti- 

cllc  probo.  Qaia  fi Dem lihete  honusefi  ( id 

c(i,nonper  naturam,Q>naturaUm  nieeffita- 

tem)^oici\  ejfe  Ycl  fieri  »oB^<»»«ri  .  quemad- 

modum  quod  quid //iwfuw/r ,  poccft  n»n 

veUe  i  quod  c^\i\i Iihereagtt ,  ^ox.c^nonage- 

r#.  Coofidcrctur  difputatio  itiici  ?atres(jjf 

EunomiumciiiCi^ucaJfeelaf :  qui  conabicnt 

probarc  F///M/»oon  cticgcnitum  ex  Patre 

ahiterno  ,  quta  ?4/»rijlum  accvolensnc- 

quc        gcouifrcc:  fcdrefcrcbaota  Cjtt//- 

h,  BafihoS^^IiistcCfonrum:  PatremncqMc  CjfriUui 

voltnttm  oc(\uc noltntem ,  hoc  cft,  non  vo-  Thefi  contta 

luntatt,  fcd  »«rMr4 geouiflc  Fnium.  AHio-  Hara.Iib.l. 

nemgtnerandi  noo  elTe  avoluntate  t(cd  a  eap.%, 

nA/Mr4.  Si dicanc  ,  DeMmctiam//^rrf  pofTe 

dici  bonum  ,  quianoo  f\t  coacie bonus  :  Rc- 

fpoudco,  non  w^odo  coa^ionem,  fcdc^»4- 

turam  rcpugnarc  libertati  :  (^  vtrumque 

tum  naturam  tum  coaiitonem  cflc  caolam 

inttgram,  tctalem ,  (y>fufficitnttm»d  exclu- 

dendam//^#r/4///».'Qcquc  (rquitur,  coa/?'^ 

Don  cxcladK//i>«r/4/r/»ab  ifta  re ,  er^o  illa 

rcsidquodcft./firrrf/?.    Lapu  oootcrtut 

dcoifam  ptr  coadionem.c  rgo  per  Iihertaiem: 

Homoaotx  vult  ftltcitattmjuam  coaBt,ct^o 

vulc  illam  libtrt  Indigoa  fuot  ifta  qux  a 

viris  obiiciautur:&  quibus  refutaodis  tcm- 

pui  &  otium  impcndam.  Sic  crgo  Patrcs 

mciito  blajphcmiam  impc^cruot  diceoti- 

bus ,  Patrtm  voluntatefua icn  voltnttm  gc- 

ouiflc  Ttltum ,  quiaiode  rcqucretui  habtre 

prtncipium  tnfiar  creaturarum  ;  quanto  ae- 

<juitis  imptogitUT  blajphemia  diceotibus, 

l}eum  iihere  ejfe  henum:  quum  It  (it  honus  li- 

here,  ctiam  (cipfum  Ithertcognofcat.amet.8c 

omai^  potio  licerefactat  ,  cttamquum  Fi- 

/iM»jgiguit,&  SpiritumCpiut. 

Akticvlvs  III. 

Sdpe  fieri  vt  crcatiira  non  omnino  in 
nialoobc}ui'aca,a<5tum,^ai4  pcc- 
caro  '.'w/ir,  pitrarc  nolii :  nifi 
argiitnenus  t|uiL»ufclam  &  occa- 
ficnibus  ,  qut  velut  mcitamcnta 
/(/»r4</iUumpatran<ium,  obiccflis:  4 


t34  RESPONSIO  D.  lAC.  ARMINII 


tjltw  quojue  obic(fkionis  adtiiini- 
l>ntioncir.  penes  Dci  proiiidcn- 
u.\ni  cllc ,  qui  mcitamcnt.iirtii  ob- 
iicif ,  Yt  opus  fuiun  per  adliim  crca- 
tutx  ijjiitst. 

REsroKsio.  Nift  quidatn  nimia  libi- 
dioc  catpcodi  cajquzamc  proficilcuotui, 


tJi,  «ct*fiones ,  incitnmtntM ,  ^  trrh»- 
mc)tt»3iimc}t4m,^M\petCAto\\X[x{\\x%y^lltzvi- 
dum  diipcnia(,iM0f  poiui yfn»!  colque  ncc 
collMttrnlcfi  hoc  cii:,parKer  intcncosinequc 
ar^aiotctrccuDiuodiouc  acxo&  :  vcium 
quorum  vnum  prtmo  ^  praprtt  p*r  Jk 
iutcDdit  Deus,  ncmpc  ixploratiorttm  crtm- 
tnra.Sc  quorum  4//«rH/n, ncmpc,  vtptr  «- 
ciMm  crt»tnr*juum  (rpm  efficiMt.txoa  inccn- 


adRom  c.f.  incitarcniur  ,  nunquam  faoc  in  animum  |  dit  niii  poftquam  pixuidit  crtMurMm  ifiu 


tnitlMner-  fuum  induxiflcnt  liic  mihi  molcltj.im  fa 
bM:dtcttmi'  cctTcrc.  Quod  iplum  umcn  ipfis  iguo- 
hi  qutd  nd-  fcercm  ranquam  veritMtit  rigtdit  jtut- 
huccontjue-  rn  ex/tminatortbtn,U  modo  fyntereCl'  cttrM 
ritur^fol.  cAlumniMm  qujc  a  mzdtd»  vcl  fcrtf  ta  iunt 
4q6.1.  rccitarcnt;  hoc  eftj  mt/tdtdn,  ac(\wc  Adden- 
^ft!  '  Dcits  do aec^ac  demendo  ncquc  mutMndo  aut  ptr- 
tUftru.:  ho ■  uerft interpretMnJo  cotTumptxcnt.  At  vi- 
mines  fuo  ('tcntur  vlqucadcouonnuUi  cllc  calumniM 
auxiliciejifs  atfucti ,  vt  ctiam  vbiapcrtc  dc  illa  conuioci 
riUnqttit  <«poiruut,illamtaracnx»m>ff»//  firucrc  ooo 
tMmdepra'  vctcantor.  Cuiusrciexcmplummboci/yi» 
uMtoj:atu,fi  articuUpizhcat  luculcntum.Nam  qua:c- 
fofienobtt-  go  ia  Thcfibus  dc  EffxcacitMte  lufiiiiA 
ctrttoccM-  rrouidtntix  Dtiinmalo,iaao  i6of.  mcnfc 
funts.qui-  Af/i#odifputatis ,  Thcii  if.pofui  .hiccitan- 
bus animMS  tur,at mutile CT omiffis m.quz  omniaicMlu- 
irritMttir»  mniMpotentrrvindiearepoJfunt.  Sic  cnim 
M£Mri  non  habcni  vpri« thefeos  i  f .  ^um  vtro  aSut, 
pottJl,e(J't  cU quanqua potentiM^voluntaticrtatMrMptr- 
tUtquo  modomtffm.pottJlMti  tamtn  tiufdtm  Mdtmtm fitptr 
non tamcn  ItgitlMtiontm.iypropttrtA ftptnumerofutHri 
proprie  CMU-fit,vt creaturanonomninoinmMhebdurMta, 
fMm  erum-  a3um,  quiMptccMto  iiinclmfit  ,patrartnoht, 
pentiumM-  nifi  Mrgumtntis  quibMfd/tm  fjf  occMfienibui, 
Hionum.  quMvelutineitMmentafuntadiUum  patran- 
dnmiobienw.  i'!-"-  'u  queobitHiomtadmi- 
nifirattopents  i  .  Untiam  tfi,  qui  irri- 

ttmtnta  ifia  obiicit  tum  vt  exploret,  a»  crta- 
furamptccMndo  abfifiert vtlit ,  etinm  irriiM- 
menttt  incitntM ,  quandoquidi  txigitn  Uttt  »b  - 
fiinentuttvbiillMabfunt  i  tnmvt,ficrtMtura 
vtlit  ineitMmentu  ctdtrt,  lUt fuum  oput perM- 
liumcrtaturt  f^"  ■  •  !  Izc  vctba  mcafunt: 
fixquibusi//^^  ../,quz4/)/4  videban- 
CUC CAlumnu firuend^i.tMvcio omifirunt ,  & 
dcmcdioabituIctuni,quz  CMlumniam  ma- 
j  nifcfkifllmc/ro</«i»/  ^f<)»y«/4«r.Bgo  cnim 

ndminifirntioni*  ifiiMt ,  qua  Dcus  argumen- 


incitamentia  nonobfiituram,ftdccJfurMm,\d- 
^viclibera  volMntMteJuMcootii  mMndatum 
Dcu^Modftqnidtbtbat  (ypettrat :  reicdlis 
6c  rcpudtaris  incitamentu  lilis  o>  irritamt' 
tu  argumtntorum  ^  occMjionum  ■  Articulus 
vcro  lilc  Uc  mca  v  ci  ba  propon]r,atquc  d  A- 
{\xm  pcjlrtmumfintm Jolum  o»  ptr yriotcn- 
dcuum  Dcumfcciiicm  i  omittens^a\\xcxJic 
primttm  iUum  :  tudc  omittens  i.onditiorum 
prMMi4tm,i\xb  qua  DcxxipoJirttnum  fintm  ld- 
tc di t  pc r  4<f7j<  crtatnrt., o c c , vbi  creaturn 
vull  ijln  tncitamentu  cedere.DupIex  crgo  cft 
i/i4f*/«/fl»/^.  hoifum  inucota  ,  vtcxhifce 
mcis  didis  cooclodcrctur  Dtum  nMtho- 
rempeccatiiimeponi  .  quod  nupci  qMidnm 
ooncil  vcritiiscx  lihsiplis  vcrbis  inpuhti* 
ca  conciont  citatis  aductlus  mc  concludccc: 
Scd  pct  calumniam,  vt  lam  paucis  doccbo. 
Ratto ,  pcr  quam  cx  ifiu  vcrbis,  quz  cx  meie 
thtfibuiia  ilio  arttculo  ciiat*  luut ,  corubtdi 
poteji,  Dtum  ejfe  authcrem peccati  >  quoil« 
creaturaiDcofctargHMenta  occnfiomi 
/»(i/A/4patratur,voiucilc  /ri^/excft}  i/iM» 
(\\xoA  Dcus/>rxnjctntcudarpcr  a^um  crtn- 
ture ,  qui/j»p peccato  ab  ilb  pacrari  Dcquir> 
opusjuum  tfficcrc:  quod  in  diipltcemDc\ pre,- 
cijam  intcotiOQcm  tcfoluitur ,  quai  um  vnn 
cil,qua  prMcife  intcodit  hoc  fuum  optu  effice- 
rt: nittra  qua /r^riyf  iatca dit  illMd  opitt floa 
nili  fct  aclum  creaturd  efficere,  c^mfintpic- 
cato n ct eatura pniiti  ncquit.  l/ilttraratin 
cn,quodm«.  «r«  ^ci  obttBionem  iftorum 
tncitameutiirum  (y  irrttamenterMm  tntttntn 
ad  aclum  illum p.urandMm ,  nonpojfit  nen n- 
clum illum pMlrare,  hoc  cl\.pojitaii\i  incitn- 
tiont  tttit  non  pojjit  Jufpendere  aclMtn  illMm, 
pcr  qucni  Dpwiutciidit  efficcrecpttt  fuum, 
lccu>poHctDcus/rw//r«r/  inicntiooc  fua: 
vodc  aaluiur  ternn  ratio  cx  iftis  duabus 

cifut- 


At)  XXXI.  ARTICVLOS. 


^exfurgeoSiqtioc]  Dcut iorcndac  per  ilUin- 
crementAcreatnmfmmouere  ad  /tiSiiim  >  qui 
peccMo  iun/Jui  e(l  ,  fMtrfmJHm,  hoc  cft  i  ad 
pecc»ndum.Ei\\<^c<\\iiizn\  omoia vidcnnir 
nlt(jun  prob»hibtHtt  concladi  cx  Tcrbis  fit 
poficis ,vc in arftcuUCual rccicaca,  propccr- 
ca  quod  iihus  admintjiraiionii  ^  oltenionit 
'vnushic  & prtcipuuijmu ftacuatocvc  I>eHs 
peranum  creaturt  oput  fuum  efficiat.  Scd 
verbailU  quxcgo  injerut  &  illi  onitferHtjt, 
occxjmioi  triplicnlU  rattoni,  Qi^totumobie- 
liamtntMm\\\\i\no\x\ivn  rarionibus  confu- 
tan:  folidiffimc.  Occ\itT\itxttriplsci'Jltii- 
liooi' 

Trima  ,    Kegmt  tnim  Deum  prAcife 
iatcudctc cpusfuumper  aHumcreatur*.  ejfi- 
cfrr.quia  dicunc  Dcum  nonante  inccodccc 
vci       creaturd.  ad  opus  fuum  perficiendum . 
quam  przuidic  rreatHr.uni{lisincitamentit 
eejfuram.hoccfi,  non  cc/lituiam.  SeciindA, 
Nc^anc  enim pofita  illa  iKcitamentorum eb- 
ieciione  crtaturi  acium fnum fufpetidtre  oo  n 
poffc:  quum  dicanc:  i^xvcit^vt fi-velit  creatu- 
ra  ifiitincitamentis  cedtre ,  iJIc Juiun  opmprr 
aHum creatura  efiiciat.Q^d  hoc  c(i,fivtlrt 
cedere: 3onoi3  apcrtc  nocacur  libertai  volii- 
tatit,<^02,por\t2obie^ione  ifia  argumentorS 
(if  oecafionumipotcfk  camcn  voluntas  nollc 
crcderc/T^rm.  Neganrcnim  Dcammcc- 
dcre  per  illa  tncitamenta  mcuere  creaturM  ad 
ticfum patradum.c^ui peccato iunclits cR  Ixoc 
cd.adpeecandfim  -  (^aii  dicunt.Oeum  iotf- 
dctc  txplorationtm  crtatHrAfudAo  Dco  ob- 
tdtri  Dtltt  ttUun  incitamtntu  tfiu  incitata, 
quumquc  viditillam  mallt  ctdtre  iftis  inci 
M/«r»r«;quam  Dcoobedire ,  cunciDtcndic 
Deus  (no  ailum  ipfum  creaturs.,  id  n.  aeref^ 
rcnonclh  lamcnim  intcadcni  explerrationf 
«uentum  ubtincc  ailui  patrati  cx  voluntate 
creatura,(td  opusfuuptper  adum  pofitivo- 
luntate  (yculpa  crtatun.  tffictre.K^pztct  cr 
go  verba  ijla,(^ax  fracrcs  mci  omijerunt.ca- 
Jktnnii  obiuam  ircquam  maoifcftinime,ac 
roiucrc  obic^amcntum  iAud  fortinimc. 
Quodeciam  alio  modo  commoAio ,  vto- 
Jr.nint)  i«r^«<745  huius  obicdlamcnci  adpa* 
tcac.  Qjj  duic  Dcum  creaturam  fttam  pcr 
argumenta^oceafionespccc2od\  txplorart, 
40  obtdire  ipd  vtlu  ctiam  iniitatasrritame- 


tU,  ille  apcrrc  dicit,trtaturMmpoffe  ifiit  inei- 
tamentu  rtfifitre.  ^non  peccare  ,  a  I  i  o  q  u  i  a 
non  cft  exploratioobedientm ,  fcd  in  neceffa- 
riam  inobedieittiam  dtieclio     impulfio  •  dc  - 
indc  qui  dicit  Ocumpcr///« imMm«n/4^ 
incitamenta  txplorare  obedientiamertaturA 
fu*  ,  illocoiplo  fignificarrf/«<tfff>i//<j»«o» 
argiimtntailtA,  q\ixebiiciuntur  a  Deo«x- 
/•/ar^trwflfwrDCcndcntCjnoncflcinfiMw^n- 
ta  ^  irrttamentapeccadicx  fine    fcopo  Dtii 
(cd  c^cittcttamenta  primo.  Potentia  iuxra 
affeHum  creatura ,  qux potefi  illu  incitariid 
patrandum  adumpeccato  iuniJum  ,  Secun- 
do,£M#n/«,co  quod  creaturaper  ifia  ad  pec- 
candu  tnduffa  cft.fcd propria  culpa yiifl.quia 
debutt  ^potuit  afeffut  ifit  refifierti^irritO' 
mtntailU  infupcibabcrc  &  couccmncrc 
Mirandum  igicur  &  multum  mirandum, 
qucmpum  rcrum  Thcologicarumaliquo 
modopcrirum  ,  i\i(\imCn\^Qmihihancca~ 
lumniam  cx  iltis  vcibis  ftruerc:  wi^iioqua 
qucmfciunc/b^ryoZ^i/roiii/ii  nounuUii ipfo- 
rumfententiit  (^dogmatuacctdtri  non  au- 
dtre  ,  futaextfiemem  exiIltsfequt.Deum  ejft 
authorempeccati.idquc  hac  dc  caula  .  quod 
aTb\tici ilUstadoctrt,  vndccodudctcpoC- 
fum  bons^certa  cenfequentia,Deumpraci- 
Jtintimdertptccatucrtatura,  indc  (icadmi- 
nifirartemmta^t  po(it2  illa  admintfiratione 
homo  ructffariaptccet.^nonpojfit  ipfo  a(ftu 
&rcipl3  a^umpeccatiomittere.Qux  dico,ft 
docucrmccx  lcnteotiisfuisnonfcqui,  illi 
faltcm  decaufa  dou  patiai  me  ab  illotym 
cofenfuio  iftisdimoucn.  Lcgancur M/#|rA 
ifit.  Thefes,  8c  coo(lib\t  quam  folicttec2Uc- 
rim  nc quid  diccic.VHdc///^  blajphemia  vlla 
verijimilitudtne dcd\ici  po/rcc,&  tamcn  ni- 
hiljtrouidenti*  D«.ifubuahcrc,  quod  ilh  fe- 
cunduSertptura)  cnbuendG  clTct.  Cxceium 
vc  lam pxolixc  probc  rcm  ita haberc,  vi  iftis 
vcrbisdocuj  i  viz  arbiuor  clTe  nccctlumi 
quum  ilbm  iam  prarmifcrim  cxplicationc. 
l^aciam  camcn  idquc  brcuinimc.  "Eua  noa 
tantum  non  obdurata  in  malo ,  (ed  oe  maU 
quidcm,ab#/«/r»<7»Mi;«/>i  abftinere  vo- 
1  u I c  q u i a peccato iunciui trat ,  vtadpaiercz 
rUpoolo  quod  dcditfcrpcnci  :  Dtmdixtt» 
ntn  comtdttutx  M.bocautc  facilcillifuic 
caoufruAuum  copia :  ea^uc  txiguahi\(icz 

4Xfi»- 


1^6 


RESPONSIO  D.  lAC.  ARMINII 


exflorntioobedientu,  f»  duIIo  jXxo  nrgnmen- 
to  rutHec  folicitata  aTcocatore.  Fadu  igicut 
eft  vt  pixccrca  ft  rpcns \\\\iufiumtntHmjnA- 
fionu  obiiccrct ,  quo  imtartt  ipfam  a«i  t 
dtndHm,(i\ccn%,non  morttmint ,  Jedir  ti»fi- 
mtles  Deo,    Hoc  argttmtntum  fuu  irrtta- 
mentum  ndpetcnndnm  cx yro^fcipcotis.  fi- 
nc  qao  vidit  tUam  ad  tdtndum  pcrmot*m 
DOD  iri  (crpcDS  ,  quiaau(1iucratillam«^«- 
Hn  abjlintre  vcllccoquod^*ff4/*i««<7«wc- 
rac.Quxtoiamaa  Dco  tribuca<lafit«ym« 
fnftrntio  totius  inius/r/^/^/ii^nM  occoe  ?  Si 
ncgcnc >  impingunt in proutdentijim,con- 
UiSeriptHrmt  Si  omnium  noftrorum  DoiJo 
tiim  fcnccutiam  :  fi  farcautur ,  liabco  quod 
dixi.  Ac  quis  itdminiftrationu  idius )ini«} 
"ExpUrtttio^n  Ena  vtUetabftinereabaf/utt- 
iamargumtntufolintata  ,  &  siSatanairri 
tata  i  YC  Uudem  obtdttntit.  con(cqucrccur 
apud  Dominum  CT  Crtatortm  fuum.  Bxcm- 
pIum/r;i/r«/<>/</»A/in  mat^inc  Thefi  iftius 
if.citatum  idcm  docct  planilllmc  «  vt  lu 
TA^/Tmonftratumcft.  Vidcatutcxcmplum 
Abfolmie,  <\mpatru  fuiconcubinai  inctfta- 
Mit,  Ad  noD  otcafio  illius  aliui  ptrpttrandi 
fiiit  hxcquod  Deus  illi  in  manumdtdtt  co- 
eubinaipatruipjius ,  hoccft.  pottftati  ipftus 
fermifit  tuf!  jirgumtntum  %  quoiodudus 
eft  vt4^i»»  itlum  a  quo  natura  abhorrei, 
/i4/r4r«/,annoo  fuit  coiifiliumyf  r/»/c^/;c/M, 
cuiuscoafiliaiiabebaacurpro oraculis?  (\- 
flc  vlladubitationc  itarcsnabct.  Acquod 
Dcus  banc  totam  rcm  adminiftrautt,  appa- 
rctcx  Scriptura,  qux  dicic ,  Dium  tdftcijji. 
Vidcacurquod  DcusioquicDcuc.ij.  N<m 
obtdies  verbiiProphetd fuadtntitcuUum alio- 
rum  Dtcrum,itiamfi  dederitftgnum,velpor- 
tentum  qued  rttffa  iHtnerit.  A  n  n  o  n  hxc/r* 


noUe ,  a\{\  incitetur argumentu  (jf  oecaftoues 
ofiFcijncar»  ille  profctt  quidquid  poccft  /«- 
eitamentorum  vt  io  pcccatu  pcJliciac.  Dcu» 
vcro  pnftdet  hifcc  omnibus  S: prouidentia 
(uiadmintftratomtwi,  vctumlougc alium 
in ftnem  quam  Tentator,  ncmpead  explcra- 
rfww  piimo,indc,fi  cedertvtlit creatura ,  vc 
vziacium  tUumaliquidipje  tjpitat.  '>i  a-.nd 
utc  rcprehcndcndum  puccnc,r/>c«/; 
(\cY)c\  ius  ^pottntiam  ,  ncpoirualiuino- 
dotxplorart  obeditntiam  creaturg  (\ix  ,  qua 
criandc  in  quoptccaripoteft  ,  Sc  a  quo  lullic 
/fr/r^rmabftiaeri :  quod  li  cciamaliomo- 
do  «.v^/9r«r«po(ru,doccanc  quisillc  fit  prx- 
tct  argumenterum  cr  occajionum  obieiiic- 
nem ,  ti  cur  Dcus  ctiam  iUo  vtacur  przicc 
illumpraxcdcntcm  modum  .  quem  dixi: 
AuQon  quia  vidct  rrr4/Mr/imillu  nont^tu 
fortitenA  malajolicitari ,  &  pioptcrca  exi- 
guum  cllc  apeccatoabftinere ,  ad  quod  nulla 
aha  incitaminta  inftigarunt  f  Pcrpcodcoda 
h<ft(jria  lobt ,  cuius paiientiam  tam  varic 
exptorauit  DcMi,  cui  toiirrttamenta  fucruc 
obiicia  vt  pcr  impatitntiam  io  Deum peectt- 
ret,5c  totahatc  rcstlarcbic  cuidcntci  Dcus 
dicic  Sataoar :  yidifti  feruum  mtum  lobum, 
virumperfecium.ttmentem  Dei  (jf>  receden- 
tem a  maiof  Kcipoadii  ^acaoas.  Sluidrmrm, 
quum  tu  lUi  tanteperi  benedixeru  f  Sed  e:^- 
raiUumperaJfli3tinet.  jlge,  njquit  Doim> 
ous.  emnta  eiut  tn  manu  tua,tamen  in  iUMti$ 
ni  immtttat  manum.  Eccc,  quid  aliud  to- 
lunt  fibi  vcrba  i(U ,  quam  ,  irntaiUum  jul 
/na/edtcendufn mihi.'  fci\ii\ito  tibi  :  quao- 
doquidcm  putcs  txiguam  illi  dcben  iAudi 
quod  (rctimeatbooisabuodans  Fccit 5«- 
//iri«/quod  pcriniirum  ctat :  &:  oihil  ctTe- 
cicatito  vc  Dcusdiccrcc :  adhucrttintt  lob 


diihofignicoatttmztiLtutntu  ipfo  argumi-  |  ptrftiiionem  fuam  ,  quaniuuincttauermmt 


tum  cft  quod  illi  authoritatem  coociliarc 
poccn.&  autoritoi conciliata  incttamtntum 
feaargumtntumzdptrfuadendum  id  quod 
/r<>^^«rii  iftc  fuadcbac  ?  £t  quidopusiirg««- 
meiitis,incitamentu,irritamentii,(\  creatura 
ttaadaclum,<\\i\  finc/frrA/opatrari  ocquir, 
propendet,  tc  on^oino  fine  vUo  argumentopa- 
trare  yclit  aJium  iftum.KwpetCcAebitCciUcci 
Tetuator  lupccuacuolaborc.  Ac  quia  rf«i- 
tator  nouit  creaturam  adum  iftum  patrare 


tneum.  Qop  fatloquum  Satanat  peietet 
vc  fioiliccrct  irritamenta  matora  ipft  adhi- 
bere,  obrtnuit  id,&  tanico  oihil  cHccu:vo- 
dc  Dcus  glorificatuua  lobi pattentiaidStt- 
tanaconfuftonem.  Vwio  ifLfulficcrcadh- 
bciadum  hxc  mca  vcibi ibornnicatumttiM 
&  (laiftraiotcrpretaciooc.  Stcognoucro» 
i{ii\b\iiargumentu\\li  vtantut  vt  hxc  Tct- 
barrr;?r//conuincaiit,dabo  opcram  ytcon  ■ 
fntem,  A\xt  ^  ac(^\ic2tn,ctdam  vcris. 

Axti- 


AD  XXXI.  ARTICVLOS 

RTICVLVS  IV. 


Jiujlttiam  Chrijli  nobis  non  iniputari 
.adivptiam  Jedticiaicic  ncs  lufti- 
.ficarc. 

RsspONsio.  Quid  iiicpotiilimumad- 
mircrigooro,  //;  .  aa  mMliti»m,2a 

fupinMm  negligmtt.i/)).^>,egligcnii.t  in  coc(l> 
'  .^uoii  Doa  curjnc  quomodo  &  quibus  ver- 
'•}>\sfenttntiM  quas  mihi  cribuanc  cauoricor, 
Dcqucopcram  daocvc  mzz^fententiai  co- 
gnofcancquasramcn  refrehcKdert  yo\\inx. 
quod  Don  dtjlingMnt  diftinguen- 
.on  oppoQCoda.  Af«////«. 

2uodir,Ui.  u.wL. iDctjux  aequcymr/^.Dcq; 
ixi,  vclquod  hiniHo/uantici,  vtquodr^- 
diQ.\jm  cn  jxruerfe  di<flum  vijcripof- 
fir, vc  Hclocus  cAlumnti.  Sed  ad  rem iplam. 
Quamquam  in  hoc  articulo  du*  caotum 
vidcaotur  eirc///]/?wf7i«  enunttattones,tivc\ca 
petentiairet (\XDt ,  qua:  ctiam  <i<Sf«  djlFcpa- 
randrfiiiK,  vtrcsintcllfgi  pofTic  Vna  cft, 
Ju/liti*  Chrijlttmputaturnaiu ,  Akera,  lu- 
fiitiMChrijiiimpHtMurtn  Lufiitiam.  Terti.i. 
ticreitr$  iwputatur  in  iufitttam  .  fic  emm 
propricloqui  debucruncvc  mca  verbarc- 
tiocreat  :  lujltficare  cnim  lacius  pacec, 
quam  imputari  intuftitiam.  Nam  Dcus 
itifitfic»tSc  non  imputaturin  itifiittam.Oxn- 
ftus feruM  Dtiiufiiu  iufiifical  tnullas  cogni- 
tionefui.Aif^ui  hac  iti  ficitaoalmpttta' 
turin  iufiittam.  lam  quod  ad prtinamiAix- 
Dcc.nuDquam  dixi,  iuftitiamLhrtfii  nobts 
non  tmptttari ,  imo  coniratium  dixi lo  Tht- 
fibu4  dc  iufiification»  .•  Thcfi  i  o .  lufittiam 
^HAcoram  Deo  iMfiificamur  commodo  ftnfn 
imputatiuivn dicipofie,vtpcte qui  velgratio- 
J»Dei*fiimattonet:ifiittafit.  quumtdnoini- 
nisfecundum  rigorim  luru  ftu  legu  nojt  me- 
reatur :  vel  aliena  cum  fit ,  nempe  Chrtfii.no 
ftrapergratiofam  Dei  tmpuiAttonem  fiat.  Al- 
lernaiiuec^xAcm  iftaporui:  accoipfodc- 
claro.mc \\\iphrafin  non  improbarc  .•  lufti- 
tia  Chrifii  imputaur  y-  '  'itntm noflram 
grattofaAfitm,ittont  D..,,... cft  quod  no- 
bis  imputari :  imputatic  cil  cuim  graciofa  *- 
Jlimatiq.  Nc  auccm  iadcanfiquxractOf/i- 
iummiA  ,  dico  mc  fncti,  ItiftiiiawCJirifit 


nobu  imputari  :  quia  ^erba  Apoftoli  t 
Cor.;.  Chrifiumftcit  Dtm  pro  ncbis pecca 
tum  ,  vt  nostJftmuiDeiiufiitia     •  "  ,  ^ 


■a- 
m. 


pfun\cqntiucicaibitror.><///r/, 

ium.OjriJl i  itifiitia  imputatur  a 

mihi  noD  probari  dixi :  &  ^uidni  liccatmi- 

luphrafin fcpudiarc .  qtu:  lo  Scripturu aoti 

cxftat.modo  aullum  vcsum  fcnfcm  nceem 

qui  cx  5irr/;///mprobari  poffii.  Rtuio  autcra 

curillamfArA/r«rcpudicm  h-rr 

q**'dimputatur  intHfititam  vel.i  . 
-^jhro  tufiu  ,^ ,fi  i^p.^.^ 


firir. 


u  jHmpta:  at  Chnfii  iufiitis 


;  '  ifittti.  Patriobediendo.eniprift. 
maiufiiiiafiricitt^  rigidefHmpta  Er/o  non 
tmptitatur  tniuftitiam. 

Illa  CDim  cft  vocis  tt^jfuta^tut  /icm- 
hcatio,  qucmadmodum  P/yM/or  aducr 
lnsBtQarminHm  dc  'ufiificationt igcai  cx  y 

4.cap.adRom.4.bencobferuauit&ptoba- 
ui t.Excmplo  rcs  potcft  cbrefccrc.  Si  debi- 
totctn/umfiortnorum  foluarcrcditori  cea~ 
///«w.nonrcacdiceccrcditor  :  Ego  imput0 
cibihociafolucum  r  Altcr  coim^cer  fci- 
l^iinstmptiiationtm  non  curarc.  Vcrc  CDim 
Joluiflc,fiuc<y?//7/fr  hc  crcdicor  Ci\xcnonA- 
fitmet  ht  fi  ctntum  dch\i[t,decem  numcrcc. 
tnnc  crcditor  rcliquum  condonans,  diccw 
lurc  potc(t,cgo  tmputo  tibi  hoc  in  folutum, 
nihilamphusabs  rcpo(bIabo.Hic^r4//>> 
efitfitmatto  crcditoris ,  quan».  etiam  Prat» 
mentcagnofccredcbctdcbiior.-qualcmc- 
go.iotclli^o quotics dc  tmpHr.tfione  iuftitit. 
qur  Bu.:  utfaiJacit  loquor,  fiuc  di- 

catur  Chnjii  .^.cdientianobu  imputart  Sc.  Uc 
wsfiracoram  Deo  ittfittia,  fwiefides  dtcatur 
""^'^''fmiufiitiam.Doiuscr^oXxtct^aifia 
conftijione.  Si  coim  Vitf/»idcqunciaium, 
diccntmcncgarcC/ .     ■  '-tiamnobtstm- 

pritarnU  affirmem,   a.  .Ik-d  abfur- 

dtimmwd  cxiftimcm  Chrtfiitufiiiiam  noa 
cllc  tfj.iw  tHfiitiam.  Si  dicant  voccsi  impu- 

//iW/alitcraccipi.pioben:   ''^  'gcr- 

biprobauciint)quod:|.;  _  ..it:ni- 

hil clfcccriaiin.im lu/littaChrifti  aobiiim- 
putAturgrat^  r.^  .neTiti.  Autcii»» 
imptit.utngr..      .  n  ; ... 

//«/w.aiit  non  gratioja  ■.JigrA:  .,tatur 
ccUc  cfcdici  j  4:  non^ratiof* 
S  impu 


«ff^/ijqiiodacc( 


RESPONSIO  D. 


irtifuiAtur  in  rtfliiinm  adparcc  ioifta 
confitfwne  dttorHm  horum  Axiomatum  vo- 
cttniTKpurntttit  DecciTaiio  nmbigue  cfTcia- 
tcllipcuHjm ,  &  dnfilicem  fcxiCain  habcrc. 
Tertiun}  eKuntfMtttm  efi  ,Ji4tm  (cu  t»  crtdt- 
rtimfiiian  in  iujiitid.c^ux  mca  vcrba  func, 
vcrumiUis  omillishxc  fuHlituctunr  :« 
ertiitrtaot  iufltficare:  cx  fitnf  ttciiAte  Hicc- 
rcm>tiputaicmilJoscap.4.aiJ  Romanos  noo 
lcgillc  }  in qiio "jndecies  lila phralis  vfurpa- 
tui  '  '■  •       ruiariin  in- 

y?;.  .  ..iraijamDeo,  \ 

f^sv.putalHmen  tiii  in  injitUAm  ,  ncmpc.  | 
iie  hriqucnoa  meicd  ^pojiolum  ^ 
Tfj  -.,  .  .   <nt ,   (juii!b/'/;r4/;rocicsin  vno  . 
capiccvfus  cft  .•qui  cnam  ab  .iJrcra  phmfi 
non  abltinct,nr77;/  irifidt  ^  exfide  \ 

y  ciufdcni  r.j  iiici*.  /'' >  ■  ■  •  ••  ■  1  I 
cndert  non  dcbuerunt , 
.v;fM;n,r/>^rii/in pcrucr(ccxpliccm:  quod  i- 
plum vidcorfaccrc.diccDS  ncnChrifit  iu- 
Jitttamnohis  tmputariftu  iuftificart,  fcd  fi- 
dtmvtiri  eredert :  {ed  rcfpoodiid  faifum 
eirc,.!.  Siiufii- 
ttam^  . '  .    j.  :.  11  impu- 

tari:i  |uu  illi  cppeiiantyid  no 

ex  mM,ied cxjuojenjH  facianr ,  & j^>ptcrca 
fccuodum  fuos  Irnftfi  mihi  ealumniam 
{ltuunr,quod  cA  iniquum.  Scd  inquicnc 
mc  illam  /jI  rafin  ,fidtm  tmpHtari  in  iufi  itiam 
Tt/>ro/ri«acccptaminrclIipcrc,quuni  fu  in- 
rclligcndayfgMr<i/f.  Hoc  crgo  diccndum 
eiat,  qutaidfolum  vcrc  diccrcpoicraoc. 
Italancfcotio  >  Sc  vciba  mihtant  nru  ver- 
boramfcotcotia:/ir<yr/fMfc;r.fubm/^«r*, 
idptobaci  dcbccabiis  quidicuoc. 

A  R  T  r  c  V 1 V  s  V. 

Torum  iZfwrf,  ^uo  cornparcmus  co- 
rain  Deo,  nusiullihcarc  :  dt  n$n 
tdntkm  fi(\c,verum  ttiam  operjbiis 
cor.im  DcocomparcnuiS :  rrgonon 
f4nrK;w  lidc,  rfMOM  ttum  optnbus 
iuililicamurf«r4in  Dco. 

REkroNsio.  Qujcorum , qux.igun- 
tur  i^QKUi  bunc ^'■/;>.v/«>;;!fgcc  .procul- 


lAC.  ARMINtl 

dubtoarbitrabitur  me  inArtieulo  dc  ; 
Jieationt  Peniificiornm  paitibus  far.cre.ean» 
quc  cx  ptofciio  tuv  vvro  co  vjque 

progrcllumclK  '  '-.nn 

ftatucrcaulirr  -r^- 
tr»riam,C[^ 

'  '  ;\t  •.'oi 

I  o--       •   ■  •  ••  '  ^mpin- 

gatut  ,tumcon(i  \ccalumnia,Sc 
verbcnonrnecr  -  Egoitaqi 

ncpomuini- '  ..v^ifc  ,aut  vn- 

quamfpwf   .  .erc  iutcodilTci 

vc)  ca  ponciccx  quibus  iila  eonciufio^cAvL- 
cipollct.Qi!  '  '^yJofuftrccrctxquismcn 
tibus  ad  b..  iticeiprtciiijuin  ,li  fortc 
quid  di^iam  cllct.quotl  cccafioHcm  dare  po- 
tunjinijlnon juificioKi.Scd  opt  ufn 
cric  vtadfcrib.im  vciba  mca  cx  '  ij^^.itiiO' 
ntqiizdimdclMfiificatione,  vndc  hic  arti^ 
ri//i«dcfumpiustft,  vt  apparcac,  qua  fide 
iAh^iiuv.fii.Thefisnona  fic  habct :  Extfiu 
Jicfecundnm  Scnpiura*  pofitis  cfic/udimitft 
lufiifieationepro  aclu  iudieit  vfurpatam,  auf 
p:'-  -.^mefie  iufiitia  ir  ,  tx 

n.  .  /  . .  .•iadc titrono  grau^ ... 
pitiatort  faciain  pecc/ttorifed  ci 
hoiritnem  coram  Deo  ex debito  tuxtm  rigortm 
/;/  '  -  .•   •'  .•  •:Uam condortMlionemiitfiifica^ 
'•  ■  qiiiaPontifitit  negant ,  alte*. 

rurr.  til  ud  concedere  dehent.  Et  hoc  vfifue  adea 
■verumefl,vt  Saneionimntmo  ,  quaniauu 
fi.lf,eharitate  .  jpe  pndtttti  ,  oteraijut  fi,.rf, 
jpti,charitalu  ifuam  pr/cflantifilwa  plii. 
rimaiaptrjtus.  imaDi0 
ludiccrelaturu  j.:.,.:y  :..,:>:■. :.  ...ijiuert in' 
dicii  riiifJogra/ittlftonutn  confcemi.ir  t- 
dc  jenttntiAm  alrfolutionn pro  iL' 
totmnijutilluii '    -  • 

coinparet.grai  /    ,      ^  , , 

(TT»ifer/ttor  Dominus  :V4.tnim  tr.,. 
fimAvitt ,  fci  :un 
^odibjuir.c  i::^i. 
ijuioperaS  nnifijah^ 
elacoramuuiicio  Hti  conjijitre  pojjt  negMnt. 
Hucvlaucr/.         Anq»iifp!  'tra- 
ri  poflcT cx  ill..  lianc  m..        .  ixta 

meamjententiAm  ic  propofttum  tlcduci  poC- 
\t::1jftum  iUtid ej uo  comparemus  coram  Deor 
;;r'^r«/?/'fr,j; /quum  dlC«m,  ne  tofttm  qhi- 

dtirt- 


AD  XXXI.  ARTICVLOS. 

d:m hocbdnum ,  ^nod Povrfficiitribntre fof- 
funt  Mut  mrurtt  «m^^:  it  hominibtM 

^pH.iDeur 

fetrarepnj,.  •   •  ■  • 

grafiA  idipfum  pr,-  >itt  grsitioft. 

Quis  non  vidct  inc  pcr  T.y^j^n7%viiL  concef 
ficHem  hocdarc/  V         tum  hoc  bonum, 

^uodicunr  P(?n/r/  .  scarAmDeoccm- 
farerf,ea»fiJerMrtSt  protttjlifia  tjlimare:\t 
f  obtiucnswf  •• 

di    .     j.  .  ^  ;j.  X.,..  ..iri  pro  iufiin.:   -  j  -• 

miftricoriita      grattcjt  •'  MAltgnttiis  \\zc 

cft>&  T'f(7/f«MYcrborum  mzoinm  detorfio: 

obq'-     •  n  p;rua  datur  off^/o 

ecrtth.  ,1  conqucrcndi  .•  lcd 

coQttnco  me.nc  hoc  animq  ipforum  fu  dc- 

cimcnto  ••  malo  '  rvtiplis/wtf- 


comparemnt  inflificAt  Hes.  Saoenon  id  c5 
ncgarcfjdlu  kA t\Mx{\t3  t(i  cMumnit  an- 
(it(>ih*r  qua: 
aut  f;c^r.u-. ...... ..  vt.  ,  ..>.  • '  ■'• 

tifi?icx'\  potcft  .•  it       a  weuverbfi  hit' 
cluli  '.winclufi.HAcdc/' 
ij;...  i.int  A       ■'  .  ad  • 
qu4milhilli/>rty  .ui  auv>  i 

iunx  nunr.quxiuhabet  ••  AtnoKtMtnum 

i  d  etiiim  operituf  cor*m  Dtc^ 
.  ..  .ItJncvcto  vos  coiamDco  c^..  ^  .ic 

1«  Yultibfiattesmct .»  ?\'oo  fic  Djuid,  di-?j 
ctns :  Ne  uenia.^  q 


lioremmentem CO'^^^  u.i.  ..^.iciur.  Rcstra 
babcCyacftquis  M.onacho  aut  Tharifioh- 
flanti xiirtutejr\ji%  Sc  cperafidcm.fpem,  di- 
lr:lionem,obcJienti*m,  Vi^htntitriMn  rajiita- 
t^m&i  (imilia,  dicercr;  O  hotno ,nifi Dtitt 
ftHtrttMtiudietiomiJl)*  dtthrcno  grattd.  ftn- 
tcntiam Mbfohitionii  de  tepronuntiet ,  toium- 
queiUudbenum  tuum,  ^u»ntumcu»qu«  efi 
jrJitiofetJlirnet,(^Jic  proiuJlitiAhabeitt,  nen 
pnteru  coram  eo  conjijiercaut  iujii/icari.  H  an  c 
(qo  dico  menttm  miam  fuiflc  &  coram 
ChrijloAico  GUiifque  autem  optimui  vtrbo- 
rumjuorum cntnterpret.Sed cfto j  dixcrim 
^cgoiftacx/ro^r/»/i;jrf»/Mi  anift  ' 
crat  dcducciida  cx  mcis  vcibis  .  •-  -'■'t 
progrcdicndu  rccundum  T^nrr  •»j:(^m'««<. 
Enuntiatuma  mc  vfurpatum  brcuitci  c- 
ratponendam.quodtalc:       P  - 
hocbonum,qttojAfUlu'cprSeoccv^  .1- 
tiofe pro  iufiitia  t ffimet,  r.on poterit  tlle  coram 
T)eoiitftficari.  Vndclixc  dcducitur  affir- 
matiua :Si  Dcus  bonum  hcc,  quo  fandttt 
comparettf  10 iufiitiagratiofe  tfiimtt ,  tunc 
potcttttllc  corMm'Peo  iufiifi^ari,  vcltuhc 
^oramDtoiufiificabitur.Vox  (totum)ia  ne- 
gatione  locum  habct  ;  fcrutt  cnim  txag- 
gtrattoni;  atin  ajfirmatiualocu  habctc  non 
dcbct. .Scd  habcar&ifticlocum.cjir  Fra- 
trcsmei  omifcrunt  ifta  verba,  jratiojejx 
rnijericordia ,  dtthronogratia,  omijfa  feue- 
rttate  iudicii  iUttd  bcniim  pro  iiijiitia  afti- 
jnet;  ii.  lioia  illa  pofacruac;  toiUHlffm  tjut 


tjuu  '  ■■  ■■'  

rarr>  ■ 
rcddii :  •' 

[acaro.  N  lii      iL- uitu^ii  vi 
le^ti  comparcrc  cotani  Dco ,    . . , .  . .  . .. 

jideQfcharttatefaSii.  Vchm  mihl  cxpiicatt 
a  vobis ,  qatd  ht  corr.parerefide ,  quid  tfen- 
bHi:SCin  ficri  po/Ilt  v  i  qujs &:  eptrtbut 
comparcat.  Scio&cCtGs  qui  fiftcniur  tri- 
bunali  ludicii  diuini,&yf.^f«)  habuilTc  &  ci 
rpatrailc.  Scdarbitrorilloscoin- 
p  .  . ^  wc  ftarc coram  Dco hacfiduciti.c  " 
Deus  Tiliumfunm  lefurn  Chnflumrr 
rit prepriatoriHHi  pe> 

pfiu6,vtfie  r         ■  ,,  iuj..^uiii::ii 

perrem:f:oiu  ^  .NOnlcgoChii- 
ftum  cn'cconftttutuni^ro/>///arflrinOT  pero- 
pcr.% in Jlin^ttine  ■pfitts,  vt  ctiam  ex  operibui 
iufiificciuitr.  tgo  fitic  ficcomparctc  volo 
coramttibunali  Dci^A:  ^r>i//i>/ifeA;  miferi- 
cordiAdcthronograiit.  iudieari ;  feCUS  fcto 
flK  coii.'  '.um  iii  :  quodaucrtatf/*- 
n*ensSi.  r  Domir/tu  fuundupt  ma- 

gnam  mijtrtcordiam  Juam;  cciam  ^  vobis, 
frat  aaamqu3mncloquamini,nue 
cx  -..j.i . , : »fu ,  fiuc mihi  illum  ciibucnccs. 
PolTcm iic .  (i  accufacio  rclacionc  vcl ncri- 
minafioneSc  uon  <»/»<'r«/?//<*circedilucDd;|, 
ctiam /»/>«•    •         •  faccrc,  cx  poflta  U 
Aiaffiti/.:::        ....  nolo.  nc  paiti 
xcfcrcc  vidcar:i]uaoquam  poHcm 
paulo  matotc  va 
lifudinc. 


V4©  RLSPONSIO  D. 

Ar  T  ICV  LV  s  VI. 

Tidem  ncn  effe  inftrumcnnim  iuftifi- 

cnrionis. 

Rtjio,'.  .  u.  i  roicclar  A:  profligatx 
afj/igpnr/t  jnHicittm  hic  djtin  in  atticuHi- 
iims  emtnt.  itaclcdpiartVCTni- 
uc;!'  •-'ww  Jici  pofTc, 

qu.;  .  -    .  .  itas  acnf>tat  Sc 

Mfprthcn(Ut  &L  cciamiliaranoocad  iujlifi- 
cattoftf  ■  Scd  quis  vicifHm  au» 

Wcacdici..   -  iii  ncgotio  ittjiificationii 

nulbm  aliam  quam  tiijlrnmentt  refpecittm 
Iiabcrc  .".Ex^^iicandum  itaqncfmlfct ,  quo- 
mo  '    '  '  •im  lit,  Jc  vt  injtrH- 

mi   imcoucuTiat.  Sal- 

TCmnoa  c  iientHmDti;  quo Df»i 

vtttHr  tni>:  '  icm  ramcD  fcn- 

Xum  vcrba  ...  j  ca  pumum  in- 

tetiduDC.  Nam  Deu4  tWcnnfa  ptimariaiu^ 
flificalioni*.  Verum  quum  ttifltficatio  fit 
tntntis  dJHtn0tte  ,  quanquain  'voluntatis 
iudufacla  ,  uon  &tpcitnfirHmentHm.  In- 
^rHmcJtriccavm  vntur  Dcus  ■voletuic  agern 
^cx fotentiam fuam.  Dcinde  in  iftis  vci- 
bis  .•  Crtd*  in  Chnfium ,  remittentur  tih 
ptccMtatu»}  vcl.quod  idcmcd,  ^iuftifi- 
tnberis:  dico yWfWJ.cflc pofiulatum  it  Deo,  8c 
mSienem  credentif ,  c^uum  fofiuiato  rc(pon- 
cicr.Sed  mquicnc  cilc  aifUtm  apprehetjfioni* 
dc  acceftiotM,m(\ncfid*m  ifiam  Uabcrc  ra- 
tioncm  ir^  refpondeo///f7»  vt 

quaHtatei/,  ..ihzxc  ad  tnodum  tnfiru- 

iR/nri  ,(cd  ipfam  acceptionem  Scapprthinfio- 
tum  ci\ c  acf:(in,Sc  (\mdcm ebedtentiA  Euan- 
gelioprifiiti.. Cotil\dctciut  &i  tliaphrdtfiito- 
cics ab  Apoflolo  aii  Rom.4.  vfurpara,  fidts 
imputatur in  ttifiitiam.  An  fides  1^133  ttifirw 
iw*»r«m,an  vcro  qua  4(7i0.>dinbluic  auat- 
ftioocm  Pauluscz  Gcnef.  quum  dicit-- 
CrtHidit  AbrMhamDto  ^  tmputatum  efi  tl- 
liadiufiitiam.  Dilloluit  rcsipfa  ctiam  vca 
fr-ir  •busnnftiticrplicatur  Ftdtiimputatur 
;ttrChrtfiur»,ebitiiitm,<\\ioA 
appni.eitUii.  iiUo,  itapprehenfic  ChrtJii  cd 
jiropiot  quam  injirumentum  affr^hens .  vcl 
fuo  apprthenditur,  jfpprehetijio  mtcmcU 
ttHio :  iil^tfida  aoaf]u;^  infirumtntHm, 


lAC.  ARMINII 

'ed  ijuaaciie  impiitatufjp  itifiitiam ,  quaii 


qu.i       '  'rim 

b.  .     .  .  ..>itiat\^c  ■■  ■     ..  j qui^ 

apprehenditur,Si  appreiiehiiorpfa  refpedam 
habctado//  f;.'>,illaw*- 
diatHm,hx.  i  cigcvfr*- 

cundiorme:  ^vipotcqur  a  propin- 

quiore  ducTa  ctiativjiuac  concclVo ,  quo<i 
phrafis  tdi  ,  imp::t/ttnr  itt  iufiitigv)  tntrttty- 
mictht  ciplicauda.  Qui  cigodicit  ,fidtta- 
Qum  impulMri  in  iufiitiam  oon  ncgac 
fidem  ,  \t  irjlrumentum  concurrcrc  ad 
iufiificuicnem.  Cooltat  iraquccxhoc  ic- 
rponfoi&atrcs  noilios  fine  cur.%aut  JoBict- 
tudine  sWi  huiufmodt  articuies  cudtre,  mi- 
hi  impiiigcrc,quodctiam.irbicroi  iilosHil- 
furos  (i  cxamrncntur,  quomodo^i///?i<>nrj  = 
illMsnouem  tt^uis  ancc  iienninm  coulcolu 
D.D.Cnr/ttorum  jicadeinu  nefira,  Profejfo- 
ribm  Theolegia  oAcrri  coaaii(iiQr>  VteO- 
rum  r«;^fl«/«»»adillasobrincteDt,coofcco- 
ru  at. Granttai  dcccc  viros  Thtolegos,  &  ftrit^- 
feUicitudo  rcquintur  ad  tantM  negetitt  coa>* 
ftcicodum. 

Articvlvs-  VII. 
Fi(Um  non  tjft  purum  Dci  donum  ,ftd 
partim  pendcTciDcigiatu,par- 
tima  vinbus  hberi  arbitrii :  vt  fi 
homo  vclit ,  foftt  crcdcte,4tff  non 
cicdcre.  ^ 

Re.<ponsio.  Nuoquamd^/.xi,  nuti*- 
c^imcegitMUidicerty  nunquam  Dcigratia 
ixctMS,  tim  incoitdite preii9e  fententtam 
mtamdehuitijinodirtin!  '^mpli- 
cittrdico,y<i//i/ncflc  i//-..' .  !/;.<....  uionem: 
Tidtinonesi purum  Deidonum  :9.\\{im  ic  i- 
(lam  (ecuodum  rigorem  vciborum  fum- 
pram  .•  Fidespenderpanim a  Dct gratiaipar-- 
tima^virtbus  lii>eriarbitrii i  Si  iftatn  fic  e- 
nunnatam  :  homo  fivtlit  petefi  credtrt  vtl 
noncrtdtrt.  Siputcotmc  noaoullarcotirc, 
cxquibus  ifta  dcducaorur  bona:  ■■''r-^nen- 
/u.cutmca  vcrba  oou  ponunt  . 
JPtciescfi  impiDgcrc  alicui  (»r 
quasquiscxipfii.s  dicTis  nciTtir,  n  ii.tji* 
jentiret ,  ictniujittia  maior  fi  illa;  conjt- 
fuentiti  ezdi^n  condudi  nt^neaut' benjti 

ionfn» 


fturta. 

s 

itmc 


(onftquentm.  ExptrUmur  iraquc  fratrcs 
mci^n  ex  lis  (]QX  cgo  docco  taltM  canft^^t- 
f^M de Jucerc  qacaoc ftd  mtcnm  exptrian- 
tur.nonipfhjierft;  vanus  cnim  critiUc  lu- 
lus  iific  lucro  auc  viifloru :  vc  accidic  puc- 
ristquum  foii  ulii^luduoc  de  proprio.Scd  ad 
huius  rct  cxplicJtioocmr  pcrtra^Undum 
t(Cctiicgra/st,Jt!iini  6c  libtri  artjfrtiCca 
wluniatM  hum*ru  concurfn  &  concordtdi 
qtrod  quia  proliziotis  e(r<:c  operXiiam  ooo 
aggrcdiar-i/7/)//i  vtar  ad  czplicaudum  nc- 
guiium  •  quod  r^mco  muItuoR  faceor  cile 
dijp/nift.led  diJfimililHdinemcx  feoccotix 
pluriraum£iucntc.E^e«tf  &  prxfamc  mo- 
i^ituio  dat  diuts  tlttmofyn»m^  vndelcSc 
luos  fu^entare  pollit ;  an  dcSnit  cflc  donum 
purum putum ,  (^ax^iiic  egenm  manttm  «x- 
fehJitidaccifiendttm  !  Aji  coramodc  d»cc- 
ta«  eltemojyrta  pcpcodiflc  parrim  cx  Itbe-^ 
talttate  dantit ,  ^itumcxlihertate  acci- 
fientit ,  quaoquam  non  habcrcc  illam 
nifiacccpiirct  manumcxtcndcndo ?  Ao  re- 
Cic  dicctur, <^\liifemperf>ara{tf4 fitpauperad 
accipiendum, tUixm poffehabere  elettnofynam 
yc\  non  habere  n:oiovelitl  St  ifta  dictuc- 


AD  XXXI.  ARTICVLOS. 

Articvlvs  VIII. 


Sufticicntcmgratiam  4i  falutem  Elc- 
tkis  &nonE\cctisconferri:vtfi\C' 
liiupofllnt  crcdcic  aut  non crcdc- 
rc,(aluan,4ur  nonialuari. 

Responsio.  Eadem  &  hic  ncghgcn- 
ciavcuDCar.  Non  cucaot  ooilcquid  lcn- 
tiam  :  ooocuraotcxamiDarc  (^uimverum 
ficquidfcociam ,  noncurant^«i^i*ix'f^'« 
cnuoticot  quod  cgo  8c  quod  ipit  feotiUDC. 
Sciuncmc  voccm  LMfariam  vfur- 

parcrpro  dtcteto  quo  ftacuit  DcUs Jidelesiu- 
JliJiairtSi  infideleseondcTnnare,  auodib  A- 
pollolo  Rom.9.  v.ri.  dicifur  decretumft- 
(  E/e^tonem  ;  &  piodecretoqno  fta- 

t L , , '  ^ .  r  vc!  illor  populos  ^  homtnet  tligeref 
admedia Jideicam  illis  communicandum^A" 
Uos  vcro popttlos  &  hominesprateriri:  Et  ci- 
tra  di({in(fliooem  ii^am  lila  mihi  impin- 
gunticum  cius  bcocficio  diccrc  pomm, 
Sufficientemgratiam  eleiJis  ^non  eleHH  con- 
ferri,yc\  potms  offerri :  Et  tuifus •  Sufficien- 


queant ,  quanco  minus  dc  donojidei,  ad  cu-  \  temgratiam  non  offerriniJieleBit  OfferrieU 


ius  acctptiontm  mulco  plures  icquiruotur 
tduintLgrati*.  aiJtorus  Dchoc  agcodum  c- 
licquruam  gratii  diuind  a/Iiontt  rcqui- 
ranrurad  homini  /faVm  iogcncraodam  :  (1 
t^OxUam  omitram  qux  nictjfari»(\i,\t\ 
^A  Concurrat ,  monftrctur  ex  ScTipturi»  & 
ttUt^'*!^^ '^diungam ,  oolimus  fjccrcmiu- 
t^iimgratttdtuDu.  ,  illi  quidpiam^/r/nfnt^» 
q\iodipfiusc(lifcd  vidcaotfrjcrcs  mei  oe 
ipfi  facia  1  i  j ni  iujiiiid.  diuin*. ,  illi  tri- 

oHcnucc^^i^  ..irc(puir,imo&^r/i/M4/i- 
»io;t,illam  in  aliud  quidd.im ,  quod  gratia 
iUcineqHit,tranfmufando :  quale  cft,vc  ver- 
bo  figoificem  quid  probanduin  ipfis]  fic,- 
patiam  ad  faluttm  ntct([ariam  fujfieitn- 
Mim,e0icacem,ejfetrrifijiitiiem,\tlvka- 
ca  agcre  potentia,  vc  illi« rrr«- 
(Hralibera  refijlint- 

qMtM, 


ciu  (^non  tleciis,  quia  ofTcrtur  iohdclibus. 
fiaecredituri  illiluatjfiuc  noa  crcdtturi: 
ojferrinon  nifieledU,  quia  coquod  ipfis  of- 
fcrturidcfinuotciTccx aumcro  illorum  dc 
qutbus  dicitut  ,permifit  illos  irein  viit  ipj  ■ 
rum.Sc  nonjicfecitemfirnatitni.  Etquis  mc  -^'"^-14 
cogcf  vt  cgo  vcrba  vfurpcm  cx  illorum  '^/*'  U7' 
prxfciipto,oifiprobccurcx  Sctiptuiis.vcr- 
ba  fic  &'oonaliter  elTc  fumcoda  i  lam  ad 
illa  veibifVtft  veiintpejpnt creiitre.aut non 
eredere  ,  faluari  autnon  fdluari  ;  dico  illa 
pofle  biEiriam  accipi :  vt  fi  vtlint  pojfint 
eredere,ncm^t  vcJfQisviTibus^vel  illa  gra^ 
tiacxcicaci&adiutr  :  autnon  credere iXc}}, 
gratia  illa  proprio  libcroarbitrio  rcpudi- 
aotcs  eiquc  rcfideoces  iSaluariaut  nonfM- 
Hari ;  faluari  pct  graciat  admijftonem  &  v- 
fumreHum.nonfaiuari,  per  propriam  ma- 
littam  repudtanttm  id ,  finc  ^uo fttluari  oc- 
queuoc.Rcfpoadeo  adoRiaia.  Nihil  i(h'» 
verbis  qualiccrcunquc  iotcllcdis  cnua- 
ciari,qUod  000  ipkAHgufiinus  Sc  qui  cum 
ftcuu ftfQt  i  libcDtcspro  vcro  fiot  agnirurL- 


141 


RESPONSIO  D.  lAC.  ARMINII 


j(ug.tdni.7, 
deSst.& 
Oratiit  c»p. 

67. 


M, 


imomo  ,  dicoiftisvcrbis  iifffimam  Au- 
gHjUni  fententtMtn  cnuatian  ••  ' 

&   . 

torMc  cinm  loquKur  AwgujitHm^  dc  Nat- 

&C:    ■  t4t»Tl!: 

qitir  real'.(r,i 
jfrnt. 

c  .      .  . 

iflUIIHS 

igfitTMt .  Irj ijucd  fje^h;n-i  qK^rere  qiiod  igru- 


Ar 


IX. 


•  mvoeet.Jiceat  creAentem, 


^^^iAcspofJe  pcifc6tc  iniplere  Ugemy<ir 
;  '.'wrljne  pcccato  in  hjcrtra. 

REsroNSio. 

quuma'iqaaodo       -   ^ .. 

taiionc  Jc  Baptifino  mfiintium  ptrlongani 
ncm  meco  cooarctur  adiiuccrc, 

....ji.  ..vCicm  r "  .'^ '  • '-r,- '•. 

ftnfatia  Am§^jl!ni  cx  liu.iccundo  </<■/ 
ttriitnfritu&  rerr.ijfione  contTA  ?:!■>  ■..:  , 
(juamctumhicadlciibam  ,  vt  inw  i 
|i««7/i7»#dcFcpdjm-quiaan2m.'»du<:itoho-  f^ef^^Jff*  ' 
mincsmcoscti.im  illa  reiapanicM  ardima- 
tc.qux nul!'j  modo  talij  tun'   '^"  •  •  i-ur 
A ligujiwuf :  Qui  dicftnt  cjjcf  . ,  .  .  tn 

hacvitA  ftnepeccmo  ,  jtenefl iuconttni4o  in- 


.  .U 
jrttm 


cau  ta  temeritMte  obfiflendum  Si  et: 


Libcr  dc  VocattoneGentium  Prejperoadicii- 
£)  yocMtione  ^i^i  voi\f\n\i]ii}i<{Uim  Aml'rojio,  uahabct 
Genliutn  cap.^.lib.i.^  i"'  "  •  ^cmptrerivmuerfiiho- 
lil.t.  cap.^.  Tninilfiuqus..  rnn  menfura  dodrint. 

ibid.cMp.  9,  f«*  etf!  farctaru  occiiltiorifqite  gratii  fuit, 

JuffiattMmenfieHtDomtnmiudicauit.qui- 

hHfdam  sdremediiim ,  omJiihti  ad  t cf.imo-   je ncgAuerimu4,& bominn liLeroai  . 
ttium.Sc  cap.9  ciufdcoilibriXubinitiumto-    hocjolevdoappetit ,  (yDeivktutivc! 
tamrcmcxpcdit  ,  diccns  :  <  ■  ■  '^m    ricordtt  qui  hoe.  '  :it ,  icr 

Deiinnojlris  iupficttiontlru^  ^  ,  f  min.SedjUtaquiy  .  -'^iPoJJt 
fr*emtn€t,fuadendoexhcrtationitm.monen- 

doexemplit,t«rrendo  periculit,  incitando  mi 
rftcuUs  ,daii  '  ■ 


virumfit :  aliafinenjitci,  fn.curnon' 
ftt:  aliavfrum  qui  omninoTUinquam  vBum 
•:t])irandoconfj-  ;  pcccatumhabuerit ,  nonfolum  quifquam  fit, 
lium.corqne io&fidei  ajje-    verumeti.xm  potuit  aliquando  ejje  vclpoffit. 
HionibM  imbttendo  :  StiicttAmvotuntat  ho-  j  Jn  hac  qu.tJrtparttta  propofttione  qiuflio-  i^f^^J^ 
ntnisfHbiun^itiir  ei  f  atquer  ruret,    numfia  m:  qu.<)it^r  vtrumhomoftne  pec- f„f,^j^g^ 

catoc'^''  •  ■  ''^r  tn  h.u  vita :  confiteborpoffe  fer^i 


quiadhocprddifJu  r/7  excitas.  ■  ,  .  '^' 
dinino  in  fe  cooferetHroperi ,  &  imtpiat  exer- 
ctre  ad  meritum  quod  futemo  jepiine  tence- 
pitadfludtHm.de  ftta  habens  >  ■  '  '.Hasefi 
deficit ,  degratu opiuilatione j. .  •  y«* 
epttulatio  per  innumcros  modosjtue  ocdtitos 
fiutmanifcfios  emnibtu  adhiletur ,  <y>qHod 
#t  mnltii  refut/trnr  ,  • '  • w  eH  ncquitia, 
qnedaiitem a  multf  irt^  gratta  efl 

diuina  cy*  volui.  Hxcnon 
ptofcro  co  quod  j  ui^ui  j:n:i..::u  Patruin 
flanduni  cllc  aur  mihi  autilhs,  i(:d 
rtcrimco  Ptlagiattiftni  ia  co 
kjae  amoliar. 


p  * 

.9 


.  tm  eontra 

Dci  (yl:berumcmiarh:trium,iic.  pefagiMitm. 

tt  alibi  .•  heJic  quidem  dijputat  (  Pclagiu*)  ^ 
hocipfoeetconfitrrinc  •  T/.j/r,  qioa  ' 

bocvetm/iltivelorru  ,  hoc.vnde 

fitpojfibile  tonfiteMHr ,    pax  eH :  Jpfa  eU  t- 
Mim  graiiaDeifcr  Irfum  Chriflum, &' 
pmlo  po(i:  rtrumeniminh       ■■'  ^  ^ 

vclfit,velefff  fojftt  aliquts  u.  ''^f^t^ 
vtnullum  habe^if  omniea  peceaeHm ,  poteff 
ejfeali.iurt  quifiio  ituer  veroi pieJqHt  Chrt- 
jinnos.  Fofir  tiimen  tjft ,  ccrtepofi  hanev*^ 
tam,quijquuambigtt ,  defifit; ftd  egc  nec  d» 
ijla  vita  velo  contendei e :  Sc  c*;tcra qux  fc- 
quuntur.Etcap.^j).  Eo  qutfpe  ipfo  qu«  ^r.  ^ 

miffimecreditiirDeumiufiumdybonHmim- 
pojfiLtltanonfotiiiffeprnciptre, hinc  admene- 
miir     •■''■''  w  qttid agamut,  (y>  in  dijfi- 
,cUtbiHj  !nm  :  omma  quippofuntfM. 


AD  XXXI.  A 

fi^raeiarftMhScc.  'HMicjlugiiJlini  fcntcn- 
txxnonrepiiino  ;  dc  couaucemrcvt/nri;»- 
tendi:^vkX.o  cnim  tcmpas  fclicius  &  vci- 
lius  ri  ■  I  precilufid  ifKpttrnfuliim  ijuod 
mbii  .  .  ^  tnonitu feriir  \  t  quilquc  profi- 
etre  &  ad  mttam  ptrU  onttr.dtrc  CO' 

nccur,qii  i//V>»/^.Acdi- 
cctuin  Q.i.  .  •  iy         vj  i-^  iH  ipfum 

ct:a(rtiri,& iflic  qiixri  :  'vtriitn  illi  qni  a^i 
^tumcoHuerJifuntprixeptA  Diiperftele  fer- 
II     ■  ^  ii  f  ReJpDnjiontn:rjue(\ibi\3.n^\) Mi- 

ii^'  i^'OaucOimcnoQ  crjncradiccrCifcd 

PMXicncmntgationii  t  qu.-crubiungicur,dc4- 
(lu  eircquum  qusJlioCit  dc potentia,  ic  pro- 
pccrca  nind  probari.Nocum  ctiamjicfjion- 
lioncm  iUara  anunnulhs  fuilVc  repndiJttam, 
poi\c.\  fracrum  inccrueocu  qoq  DiH  cum 
3.1  1  '■  uiono  3b  iiGicm  ftlillc  aifpio- 
i:...  ■  .  a  &  dc  liac  rc  lubcus  cutn  fra- 
tribu&  confcram,quando  coinmodum  ciiti 
ipero  aos  facilc  coufcafucd^ 

Articvlvs  X. 

Difquiri  poffcy  an  Scmipcl.igianifmiis 
BffM  fu  vcrus  Chrifti.mirmiu». 

Responsio.  Dixi  iD  quadam  priU- 
&icm,hc\\c  forc,omaia>  quz  non  picbAO- 
rurnubiSj  pra'ccxcu  Peiagianifmi  coadt^ 
maJic>lt  liccc  fingcrc  SewipelagiAnifmuw, 
{fuAd rantem  PeldgtMnifm  t,  dodrantem,  tpmn- 
euncimAi  &c  dciuccps.Ec  adiuoxi ,  diiqut 
ripoiTcan  SamipeUgiimifmui  aon^fverm 
Chrijlianifmu4  :quo  nolui  Pe/agiMnd  do- 
dltinarpacrocinari  :  fcd  volui  ligmficarc 
pollc  aiiquid  vt  SemipelMgiitmim  habcti» 
quuda  veritMte  doilrinM  Chrijiiam  ooa 
difccdjt. 

QucmadmodMm  cnim  fia  'vero  difcc- 
^Jturm..'  »t  tuitur, 

hi  ifaiji:..  .  L  ,i.  .i  :  ..M/fwpct- 
ucniripcrt"c,qua:f*pciDtct///*v fa!ja  Iblct 
clVc  me  {la.  V.i  iic  rcs  habct  io  PclMgianifmo 
Sc  MMfiichMijmo,inict  quas  duas  hirejcs  (\ 
i.\M\%mcdiMni'jiam  inirc  iioiutrtr,  Catholi- 
tusetiZtnccgrMtii  cum  PtUgianii,  nrquc 
ithircarbirrio9\xm  Manichtk  iniuriam  ix- 


RTICVLOS.  145 

cicns  Lcgantur^M^wj?/»/  ad  vttrafquc  ifti»- 
A/frfj^^iconfutacioncs  ,  &  a^parcbtcillum 
hoc  ipfum  agnofccre.Qua  de  caufafaftum 
cft,vtaducilus  A/an/f/^ioj  fciibcntis  vcrba 
4  MantchAisix^c piolaca  finc fcotcniix  fux 
(labilicndx  caula.  Hoc  itaquc  volui,  &  vc 
fratrcsmci  intclligaot  quid  vclim.dtcoa- 
p.,.,  .  foremihi  mnnuUoriim  txi- 

;  '.anichiifmi  conuincert,im(y 

^  Stoicijmi ,  quam  iUiw>tmiillii,ejifos  Jujpt- 
ciof  hMbentPtlagiAniJmi.trrorisiJitui  Dtre  pa~ 
teruntconuincere.  Vclim  auccro  ab  huiuf^ 
vno Axodiojisnominibni  abfliucri,quumnut- 
!  1  viurpcocur.  Aurcoim  ncgabicqui 

a...,i  ..ur  (coceaciam  (uam  cffc  caodcm 
cum  Vtlagianm  ,  aiK  fl  faccatur.  dicct  PiIm- 
gfHmah  Ecelejia  malc  damuacum  cllc  .•  prx- 
It j t c t  c rg o  <  ni i fli s  »0 w tn ibtts  Acreipfazoa- 
fcric  :  nili  Ponnficiis  acccdcntcs  arbitrc- 
mucria  cuntroucrfiam  craht  non  polTe 
quodfcmclabEcclc(ia  cddiiudicatum. 


A  R  T  I  (;  V  L  V  S  XI. 
vltimiis. 


Et 


^onrtiledtci  in  Catccliilmo  propter 
inn.ita  pcccara  irafci  Dcum  :  quiA 
pcccitum  origtnalc  pociiacn:,</Moi 
tfMrtmptcna  ///,propric  pcccatum 
nonclt. 

R  0.  Acctdit  anteduosmcD- 

I  :i;r,  vt  quidam  Verbi  Minijttrvnc 

lC,  collatut^;<>  '.  r  '  r  lcmcayin- 
l  aapucabam.  n  ic  Con- 

fejjicrtem  Belgieam  in  Synodo  HMtionMli  no- 
Jlra-  '  dcqua  cum 

incc  .  inf.imjcnten- 
/M;yjhoi  >fio  concluliilcm  :  omn« 

Jc  nj !um  kunu/ium ,  non  teuii-m-c  1,  non  au- 
ihtnticum  .  non ■'■■'■■■■•'": :.  '  l  errO' 
reni  ccnti/ierr po!  :ino(y* 
rdint  (ir  irgittmt Jieripotijlr 
];et.  .  .':■...■'.■      ■  ,  perti- 

neiii  ...   .  _:  Con- 

fcJfionofrM.Mxya.  Ouiillcaonoulla  oppo- 
QCrc  quu  ficegiirct , vt  a rac  difcufla  cllcnr, 

cLuif- 


•44 


RESPONSIO  D.  lAC.  ARMIKII 


xUrilfima  vematislucc:  carpit  ioquircrc. 
qu3:q.ini  ilbcflrcntquxaducrfus  Cmfejfw- 
nem  ic  Cattchifmutn  habcrcm  ,'Rcrpoadi, 
tnc  oihil  habcrc  aduetfus  i(la>hoc  CDim  fo* 
rc  pr*iudtcti  quod  cgo  mihi  non  arripcrcm ; 
11»^  clfc in  illis  fcriptis,  dc  quibuscgo cum 
ftjtvibusfuotcniporcin  SyncdoUgitime  (^r 
ftrdintconftrre  v  etlcm ,  »n  vfqt4tqu»qnt  S  cri- 
fturufiQtconfentiinea.2n  vcro  ibnidijfci- 
/imnt.  hmc  fini.vt  fi  confentirecompcinca- 
tvu  pol\  ferinm  &  feHtrum  examen »  adf^ro- 
tsrentur ,  8c  confirmartntnr  rcccntibus  & 
nouis  calculis,  aut  fi  diffentirt,c9rrittrentur 
quam  ficri  poflct  commodijfime.  louitit  cc- 
go,  &  pctiit  vt  (ibi  apciircmdc  quibus 
coufcirc  vcllcm.fcid  pcrcrcnullaalia  cau- 
fa,quam  vt&  ipfc  dc  iflisfcrio  cogitarc 
poflcc.  Rgo  pctcnti  id  ipfumncgaic  voi- 
uer(cDoovolui  :  czpi  igitur  nonnallaio 
Coofcinonc  &   przfcrtim  iir/iV«/«»>  14. 
profcrrc-  Scd  quumiplchoc  parui  faccrc 
fediccrcccoquod  atbitrarctur  io  Conftf- 
yM»«faciIcaliquidinacairi  poflc.quod  oon 
'vftjueijuaqHtadamnjfim  rcfpondcrct  Scn- 
ptHridiUhcm  quod  ad  fhrafes,  co  quod  a 
^iMrMcfletcoofcripta  &:  quidefn  ijtuttm- 
foriiuffirimis:  &:  minimum  pcficuli  vidc- 
ict  in  co  ,  fi  Confcffio  alicubi  corngeretur, 
quumpopulus  illam  in  maoibus  noaha- 
bcat » &  dc  Catechifmo  vrgcrct  acrius :  E  go 
&ioilloipfi  gtJciHcaii  votcns  ,  nouuuTla 
protuli  .&  inccralia  Rejpon/ionem  ad  10. 
ejuiflicntm, v bi DtHt  dicitui horrtndis mo- 
du  irafei  tttm  ob  innatA  nobii  peccAta ,  tHW  oh 
taqut.ipflcommittimm ,  &c.  Sl  dixi  dno  ID 
iflis  vcrbisdifquiti  poirc.i.an  rcdcdiccre- 
tMi  io plHralt  nHmtrotinHMapeccata  :  quo 
di^o.illc  000  cxpedata  vltcrius  cxplicaa  ■ 
rioocdixit  :  Sc  fibi  aliquando  oonoul- 
hs   Audions  Cattehefin    czpIicaDti  dc 
hac  ipla  fhrafi  incidilVc  cogitatioocm 
ao    ptoba  c|I*ct  ,  fcd  camhoc  a'gumcn- 
CodcfcndijIi;,quod^/»r^/nMrifr0V[crctut 
Catechtfs,  p(optcr  ipfum  ftccatum  origina- 
It,  &  ptopicT ftccatum  ab  Adamo  pcrp«tia- 

tum ,  quod  Mw/i  cfli  •   '  -llius.  Vc- 

rumquum  id</r/ir»/w^.  ....jgoum?!- 
Aimatem  vlla  coofutationc  >  dizi  prxdarc 
T(//>j[«;>Mf  agaofccrcc  rcibailia  tmtndMio-  ^ 


n^iadigcrctquam  tali  defenfione  vccrcrux- 
quibusdiiflisfubicci.t.  loco&  alccrumiSc 
hoc  difquiri  poflfcAn  Deutpxopx.ctianM- 
tum  nobii  feccatum  triginalt  irafcereiun 
quum  idipfum  vidcrctur  in  fcenam  feecttti 
Ai^ualuih  Adxmo  Ac  anobii  intHo  pcrpe- 
traci ,  aDeo  oobis  iaPa^um  cfle  :  fo^ec- 
aitp  frfgrejfum  infnitum  ;  fi  Dcuspioptcr 

r    • '  ■  Adami  iratm  fnniret  not 

:..       .  .  .ilii&iiMtCosfrofter  tUudno 

bu iraJcer/tHr  *'iam feenam  infiigtret, Sc 
fimiW  dec2\lCA  frefter  iffam  ftcu 
clAtnpaenAm  tertio  irafceretur  :  lu^.vjw^» 
tibub  (ibi  mucuo  &  ftpc  reatu  Sipaena  fioc 
intcrucotu  yliius  aQualu  fecftUi.  Ad 
quoJcumille  rcgercrct,  cflc  tjmco  illud 
ptccatum:  rcfpondi  ,  vacx^ncnnegarefcj^ 
n  o  n  c  flc  «t?iy4/«  :3c  p  ro  t  u  1 1  ca  p .  7 . 44/ ilMMA- 
not.nMt  de^#rf4r»agicur,  quod  omnait  in 
nonregcnitti  producit  concuptfcentiam ,  fi- 
gnihcans  .dillingucndum  cflc  intcr  peccMt; 
tHmaSuale  &.  xY/M^/quodclTcc  caufa  titi^ 
rumpeccdtorum,  Si.coipfopeccaei  nomiac 
adpcliarctjit. 

H.rcintcr nos  tuniplacidcafta  funt,  8c 
hoc  Huc  ,  Sc  fcio  mc  td  aUbi  oon  (iixifle. 
Hoc ipfum codcm  dic  rclatum fuitfiucab 
ipfo ^  fiuc  ab  alio  qui  hoc  cx  ipfo  audictatj 
cuidam  do3oviro  :  cx  cuius  orc  cgoidi- 
pfum  taoquam  mihi  obiicicntis  audiui 
paucts  dicous  poAquam  hoc cotloquiHtn  ia- 
tcrine  &ilium  MtmJirHm  habitum  cflct; 
diucttcratcnim  apud  illum  Mioidct  illc. 

An  xquiim  efl  vt  qux  ficaquocoriatcr 
fratrcs  coll.\iionti  crjjj,ltatiin  clijfemintmtttr 
Sipublice  tjoquam  hirttica proclamentHtf 
iiihoc  noncu  ipfum  omnis  familtaritafi 
St.amicitit.iite  vialareSc  coHattsnet  r 
dciir/ifw/i#jRf//^w;;Mabfciuderc&  iui..^;- 
rcfjtcor  mc  nihil  vidcic.  Et  illi  Ibnr» 
qui  conqucruncur  quod  cgo  cum  ipfis 
conferredetrenoi<\\ioi  p\ic\ic  rogatus  Jen- 
tenttam  dtcertrecnfo ,  quod  atumai  illoruni 
fHjpenfa*  teneo. 

Dico  igitut  breuiter  ad  hiinc  articii- 
/M;x;iftlfum  cflc  mcdixiire  ttm  retlt  diei 
hocin  Catcehifmo.  Apcrcc  cnim  diximc 
noo  fctre pritudieium  :  expcdarc  vcllc 
frMTHtn  mtoTHtn  dc  huiulhiodi  >  &  aluf 

ccbu» 


AD  XXXI.  ARTTCVLOS. 

jcbui  i  io  CiUtchtJi  8c  ConfcHioQC  com 


'41 


prchcDriSiiudicium :  vc  fic  rcbus  maturc  dc 
a(cucatc  pcnGiatis >  «r^»  ^ Mx/flatut  pofTit. 
Vidctur  autcm  huiufmodi  prtced^yieacol' 
Utio  eo  ipfo  vtiliccr  infVitai  >  nc  quis  Sy- 
noda  ipHca  difpicicnda  &  iudicanda  ofre- 
rac»  (jux  pcr  huiufmodi  priuittnm  inftru- 
Qionim\tiic\\cx\x  difficult.itcm  nullamha< 
bcrc.  Rccordenturfracrcs  quid  iSuydt' 
hoUandicn  Synodo  Gorcl>omiMn»  rogatt  finc 
Profejfores  ThioUgu  in  hac  Ac*demiA  n»- 
ftra  >  3c  cemfonant  hoc  intcr  (c  :  "RogM- 
fHur  vt  dihecnter  Confeffiontrt  ^  CtUe- 
chifmum  ptrlegamHd  ,  9c  Ct  quid  animad- 
turfiont  dignum  in  iis  inneniamut ,  \dttm- 
ftfiiut  ^  ordtne  ftgnijictmut  ;  quod  & 
cgo  pro  mca  parte  poUicitas  fum  h&M- 
VXTC\.  Anuon  ho\(Mrt\st\\i%c[i priuatafira- 
trumcoUatio  ,  vc  quod  pcr  iHam  potcft 
aufcrri,  Synodo  difcuticndumnoo  propo- 
hacur?illcaucem  Minifler  &ego  a  multis 
annisnosnouimus  ,&fucrunc  luccroos  a 
mulcis  aonis  Utterarum  commtreiM  6c  dc 
mrtieulit  fidti  coUoquis  :  qua  de  cau(a  ar- 
bitratus  fum  pctcnci  hoc  ipfum  oonde- 
cegaoiium  ,  vcczpetircc  aa  illc  ezpcdire 
ncgotium  pofTcc. 

Ec  hxc  quidcm  ad  obiedtos  articulos 
ijios  triginta  ^vnum  inpratfcnciarumre- 
fpondcce  vifum  eft  :  fi  cui  co  ipfo  fatti- 
faclum  noD  cft  ,  oaracusfum  c\jm  quituf- 
uii  fuper  iUii  ipjts  f*r  aliit  ad  Rtligionem 
Chrijlianam  pcrciocntibus  ordinc  colifcr 
xe*  hoc^e  vc  vcl  ftntentiit  eonuenirt  pof- 
fimus  >  vel  fi  illud  obcioeiiez  coUationt 
oequeac,  nosinuictm  feramttt,ybi  conftice- 
ricquoufque  finguli  in  Rtligionit  negotio  ' 
progrcdiamur  >  &  quz  proben.us,  qua; 
improbemus  >  &  illa  talia  noo  cffc  dc  qui- 
h\Xt  tUutrfumfentire  nonlictat  eiufdcm  Re- 
iigionii  proft^oribM.    Erunt  fottc  quifu- 
giilabunt  quod  aliquando  dubitanttr  rc- 
tpondcre  videor  :  c^xxMm  DoQtrtm  t^  Tro- 
ftfforem  Thtolagid.  oporteat  certum  tjfe  deiit 
^UA  docebit  alios  ,      non  JtH^uare  fentfn- 
giis  fttit.HxCcc  cgo  rcfponfuna  volo  I.  Do- 
ffijftmum  ctiam  &  in  Scripturu  vtrfatifft- 
fTtitr^  muUa  ignorart ,      difcipulum  fcm- 
H^r  clTc  in  tn  JchoU  Cbrijii  <^  Scriptura- 


rum:  qui  autem  multa  i^nc^.ff ,  iltum  dc 
omnibm  ,  d^  quibus  di^  tfio  ^  nt^ 

ctjfitas  ofFcitur  ,  vclab^Mfrjarw,  st'  ah 
lif  qui  ipfiui  fententiam  ^ztpriuatam  vcl 
publicam  coUationem  (jf*  diJputArtjnim  in» 
quircrc  Sc  cognofccre  volunt  yfinedubtta^ 
rcfpoodcte  nonpoffe  Prxftatcoiw 
vtde  quibus  cirtam  fcientiatn  non  habcr» 
fonmdubitanrer  c^MiTCi  affirmanter^tonZ- 
lict  :  &:  fc  ipfum  profecfu  quottdtano  indi- 
gecc  fignificans,  &  vn»cum  ipjisinJfi-< 
»»#»»quacrcrc.  Puto  eotm  ocmioemcire  co 
audaciar  progrcfTum  ,  vc  fc  magiflrum  dt- 
eat  nuUi$4i  reiignarHm ,  8c  dc  ni.  tu 
redubitare.  II.  Nonomnia.o' 
trouerjiam  vcoiunt  ,  paris  cflc 
nonnuUa  e((etalia  vt  dciis  neminen- 
tarefat  fic  qui  Chnfita)  cnlcu 
vehtj  aUa  vci o  cflc  non  etu^  .< .  / ,         •  •  ■ ;  & 
de  quibus  CathoUct.  fenientia  .  « 
inttrfi  falua  veritati  ^  pace  Chriji:ana 
diirenfcrunc   Qux  hicaguntur '   '  i. 
bus  ego  <6<^/V«wftfr  rcfpondcrc  v  .  .    .  .u, 
^ualia  fiac ,  &  iaabfoluta  necejjitatis.pozc- 
citcciamfuoccmporc  difquiri.  lU.  Hi6c 
meam  rejponjionem  non  clTc  peremtcy  - 
oooquodquidpiam  inca«<^«fr;«* 
#»/i«mdizcrim,fcd  quodvifum  mihi  nro 
fuctit  omnia  ,  qux  dicerc  polFcm  ,  primo 
momento  ,  adfcrre  i  Jujficere  arbitratus  fui 
illam  icplufquam  Jufficere  ad  obieBamentA 
ifta oullis  prorius  ratiooibas  fubniza,  tum 
quod  mihi  illa  vcrc  nen  impingerentnr^  ^ 
tumquodaduerfus  verttatem  Scriptitrari 
nOQ  venircnt.  Segaticnefitrip\ic\i:poJlu- 
latione  probationis  in  piurimis  potuillem 
toto  mco  muncre  dcfun£;i     -    -  'Tu^ 
fum  vltcrius  ,  vt  aliquo  nu  .c- 
rcm  ,  ^&porio  ,  fi  ncccffe  putarcnt  fra- 
ttcs  mci  ,  ad  coUationim  illos  prr 
ccm.    Hanc  nuoquatn  dctrciilabo ,  .  o- 
do  Icgitimc  ,  atquc  ita  ,  vt  fru^lus  tr  .  c 
fpcrari  polTir  .  inftiruatur.  Si  poft  ill  m 
coilationem  compcctum  fuecir  ,  mc  v  l 
quia  ignarut  fim  rirn  neceffariarum  &  c  X 
io  Acadcmia  o»  Ecclejia  doccii  ilcbci  t: 
vel  quia  praui  fentiam  de  tirticuUi  n 
qu  bus  momer.f   :  '      '11111  ft 

ad  Jalutjs  'adi,  .    ,  . 


14^ 


RESPONSTO 


tQufiraticntm  vel  quia  Acialibui  Aubittm 
Qnx»lfeutra»tcrli3i^\Ai}oc^ni  Scferiorigt 
dr'futii\culc3ti,a\\iixctCJlcAdcmico  vclff 
clefmfiico  lodignum  eflc fccudum  haoc  mt- 
firitm  condtttontm  ncflr»m  (  quis  cnim  di- 
cnu$  ad»(b?)  non  iliibenicr  munta  depo- 
nam & digniorilocum  ccdam.  Moriitos 
tem  s o\o frMtrttmios .  przfcrtira  iuniorti» 
qui  nondum  coufquc  ftnfmhahtnt  in  Scri- 
fturit  txtrciftci ,  vt  dc  omuibus  ctrt^  ftn^ 
titttu  cxScriptitritpiofciic  pofTmtjOC  nimis 
fini  sudMCii  in  tjftutrMndo  cuius  raiioncs 
luffi  difticultcr  profcrrc  poterunt ;  imo  vc- 
£0  vtdiligcnrcrf«/»f«»/  >  t\c  ybt flrtnuiMf- 
jSrmMHtrtnt ,  quod  cgo  in  dubium  voco  ci- 
tra  cootrariam  MjftutrMtitntm  tc  comper- 
tum  ^uctit MrgumnitM ,  quibuscgo  duhitM- 
tioni  mm  iuJlificAnd*  viot  ,  forttcrM  cfle, 
quamquibusilli  Jn  ifta  fua  #/^rw4/w»# ni- 
iXini\xx,immodtfiiM&MrrogMntu  crimcn  a- 
pud  c9rdM«i  mcurraBt ,  fc  co  ipfo  iudjcea- 


D.  lAC.  ARMINII. 
,  tur/cfoqucm  tantM cuiv prMfumtiont tciJu 
inJtgni  l^ccctcoi^mEKr^-^-m  c^EcWe^  .^^^ 
doaortm.  non  modo  ttnaccm  tjjepdtlu  jer  ^  t 

moiw.quiMddonrinAmfAcit ,  vtpojftt  txbor- 
tMrt  ptrfanMm  doarinMm  &  contrMMetntts 
conuinctrt .  fcdctiam^/iV»*"»  ab«»M»»f. 
MrrogMntiM&MudMciM,  iBquamfocileinci- 
dunt.Mfv^-.quiper  intxptritntiMrn  ntftt-  '.^'J-J;*- 
unt  quMntM  difficuUstifMnttiir  oculm  mt-  ^^^^ 
uoruhominis  vt  pojfii  intutrt fcUm  fuum;  ^^^f» 
auib.fujpiriis&gtmitibi^fint,  -vttx^UMM-  ^^'^^ 

'tuiMcuf,ut  pMrttpojjit  ^-^'i^ ^::^:::: 

ciUtMutMnturtrrirtu  Cogitcnt  nifiu  euc 
/iK^i/iM^quaf^non  (blum  fe  dicirt,^cA  cuam 
opinMri  vcium  inueDifTc :  fcd  quam  rtipf^ 
diJficiU  id  fit  i  tunc  dtmum  fc 
quum  ftrio  fiudio  de  tontroutrfits  tonft- 
rttur  .  &  cx  rigido  txMmint  cuniVa  «jue 
n  vtrMm^ui  J^rttm  allaw  fuaijjr,  W^r<*- 


l 


ti4ntnr- 


147 


Q  ViESTlONE  S 


N  O  V  E  M, 

Nobiliirimis  Dominis 

CVKATOKIBVS  ACADEMl^  LEIDENSIS 
e xhibita a  D eputatu  Sy7iodiJn  hunc finem^yt  adeas a  Profef- 
firihus  S.  Theologia  rejj^onderetur  :  cum  D.  l.Arminn 
ad  eas  Kejponfionibtu^  atqueAnterotematu  ex  ad- 
uerfo  totidem  aliis :  menfe  Nouem- 
bri  anni  M.  DC.  V. 


^JJk  STI  O  N  K  S. 

frl«T  ,  M  'vero  fidtt 
frttiifm,  itMVtDtm 
Jtcundtim  fidemprA' 
m^nmtUgcrirfMotf 


II,  An  indt  ft- 

^usturDenm  eJftAU- 
dlorcm  fccciu.jtdi- 
gMtMTAitrru  fuo  dt- 
gfttt  omDU  &  finpu- 
la»  ttiAm  prauas  ho- 
xninum  voluotaccs 
««^ccccof  boQOS  fi- 


Responsiones. 

I.  i£()uiaocacio  ia  roce  EUBu>n'u{2Q.\i 
yt  a<l  qu«(lioacm  nonoifi  per  diAin(f>io- 
nemrcrpoodcii  poflit.  Si  itaquc  EUflio  aO' 
cac  dicretum  quod  efl  jtcHndum  eUiiionem 
de  fiJtUbHi  iHfitficmndii  fmittMtdM :  Dico 
EUHtontm  cG^cfidtfriortm,  vtpoce  qua  fta  • 
tuitur  fides  mediHm  falutis  adtpifcvuU  ■•  Si 
vc i o  Hgn ificci  dtcrttum quo  Uem  ftatuit  a- 
lictit  f»lutemd«re,\.\xvR  fid*tprtMifaf>ripr  ct\ 
EUatene;  vt  coim  foU fideUi fnbttuitur ,  ira 
ftUfidtUt  nd fMlutempruleftiHMi.  Scriptura 
wcxonuUnm  noixit EU3iontm  ,  qua  Dcus 
friteift  t^  nbfolHtt  rutucrit  »UqutmfaIuare 
abfquc  co  vt  ouWam  tanquam  fidtUm  coafi- 
dtrautrit :  pugaarctcoim  ifba  EUHto  cum 
decrtto  quo  ftaiuit  neminim  nifi  fidtUm  fal- 
ttart. 

1 1.  PefcatumcdtranfgreJfioUgit: itaquc 
Dtmcmatitlerpeccati ,  CiefficiatnifjisU 
gem  tranfgrtdmtur  i  q'io«i  fit  Hclnegando  fi 
ue  adimendo  i  i'  quod  ntceffarium  eft  Ugiprt 
fiandt,yc\\v.perratHmimpeUtndo.  bm  vcro 
I  li  dittrminatie  ilU  lit  veiuntatit  ximtxifii 
\  ri>/r4M/,q<ium  ncquc(igaifirernirf«;r9oei» 
I  fcu mbta(icr,tmirAtta,iiC(\»cpraMHm impul 
I  T    X  fum 


Qj^it  ST  I  O  Nl« 
OP»0$lTi«. 

l.Att  decrttumdt 
dada  aUcui  fidepriHt 
fit  dtcreto,quo ftatui- 
tur  fidti  nd  falHttm 
ntceffttat. 


II.  .^«dctetmt- 
narc  &  diiigcrc  o- 
moia  &  fineula  tt- 
iam  praras  homioii 
voluotatcs^'/  ccttos 
bonos  fiocSi  idemfit, 
quod,  ^tucrcvtho- 
mo  Titiofus  fiac  4c 


148 

fiaes  deccrmiflalTc, 
tc  regcrc? 


111,  An  peccatum 
ortgtnuU  homirJ  ftr 
ft  ittrnA  mcrtis  reion 
fkcitn  etiam  nulloac- 
etditt feccMto  ȣlHa- 
U\an  vero  eim  reatu^ 
Chrijli  Medtntoru 
beneficio  ab  omnibtte 

/'VijM/M  hominilms 
JubiatHi  fttt 


IV.  Avopiracon 
Rcnatorum  cz  viri- 
bus  mvMX  frofeS}a, 
iu  Deo plnceant ,  vt 
iltit  ad  confertndam 
ipfis  graiiam  fupcr- 
Dacuralcm  mooca- 
tur. 


V.  AnDemiute 
fno  MM7;rabhominc 
bpfoitiiiciQ  Chn- 
(lum  extgat ,  quam 
tt  fc  halcrt  mn  po- 


QVi£STIONES  NOVEM. 

fum  in  pcccatum.fcquitBr  indc  non  fequi, 
'l>c\iVCici(i:auclcrempercati  :  Si  yciodeter' 
wlM/MooiccdccTctum  Dct|()uo(latuic  vc 
'voluntas  parua  fieret  ,  &  homo  peccatum 
perpetrartt ,  tum  indeftquitMr  Dtum  efftOM- 
ilorempeccati. 


III.  Qax  h.icquxflionctanquafi?wrr4- 
ria  opponuatur.facilc  inccr  fc  conucomnc. 
Nam  ^oic^ortginaltpeccatum reum  faccrc 
mortis  xtcroaii  &  reatm  pci  Chrfftumib 
omnibm i\i(ciii :  imo  vt  aufcratur  reatm, 
ncccflccftantcarmfaftoscfrc.  Sed  vtad 
fmgulas  partcs  rcfpoQdcaturi/>rr«rr/r  dici- 
XMipeccatumorigin.tlt  reum  mortis  faccrc, 
quum peccatumiiladpoenaCitpeceaxi  aSua- 
lii  Adami,({\Xim pocnam  prxccdit  reatm ,  id 
cft>obiigatio  ad  pxoam  lcgc  deouociacam. 
Ad  fccundum  mcmbrum  ciuod  atcincc ,  fa- 
cilUmc  icfpondccur  pcr  di(liQi5lioacm  im- 
petratioNii  i?*  applicationii  bonorum  Chri- 

Qa\im caim folafide cotdict  parcicipac 
cio  bouorumChriili.fcquitur ,  fiioteriila 
Cnltberario:ih  illo  rtatu folos fideles  ab  illo  It- 
berari, v tpotc  fopcr  quosrra  Dei  non  manet. 

IV.  Habentt  dabitnr  ,  inquit  CbriAas, 
non  hnbcntt  «ti/i  quod habet  auferetur.  Non 
quidemquod  illa  Hidignitat  o> prafiantia 
vfurpanonis  boni  aUcuius  a  Dco  collati, 
vel fecundam  naturM  vcl fecundumgratiam, 
vt  Dcus  meriio  cius  moucatur  ad  maiora 
contcrcodum  ;  fcd  qaod  iila  iit  Dci^fffi- 
imtai  liberalitof,  vt  quamquam  indigna 
hnctamcu  rtmuneretMrillilargiore  benedi- 
ffione.  V ox  ixiqnc  placendif^uum  fenfum 
dupiuemhihrM .  duplicimodorcfpoodcri 
potcft,  vcl .  io  ,  Q  fumacur  pro  co 
quod  cC^placitum  habere ,  gratiam  inuenijfe 
irt  cculu  eim,&.  habeic  /ibi  cemplacitum  vci 
«f^^^«;/o,fifiimaturprocoquodcft  fua  ex- 
ie!lin:iaplacere.Qn3n(]azmd\cipo(rclope- 
ra  ^0»4moialu€r  non  tain  cx  natura  viri- 
bm  qy  am  aiiqua  Sfiritm fan^i  optratton*  ia 
illisprxmiaii. 

V.  Partcs  huius  quxdionis  iotcrfco/- 
pofita  000  funt,  imo  conueniunt  optimi*,  ica 
vc  poflcrior  p.iis  ciTc  poflit  vclut  reddttio 
rationii  ,  cuc  Dcus  poflic  ab  homive  lapfo 
poUuUxc  fidtm  in  Chriflum  ,  ^uam  cx 

fcha- 


peccct ,  quo  via  na- 
tcfiac  cxfcquCdo  ab, 
foluco  dccteto  Dei 
dc  nonnullis  CJi  ira 
damoaodis  8c  aUis 
ez  mifcricordia  fal- 
uandis} 

VW.An,finonnMl- 
lipropter  folum  pc€- 
catu  ab  Adamo  ptr 
pttratMm  ,  aliietiam 
proprer  repudiatunr 
Huangclium.  conde- 
netur,  nonfit  duplez 
pcicmptoiium  dc- 
crctum  de  damnan^ 
du  homint'vui,i(.  du- 
plcxiudicium,  vhh 
lcgalc ,  alttrum  Eu- 
augcUcam. 


IV.  jfnfciiusfcB- 
luspcccatt  &  timoc 
loitiaUs  ita  placoant 
DeOyVt  iii  moucatac 
ad  peccata  rcmittf- 
dum,  &  tiroorcm  fi- 
Ualcm  ittgttteradum-. 


V.  An  DtHtiute 

ab  iWo  homiacpojfit 
pofiulare  vt  crcdac 
in  ictumChriflum, 
pro  ^MQ  dccicto  ab;; 


ttfi'.  «»  vero  omni- 
bus  {^fingalis^M/- 
tuipTxdicitui  £□• 
anwclium  rf#/gratia 
fufficicnrcm,  ^uMfJi 
veltnt  credere  paf' 
fnt. 


VI.  Anfi^ksiu- 
(lificaDS  ftt  foUus 
Dci  vocancis,  illu- 
minancis,&  voluh- 
catcm  icfurmanris 
«ffetlMm  purum 
doDum  I  idquefolu 
mb  /ueruo  ciciflis 
fra^rium  t 


VII.  An  quiitbtt 
'vere  fidelit  poflii  *c 
«icbcat   de  falutc 
fua  CCllMS  efft  inhzc 
vit^ 


QVyESTIONES  NOVEM. 

ci  fc  habcrcoon  poteft  :  poccfl  cnim  po- 
ftularc  ,  quumrt4cuciicdarc^r;i/i<i»>/Mj^- 
eientem  qua  podic  crcdcrc.  Forte  itaquc 
fic  corrigi  poccd  qurrtio.-/*»  turefuo 
Mittc Mbhcmint Upfofidem  in  Chriflitmtxi- 
gat.quam  exfthaiercnoM^otefi,etiainfigr»~ 
tiain  ftijficienttm  qud  crederepcjftt  ,iUinoa 
dett  nequedartparatuffitf  Adquamqux- 
(lioncm  rcfpoiiJcbitur  pcr  negationem: 
DcuKi  Don  poUc  vUo  iurefiiUm  tn  Chri- 
fium  poAuiarc  ab  homine  lapfo ,  quam  tx fe 
liabcrcnonpo'  '  •  '         ^  dare 

paratHifit ,  gr.i..  '  ■  ,  . .  .  ^  :.; .  icdc- 
rc  polfit  fi  vclit.  Nctjuc  vidco  c^\di6falfita ■ 
tH  io  illa  reiponfioue  Ht  >  aut  cui  hanJiiUi 
tcfpohfioaftinislit.  NooPe/.J  >•  ■  quia 
/'f/iigtKjncgabat  prxcer  .  mc»- 

tionem  vllam  gratiam  inttmam  rcquui  ad 
mgcncrandam  mcucibus  hominum. 
Quodampliuscll ,  illatefpoDno  non  im- 
piDgitin  do^rinam.^M^w/7xnf  dc  JPrAdeJlt- 
futttone ,  quam  tamco  tpfam  adrtcucrc  oc- 
ccUc  Don  nabcmus,  vtinquit/»»0rf»/fMf 
Pont.  Romantu. 

VI.  VupUx  quAjlU  duplicem  rtfjionfio- 
nem pol^ubc  Ad privrtm rcfpoodecur ,fi- 
dtm  effe  tjfe^lum  Dei  tUitminantis  menttm 
ror  ohfignAMii ,  ciufquc  pnrum  donum. 
Ad  fofiertortm  refpondctutcum  V»/?«i<-7i<»- 
neEUclioniiiC^MXsox  fi  intclligatur  dc  E/e- 
9ieH9 adfalutem  (^nxxvci illa  (npdtlium  iuz- 
ta  Sccipturas.dici  noo  potclifidem dsrt  eU- 
£li*  fcu  faluandu ,  fcd  eligi  f^  faluari fi/UUs. 
Si  vcro  accipicur  dcdeertt^ic^Qo  flatuit  va 
ti^  adminiflrarc  media ad fidim  nect/faria, 
fic  dico  fidenieifcdcnumDeiqnod  fulisil- 
lis  coofertur,  quosr/fjf>adhoc,vtf  fr/>M//> 
Dei  audiant  ic  Spirttus  SanifH  pirticipcs 
fiaot. 

Vr.  Quam  Dcus  omnibm  eredentikiu 
tn  Chrillum  'vittun  tLUrnem  poHiccacur, 
ficri  ncquit.vcqui  eredit,Sc  cre.1  '  ''^  ^i^uit, 
dcfu.tjiilutidithttet,iM(\dHbui  :  .  ■.  vo- 
luntateDet.  At  ver6id<pfum.  vtccrtusfit 
dc  fua  falutCy  noD  pofhilat  Dcus  vt  debi- 
tum  ,  quodf/>/>vcl  ChrtfioprifianJttmcfk; 
(cd  cA  fonfequem promijfionu  iflius  ,  qua 
promittit  (redentt tn  Chrififm x/itam  ater- 
::am. 

T    )  VHI.Quum 


149 

foluro  fituuit  oc 
Chridus  roorctc- 
tur :  cui  graciam 
tul  credendum  ncccf- 
(jriam  dcncgarc 
dem  deertto  fiatuiu. 


T I.        id  pnruni 

donWCR  dniilutAt ,  ^mtd 
«puulibcralitate  «ffi- 
untk  etUtum  ,  n  ia- 
min  tui  offcrtur  icpit- 
diaii  p*t*/l:  «i»«rrsvo- 
luniana  acceptio  id 
dom  numioe  indignii 
factui-  li.T^mtidcidt- 
f«rla!uandit,«nMr»fi. 
detibus  ditmrCtiu» :  am 
vtrumquc  dntptfttdi- 
\xtt(o  iei\e(k\i,&fift, 
^itmtd»  :r:r/?«dccietit 
f)M  J!t  circulus ,  in  fM» 
n$hilpttmt& ftfiaim  tff 


VIT.  ^wfidesia- 
ftificans  naturs.  or- 
dtne  prqccdat  rcmif. 
fioocm  peccatoru» 
rutntf^an  quiJPiam 
ad  aliam  fidcm  ad- 
firingatur  quam  ad 
lultificacioocm. 


T50 

VIII.  Art  vcT^fi- 
dclcs  &  tlcdi /ti^fm 
ad  rcmpus  prorlus 


IX.  AnfidtlesfHh 
grmt$aN.Teftamenti 
ptjftnt  in  luc  vita/*- 
gemDei  pctfc^lc/rr- 


QV/£STIONES  NOVEM. 

VIII.  QnMtveleifios^falHtemoantin- 
tun  fidem,  \zABiperfeueranti*minfide(MO 
aiTilMiu  romptchcndac.diccntc  Augufimo, 
Deum  elegiffe  ad /aluiem  illot,quos  viditgra- 
tiaprtuenienti^ auxilio  crediturot ,  ^ fnhfe- 
quentu  fcrfeueraturos ;  non  rcdc  fidelei  & 
«/*t7i vclut  pro//j'//fif»iumuntur.  Er£;6,  o- 
mifsa  vocc  EU{ii0nu,ix(poadcofiuelc}ira 
altquando  cflc  eomparatos,  vc  aliquamdtu 
ni:l!um  vera  fidti  effaHnm  producant,  ne 
quidc  aBualem  gratit  prcmijponum Dei 
Apprehenfionem ,  ncc  fiduciam  in  Dtum  aut 
Chrifium  ■  q\io6  ipfum  camen  necrjfanum 

ad  (alutcm  impctrandum.  Dc  fido  vcro, 
qua  qualitai  cfl  & potentia  crcdcndi ,  dicic 
Apoftolus ,  nennuUosamifsa  hondeonjcientia 
eirca  fidtm  nau fragiumfecijft^. 

IX.  Prtftatio  legit  fccundum  mentem 
podulancis  cd  xdimaoda:  qui  cum  auc  ri* 
gide  vdic  in  fummoperfe^Iionu^ndMiWim 
oblcntatifau  c  fecu  ndu  m  i9n«'jM««»  ca  n  cu  m  i 
rcfpondcbitur  bifariam :  nempc,Don  poiTc 
kominem  talcuilcgcm  Dc\perfeSeprtfta- 
re ,  fi  confidrrccur vr prxflanda  luxu  rigo- 
rttio.  Si  vcr6  poftulec  fccundum  f:nHK««u', 
&  o/irrjcollatx  CuQtproportionatt  poftulato, 

3uod  diccndum  cfl ,  quum  Euangelicofae 
rr«poflulcci  refpondcftdamcft,/<|/7f/fr- 
ft£ieferitsri.  At  qoxfiio  dcpetentia  aotx  eft 
caoci  momcoci,  vc  ioquit  Auguftinus.modo 
qMUfattatHffergratiam  Cbrifti  idfierifofe. 


Vm.Aitali^Hk 

Hdcm  hjbcos  <^ 
rccineris  ineidati» 
illud  momcocum, 
^M0y7obirec,  cou- 
dcmaarccur/ 


IX.  AnDtHtm 

confortibusU.Tefl. 
poftulet  ,  ne  caro 
aduerfusSpiricum 
coocupifcac,r«»- 
quM  ofHciumgra- 
cia  fadcris  ifitHS 
iefpoQdcDs;i«ciM. 


p  1  N  I  s. 


lACO 


lACOBI  ARMINII 

SS.  Theol.Do(a. 

DISPVTATIONES, 

(:;Magnam  partem  S.  T heologu  c$mpU£{entesy 

PVBLICiE  &  PRIVATiE, 

Quamm  Indcx  Epiftolam  Dcdicatoriam 

fcquitur. 


'53 


tAMPLISSIMIS  AT^E  PRFD£N- 

tijjtmfs  Vim^ 

D  O  M I  N  I S 

P  R  i£  T  0'R  L 

CONSVLIB^^ 
SCABINIS, 

ej/lfCagtJlratHt  mclyts,  ReipuhL  Leidenfis  di^ni(?mOy 
Dominis  atque  Moecenatihmfiiis 
coUndtfmu. 

Prudcntifliml  atque  Ampliffimi  Viri, 

SNVS  UiH  ngiuiY  o^diiiu , (um AnipHfimsmn  DD.  Cftu- 
torum ,  viuque  etum  atUtoritate  dtqut  mandato  rtflro  ,mlo- 
cumdefunclipu memoruDoH.  Frdticifct  luniuReutrcndiu pa- 
remnofler^  m  Domtnottiam  tpfetam  mDrtUMjii  iUufircm  hdtii 
Academiam  wflnm.ex  Ecdefia  /im/Ielrodamenfiuiiiflcrcmip' 
;  mA,cuipir  aniios  XV.  operamfuamtmpendcrai.tuccirttur^nof- 
quc  dtmdc  i  riam  ipft  muem  illm  libcri^  rw.i  cum  matreajfiiclif- 
fimdnuv.cn9jh4yAtqtietripli(eiiittrc4temp9tutt'.mnoUadlu^JUilK  ineMidcm 
trdnfmigiauimiu  :  db  eo  Ytro  tch  porecolcndifv,,  :rPartt.  ^  hai  utr^ 
quam  vt  omiiefuum  ttmpus ,  mdujhiamfnam  oiimem  atij^ oprram  m  ornanda  vefhd 
Academhij  aiqucoJfiiit  fHO:  quk  maximepotuit6'  debttitpde,  rucrietindocotloiaret. 


IJ4  E  P  I  S  T  O  L  A 

Atque  hocquidm  t]ttoddt fide  &  diligentid  ipfm  dicimm,  Veftru  A.  A.  tefldtifimum 
tjl  yqutppt  quorum  fub  ficulk  fides  eiusatquediligentidpertotts  VI.mrtosmtbtaMt' 
runtjid  vero  minime  etiam  Utet  eos  yqui  quamdtufuum  Acddemidtveftr^debitum 
perfolucret ,  aut  non  longe  binc  aberantyttut  quottdianos ,  atqueindefejfos  ipfius  labortt 
fubltce  priudtimque  coram  intuebantur  mirabanturque.  Quantum  vero  ad  indU' 
flriam  atque  in  docendo  iK^^cisui  iUtm  attmet ,  quam  fine  illius  atque  nojiro  merito, 
pro  ineffabilifua  Itberalitate fingularm  in  iUum  Dem  Opt.  Max.  contulerat ,  eam  et' 
iam  ipfamAmpli^imoVeJlrofuffragiofemperornauifiit,  cum  vbicumque  aut  necefit 
trat.aut  expedtebatyingenium  tpftm  pradicabatityatquetum  iHdicii  dceo  vefiri  laudd' 
tijiimiytumefftiimex  eo  veflrterga^m  intimifignificationes  cUripmoi  atjjluculen' 
tijitmasytotoeoyquo  Jiejlrit  A.A.  operam  fuam  dependttytemporis  tra£lu,(idem  exhtbt' 
htitynibil propem(Jdum  vt optaret  iUe vnquam^quod non  confequcretur  fed  vero  tejla^ 
tifima  hic  etiam  tUis  fuitt  qtti  partimquotidunss  ipfuuleHtoiiesmagno  admoium 
numero  aftduefrequentabant ,  iamij,  Ecclefiis  quam  pluiimi  eorum  vtilem  admodmn 
cptram  prajlantipartim^jquiaddtjputationesillim  audiendaSy  ex  locis  non  rareettam 
hngtnqutoribm,conJiueba»tyatqueacerrimum  ipfim  ingtnium,fedmaxime  incredibi' 
lem  ipftm  in  S.  fcr0lh-u peritiam ,  qutbmiUefolebatinuigilarepropemodumfemper 
folu,Atjj meliores  vita fua annos  impenderat yomnes  demirabantur atqjaffatim pradi- 
cabant  y  quinimoetiamconfianteratqjpertinacuer  contendcbanty  vtqua  conjiaretad 
dijputandupropoftta  fub  ipfo  '^^ot/m  ab  ipfomet  cofcripta  digefia^j  ejfe.ea  fme  vUa  mo' 
rapubliciturk fierent  inque  lucem  l}ominum,bonopublico  ettam  eorum  qui  longim  bic 
aberantyproducerentur.Atijjlmquidemydifficulterfatisparente  nofiro  adfentitnteymos 
tandemtuncgeflm  e(i,  cumqtitthefesin  coUegiodtJputationum  publicarum  extarent, 
abtpfotttidm  verbit defcript<t,defignataque,  at^fubiUopoJimodumdiJputata^tX'  * 
cuffaiqua  quidem  nunc  iterumy  vna  folummodo,  qua  de  Refipifcentia  ejiyaddita,vejiri 
iurff  fiunt)pralo fubitcerentur diuulgarenturjj.  Verumenimutro  Amplijf.at^?ruden' 
ttff. VtriyVt Jiudia laborcfque optimi  Parentis  nojirt  V.V. A.A.  exteris aque atjj iUit qui 
nobii  proximiores  funt ,  magis  ettamnum  adhuc innotefcant  :ecce  dtuulgamm  Thefes 
praterea  etiam  tUat ,  quas  domt  fita  fubcifuuatcjj  extraordinariis  temporibm .  prout  Ji 
totum  vttUtati Jiudtofa  luutnttttu  mancipauerat ,  tncoHegto  dijputationum  fuarupri- 
natarum  vltimo,etiam  ipfafmet  a  fe  confcriptascrcompoftiatyContendenttbm  lUud ob- 
ntxifmieab  tpjo  fiudtojis  addijputandum  propofuit  -  at^  bas  quidtm  pottmyquam  vl  • 
Ut  altaty  qua  etia  ipft  dijputationibm  ip^'us  priuati»  mferuumunt ,  de^^parentis  noflri 
Jideat^jdtltgentitiy  iniuuentute  T'  ^.(atnformandaabundetffiartpoffunt^pubiici 
iurtsfacimus;  quod  prater  mat  //  Jubteciam  ftue  reni  ipfam  ab  tpfo  fideitter  accur*- 
teqjpertra^stam,quempraterea»rdinminJj/fiemateS.Tbeologii  nnflifueitdo  • 
pro  fuo quide  iudicto parens nojicryfeuerm  methodi arbtter,  ( (lut  hac  i^HUum  tn re mul' 
tumfe  diuqjtorjerat,  atqttehoc  fine fere  omnes  quotquot  extant  S.  Theologia  fjnopticos 
traciatm  cum  magna  admodum  curaperreptauerat)  obferuari  debere arbitratm  efi, 
mm  tttdm  ipfum  in  hifce  Thefibm  reprafentstrealiquo  modo  animum fuum  tnduxerit^ 

quod 


DEDIGATORIA.  15^ 

tfUodqum  rtUeadfeqmtus  fit^  iodiorti  iudicent  .conatum  certefuum  clrca  bajtcqui- 
dem  etiam  rem  exercitii^ratia  demonfirare  voluit.ytinam  vero  per  Dei  Ojtt.MJw VO"  . 
tHntafemhocceTbeftumtbeologtcaru  corpitfiadoptatumfitiemperductrepQtuijJet.qyM 
tnorte mmatura prautntusy  nobu bonuqjonmibui  luiluofifiwu,  tnterrumpere  coacim 
efti  [itfiderari  enim  crtduntur  Theftspropemodu  adhuc  viginti^autpaulo  plures)  equt- 
dem  idnos  Liberi  tUiu4  affitcftfiimt  ,fi qutdqua  m  vitahacaliud,  opfauiffemm  omntum 
maxtme.  Ac ftqutdem  hono  DeOy  (ui  obnitt prottrve  non  debemM^vifumfuerat  ex  wi  - 
fera  hac  lachrymarum  valle  m  ceelejlem  fuam  domum  euin  euocareivttnam  vtro  laborie 
at^  innoctntia  fuaaquos  atj^  candidos  afitmatores  na^usfutfftt ,  dentef^  calumntaru 
quosex  mandato^  atque prtfcrtpto  lefu  Chrtfit  vnict  SaluaiorunofirifinevUoremerfu 
patientifitme^dbiUm  proptmodum  vfcjjamicorum,  quamdiu  vtta  huicfuperfuit.tok- 
rabat/altem  mortum  ejfugertpetuijJctiat  nontjfet  nonnimo,qutetUm  dtfaluttatcr- 
na  Parentk  nofiri.quem  tn  profe^tone  fua.  qutdem  miferia  at^^  imhtcHlitatii,fedgratia 
rurfum  illim,  qud  credentibut  in  lefu  Chrifi»,  falutu  nofira auclore^folafalutaruiUu- 
xit,  inter  tugesatq^drdentifiimafprecesquafi  iormientemDeoanimantfuamplacidif- 
fime  rtddidtjjt,  coram  cum  multisaiiis  vidtmus  atque  te(lamur^non  omnino{  inquaritf 
non  nemo effet,qui non leuiter  aidubitartt.  Abfit^ abfityeum  Yttdumnemus  qtnfquAm 
noftrum ,  queDem  abfoluit ,  &  pro  quo  lefm  Cbrtftus  in  m undu  vemjfe  fe  cr  mortuum 
fefe  ejfetefiaitm  eft.  O  nosplui  fatit  miferos,  quod  Parenttm  noftrum  amiferimiis  tenera 
fittisadhucatatu  omnes\quorum  natuinttr  nos  maximut  vixdum  dectmumfiptimum 
adhuc  atatu  annum  excefiit.  At  hoc  Dtm  nofter  auertat ,  vt  qui  m  nomine foltus  Jefu 
Chrtfti  Deo  antmamfuam  in  manus  fuxs  traiunt ,  falutis  aternt  compotes  nonfianty 
aut ^e  vita  btata  excidanv.ifiui  vero potius  nobislargiatur  omntbut*vtcharifitmi  Pa- 
rentunofiri vcfiigtisfiitltterat^jiugtterinftfientes,veritat€mjjCumptetatetn  integri"'^ 
tate  &  finceritate  aninii  alacrtttrftdantts,itaDeo  &  bonis  omntbm^vitam.fiudiaijue 
omnianofiraprobemus,ficuttreuerendusnofierParenSyiumvixit,fefuajjOmniaVefirit 
A.A.vt\C9nfidimm,probaun^quodqutdemtefianturcumaluiinnumera,&numquam 
fatis  pradtcandaab  A .  A  .Vefiris  in  iUuprofellayquttmdtu  vixitybtntficU^at  vero  multo 
adhuc  magit  iUd ,  quibuscharifitmam  Matrtmnofiram^  nofqueadto  ttiam  omnespofi 
morttm  mox  iBius profequuti  tfiis^atljutttiMmnum  adhuc prolixeprofequimim.  Vti- 
nam  Haliquandodiesoriatur ,  quopariartferrtvobispofitmtuproinnumtrishtfctvt' 
firts  tn  nos mtritis:  tta  Dem nostuuet.lnterea  vcro  ttmporis,  vt ne  nuUum pyirfusgrati 
antmi offictum erga  A .A.Vefiras a nobisprofectum  ex(let,quodprtmum  lictt^exBibito- 
iheca  Pjsrentts  nofiri  defundi ,  fub  aufpiciis  Ampltfitmi  nomints  veftri,  hoccepecultiim 
atqjKn^nKioidepromimuiydeprompturipofimodumexeadempenUyfuoquodjjOrdine 
&  temport,qud  tiufdtm  aut  etiam  aitusgentris  nonpaucJpratereaettaalia  nobis  reli- 
qtiityfiquidem quod nunc dammy  S.  Theologiaalttmnisnoningratumftftffecomperit' 
tnm.  Mintme  verh  fumm  nefcii.vile  hocejfe  munm,praquam  funt  veftrain  nos  meiita; 
ingratifimtjuturi  hominu.td  fi  dtjjiteremur;  qutntmo  Partntii  pottushocnoflri  qtiant 
moftru  hoc  niunus  ejfe.Verutnimuero/iReucrendM  nofitr  Pdrtsjicutt  hutus  laborisyat- 

V    X  que 


i^c  EPIST.  DEDIGAT. 

<jMf  hAYHfn vigtliarum fiurum  Iwedes nosreliquit ,  itd quoque ,  cui  Deutfelieiter dn- 
Hu.it,  induflrtd,  pietatti&  virtutUfiuharedtsaitquandonQsreltclurueeft  yddbimus 
pre  vtrtlt  operatn,vt  noftro  officto  nunquamdefuij[edeprebendamur,fedidtotavitA 
tioftrapropofitumnobtshabtajje ,  vt quibufcunquefiertpoteritmidtt ,Veftras  A.A.no- 
hn  demereamur ,  nofque  Vobit  ffatos  femper  prsftemm.  Deus  Optimui  Mdximm 
vosquam  diutipme  incolumes  ^nobtfquepropitiosferttet,  omnique  benedidionefuper- 
tiegubmationi  Vtflraqfia^fipoUxiftme benedicat. 


Vtfius  A.A.  adclidjirmii 


D.   I  A  C  O  B  I   A  R  M  I  N  2  X 

Vctcraquinatis  Liberi. 


4 


0  DE 


»57 


O  D  E 

In  co^ntendauonem  prafintulmius 

L  I  .P  R  I 
^  Jimul 
A  V  C  T  O  R  I  S. 


luinioiisquefn  Sapicnrijc 
Virtusbcauit.c-  nmtua 
Bcauitiprani,  umtcncbrit, 
lamncbulisopcrofiorcfn. 
Totqgcimpcditis  fcnlibushorridam, 
Hxclcnpta  cio£lipignora  pcdoiis 
Sacratftiturodonalcclo 
ArminiusiPatrixquclibaf 
Vizdam  mcicoir.Sumc  camcn  pias 
Eacauecutasjfnmc  rccogaitos 
-i.ates  Ichoux.totquc  facrx 
ralladisaurcolos  pcnatcs. 
Hicvindicatum  Aatfidcifux 
Diumvolumcn.ncc  picciumcapie 
Vcoahnllatcrrupcrbi 
lmpiauadicioMonar#hx. 
Idobpciicisrcdibusezcutic 
DoIcntcRoma.Magnusin  Aulbiaft 
Tcrra  Tj  raoDOS  Antichnfti, 
N  ominaque  &  titulos  rcportac 
Tarpcia  nutait  culmina  fortibus 
QuafTara  tclis,ringitut  Iialus 
Soplulla.ncc  rcliflcrc  aufus 
Purpurcxgcmitotdotuibx. 
Ha:c  magna  fcripti  portib.  Quin  Dcum 
loudtacisafrcritaufubus) 
Nulliciuc  conceirum  videri» 

Qoa  docuicumen  iple,moofb:ac. 
Vt  hic  rcbcUcs  comprimat  impctuj 
Potcotc  nocu,ciimuu  ditigai, 
Sioatquc  £icere,quod  pcraflum 
Non  cupii,expofuit  Profcflur. 
Sic  alma  fcnfus  Rclligio  pios 
Odcotacorbi  Pacriadcipicis 
IjifigQc  ccptum.quod  tcprcflum 
rollciitas  magis  iogcmifcct. 

C.B 


.5» 


I  N  D  E  X 


DISPVTATIONVM 


Publicarum ; 


I 


De  AunotitMH  &  Certitudint  S.  Scri- 
ptHrA. 

U.  De  Snfficienti»  0>  TerfeQione  S.ScriptH- 
ri  eontratraditionei. 

III.  De  Suffictentia    perfeSione  S .  Scriftu 
ri  contra  Traditionts  humMHMi. 

IV.  DeSaturAj^ei. 

V.  De  Perfona  Patru  ^  Filii. 

VI.  De  SpirituSiuUlo. 

VII.  De  primo  primi  hominis  peecMe. 
\lU.DePecc*tna^uMUbm. 

IX.  De  lufiitta    Efficacts  ProuidentiA  Dei 
in  mido. 

X.  Delufiitia  ^  EffieMcia  frouidentiA  Dei 
in  malo. 

XI.  Deliberohomini*  Arbitrio ,  tiufyue  vi- 
rtbue. 

XllDelegeDti. 


XIII.  De  LeiiecfEMangelticomfMrMtieHe. 

XIV.  De njfietu  lefu  Chrifii. 
XV  Dedtmtna  Pr^efiinatten*. 

X  V I .     Vocatione  hominum  ad falHttm. 

'    M.De  Refiptfcentta. 

A  i  Wl.De Ecclefia.etuftfueCafite. 

XIX.  Dtlufiificatione  hominu  coram  Df»« 

X  X .  D<  Libtrtate  Citrtfiiana 

\W.De  VcnttficeRomano,  (y>prtcipu$4  fui 
iHi  attrthuuntur  titulii 

XXII.g>H«  afftritur  "Ecclefioi  ReformatMt Sk. 
Romana  Ecciefia  fecejftonem  non  feeijfe: 
eafqut  reHefactre.quod fidet  cultHsquedi- 
uini  comtnunionem  cum  eadem  habere 
profiteridetreQant. 

XXIII  De  Idololatria. 

XXIV.  De  Inuteattone  SanSorum. 

XW.De  Magifiratu. 


DISPVTATIONVM 

Priuatarum. 


I.  De^faTheologiit. 

II.  DeMethodo  quM  TheolcgiM  informanda 
eH. 

ni .  D *  BeMtitudirte^fin e  Theologia. 
IW. DtReltgicne. 

V.  De  Korma  Reli£ienii,Verbo  Dei.f^fotijft- 
mumde  Scrtptura. 

VI.  DeSeriptunauiforiiate  ^  certitu.iint. 
yil.DeS  criptur*  perfeBione. 

VIII.  De  Seripturaffr^icmtate. 
I  X.  De  Senfibm  <^  mterfretatiome  Sacri 
Scripturd. 

X.  Dt  Ejp(a(i4  ^riftura . 


XI.  Di  ReligienefirifJiud. 

XII.  De  ReligioneChrtfiiana ,  ^primumdt 
voce  eiufqut  ratione. 

XIII.  Dt  Reltgione  Chrifiiana  quod  ad  rem 
vniuerfe. 

'  XlV.Deqbie^o  Chrtfiiana  Religionit ,  & 
primode  Deo,primarioeimobit{io,^  qutd 
Dtus  fit. 
XV.DeSaturaDi. 
X\l.  DtrtraDei. 
X  V 1 1 .Df  InttUttiM  Deu. 
XVlU.DtVoluniJieDti. 
i  XlX.DtvMriis  VfluniatH  DeidifiinQioni- 
bm. 


U9 


XX.Di  jffirihutUDti  quA  In  veluniiue  eiiu 
coHjidtrandnfMntt^frimo de it6  <]ut  ^fe- 
auum  tn  creMturit  nuionaUbm  anAlegiam 
habent. 

OCXI.  De  Attributis  DeitVirtutum  mor*- 
lium  ,  ijutvtlut  mederutrtcesfunt  afe- 
Quum  prtcedente  dtjputatione  confidera- 
torum.analogiam  habentibm. 

XXn.DePotentiaDet. 

XXIII.  ?erfeHtene ,  heatitate^  Gloria 
Dei. 

XXIV.  DeCreatiene. 

XXV  Dt  Angeluitt ientre& ^ecie. 

XXVI.  DeCreatiane  homints  ad  tmaginem 
Det. 

XXVII.  De  Dominie  Dti 

XXVIII.  De  Proutdtntia  Dei. 

XXIX.  Dt  Taedert  Deicum  friimthomini- 
but  inito. 

XXX.  eiuemedo  fe  homtgejferit  i»  foedtrt 
frimo  frijlande,feu  de  ftccato  primorum 
parentum. 

XXXI.  DeEfe3is  peccati  primorumparen- 
tum. 

XXXII.  Deneeejfitate  RtligiermChriJliand. 

XXXIII.  Df  Injlaurattfine  hominie. 

XXXIV.  De  fetfena  lefu  Chriftt  Doimni 
noftri. 

XXXV.  DtSacerdetali  Chriftt  munere. 
X  X  X  V  L  D#  Frephetia  Chrifti 
XXXWl.  DeKegtoChriptmunere. 

XXXVIII.  De  Statibttf  Chriftitumhumi- 
litatif,tum  exaltationu.  V 

XXXIX.  De  Voluniate  &mandato  Det  fs- 
trit&  Chrifti,<juo  Religionemfibi  ab  ho- 
mtne peccatere prt flari  volunt  crmandit. 

XL.De  Frideftinittionefideltum 

XLI.  De  PrMdefttnationemediorum  ad fidtm. 

XLII.  DevocationchomiHumpeccatoru/n  ad 

Chriftum  &  falufu  in  eo  participatti  nem. 
XLIII.  De  Paenitentia ,  qua  rejpondetur  iu- 

cAttontdtumt 
XLlV.Df  ftdetn  DeumfyChriJium. 
XLV.  DeVniontfideliumcum  Chrifte. 
JXLVl.  De  .^emmunienffideliumeumChri- 
fte,    .jutdcm  cum  mortt  lUim. 


XL  VII.  De  Cemmunionefidelium  tftrnChri. 

fto.^uoad  vitam  iHtM, 
XLVIII.  Dclufttficatione. 
XLIX. DeSan/lificattone  heminii. 
L.  De  Ecclefia  Det  &  Chrtftu  feu  dt  LicU- 

fiapoft  Uipfum  ingenere. 
LI.  DeEcclefia  V.Tfeu fubpromijfione. 
LII.  DeEcclefia  N  TfeufubEuangelio. 
lUl.DeEcclefia  Captte  &  Notu. 
LlV.De  Ecclefia  Cathotica.eiiu partibta & 

reJf>eefib(U. 
LV.  De PoteftateEeelefiaindt>gmatutraden' 

dif.  * 
LVI  DeVoteftateEcclefit  inlegibmferendis. 
LVII.  De  pcttftate  Ecclefit  in  iure  dicundo, 

feu  Jedtfcipltna  Ecclefiaftica. 
LVlU.DeCencilits. 

LIX.  De  Minifteriu  Ecclefiafticis  N.  T.  & 

vocatione  adea. 
LX.  De Sacramentis in gtnert. 
LXI.  De  V.T.Sacrame»tis,Arborevit4,Cir' 

cumcifione  &  Agno  Pafchali. 
LXII.  DeSacramentisN  T.ingenere. 
LXULDeBaptifmo  &  Pade-baptifmo, 
LXiV.DeCaciia  Demini. 
LXV.  DtMtJfaPapali. 
L  X  V I.  Df falfis  /futnejue  Sacramentit. 
LX  \'II.  D*  Cultu  Det  invntuerfum. 
L  X  VIII.  Deprsceptis  cultm  Diuini  ingentrt. 
LXIX.  D#  Ohtdteniim  ,  fermali  ebteciepra- 

teptorumomnium  dtuinoruiru 
LXX  DeObedientiaporre  mandaterumDtr 

ingjiHerali. 
LX  XI.  De  ObieBe  msUeriali  practptermn  It- 

gis  in  vniuerfum, 
LXXII  De  Amore.timere  ,  feducia ,  honert 

Deo  ab  homine  debitis. 
LXXIII.  De  Afiibus  Obedientit  ftngulari» 

bui  ,  feu  qui  finguUt  pnrcptts  prtfcrtptt 
funt.feu  dedecalogo  tn.vniHerjum. 
L  X  X I V .  Deprime  decalogipn  cepfo. 
LXXV  .Defecundodtytiegiprtceptt» 
LXXVl.Detertio  decalogtprictpto 
L X  X  V II .  t  quarto  prtcepto. 
LXX\'Ul.DeqHintopr*cepto. 
LXXlX.CeJexte  prAcepto. 


lACO- 


i6m 


lACOBl  ARMINII 

DISPVT  ATIONES 

DE 

T^ONNrlLIS    RELIGIONIS    CHRISTI  ANjE  CA- 

■pitibii-s ,  Ab  ipfi  comfofttA. 


T  H  E  S  I  S  1. 

Authoritate,  &:  Certitudinc 

S.  Scriptura:. 
Respon.  BERNI^ARD,  VEZEKIO. 


l.Pf/.Mj. 

Rcwi.f 

1.  Ctfr.i  j. 
5.6. 

2.  C*r.  ij.j. 
G4/.1.M1. 


f  .9. 

\.lch.y^. 

7// 1.1. 

7  Wlr,.!. 


VTHaRiTAs  Scriptu- 
rznihiic(laliud,()uam  di- 
gnitas!ccundum  qu,imil- 
la  mcrctuc ,  Sc  fidcm  can- 
quam  vcra  m  vctbis,8tvc- 
laiQfcnnbus,  fiucquid  e- 
Duncicifimplicicer  .  Huc  ctiam  piomictac 
&  minctur  :  Et  cx  fidc  obcdicntiamtan- 
quam  fupcrior ,  quum  quid  mandat  vcl 
ptohibct.  Dc  hac  Authontatc  duoquar- 
nincar.  i.  Vndc  Scriprurx  compctat  ifta 
Authocitas.  2.  \'ndc  hominibus  couftcc, 
Ycl  coDftarc  po(fic  >  iftam  authoiujtcm 
Scripcura»  compctcr*.  De  qua  duplici 
QuzftioDc  ordiQcpcittad^abimus. 

II.  Authoritas  c  !  (cripti  cumf 
cuoquc  ab  ipfo  rius  cpcndct,  vc 

nomcn  Authontacis  : ,  ^,:canta  eft, 
quancaeft  vccacif  .s  &  potcftas  ,  tdci\,etJ - 
Jiir,» authoris.  Dcns jiitcm  cft  v cracitatis 
infallibilis.  ucquc  fillcic ,  iicquc  falli  po 


ccns,&  poteftatis  incfiagabilis  ,  id  cft.fU'  g^.M,-l 
prcma:  increaturas.  Eigo  ii  ipfc  Scnipca-  /^jb.^.jf)» 
ir  Author  cft.  Authontis  Sci  iptura:  a  Deo  R^.it,}* 
folo,&  cou  pcndct.  Tota,  quiacft  fiiffici-  i.Cflf.7-4l 
cntifTimus  Ami^or.aM-TK^^r^f? ^ m^Tt^^gtot:  Hfm.n  ^ 
A  folo  ,  quja  (ucium  non  h.ibct ,  ncquc  ia 
vcracitatc  locjiiclz,  ncquc  in  potcl^aceia- 
ris :  vcpotcaquo  (it  omnisin  Crcaturis  v e-  jicf.lttl ' 
ncitas&  poicfUs  ,  &  incuiusvcracitatcm 
&  potcftatcm  omnis  fidcs  #c  obedicDcia 
tanqiiam  luprimam  caufam  ,  &  Ylcimam  igc.u- 
cermmum  rcfoluatur.  i.Pr/U. 

III.  Hoc  ipfum  mulcis  aTgumcnris  pcr  ixfii.]^' 
cocamSciipcuiam  fp.iilis  cuiucitur.  i.  £x  j.C^rJtsj' 
infctiptionibus  pL-ioiumq,  libroiumPro*  £xW<fi' 
i  hcticoruTi  ,  &  .^poftolr  aium  Hpillola-  y^fl.fJJ- 
iiiin:qua:itahal.'?;)r  l'criut/i  Domini  cjucd  jo. 
piit  ad Hfjtartt ,  lotlcm  ,  jirnc(iim ,  Paulns,  M.v.  !«■ 
Petrnf. lacobms  fcrutn  Det if.fi ft^^olnt  Chri-  jo. 
///.  1.  £xpioa:iniis  miilc.itum  rioplictia-  Ex»d.io- 
lum.  Stcdi.xit  Dttnt):::f.SU4od  accepikDo-  jif^M'  ^ 

wi/fCi 


DISPVTATIO  PVBLrCA  I. 


iSt 


mino.h^ctrMJidivobu.  j.  ExalTiAcntixdi- 
uinx  t  tanquam  uccclfaric  &ruflRcicntis 
ad  coQciliaQdam  authoritatem  dicrndiSj 
cum  pctitionc  ab ipiis  Dct  6c  Chridi  lega- 
tiSttumpromidionca  Deo&Chtiflofacta. 
4.  Ex  ipfoDci  morc  qui  icgcni  fuam  cnun  - 
ciacurustftc  przfacuscA  :  Ego  lehoMS  fttm 
Dem  tutu.  Ei  iHiofuo  Autboricaccmcon- 
ilabiliturus,  dixic:  Hic efi  FiliM  tntm  d$!e- 
Btn,huHc*Hdtte.  Ficecurhocipfc  hominu 
cOD(cn(us»cuius  contciij  MitJos,KtitnM,Li- 
tHrgtu,  Solan,  lc^s  fuas,  quo  valcreoc ,  ad 
/tf.if .11.1 4.  authorcs Dco$,L)cafuc rctulciunr. 
hh.S.iJ^.       IV.  Hxc  Authotitas  cogQita  obligato- 
Gal  X.9  9.    mDiumcorum, adquosfcrmovclScriptU' 
Efh.i.io.   ra  dirigicur,confcicotiam,addiguc  acci- 
.^^c.  it.14.  picnduro.  QuivcrotanquamaDcotradi- 
loan.  r.6.7.  turo  accipiunct  &approbaur ,  diuulganr. 
&S  ii'ii'  &przdicaoc,  mtcrprctaocur&^xponuDC, 
5r  }6.        afupponticiis  Sc  adultcrioisdi^is,veUcri- 
i.Thtf.i.ij.  ptisdifcertiunr.  &  difcvimiiunc ,  illt  nihil 
authoritatis  addut  didis,  vcl  fciipciS,quum 
totaillorum.fiue  nngulorum,  fiuciunflo- 
ruin,authorirasUttaotumhumaoa,  &  di- 
uioa ab  humanis  confi! mari  ocquc indigc- 
anc.  Dcquc po/riafi  Scd  totum  illud  appro- 
baadi,pfardicandi,cxplicaodi*difcerneodi 
munus,  cciam  ab  ipfa  ccc.i  CathoUcaobitii, 
tcflinratio  tantuni  dt.qua  fc  di(fla  vcl  fcri- 
ptaitla  &  folaqiMdcin,prodiuioishabexe 
Eecit^En-  &  agoofcccc  declaraf. 
vhtr.de  Ec-        *  Non  modoctgotilla,Icd&  cootra- 
:le(iM.         didlioncm  implicantia  ,  ftulta.  &  blafphc- 
Vtah  deHtt  mafunt ,  hutuimodi  didtaPootiBciorum: 
tttr  Eeclef.   EecleJisScriptHris  tH  »nti<jMior,  &  Scriptn- 
Ub  X  cttp.x.     nontil  Authentic»ntjiEcclefiA  Authori- 
Hof.  de  AU'  iOmnu,qMinuncefiScrtpiMri.AH- 
rhor  Scrtpt.  theritai.MbEcelefUAuthoritMedeptndeine- 
iib  t  ceJfario.Et.ScrtpturdnonpliuvttltturtieJfenr, 
Maf  l6  \%,<i'**f*f*MA.^.fopi,velattudamdHitfcriptii, 
[  Cor  \        nifi Eccltft£ tejiintenio crederemtn.\t^\imc- 
'    tum  vero  quia  Scripcura  antiqnior  fit  Ec- 
cIcna,falfirarelaborac  AotecedcDtis ,  &  iu- 
cofcqucntia.Nam  blcriptura  quoad  fcofus, 
imo&  vciba  Aociquior  c(l  Ecclcfla  Gtic- 
nccurEccIefta  prior,acciperepoflcrioradi- 
Aa,&  fcripca  £(aia:,HieremiZi  &c.  Pauli, 
Pecri,  fimulac  illorumdiuina  vcrirasargu- 
meocis  lujcca  Dci  ludicium  fuBicicctibus 
clldcinoanraca. 


VI.  Eo  vero  ipfo,quo  Scripiurae fuot di-  Oeti.t-;  % f 
Dioai,etiam  funt  CaDonicz.ex  modo  &  fx-  pfu^^io^, 
oe  fcnptionis:  vtpoteregulam6dci,  chari-  Rffff,  fo.17. 
catis,  fpei,totiufquc  vitznoflrxcootiocD-  j^Mtt.xi.ij 
tes.Suoccnim  datat  addodrinam  ,  redar- 
gutionem.inflirutioDcm  ,  corrcftiooem,  ^        j  ,^ 
confolationem.hoccfl,  vtoormz  fint  veri  n^^ff, 

&  falfi  iotcllcAui  ooftro ,  booiquc  &  mali 
alfcAui,fIuc  ad  facicodum  &omiticndum, 
fiuc  ad  habcodum  vcl  caxcfidum.    Nam  . 
quemadroodumdiuiDa;  fuoc  ,  ^uiaaDeo  * 
darx.aooqttiaabhominibusacccptxfuot:  * 
ita  &  canonicz  funt  &  dicuntur  aif^iuc.  ^"'-^^'^l- 
quiaCaooQcm  praifciibuot ,  ooo  paffiuc,   *'"  '°^-9 
quia  pro  Caaoochabcntur,vcl<}uiaiQ  Ca-  ^o-H-';-!?»- 
noncm  afTumuntur.  Imo  vcrotaorum  ab- 
c(l,vt  Ecclcfta  iihs  authcacicas  vcl  Caao- 
nicasfaciat,  vcQulIushomiaum  coctus  Ec- 
clcftz  nomioe  veoire  aueat,aifi  illas,quod 
ad  fummamLegis  &  Euaogclii  *  proau» 
thcoticis  &  canoDicts  habeac. 

VII.  Alccraquzfliocil,  quomodoho- 
mioibus pctfuadeaturjSciipcuras  if^as  efTe 
diuinas:  cui  explicaodx.  oonoulla  pixmic- 
tendafuDt ,  qu.^iradatum  ab  xquiuoca- 
tionibus  libcrcnc  ,  &£icilioremrcddanr. 
i.IoccrScripcuraro,quzvciignumvcrbo,  1o.i.x^.& 
&  fcripcioDc  verbi  conflac,&  fcofum  Scri-  c»p  y .jy.^A, 
pturzcfldtflingucnduicoquodhaud  pari  loh.^.j^. 
momeoto,vtriufquc  Dotitia&  fides,  fitoc-  i.Cor.n.f. 
ccffaria,  quumScripcuraficproprcr  fenfus:  t  Cor.x.f. 
&  difpariicprobandiracio  .  qua  fcrtpcioai  c?*r7>8.9. 
&  fcofibusdiuioitasaflruitur.  t.difccrnco-  A24/.to.io. 
dumiotcrcaufampnmariam  Scripcurz.  &  i.Cpr.j.ii. 
inflrumeocalesioccadcinxflimecui  neccf^  ti. 

fitas crcdendi  Iibrum aliqucm  Scripturxab  Phtl.  yif.iC 
hocvcliilo  amanucofi  lcripcum  &  a  Deo  C^f.i.i^.i* 
profc^um  cffe.  3. Scnfuumiflorumdifpar 
cfl  racio.quum  alii  finc  fimpHciccr  ad  fala- 
cem  occcHatii^vcpocc  fundamencum  &  ca- 
puc  rcligionis  contincorcs,  alii  vcro  ou  oifi 
aliqua  cxplic3noois,probatioDis ,  ampltfi- 
canoois  rclacionc  ilios  actio^anr. 

VIII.  4.  f  idci  pcrfuafio  a  Ccrticudioe  i  Cor.i^.f. 
VifioDisdifctimioandaclt  ,ncquishtcpro  i*- 
fidccuifufficic  adoccfus  tcacatiODesprx-  ^•*« 
ualerc ,  cctcicudioem  poflulec  oulli  oboo-  &Rom.i. 
xiamtccaiioni.  y.  Fidcsimphcica,quaScri-  »910. 
ptura  tlh  citra fcDfuura intcHcilum diuioa  ^"^-  6. ; 

\  X  clTc  17  >i». 


1^1  lACOBI 

HthAJ.}t,  ^^^^ acdicur,ab  fxplici'ta,qux  rcDfuum  ali- 
qiUtprzfcrrttn  ncccirarioruniinotiriacoD- 
itf^.j.i.TD.  A<ic :  &  ipfanoiiria  hidorica  ,  quxmcatis 
Jaci.t9.  tantum  «V^aAha*  faabct,aC]luiiica  ,  (]ux 
lch  j.jf.  prxtcrcairA^gj^«e4<»#a£  ^mtjHny ,  ioqua 
AfiiMj.i.  acquicfcitcofcicnria.continct.diftiDgmn- 
Het  <i.it.(y>  ^^'^it  »  TC  tcflciudicati  podic,  qux  ar- 
ic.ir.  gumeoracutque  fidciiagcDcranilx  occcf- 
Efh.i.ii.  Taria  &  fufficieatia  liur.  6.  iorcr  argumcnta 
j!tf4//.]2..jg.  I^co  digna,& qux  humana  vanitas  pcterc 
j  potcfl,  diiliagucndum  cA  :  ncquc  talia  bic 

AIat.i6.r.  poflulauda  •  quxQulU  oon  pcrfuadcanr, 
iK.ifi.jo.jiS^""^'?^'  Chrifto,perrorfigoa,  prodigia, 
AfiM. 17.41  virtutcSj&S.Sandi  difttibutioocs  dodri- 
loh.i2..}y.  namfuamrt^Uto  ,  fidcs  .i multis fit dcnc- 
Xirc.  14.17.gata. 7.  Argumcotoru  ad  liiafioncm  adhi- 
44.4J-.       bitotum.lumcocxtcrou.abintctuoSp.  S. 

tcllificantisluminc,  difccrocodum  cil  ,  oc 
quod  huic  tauqui  Hdci  noflrx  fignaculo& 
aiti)abonicompctit,argumcntoturebori, 
&foris  rcflificatium  vcracitati  adfcribarur. 
xX^fiT  1.12.  iX.g.DiftiDgucodumcfliatcrillos.qui 
£/^.1.1)  14  jpfuinUcum.vclChriftum  ,  vrlpcrfc,  vcl 
/9^.4.41.    per  Aogclos,vclpcrPropbctas,  vclpcr  A- 
poftolos  loqueotcm  audierijt ,  quiqi  primi 
libiosiacrosaccepcrunt  :  &  inrcrcos ,  qui 
iftosfccuci ,  cx  illorumtradirioncSctipcu- 
iW.z.7.io.  ras  habcur.Prionbus  eniRi  miracula  &ptx- 
Jith.x.}      didlionumcomplcmenra  lo  ocuIosiDforu 
loh  tc.Z9.  incurrcnria,fidcmdi(3is&fcripti$adftruc- 
E/44.7  8.  rc potucrunt :  Poftcnoribus  vcro  narratio, 
i.Cor.  11  12  vtdod>rias  ,  fic&  argumeocorumconfir- 
loh  ^.$9.    mandx  iftiadhibicoru,pronoDiruria  Scri- 
40.41.41.  pturis,  &  iplaargumcntisluisadftrucnda. 
i.Per.  Mi.  9'  Uirtiottio  quidcm  lotcr  vctiratcmScri- 
Mat. II. ij.  pcurx,  &ciusdiuioitaccmfictipoteft  ,  «c 
JAC.4.6.      pcr  illius  fidem  ad  huius  fidcni  gradacim 
?f  if  14.     progtcfllo fiat  :  accamco  diflcparatio iotcr 
Jvh.y  17.     illacllc  ncquit:quia  fi  !!icnpturx  vcix  fini, 
I  Cor.  i.jo.^^i^^i^f^f^^cncccfTccft.  iJcniquc  hic  cogi- 
7  un'iam,paruulis,buir  '^cumtimc- 

Luc.y.io.    cibus, Patiisvoluotatei  volcntibus,  i 

.Acf.il  ^6.  rcuclarifccrccaDci, &  V.-   un  Chiifti, 

7.JI,  quodcxDcofic.'coocra,&picntibusmundi, 
x.Ctfr  14.4.  fupcrbis  ,  coofilium  Det  aducrfusfefpcr- 
i.Ctfr.i.ij.  ncribus,  viraxtcrna  fc  indignosdcccrnco- 
x^.  cibus,  pciucrfis&abfurdishominibus,  Sp. 

S.rcfiftcucibus  ,  fccrcrum  Dci  &  Euaoge- 
liftm  Chrifti  cc^uffl  cifc  &  nuncrc :  imo 


ARMINII 

yeiofcandalum  ,  &  ftulcitiafbe(rc.  quQra 
pcr  fc  fir  fapicotia  &  potcntia  Dei. 

X.  His  prxmiirts  vidcamus,quomodo 
npbis  pcrfuadcacur,  velperfuaderi  queac, 
Scripcuras  V.&  N  Tcftamenti  cfic  diuioas: 
faltcmquoad  eficotialiaeius.  Idcft,  Lcgis 
&  Euaogclnfummam,  fioccuius  fidclalus 
cooftare  non  porcft.Huic  fuafiooi  facieo- 
dxcriapotiinmttm  ioferuiuoc.  Teftimo- 
Dium  homioum  cxrcraum  ,  ArgumcDca 
ipfis  Scripcuris  iofita  ,  &  Tcftificatio  Dei 
iQCcroa:quorum  illud,xftimatioQem  &re- 
uercQciam  Scripcuris  humaoicus  coocili- 
aodo  ,  fidem  prxpatar  ,  qux  io  hxc  duo 

ffoftcriora  verc  diuinarcfobntur,  &  pcr  il- 
apcrfe^tcabfolutcur. 

X\.  TeiUmonium  homiuum  eorumqi 
prorcirorum,(hoftcsomtttimus,ctiamMa- 
numocano^  ,  fcccm  icligiunis  cx  ludaica 
&  Chriftiana  corrupra  ,  quio  &  Ethnica 
conflatx  amplcf^cntcs )  duplex  eft :  ludxo- 
rum  dc  vctcris  Tcftamcnti,  &  Chriftiano- 
rum  dc  rotius  Scripturx  do(5lrina .  &  Jibris 
tcftificanrium.    Hlorum  trftimooio  duo 
robur  coociliaoc :  Coofcilionis  cooftadcia 
to  fummamifcria,  qnumfolaciusabncga- 
tiouclibcrcacis&dominioium  mundi  par- 
cicipcs  circpo(rcot:&Chtiftian^reIigioois 
odiuin,quz  fui  orrum,amplificacioacm  Sc 
coofirmarioncm  bona  partc  vctcrisTcfta-^^  i^.u 
mcuti  Scripiutxtranilcribir,  rantafiducia,  x.j>e:  ■  - 
vtillius  foliustcftimonio  &  iudicio  ftare  Aci. 
&  cadereparatafic.  ChrifttaDorum  ccft^- 
monium ,  cadcm  conftantix  noca  infigni- 
tum,  ttifattamconiidctamus.  i.  hcclzHx  jtfoo.^.f. 
CathoIicx,qux a  principioiui ad  hxc  tem -  it.xu 
pota  Chtirtianam  rcligiOQcm,vc  diuinaroy 
profcfI'a,iftis  iibrisfuam  tcligiOQcm  cooci- 
ncri.cofquc  a  Dco  piolc^os  clfc  >  rc/brur. 
2.  Siaguiarium  primitiuarum  Ecclcfiatii» 
qux ab  Apoiloljsfuodatx .  tum  cocum  ve- 
tus  Tcftamctum  ,  tum  Epiftolas  fibi  fuifiie 
paftoribus  .  vci  nutisialrcintofctipcaspii- 
moacccpcruQC,  &  fuccclToiibus  iuis,aliif- 
que  Ecclcfiis  codcm  ciculo  cradidcrunc. 
j.Rcpr.TfcntatiUX  ,quxdicitur  ,  Ecclcfix  ^fh.f.fj» 
cx  paftoribus  &  doLloiibus  cooftaotis, 
qui linguarum  &  rciam  diuinaiumpcntu 
ioftiudi  cxamiac  Bt^to  iudicium  fuum 

pio- 


DISPVTATIO  PVBLICA  I. 


pronunriaot,&  populis  C\bi  crcditis  adpro- 
bant :  ia  quoruni  ccafu  Romanum  Pontt- 
ficcm  in&a  infimum  Poutificia;  Erclcfix 
parochum  ipfo  do<5tiorcm  collocamus. 

XII.  Argumcota  Scripturis  lofita  fuot 
quatuormaximi  momcnti  :  dodltinx  ge- 
HUStdili  MaiclUs|.pattiumconfcnrus,  & 
do<!ltinzcfBcacta.qux  (iogula  pondusha- 
bcnrgrauifrimum.iunda  vcrocuiuis,  pci- 
cioacix  Spiritu  &  prxcoaccpta  pcr  inuctc- 
r^tam  confucrudiocm  opinione  ooo  cz- 
cxcato.fidcm  faccrc  poflunt.  Do^iioq  gc- 
nusdiuinumcircprobant.  i.  Pixccptaillis 
libiis tradica:  in quibus tres  ooix  diuioita- 
A/4/.  1^.14.  ti$.  I.  Aduumprxfcripcorum  prxccllea- 
ly.  tia.infuiipfius  abncgatiooc,  &  totius  vi- 

Rom.SJt.ii  txfccunduDcum  inlkitutiooe.  i.Adluum 
i.Cor.i.iS.  ooooullorum  mirabilis  &  nulricix  ioOar 
ab  aoimali  hominc  xflimata  infolcntiai 
quitamcn  fccura  conHdcotia  prxfcribua- 
tur,  vt:  NiH  in  lefumcrucifixum&roor- 
tuum  crcdidcns,  condcmnabcris ,  (1  credi- 
dcris,  faluabetis.  j.  Modus  quoprxftari 
l.Cor.i].i.   poftulantur ,  vi  cr  confcicotia  ic  charitatc 
lacob.  4.  iL.  fiaocfecushjpocitticos  ludicacum  iri.  In 
Rom.ii  f.    illofaodtitas.inhociftoomiiipotcoiia,  in 
i.Pet.x.iy.   hoc  omoi  fcicoiia  puic  diuina  conlpici- 
tur.  II.  Promifla  &  minx.qux  duplcx  fi- 
gnum prxfcrunt  diuioi  valotis, tuin  ^uod 
aoullo  quam  a  Dco  dari  pofle  cooHar, 
cumquod  iracomparatafuot .  vt  oonoili 
confiLicutiam  prxcepta ,  qaibus adduotur» 
pro diuinishabccis,moucrcpo(nnt.III  Ad- 
mirabilc  lulbtix  Dci ,  qua  tuftitiam  diligic 
r  Ram.  i.if.  Acpcccatum  odit,&xquitati>,quacuodta 
X  Cor  (  ij.  admioiftrat,  cum  milcricordiaioChrifto 
Eph  X  11  16  '^«♦"iie^^Tcmpcramcntum  ,  inquoglorix 
HehrZ  <      Dei fummaclucct.vbi  tiiaootanda.i.quod 
"j  7  11.11.  pcccatortm,cuiusvtcteaturxfuxcxamo- 
^  rcmifcricordiarangitur  ,  io  graciam  rcci- 

pcrcaolucfit ,  oili  rccoociliaioris  Sc  mc- 
diatorisiorcrucntu.  1.  quod  ipfumiiiium 
fuumchaiiflimum  ez  fc  groitum  &iufti- 
tixpcrfc^lx  muncic funaiim,  deprccat»»- 
rem  &  intcrccflorcm  admittcrc  noluerir, 
oififaoguincluoadfpcifum. }.  quod  illum 
fci.A  ^  .  ir  ipfumfolisfidclibus  &  rcfipilccntibus  lal- 
uatorcm  coniticucrit  i  impaoitcntibusab 
17.1.8  ^^'"oifpcvcnix&faluiis  cjtclufis.  4.  Ex- 


16^ 


1/.1.14. 

/04».g.l4. 

Rom.  10.9. 


Heh.f.s.19 
Heb.f.9. 

Lt».i4.>  6. 
Rem  8.19- 
Het.io,il' 
11 


ccllcntiflimum  documentam.quo  heccfli- 
tas  &  fufficicotia  dod^rinx  iftius  dcmon- 
Aiatur,in eo  pofitum,  quod  ipfc  Icfus  noo- 
oinpctobcdicntiam  &  paffioacm  10  glo- 
riam  fuam  iogrcflusfit.idquc  pro  folis  fi- 
dclibus  ipfi  coQfoimaodis,  &  quod  io  coe- 
lum  tcceptu$,prxfcdusdomui  Dei  &  Rez 
populifui  ,  virxqucxtcroxdatorfic  con- 
llitutus. 

XIII.  Stilimaicftatcm  cuiocuot.  i.  At-  ^^/4.44,7 
cribuca  qux  fibi  arrogac  Scripturarum  ju-  ^f*-  ■^x-ii.. 
tor  :  naturx  pixdaoiia  in  omoifcientia  &  if.itf. 
omoipotcotia  ;  opcratiouum  cxccllcticia.  Pyi/.fo.i. 
vccfcatori  &gubcrQatori  omoiamtctum: 
poteftatis  fupcrcmincocia,  vc  Rcgitcgiim, 
&  Domioo  dominorum.  l.  Air(»j*Tw?rtA«- 
fauoris&  odii ,  fpci&  mctuscxpccs, 
quacrgaomoes  tcuiufcuaqae  Aatus  fint» 
cundem  fc  dcclarat ,  tam  regibus  iubcos, 
ptohibcDS ,  promKtc-ns.miajns.  quam  iu- 
nmisitam  coci populo.quam  fingulis ,  ipfis 
eciam  ccncbrarum  Redonbus ,  mundi  hu-  jj^^  1 
iutprincipibus,SacaQx  &  AogclisciiiSiac-       "  '^*'/» 
que  adeo  coci  crcaturarum  vniucriicaci. 
j.  Modus  quo  vcitur  in  lcgc  fcrcnda  &  * " 
(aocicnda:  qux  nullum  aliud  proccmtum  J 


16. 

i.Sam  it. 


Exod 


to.i. 


habcc ,  quami  cgo  Icboua  fum  Oeus  ruus.  ^ 
Nullum  cpilogum  ,  quam  :  Ego  Ichoua 
locutusfum  :fiftofottis,quta  cgo  cccum 
fum.ncmctuc,  quia  cgo  tc  ciipiam.  Aut  _ 
hxc  vcrc  fibi  airogat  qui  loquitur,&  fic  di-  '  **^* 
uioa  cA  orario  ,  aut  Aultiflima  cA ;  ( abfit 
blafphcmia  ]  oullumcAmcdium.  Nullus 
autem  io  tota  Scriptura  apcx  cA,qui  il- 
lam  a  Aultitia  iauido  argumcoto  ooa 
czimat. 

XIV.  Confenfus  in  omnibus  &  fingu- 
IisScripturxpariibus  cius  diuinitaccm  (a- 
tiscuidcntcrarguit ,  eoquod  lAcQoa  oifi 
Spiticui  diuiDo  adfctibi  poflcc:  cuircifir-  , 
mandxleruicc.  i.Coofidcrario  looPilMmi  ,^    _  „ 
tcmporis.quo  ilta  Scrtprio  durauit,  a  Morc  j^^^  , 
oempcadloanncm,  cuipoflrcma  rcucla-  ' 
authcntica  fadiaeft.  2.  Scriptorumlcu  n-J* .  .  , 


cio 

Amanucnfium 


itbroram  multirudo.  r>-«  „ 
j.  Locorumtn  quibus  fciiptiIunt,diAan  ,  ^ 
tia,qux  vctuit  nciijterfcconferrc  poflcnc^^^  ^ 
Sciiptoics.    4.  Deniquc  &  potiffimum  p,-^' ^t,  * 
ipIadodtiio«coIlatio,tumintcr  Mofcn&  ,,_  , 
X    fc  Pio- 


t6^  D.  lAC. 

iist.x.f^i.  rropheta$poftcriorc<  s  tum  intcrV.ficN. 
<^i4-6*i7  1*ciUaBrDrumiDAicuca.  Coafcaruni ,  qui 
L$ic.i  .ff.  intcriiloseflidiuioum  elTc*  cutnceotfola 
70. <j»t4.  Wo^s McfIia,vocatioDC  GcDtium,rcic- 
^ioocIuda:orum,Oracula,cuai  «ntcrpic- 
r/iil.ti.  tfncDtis,  ic fiDgularium ciccumflaDciaril 
ailJicameotis.quzioProphccis,  Sc  Pfalmis 
Af*/.ir.4i.  iriucQiuojur,collata.DcconrcDlus,ioccrV. 
2i,'li.6f.i.  fic  N.TcIbmcDtifcriprajdiuioicatc,  tcfla- 
.<f<!?.ii.iS.  birurvelfula.fubiuilla  &  iaopiaaca  qui- 
ff.iO.y.Z.  <icm,fcdadmiiaculumvfa;  confcocicoso- 
DAn.^.if^  niniumOraculorudcMcnia,GcDcium  ad 
:  s .  illumagj^rcgatiouc ,  ludzoiuoi  latidclita- 

tc,&repulfa,  legisdcaiquccxrcmonialis, 
prirao  pcrcomplcmcntumiuiis  ,  indepcr 
yimfacjcnda , abrogarionc ,  fiuc vciboiu, 
liuetcrum ,  pcrfoDaru,f.idorum,  eucntuu 
typisptxnuotiacoram  ,  ad  Icfu  Nazjrcoi 
pcrfoaam,adueatum,riaruin,  o(iicia,cem  • 
poia,acc6n)udatio:qux.ctiamfi  vcl  de  Ve- 
cetis,  vcldcNoui,finuPula  foh  cxtatcor, 
<iubitanpo(rct:de  vcriuiqi  fic  coofcaticotis 
diuinitatcdubitatioDcm  omoem  excludic: 
quum  impofllbiie  fic  iflum  confcufum  a 
nieotc  V  ei  aogciica,  vcl  hununacoaticlura 
cffc. 

i.rj/w.j.if.  EfPcacia  dcniqac  do(flria«,  diui- 

Zach.ii.z.  Scripturx  potcntir  dcmoaflrac, 

Zt^h.x.ii.    9***"^  poDiniasioduobus.  lo  fidc  ,  qua: 
Jl3,i6  16.  iiii^'^'^  eftiumando,  &  iadeflrudliooe 
tcliquarum  religioaum  cotiulquc  rcgni 
W/;,     j  I     Sacaoici  :  cuius  (Igoa  cujdcatiuima  duo 
'*    fuecuot ,  Oraculocum  obturatio,  acido- 
locumablacip.  CammcndaachaocefBca- 
>.Cffr.i.^i  ciam.  I.  ipfc  doilrioxgcnius.qut  cicra  vim 
t.ri.;.u.    diuiDamilliafliflcDCcm  comparaius  ellad 
ccpcUeudum  omocs  ab  aflcofu  fui ,  pro- 
pcer  appareaccm  ia  illa  abfurdicatem  ,  & 
abhorrcDtcmab  illahumani  affcifluscoa- 
Xmc.  cupifccnti.im.  Siccoim  mquit,  • 

MMt.^.lS.  JUm  erucijixum  creMderU  ,  (y^r*  iTZo  vium 
^9'  profnndere  JupMraiui  ,perdeittnimAtn  tuun. 

i.Cor.4.  Perfooarum,pcr*quasdo(itciaaadminilha- 
x.CorjaJt.tacfl  paucitas,vilius,iofirmirasfccundum 
i  7i.4.a.  homioem^atfccundum  DcumiouiAaco- 
Iah.6.67.  Icraotu,&lcDitas>  qux  tanta  fuirio  prio- 
i.Ccr.t.S^  cipc  omoium ,  vt  quibufdam  dodrioa  fua 
.rfnf.^ay.  ofFeofis  cx  diicipulis  familiaribus  quxrc- 
icc.aumacipfivcllcatabirc  i.Hoftiuro, 


ARMINII 

quifcdo(^riaxoppofueruQf ,  loulcitodaf 
fapicotia.authoricas,  potcotia,amorinrc-  j^j^j^ 
ligioacspatrias  .  ficcx  illoodiamiaiflam  t*^.^,,^, 
nouamdoftriaara,ciqucillisfuriofaChri-  jfp^^  jj^- 
HuQOS&do(flrioamillorumcxtiipandira- 
bies.  Impcrium fcihcet  Romaaum ,  fcfc  ad  ^ 
creceotoscircitetaooos  oppoluit.  rcliqup  jojj^ 
muodo  adiuuaotc  ,  &  ludzis  iocitauti- 
but:  imo  vcro  &  ipfc  Sataoas,  quichro- 
oumfuumioimpcrioiflocoUocarat.  4  In- 
fiaiuhominum,omoisgcDcris ,  nationis, 
ztatis.fcxus,coaditioDis, mulricudo  ,  qai 
huicdoflrioarfidein  adhibi;crunc  .  eam- 
quc  morteper  tormcnta  incoicrabilia  to- 
Icrata,coofiimanior:  quod  ocqucambicio- 
ni,Dcqucfurori,  in  roc  &  ralibus ,  oifi  per 
ambiciofam  iafaniam  adfcribi  potcfl. 

f.  Tcmporisbrcuicas,quomagoam  orbis  C0I.1.6. 
habicabilispaiccm  fulgurisinflar  Dcniafic,  Rom, 
adco  vc  folus  Paulus  ab  Hicrufulymis  ad 
Ulycicii  vfqi  omoia  loca  EuaogclioChri- 
fti  repleucnc. 

XVI.  Hifccfuafioaibus, quzfidci  qui-  i.Car.\.^. 
demhifloricz  ,  acfaluificx  m^cociaadz,  £^^.1.17^!. 
folxperfc  ooofutficiuncDccclic  cfk  vcin- 
ccrior  DciperSpiricum  faodumfuafioac- 
ccdac:  quxfitaefl.   i.  In  illuminatiooe 
meotis,vt probciiiusq>ir  fic  voluocas  Dci 
booa.acccpta  ,  pcifc^a  ,  vt  fciamus  qu*  ^^rm.it^ 
Dcus Dobiscflgratificaius,  & Icfum Chri-  J-C*^.  1  li 
ftum  cffc  Dci  fapicociam  ,  &  porr         .  <:^*^^ 
1.  loinfcriptionc  LcgumDci  ioc>. .         i.C«r.ix  j- 
ooftris  ,  qux  cooflat  lludii  5c  roboni  ad  -W^fr-S.ic 
prxflaadum  infufione.  j.  lo  pto:nifriODu 
Dci  in  cordibusDoflris  obflgnacioocquo  - 
Dominc  fign^culum  &  arrhaho  hxrcdita- 
tis ooflrz  dicitur.quo  obfigoamuc  io  diem 
rcdemptiooi&. Ira fcilicet  idcm  iUe,  qui  la- 
crasScriptur.is  nariiflis  Dci  homiDibusm- 
fpirauic,quic6ftituicin EcclcfiaEpifcopos,  Ait.xc  1% 
ApoIloIos.Prophctai,  Euangcliflas, Pa«  £/' 
florcs,Do<Sores,  qui  Vcrbura  Rcconcilia-  i-f 
cionistn  orcipforu  pofuicautbor  cf^  F  '  '•  P 

quailUdo(flriua  loiuflitiam,  & 
tcroam  adprqhcditur.Cuius  tcflimoDium, 
cam  atcflimooio  fpuitus  humaoi  ' 
guitur,&  deipfisicb.ad  (alutfoec 
ao  dc  vcibis>lKcris,aut  fcriptione  t 
tuTipcrucifc  facianc  Potificii  tcflimo' 


[noaiau- 
lacoa- 


19.  lO. 

Rom. lo.li 
XH.i;.i7,i8, 


x.Cer,  4,1 


j.  Or.i.  11 
aj-  2.4- 

JJ- 


DISPYTAT.  P 

lacOD^uD^cotcs,  &  pcr  Spiritus  teftinio- 
aium  difcrccieacm  vcifus  Apocryphi.  rc 
cum  Canonicis  Scripraris  coQfeoucntis,  a 
Tcrfu  CaaoDicopoftulaoccs. 

XVII.  lam  Tcro  vtvimtriumiftorum 
documeocorum  paucis  complc<flamur.  i. 
de  Yi  tcAimooii  humaoi  fcripcuras  ooftras 
Dco  adfcribcDcis ,  dicimus ;  ouUius  fchpti 
quod  in  rcrum  oatura  vclcxntit, vclcx- 
tat,auchorcm  cam  luculcniis  tcftimoniis 
probari poflc ,  quinillorum  poodus  longc 
tofra  iflius  digoicaccm  fubfidac,  cumquo 
ad  ccftium  mulcicudincm,CipicQciam,pro- 
biuccmjcum  quoad  ccftimonii  pancaicmi 
conIlantiam;duracioQcm.  Cuiusrci  caufa 
eft,  quod  rcligio  iftis  Scriptis  comprchcn- 
fa ,  (juamplurimis  populis,  &  quam  diutif- 
fimc  prxdicatafit,  quod  ipfum  non  exi- 
guum  coDtinct  diuintcacis  cius  argumcn- 
tum:quumxquinimum(it,vcRchgio,qux 
vcrc  fola  diuiua cft ,  &  quam  Dcus  ab ho- 
minibus  citra  difcrimcn  populorum  vulc 
iccipi,ia  coromunc  quoque  omnibus  prx- 
dicctur. 

XVIII.  1.  ArgumcDta,qurScripturi$ 
iofita  rcligioais  10  iisprxfcnptxdiuinita- 
tem  arguuoc ,  tam  plcaa  &  pcrfc  Aa  cfle  af- 
fcucramus,  vc  nulla  pro  vllius  rcligionis 
dcfcnfionc  cxcogitari  poflinc  ,  qux  iftis 
ipfis  non  fioc  .  &  cxccllcntiore  catiooc, 
comprcheoGi.  Imo  vcro  unci  cflx  valoris, 
vc  lis  ipfis  tam  forciccr  Rdigionis  Chri- 
ftianx  vcritas  adftruacur,quam  vllisaliis 
probari  poflit,quod  vUa  omoioo  vcl  fir, 
vcl  cflc  poflit  vcra  Rcligio ;  adeo  vc  Rcli- 
gioDcm  vllam  vcram  cflc  ,  vcl  cflc  poflc 
probarc  volcoci ,  non  minus  compendiofa 
6c  faciUs  via  ficpcriftaargamcnca  ,quam 
pcr  V Ua alia ,  qux  a  communibus  nociooi 

'  busdcducipoflinc.  Ecquodrairandum cft 
maximc,  illud  iplum  quod  m  Rcligionc 
ChriftiiaDa  vidctut  abfurdiflumum,  prxbct 
dc  cius  diuinitatc  documcarum  cercifli- 
mum  >  pofitoquodverifliraumcft ,  lilam 
pcrfuafioncm  lcucm  io  confcicatiis,  noo 
per  vimgIadiiiocrodu(ftamcfl'c.  Qoofacic 
tUa  cciam  ab  Augnftino  vfutpata  olimar- 
gumcntatio.fi  Rcligio  Chrjftuna  miracu- 
lis ,  qux  io  Scriptuns  nairaotut ,  adftrmfta 


VBLICA  I.  i^S 

cft,  vera  cft  i  fi  ooo  cft.omDium  maiimam 
miraculum  cft ,  fioc  miraculisfidcm  inuc- 
niflc.  Dcbuitcoimmiraculotumcxtrinfc- 
cus  adhibitorum  viccm  &  vim  prxftitifle 
intcrna  fuafio  illius.  qui  miracula  foius  pa- 
trarc poceft.  £t  fic  ipla  miraculorum,  quar 
olim  do^tiox  probaodx  fadla  funt,  Dana> 
cioIibrisiftiscooccQta,  pctdoftrioxcxa-  jip9C.l't7. 
minarx  diaiaitatcm.vcta  cflc  pulcbcrrima 
viciintudine  comprobatur. 

XIX.  j.  Spicitus  (aoAi  tcftificatioio- 
leroa,  quaaquam  foli  iUi,  cui  obtiogic^ao- 
ta  eft,  tamco  cum  mutuafit  iater  vcracita* 
tcin  tcftaocis .  &  rci  probatx  veritatcm  rc- 
lacio,potcft  cx  ici  probacc  oacuia,detcfti- 
monioipfocxamcn  inftitui  .-quodcancum 
abcft,  vc  Spiricui  faocf^o  igaominiofum  auc 
ingratum  fit,  vc  coipfo  iltius,  taoquam  qui 
&  intcroi  icftimonii,&  cxtetni  vcrbi,quia' 
&  fenfuum,dcqutbusteftifi#aturvtrum- 
quc,  autor  fit,vcraciias  vndequaque  in- 
clarcfcac:  quadccausictiamiuflicvcSpi-  i.hh.^.l.x* 
ricus  piobeotur  ao  cx  Dco  fint ,  pt obatio- 
ois  (pcciminc  addito.  Tam  icaqucfacile 
eric  Spiricus  tzaHi  tcftimonium  intcr- 
oum  fiils6  iadaotcm  coofutate  ,  quam 
facile  ipla ,  cui  addidum  fc  dicit .  Rdi^io 
dcftrui  potcft.  Vndcapparct,tcftificacio- 
ncm  illam  Spiricus  intcinamcciciorando 
illi.  cui  fic,ooD  coDuioccDdo  alccii  compa- 
raram  cflc.  Quarc  illi,qai  iftam  iater  cau- 
fas ,  cut  Scripturasprodiuinishabcocnu- 
mcrant,  principiam  petctc  infulfe  a  Ponci- 
ficiis  dicuotur,  quum  nuoquam  iUam  con- 
uioccadisaliis  vfurpcot. 


THESIS  II. 

SufEcicntia  &  pcrfcdionc  S.  Scri- 
piuraccontra  craditioncs. 
Rijp.  Abrah.  Vliet. 
I.        Vum  Scrptorx  Vctcris  8c  Noai 
V^Tcftamcnti  pcrfcftioncm  attri- 
buimus ,  non  intclligimus  perfcdum  illud 
cuius  Apoftolus  I  Cor  ij.mcntioncmfa-  ,.Ctfr.ij. 
crt;  propriumjdcnimfuturxvit»,inqua  ,q 
X    j  Dcur 


t€6 


lACOBI  ARMINII 


l.Ctff.if.ij. 
Ffs  19.8.9. 


Deuserieomniainombtbus ;  ncqueabfo-  |  gacurfcnfuum  iofpirarorum  pcrfcAamprr 
iucam  quaadam  per  integrum  Sctipcurx 
corpus  &  nogulas  cius  patccs  zqucfpar- 
(am  qualicatcm ,  quamadimerc  Scnptuiz 
ooa  poccfl,  quia  Dco  pctfcdilTimo  au- 
thorciilamcllcfacccur  :  ncquc  cciain  pcr- 

fcdioncm  talem  ,  ouz  omnia  &  (iugula    rudibus  &  infancibiisin  Chtiflo  ,  corunv» 


vcrbum  «^^«£/1(9»  cnunciatioocm  fieri 
potuiflc:  diucrfjm  coim  cflcfcnfuum  dt> 
uinorum  ad  falutis  nofliz  pcrfcdam  coa- 
fummacioncm  cognitu  ncccnjnorum  ca- 
cioncm  ,  quum  alii  fcruiaoc  indrueadt» 


Rem.7  \i- 
17' 


(aodlis  virisaliquaado  diuioitnsinfpirata, 
&  peciilos  Ecdcfiz  cnunciota,  qualiacun* 
quc ilia  lint.  compic<f^atur :  Sed  perfcflio- 
Dcm  reiaciaam  intcliigimus,ccrii  Hnisgta- 
cia  Scttpturz  tanquam  inlhumcntocoo- 
ueoicntcm  ,  fccuodum  quain  omniai 
quz  ad  faluccm  EcclcHz  fuetunc  ,  funt. 
etuut  ncccffaria  perfc(^^  comptchea- 
dic. 

II.  Ad  haac  Scripcurz  adtlrucDdam 
cum  ipfius  rci  veritacc. dc qua moz , cum 
ncccilicacc  ccrta  compcllimur.  Citra  il- 
lam  coim  a^  alias  Dcinueiam(a<flas{iuc 
pufl  fucuras  reuelaciones  falucis  ioccgrc 
obcincndz  caufa  confugcic  cogcmur;  at 
iouiiliconatu,nili  indubitattsatgumcntis 
iliatum  diuinttas  adAtuaiur.  Quod  huc 
-vfquc  de  iis,  quz  faAz  dicubtur,eo  modo 
commonfliatum  oon  cfl,  &  dc  iis.quz 
fucurz  dicuucur  ,  ounquam  dcmoDftr:iii 
pocccic. 

III.  Vt  vcro  haoc  petfc<fli«ncm  Scri- 
pcurz  fblide  &  velut  ex  fandamcnto  ad- 
firuere  qucamuside  rcuclaiionum  diuina- 
lum  pcrfedlioDC  voiueriimbrcuitct  vidc- 
bimus  :  fic  entm  noa  crrorcm  fccus  fen- 
tieotium  tollcmus  ,  fcd  &  footcm  cius 
mooflrabimus&  occludcmus.  Eflautcm 
rcuclacio  iiuina  ( pro adu ,  iam  vocem  il- 
lam  vfurpamus,ooo  pro  eoquodrcucia- 
cur^  tum  inccraa,quam  infpicaiioncm  cum 
Sciiptura  ipfa  gencrali  vocc  appcilamus . 
cu(Q  citcroa  pcifcimoniseouotiationcm 
▼ci  fcriptionem.  lam  vero  Scripcuris  pcr- 
fedlio  adimitur  vcl  in  iplis  vel  lu  ptzccda- 
Dcis  reaelatiooibus  hoc  ordioc  &  roo- 
do. 

IV.  I.  Negatur  pcrfcda  infpitacio  fa- 
ila  Proi>hctis  &  Apoflolis  f«.riptuiatuni 
adminiAiis.  ii  alfrritur  oouatum  polt  ii 
los  reuclacionum  ncccHitatis  ,  &  vfiir- 
patio.  I.  CoDccfla  ifla  pcrfcdionc,  uc- 


3uc  mcDtibus  pizpaiandis ,  alii  pcr6ciri>> 
i&adultis,eotumquc  mcotibus  plcoafpi- 
titus  fapicntia  imbueodis  &  implcodis.* 
&  illos  quidem  exccroo  vcrbopatcficiiAc 
doccripullc ;  hosvcto  non  oififpiritusia'- 
tcroo  alloquio  mrntibus  ofFeiii&  impri- 
mi  poflc.  j.  Conccfraperfcdijomniua» 
fcnfuum  diuioorum  infpirarionc  &  cnua* 
tiatioQc  i  ocgatur  Sciipcuris  quidquid  ad 
faluccm  oeccfrarium  iafpiracum  &  cnuo- 
tiacum  cfl ,  pcrfedc  concincti,  quia  ncque 
Spiricui  infpiracori,  ncquc  anuuuenfibus 
ptopoficum  fucric.omnu  ilb  liccris  ad  po- 
f  tcticacem  roofignacc. 

V.  Trcs  illz  ncgatiuz  quumhuncin- 
Cer  fc  ordiocm  flc  rrfpcdtum  habcaOt .  vc 
ptioribus  duabus  vcl  alrcra  carum  adftru- 
dla,ponacur  &:  cercia ,  &  hac  dcflcuda  col- 
lancur  przccdaacz,  poircmusfoims  certi* 
dcltiudionc  dcfundi  iatisfccillc  videri, 
oifi  caufas  eiroris,  vtdiximus,collcrcvi- 
fum  clVcc,&  aniam  przcideicaducrfariit 
conqucrcodi.quod  (ODCiQiierfiainoon  cx 
tpfius  natura ,  iird  ad  loflituci  noflri  cora- 
modtcatcm  &  vidoiiam  craftafTcmus. 
Quare  tribus  iftisocg.iciuishzctria  vctif* 
fima  eountiaca  affirmaic  oppooiinus.  i. 
Omoia,  quzadfaiutcmEcclefizcognitu 
QCccfTaria  fuccuoc,  fuot,  etunt  vfquc  ad  fc- 
culi  coafummationem ,  i'rophctis  &  Apo- 
floiis  pcrfedc  lofpirata  fuillc  &rcuciaca. 
1.  Omoia  fic  occefratia  a  1'tophetis  &  A- 
poflolis  fccuodum  iflam  lofpiratiooem 
verbo  «ofce^x*  popuiis  ipliscoocrcditis 
adminifbata  &  cnuntiatacirc.  j.  Eadcm 
omnia  itancccflariaplcoc&  pctfcacillo» 
tum  libtis  cffc  comprchenfii 

VI.  Ex  qua  dcdu<f>ionc  .idparcr , a£lu$ 
icuclationis  a  fciiflbus  icujjtis  diflingui 
&camcn  dilfctcntibus  rcuclationibus  a<t>i- 
bus  rcs  (ubic<flj>;&  fcoluscoiu: 
diftiu<nioncm  ilbin  occuiriiui  uUic  u.um 

Spiri- 


DISPVTATIO  PVBLICA  II. 


1^7 


SpiritUalium ,  inCCrDam  Sp.  faodi  >  illumi- 
natioucm  fcmpcr  Dcccnanam  vrgcDtium, 

2uod  dc  a^u  oon  lie  rcbus  fubicais  &  fca- 
bus  Douis  cooccdimus.-  pcrcooucaica- 
ciam  rcfutancur  Poutificii  EccIcnamScii- 
pcura  priorcm  affirmantcs  ,  quia  fcripcto 
:Verbi  aate  pronuntiaci  £cclciia  Ht  podc- 
hociquod  oon  fequitur.n  iidem  fcDius  fmt 
verbo  fcripto  6c  proauotiato  comprc- 
hcoG. 

VII.  lam  vecoapriorisprobatioaeor- 
dieotes  brcuicatis  caufa ,  RcucIacioDisfub 
V.  Tcftamcnto  fadti  pcrFcclioDC  fcpofi- 
tz,  docebimiis  Apoilolis  omnja  co.quo 
«lizimus  modo ,  aeccHario  infpiraca  fuillci 
d:  aullam  nouampod  tcmpora  illorum  iu- 
rpiracionctn  fadam  ciTct  oequcporrofu- 
turam.  Illudaucem, i.cxprcfnsScriptura; 
locis.  X.  racioaibusindcdcdudisncpco- 
I»Mn.i^.x6.  bamus.  Pnmus  locus  cA:  SpiricusS.  vos 
doccbit  omnia  qux  dixi  vobis.  Excuius 
parte  prima  propoHtura  iotcgrum  obtine- 
nius .-  quar  eaim  docct  omnia,aihiI  omitcic 
docendum.  Exaltcrapartc  idcmprobctur. 
ilconilct  ChriAum  omaia  Apoflolis  fuis 
dizilTe  ;  quodprobaturhis  verbis  Chriflii 
Omoiaquac  audiui  a  Patre  oota  feci  vobis. 
At  qui  in  (inu  Patris  efl  omnia  audiuit  pa- 
cefacicoda.ltcmivcrbaqux  tiadidifli  mihi 
cradidi  ei. 

Ican.iS.i}.     VIII.  Sccunduslocuseft Spiricusrcri- 
tacis  deduccc  vos  in  omncm  vetitarcm: 
Cuius  efficacia  cluccbit  piaoius, fiabco- 
2can.tj.iy.  dem  Chtido  doceri  oos  paciarour  illam 
%c.  veiitaccm.  qua  noa  Apoftoli  modo.fed 

cota  Ecclcliaad  finem  vlquc  muodi  fandi- 
iicabitur  ez  voto  Chrif^i. 

IX.  Tertius cil. Nobisaatcm reuclabic 


/04i».ly.lj. 

lom.j.z. 


i.Cor.  it.io 


Deus  I  cr  Spiritum  fuum  .  ncmpc  fapico- 
ciam  iliam .  dc  qua  ibi  cfl  mcntiu.  Ar  dc 
quis  putet  fapieotiam  iilameOcpartuIcm 
&  pro  ccrto  tantuni  tempore  iicclcfia;  fcr- 
uicoicm,  vidcatquac  iQifiipicncizibidcm 
ciibuantur.  fifl(apicnuaaba:icrDoa  Dco 
praefinica  .  &  prarfiDita  io  gloriam  totius 
Ecclrfiar  Catholicx  ,  hoc  enim  ex  phrafi 
Apoltolorum  vcx(noflram Jfif^nificat.  Efl 
fapicotia  cuDtincns  ca.qu.cL>cusprzpa- 
jauildiligencibusfc  vniucr/is,oontaatum 

0 


quitcmporibus  Aportolonjmerant ;  Sa- 
picDti.i coociocosipfas piofuDditatcs  Dei, 
omnia  illa  qux  gratificatus  cfl  Deus  Ec- 
clcfix  (  qux  alibi  imperucfligabilcs  opcs 
Cbrifli  dicuntur.  J  Sapicntia  quc  ipfa 
mcns  Chriih  .  &  cuius  nocitia  mcn- 
cis  Chrifbi  cogntcio  dicicur  .-  Sapientia 
cuius  perfe<fli  &  Spirituales  ibli  capaces 
diruntur oead  prxparaitoncm  rudiorum 
3(iDfaDtiumio  Chriilo  r.iDtum  facctc  vi- 
dcatur.  Hxcloca fufKcianr. 

X.  Rationcscxmulcis  hxfuDto.  i.  cfl, 
cz  iundla  Chrif^i  Gloriticari  &  Spiritus 
proiiiiiri  Cbiifloqucglortficato  datij  &  ab 
eodem  cfFiifi  cooiidciatioac.  Ad  Chrilli 
glorificationcm  vbcrrima  Sp.fkoifli  cffu- 
lio  diHcicbatur ,  illu  glorincato  amplius 
diffcrrinoD  dcbuii :  ChriflusdcxtcraDct 
ezaltjtusiadcptus  cflSpiritum  promiffum. 
&noD  ad  menfuram,cuQdcm  cff  undit  cao- 
ta  copia ,  quanta  potuit  cfFudi  &  ab huini- 
nibus  capi,  adeo  vt  tum  czpletamdica- 
turquodpei  lol-lcmcratprxdidum.  Ille, 
Spirttus  ,  folius  Patiis  &  Chiiilt  Spiritus, 
nullius  quaiii  Chrifli  cautam  agct ,  toto 
huius  fcculi  dcmcnfu  ,  vt  ChriAi  coatra 
mundumaduocacus  .  illcafcmctipfonon 
loquctur,  fed  a  Chriflo»  &  ea  profcrct  qux 
Chrifti  funt&a  Chriftoaccipict,  quarc  & 
Chriftum  glorificabii.  Vnde  tequitur,aul- 
lam  forc  oouain  poflApofloIos  iufpiratio- 
ncm  ad  fahitcin  nccclfariam  ,  &  purum 
humani  cercbri  commcntum  cflc  quod  dc 
diflindis Patris,! ilii &  Sp  (andh tempon- 
buSftcuciatiODis  rcfpc<flu,dici[ur.  £z  hoc 
argumcnto,  tam  fiimitci  &  rciipfiasnatu- 
rx  conucnicnccr  nuu.-c  omocsinfpiiacio- 
ncsrefclluntur,  vcdoArina  .quxconcra- 
num  flacuir,fccucrinonponi(,  niii  vcla- 
lium  Chriilum  ,  &  aliuni  Spiiitumcoiitiu- 
gat;  (^quod  notandum  in  Spiricualium,  qui 
dicuotuc  ,  Sammis  Magilhis)  vcl  ialtcm 
Chtifli  10  tcrtis  vicarium  plruatia  potcfla- 
tc  tcclctium  admiDiftT.intcm  Chnl^o  fub- 
Aituac.-quodfjciuntrontificii. 

XI.  i.  Dciumitui  cz  otHcio  Apoflo- 
lorum ,  cui  fungcndo ,  quia  a  C  hnitu  im- 
mcdiaic  funt  vticati ,  cxtra  dubium  tuffi- 
cicatibusdouislunctnfttuiSti,  &  pioprci- 

ca 


xierf.  10, 
vtrf.ix. 
EpJjef.f.i. 
verf.i6. 


19- 


AH.x. 

2(74».).  J  4. 

H- 

lo*l.  a.iS. 
A£i.i.i6.ij 
lcau.tA.j  8 
loan.  16.1$. 
l4-i;. 


C/U.  j.if. 


t.Ccf.i.6. 
t.Ctr.yy. 

Um.  4.j8. 


AQ 117. 
loMn  4.1  f. 
Htb.i.i. 
i.Pttr.i.io. 


G»l  4 


i.C»r.f,\j. 
18. 


i.Ctff.4.4. 

//f^.  I.  j. 
CoUJf.i.  ly. 
Coloff.x.^. 
i.Cor.  j.io. 


lACOBI 

ca  fufficicBti  notiria.  Cooflicuti  autcm 
fuQt  tdoaci  minidri  Noui  Tcftamcnti : 
cui.vt  TcAamcotOi  oihiladdi  potcil.St  vc 
Nouum ,  nccaotiquabitur ,  ncc  abrogabi- 
tur;  DuUa  crgo  noua  pofl  illosinfpirjtio. 
Fa«riietiam(uncmioilirirpiritus ;  crgoin- 
fpirauoDC  dodi  illos  fcofus ,  qui  pcifc^f^if- 
umis  conucniUQt  >  &  noo  taotum  fub  lcgc 
ic  vetuflatclicteratcoDflicutis.  CoQcrcdi- 
cum  cft  illis  miaiilerium  iulticiz ;  ai  hoc 
omnium  poflrcmum  ,  vrpoce  quod  cum 
vica  zccroa  immcdiatc  coniungitur,&  pcr 
iuditiam  ctiamadmioirtcatur.  Dicuncur 
iidcm  mcnbrcs  rcfpcclu  Prophccarum.qui 
(atorcs fueruuc ;  ac  hoc  poftrcmum  munus 
loagro domioico obcuadum.  Nullaergo 
poit  Apollolos  Qouaadmiaiflratio  &  pro« 
pierca  aulla  nouaiofpiratio. 

XII.  j.  £x  tcmporis  circumflaotia , 
qooiofpiraciofadacil  Apodolis,  pciitur : 
&quidcmb)fariam.  i.  FuittemporeMcf- 
iix  y  quod  vlcimum  dicitar.  &  vlcimum 
quidem  reuclationis  rcfpcdu.  Bt cnc  vlii- 
mis  tcmporibus,  ciiuadam  dcf^iittu  mco, 
ic  Qaaodo  Mcifus  vcocrit  adnuatiabic 
oobisomoia.  &  Extrcmisdiebushifcelo- 
cutus  c(l  Qobis  in  Filio  .  quorfum  cciam 
Chriftus  dicicur  pacefadus  vlcimis  cempo- 
ribus.  1.  Fuit  hoc  tcmpus  a  Pattc  ilacucum 

Juohzrcsnonamplius,  vciofaos.  fubpz- 
agogo  cirec ,  lcd  adulcus  ipfc  iiibgraria  & 
Spirtcus  fandi  dudu  agcrcc ,  a  quo  tau- 
quam  fpiricu  libcrtatisilluminatusrctcda 
facic,  gloriam  Domini  vcin  fpcculo  intuc- 
ictur,&  10  eaodcm  imagincm  transforma- 
rctur  cx  gloria  in  glotiam.  Nulla  crgo  poil 
ApoHolosQouaiufptraiio,  oulla  Ecclciiz 
maiorperfcdio. 

Xllf.  Quartam  prxftabit  oobis  gloria 
&  ducatiododriQZ  Apoilohs  iQfpiratz  & 
coQcreditz.  Efl  eoim  gloriofiifima^vtpotc 
Euang^cliumgloriz  Cbnfti,  qui  cfl  imago 
Dci,  iplendor  gloriz  &  charadcr  hypo- 
flafcos  Patris,  la  quo  placuit  Patri  vi  o- 
mois  pleoitudo  iQhabitarcc .  &  plcaitudo 
quidem  Dciracis  corpoialircr ;  prz  cuius 
gloria  ,  vr  cxccliemiore ,  lex  nc  gloriofa 
quidcm  fuic :  vqdc  cx  pari  fcquc  cur ,  fi  do- 
atiaa ezccllcatioi  lo  fccula  rucric j  ncque 


ARMINII 

illam  gloriofam  ftitaram  rcfpcdu  illias 

Sloriolioris.  Dunttio  ctiam  huiuscxciu.     Cor  tiir. 
ic  alias  :  maoet  eoim  finc  abolicione  &  Mat^xi.i*. 
przdicabitur  in  vniueiia  terra  vfqucdum  Af<«i.i.io! 
veoiat  fiuis  i  illius  admioiflris  promittic 
Chtiflus  fe  adfiiiurum  vfquc  ad  confum- 
matioQcmfcculi. 

XIV.  Sccundum  chcma  in  duo  tribu- 
rum  membra  difliudc  piobabimus.  i.  tam 
illa  quz  coafummacioni  fcruiunc  ,  quam 
przpatacioni  eouociari  poiTcSc  eouociaca 
circaChnfloSc  Apoflolis.  i.  Apoflolo» 
omoia  qu*  Ecclcfiz  QcccfTaria  fuoc  &c- 
ruQtpctfcdedocuifrc. 

XV.  Ptimz  paicis  ptobationi  hzcfcr- 
uicnt.  I.  Filius.quicftinfinuPairis.ideft,  ^f-i^ 
admiilus  in  intinum  fccictorumI*arri$  no- 
liiiam ,  expofuit  fermooc  <»0^»ft<»f  qu« 
apud  Pacrcm  vidic  &  audiutc;  acirapiaih 
cd  fcQcirc,quod  illa  tancum  ad  przpara- 


ti. 


tioaem  pcrtiQcani :  imo  qu.e  Apolloh  vi-  -  r 

iidicrunt,ca  annunciaruncTC  '  ' 


derunt  &  aud 

EccIeCa  cum  Patre  3c  Filio  communio- 
ncm  habcrct :  io  commantcncauicmilla 
ilh  cfl  confummatio.  t.  Sapicntia,  quam  C«r.j.i}. 
ApofloU  acceperunt  cx  reuclatiooc  Spiri- 
tus  profundorum  Dci  lcrutatoris.abilHs 
counciaia  cffc  fcrmooibus  quos  docuic  i- 
dem  Spiriius fandus  At  i!la Gpicniia  pec  ^». 
fedorum  efl  tc  fpiriiuahum :  vc  vidimus 
aQtea. 

XVl.  j.  Verbum  cx  cuius  fideiuflitia 
Sc  vita  ztcroa  obiiQctur,  doo  laQcum cfl  ^**'-^^  '- 
przpararoiium,  fcd  &  coofummatorium.  ^****' 
Attalccfl  vcrbumfidct  ab  Apoflolisprai- 
dicaiumi  vodc&  EuaQgelium  diciturmi-  ^'^^  i  f' 
ntf^criumiuflitiz,fermofaluiis,  &  poren-  -^^*»** 
ria  Dei ad  faluiem  omoi credeoti.  4.  Mini-  J-^T- 
flcrium  Spiritus  &  Noui  Tcfbmenti, 
quod  pzdagocico  &  oihil  confummaoii 
minifUrio MoTis ,  literz  monis  &  Vcteris 
Teflameori  opponttur ,  non  fcruit  przpa- 
racioQi.fcdcoociQctpcrfcdiooem.  Athoc  «^x 
miniflcrium  obicrunt  Apoflolt ;  vnde  et- 
iamminiflri  Noui Tcftamcnti & Spiiuos  Co/^\t 
dicuocur;  omocmqi  hcmijicmperledum  * 
fil^cre  io  Chrirto  Icfu.  y.  Vcibum  illud 


quod  dicitur  iemen  incorrupul:' 
reaafcimuri  &  quod  maocc  la 


quo 
^m, 
aoa 


l.Ptt.l.Xj. 


DISPVTATIO  PVBLICA  III. 


1^9 


non  cflcancuin  prxpaiatorium.  AtcalccA 
vcrbum.  quud  Euji.^clizarunc  Apofloli. 

XVII.  Alceii  paici  firmaadz  hxc  funto. 
I.  Oninc  Dci  cooniium>  homiuibus  ad- 
nUDciaudum  I  contincc  omnia  ad  faluccm 
Dcccfraiia.  At  Paulus  adaunciauic  Ephc- 
fiisomncDciconllhum.  Ergoomniane- 
ccflaria,5;c.  r.  Fei  Euangchum  Paulifcr- 
uancur  Corinchii  ,  /iquidcm  idrctiocanc 
proucacccpcrunc.  Ergoomniaad  falutcm 
nccclTariaprzdicaiaConnthiis.  5.  Salusi 
Cluido  prxdicaii  coepta  &  ab  ipfu  inrcgr<^ 
prxdicara,ab  Apol^alis>(}ui  ipfumaudiuc- 
raot,  ad  tios  cft  colifirmaca.  Ergo  ApoHo- 
lorum  do^rioa  omoia pcrfcde  coQcrnuici 
qux  Ecctclla;  poUulabacocccnaria  conEc- 
matio. 

X  VIII.  £t  ne  quis  cauilletur  >  Apoflo- 
los  quidcm  docuiHc  omnia  tum  tcmporis 
nccclfaria,  at  nori  quarad  fincm  vfq;  niun- 
di  fuBiciaat  a:diiicaticni  tociut  corporis 
Chrilli>addaturpoTro.  4.  QuiEuangcli- 


voa  Fidcs,  voum  Bjptkma,  rnas  Pjnis,  x.Cor.ta.if 
vnus  Dcus  &  Patcr  omnium.  Et  Icfus  |/,/&  jj. 
Chriflus  hcri  ,  hodic  idcm  8c  in  lccula  C0/1.1+  i 
ApoftoliautcmhuncDcum.huncDomi-  Htb.ii.  i. 
oum.huncSpiritum.hancFidcm  5c  Spcm, 
hoc  Bapnfma,  huncpancmpcrfcdcprjr- 
dicarunr,  cotumque  illud  corpus  dociiioa 
fua  aoimanc  8c  viuiHcanc  ad  Hucm  vfque 
fcculi.  Ergo  Don  dcbcc  Ecclcfia  vaiii5&: 
pcrcgrinisdodlrioiscircumfciri.  Dent  4.9: 

XIX.  Rcftac  vlcimum  thcma  ,  quod //fm i.  la, 
Scripcura:  Prophctica:  &  Apoftolicx  pcr-  18. 
fciflioncm  nobis  commcndari  cui  Ikabi- j  '  ■  j 
licadohxcatgumcnta producimus.  i.  Id  i.ii.i;.i4- 
doccQtScripturxczprcn'ate/Hmoni3, ve-  DfwMS.f^, 
tatiancquidaddaruriisquxpr^:  it/o/i.7JJ 
funtaDomino  :  quodautcmillj  r.Cof.4.6. 
niade  vcrbofcriptoiJicelhgendarinr.  do-  AH.  10.17. 
ccot  cxdcm  Scripcurx  plaoiflimi^ ,  q^uarc 
ctiam  Apoftolus mbct  nc quislapijtlupra 
id  quod  Icriptum  cil:&  qui  EpHeins  omne 
fc  Ueicooliiiumadountialfcdicit,  fatctuc 


zaueric  prxccr  id  quod  Euangclizatuiit  j  fc oihildixin'ccxtraea  qux  Mofcs&Pro 


Apofloli  &  pra'toj  hoc  quod  acccpciuot 
EcclcfizApoilolicx.i<>  aiuchcma cii  Ergo 
Dihil  addi  licct  Euangrliu  Apodolomin 
vfque  ad  fiocm  mundi  :  imo  11  quis  ad 
dir ,  murauit  Euangclium  Chtidi.  f.  lo 
klu  Chiifto ,  fcu  lu  in)  ftciioDci  &  Patris 
&  ChiiAt  func  omucs  thcfauii  (apiencix 
&  cognitionisabfconditi.  Ai  Icfum  Chri- 
ftum  Sc  hoc  myftcrium  iorcgr<^  prxdica- 
runt  Apoftott.  Icfus  Chiiftus  fj^us  cft 
Dobis  a  Dco  fapicotia,  iufticia  ,  faat\iB- 
catio&rcdemptioi  vDdccop<:ludit  Apo- 
ftolus  in  huius  folius  cognitiooc  gloria- 
tioncm  vcram  confiftere.  Ergo  Apoftolo- 
rum  dodlrina  contincrquidquid  Ecclefic 
Dcccllaiium  ,  vtilc  &  gloriolum  vnqu.im 
critadfeculi  vfqucHucm.  6.  Ecclcllaroca 
Catholica  xdincata  cft  fupct  fuodamcn- 
lum  Prophctatum  k  Apoftolorum  ,  8c 
Apoftoli  dicuntur  (iindamffota  coclcftis 
HicruGilcm ,  qux  cft  matcr  omniumno- 
ftium.  Eigo  omoia^quxtoti  Ecclciixad 
coofumroationcm  vfque  Dcccllatia  crunc, 
.  prxdicarunr Apoftoli.  7.  Vnumcftcor- 
pus  Chrifti ,  complcmcDtQmctus.  qui  im- 
lecofnniain  omnibusi  vousSpiricus,  voa 
'pcs  YocacioDis  ooftix  i  vnus  Domious, 


4- 


fp 


phccxfucuraprxdixerunr. 

XX.  1.  Exipfoobicdto&maccriado- 
(ftrinx  Qlucifcrx  cadcm  pccfcd)io adftrui- 
cur:&  quidcm  variismodis.  i.*tocamacc.  "^»'  f  f- 
lia  do(ftiinx  falucarts  coDilac  vcriratc  qux  ^  P^r.  ig.y. 
eft fccundumpictaicm  :atillam  vcntaicm        17  , 
intcgte  traditScriptura  i  EftcnimdcDco  loan.^.n. 
8c  Chiifto  quomodo  agnofccndus<k  ct>-  ij. 
lcodus  fit.  1.     TraditSiTipturapctfcctc  i 
dodrioaraFidci,  Spei  &  Chaiitatis:atil- 16. &e, 
lis  atftibus  coDcinecur  quidquid  Dcus  a  ^^-if-^- 
Dobispoftulat.  3.  cDiciturScripturaVc- i-^^'/'*}. 
ccris&  NouiTcftamcati,coauod  vtrum-  Tif.i  11.13. 
quccootincaciotcgr^.  AcTeftamcoconi-  f  i.Cor.j. 
hit  addi  poccft  ,imo  Tcftamcotum  piu-  G^/.j.ij. 
dcntis  TeftatoriscontinctpIcDC  volunta-  ^"'•Ji«JJ.34 
tem  vltimamillius,  tumfccuadumquam  (^^- 
vult  booa  fua  difpcofari,  tumfccundumCtfj1.j8.j9 
quam  vulthxredcsfuos  vitamfuaminfti-  4^- 
tucre. At  tota  dodrioa  laluratis  cooftat  de-  Gal.^.j.i, 
fcriptioocbcDcficiiDcicrgaoos,  8c  ooftri 
ergaiUumofficii.  4.  WPariitiotociusdo- ■'''/»•8. 
ftnaxfalutarisin  Lcgcm&  Euangclium,  Luc.iJ.t.j, 
tanquam  parccs  cotius  amplitudincm  cx-  4- 
hauricntcs  idem  euincit,  quum  ambxii^  R*»». i  z.j- 
Sctipcutisperfc<f^ecoatioeaocur.  &(• 
A<i,x€,ii.ij,  Rfim.io.  4.5.^.7.8.9.10. 

Y  XXI.j.Pio. 


xiC  lACOBI 

XXI.  j.  rfobafutidiprumafinc&  cf- 
ficacu  cotius  dodliinx  ulutaris  :qucmfi* 
ncm  n  intcgium  intendit  Sciiptura  &  prx- 
ftat  pcifc(flc ,  noa  cft cur vloditinam  quo- 
cunquc  modo  propofiram  Scriptuia  pcc- 
fcdtioremdicamus.  Scd  larcndit  inccgrum 

t.7M*.j.xj.  ^  prirtat  cfficacitcr.  Jixc  cft  JoCtrina 

cius  vt  crcdamus  nomini  Filii  cius  Icfu 
lo*n.io  i\.  Chtifti & diligamus aiii aIios,&, Hxc Icri- 
i.lotin.^.^.  pcafaotvtcredati$,ircm>  Hxcfcripfi  vo- 
lo.ii.it.ijt  bis  vt  fciatis  vos  vitam  xtcrnam  haberi, 
J^f/i/.ii.J7.  &  vtcrcdatiiinnomca  Filii  Dci.  Abiftis 
j8.j9.40.  duobus  maodatis  toia  Lcx  &  Prophctx 
totm.^.l^.    pcDdcni.  Sctutanini  Scripiuras ,  nam  vt- 

dcmini  vitara  xtcrnam  m  ipfis  habcrc 
Lne.  1^.19.  Impcdiunt  Sctipturxncquis  veniatinda- 

mnatorum  iocum  ,  &impcdiuntcicravl- 
i.T/OT.j.ij,  ''"s  aitcrius  dogmatts  addicioncm.  Sa- 
X6.17.        picutcm  rcddunc  virum  Dci  ad  falutcm 

pcr  fidcm  &  ad  omncbonumopusperfc- 

^cinftrudum. 

XXII.  4.  CunHrmac  hoc  ipfum  mos 
loquendi  (andis  Dci  viris  6c  Scrtpcurisi- 
pfis  vfitatus,  fccundum  qucm  indiftini^c 
Piophetas  pro  fcriptis  I'rophctaruro  ,  & 
fcrinoacpi  Prophcticum  pro  Scriptuia 
Prophctix,  &  vKiffim  Scriptaras  pro  Pro- 
phetis  &  Dco  iplb  vfurpant.quo  iplb  H- 
gnificant  fcrmoncm  Dei&  Piopheticum 
prorfus  vBumcifccum  Scriptuiis.&tllum 
amplitudioc  (ua  hafcc  oon  cxccdcrc, 

AB.i6.xj.  quantum  ad  iliaqux  occeirariafunc  Sic. 

Crcdis  Rex  Agrippa  Prophcris/  hoc  cft 
Luc.ii.x^.  fcriptis  l'rophciatum.  Habcnt  Mo(cn& 
X .  Petr.t.ty .  Piophetas.  id  cft ,  fciipta  Mofis  &  Trophe- 
20.  caium.  Habcmus  fiimioicm  (crmonem 

i*f.i4.i7.  Prophcticum  ,   (ctipiis  ncmpe  illorum 

comprchcnfum ;  dicitur  eoim  pcftca Scti- 
JR.om.tf.ij.  ptuta  Prophctix.  £xoirusaMofc& Pro- 
£;tW  ,)  phrris  intcrprctabatur  ilhs  in  omoibus 
Csi  •  ""cripcuiis  quar  dciplbaiuoc.  Ecviciffim. 

Hom.n.ii.  ^**''  Scriptura  Pharaoni  ,  Dcus  ncmpc 
CmaI.}.S.  pcr  Mofco.  Conciudt  Sciiptura  omnia 
<^tn.ii.f.  iBt>pcccaco.  £tcoQclu(it  Dcusomnesia 
Ima  f.j^.  coniumacia,  prouidci>sScripturaante  Eu> 
Sim.t.j.  aogclizauitAbrahx. 

XXIII.  Pofttcmohocaddimus.  Nul- 
Itim  potcft  profcrri  fubiedlum  quod  vel 
agiutioac  fola  vcl  cultu  infupcr  cobooc- 


ARMINII 

ftaic  dcbeac  Ecclcda  >  Scripturis  faoAis 
Qon  compichcnfum.  Nuliura  eriam  po- 
tcft  proJjci  adcnbutuni  lubiccVo  huiuf- 
U10J1  cnnucoicns  ,  ( quod  qnidcm  dc  iilo 
nccciraii^  cft  cogQofccndum  ,  vci  illi  ab 
Hcclcda  prxftandum)  quodScripturaiftt 
fubic£lo  non  adtribuat  ;  vnde  fcquitur 
i  Scripturam  oiniiia  conrincre  ad  (aiutem 
I  Ecclcfix  &  glotiam  Dcicognitu  occcna- 
I  ria.  Multa  quidcm  Pontihcii  dc  Maria, 
!  rcliquis  fandtis  &  PontiHcc  Romano  di- 
'  cuac  &  (aibunci  acdicimus,  ilbobicdia 
oon  clTe  vcl  agnitionis  vcl  cultus  vilius» 
qucm  iliis  praiftarc  dcbcac  Hcclctia  £c 
qux  tllts  aJtiibuunr.tahafuQc;  vcfecna- 
dum  critum  Scriptuiaium  iudicium  iilis 
ciua  faailcgium  &  iaucr(ioncm  Euaogc- 
iii  ChiilliaJtribui  uun  poniac. 

XX  IV.   Conciudimus  igitur  omoia 
qux  ad  faiiucm  Ecclcdx  occcilatia  fue- 
runt.  func,  ctuut  vfqueadconfummacio- 
nem  feculi ,  pcifcdc  um  oiim  infpirara» 
cnuotiata>fciiptaclIcincquc  viiam  icucla* 
tioDcm  fcu  traditionem  ,  pixtcr  illasin- 
(piraus,  eountiatas&  Sciipturiscompre- 
hcnlas .  ad  (alutcm  Hcclcdx  nccclTariatn 
en"c:imo  tam  pcrfc<ac  dicimusScnpturis  i.Tim.^i. 
comprchenfum  quidquid  ad  dcxflrioans  Mjatbi^ 
vericattspcrtioec,  vtomniaquxconcnil. 
iam  vcricacem  vcl  direftc  ,  vci  indire^ld  -Af^j 
vcniunr  ,  cxipHs  Sciiptuiisfolisiuculco-  Jlct.. 
tintmccoofutaripofnnt.  QuamalTcucra- 
tioacm  canca  rcligione&  ccrticudiueaoi- 
mia(rcrii«us,vtfimuiatqucprobatumfuc- 
rit  aiiquid  Scriptuns  boq  coQtiiicii,cou»fo 
nos  ftatuamus  illud  ad  (alutcm  necclia- 
rium  noo  clTc :  &  vbi  cooftitcric  fcoccn- 
ciam  aliquam  pcr  Scripturas  coofutari  ooo 
polfc,  illam  hxrcticam  oon  cifc  co  ipfo  ar- 
bitrcmur.  Quum  itaque  1'ontificii  (ara» 
gunt ,  vtpeccxcmpiaarticulorum  >  quos 
ncccn^nosdicunt,  ac  Sctipturisnon  pro- 
bari,&  quos  hxicticos  ceafcnt,at  Scripcu- 
ris  oeo  coofucaii.Scripcurx  rotalcm  pcrfc- 
^ioocmdcfttuanti  hoc  impctianc,vcae>  i.C*r-i:  u 
quc  nccciraiios  illos,  ncquc  hos  hxroct- 
cos  cllc  ccico  concludamus. 

XXV.  Incereaoon  ncgamus  ,  qaod 
ApoAoIi  aiiqua  ficdcliis  tradidctir  addi- 

fcipU- 


DISPVTATIO 

fciplinam  cxtcrnam ,  ordincm  ic  mus  ia 
illa  vfurpaDdos  fpcd^intiatquxab  illisfcti- 
pta  DOD  func ,  aut  falccm  illornm  libris» 
quos  Caoonicos  vocamus, non comprc- 
hca(a:  vcrum  illj  dodrioz  falucaris  fub- 
Aaatiam  noa  conccraunc ,  neque  ad falu- 
ccm  func  nccefTariaj  ocquc  perpaua  Sc  im- 
Itiucabilia,  ncquc vnincrfalia  .fcdaccom- 
modaca  llatui  Lcclcila;  przfcutis  &  cir- 
cumHauciisiIlius. 
i.Cnii  iO     XXVI.  Fatcraar  eti*m  Bcdcfias  Ycl 
nngulas  vcl  pluict  vd  cciam  omncs,  fiqui* 
dcm  cooucnirc  la  vnum  qucancpoHc  Ca- 
noocs  quofdam  ritualcs  conficcrc  ad  or- 
diucm  3c  dccorum  illaium ,  &  ad  fun Aio- 
num  ardificationi  fetuicntium  difpcnfatio- 
ColofT.j.  x8    "^™  pcttincoccs ;  modo ne titus illi vcrbo 
AHo  li  lo  f«ipiolia£contrarii,fupcrftiriofi,prxDa- 
^  mcro  aut  grauitatc  difficilcs  oblcruatu, 

DC  pais  culcusdtuiaiar^limcocur,  aucEc- 
clcnx  libcrcari  prziudicenr,  cuius  zquaia 
iAis  abrogaadis  ,  mucaodis  ,  am^luodis 
fcraper  clt  poccftas  zdificacioniJfcruicns 
l.C«r.i4.y>  &  QoadcHruclioni.  Acqucbocfcafuad- 
x6.  miccimus  didiu^tioncm  Tradicionum  ia 

i.Cor.  14  ji  fcriptas  &  noa  fcripcas,  Apoflolicas  &  Ec- 
j  j.  clcuafticas :  &  ordinis  violacorcs  cffc  dici- 

x.Thf.j.6.  nius.  qui  Ecdcfiz  Caaooibusiftomodo 
coaftitutis  coocraiucriiu>auc  priiiau  aa- 
coriucc  rcdamaucnac. 


THESIS  III. 

Sufiicientia      perfedione  S.  Scri- 
ptur«  contra  traditioncs  hii- 
manas. 

Il.ejp.  De  Coignee. 

Quid  Pontificii  pr»  trdditionibwnon 
firiftu  dduerfus  totdlem  Siripturit pcrfe- 
{iionem,  tdnqudm  pro  ofis  &focifyde- 
certdnt  ,  vt  dogmutd  mulid  Siripturk 
tpfommtttdm  confcftoney  non  compre- 


PVBLICA  IIT.  177 
henft  ohtrudire ,  &  ditthoritdtem  ftbi  rr- 
rtfrdgdbilem  in  EccUfid  vfurpdrt  pofiint: 
ftonabirefdduri  vtdemur  tfipuucis  The- 
fibus ,  qutddere  ipfdtraditionuw  diuind' 
rum  &  Pontifictorum  ftntentidfidtuett^ 
dum fit  yfecundum  Deum ptrtrdciemtu, 

I.  T^Raditioais  vox  ck  flcxionca(flat» 
X  ttadcadi ;  ez  vfu  ad  obiedli  circa 
quodaAusTci(acurnocatioocmampliata« 
iplam  doAtiaam  cradicam  fignificar.  Vtro- 

Suc  (cufu  acccptz  cpichcron  diuinz  a  cau- 
cius  Dco adfccibimas ,  vc concra  tiutna- 
nam  diftioguamus  :  eamquc  cxcdlcatcr  i.  Ctfr.  t.it. 
diuinam  ciic  dicimus,  quzatf^ioac  fi mul  /  j. 
5c  obicflodiuinacft,  quam  dcfinimusdo- 
drinam  diuil>am  diuino  a^uhominibus 
paccfaftam  minus  cicellcnccr  ,quz  vc  vti.Pr/.r.tr. 
obic^lo  cft  diuina,  hu.mana  tamcn  cft  adu 
traditionis,  quo  rcfpicit  Apoftoius  Tau- 
lus,cumdicic:  E»<^tpciUu$architeau8  j 
fuhdamcntum  pouii  ,  alius  auccm  fupcr-  *  * 
zdifieac :  Porro  vaufquifquc  vidcacquo- 
modo  fupcrzdificcci  &  Pccrusinquicns.-  ^  pgf  . 
fi  quis  loquitur  ,  loquatui  vc  cioquia 
Dei. 

II.  Tr.iditiodiuku>camobicAi,tam 
adionis  rcfpcdtu .  varic  diftribuitur ,  & 
obicfli  quidcm :  i.  fccundumaftioncs,  i  fM«.|.r 

3uas  fibi  poftubc  abkomiaibusprzllaci,  Lite.t^.i-j. 
ifttoguifflus  in  cam  .  quz  fidci  cft  cui  A^rc.t.ij. 
fpcm  iungimus,&  quzadmorcspercincr.  Mdt.zt.tf. 
Ibi  obicitum  crcdcndum  offcrcur  ,  hicMdt.^.if, 
opercprzftaodum.  i.  cmdiuaiftisa^io- -^'^.9.10. 
nis  rcquificz  aliam  acccfiariam  dicimus '0^.4. ii.tf 
ad  luftiriam  &  falutcna ,  aliam  Qcccnrariz 
fapcrucnienccm  ,     cx  durationctempo- 
ris  aliam  pcrpctuam  dicimus  6c  immuu- 
bilcm ,  aliam  tcmporariam  &  raucaciont» 
fccundum  aacboris  ipfius  inftitutioocm» 
obnoxiam.  4.  (ccundum  cztenfioncm» 
aliam  vniucrfalcm  dicimus  ,  qaz  omacs 
fidclcs ,  vcl  omoium  tempoium ,  vel  eiuf-  , 
dcm  fzculi  obligar  ,  vcl  particulaicm,  ^^^* 
quz  ad  ooaooUos  fpc^at  fiuc  plurcs>^7' 
(luc  pauciorcs ,  qualis  eft ,  quz  ccrcmo- 
oiasicgaIcs>  &  Saccrdorium  Lcaickum 
icfpicir. 

Y    X  HI.Refpc- 


i-7i  lACOBI 

£ja.^9.ti.  '^^-  R.cfj>c£laa£lioni$diftinguuurtra- 
sdEtht.  ^'tio-  1.  cx  rubic(floin  torctnam,&cxtcr- 
nam.  Intcrcaclliquz(I(meD(ipcril!umi- 
I. C»r.i. tc.  D3"0Dcm  U  iurpnationcm  Sp  S.adhanc 
Rcm. lo.ij.  "'^"^  ictcrimus  <ju«  tit  rcnfibus  intcrnis 
I  Cfr.i.iS.  P^'  fpccics  fcofilcs  m  imagioationccAor- 
i.r^f/i.if"*^"*'  ^*^"oacft,  qua: fit pcr  figna fcofi- 
(jt  '  cxtcrois  obicifla  ,  intcr  qux  vctbura 

Ce».ix.i  1.  P^**"**  obtincti  cuius  duplcx  cftiradcndi 
modos.cnuntiatio  viua  vocc  fa£ta,&  fcri- 
Lxjtch.  i.y.         *•     caullsin  immcdiaram  &  mcdia- 
^  j  j    '    tam.  Immcdiata  cll,q  :.r  a Dco  profi;i(ci- 
(ur  citra  homiois  intcrncncum  ;  liccat  c- 
nim  iam  oobis  qux  pcr  Aogclos  ht  fub  im- 
mcdtata  ccnfcre,  commodioas  •lo^iinx 
gtatia,  ncmultasmcdiar.isftUuuiunJiDa- 
tas  iotioduccrc  cogamur.  Mcdiati  ctt  qux 
a  Deo  vt prxcipuo authorepcr maous lio- 
miois  pccutiarttcr  ad  tllam  obcc.adam  fan- 
Aificati  pcragitur.  j.  fc.uodum  dignita- 
(cm  &  authoritatcm  dilbibut  potcll  io 
priir.ariam  &  fecuoclatiatn,  vtprtu)aria  Ht, 
qux  pct  homincin  quidcmfit ,  fcd  infpira- 
i.SMm  ij.  tionc&  diicdionc  Spir.  S  itacdodumS: 
a. }.  giibcroatum  vt  oon  ipfc  fit  quiloqtutur, 

Mnr.io  XQ.  fcd  Spii  itus  Patris ,  qui  cd io  illo :  oon  ipfe 
i.T/w.j  1  <! .  clamaos.lcd  vox  ciclamantis  Dcirnoo  ipfc 
1.  Fet.  I.  xi.  lctiba ,  lcd  amaDUcofis  Sp.  S.  Sccuodaria 
l.fr/.4.ir.  vcro  ciux  fccuodum  iollitutioocm  qui- 
^■Ccr.t  10.  dcmclt Dci,iiLda  voluniatchominispro- 
>;.  prio  aibitrio  rradicionis  aiSum  admioi- 

iLantis. 

IV.  7'raditio  iotcroa  fcmper  c(l&  ab- 
folutcadhominisfalutem  ncccifaiia.  Ne- 
mo  coim  potcft  mcatcr.i  Dci,quaotumuis 
pcrcxtcrna  ligna  patcfaflam ,  &  compro- 
bacam«pcrcipcrc,dc  fidc  cerra  apprcheodc- 
i.Cor.i.xo.  tc,  niftcx  Sp.  S.rcuclarionc  &  ob/ignario- 
xx.zx.        neioteroa.  Extcroanccclfariacftcxarbi- 
t.CoTxx.f.i.  trioditiioxvoluntatis.  fiueillam  vniucrle 
>.(o.         coofideicmtts  i  oamcirrailiampotcft  ho- 
a.Or.y.^.  tniois  mcntcmabuodcinllrucic  ,  fiuc  fc- 
i.Cffr.j.y.  cUD<lumfpc<ialcs  modos:ouaceoim viux 
Farr^X4.7.  YOcis  nroountiatione  ,  nunc  fcriptionc, 
-  Tbff.i.ij  DUnc  vtraq;proutipfi  vifumcfl.&quaipfi 
/  '    •  r..itf.  vifumcft  vii.illacoipfohominibusucccl- 
faria  cft  •*  vnde  apparct  iocoofcqucns  c(fe 
fcnpturam  iam  ncccHariam  non  cffc ,  quia 
Deas  olim  cirta  Scriptuiam  fuam  Ecclc- 
iiam  Ytua  rocc  iijftituctir. 


ARMINII 

y.  Quanquam  omoia  dogma-raaDeo 
fiue  viua  vocefiucicriptottaditadiumani 
authoritatcm  habcant,  iicct  umco  iorcc 
ilta  diftiDgucrc.Sc  fccundum  ccrros  refpc- 
dus  maiorcm  vnis  quam  aliis  authorita- 
tem  aifcrere.  i.  CauCacBicieosptinceps 
difcrimcnfacir,  quai  quod  dogma  raagis 
vulr )  matorisctiam fjcic cflc auihoiitacis» 
vndcilludi  mifcricoidiam  volo,noQ(acri- 
ficium.  X.  adminiftri  qualitas  maiorem '^^^''•^'^i" 
vd  mioorem  do(f\rioa;  conciliarauthori- 
taccm  :  fi  pcr  Aogclos  didas  fcrmo  firmus 
cll ,  quaoto  magis  do(flrioa  pcr  FiUum  aa- 
nuntiuta  j.  obieilum  doftrioxidcmfa- 
cir ,  fccuodum  quod  aonoullagrauiora  le- 
gis  prxccpta  ,  alia  mioima  dicuatur:/ic  Mai  . 
przccpt.i  fccuudx  tabulx  cedunt  primx.  Mmt.j.i^ 
I  iiac  inente  dixit  ApoftoIus,fidus  cft  fcr-  Xwr.i4.it- 
UiO.&(  n  quo  di^o aotcturiMi9«> 

i  dignus  quod  icfus  Chd- 


ua:(~ 


t  ih  mundum  vt  pcccatorcs  icr- 
10  dogmaad  fiaem  totius  do- 


dlrini-  ^.u^'<us  &  piincipalius  facic  ,  eo 
prxualcrauihoritatc.Siminiftcriummor-  r.Cer.t  ♦ 
ris  ,  Si  condcmoationis  cft  gloriofuin  , 
quacto  magis  vitx  &iuftitixabundatgIo- 
11.1.'  f.  ipie  tradcodimodusadditautho- ^  Tet-' 
litati  poudus  :  quodcnimaotca  vocetra-    *  ' 
ditum  nc  cxcidat,  fcripto  nundat,  &fic 
duplici  ad\u  alicnx  memorix  commcn- 
datum  ,  prxfhintius  ipfe  auihor  inJica^ 
quam  quod  fola  vocis  proouotiationc 
cooteotus  cft  commcodaUc  (  obferuecur  ^""«I7''f 
hypothcfis  in  qua  partim  vocc& fcripto,  '•^'"'•♦•il- 
parcimfola  voccrradidiflcprxfupponitur)  ^  '1 

cui  argumcnto  roburadditdodiioxfcri- 
ptx  crcbhor  &  magis  follicita  commea- 
datio. 

V I.  Hifce  ita  reipfa  cxpofitis  ad  con- 
trouerfiam ,  quxoobis rft cum Pontificiis 
progrcdiamur,  camquc brcuitcrpciU:ni- 
gamus.  Vidctur  autcm  illa  tribus  hiicc 
qiiorfticoibus  coDtincii.  i.  Ao  oraois 
do^iiioa  ad  falutcin  Ecclcfix  ,  qox  fuiti 
eft,  critoeccflariaiam tradiru fit ?  Anve- 
ro  adhuc  aliquid  tale  rcfter  r  a  '  -^w 
&  fi  ttadita  fit,q^uaadopoftrcni  o 
adEcclcfixilliusialut5creditu&  c- 
ccllaua  func  coacificaatuti  ao  ia is 


CoUf.t.y. 


.AcI.io.t6. 
17- 


Zph.tlO. 
jlpoe.ti.i^, 


l.C«r.\o.\6. 

&i7' 
Jieb.i}.6.9. 


DISPVTATIO 

folis.an  vcro  partirnioScupcuns^paitimiQ 
cradKtouibus  a  pnn.o  carum  aiicaoie  aoo 
fcriptis?  Vode  conflarcpointcoofcico- 
ciis  fidelium  cerco  dodlriQam  aliquam  eflc 
diuioam? 

VII.  Ad primam  ita  habct  feDtcotia no 
Ara oraoia  dogmata  ad  falutcm  Ecclcfiz 
vniucrfj;  occenaiia  iam  aote  mille  &  quin- 
gencos atioos  tradita  cffc ,  nulbmquc  pofi 
Apon.tcmporaaoui  dogmact&ad  faluccm 
fidclium  neccffarit  traditiooem  fadam  cf- 
fc.  Quod  his  argumctis  adftruimus.i.  auia 
ioChiido  &  Huangclio  cius  omnis  (api- 
eotiai  &cogatnouisthefaurifuot  abfcoo- 
diti.  Chiiflum  auccm  &ciusEuangchum 
pctfc«f\caDQUntiarunt  Apodoh.  Adcovc 
Anachctnadicaturilli  >  qui  aliudEuangc- 
liumaanuatiac,prxicr  id ,  quodEuaogcli- 
zarunt  Apo(l.2c  c^uod  acccperuncEcclcnx: 
aliud  autcm  aonuncijc :  qui  aliquid  illi  ad- 
dit  canquamad  faluccm  hdclium  ncccOa- 
tium.  i.  quia  cotaEcclcfiafundacaed  fu- 
prado<5lricjm  Proph.  &  Apofto.  quod  vc- 
rum  uoo  c(l  (i  aliqua  do^rina  pcr  Proph. 
&  Apofl;.  000  icuclaca  ncccflrana  ficad  t1- 
liuskLclcfix  falutcm.  ).qaia£cclc(ia  cota 
Catb.  Tnum  cftcorpus  conftanscxpatti- 
cularibus  Ecckftis  coti  homogcneis  ab 
voo  fptritu  aoimau  &  io  omtiem  Tcrita- 
icmduda>  in  Toamfpemciufdcmhxredi- 
tatis  vocata,Tuum  h.ibcns  Domiaum  ,  v- 
namFidcm,voumBapf»fmum,  vnii  Ucum 
&  ratrcmomatum.inciufdcm  corporis  ic 
laaguiotsDomiaicommuD>oaem,per  v- 
nius  paois  &  poculi  paiticipatioocm  ohfx  • 
goata.  4.quiaIcfusChiiRus  hcri&hodie 
klem  cft,&  in  fecula.Vcdc  iu  lcrt  Apoft.  dc- 
fascflc  vt  Ecclcfia  variis  &pcregiiaisdo- 
Ariois  circumferatur. 

ylll.  Huic  vcritaii  quaoquamDoc^o- 
res  ooooulh  Pooiiticii  adtlipulari  fc  pro- 
ficeaocuri  cxflaottamco  diircnfionisab  illa 
■fcritatc  inHitia  fatis  macifcfla  in  fctiptis 
coium  pizfcitimCanoniftaiurr.Impiimis 
Epitheia  Epifcopi  vniuetfalisi  fuprcmi  Pa- 
ftoris,  Prtncipts.Capitis.Sponfi,  Pcifc^lo- 
»is.  illumioatoris  EcdcftxCachol.fponfa: 
ipfius ,  Poncifici  Romano  attnbuta,  lilam 
txaditionis  limicatioocm  nou  admiccuat. 


PVBLICA   III.  173 

Indc  Authoritasgubcroandi  ,iubendi,Te-  £xtrau.De 
taodi,lcge5  figcndi  &rcfigeDdi,  tudicao-  j^igior.^ 
di;  &  coodemDandi ,  folueodi  &  ligandi;  q^,^,  c 
immeofa&iofinitaipfi  adfcripca,  &fado 
abillo  vfurpata)  canJcm  circumfcripiio- 
ncm  cxcludit.  Acccditdccrctum  ,  quo  dc 
neceditace  falucis  cfle  defioicar ,  omocm 
humaoamcreaturam  Pontifici  Rom.  fub- 5^;^^^  jf^/^/, 
ellc;  item  quo  veteiiLatioz  verfiooi  au-yjjj" 
thcocicaaucnoiitastribuicui:    Nc  multa, 
pro  communiargumeoco  iftius  diffcnfio- 
nis  habcmus;quod  non  audcot  cettum  tra- 
dttionum  non  (ctiptarum  inirc  ccnfum,  & 
oumciumfbituere  »  vc  potcftaiem  fibire- 
(crucnt  io  quauis  conitouerfia  traditio- 
ucmproduccodi  ,  &  quo  prodiucrfisBc- 
clcfix  Ibti busalia  dogmata occefraiia cfre 
Doonullicxillisafreiunc. 

IX.  Libentiirime  aucem  fatemur  cradi- 
cionem,  quam  fccundaiiam  appcllauimus, 
adfincmvlquc  mundi  inEcdcfia  duiaru- 
lam,  qua  dogmara  pcr  Proph  &  Apoft.  illi 
concrcdica  pec  illam  porro  Piliis  eius  ad* 
mioifttaotur.     Qua  dc  caufa  etiam  fit- i-TiV» j.if. 
tnameotum  &coIumQa  veiitacis  appclla-  G/1/.1.5. 
tur,  fcdfccuodatio  poll  Apoft.qui,proptet '^/"'^•i»' 14 
primatiam  ciadiciooem  ,  columoarum  & 
fundameacorum  nomiac  pnus  quam  Ec- 

clcfia  infigoiuntur. 

X.  Ad  iccundam  dicimas  >  fcripturam 
Canooicara  vcicxis  &  ooui  TeAamenti 
peifc^c  contiucrc  omoia  dogmaia  ,  qux 
ad  faluccm  fidclium  &gloiiamDei  funt  oc- 
ccilaria.  Patec,  \.  tx  tejiimoniit  Scripturx 
cxprcfns  ,  Tccancis  quidpiam  addiadilla 
qux  prxccpta Cuntf  conftatautcmcx  icx- 
tu  loqui Molcm  dc  prxccptis  fciipco  com- 
prcheofis]&  iubcotis  nc  quifpiam  fapiaf  (u- 
praidquodfciipiuracft.  t  .ex  tpjh  Materia  i.Cer.^.6. 
tiogr7i»tHm,  idquc  vaiic.  Continct  do«ihi- 
OrfmLcgis&  Euangclii  iotcgic.  Icem  do* 
diiinamiidci.  fpci,  &  chatiiatis  pcifcdle. 

Ttadit  pkoamDc:&  Chtifti.ia  qua  vita 
xtcrnapofita  cft,c.'gnitioocm.  Dicicuc 
Sciiptura  veicti  &  houi  Tcftamenti  &  ve- 
tc  quidem ;  ac  Tcftamcnto  oibil  addi  de- 
bci.  yA  firte  ,  qucm  inteodtc  &  pixftac.  lean.to.  p, 
Hxcfciipialunc  vt  crcdatis  ,  &  crcdcnccs  loanjux. 
viiam  habcatis.  Scrucamioi  Scripiuras.  '^p 
Y    j  nam 


174  lACODI 

nam  cxlftimatij  vifam  attcroam  in  ipfis  ha- 
bctc.     AbefficAcUi  quia  futficiciuct  im- 
pcdiicura  alum  dodiiDami  oe  q<its  vc- 
T.ue,  T^.i^.oiacia  locum coimcnri.  homincmDci  li- 
picDCcmrcddicadfalutcrn  pct  fidcm,  &  ad 
i.Pet.i.J9.   omnc  bonum  opus  iatlrudlum.  f  ^x^vjh 
Xf.Li.        loquendi  Scripcurx  ^foato  c]ux  pcc  Pco- 
Hvm.^.iy.  phctas  >  (cnpta  Prophctarum  :  pcr  Pro- 
G«/.).i8.     phctat  &  fcrmooem  Piophcticum  •  Scri- 
GlU.yxx.    pturxProphctiam  inrcl!igit;quo  ^Deus  di- 
xit&Fccii ,  Scripcuia  dixiirc  &  tccidcaar- 
rat.DiciteaimScripcura  Pharaoni  ,proui- 
dcQS  Scriptuta  cuaogcltzauit  Abrahx. 
Scriptura  coaclutit  omoia  fub  pcccato. 

XI.  Pontificii  contr^i  >  non  omuta  ad 
(alutcmDcccflariaScripturiscontineri,  fcd 
partimScripturis  »  pattim  noDfciipristra- 
ditionibusaflcucraut.Quam  (*iamfeotea- 
tiam tuin  ipfis  Scriptutis  >  tum  tcAimooiis 
Foacificum>Coocihocum,Patrum ;  Dcni- 
qucexemplisnonauUis  allatis  dogmatum 
Dcccflaiiorum,  attamco  Scrtpruris aon  cu- 
ptchcoiomm,ad(liucrc  nituotur.Quurum 
argumcntocum  robuc  (laguiatim  >o  ipfa 
iouituta  cv^n-nlrn  cxamiuacuri  iam  prx- 
ilrutflim  dicimus.  Loca  Scnpturx  abillis 
horfum  vfurpait  lbtita,auta  rc(flo  ipforum 
fcufa  dccorqueri,auc  propoiitum  ooo  con  • 
cludcrc.  TcdimooiaPootificum»  Cooci- 
horum,&  ratrum:vtpocchominum,nobis 
OOQ  prxiudicarc.  fixumpU  allata  aut  cz 
Scriptariscomprobaci  ,aucadfaluccra  oc- 
ceflariaoon  cflc:quam  dtfluo^ioaemca- 
cx  occcfllcatiscflTc  acbicramur  ,  vt  poflco 
quodadfaiuccmocccflaiiafunt  ,  fcquatuc 
Sccipcuriscompcobaripoirc»  imo  dcbcrc: 
|c  poflco  quod  cY  Sciipcutis  comprobari 
Dcqucanc,  fequacur  ad  faluccjnneccflaiia 
ooQcifcum  imniocum&ccrcuin  cAno- 
btsomoia  dogmaca  ad  (alucem  ncccflaru 
Scripcuris  conciocri. 
Iet.f.l6.ij.  XII.  AdTcrciamrcfpoodcmus.  Qucm- 
Xfloan.^,-;.  admodum  dotT^tinx  diuiox  cradicio  alia 
primariaci^.ahalccuodaria  :  Ita  quoquo 
ccdificatio  dc  do^iinx  diuioirate  primari  a 
dt  &  fccundaria.  Pciniaria  cll  iplius  Dci, 
lesff.i'1*  cui  propiicptimo  Sc  per  l'c  coinpctit  do- 
Sti.t.^,  Aiiaxlux  tcnimoniumpcihibcic.  Jllcau- 
i.Cpr.  1. tcm  Ytitur  icllificacioac  dupHcij  vuacz- 


ARMINII 

ccrna.quxfcnfibas  obiicinir  illorumqtri- 
bus  dochina  piopooitur  ,  &  pixpjraciua 
cfl  ad  tidcm  dodlriox  ,  ctiam  non  toccllc- 
d\x  facicndam.  Ahcra  inccrna  mcatibas 
imprimcns  vcrum  dodiinx  intcllc«fVum« 
Sc  iDdubitatam  adprobacioncm  ciufdcm* 
qux  ncccHatia  >  pi opcia &  imnicdiaca  cau> 
Ij  cfl  iidci  i(lias,qjam  Dcus  vcrbofuo  pr^-* 
lUti  poilulacflt  qux  fola  cft  (alucaris.  Sc- 
cuudsrta  c(l  £cclclia;,qux  ccrtior  fada  pcr 
piimariam  illamcclbficationcm,qux  Dci  ^ 
cll,  dc  diuioicacc  doflriax  iflius  >  &  obd- 
gnacquod  Dcus  vcrazcd,  &  ccAimoaium 
pcrhibccdo(fliiDX  abilloacccprx  ,  j        ^ , 

gratum  ,  dodrinxdcbicum ,  ipddccoruaa  . 
&  hominibus  vcile.  Nocandum  auccm  hoc 
ccihmooiam  Ecclciix  noodiuiaum  ,  fcd 
humanum  eflrci&  mious  illo  priore ;  quod 
valcat  laocum  cordiuus  prxpaiandis  pcr 
quandamrcucreociam  do<flriax  conciiia- 
cam,vc  illi&cz  animo  pci  iaceioam  Dci  ce- 
ftificacioocmaflcnciantuc.  Tcibimooium  I»Mtu  li-J»^ 
Piophctaium,  Apoft.  Euangcl.  Paftoium,  17. 
DoCtoium^d-uvi^pJ»  Dci>  fub  primaiio  cx- 
tciuo  compichcndirous ,  iiquidcm iUi  isn- 
mcdiatc  vocatifunt  i  ad  fccuiularium  ,  Q. 
mcdiatcjpcr  Ecdcliam.  Poiitihcii  qui  io- 
tcrox  ccittficacioni  minus,fccundactx  plus 
tribuuuc  quam  a  oobis  cxphcacuiB  cft>mc- 
rito  anobisrciiciuncur, 

XIII.  Hisitacxpltcatis  coDccdimus  A-  t.C-r  • 
poft.aliqua  tradtdiircEcclefiisad  ordiacm. 
dccorum5c  ritusioillis  vfurpaodos  peni- 
ncntia,qux ab iliis fcripta  non  fuut,  vcruin 
illancqucLcgis,Dcquc  Euangclii  coaccc- 
Duntfubibntiam  ,  ncquc  adfalatcmfuaC 
acccfl'aria,acque  immutabilia  8c  pcrpetua» 
ncquc  vniucrlaiia  ,  (cd  accommodatafta- 
tui  Hcclclixprifcnti$,accircumftantiis  il- 
lius.    Qutoctiamdamus,  TcEcclcfixvel 
fingulx  >  vclplurcs  de  communi  coorcn- 
fu,vcletiamomncs ,  dquidcm  conucnire 
poiTeot,  Caooncs  quoldam  titualcs  coufi- 
ciaotadordiaem,dccorumquciliarum,&  j  c  -  ' . 
ad  niuoerum  io  illis  aecctlaiio  obcuodo-  ^ 
rumdircdtioncni.p^tlcntixdiiicatiooi ' 
uicotcm.Vciumhilccoblciuattscondu  o  ^ 
oibus.  I.  vtritus  vcxbo  fcripto  norJ repu-  jg 
gnent.  i.acfupciftitiopcmadmixtam  ha-  ^ 

bcanr> 


DISPVTATIO 

beanf  i  autroucant.     neprocalcu  diuino 
habcaDCur,&  Ijqucumcoafcienctis  iniici- 
anr.  4.  ne  nunicro  plurcs  Hnc  ,  aucczcr- 
cicio  grauiorcs  quam  rc  facile  obfcruari 
podiat.  f .  nc  Ecckfia  fibi  prxcidac  libcr- 
uccm  mucandiiaddcndi  1  dcm^ndi ,  ptouc 
arbicrabicura.'di6cacioncm  prarfcnccm  po- 
«.C#r.  14.J1  ftalarc  :  quibus  ricibus  vciliccr  in  EcdcHa 
AX.ij.        cooflicutis  non  liccccuiuis  ptiaataaucho- 
at.TA#/r  j.^.ricaccreclamarc  ,  ni(i  iDtcrinordiiiacos  & 
pacisEcdcfiallicxrurbacoicsaomeofuum 
<co(crivcbc 


THESIS  IV. 

Natiira  Dci. 

IRtJfott.  D.  D.  Iacobo  Armi- 
N  I  o  pro  gradu. 

45a/.4.8.  I.  X  TAcuram  Dcorc£lcctibui,  tufnipGi 
a.Pr/.i.4.  jL  Nrcruro  Natuia  &ScripcuraDci.cu 
^rtft.dt  Rep  {apieocum  populoiumque  confcnfus  cei^a- 
/.y.c  i.Cict-  tur. 

tro  dt  i\»t.  II.  Illa  cognofci  nequica  prioci:  omoium 
Deor.  coim  prima  el^  &  inSnicis  lcculis  fola  ancc 
cy«.44.tf.  oninia.  ADco  (oloadiquatc  cognofocur, 
^pcc.i.i.  &pcripram  Dcus  :  quia  idcm  Dcus  quod 
t.Cor.i.ii.  illa.  AnobiscognofcicurquadaoTcnus,  fed 
i.Ti>n.6  i^.iofiniccinferius  coquodtpla  cfl:  quia  oos 
j.Cor.  t y.j.  ab  illa  per cmanatioacm cxccroam. 
i.C^.ij  ii.  111.  CogoofcituTautcmanobis  vcl  im- 
I  IfiMn.^.x.  mediace  pcrviGooem  cbrara  cius  ,  ficuci 
P/19  i.S.  cfl :  hac  ficie  ad  faciem  dicitur  i  5:  bcato- 
Rcm  i.io.  rumptopnacft  m  coclis  :  vcl  mcdiacc  pcr 
Rffm.io.x^.  imagincsanalogicas&  figna,quxfunc cum 
17  adiioaesDci  excccox  &  operaexillis,cum 

Col.ui^.      vcrbum  ipfius.quod  ca  parrc,  qua  Chrirtu, 
Heb.'.l.      imagincm  Dciinconrpicui,&:thar4»ftcrcm 
%  Cor.j.iS.  hypotbfcos  iplius  fpleodorcmquc  glottx 
proponii,co  vfquc  cogucionem  nodram 
promoue^  tc  reccfta  facic  glocum  Domi- 
xjiin  fpecuto  intucoccs,iQ  candcm  imagi- 
nem  cransformemarcxgloria  in  gloriam. 
^^^^  ^    Hxcpcrfpeculuminxaigmaccdicicur, lic 
_    .  '    '   viacorum  pcrcerioaociumquc  a  Docnino 
propriacic. 
IV.  Duplcx  autem  cft  (ccuodx  idius 


PVBLICA   XV.  i7r 

pcrccptioois,cxopcribus  Dci  &:  vetboil- 
iius,  moJus.  I*iiniuscfta£armaciohis(' qui  P/94.J.10. 
cciam  cauQIicaiis &  perhabicudiocmprin-  Mat  j.it. 
cipiiaThomaappcllatur)fccuadumqucmE/4j.;j. 
pcrfctflioocs  limpliccs ,  *.|ux  Creacuris  in- 
func .  vc a  Dco  produdis ,  Dco  cribuuntur 
analogicc  fccundum  (imilicudincaliquam. 
Alccr  cft  ncgacionis  fiuc  remorionis ,  fccu- 
dum  quem  pcrfccflioocs  fccundum  quid 
&  impcrfcAioncs  oinncs  ,  qua:  crcatuiis 
competunr,vcex  nihilo  produd^is  ,  a  Dco  ^ 
rcmoucnrur.  Aftiimationi,  quiacdpcrha-  .  y,  ',  1  ,* 
birudincmcaulx&  priocipii ,  adcuiusex- _/.  ^ 
cellcHCiam  Dunquainallurgic  aftcdtU3 ,  lu-  j_j 
pcrcmiocotix  modus  addcudus  c(l>iccil- 
dum  qucmpctfc<flioocs  qna:  dc  creaturis 
pizdicancur  ,  lafioitcpcrfcdliotcstn  Deo 
ioccHiguocur. Modus ilccliccc poficiuus  fic 
&  aftirmaciuus  io  fc  ( oacura  coim  Dei  oe- 
ccflario  vt  eA  ita  cognofiritur )  to  pofittooc 
uonin  ncgationc  :  tamcn  a  nobisoonniii 
pcr  ncgaitonem  cnuntiaii  potcft  corum 
modorum.fccuodum  quos  crcaturx  fua- 
rum  pcrfcdionum  funtparticipcs,fcupcr- 
fedliones  in  crcaturis  circumfcribuncur: 
quimod)petfc<flionibus  creaiuiarum  ad- 
diti,cdictuor,vcquxfinc  illis  confidcrarx 
fimpliccspeifciflioncs  cranc  ,  fccundum 
quid  pcifcclioncs  fint,&:  coipfoaDcorc- 
mo  icndx,  vndc  adparec  fupcrcmincncijB 
modum  .ibaffirmationis  AcocgacioDis  mo- 
do  fpccic  non  dilfcric. 

V.  Porcoin  lotarcrum  Nacura  &Scri-  Gfn.t. 
pcuca  duocaocum  icperiuocur  fub(laoria-i>/t-o4.i^. 
lia,  quibusomnisrerum  peifcdlio  conci-  P/14S. 
nctur;  Hn'cnti3  A:  Vica}  illaomniumcrca-  Aci.i-j.x%. 
curaium  cxillcncium  ,  hxc  nonnullarum 
tantum  &  pcifce1i(rimarum:  vltrahxc  duo 
mcns  humana  tiihil  fubflautialc  ffc  com- 
prchcndcrc  &:nccogit3ic  quidcm  potcft. 
Nam  &  jpfa  terminis  naturx  crcacx  cft  ■^/''"•'•'•t^ 
circumfcripta  ,  vcpaiscius:  quace  ambi-  ^-^' 
cum  cotius  exccdcrc  non  valct.    Vodc  cc-  DM.6.16. 
ciam  in  ipfa  Dci  naiura  hxc  duo  cancum 
momencaLonfiJcraxianobispoifuot  *  £f- 
feocia  &  Vita. 

VrobUmxtt'^  r.ohis  funto. 

AncffcDtiacotporca  ic  vita  vcgctaciua   

&fcQficiuaauaIogiainadDci  cflcotiam  & 

vicMn 


.  lACOBI 

vuam  lubcjat.liccc  minorcm  cjuam  cHci^- 
tiarpuituilis  Sl  vita iatcUcdluahs. 

Ec  (i  habcaot.quomodlo  corpus  &lcorui 
a  Dco  tcmoucaacur  (implicitcr. 

Siaoa habcanc  >  quomodo  Dcusitlam 
tilcm  circDtiam  &  vicam  produccic  po- 
tucrtc. 

Pf.icj.  17.  ^  juccin  lu  L)co  coafidcraa- 

l.T$m.6.i6  (l^cilcum lupcccmiacaciz  modo  >  id  c(l, 
cxccUenccr  (upra  ommum  creacuratum  cf- 
fcociam&  vicam. 

Vil.  EfTcncia Dci cU.qua  Dcus  efl ,  vcl 
primam  Nacura:  diuiux  momcacum ,  quo 
Dcus  cflc  iaccHigicur. 
Col.i.i6.        VIII.  Qttia  omnis  cflcocia,  quarcft  ia 
fupcriorc  &  infciiotcrciumaacurj.dirici- 
buicuiiDfpiricu.ilcm  5:  corporcam»  qua- 
lum  tlla  pcrfcAioncm  uotac  nmphctccr» 
hxc  dcfciluab  illa  pcrfcsflioac :  hiuc  cor- 
Z>«H/.4  ii>  porcam  a  Dco  fccundum  modum  rcmo- 
X  R^i-S.iy.tiQnijfcparamus.&fimuIomniailla,  qua: 
Luc.  i4-39  corporex  efl'eotix,liucfiroplici  liuecom- 
loA».  4-i4- poficx,quacalis,conucniunc:  vcpoccma- 
\  Ttm.  1.17.  ontcudiocm.fi^uram  ,  locura ,  patccs.lluc 
Heb.ix.y,    (cnfibilcs  fiuc  imaginabilcs  ,  vndc  eciam 
feufib.  corpotcis  fiuc  cxccrnis,  fiuc  incernis 
pcrcipi  ncquir  ,  iaui(ibili$,  inradilis  ,  ini- 
rnagioabilis.  Spiritualcm  vcro liliadict ibi  - 
mus.&cum  fupeccmiococix  modo»  v  cSpi- 
xicuum  Pacti. 

ItMque 

TiiM.^M-i6  I.  Reiicimus  Aothropomorphicarudo- 
Hom.i.ij.  gma,  &  PoDcificiorumiocolcraodummo- 
£/40  18.  lemiocffigiandaDeicflencia  vfutpati  fo- 
Afi.i^j.i^.  litum. 

1.  Quum  Dco  mcmbra  corporca  iaScri* 
pturismbuuocur ,  id  fic  obfimiltcudtocm 
cflcd^uum.quos crcacurx ooa  nifiillocum 
roembrorum  oflicio  produccrc  folcoc. 
S/4I.10.       IX.Modus,  quocflcniiaDeifupcrcmi- 
(^44.9.14.  ncccc&  cfl,6cfpHicualisefl.fupraomoium 
46.9.     cflcnciarum.ctiam  fpicitualium  ,exccllcn- 
j1foe.\,%.     (iam,acgatiuc  couociaii  v:  dcbcc,  uaprt- 
Rom.ii.i$.  roo  &  immcdiacc  vnico  verbulo  potcfl, 
j^..  quod  fic«»«{;t^  w««'Wn(^»pi'Qcipii& 

i.Or.8.4.    cauITx  cxpcts  tum  cxccrnx  cum  incciox. 

Quutn  coiin  progrcflus  la  infioicum  cilc 
S,*m,^.$,     oequcat  (fccus  coim  nnlia  clfcc  cflcncia, 
oalhfcicmia)  vnatn  eflc  oporccci  lupra& 


ARMINII 

actc  quara  nulla  fic  alial  Hlam  aucem  Dci 
circucccllc.  ruicuoquccnim  iUa  cribue- 
tur,ca  ipfo  Deusideric. 

X.  Quu  Dci  clfcntia  onuus  cauGe  ci- 
pcrs  cri:iuoc  primo  cziltuac  Simplicicas  & 
infinicasEnciatisin  fiflcQcia  Dci. 

XI  Simpliciuscn.modusfupcremioeos  Rom.xi.  j{, 
cflcocix  Dci ,  quo  oinnis  compoficioois  3^. 
pjitiumque  compoacotium  ,  fiuc  fcnfi-  He^.r.ia. 
bilium.huctocclligtbiliumcxpcrscrt.  C6-  £/"40.11. 
po(itiouis,quiacxpccsfaufxcxccrnx:Par-  xx. 
tium  componcntium  ,  quu  caufx  intcr- 
nxcxpcrs.  Noncondat  igitur  cflcotiaez 
partibus  matcrialibus ,  iatcgralibus,quan- 
ticatiuis ,  non     matciia  &  forma  ,  ooa 
cx  gcucre  &diflcrcntia,  oon  ex  fabic<flo 
&  accidcnte  ,  ooo  cx  fotma  &  formaco 
(cflcoimipfi  fibi  forma  pcr  fccxiiUosflc 
fc  ipla  indiuiduaos  :  J  non  cx  fuppofito 
&  oatura  ,  noncx  potouuj  &  adu,uoa  cx 
cflcntia  &  clfc  ,  vodc  Dcus  cft  fua  ipfius  pr, ,  c 
clfcntia &fiiumcfl'e,  tdcmqueiucoquod  ^ 
cft  &  quo  cflj  cocus  oculus ,  aurts,manus, 
pcs.quia  cotus  vidct ,  audit,  opcratut,  v- 
biquc  cil. 

Uaque 

QuidquiddcDcopixdicaiui  iijloiucc, /^^^.,,1- 
id  cflcncialuci  ooa  accidcauluci  latclligi- 
tur:  &qux.  ceumulta& diucria ,  dcDco 
prxdicautur,  iu  Dco  multa  noo  funt  fcd  v- 
uum  ,  nortrocancumcorilidcraciooijmo- 
do, quicompofituscft,  vcmulca  &  dtucc- 
ladilccruuncur.  Qiiaaquain  noo  iocom*  ^ 
modc  dici  pollir.quod cium  formali  ratio- 
ucdirbmguatuui. 

Xli.  iufiuitas  Entitatis  tfl  modus  fii-  pf  i 
pcrcmiucns  ciVenttx  Dci,qno  tUa  omoisit- 
muatioois&  tcrmiot  cxpcts  cfl  :  tum  fu- 
pcrius  tum  infcnusi  tuni  antc  tum  poftj  f/.^j.to. 
fupotius  ,  quia  inullo  fuum  eflc  accepic: 
iutctius  ,  quia  forma.quxipla  cll ,  aoa 
hmitatut  ad  capacuatcm  aluuius  marc- 
rix.quxipiainrccipiat :  Aote,  quiaaoul- 
lo  clnciente  :  Poft,quia  oon  elt  alius  fi-  1:^44  o 
otsgtatia.    lotus  vcrotctminacurc 
propiietatcfuafccudum  quam  clli,  ^  tjH.  ;o.4 

cft  &  nou  aliud  ;  vc^utn  pct  hoi- 1; 
ctusDonpixfcribitur  :  eo  ipfoc. 
fit  fuum  cflc  pei  i'c  fubiiftcos  >  oon  lecc- 

ptum 


DISPVTATIO 

•pwm  abaIio,ncquc  ia  alio,diftinguiturab 
omnibus  aliis.fic  atia  rcmoucncur  ab  co. 
Itaque 

Quicquid  d«  Dco  abfolurc  prxdicatur, 
jmmcHiatc, primo . &  citra cauGtn  dc illo 
prxdicatur. 

XIII.  £x  fiinpliciratc&iofiaicatc  cf- 
(cDixx  diuiuas  cxiftunc.  lofinitas  rationc 
rcmporis  ,guar  ittcrnitas;3t  rationc  loci 
qui'  Immcn/Itas  diciruriltnpatibilitas.Im- 
Gtn.tx.ii.  "■'""'>>l'Ws»iJncotiupnbiIitas. 
P/jo.i.        XIV.  ^tcrnitas  cll  modusfupcrcmi- 
£/«.44.^.   ocnscflcntixDci ,  quo  illa  tcmporiscx- 
.z.Tsm.i.}.  "^"c^^fccundumterminumiBitii  &linis; 

quia  cft  infioitx  Enticatis  fucccnioncm 
piiorisic  poflerioris,  prxtcriti  &  futurij 
quia^mplicisEDtitatisoux  uunquam po- 
tcotialccircmpcra€lu  cit  vSccundumillam 
igiturEflc  Dci  fcmpcr  ip/iuscflcntix  vni- 
ucrfum,totum.pIcaum.ind.ftantcr,fixe& 
in  prxfenti  adcu  ,  momcoti  inftar  quod 
partibus  etiam  intclligibilibus  carct,  & 
nuoquam  in  fluxum  piogreditur  ;  verum 
iafcipfomancr.  Liccbit  cxgojttcrnitatcm ' 
cumBoiiibio  dc/inire,  vicxnomioc  in  cf- 
fcntix  (bona  jllius  vcoia  )  pcrmutato, 
quodfit  Intcrminabilis  tota  fimul  &  pcr- 
fcdacflcntixpolfcflio.  lurcautcmaliquo 
iftam  mutationcinpoftularc  poflc  vidcor, 
quia  cflcntia  in  priorc  Naturx  diuinx  mo- 
jncnto  confldcranda  vcnit,quarn  vita,&  x- 
tcrnitasnou  cflcntix  pcr  vuatn  ,fcd  vitx 
pcr  cflcntiam  conucoic. 

Iraqn» 

QnxcuntjucdcDcoprxdicanTur  abfo- 
lutc ,  illa  ab  xccrno  lUi  cooucniunt.rota  ft 
nul,  quxquc  illiab  xtcrna  nou  cobuc- 
niunt ,  ccf  tum  cft  illa  non  abfolutc,  fcd  pcr 
rclationcmad  crcaturas  dc  illo  pra-dicaii, 
vt  Crcatotcm,  Dominum,  ludu  ( m  clfc  v- 
,  »*  B  niucrforum. 

/0^.11.8.9.  .  Immcolitas  cllmodus  fupcremi- 

ncns  cflcntix  Dci ,  t]uo  illa  loci  cxpcrs  cll 
fccundum  fpaiium  &:  terminum;  Ipatium 
coextenfum .  quia  eft  fimplitis  Entitatis, 
no  liabcns  paitc  Se  partc.itat»,  no  partc  cx- 
irapartcm:  trrminumambicntcm  fcucx- 
tra  qucm  uon  flc  ,  quiainfinitxi^nriratis- 
/miqucDcus  antc  omnia  folus  ipfc  /ibi  & 


PVBLICA  IV.  jj^ 

mundus  8c  Jocus  &  omnia.-  (blus  a»iccm, 
quiaaihilcxtrinf  cus  prxccripfum. 

;X  VI.  fixhacinmKnlitaiclcquicucpo--''/'^!'  *-9- 
iicis um crcatuiis & locis. quibus crcaturx ^-/(^6.  i. 
conticeoiut,  omniprifcntia  liuc  vbiqiit- -^^.'J.XT 
tas dlcntii-  Dci , ficcuodum  quam  toca  lik 
cft  vbicuoquc  crcaturaaliqua  auclocust- 
liquiscft,  idquc  x^ualiter pundi  inaar, 
quodtotura  adcil  toti  pcripberix,  & flo- 
gul:s  partibus  cius .  abfquc  t.imcn  circum - 
lciiptiouc  Dilcrimcn /iquod  cfl.illud a  vo- 
luntatc ,  potentia  &  3^1000  Dci  cft. 

X  V 1 1.  impa tibilitas  dl  modus  fupcrc- 
mincnscfleotiaDci,  ''imqucinilU 
pan.onis  omms  cxpc.  ,  tum  quiani- 
hil  in  ilUm  agcrc  potcft,  cft cnim tntua- 
tisinhuitx.  &  caufxexccrnxcxpcrs;iura 
quia  rccipcre  nulbus  laioacm potcft;  cft 
coim/imphcis£atitatis. 

ItJtijHe 

Chriftusooncftpaflusfccundumcffin- 
tiara  Dcitatis  fux. 

XVIII.  Immutabilitas  cij  modusfu-  '/»oi-»7. 
pcremincnscfl^cnux  Dei.  quo  i|Ja  mura-  -^'^f  l  ^. 
tionisomoiscotpcrscft.  Tran^Iarionis  dc^'*'''*-'  *^- 
locoioiocum  .^juiaipfafibifiois  eft&  bo- 
num.&.^uiaimmenfacft  :  Gcncraiionis 
&corruptioois  ,  alterationis,  locrementi 

Sc  dccrcmenti  cadcm  de caufa,  qua cft  Im- 
patibihs ,   vndc  ctiam  in  ."Jcriptura  illi  1a- 
corruptibilitasattiibuitur:  imoncmotus 
quidcm  in  illum  cadit cx  opcrationc :  cou-  ^^""  ^- *^ 
ucnit  cn»m  illi ,  Sc  ioU,  ia  opcratioac  aui--  ^/*^- 
tumcflc  ^  " 

XIX.  Hi  modi  cflcntixDci  ica  pro- 
priifuntDcovc  ommalii  rci  finrinconv 
muoictbilcs,cum  fccuodum  ipfos  xquc  ac- 
quc  ipfa  Dci  cflcocia ,  cuiufmodi  funt,  fioc 
quacommunicari  ooopoirunc,  nifiipfam 
piopriiscircndi  modis  fpolijtam  dcftruc- 

rc  vclimus:  rum  fccuudumanalo£>iam  ma- 
guquamcflcncia;  quiacnim  fiiiitfuijcic- 
•niacnics,  nihililhs  analogum  eflcp», 

Chriftus  non  cft  vbiqacfecuaduni  Lh- 
manitatemluam. 

XX.  QuMmVnum&  Bonumfiar^Tc- -t. 
ucialcs  Eiuii  aficwtjocc».  cxJcin  Dco  .r'''' 


Htb.i.tj, 


t.Cfir.iyf,^*  rufficicnti  Boriria.  CoDflicuti  aucem 
j.if.  idoaci  miniftri  Noai  TcAamcnti : 

cui>vt  TcAamcoco,  oihiladdi  potci(.&  vc 
Kouum .  ncc  aociquabitur ,  ncc  abrogabi- 
lur;  ouUa  crgo  noua  poO:  illosinrpiratio. 
Fadtietiammat  miniltri  fpiritus ;  crgo  in- 
fpirationcdodiillosfcnfus,  qui  pctkclif- 
nmis  coDUcniuac»  5cnoacantumfubIcge 
Sc  vetudaiclitteraicoDftitucts.  Concrcdi- 
cum  c(l  illis  miaiflerium  iu(titixi  athoc 
omnium  podtcmum  ,  vtpotc  quod  cum 
vita  xtcroa  immcdiatc  coniungitur,&  pcr 
/«411.4.38.  iufUtiam  ctiamadminiflratur.  Dicuntuc 
iidcm  mcirorcs  rcfpeclu  Prophctarum,qui 
fatorcsfuctuuc ;  at  hoc  porircmum  munus 
loagro  dominicoobcuaduin.  Nullaergo 
poic  .\pollolos  DouaadmiQiflracio  &  pro> 
pcerea  aulla  nouaiofpiracio. 

XII.   ).  £x  temporis  circumdaocia, 
quoiafpiraciofa<fUcfl  Apodolis.  pecicur : 
&quidcmbifariam.  i.  FutcccmporcMcf- 
Gx  ,  quod  vitimum  dicicar.  &  vltimum 
quidem teuclationi»  rcfpc^u.  Et  crit  vlci- 
i.P»/r.i.xo.  mistcmporibus,  cliuadam  dcf^iritu  mco, 
&  Quaodo  Mcfhas  vcacric  adouociabic 
nobisomoia.  &  Excrcmisdicbushifcelo- 
cucus  c(l  oobis  in  Pilio  >  quorfum  cciam 
Chrtllus  dicitur  pacefadus  vlcimis  cempo- 
G«/4  M.j*  ribus.  t.FuichoccempusaPatrellatutum 
^c.  quohzrcsnonampiius,  vtiafans.  fubpx- 

dagogo  cilet ,  (cd  adultus  ipfc  fubgratia  & 
Spuitus  (anAi  dudu  a^crcc ,  a  quo  taa- 
quam  fpiritu  libcrtatisilluminacusrctcirta 
t.  Or.  j.ty.  tacic,glo[iam  Oumini  vt  in  (pcculo  iotuc 


AB  X.I7- 
Htb.ii. 


lACOBI  ARMINII 

illam  glorio(jun  fiitaram  refpe^a  illias 

Slorioiiorif.  Dacttio  etiam  huiusczcla*  t.Cor.i,ii, 
ic  alias :  maaec  eoim  linc  abolitiooe  &  MM,x^.t^ 
prxdicabitur  in  vniucifa  tctra  vfqucdum  MMtt. %.tQ. 
veoiac  fiots  i  illius  admioidris  promiccic 
Chriftus  fc  adfucurum  vfquc  adconfum- 
mationcmlcculi. 

XIV.  Secundnm  chctna  in  duo  tribu- 
cum  membra  didindc  probabimus.  i.  cam 
illa  qux  confummaciont  fcruiunc ,  quam 
prxparacioni  enunciari  po(rc&  caunciaca 
c(reaChn(lo&  Apodolis.  x.  Apodolos 
omaia  qux  Ecclcdx  occcHaria  (unc  &c- 
ruac  pcifc^e  docui^fc. 

XV.  Piimx  parcis  probationi  hafcfcr- 
uicnt.  I.  Filius.quicft  inlinuPacris.idcft, 
admi^Tus  in  intimam  fccrcturumPacris  no- 
titiam  .  cxpofuit  fcrmonc  t3e*7»e4XM  quc 
apud  Patrcm  vidir  Sc  audiuici  acimpium 
cft  fcncirc ,  quod  illa  caocum  ad  prxpara- 
tioaempercioeanc:  jm6qu.e  Apodohvi-  j  ,^ 
dccunc  &  audiccunc.ca  annuDnarunc.vt 
Hcclcfia  cum  Pacrc  Sc  Fiho  communio- 
oem  habcrcc :  in  communioncaucemilU 
iftaedconfummatio.  t.  Sapicntia,  qoam'*^*''***'}' 
Apoftoli  acceperunt  cx  rcuclaciooc  ipiri- 
cus  profundorum  Dct  lcrutatoris.abillis 
eounciata  eft  fcrmontbus  quos  docuic  i- 
dem  Spiritusfaniftus  Atiila{apicnciapcc.  i'-^.  ^i^, 
fciflorum  eft  &  fpiricuahum:  vtvidimus 
ancca. 

Xyl.  j.  Vcrbum  cx  cuius  fideiufticia 
&  vica  xcerna  obcinctur,  non  tantumcft  ^'"'•^o  '' 


18. 


[ecur,&  io  eandcm  imagincm  transfornu- 
rctor  cx  gloria  lo  gloriam.  Nulla  crgo  poft 
Apoftolosnouaiufpiratio,  oulU  Eccicdx 
maiorpctfcdio. 

XIII.  Quartam  prxftabit  nobis  gloria 
&  duracio dodlriox  Apuftohs infpiracx  & 
coocrcdicx.  Eft  cnimglorio(i(nma,vtpotc 
Eaangclium  glorix  Chnfti,  qui  cft  imago 
Dei, Tpleador  glorix  &  charader  hypo- 


ftafeos  Patris ,  in  quo  placuic  Pacii  vc  o 
C*&^  1. 15.  jnnij  picoicudo  iolubicarec ,  &  pleaitudo 
Coloff.i.^,  quidcin  Deitatis  corporalitcr :  prx  cuius 
i.Cor.  yio.  gloria  ,  vc  cxcellencioce ,  lcx  ne  gloriofa 
quidem  fuic :  vndc  cx  pati  fcqurtur ,  ft  do- 
^tiDaczccllcocior tnfccuia tucric,  ncque 


prxparacorium  ,  fcd  &  confummacorium.  ^'l^' 
Atcalccft  vcrbumfidct  ab  Apoftolisprai-  '■^'•'•»»- 
dicacumiTDdcac  Euaogeliumdiciturmi-  ^Va^'^'^' 
mftcrium iufticix,  fcrmo(aIuti$,  &  poteo-  ^  ^^* 
tia  Dci ad  (alutcm  omni  crcdcnti.  +.  Mini-  '""''•'''•*7' 
ftcrium  Spiritus  &  Noui  Tcftameoti, 
quod  pxdagogico  &  oihii  coafummaoti 
minillcrio  Mods ,  literx  mortis  &  Vcteris 
Tcftamcotiopponitur,  nonfcruirprxpa- 
ratioDi.fedcoDriaetpcrfe^ioDem.  Athoc  jjjj  ' 
miniftctium  obicrunt  Apoftoh :  vndc  et-  ^  , 
iamminiftri  Noui  Tcftamcnti *      '^^Colx  \% 

dtcuatuti  omocmqi  hcmincm  [  in 

fifterc  io  Chrifto  Icfu.  j.  Vctbum  illud 
quoddiciturfcmenincorrupiibilc.cx  quo  **'^*''^-*>' 
rcnafcimur,&  quod  maoct  jo  2cernum>  ^^" 

^  noo 


I>ISPVTATIO  PVBLICA  III.  i<r.; 

VIJ4  ¥idcs,  voum  Bjptkma>  rnas  Panis,  1,0^.10.17 


Lue.y.io. 


i.Or.tf.i. 


C#/.i.i.j. 


Col.i  if.itf, 
i  Car.i.jo. 


£//».1.10.11 


6. 

£//;  l.tj. 


nnn  c(l  notum  przparacorium.  Artalccfl 
vcrbum.  quud  Euji<^eiizarunc  Apofloli. 

XVII.  Alceri  parci  firnuDciz  hxc  funco. 
I.  Onmc  Dci  conniium,  hominibus  ad- 
nuncijuduni,  contiocc  omnia  ad  Gluccm 
occcfluiu.  At  Paulus  adnunciauic  Ephc' 
fiis omne Dci  confiiium.  Ergo omnia ne- 
cclTacia.&c.  z.  PcrEujngciium  Paulifcr- 
uancur  Corinchii ,  nquiJcm  idrctincanc 
proocacccpciunc.  Ergo omnia ad faluccm 
nccclTatiaprxdicauCorinthiis.  j. Salusa 
Chrido  przdicaii  capta  &  ab  ipfo  intcgr^ 
prxdicata,ab  Apollolis^quiipfumaudiuc- 
ranc,  ad  hos  cfl  confirmaca.  Ergo  Apoflo- 
loium  dotftcina omniapcrfc^lc conc  nuit, 
qux  Ecclcfiz  poduiabac  ncccflaria  confic- 
maiio. 

XVIII.  Etnequiscauillerar, Apodo- 
los  quidcm  docuiflc  omnia  cum  tcmporis 
ncccll  jria,  ac  nori  c^ux  ad  fiocm  vfq;  mun- 
di  fufficianc  zdificacioni  cocius  corpoiis 
Chrilli,addacurpoiro.  4.  QuiEuangcli- 
zauetic  prxccr  id  quod  Euangclizatur.c 
Apofloli  &:  pra;toi  hoc  qitod  acccp:tunt 
£cclc(izApo(lolicx.i«  anathcma  cU  Ergo 
Dibil  addi  iiccc  Euangrlio  Apoi^olotum 
vfquc  ad  Bncm  mundi  :  imo  (1  quis  ad 
dir ,  mucauic  Eujngclium  Chiidi.  f.  In 
Iciu  Chrillo  ,fcuinmy(lerioDci  &  Patris 
&  ChiiAi  lunt  omiics  thcfauii  (apicncix 
&  coi;nicioais  abfconditi.  At  Iclum  Chri- 
flum  &  hoc  myflcrium  intcgr^  pratdica- 
runc  ApofloU  Icfus  Chriflus  (a^us  c(\ 
Dobis  a  Dco  fapicncia ,  iufluia  ,  landifi- 
catio&rcdcmptioi  vodccorfludic  Apo- 
flolus  in  huius  folius  cognitionc  gloria- 
cionem  vcram  condfleic.  Ergo  Apol^olo- 
rum  do(flrina  concinctquidquid  EcclcCc 
ncccflarium  ,  vtilc  &  gloriofum  vnquam 
ctitadfeculi  vfquciiucm.  6.  EccIcHacoca 
Cacholica  .xdificaca  cfl  fupcr  fundamcn- 
tum  Prophccarum  &  Apoiloloium  , 
Apofloli  dicuntur  fundamcuia  caclcflis 
Hiecu(alcm, qux  cfl  macct  omniumno- 
Arum.  Higo  omnia.  quaecoci  Ecclclixad 
confummacioncm  vfque  ncccflatu  erunc, 
prxdicarunc Apoftoli.  7.  Vnumcllcor- 
pus  Cbrifli .  complemcntum  cius.  qui  im- 
plcc  omnia in  omnibusi  vnus  Spiritus,  vna 
fpci  Tocatioois  ooiUx  ,  vnus  Domious, 


vnus  Dcus  &  Patcr  omnium.  U(ui  ^th.xy%. 
Chriftus  hcri  ,  hodicidcro  &  in  fccuia  Cati.z.^  1  • 
Apofloliauccmhunc  Deum,huncDomi-  Heb.xi.i. 
num,huncSpiricum,hancFidcin  &  Spcm, 
hoc  Bapcifma,  huncpancmpcrfcdcprr- 
dicarunc,  cotumque  iilud  corpus  dodnoa 
fua  animant  &  viuificanc  ad  Hucm  vlque 
fcculi.  Ergo  non  dcbcc  Ecclcfia  v.uii5ac 
percgrinisdottiioiscircumfcrri.  T)em  4,%. 

XIX.  Rcftac  vlcimum  chcma  ,  quod/r^wa.ui 
Sctipturx  Prophcticx  &  Apof>olicx  per-  li. 
fcdioncm  nobis  commcodat;  cui  (bL»i-  Dtut  ict.',<i 
hcndohxcatgumcotaproducimus.  i.  Id  1.11.13.14- 
doccntSctiptutxcxprcftarcflin-  •:-  Dr«r.i<t.f>. 
catia  nc  quid  addatur  iis  qux  pri,-  jt  tof.i.  78 
funcaDomtoo  :  quodaurcmii!  j  >-  x.  Cor.4.6. 
niadc  vccbofcripcoincelligendaiinr,  do-  A^.j.o.ij. 
ccnc  cxdcm  Sctipturx  planiflim^  ,  q^uarc 

ctiam  Apoflolus  iubct  ncquisfapijclupra 
idquodfcripcumc(l:t3c  qui  Epheliisomne 
fc  Dei  coofiliumadountiaflcdicic,  fatecur 
fc  oihildixiflccxcracJ  qux  Mofes&  Pro- 
phccxfucuraprxdixcrunr. 

XX.  X.  Eziploobicdto&maccriado- 
^rinx Giucifcrx  eadcm  perfedio ad(^rui- 

cur:&  quidcm  variismodis.  t.  «coca  macc-  i-'- 
liadodlrinxCilucaiis  conllac  vcricaccqux  i-T^r.  ig.y 
e(lfccundumpiccatem:atillam  vcntaicm  ^<'*"'-  »7  ^ 
intcgtetradicScripturai  EllcnimdcDco  loan.^.i^, 
&  Chiiflo  quomodo  agnolccndusdc  co-  ii.loa.i  i^. 
Icodus  fit.  1.  i  TradicScripturapcifcCte  i-rim.j. 
dodrinaro Fidei,  Spei  Sc  Charitatis:atil-  tS.&c. 
lis  a^ibus  continetur  quidquid  Dcus  a^m-if-4- 
Dobispoftulai.  3.  f  DicuutScripturaVc- i-^^^/Kj. 
tcris&  NouiTcflamcoti.coquod  vcrum-  Tif.i  11. ij. 
quccontincacioccgrc'.  AcTclbmcotooi-  f  i.Car.j. 
hil  addi  poccd  ,imo  Tcftamcncum  pru-  G^/.j.ij. 
dcntis  Tcftaioriscontinccplcnc  volunta-  '"'•Ji'iJ.J4 
tcm  vlcimamilliut,  lumfccuodumquam  &C' 
vulc  bona  fua  difpcnfari,  cum  fccundum  C0j1.j8.j9 
quam  vulchxiedcsfuos  vicamfuaminfti-  4^- 
cuete.Actotadodlrioafalucariscooftac dc-  Gal.^.j.i. 
fcripctooe  bcncficii Dci  crga nos»  &  noftii  <^ Litc.i6.i4 
crgaiUumofficii.  4.  «iPaicitiocociusdo- ^"/''H. 
d^iioxfalutaiisin  Lcgcm&  Euangclium,  I.«f.i.i.t.;. 
tanquam  parics  lotius  amplitodincm  ex-  4- 
haoiicntcs  idem  euincit,  quum  ambxiA 
ScripturisperfcifVe  cootincaotur.  &'> 
Ail.xi.ii.i},  Rom.io.  4.5.^.7.8  9.10. 

Y  XXI.;.Pro. 


DISPVTATIO 

fciplinam  cxtcrnam ,  ordincm  &  ritus  in 
iila  vrurpaDdo&rpcdantia.qurab  illisfcn- 
pta  noD  func  >  aut  falccm  illornm  libris> 
quos  Canonicos  vocamus,non comprc- 
hcnfa:  Tcrum  ilb  doflrinx  lalucaris  fub- 
Aanciam  non  conccrnunc >  ncquc ad falu- 
ccm  funi  ncccflariai  ncquc  pcrpctua  Bc  im- 
Itiucabiiia,  nc(]Uc  vniacclalia  ,fcdaccom- 
modaca  (lacui  Ecdcfix  pixfcacis  &  cir- 
cumllantiisillius. 
i.Om4.^o     XXVI.  Fatcmur  eciam  Bcclcfias  vcl 
fingulas  vcl  plurcs  vcl  cciam  omncs,  Hqai- 
dcm  conucnirc in  vnum qucancpoflc  Ca- 
nones  quofdam  ricualcs  conficcre  ad  oc- 
diucm  &  decocum  illatum ,  &  ad  funfViO' 
cum  xdificacioni  fcruicncium  dtfpcnfatio- 
ColofT.t  i8    "^"  pctcincDCcs  ;  modo  nc  ricus  illt  vcrbo 
AHo  \  f  xo  fc"ptoCnccoDtrarii,fupetfticiofi,i>ra:na- 
j  mero  aut  grauitacc  dilficilcs  oblcruacu, 

Dc  pars  cuIcusdiuiBixIlimcncur>  auc  Ec- 
clcux  Itbcrcaci  pr2iudicenc>  cuius  zquain 
iflis  abrogandis  ,  mucandis  >  ampbaodis 
fcmpcc  c(c  poccflas  xdificaciooi  ieruicos 
r.Or.  T4.f.  &  non  dcftruc^ioni.  Acquchocfcnfuad- 
1  miccimus  diftindtioncm  Tradicionum  ia 

j.Cor.  14  51'  fcripcas  &  non  fcripus,  Apoftohcas  &  Ec- 
) clehafticas  :  &  ordiois  violacorcs  tSz  dici- 
x.Thf.i.6.  rous.  qui  Ccclc(ix  Caoooibusiftomodo 
confticucis  coocraiacciac>aut  pciiiau  au- 
coiiutc  reclaaiaucziac. 


THESIS  III. 

Sulficientu  ^  pcrfetflione  S.  Scri- 
pturae  contra  tradinones  hu- 
manas. 

Rrjf.  D  E  C  o  1  0    i  i. 

Qutd  Potinficii  pro  traditionibwnen 
fcriptii  dduerfut  tttaltm  Striptura perfe- 
{iionem,  tanqudni  pro  aris  &  focu^de- 
certAnt  ,  vt  iognutA  multd  Scripturit 
fpforum  ttidtn  confcfatH,  non  compre- 


PVBLTCA  IIT.  X77 
henfi  ohtrudere ,  &  authoritatem  fiki  (>- 
refragabilem  in  Ecclefia  vfurpare  pof  int: 
fionabsrefailurividemur  ,ftpjuciiThe- 
fibus ,  qmddererpfatraditionum diuina» 
rum  &  Pontificiorum  fententiajlatue»' 
dum  fit  jfecundum  Deum  pertraclemm, 

I.  Radicionis  vox  cx  flcxioncadluni 
X  iradcodi  ;  cx  vfu  ad  obiedt  circa 
quod  a(flus  vcrfacar  nocacionem  ampliaca, 
iplam  doAriaam  cradicaai  fignificac.  Vrro- 
quc  icufu  acccpcz  epicheron  dtuinz  a  cau- 
(acius  Dco  adfcribimus  >  ▼ccontrahuina- 
nam  diftiofiuamus  :  eamque  excellcntcr 
diuinam  clfc  dicimus>  quxa^ioncfimal 
&  obicdo diuina cft,  quam  dcfinimus  do- 
drinam  diuitiam  diuino  a(^uhominibus 
patcfaflam  minus  ciccllcntcr  ,qux  vc  vc 
obtcifto  cft  diuina,  hu.nana  camcn  cft  aflu 
cradicionis,  quo  rcfpicit  Apoftoius  Pau- 
lus , cum  dicit :  E»(^c pciltus architcAui 
fundamcncum  pofui  ,  alius  auccm  fupct- 
xdifisat  :  Porro  voufquifquc  vidcacquo- 
modo  fupcrzdificeci  ic  Pctrusinquicns.- 
ft  quis  loquicur  ,  loquacur  vc  cloquia 
Dei. 

II.  Tradiciodtuku,Csniobic£li,tum 
adlioois  refpcdlu,  varic  diftnbuicur ,  & 
obiedti  quidcm :  i.  fccundumaftioncs,  i  fMw.j.rj; 
quas  fibi  poftulac  abhominibuspcxftari,  Luc.t^.ij. 
diftinguimus  in  cam  ,  qux  fiJci  cft  cui  Af^rr-i.if. 
fpcro  iungimus,&  quxadmorcspercinct.  Mat.xt.t^, 
Ibi  obicjflum  credcndum  oScrcur  ,  Uic-Afj/,  ^.ij. 
opercprxftaodum.  i..  ex adiun^isa^io- -^'^.9.^0. 
nis  rcquifitx  aliam  neccHariam  dicimus  ^«'.^.xi.ij 
ad  luftitiam  &  faluccra ,  aliam  oeccnarix 
fupcrucnienccm ,     ex  duracionccempo- 
ris  aliam  pcrpccuam  dicimus  ic  immuca- 
bilcm,  aliam  tcmpoiariam  &  rautationi, 
fccuodum  authoris  ipfius  ioftitutioocm» 
obnoxiam.  4.  fccundum  cxfcnfioncm> 
aliam  vniucrfalcm  dicimus  ,  quz  omocs 
fidclcs  >  vcl  omoium  temporum  >  vel  eiuf- 
dcm  fxculi  obligat  >  vcl  particularcm, 
qux  ad  oonoullos  fpc(ftat  fiuc  plurcs>^7- 
nuc  paucioicf ,  qualis  cft ,  quz  ccrcino- 
nias  lcgalcs  >  &  Sacerdocium  Leuitkum 
tcfpicir. 

Y    i  TlI.Rcfpc- 


i.Ctff.  1.1 1. 

i.Ptt.j.it. 
l.Cflr.j.io. 


t 


lACOBl 

«:,,,„,,  III.  Rcfpcftuailionisdiftincuiturtra- 
«dEth.i.  a>tio.  I.  cx lubicctoiniarctaam,&cxtcr- 
,^  oam.  Intcroacil,quxfitmeotipcril!umi- 
I. Crr.i.io.  n^foucm  U  iurpiiationcra  Sp  S.adhanc 
Rom  I",  i-r  «lam  rtfcrimus  qoa:  fit  fcnfibus  intcrois 
i.Ccr.i.ii.  P^^  Ipccics  lcoules  m  imagtQatiooccfror- 
x.Thef.i.ii  "'aw-  Extcroacft. qiia: fic per figna lcDfi- 
<J'  5  ^  &(•  c*tcru'5  obicAa  ,  intcr  tjux  vctbum 
Ge;7.ii.M.  P^'"i^5  obiinci;  cuius duplcx cft tradcndi 
modusicnuntiatio  viua  vocc  fa^a,&  fcri- 
£zieh.  i.f .  P"°*  "ufis  lu  immcdtacam  &  mcdia> 
&S.i.t  \.  ^'^^"^««^•i»"^^^»^  il-^coprofiiiki- 

'  fur  citra  horaiois  inccrucncum  ;  liccai  c- 
flim  iam  oobis  qux  per  Aagclos  iic  fub  im- 
mcJiataccnfcre.commodicjas  I 
gtatia,  ncmultasmcdiatasfilniu  .< 
cas  iotioducerc  cogamur.Mcdiata  ci  t  qux 
a  Deo  vtprzcipuoauchorepc!  maouslio- 
niinis  pcculiariccrad  tUamobciMdamfan- 
Aificatt  pcragitur.  3.  fcwuodum  dignita- 
rcm  &  authoritatcm  diAribui  potcll  ia 
,         primariam  &  fccunaaiiam,  vt  primaria  fit, 
quz  pci  homiocin  quidem  fit ,  fcd  infpira- 
i.S;tm  ij.  iione&  diicdionc  Spir.  S  iracdodumii 
4. }.  gubcrnaium  vt  non  ipfc  lit  quiloquatur, 

'Htr.io  10.  Icd  SpiiitusPatris ,  qui  cft  in  illo  :  non  ipfc 
i.T//w.j.i6.c!amaQS.lcdvox  cxcIamaniisDciinonipfc 
\.Pet.i.xi.  lctibailed  amaoueonsSp.  S.  Secuodaria 

I.  11.  vero  qua:  fccuodum  infticutioocm  qui- 
i.Cor.z  10.  dcmclt  Dci,ii;da  voluntatchominis  pro- 
N.  prio  aibitrio  riadicionis  adlum  admioi- 

Uiantis. 

IV,  Traditio  intcrna  fcmpcr  cft&  ab- 
folutcadhominisfaluccm ncccHatia.  Nc- 
mo  coim  poccft  mcoteni  Dci^quaotumuis 
perextcrnallgQapatcradam,  &  compro' 
bataro,pcr>  '  '  '  pprchcnde- 
i.Ccr.l.xc.  rcnificx  .  -  obltffnatio- 

II.  i&.  nc  iotcrna.  Exccroancccflariacftcxarbi- 
1.0^.1.7.8.  cnodiuiox  voluocatis.  fiucillam  vniucrlc 
:*.io.  coofidcrcmus  ,  Qamcirraiilampoteft ho- 
i.Or.j.^.  xntois  mcntcmabundcinftrucrc  ,  fiuc  fc- 
•  Ctfr.f.j.  cuQdumfpecialcs  roodosjnuQccoim  viuz 
F.xpd.14.7,  vocis  prooUQciationc  ,  nunc  fcripcionc, 
-  Thtf.x.i^  nunc  vtraq;proutipfi  vifumcft.&quaipfi 
Lite.ii.t^,  vifum  cft  vii.illa  co  ipfo  homiQibus  acccl- 

faria  cft :  vndc  apparct  ioconfcqucos  eifc 
fcnpcuram  iam  ncccfiariam  non  ciT'c,quia 
Dcus  ulim  cicra  Scnptutam  fuaro  £cclc- 
fiam  viua  vocc  lafticucric. 


ARMINII 

V.  Quanquaro  omoia  dogma^aaDco 
lluc  viua  vocefiucIcriptocfaditadiuiQani 
authotitatcm  habcant,  licct  xamcn  iotcr 
iftadiftingucrc,&  fccundum  ccrros  rcfpc- 
dus  maiorcm  vais  quam  aliis  authotita- 
ccm  allcrerc.  i.  CaoiacHicicQsptiQccps 
difcnmcnfacic.  quai  quod  dogma  magis 
vult ,  maioris ctiam facit  cilc authoruatiSi 
vndc  illud;  mifcricoidiam  volo,non  Cicri- 
ficium.  i.  adminiftti  qualitas  maiorem 
vcl  minorcm  dodlrina:  conciliacauthori- 
catcm :  fi  pcr  Aogclos  diclas  fermo  firmus 
cft ,  quaoco  magts  doiflrioa  pcr  f  iUum  at»- 
iiuntuta  obicdlumdoftrina:idcm&- "^*^****-/* 
cir,  fccundum  quod  oonnullagrauiora  lc- 

gis  prxccpta  ,  alia  mioiii^a  dicuotur:  Cic  IdMt.zf.x; 

ptxccpca  fccuudx  tabulx  ccduat  primx.  Mmt.  j.xf. 

Hac  ir.entc  dixit  Apoftolus,fidus  cft  (er-  X^.i4«a<. 

U1O1&  oniui  ( io  quo  di^OQOtcturiM9«> 

w  <>  jaccc^ttcnjc  dtgnus  quod  Iclus  Chrt- 

da^  y  :  \  t\u  mundum  vt  peccatorcs  fcr- 

u  quodogmaad  fincm  totius  do- 

c>  .  I  X  ^  .o-Mus  &  piincipalius  facit  ,  eo 

prxualctaaihoricacc.Si miniftcrium  mor-  i.Cor.i.y. 

tis  ,  &  cojidcniQationis  cft  gtoriofuin , 

quantomagisvitx  &iul^icixabundatglo- 

iia.'  f.  iplc  tradcndimodusadditautho- , . 

citati  pondus  :  quodenimaQtea  vocetra-    *  *' 

ditum  Qc  excidat,  fctipto  nuodat,  &  fic 

duplici  a^u  alicnx  mcmoiix  commcn- 

datum  ,  prxftantius  ipfc  auihor  inJicav 

quam  quod  fola  vocis  pronuotiationc 

contcQtus  cft  commcndaflc  (  obfcructur  ^'''\f-^7''$- 

hypothcfis  in  qua  partim  vocc& fcripto, 

partim fola  vocc  tradidiflc  prxfupponitui )  ^'fT.i.iy 

cui  a:gumcato  roburadditdodrioxfcri- 

pcx  crcbrioc  &  magis  follicita  commen- 

datio. 

V I.  Hifce  ita  rcipla  expoficis  ad  cno- 
troucrfiam,  quxoobisrftcum Ponii' 
progrcdiamur,  camquc  bicuitcrpctltan- 
gamus.     Vidctut  autcm  ilU  tribus  hiicc 

3iixfticnibus  contincii.  1.  An  onanis 
odiina  ad  falutcm  Ecclcfix  ,  qux  ftiiti 
cft,  critnecciraiiaiam  traditJ  iTt  ?  Anvc- 
to  adhac  aliquid  cale  ccftct  t  adcndum} 
&  (I  cradica  fic,quaadopcftrcmacradicio 
adEccIcfixiIliusialurr 
ccflatiafuacconUAcaii.u.^uu.u       ■  ■  s 

folu 


Colof.x.y. 


17- 

C*l  1.8.9. 


Tph.xxO' 
uipoc.xx.x^ 


i.Ctr. 10.16 

&17' 
Helf.i}.6.f. 


DISPVTATIO 

(blis.aii  vcro  partira  inScriptuns>partim  io 
cradiciouibus  a  pria  o  caiuin  autliore  000 
(ciipris?  }.  Vode  conflarc  potTiccoDrcicn- 
ciis  fidclium  ccrco  do^rioam  aliquam  cflc 
diuinam? 

VII.  Adprimamicahabct  fcntcntiano- 
ftra ;  oronia  dogmata  ad  falutcm  Ecclcfix 
vniucrnc  ncccflaiia  lam  ance  millc  &  quin- 
gcntos annos tradica  cfTc ,  nullamquc  poil 
ApoA.  tcmporanoui  dogmatisad  falutcm 
(idclium  neccflarit  ciadiciooem  fadam  cf- 
fc.  Quod  his  argumctis  adnruimus.i.  quia 
inChctllo  &  Huangcho  cius  omnis  fapi- 
cotiai  &cogQiciouisthcfaurifunc  abfcon- 
diti.  Chtiflum  autcm  &  cius  Euangclium 
,  pctfc(flcanauntiarunt  Aporioli.  Adcovc 
Anaihcmadicaturilli  ,  qui  aliudEuangc- 
lium  aonuaciacprxccr  id ,  quod  Euangcli- 
xarunt  ApoIl.&  quod  acccpcruntEccIcfiz: 
ahud autcm annuniiat :  qui  ahqutd  illi  ad- 
dit  tanquamad  falutcm  hdelium  DcccHa- 
tium.  X.  quia  tota  Hcclcfufundataed  fu- 
pradoclrinum  Proph.  &  Apurto.  quod  vc- 
rumuon  cfl  li  alicua  dodrinapcr  Proph. 
&  Apofli.  Doo  rcaclaca  nccciTaiu  ficad  t1- 
liustLi.cIcfia;  faluccm. ).  qaiaEcclefia  toca 
Cath.  tnum  cflcorpus  connanscxpaiti' 
culatibus  Ecclcfiis  toct  homogeoeis  ab 
TDO  fpiritu  aoimata  &  in  omnemTcrka- 
icm  dudla ,  in  tnam  fpcm  ciufdcm  Kxrcdi- 
tacis  vocaca>vuum  habcosDomiaum  >  v- 
oamFidcm.voamBaptifmum,  vnuOeum 
&  rairem omntum.in  ciufdcm  corporis  & 
(aDguioisDomioicommuDioncm,pcr  v- 
nius paois  &  poculi  paicicipacioocm  obfi ■ 
goaca.  4.quiaIcfusChiiftus  heri&hodic 
Hlcmcft,&  infccula.Vndciiircrc  Apoft.ne- 
£ascirc  vt  Ecclcfia  voriis  &percgtioi$do- 
Arinis  circumferatur. 

yill.  Huic  vciitaii  quaoquamDodlo- 
rcs  noDDuIli  Pontificti  adllipulaii  fc  pco- 
itcaotar,  cxflaot  tamcn  diircnfionis  ab  illa 
vcritatc  in.^icia  (atis  maoifcfla  in  fcriptts 
cotum.pixfcrcimCaaoDidatutr.Impiimis 
Epithcta  Eptfcopi  vniucrfalisj  fuprc mi  Pa- 
ftoris,  Principis.Capitis.Sponfi,  Pcrfcdo- 
ris,  illumioatoris  Ecdcfix  Cathol.fponfx 
ipfius ,  Pootifici  Romauo  attributa ,  i(Um 
tiaditionis  iimitatioocm  aoo  admiituoc. 


PVBLICA   III.  17} 

Indc  AuthoritasguberDandi  ,it>beQdi,Te-  ^xfrau.De 
taodi,  Icges  figcodi  &rcfigCDdi,  iudicao-  j^gjpr  ^ 
di;&:  condcmnaadi  ,  folucodi  ti  ligandii  oi,ed.c.v- 
immeofa&iDfiniiaipfi  adfcripca,  &fado 
abillo  vfurpata>  candcm  circumfcripiio- 
Dcm  excludit.  Acccditdccrctum  ,  quo  dc 
ncccditatc  ialucis  cde  dcfinitur ,  omnem 
humanamcicaturam  Pontifict  Kom.  (vib- Sy»td.Trjd. 
cllc;  itcm  quo  vctcnLatiux  vcrfioni  ia-jgjf^, 
thcoticaautnoritasttibuitur:   Nc  multa, 
pro  communiargumeoco  iflius  diffcnfio- 
nis  habcmusiquod  non  audcnc  cci  tum  cra- 
dittonum  non  fcriptarum  inirc  ccnfum,  & 
numcrumftatucic  ,  vc  potcf^accm  fibire- 
lccucnt  in  quauis  cootroucrfia  cradicio- 
ucmproducendi  ,  &  quo  prodiucrfis  Ec- 
clcfix  (bci  bus  alia  dogmaca  oeceiratia  cffe 
noonulli  cx  illis  afrcruDC. 

IX.  Libcotifnmc  autem  fatcmur  tradi- 
cionem,  quam  fccuodauain  appcllauimus, 
adfiocmvfque  mundi  in  Ecdefia  duratu- 
ram,  qua  dogmata  pcr  Proph  &  Apoft.  illi 
concrcdica  pcr  illam  porro  Filiis  eius  ad* 
minifttancur.     Qua  dc  caufa  ctiam  fic-  r  Tim  }.if. 
iramcotum  &coIumQa  veiiiatis  appella-  GaLi.^. 
tur,  fcdfccundario  po(t  Apoft.qui,proptct-^^<'^'i»- 14« 
primariam  ciadicionem  ,  culumoarum  & 
fundameocorum  ooniioc  piius  quam  Ec- 

clcfia  infigaiuntur 

X.  Ad  fccundam  dicinius  ,  iLtipiuram 
Caoooicam  vctciis  &  noui  Tclumcnti 
petfcifle  contiocre  omoia  dogmata  ,  qux 
ad  faluccm  fidclium  <;g]ori;imDci  fuoc  oc- 
tcfrarta,  Patct,  \.  ex  tejltmoniie  Scripturx 
czprclfts  ,  vccantis  quidpiam  addi  ad  illa 
qux  prxceptafJjntf  conftacaaccmcx  cex- 
tu  loqui  Mofcm  de  pr.xccptis  (ciipco  com- 
prchcDfis]&  iubcotis  nc  quifpiam  fapia?  (u- 
praidquodfcripturacft.  x  ex  ipfi  maieria  i,Cor.^.6. 
dogmMtum,  idque  varic.  Conttnccdo<itti- 

n-m  Lcgis  ac  Euangclii  intcgtc.  Itcm  do- 
(ftrinamiuici.  fpci,  &  chaiitatis  pctfcdtc. 
Tradit  pIcDamDc:&  Chrifti.in  qua  vita 
xterna  pofita  cft,c.tgnitiooem.  Dicitac 
ScTipturavctcii&TiouiTcftamcnti  &  vc- 
ic  quidcmj  ac  Tcftameoto  oibil  addi  c!c- 
bct.  yA  fini ,  qucm  inteodii  &  pixftac.  loan.to.  fi. 
Hxv  fcriptafuot  vt  crcdacis  ,  &  ctcdcntcs  loan^yx. 
vitam  habeatis.  Scrucaroioi  Scriptutas, 
Y    j  nam 


174  lACOBI 

Dam  cxidimatis  yiam  xtcroam  in  ipfts  ha- 
bexc.  4.  AbefficaciMt  quu  faBicicnccc  im- 
pcditcirra  alum  doStiiaztn,  oc  qnis  vc- 
Zue,  i^-x^toiatia  locumtotmcnti.  hommcmDcilj- 
picntcmrcdditadfalutcrn  pct  fidcm,  &  sd 
X.PMXI9.   omnc  bonum  opus  inllru^>um.  f  fxvfn 
Xf.ti.        hquendi  Scripturx  vfiuto  f]ux  pct  Pto- 
jRtfw.9.17.  phcras  ,  fcripta  Prophctarum  :  pcr  Pro- 
G«/.).i8.     phctas& fcrmoDcm  Piophcticum  I  Scii- 
GtU.yxi.    ptuiarProphcciam  iDtclligitiquoHDcus  di- 
xit&Fccit ,  Scriptuta  di.Tiirc&  fccidenar' 
rat.DicitcDimScriptura  Pharaoni ,  proui- 
dcDS  Sctipcuia  cuAQgchzauit  Abrahx. 
Scriptura  conctulit  ornoia  fub  pcccato. 

XI.  Poocificii  contr;i  >  non  omnia  ad 
(alutcm  Dcccn'jria  Sctipturis  conttncri,  fcd 
pattimSctipturis  ,  pactimnoofctiptistra- 
ditionibusaQcuciaut.Quam  fuam  fcoten- 
ciam  tum  ipfis  Scripiuiis «  tom  teflimoniis 
roQCiticum,CoDciliorum,Patrumi  Dcoi- 
qucexcmplisnonaulhs  allatis  dognucum 
ncccflaiiorumt  artameo  Scripruris  aoo  c6- 
ptchcDforum,adftructcaituntur.Quorum 
argumcatorum  robur  (ingubtim  lo  ipfa 
iaUicuca  n^nT^vH  cxamiDacuri  lam  prx- 
llruiflim  dicimas.  Loca  Scnpturx  abiUis 
horfum  v  furpari  folica,  auc  a  rctflo  i pforum 
feafa  dctorqucri,aui  ptopoiicum  aon  coa  • 
dudcrc.  TcftimoaiaPoatificum»  Coaci- 
liorum,&  Patrum.-vtpotchomiaum.aobis 
Doo  prxiudicarc.    fixompla  allata  aut  cx 
Scripturis  compcobari ,  aut ad fali:tcm  nc- 
ceflariaoon  cUc:quam  difiua^ioacmta* 
cxocccnicaciscflc  arbicramur  ,  vt  pofico 
quodadCilutcmacccfrariafunc ,  fcquatuc 
Scripturiscomprobaripoirc,  imo  dcbecc: 
|c  podto  quod  ci  Scripturis  comprobari 
Dcquoant,  fcquatuc  ad  falutcm  Dcccflaiia 
oon  cfle,um  jmmotum  &  ccrtum  cA  no- 
bisomaia  dogmata  ad  (alutem  ncccflatia 
Scriptutis  cootiacrL 
/i;4.f.  jtf.jy.    XII.  AdTcrtiamrcfpondcmus.  Quem- 
\tIoitn.^,-j .  admodum  dodltinx  diuiux  ttaditio  alia 
pnmariaeft.altaiccuDdaria  :  Ita  quoqua 
tcftificatio  dc  do^cinx  diuioitaie  primaria 
tii  ic  fccuadaria.  Primaria  cftiplius  Dci, 
IoMn.j.i,     cui  propiic  ptimo  &  pcr  fc  compctit  do- 
Heb.:  .4.     vttiaxiux  tcilimoaiumpeihibcic.Iilcau- 
i.C<;r.i.6.S.tcQ3  vtituc  tcllificacionc  duplici,  Toacz- 


ARMINII 

terna .  qux  fennbns  obitcinir  ilToraffl  qtii- 
bus  docliina  piopoaitur  ,  &:  pixpaiattui 
cftadfidcm  dodlriox  ,  etiam  noaiatclle* 
dx  facicndam.  Alccra  inccrna  mcntibus 
imprimcns  vcrum  do(^iinx  inccIlc<fVum« 
8c  indubitatam  adprobacioncm  ciufdcnu 
qux  ncccflatia  >  pi  opria  &  immcdiata  cau- 
li  cftfidci  iftms,qjamDcus  vcibofuopr^- 
ftaii  poftulati&  qux  fola  cil  ialucaris.  Sc- 
cuudaria  cft  £cciclix,qux  ccrcioc  £ida  per 
primariam  tllamtcftiticatioacm,qux  Dci  /^^m  t.it 
cftj  dc  diuioitatcdodtiux  iftius  .  &  obfl- 
gnatquod  Dcusvcraxcft.  Sc  tdlimoaium 
pcrhibccdodhiDX  abilloacccptx  >         i./tfuw»  f  y. 
gratum  ,  dodlrinxdcbitum ,  ipfidccorum 
&  hominibus  vctlc.  Nocaadum  auccm hoc 
ccftimoaium  £cclclix  noa  Jiuinum  1  fed 
humaaumcflx;&  minus  ilio  ptiorc ;  quod 
valcat  caacum  cocdilus  pcxparaodis  per 
quaadamtcucrcaciam  dotflnax  coiicilia- 
cam,vc  iUi&cz  animo  pcr  iacctoam  Dei  te- 
ftificatioocmaflcnciaacuc.  Tcftimooium  l0Mm.  ij.ty 
Prophccacum,  Apoft.  Euaogcl.  Paftotum,  x.7. 
Dodorum,iru<;f{^ii  Dci,  luo  ptimaiio  cx- 
ccruo  coroprchendimus,fiquidcmilliin»- 
roediacc  vocaci  fuuc  *  ad  fecuudarium  ,  fi 
mcdiaccjpcr  Ecclcliam.  Pontiiicii  qui  in- 
ccrax  ccftiiicaciooi  minuSjfccundarix  plus 
ciibuunc  quam  a  oobis  cxphcacura  cft>mc- 
rico  aDobisrciiciuocur. 

XIII.  Hisicacxplicaiis  conccdimus  A-  i.C«r,u.]* 
poft.aliqua  ctadidtircEccIcfiis  ad  ordiocm» 
dccorum&  ricusiniilis  vfurpaados  perti- 
acacia,quxabillis  fcripra  aoo  fuoc,  vcruin 
iIlancqucLcgis,acquc  Euaogclit  conccr- 
nubcfubftjacum  ,  ncquc  ad  falutcmluoC 
ncccflaciajncqucimmucabilia&pcrpecua» 
ncquc  VDiucrlalia  ,  (cd  accommodacalU- 
cui  licclciixprxfcncis,&  circumftaaciis  il- 
lius.  Quiocciamdamus,  ▼tEcclcfixvcl 
iingulx  ,  vclplurcs  dc  commuoi  coofcn- 
fu,vcl  cciamomocs ,  flquidcm  cooucairc 
poifcoc,  CaaoDcsquoidamricualcs  cooii- 
ciaotadocdincm,dccorumqucillarum,ac  j  ^s  14  * 
ad  munerum  in  illis  ncccllaiio  obcuodo*  i  • 
ruradircclioncm.p^-tfcntixdtficacioDi '  ,  ' 

uicntcm.VciumhiUcobtciuatiscoudu  o 
oibus.  I.  vt  ritus  vcrbo  fcripconoorcpu- jg  ' 
gncot-  i.acfupciftitiopemadnjixcam  ta- 


DISPVTATIO  P 

beanf  laaf  roucaot.  j.  neprocaltu  diuino 
habcantur)&  Ijqueumcoofcicntiis  iniici- 
aoc.  4.  oc  numcro  plurcs  fint  ,  autcxcr- 
citio  grauiorcs  quam  vt  facilc  obfcruari 
poflint.  y.  ncEcckfia  fibi  prxcidat  libct- 
cacem  mutandi.addcocii  1  dcmcndi ,  piout 
arbitrabiiur  xdificatioocm  przfcntcm  pc- 
t.Ctr.i4.}x  ftularc  :  quibus  ritibus  vtilirer  in  Ecdcfia 
1.1.1  j.        conftitutis  nonlicetcuiuis  priuataautho- 
X.Thtf.  j.tf.ricaccreclamarc  .  nifi  lotarioordinatos  & 
pacis  E  cclefiafticar  curbatorcs  nomcn  fuum 
«eDfcrivclit. 

THESIS  IV. 

Natura  Dci. 

D.  D.  Iacobo  Armi- 
N  I  o  pro  gridiL 

^4/.4.8.  I.  -V  TAturamDcorcaccribui,  cumipfa 
z.Pet.u^.  1  Nrcrum  Natui.»  &ScripturaUci.tu 
jlnft.iU  Rep  Cipicotum  populoiumquc  confcnfus  tcfta- 
L-j .c  x.Cict- vxt. 

rodi  Sat.  II.  IUa  cognofci  ncquita  lori:  omoium 
J>eQr.  coim  prima  ctt  &  infinitis  lcculis  fob  antc 
I/i.44.tf.  oniinia.ADco  (oloadaequatecogoofcitur, 
jtpoc.i.9.  acpcripfamDeus  :  quia  idcm  Ucus  quod 
i.Cor.i.iJ.  illa. A nobis cognofcitur quada tncous, (cd 
l.TiTO.fi  li.infinitcinfcriuscoquodipfa  cft:quii  nos 
i.Crr.if.9.  ab  illapcremaDaiioQcmcxtcroam. 
i.Ccr.\yii.  111.  CogQofciturautemaoobis  vcl  im- 
1  loMn.^t.  mediatc  pcrvifioocm  cbram  cius  ,  ficuti 
P/19  1.8.  cft:haicfacicad  facicmdicuut  i  &  bcato- 
JLom  i.xo.  rumpropnacft  in  cocUs  :  vcl  mcdiatc  pcr 
tLtm.i  0.14.  imagioesanalogicas  &  figna.qux  funt  tum 
17.  adiiones  Dci  cxtcrnx  &  opcracx  ilhs.tum 

Co/.Mj.      vcibum  ipfius.quod  ca  parte,  qua  Clinftu, 
/ff^.i.j.  imagincmDciioconfpicui.&charatilcrcm 
>  Cor.j. 18.  hypoibfcos  ipfius  (plcndorcmquc  gtoiix 
proponii.eo  vfquc  cogmtioncm  noftram 
promoucc  vt  tctc(fVafacicgIomm  Domi- 
01  in  fpeculo  intucotcs.io  candem  imagi- 
ncm  transformcmurcxgloria  io  glcriam. 
Hxc  pcr fpcculum  io  xnigmatc  dicicur ,  & 
■x.Cer.^  C.    ,,3jojun^  pcrcEnnaQtiumquc  a  Domino 

^^^^propriaeft. 

1 Y.  Duplci  autcm  eft  fccundx  iftiu» 


VBLICA    IV.  I7f 

pcrccpciooisjcxoperibas  Dei  &  tetboii- 

iius,  mo Jos.  Prim-js cft affirmatiohis ( qui  P/9 4.9. 10. 

ctiam  caulahcatis&  pcrhabiiadincm  prin-  Maty.u. 

cipiiaTbomaappclIarur)fccuiidumqucmE/45.iy. 

pcrfeaioocs  fimphces ,  qux  Crcaturis  in- 

fuor .  vc a  Deo  produdis ,  Dco  tribnuntut 

analogicc  fccundum  fimilitudint  ahquam. 

Altcr  cft  DCgationisfiuc  rcmotioois ,  fccu- 

dum  quem  pcrfcilioncs  fccundum  quid 

&  imperfc^lioncs  omncs  ,  qux  crcaturis 

compctunr.vtcx  nihilo  produ<ftis  ,  a  Dco  ^r.^^.i.^. 

rcmoucotur.  Aftirmatiooi,quucftperha-  ^  q^^  ^  ^j. 

bitudincm  cauCc  &  ptiocipii ,  ad  cuius  ci  -  ^j-^q^  ,^.17 
ccllcotiam nunquam allurgit  aftcftus ,  fu-  ^^  ^^^ 
pcrcmincntix  modus  addcndus  cft>fccu- 
dum  qucmpcifca»oncs  qux  dc  aeaturis 
pixdicantur  ,  lofinitcpcifc^liotcsioDco 
intclliguotur.  Modus  iftc hcct  pofitiuus  fic 
&al:Viimatiuusinfc  (naturacoim  Dcioc- 
ccflario  vt  eft  ita  cognofcicur )  in  poficiooc 
oonioocgaciooe  :  camcn  a  oobisnonnifi 
pcr  ocgationcm  cnuzuiati  potcft  corum 
modorum.fccundum  quos  crcaturx  fua- 
rum  pcrfcdionum  funt  paiticipcs,fcu  pcr- 
feaioncs  in  crcaturis  circumfcribuutur: 
quimodiperfcdliooibus  crcatuiarum  ad- 
dui.cftciunt,vtquxfinc  ilhs  coofiderar* 
fimphccspeifcaioncs  erant  ,  fccundura 
quid  pcrfcdioncs  fint,&  co  ipfo  a Dco  rc- 
mo  jcndx,  vndc  adparct  fupcrcroincntix 
mo  iuin  .ib  affirmationis  &ncgationis  mo- 
do  fpccic  non  diffcrrc. 

V.  rorro  in  tota rcrum  Natura  &  Scri-  Gen.i. 
pturadttotantum  rcpcriuntut  fubftantia-p/104.19. 
ha,  quilnisomnisrcrum  pcifc<ftio  conti-  P/148. 
ncturj  Eflcntia  &  Vita ;  illa  omnium  cica-  AS.ij.t^. 
lurarum  cxiftcniium  ,  hxc  nonnullarum 
tantum  &  pcifcctiflimarum:  vlrrahxc  duo 
mens  homana  luhil  fubftautialc  &  com- 
prchendcrc  &  nc  cogitaic  quidcm  potcft. 
Nam  &  ipfa  tcrminis  oaturx  crcatx  cli  ^P'^-'^  *'^ 
circumfciipta  ,  vtpatscius:  q^aie  ambi-  ■♦•^- 
tumtotiuscxccdcrcnoD  valct.    Vodcct-  -L''»»-*-**- 
tiam  in  ipfa  Dci  oaiara  hxc  duo  tanturti 
momentacoDlideiaxiaoobispoiruDt ,  Ei- 


fcnt 


1-1 


Vita. 


Vrollemntfinohufttnto. 
Ancflcotiacorporca  &  vita  vcgcc^tui.»  _ 
&fcnfitiuaanalogiamadDci  cflcntiam  & 

vitam 


i-S  lACOBI 

vitjm  habcaut.licct  minorcm  ouara  cflco- 
turpaituatis  &  vita  ioccUcdluahs. 

Ec  n  habcancquomodo  corpus  &:li:urus 
a  Deo  rcmoucaacur  fimphciter. 

Siooahabcant  >  quomodu  Dcuti(ljm 
c«lem  cllcotiam  &  vium  pioducctc  po- 
tucnt. 

P/107.17.     ^^*  Vrraqucaurcm  lo  Dco  coofidcran- 
\,Tim  6     d^cflcumlupcrcmmcDtix  modo  >  id  cft> 
cxccllcnur  (upia  omnium  cteacurat  um  cf- 
rcutiam&  vicara. 

VII.  En'cntiaDcicrt,quaDeus  cft,  vcl 
primam  Naturardiuiux  inomcQtum,quo 
Dcus  cfTciQtclhgitur. 
Ccl.i.i6.        VIII.  Qaia  omnis  cflcntia,  quxcft  in 
fupcriorc  &  lufciiorcrcrumoatuia.dillii- 
buitar  iQrpiritu.i!em  &:  corpoream,  qua- 
rum  illa  pcrfcdionem  uotat  fimpUcitcr» 
hatc  dcrcituabillapctfc»flione:  hioccor- 
De14t4.11.  porcam  a  Dco  fccundum  raodum  rcmo- 
I  Rfg.S. x7.tiQnijfgparan>us>& nmuIomniailU»  qux 
Luc.  14.59.  corporcz  cflcotiac,  fluc  fimpUci  fiuc  com- 
loMft.  4.14.  pohtx,qu3talis»conucniunt:  vtpotcma- 
i.Tim.  1.17.  gnitudincm.fi^uram  ,  locum ,  partcs.fiuc 
Heh.ix.^.    icafibiles  fiuc  imagioabilcs  ,  tndc  ctiam 
fcufib.  corporcis  fiuc  cxtcrois,  fiac  iotcrois 
pcrcipiocquit  ,  iuuifibihs.  inndihs  ,  ini- 
maginabihs.  Spiritualcm vero tlhadrctibi- 
mus.&cumfupercmiocacizmQdot  vtSpi- 
lituum  Patri. 

ttuque 

D#M.4.ir.i<  i.Rciicimus  Anthropomorphitarudo- 
Rtfm.i.i  j.  gma  >  &  Pontificiorum  intolcrandum  mo- 
£/40  18.  ccmiacffigiaoda  Deicflcncu  vfurfari  fo- 
jffi.iy.i$.  litum. 

1.  Quum  Dco  mcmbra  curporca  ioScri- 
pturitcribuuotur  ,  id  fit  obfimihtudiQcm 
cffc£luum,quos  creaturx  non  nifi illorum 
membtotum  officio  produccre  folcnt. 
E/4J.10.       IX.Modus,  quocflcntiaDcifupcrcmi- 
(^44.9.14.  nrtcr&  cft.&rpuitualiscft.fupraomnium 
{^46.9.     cflcntiarum.ccum  fpicitualium  ,cxccllcn- 
j1fcc.i,S.     tiam,ncgatiuc cnunciaii vt  dcbct,  itapri- 
Rom.ih}$.  mo  &  immediatc  vnico  ▼erbulo  potcft, 
quod  fit  «««{jt^^  pnDcpii  & 

t.Ctfr.g.4.  cauflx  czpcrs  tuin  cxtcioa;  tum  intctnx. 
f.tf.  Quu6i  cnim  piogrcflus  in  infinitum  cflc 

Rom.^.j.     ncqueat  (fccus  cnim  nalla  cflct  eflcDtia, 
aolla  fcicacia  ]  vDamcflcopoitcc,  iupu& 


ARMINII 

actc  quam  nuUa  Cit  aha.  Klam  autcm  Dci 
circucccflc.  Cuicuoquecnim  lUa  tribuc- 
tur,co  ipfo  Dcusidcru. 

X.  Quia  Dci  cflcntia  01,,.,  .  .au(x  ex- 
pcts  cA:hiQc  ptimo  cxiitunc  Siinplicit.is  & 
infinitasEntiaiisin  fiflcntta  D. 

XI  Simplicitascllmodusfupcicnuucns  Ram.u.  jj. 
cflcntix  Dci ,  quo  omnis  compoiicionis  56. 
pjiciumquc  componcntium  ,  fiuc  fcnli-  Heh.x.io. 
bilium.fiuciotclligibihumcxpcrscft.  C6-  E/40.U. 
pofitiouis.quia cxpcrs caulir  cxtcrnx: Par-  xx. 
tium  compoQcntium  ,  quu  caufx  intcr- 
nxexpcrs.  Noncouftat  igitut  cflcotiacx 
p.irtibus  matcrijhbus ,  intcgia!ibus,qiiaa- 
titatiuis  ,  Qon  ^Vmatciia  &  rorma  ,  noa 
CY  gcnctc  &  dittcicntia ,  noo  cx  fubie^o 
&  accidcntc  ,  ooo  cx  forma  &  formaco 
(cHcoimipIa  fibi  forma  pcrfccxillcnsSc 
ic  ipl.1  iodiuiduaos  :  )  non  cx  fuppoiito 
&  natura  »  ooncx  poteniia  &  adu,Qou  cx 
cireotia  &circ  ,  vodc  Deus  cft:  lua  ipfios  p/ijo.g  « 
cflcniia  &fiiumcfl'c,  idcmquciucoquod  jq  i i  u 
cft  &  quo cfti  toius  oculus, auiiSimaous, 
pcs.quia  torus  vidct,audit,  opciatur,v- 
biquc  eft. 

Quidquid  dc  Dcoprxdicatur  ablblutc,  lacob.i.iT- 
idcilcutuhtcraonaccidcniahiciiutclhgt- 
tur:  &qux.  ccumulta&  diuciia  ,  dcDco 
prxdicantur,  iuDeor  '  )ufuntfcdr- 
uum  ,  Doftrotaotum .  uationismo- 
do, quicompoficuscft, vtmulca  &  dtucr- 
ladilcciuuutur.  Qiianquam  nonincom- 
modc  dici  poirir.quod  ctiam  formali  ratio- 
ucdiftinguantuc. 

XII.  lufiuitas  Entitatis  eft  modus  fu-  pf^^^^  . 
pcrcmiucns  cflcntix  Dci,qtio  lUa  omn 
mitatioQis&r  -"^zn  cft  :  tuin  lu- 

pcrius  tuai  k,  .;  antc  tum  poftj  Ef.4j.t0. 

lupotius ,  quia  iLnullo  liium  cflc  acccpit: 
iuFcrius  ,  quia  forma.quxipfa  cft  ,  ooq 
hmitatur  ad  capacicatcm  aluuius  matc- 
rix>quxipfamrccipiat :  Ante,  quiaaoul- 
lo  clbcieotc  :  Poft,quia  oou  clt  alius  fi-  £/144  9. 
Disgiatia.    lotus  vcrotctmir 

ptopiictatc fua fccudum  q^aii.  V  x 
cft&  oooaliud  ;  verum  pct  hoc 
ciusaonprxfcribitur :  eo  ipfoeaim  quod 
fit  fuum  clTc  pci  ic  fubliftcus ,  aoo  rccc- 

fium 


DISPVTATIO   PVBLICA  IV. 


pwm  abalio,nequc  io  alio,diftiDguiturab 
omDibusaliis.&alurcmoucnturab  co. 
Itaque 

Quicquiii  dc  Dco  abfbluccprzdicatur, 
immcdiatc ,  ptimo .  &  citra  cau(am  dc  illo 
prxdicatur. 

XIII.  Ex  (implicitace&ia6uicate  cf- 
(cotia;  diuiuz  cxidunr.  lofinitas  raciooc 
tcmpotis  ,<]ux  ittcrnitas ;  &  ratione  loci 
qujc  Immcn/ltas  diciturilmpaiibilifas.,lm- 
inutabilitas.jlncorxupnbilitav 
oi         aIV.  >£ccrnitas  cll  moduslupcrcmi- 
//^    ocnscflcntix  Dci  ,  quo  illa  tcmporis  cx- 
Tim  X  ?    pcisclirccuudumtcrmioumi«itii  &:Hnisi 
quia  cfl  iafinitx  Entitatis  rucccnioncm 
piioris&  poflcrioris,  prxtcriti  &  futuri; 
quia  fimplicisEotJtatisqux  uunquampo- 
tcntiafcdrcmpcra£tu  cft  Sccundumillam 
igituiElTc  Dci  fcmpcrip^iuscllcntix  vni- 
ucrfum,totum,  pIcnum.iod.flaDtcr,  fixc  & 
io  przfcoti  adcil  .  momcnti  indar  quod 
partibus  cciam  iotclligibilibus  carct,  & 
nuaquam  ia  fluzum  progrcditur  j  verum 
infeipfomaocr.  Liccbit  crgoittcrnitatcm 
cum  Boiithio  dcfioirc ,  vitx  nomioc  in  cf- 
fcntii  (bona  illius  vcnia  )  pcrmutato, 
quodnc  lotcrminabilis  tota  fimul  &  per- 
fcda  cflcntix poiVcflio.  lare aurcm aliquo 
iftammutationcinpoflularc  pollc  vidcor, 
quia  cflcntia  in  priore  Nacurz  diuinz  mo- 
mcnco  confidcranda  vcnicquam  vjta,&  z- 
terniiasnou  cflcotix  pcr  vuam  ,fcd  vicx 
pcrcflcnciam  conucoit. 

Iraqut 

Qojccuoqucdc  Dcoprzdicanrur  abfo- 
lutc ,  illa  ab  xtcrno  illi  conueniunt.rota  fi 
mul,  quzque  iiliab  xtcina  nou  coauc- 
niunt ,  ccrtum  eft  iUa  non  abfolutc,  fcd  pcr 
rclationemad  crcaturasde  illo  pra-dicaii, 
vt  Creatotcm,Dorainum.Iudiccm  cflc  v- 
jj  niucrforum. 
^        8  In^n''^^^'"*  cflmodus  fupcrcmi- 

j^.ji.B.^.  ngnjgiicDtix  Dci,quoillaIocicxpcrs  cll 
fecundum  fpatium  &:  tefminum;lpatium 
cocxtcnfum  ,  quia  efl  fimpluis  Encit.uis, 
no  habcns  paitc  ic  pattCjitaqi  no  panc  cx- 
trapartcm :  tcrminumambicntcm  fcu c.x- 
ira  qucm  uon  fic ,  quiainfinit.r£nricai;is 
fuaqucDcusaDcc  omaiafolusipfc  /ibi  &: 


mundus  &  locas  &omnia.-  fblus  &iitcm« 
quu3ihilcxcrinf.cus  prxccripfum. 

X  Vl.  £xhacmmicn/itaielcquitur,po-'^/''Ji'^* 
/icis iam  cieaturis  &  locis,  quibus  crciturz  ' • 

conticcntut,  omnipr.if"cnua  liuc  vbiqiii- 
useiIcntia:Dci,£:cuodum quam  totailU 
ell  vbicunquc  creacuraaliqua  autlocusa- 
liquiscft,  idque  xqualiter  pundi  inlVar, 
quod  cotum  adc/l  toti  pcriphcrix ,  &  fia- 
^ul;s pattibus cius, abfquc  tainen  ciuum - 
/ciiptiooc  Difcrimeoiiquod cfl.iilud  a  vo- 
luntatc ,  potentia  &  adiooc  Dei  cfl. 

XVII.  Iinpjtibilitasdtmodusfupcrc- 
miacos e/leatij»  Dci ,  fccuodum  qucm  ilU 
paflionis  oinnis  czpetscfl ;  tum  quiaai- 
hil  in  illam  agerc  potcft,  c/lenimEotita- 
tisiofiuicr,  6c  caufxcxrcrn.rcxpcrsnum 
quia  rccipcre  nuIUus  .idiODcmpotclti  cft 
eaimiimpUcisHntitatis. 

Itaque  , 
Chriftm  non  cft  pa/Ius  fccundam  eflcn- 
tiam  Deitatis  fux. 

XVIII.  Immutabiliias  clj  modusfu-  P/ioi-i?- 
pcrcmincns  cflcntJ.T  Dei,  quo  ilJ.i  mura-  •^'•''•J-^- 
tionisomais  cxpciscft.  Tranilationis  dc^''"^'''*^» 
loco ioiocum  .quia  ipfa  fibi  finis  cft  &  bo- 
num,&  quiaimmenfacft  :  Gencr.itionis 

&  cortuptionis  ,  altcrationis,  incrcmfnti 
&  dccrcmcnti  cadcm  dc «aufa,  qua  eft  Im- 
patibilis ,  vnde ctiam  in  ^icriptura  illi  In- 
corruptibilirasattiibuitur:  imo  nemotus 
quidcm  in  illum  cadit cz operationc :  cou- 
ueniccnimilli ,  !k  foli,  ioopcratioucquic-^-/^*®**** 
tamcflc 

XIX.  Hi  niodi  efl'cnti.xDei  ica  pro- 
prii  func  Dco  vt  omni  alii  rci  fintmcom- 
municabilcs,cam  fccundum  iplos  zquc  ac- 
que  ipfa  Dei  eflencia ,  cuiufmotii  funi,  fioc 
quacommunicari  aonpoiTuac,  nifiipfam 
propriisc/lcndi  modis  fpoliacam  dcilruc- 
re  vclimus :  tum  fccuudumaoalogiam  ma- 
gisquamcflentia;  quucnim  fuutfunexc- 
miaeoccs  »  nihil  ilhs  analogum  c^  p»- 
tcft. 

Uaque 

Chriftus  non  cft  vbiqacfccuQdum  ha- 
.nuoitaccm  fuam. 

XX.  Quum  Vnum&  Booam  finr^c- ^^'.^  ,„ 
ucialcs  fauiii  attcajoccs,  cxJcm  Dco  ir^, , 


178 


lACOBl  ARMINII 


quoquc  rnnt  tribucndx ,  fcd  cam  fupcrc - 
mtDcmia: moJo ,  ir-'  -  '  im  limph- 
ciraris& infioiractsi .  .  i*. 

■'■*^'  c{umquainipfaitaomnimo(icvDacfl,vtia 
fc  proirusftriadiuifibiliSifccundum  luimc- 
rum,fpccicmigcDUS,partcs,  mo(los,&c. 
Jbf.i^.x^.      XXII.  Conuemrctum  clf-ntix  Dcij 

quodciiuifaficabomDtaliRSciaDulliu^al-  ] 
Ctn.i.x.     rcriusrcicoHipofittOHcrnvcnirc  qucariid- 
"ExoJ.i}  i.  ^ucDoonulliAmplicirati.alii  vnitaticllca- 
iPff.i.y.   ria:,quidam viriqucadfcribuDr.  Lcgimus 
2,.3y;fJ^;.8.aurcm  Dcoin  Scripturis  crclno  faodira- 
rcm  adfcribi,qu3!  plctuoquc  fepatationcm 
dcfguati  forrc  itaqucnoo  iocomniodcid 
ipfum  ,  qao  Ucusi:a  diuifus  c(l  ab  aliis. 
Saoclicatis  uomioc  appcUari  potcric. 

Itaqilt 

Dcusnon  cfl  animaMundi,  non  forma 
Tniucili ,  uon  forma  iobxrcas ,  non  forraa 
corporis. 

lf4M9.i7.  XXIII.  Boniras  cflcntix  Dci  &  fc- 
tuoki.i-j.  cuodumquam  ipfalummum&.ipfambo- 
t  Cori  o. '  i.Qum  cft,cllcntiaiitet  io  fc  tpfa.cz  cuius  par- 
ttcipationc  omnta  alia  funt ,  Ac  bona  funt: 
&ad  qiiam  omuia  alia  tsnquam  ad  fum- 
mumhacmfunt  rcfcrcnda.  Hacratiooc 
dtcttut  communicabilis. 

XXIV.  HtmoJi  &  aftc£tioncs  ita  cf- 
(cotixprtmo  uibouncur,  vt  pctrcltquao- 
mnia  ,  qux  in  poilcriore  naturz  dtuinx 
>f;f..j.6.     momcoto  confiJcraudavcniuut,  ducidc- 
^^^•'"•^^•'^•bcanr^quod fifiar,prxfcirimpcr  eaquxad 
T/7C.J.  ji,  opcaitoncm  Dci  pcittncot ,  luin  pcram- 
120/11.9.    pla vtilicas  cx  iUis &  caium  cognuionc  ad 
Dosrcduodabit ;  quam  non  pr.citaotjfi  in 
hocaotumoatuxxdiuiaxmomcQto  coo- 
fidcicaiai'« 

DtVitaDei. 

Tfnl.^2^^.      XXV.  Vita  Dci ,  qux  in  fccundo  mo- 
-Wf/r.j.ii.  mcotonaiurxdiuinxconftdcranda  vcnir, 
Hnm.i ^.xi.cH  Adusab  cffcntia  Dci  flucnst  quoillaio 
icadaofaeflclii;ntiicarur. 

XXVI.  Aftum  ab  cflcotia  flucntcm 
dicimus.-  quia  quumintcllcdlus  noflcr  in 
natuiaDcicflcntiam  &  vitam  fubfotmis 
dtfttodisconcipiat ,  &  tllam  priushac-  ca- 
ucoduroocLxcvtactusadiliam  acccdcos 


Heb.^.tX. 


concipiatur,vnitatisinnir,qij.r  vnir. 
diufjcitbinarium  :  fcd  v:    1  <^ 
flueospromoucntcfc  3il  fu; ; 
qucmadmo<lum  puni^us  fuofluxu  lcpro- 
iroiiet  in  longitudincm  :  atquc  h.r  - 
(umoolbx  cunlidcvatiouis  modo  1 
givoluraus  ,  qiii  cogimur  tcucbrolitatfs 
uoftrx  voctbus  vti   '  '  iU  inacccf- 

(amaliquo  modoa  11. 

XXVII.  Elleotum  pcr  vitamatftuo- 
fjm  dtcimus  ,  quia  umucs  Dci  a«flioocs 
tumtntcin.Y,  tumcxtcrnx,  turaad  intrai 
tumad  cxrra,^'icz  ipl\ustaoqu.tiuprozimo 
&.immed]aco  principio  funt.idictihcadx. 
Quacoim  viuit  Dcus  '  .Tr;i  pvo  •  fua 
dlcnciaSctmoni m &  Spiiitun-.  >ua 
viuitDcus.iorclligit.vult, po:  .0-  ^  "x;^ 
mnia,quxintc!l:gic,vuIt,poicft,  Ijwit.  Vn-  ^j^^ 
dc  quum  bcatitudoin  adlu  conliftat,  vitx 
illapiopricadfciibitur ,  qux  ctiam  cauli 
vtdccur  ,  quod  iuramcntum  prxllari  ro- 

lucrii  hifcc  conccptis  vcrbis  :  Viuic  Do- 
minus. 

XXVIII.  Vica  Dcicft  ipfameceflen-  x,t. 

tlx4  ipfumquc  cflie  Dci  ;  quia  cflcotia  di-  i.Tn«.*4* 
uinalimplcxcftomDimpdojcftiofioiiJ  '''  t.7. 
proptcrca  ./£tctna  &:  Imraucjbilis   V 1  .' 17.1I. 

immortalitas  illitributcur  &  quidcmfuU,  Rotn.Z.\o 
qux  proprcrca  nulli  crcaturx  communi-  n. 
cariporcft.  Eft  immcnfa  fioc  iDcremcnco  i.C«Mj,iA 
&  dccrcmcoro  ;  cft  vna  5c  indiuifa  >  (anfla 
&fccrcraabrinDtbusrcbusi  bona&  hio': 
communicabifis  iptai  &  communicatiuA 
fui.tump:rcrcanoocm  ,  &  confcruacio> 
ocm,  tum  pcTinliabitationcm  inckoaram 
iD  hocfcculo,  cootummandam  in  futiirot 

XXIX.  Vita  autcm  Dci  tr:bus  facuU 
tartbusaduofacft.  lotctle^u.  Volunaro 
&  Potcntia  propiic  dida.  Inttllcdu  obtc- 
dum  fuum  quaiccunquc  inrus  confidc- 
ranrc,(iuc  vuumllr  ,Iiuc  voitum  ipli  iotD- 
ccllcdltonc.  Voluntatc  primum ,  fummum, 
&  cixMti  fiium  obicclum  intus  volcnicj. 
rcliqua  cxtiinfccus.  Potcntia  rantumcz- 
trinlccusopcunte,  qux  ctiam  caulacflc 

potcft,  quodiliapropiicpi  - 

jppclletiu ,  rtp:tc  qux  in  c .. 

diaprius  opctori  puflicqoam  pc- 
racur.. 


J-ieh.^.  ij. 

P/i/.i47.4. 
JE/41.  ti. 

il/i(/.;c.jO. 
P/i/.  liy. 
i.J<7An.j.iO 
i.Sam.ij.j 
j.Reg.S.j^ 

Pf.^X.  II. 

•E/i^o.iJ. 
P/1J9. 

/'/40.1;. 
14. 


1.  Cor.  i.T. 


DISPVTATIO 

InteOe^  Dei, 

XXX.  iQtcllcdusDci  cft  vit*  ipfius 
facu!casuacura&  oriiincprinia.^ua  omnu 
&:  fiogula  ,qux£DCiraccm  quxcmcuoquc 
lubcnc .  habicura  iunc .  babucrucr.  habcic 
pon'unc,eJc  hypochcfi  habcrcnr,  omDium- 
quc  &  Ijogulorum  intcrreordiaem.con- 
ncxioDcm ,  re(pc(flulbuc  vanos ,  quos  ha^ 
bcnt,  authabcrcpoduQtjiliftindlcintcIli- 
git,nccxclulj  (juidcm  tila  Enntatc,  qux 
latioois  cd,  Sc  in  mcore,  imaginatiotic ,  c- 
nuntianonetaotum  cxiAit.  vcl  cxidcre 
potcft. 

XXXI.  locclligic  ergo  Dcus  fcipfum.- 
Noaitomniapornbilia,  liuciliafiotin  po- 
tcotia  Dci  vclcicacura:  in  potcotiaadicp 
vcipaniua  ;  topotentia  opctandi  :  ima- 
gioandi  >  coiiociandi.  nouit  omnia  qux 
cxiftcrcnr  poiita  aliqua  hypotheli  ,  oo- 
uit  alia  a  fe  ,  occcnaria  »  cootingcn- 
cia.-bona,ma!a,VQiucrfjlia,  (loguiaria,  fu- 
tura,pra:fcntia,prartcnta,exccUcotia,viIia: 
fubiuntialia ,  accideutalia.  omaisgcncrisi 
atfbioncSjpaffioncs,  inodoii  Sc  circumftan* 
tias  omnium  :  cxictna  dic^a  Sc  fada,  inter- 
oas  cogitationcs  1  coofultatioocs.  conlllia, 
dccrcca:  Eotia  Tationi$,complcx3,incom- 
picxa.  Quaromniaiundimintcllcdui  Dci 
ciibutaid  cfficcic  viJcntur ,  vtDcus  infi- 
oita  non'cmcritodiciqucat. 

XXXII.  Nouit  Deus  omniaquarno- 
uit ,  aonpcrfpccicsiote!Iigibilcs,noopct 
limilitudiocin ;  { noacoim  opuscft  vt  vca- 
curabftiadltonc  &  appUcatiooead  iotcUt- 
gcodum  jfcdpcrfuam  tpfius  cfFcntiam, & 
folam ,  cxccptis  maIis,qua:ioduc(flc  nouit 
pcr oppofica  bona ,  ficucaicdiancchabitu 
eogoofcitut  priuatio. 

Itaqttt 

I.  Scipfum  cotum  oouic  &  adxquacc; 
cftcnim  cotus  eos>  lux,  &  oculis,  alia  vcro 
eciam  toca,fcd  czccllcotcc  vtiu  ipfoniot  & 
rius  mcclledu>  adarquatc  vc  10  propriisoa- 
cuhs. 

X.  Scipfum ptimo nouit.& impofTibilc 
cft,  vtprimum  &:  pcc  fciotcllcdum  aDco 
iitahud,  quamipfiuscilcQcia. 

j.  latclligcic  Dci  cft  iphu;  clTc  3cef- 


PVBLICA  IV.  r75) 

XXXIII  Modus  quoDcnsinrclIigitji^i  , 
ooDcftfuccc<niius,quicft  vclpcrcompo-  ' 
licioDcm  &  dmiiioncm,  vcipcrdifcurfum 
fcd  itaiplcx  &  pcr  lofinicum  iotuicum. 

1.  AbasrcrnoDouitomuia,oihiIdcae>- yf-?  i>  -.t. 
Uo.Namnouailla  pcifcdio  aliquid  addc- Bfhef.u^ 
rctcflcntixcius  pcr  quam  omoia  iutclli- 
git  ;  vclintcllcdiocrccdcict  circnciam  fi 
Duncintclligctci ,  quodnon  intclligcbat 
anteajquod  Hcrincquit,  quumpcrcHco- 
tiam  omnia  intclligat. 

t.    Immcnfc  nouit  omoia  citra  nu- 
gmcntum  &  dccrcmentumrcruracogni-  ■'^*' 
tarum  &  ipfius  fcicnrix 

3.  Immutabilucrcognofcitomoianon^^yi  ^ 

vanarccognirioneciusad  infinitasrcium       '  ' 
cognicatum  mucationcs. 

4.  Vno  Sc  indiuiduo  aflu  cogoofcicHrir.^.i;. 
omoia,  oon diftiadu? ipfcin  plurima^fcdi.Kf^.S.  j^ 
collcdtusin  fcmcnpfum  .•  ncquc  tamco P/.j^.  10. 
coofulc,occvoiucr(c  &ingeDcrcraotum,  17. 
fcddiftin<ftc&  fpccialtdlmc  fcipfum  iufc- 

ipfo,rcs  in  cauflls  iplarum.io  ipfis.in  cilco- 
tiafua,iDinfisprxfcntcr,  in  caufis  aotccc- 
dcntcr,iDldplofupcrcminenrcr.  ^ 

5.  Et  proptcrca  quum  Dco  foWnas,  ■'  ''^'*" 
dormicatio,obliuio  tnbnuur.cofic;oifica- 
tuitantum  diistio  rcpctuodarun/dc  ho- 

ftibus  paoarum ,  6c  folatii  auxiHique  ami- 
cis  -       iidi  procraftinatio. 

i  V,   Quanqu.-)m  Deus  voo  Sc 

fimp!icia<UuintcIligatomnia,tamcnordo 
quidam  in  obtciflis  cognicionis  noo  in- 
commodc  ailignjri  poccft,  imoac  dcbec 
noftr.»cauIa.  i.  nouic  fcipfum.  i.  omnia 
pofTibilia,  quxadtria  velut  gcncrarcfcrri 
polluot.- vtl'rimumfit  corum,adquxpo- 
tcntiaDci  immcdi.itcfc  cxtcndctc  poccft, 
fcuqux  puro  8c  folo  ipfius  adtu  cxiftcrc 
poflunt.Sccundumillorum.qaxacrcata- 
ris  ,fiucillx  cxftiturx  fint  fiuenon.ipfius 
couftfruationcmotu^aux  '  o  .  .  oiKuifu, 

pcrmiflucxiftcrcpoflunt,   tin  hoc, 

fiucinillo,  fiuciuinfiDitisicrum  ordinj- 1  Sarmt  H 
buscollocarcptur,  imo&  qux  cx;ftcrcnt,,  ' 
acrcatuvis    fl  Ii.rc  vchlla  h/pothcfispo- 
acicciu. 

2    t  Tcr- 


i«o  lACOBI 

^f^^,        Tcrtium  iUoram  qua  Dcus  dc  ailibus 
Jer.xi.f.     "caniratum  ,  \cl  libi  vcla£Vibns  conuc- 
I/51.44.7.   nicntcrfaccrcpotcft.  5.  o(nnM£ncia,fIuc 
illivcfutura,  vd  vtpracfcniia  confidcren- 
tar  :atq'Jc horum  ctiara  ti iplci  ordoi  Pri- 
musordoc(lcorum,quznuroipfius  aiHu 
funt  cx(lKura,cxilan(,  cxititcrunt.Sccun- 
di!         11  qui  intcrucntu  crcaturarum, 
i9-       vi.      _  i  vclpcrillasipilus  coclcuiatio- 
Dc,nT^tu ,  auxilio»  •'oncui  fu^pcrmiffu  Cunt 
DtHi.ii.  cx(licura,exftant,cxflitcrunt.Tcrtiu$illo- 
xam,quxiplc  dcaiftibus  crcaturarum  vd 
iibi  vcladibas  coouenieatcr  fnciuruscfl, 
facitifccic.  Qux  conlidcracio  inHnitxcfl 
vtilitatis  in  variis  dodrinx  Thcologica; 
capicibus. 

rf»f-  9- 'H-      XXXV.  San<flc  Deus  iucclligic  omnu, 
' "  ^-   rcsproucfunccicraadmixcioncni conlidc- 
'    rJnsrvndcnonfccundumpcifonam  &  fa- 
cicm  iudicarcdicitur,  fcdlccumlum  Ytri- 
caccm. 

XXXV I.  InccHcdus  Dci  cctcusclt, 
■cquc  vnquamfalli  pocclt,  adcovc  ciiam 
fucura  concingentia  ccrto  &  infaliibilitcr 
vidcaT ,  fiuc  tlla  videatic  cauHs  ipGrum,  fi< 

i.Sfifn.Li.  Qcinipfis  Nititur  autcmiftaccrtitudo  in- 
1'^^-  Hnitatc cncotixDci ,  pcrquam  omoia  io- 
Matf.ii.  ii-tclIlihprxfcDtiirtmc. 

XX XVII.  ItitcIIcilio  Dci  i  nuHa 
I/.40.13.  caufa  cxrcrna  cauGicur,  neabobicdoqui- 
Z4'  dcm :  quanquam(iobic^uinfururumoon 
Rom.ii,ii.  fitinooficquoquedccofuturaDci  intel- 
3r.  Itflio. 

Jici.17.it.     XX  XV  111.    Infcllc<flio  Dci  quan- 
ij.14  if.ji  iuinoiscerca&infal]ibili$,ncce(ficaccm  ca- 
jiH.i}.ii,  mcorcbus  non  impooic,imo  potiu»  con- 
lJ"i;.i7.i8.iiflgcariamioillisftabilic.  Quiim  coimil- 
la  non  tantum  fic  rci  ipfius ,  fcd  eciam  modi 
j1ei.li  ic.  rciinecclTceft  vtrcra&  modnmrei  >  qua- 
liscft,cogaofcac,&  propterca,fi  modusrci 
j-uLi6. 51- (icconcingens,  noric  cilcconcingcnrcmi 
Rcm.  n.  jj,  quodoequicHcn ,  fi  reitftcroodus  vclfola 
jy4£i47.;'raiiooc  iatcllctftiooi»  diuiox  io  occcfla- 
liammucccar. 

XXXIX.  Quum  Dens ram  vaiia  pcr 
voum  infioirum  inruicum  diftiodlc  inccl* 
ligacmeritinimoiuxcilli  omni  Icicntia,vcl 
omDilapienciacribuicar.qozcamcninDco 
Doo  fccuodammodamhabitQSf  fcdaAus 
f uuiUmtf  cft  coa^deiaada. 


ARMINII 

X  L.Czrcium  fcicotia  Dci  roica  &  fsKt" 
plicifnma  potcft  fecuodum  varia  obicAa 
&rcfpcdlus  ad  obietSa  aliquoc  modis  dt- 
ftiogui  ,  in  thcotcticam  &:  pradicam,vi- 
lIoots&  llmplicisinrciligcntix. 

XLI.  Theoretica  UicDtiacft  qaa  rc$  BjM.4.9.  t. 
fubiationc  Entitatis  &   vciitatistotcni- ^i'*  3  7-i8« 
guotur.Practica.quafub  ratione boni ,  &  ro.; 
vt  obicila  voluntaiis  &:  poccntix  cius  con- 
£dcrantur. 

XLII.  Scicotia  villonis  cft  qua  fc  Sc 
omniaalia  Eutiaoonitquz fuDt,cruotauc 
fucrunr.  Simplicis  iotelligcnti.7,  quapof* 
fibtlia  illam  ahidcfioitam  &  dcccrmioa- 
ramihanciodclioicamfcuiQdcccrmioacam 
appcllaor. 

XLIII.  Dicuor  inlupet  Svuolaftici 
fcicnciam  Dci  aliam  clfe  nacuralcm&  oc- 
cclTatiam.aliam  Iibcram,ali3m  mcdiam.  £c 
nacuralcm  qutdcm  fcu  ncccn'ariam  ,  qua 
Dcusfcipfum  &  omnia  pollibilia  inrellt- 

tic.Libcram  qua  oouic  omoia  alia  ' 
lcdiam  quanouic,  fihocfir,  illud  lacu- 
ruin,  Illa  ptzcedic  omncm  Iibeium  vo- 
luocacisdiuinzadum.Ulaaflam  vorant»- 
cislibcrum  fcquicur.  Hzc  poftrcma  ad)um 
quidem  voluntacis  liberumptzcedir,  (e<l 
cxhypothcfiillius  aliquid  fucurum  vidcr. 
Stridicautcm  loqucndooronisDci  (cien- 
cianecclTariacft.  Ncquecnimcxcoquo<l 
volunracis  Itbcr  adus  obicctum  przftac 
inrcllctilui ,  binc libcracft  inccllcftio  Dcir 
fcdpoficoobicAoquaIicuoquc>Dcccirana 
illud  cognollic  loccllcdus  diuious  pco- 
ptci  infinicacem  cfrcntix  ipHus  .-  pofico  t« 
cidem  eihvfochcfi  obic*f>oqaalicanqur» 
neccirario  loccUigicDcus  quid  cx  ilio  fic 
cxfticuiuro. 

XLIV.  Scicncialibera  &  vifiooi^  oikt 
&  przfcieoria  dicicur ,  quaEnnaa! 
gnufcuocuc/ quum  libcium  voluocacis  a- 
^um  fcquatui.ooQ  cft  caula  rciumidcque 
illa  vcrcdicituriquodrcs  nonfincquia  eas 
fururas  nouit  Dcus,fcd  quod  futuras  aouic 
quiafuDcHiiuix. 

XL  V.  ScicntiaDci  qax pra^ica,^ii>>  ^f^^io^. 
plicisiotclIigcntiz.&uatuiaJisfcu  occef- 
^riadicirur,  eftcaufa  omoium  zcrompec 
modum  ptxfcribeacis  &  dirigeQtis«  accc- 

dcorc 


DISPVTATIO  PVBLICA  IV, 


i8i 


Jentc  voluntaiis  6c  potcntix  adliooc: 
quanquam  mcHiam  ilUm  intcrucnirc  nc- 
ccncficiorcbus  ,  qux  a  libcrtaic  atbitrii 
crcati  pcndcDt. 

X  L  V I.  SciciKia  Dci  ua  «pli  propna  cit, 
▼tnuUirci  creatx  commanicari  polTit^nc 
Chrifti  quiilcm  animx.quanquam  lubcn- 
tesfatcamur  ChriRum  omnia  illa  fcirc, 
qux  ad  officii  fundioncm  Sc  bcatitatcm 
ciuspctfcflamrcquiruncur. 

DeVoluntdteDei, 

X  L  V 1 1.  VoluDtatis  Dci  nominc  ipfa 
volcQdifacuItaspiopticat  figuratc  nunc 
adlusvoIcDdli,nunc  obicilum  volitum  fi 
pDificatur, 

XLVIIL  Voluntatcm  Dco  rc<flc  tri- 
buitumciTentiT!  &  inrcllcdus  Dci  ratio, 
lil  Scriptura  &  homiuu  confcnfus  cclVatur. 

XLIX.  lllacft  vitxDcifacuItasalte- 
raiiatcllc£tum  fcqucns  &  ez  illoprodudta, 
qua  Dcusin  bonum  cognitum  fcrtur.  In 
bonum.quiaipfum  eftadxquatum  volun- 
latisobicdum,  In  cogniium,  qui;iiu  idi- 
pfumquacnsprius  ferturintclle^his,  non 
cantum  id  qua  cns  cognofccndo,fed  cciam 
quodbonumfic  iudicando.  Vndeilliusa- 
Ctus cfkid,  ccu  bonum  voluntaci.  fibi  con- 
geacri>fiue  poiius  cx  fc  natx,  offcrrcvt  8c 
illc  fiio  circa  idipfum  o  fficio  &  adlu  Funga- 
tur.Malumaytem  ,  quod  culpx  dicicur, 
T/Alnf.  f.f.  nonvuItDcus.  Quia  nullum  bonum  ma- 
loilli  coDoezum  magis  vult.quam  bonum 
cui  malitia  pcccaci  aducifatur  ,  nempc 
bonumipfum  diuinum ;  quod  omnia  Dct 
pixccptaclacinimc  dcmonilranr. 

L.  Bonum  autcm  duplcx  ell.fummum 
&aliuda  funimo  :  ordo  intcrhxccil, vc 
hoc  non  fit cum  illo.fcd  abilIo,pcrintcIIc- 
£lum&  voluntatcm  iliins.  Quare  fum- 
mum bonum  cft  primum,potiflimum  8c 
direiflum  volunracis  diuinx  obicdum,ia- 
finitalc.  ipfiuscficntia,  qux  abxtcrno  io- 
finitisance  cztdentiam  alius  boni  feculis 
foUfuir,&  proptcrea  vnicum  Bonum:vn- 
dectiam  ooniucommodc  elKHe»  &  adx- 
qaatum  diuinx  voluntatis  obicvlum  di- 


Gert.^i. 
Rom.n.  }6 


TroH.%  11. 
|.X4. 


tantum  Entitatis  &  botntatisprcDitudinem 
in  ca  compcrciunt ,  vt  ille  communicajio- 
ncmcius  ad  cztrainftitucndum  iudicaue* 
rit,&  quidem  hoc  modo  illa comraunica- 
tioticmhujuCmodi  adptobarii  •  Yndccxi- 
ftcnciaaliusboni  qualifcunquc  a  fummo, 
quod  propccrca  voluntatis  Dei  non  nifi  in-  •^P"^'  4-  II. 
dircftum  obicdlum  dici  porcft>quod  Dcus 
vulcproptcrilluJ  fammura,vcl  potiusvult  ProH,\%,^^ 
cITeproptcr  illudfummum. 

Itaque 

Voluntas  Dcicft  ipfamet  Dci  cfientia» 
diftindVa  camcn  ab  il!a  fccuodura  focma- 
Icm  rationem. 

Ll.  Aflus  quo  voluncas  Dci  tcndit  ia 
obicflafuacft.  i.  lunplicilfiraus  :  nam  vc  ^^^^ 
intclle(5lus  Dci  fimphcirtimo  a<flu  intcUi- 
gic  cllcatiam  fuam,^pcr  illam  omDta  alia;  . 
lic  voIuntasDcivno  &  firaplici  aflu  valt  r-  ^*^'^* 
bonitaicm  fuara  &  omaia  inbonitatefua.    *  •^•f'*- 
Icaqucmulcicudo  volicorum  noa  rcpu- 
gnatfimplicitaii  voluntatisdiuinx.t.  Infi- 
nitus,noacnim  mouctar  a  caufa  cztctna  ^""•7-7'  . 
vtvclit,nooabcl5cicntcalio,nonafinc,  ^^^^-^^' 
qui  cxtra  ipfum  fic ;  oe  ab  obtcdo  quidcm 
quodnoDficipfe.Imo  volitio  finis  non  cft  -^f?.  !?•  ^f* 
ci  caula  volcndi  ca,qux funt ad  finc  quan*  Ffai.U.x. 
quamvelicca  ,  qux  funtadfincm  ,  or- 
dinariinfiacm.  Cui  vcritati  non  obftar,  i.5«m.i.39. 
quodnonnalla  vohturus  fcufadluiusnoa 
cireti  nifiad^us  aliquis  cicaturx  iutciuc- 
nirct.     j.  jttcrnus,quiamhilpotcftDc6  ^ 
dcnouoautcllcautvidcii  boBum.  4^^' j^f,„  ^jj 
mutabihs,quiaquodfcmcIilIi  bonumfuit    t/^  .  ' 
autvifiimfuit;pcrpctuoilliiaIccrt& vidc- 

-     1  T-i  I-        I      11  KOW».  ••11. 

tui,& id  .quo  Dcus  aliquid  vcllc  cogno-  ^^^^  ^ 
fcitur,DihiIaliudcftquam  ip(j  immutabi-  jj  *  1 
lisDci Entitas.  Sandus, quia  Dcusm 
obicctum  fuum  tcndic  tantum  quia  bouum 
idfit  ,  noo  propterahudquid  ipfi  adiuo- 
Aum,&  tantum  quia  inicllcdas  id  bonura 
ducitjoonquiaadict^usinidioclinetcirra 
ictftamiationcm. 

LII.  Qacmadmodum  fimplcx  &  x- 
ternasaflusi  quoomniafuaobic<^aco- 
gnofcitinrcllcdus  diuinus,  ordincmab  lis 
non  cxclufit ,  ita  quoquc  o?dincraquca- 


ci  potcft.  In  quam  quam  IntcIIctftus  &  .^xiamallignarchccbit^fccundamqucmfim- 
voluotasDcifuo  fioguli  adu  fcrcbaotui,    plcx&  yaus  Yoluacatis  Dci  adtus  io  fua 


1» 


1 


Jw».l4.lj 
Exod.io. 
i.i.CfC. 
Mich.6.9. 


1^1  lACOBI  ARMINr 

obiedlafcrtar.i.TuItDcuscfrcniiara  5:bo- 
Dicaccmfuam  t.fcipfum.  t.vuUomnu  ilb. 
qux  ex  inHoitis  fibi  poHibilibus  cnciba:i 
pcicxcrcmum  (apicocue  Cns:  iudictum  fa- 
cicod&iudicauit:  &  I.  quidcm  vulc  illafa- 
ccrc:  DciniccrgaiUafjdaaftcclus  tft  vo- 
luncacc  fuatpcout  limilicudincm  aliquam 
habcur  cum ipfius uatuta.Tcitium  voiun- 
tactsobicdum  func  illa  ,qnx  xquuin  clfc 
iudtcac>  vcacrcatun$intcllc£lu&  libcro 
arbicrioprxdicisfiaiu  :&  volicto  circabxc 
ptjcccpto  ligaificatur,  cuicciamincludi- 
rouspioiiibitioucm  iUius ,  quod  ab  cadcm 
cicacura  ficrinonvuic.  An  cooniialiiclu- 
cum  liabcrc  pofnnc ,  dilccpcari  pcrmitti- 
mus ,  modo  nc  iilaqux  coniuluotur,  vcluc 
fupcieiogactonis  arlhmcucUi.  Qu.irtuni 
voluDcacis  diuinx  ot^icdume^lPcimiilto 
diuina  >  qu.i  cccacut.r  latiouali  pctmictit  id 
faccrc,  quud  prohibuic ,  &  omicccrc  quod 
pcxccpic:  qux  conftac  fufpcnfionc  impc- 
dimencicfiicacis  >  nondobiii&fui^cicn- 
tis  Quintum  volunratis  diumx  obic<2um 
i.S/Mf.z.^o.fuQiilla,  qucfccundum  iufioitam  fapicn- 
Cenef.xi»   tiamfuam  iudicatfacicndadca(flibuscrca- 
cuc-trum  rationaliuni. 

LIII.  Ecfi  auccm  volicionisDci  caufa 
uullaficab  excra  >  camcncumDcusocdi- 
Dcm  vcIiccfTeinrcbus  .  qui  m  co  pocifli- 
mumficuscfl,  vcaiix  finc  altarum  caulx, 
caccQUs  voiitioDcii  vtfcrcur  ioilla  obic- 
^j,cf^  quafi  caufa  fui  ipfius  vcfeitur  in  alta^ 
ficcaufa  ,  cac  alicuius  coDdcmaacioncm 
vciic,cil.  quia  tuIc  ordiucm  iufticixlux 
oblcruacumta  vaiuetficacc  rouodi.  Ncq; 
propccrcancgarous,  quiaadus  cicacurx 
auc  omiino  eius  hucufque  occafio  ,  vcl 
caufa  s^^f^ntfKjixn  d\c  podlc  volicionis  a- 
licuius  diuiax;  vc  citra  confideracioncm 
a«flus  itlius  vcl  omilTioais  Dcus  lAa  caU  vo. 
.  cm.  «  •/%  IitJonc  fupcrfcdcrec. 
2*f  18.78.     »'^»-  Dcuspcr  luara  voluncaccm,  mc- 
•rt-  .      •'  diaaccpotcDcia,  omoium  aliacumrcrum 
Ef.io  t  6  j.  cautacit»  itacamca  ,  vt  eumper  lecuodas 
J'        '    cauf  clcumillis  vcl  in  illis.modiun 


17- 

P/I81.13. 


I6.17. 


O/.trll 


.11. 


jMn.6.  40 
Dtut.-.Z. 


•1- 

..  .  .CX 

fccua- 


ult 


cauf  • 


18. 


pco 


:nJt  ipfis  diuioicus  iadicum 


Doa  coUaci  vcrumcafdcm  fccundum  mo- 
dum  propciumipfarnmfuos  cffc*flus  pio- 
xiuccicfiuaC)  DCCcHarus  uccclfaiioi  coa- 


ciiigcnccscor,L:..^:ntci-,liberaslibere,  qux 
ipu  conciugcncia  aclibciras  caufan:rn  f*-- 
cundacumnon  impcdic,  quomious 
fiac,  qjodDcus  pcr  easiliomodoopcia- 
cur  .  ■  ■  >titcrca  ccica  cucncui  tucuricit/ 
ncc  p.  noaiacludic. 

Quanquam  Deus  vno  &  > 
duc  Jciu  vclic  omnia ,  qux  vulr 
mcn voiuncjseius,  feupociu^. 
obiciflis  racionr  modi  &ordini<;  , 
dum  qucmioobic<^afetcur,diit 

L  V  I.  I.  Voluncjs  in  obicd.ii. 
fcrcuc  auc  fccundum  modurn  : 
auc  fecttodum  modum  iibcrca: 
dum  modam  oacuix  cendic  in 
iluin  primum ,  ei«t7a»  &  na- •  >■ 
cum  .■  fccundum  mcdurali- 
omniaihtuc  Dcus  naturali  neci. 
fcipfum,  libeic  vcro  omnia  a!u.  Quio- 
quamacluspodetior  ordiucadilndus  cf- 
(c  poiricper  libcrumaclii  ordiuc  piiorcn>« 
quxpotc^ldici  acccflitas  cx  hypocbcfi,o- 
n  habcDspaicim  cxiibcra  volicionc 
.  L  ,;iic  Dci  i  paccim  cx  tmmutabilicace 
nacurxipfius.  Non  cn:iniu(lusDcus,ia- 
quic  ApofloluS)  vc  obliuifaacur  laboriofx 
cnaritatis  pioium ;  quia  libcrc  ptomtfit  illis 
rcmunerationcm  .  &  natura;  immutabili- 
caspromilfa  icfcindcrcnoo  pactcui 

L  VI I.  Huicfubiuagcndaalccra  dillin- 
Aio,  fccuodum  quam  vulc  aliquidvcfi- 
acm,aliavc  medtaadfincm.  la  fiocmren- 
dic  nacuraliappcticu  voluncas  >  io  media 
pcr  libcram  cicdioocm. 

LVIII.  Indc  dillioguicur  vc!v:!in<; 
Dci  io  iilam ,  qua  vuic  faccrc  vcl  in 
aliquidiqux  bcneplaciti  dtcitur  vclpocius 
placici  i  Sc  tu  illam  >  qua  vult  fieri  vcl  n 
neiialiquidactcacucis  intcllcdu  prxdi; 
&  voluncas  Signi  dicictu  >  hxc  rcuclataell; 
illa  parcim  tcucUca  cH,  parcim  occulu  cft. 
IIIacHicax  cfV   vcicui  cnim  poccacia.aut 
caaca,cutrcfi(b  ocquic  ,auccali,  cuiccito 
fcicoihtl  oblticurum :  hxc  ioefficax  dici- 
tur  &  crcbro  iili  irfidicur.ica  tamui  vc  cum 
huius  ordiocm  cxccdiccrcacuraiabittaio 
oidioem  rcdtgacur,  fiacquc  de  iis  voLua- 
tas  Dci ,  a  quibus  voluocas  Dei  fit^  aoa 
cft.Hoic  volaatacidupiicioppooicur  vo- 

luacatis 


II. 


P/iif.S. 

I  Ti.e  4.J. 

n     •  -    .  ^ 

11. 

...  .        y  .j. 

»4- 

Efm  f.4.j. 

40.41. 

.A^lor.f.^' 


DISPVTA7I0  PVBLICA  IV. 


Vnu.-r  73. 
Rof/j.ii.  {f. 

Exoii  j  1.  51. 

I.5«;;j.If. 


l.Tif».  1.  4. 

Afrt/.rj.57' 
X8. 


Gencf.  4.7 


1  Pf/  ? 
ler. 


runtaris  rcmi<no  .  qua;  pcrmirtio  dicitur, 
caquc  Juplczi  vai ,  qux  pcrminic  aliqttid 
pnrcllaci  cicaturx  raciooalis  doq  ciccum- 
fcr!'.icudo  3<5tum  lcgc ,  &  haice(loppo{ica 
voliiut  iri  <igni,a!ia ,  pcrmictic  aliquid 
porcntii- 5:  voluntati  crcaiuto:  ,  ooa  po- 
ocncio  impcdiincQCumcHicax>  &roppoai- 
turvoluntaci  placici  Sc  cfficaci 

LI  X_  QuarDcus  vult  facct  .- ,  i.Ji  .  clcr 
fevult  noo  proptcr  vllam  caufam  cxtrai- 
pfumpofitam  ,nuc  td  dccitra  vlliusadtusa 
crcatura  profcdli  confidcratioocm ,  fiuecx 
a^luscrcatui  j:  occafioac  fola ,  vcl  ob  piio- 
rcm  aliaro  caufam  ex  patcc  crcaturx  poH- 
tam,cuia$  d;(tiodliooisicfpcdudicitura- 
licjuod  opus  proprium  Uci»  aliquod  cxtia- 
ncutu  &  alicnum  opus  iplius  i  quod  etiam 
iignificaiilt  Ecclcfia  his  vcrbisj  O  Dcus> 
cuiuiyf  priucfl  mifcrcii  fcmpcr  &  parccic. 

L  X.  Diftinguunt  ctiam  nonuullt  vo- 
luntatcmDci  iu  antCLcdcntcm  &  confc- 
qucntcmiqua:  diftin^tio  rcfpc<flum  habct 
advnam  candciriquc  volitioiicm  fiuc  a- 
«ftioncm  ctcaturx  rattonalis ,  quam  fi  ante- 
ceJat  adus  voluntatisdiuinx  ,  voluntas 
aatcccdcDsdicirut,  fi  confcquatur  coufc- 
qucns.Vcrum  iHaantcccdeus,vcllcltJ«po- 
cius  quam  voluntas  diccn  ia  vidctuc. 

LXI.  Ab  ifVa  difliadVione  000  mul- 
cum  abccditjlccra.fcciuidum  quam  Dcus 
ncnnulla  vcllc  dicicur,  quaccnus  fccun- 
du-nD.uur.im  fuam  abfolucc  confidcrata 
bona  funt :  alia  ve^o  qaatcnus  fpci^atis  ct- 
iam  omnibuscircufnflaatiisappcccodaia- 
tclliguntur.| 

L  XII.  VuIrctiamDcusaliquain cau- 
nsantcccdcntibus  ,  hoccft,  qua  racione 
caufascurum  vult ,  iplafquc  ira  ordmar.  vt 
eflctf^us  (-xhiscourcqui,&'  fi  confcquan 
tur.Dcopcr  fcplaccrc  poninr.  Alia  noa 
tautum  in  caufts  fuis  ,  vcrum  euam  tn  fc- 
ipfis  vult  Cuicoin«idit  diflinv.1io  voluo- 
catis:oconditiOQaicm  &  ablolutam. 

LXIII.  Dcniquc  vulc  Dcusnonnulla* 
pcrfcaut  pcr  accidcns  .•  pci^fcqux  bona 
fuut  rimi)licitcr  &  rclatiuc;  pcr  accidcns 
qua:  ic rpc dlu  malafuut ,  attalia  boDaHbi  . 
contur.da  habent,  qua'  mjgisvult  quam  ' 
booarefpc^iua  illis  malis  oppofita  i.iic  j 


vulr  mala  pocnx ,  quia  niauulc  ordincm  lu- 
flitia;fcruati  inpunitioncqinm  -rnpUQi- 
tatcm  crcaturx  pcccatricis. 

I.  Ao  dux  volitioncs  Dct  alhrmatiue 
contrarisin  vnum  idcmquc  Sc  vniformc 
obic:ftum  tcodcrc  polTinc. 

1.  Aavoa  volitio  Dci  in  obiedlacoa- 
traria  tcodcrc  poiOc  »  problcmata  oobis 
funto. 

LXIV.  la  hoc  diuioz  naturz  rno- Thom.ii 
mcnto  conflderanda  vcniuot  illa  Dei  ac-  quxjl.i^i- 
cribuu,  quxipninScripturisfiue  proprie 
fiucHguratc  tribuuotur  lccundum  quan- 
damanalogiam  afFcdluum  &  vitcucum  mo- 
ralium  in  nobisiqualia  funt  Amor,Odium». 
Bonitas,Mifchcordia,  Dclidcciam,lrajlu» 
lbtia,&c. 

LXV.  Quxaffcftuum  analogiamha- 
bcnt ,  ad  duo  fumma gcncra  commodc  rc- 
fctri  poiruut ,  vt  vQum  fic corumjquospri- 
mosfiuc  ptxcipuos  appcllarc  poffumus; 
alcerum  dcriuatorumaprimis.  ProUA^.^l. 

L  X  V  I.  Primitiui  fiint  Amor ,  cui  op-  py^/ y, 
pofttumcftodium  ;  &  Bonit3S,&  hiscon-  i0an.y\6. 
ncxx  Gratia  ,  Bcnignitas&  Mifcricordia.      ,|  j,^^ 

L  X  VII.  Amor  cft  af}c<flus  vnionisin  fj^i,,,,  ^.^, 
Dco.cuius  obicda  funt  Dcus  ipfe&  bo-  £x.ech.xj. 
numluilitix  ,  Crcatura  &  fclicitas  illius. 
Od  lumeft  afFcflus  fcparationts  id  Dco,  Deut.tf.ifi 
cuius  obiciflura  cft  ioiuftitia  &  mifcria 
Crcaturx.    Cum  auicm  Dcus  prxcipuc  fy^.t.  j..^ 
amet  fc  &  bonum  iuftitix,  codemque  mo-  jtj^al.it.  j. 
mcDCoiniquitaccm  odiohabcac  ctcaturam  Deut.iS.i^ 
vcxo  ciufquc  bcatitatem  iccundario  amct, 
&iftomomcnto  mifcriaq:!  crcaturx  odio 
habcatihincfit ,  vccrcaturam  in  iniuftitia 
percinaciterperfcucrantem  odio  habcat  & 
amctmifcriam  illiiis 

L  X  V  1 1 1  Bonitas  cft  afTcaus  inDco  ^.^^.^.u. 
commuDicandiboourafunm.  Huius  pri-  c^^i.ji. 
mum  obicdtt.Tiadexrtacll  nihilum  .  & 
adco  occcflario  pnmum  ,  vnllo  fublato 
Dullaadcxt:a  communicatio  cHc  qucat. 
Hoius  bonitatis  progrdfus  primus  eftm  £/6,-'4«5^ 
crcaturam  q''         uiacft.  (crcundus  m 
crcatura qiu c... . . ..iii facit,adcr  inunican- 

duboniivlcra  rcmunctacioDc  promifTam, 
qui  vtcrq;  progrcifuscomode  Bci.  ^ 
nomincappciiaiipotcft  Tcrtius_^j,icims 

cft 


Hom.yj.    cilincrcatnrara  I  qyxpcccauit &coipro 
Ezec.  16.6  n^ifcn*  obnoxia  fada  cft ,  quj  Mifcncor- 
diadicirur ,  aJ^cvlus  ocnipc  rubucQicudi 
miicrotOiliil  olxflafltcpcccaro.Horcc  pto- 
orcllusita  boairad  attribuimus .  vciQtuca 
amori  Dcicrga  creacuras  fuas  quoquc  jd 
2x0.  j4  ^.  illis  pjftcsconccdamus. 
JRom.s  i.        LXIX.  Gratia  vidctur  bouicaci  &  a- 
,  /^47,.^. 7.  moncrga  crcaturas  ranqujm  proptium 
adiunAjimailiftcrcilccunduin  quum  Dcus 
affcdus  cll  adcommunicandum  fuum  bo- 
oumamandumqnc  crcarutas,  noncx  mc- 
ritoautdcbito  ,  ocquc  vt  ipil  Deoaliquid 
acccdat ,  fcd  vc  bcnc  fit  ilii.  cuibonum  cn- 
buitur.& quiamarur. 
P/.16.1,         L  X  X.  Affc(flus  orri  a  primis funt  fpc- 
cialcs ,  vtpotc  qui  non  circa  booum  &  ma« 
lum  in  communi.vctum  fpcciacim  circa  il- 
ludquaabfens  vcl  prxfcnsctl,  vcrfantur, 
hos  diAioguimus  cx  ao(lr.x  coniidciatio- 
uismodo  ,  quavclincoacupifcibili.vclin 
7/81.14.    ii^^^c^i^ili  aoalogiamaliquamhabcnc. 

LXXI.  IncoocupilcibiU.i.dcfidcrium 
Sc  quodiilioppofitumcd,  in^c  gaudium 
£/«4818.  ^<lolo>^cmconfideramus-  Dcftdcriumin 
DcopoDimus  atfcdum  obtincodi  opcra 
^j-^l  y  j     iuftitixcrcaturis  iatcllc(f>u  pra'ditis  pr.r- 
Itr.t.  9.     fcripra,&dandi  rcmuncrationispiarraium; 

huic  oppofitus  cil  ai^c(flus  »  fccundum 
qucm  cxccraturopcra  ioiuflitiz  &  rcma- 
ryi.fi.f.  ncrationisomilfioncm.  Gaudium cftalfc- 
Fjat.il.  14.  ^uscxrei  coAucnicotisprxfcncia ,  quaics 
(unt  t  fruirio  fui  ipHus ,  obcdicnria  crcatu- 
Trou  I  14.  ,  communicanobonitaiisipfius  ,  &  in- 
^  tcritus  rcbcllium>&  iiolbum  fuorum.  Do- 

Ctntf.6.6.  loi^illi  opponcuscilcx  inobcdicotia  crea- 
i#r.8.8 9.10.         nnfcriaciufdcmji:  occafionc  dara  a 
populofuo  blafphcmandi  nomcn  Dciin- 
ccr  Gcqtcs.huic  al^ois  cd  paeuitcntia,qux 
Dih  tl  aliud  c(l  io  Dco ,  ^  murario  volici  vcl 
fa(fli  proptcr  acjum  crcaturx  ranonalis. 
U«f/.)i.        L  X  X 1 1.  lo  itafcibili  fpcm  &  illam  op- 
pofitam  defpcranoacm,coafidcnriamquc 
Lne  j        *  '""^  pooimus ,  ne  mctu  quidem  cxclu- 
*      '^■foiqucmctiampcr  aothropopathiamDco 
nibutumlcgimus  ^pcscdattcotabooi  o- 
perisacreatura  dcbiti  &  pcr  giatiam  Dci 
prj>(Vabilis  cxpciifatio  >  qux  facilc  cum 
fradcau^Dciccrcacoacilianpoccd.  Dc- 


TACOBI  ARMINII 

fpcratio  cft  cx  pertioaci  malicia  crearura:  , 
abahcuarxa  vtcaDci  5c  obdurjcziu  rrialo,  ^ 
qux  poilcaquam  dcdoluic  per  cauccrium 
conktcncix  lourtum,  fc ipiam  pror 
dcdidic >  ad ccitatim  pattandani  im^ . 
ccmcmncm.  Confidcntiam  inDco  di 
mu$,qua  illciogcati  rpintubooum ama-  ^ 
tum4:  dciiJcracumprofcquitui         '  im  . 


prolcqi. —  .... 

cxolumamolitur  &  icpcllit.Irat.   lus 

dcpulfionjs  inDco  pccpunitioncm  Crca- 
tuixlcgcm  ipliustranigrcflx. quacrcaru-  ( 
xxiDfcitmalum  mifctix  pio  ioiui^tii3,& 
vinJidanilUmitdcbitamiibi.raDquamin-  '""•^O"-  - 
diccm  amoris  ergaiullitiam  ,  &odiia<l  t^'*  U 
ucrliispcccatuni.  Hxc  quum  vchcracas  ^J^-^}-  » 
cftjfuror  dicicur. 

L  XXIII.  HofccaffcausDcotribui- 
inusproptct  c/fc(^usuonnullos  ipfiusillis 
analogos  citra  vllam  pallioncm  ,  vtpoce 
iimplici  &  immutabilii  flc  citta  vlbmio-  t; 
ordiaatioacm  &  rcdxracionis  icpugaan- 
ciam,l"an(flccnim  vcrfacurcirca  omnia  vo-  '4- 
luDtatisfuaobic(fla.  Vlunf  vcro3£  cxcrci- "  • 
rium  Uloruminfinicx  Dci  fapicnti.r  fubii-  ^7« 
cimus ,  cuiuscflfiooulis  obic^um,  nK>- 
dum.fiocm  ,  circumltjucialquc  prxfigcre 
&  dcccincrc ,  vtri pixrdiquis  agcadi par- 
tcsfintconccdcDdx. 

LXXIV.  Quzin Dcoanaiogiam  ha- 
bcnt  virtutum  moralium ,  vclut raodera- 
triciumiilorum  adfcduum.funtpartimad 
omncs  afJiiflus  gcocralcs ,  vtiultitia;  par- 
timfpcciatim  nonnullos  conccrnunc  ,  vt 
paticocia ,  &  qux  irx  luar  &  poiaarua.  cx 
iramodciatiux. 

LXXV.  luilitia  cft  xrcroa  tc  con-Tf.x^.  - 
riaasia  Dco  voluotas  fuum  cuiquetri-  t' 
bucndi ••  Dco  ipfi  quodiplluscft 
lurxquodilhuscft.  Hanciad.. 
(fiisipfiuscoafidcramus.IadKftisomaibus  i. 
vcracitatcm  &  conftantiam  ,  in  prorailfif  14. 
fidelitatcm.  Fa^itotum  cft  duplcx,  difpofi-  Heh.6.io. 
^ua&rcmaocratiuai  illacrt,  fccuadum  17.18.' 
quara  Dcu$omniaiaa(flionibusruiscxla-  Pf.t^xi-'- 
picatiafuaadxquitatisabillavcl  prxfcxi- 2 
ptx vcImoDlhatxnorinamdifponit.  lfta./i/»t.i.  i  . 
cftpcrquam  Dcuscrcararx  fccundumo-         "  *' 
pusipfius  cx  padlo  curaipia4aixo  rcddit 
quod  ipfiusclU 

IXXVI. 


Ecic.it. ly 

MMt.tl.}}. 

&c. 

Lhc.1).(.j. 
8. 

Rom.  1.4  f. 
x.Fct.i  9. 

£yi.48.8.9. 


P/lOj.XO. 

P/jo.tf. 
Itre.if. 
loe/.i.Xf. 

P/lO|.Ij. 

»4. 


DISPVTATIO  PVBLICA 

LXXVl.  ^lientiaed.qua  boaiamati, 
dcridctacii  fpcrati  abfcntiam)  &malicxon 
prxicociam  colcraocer  fuScn:  parceas  pec- 
catotibus  •  tflmvt  ludiciamifericordix  & 
iuditix  fuxperillotcxequacur.tum  vccos 
ad  rcripifcentiampcr-iucac ,  vclconcuma- 
ces  zquius  &  grauius  puniac. 

LXXVFI.  Irz  &  pccDarum  modcratri- 
ces  ruac.loDgaoiHiius  *  mauruccudo  «faci- 
liti^ad  ignoiccndum,  Sc  clcmenua.  Lon- 
ganimitasfufpcndic  iram  »  ne  properccad 
dcpuKioncm  malifimulatquc  id  mcritum 
cccaturae  pollulaucnc.  ManfuccudiiKm  (i« 
uclcnicaccmadpcllamus,qa«  tcam  ccmpc 
rat,  nc  otmiaficmagaitudine,  iroonerc- 
fpondcat  iUiusgrauitasfcclcrummagnitu- 
diui.Facilitatcm  ad  ignofccndum  dicimus. 
qux  irx  modcratur  ,  nc  durec  ih  (ecutum 
pcccatocum  mcrito  couucnicotcr.ClcinC*- 
tiacd,  quamodcraiur  panasdcbttas  ,  vc 
grauiucc  dc  diucucnicicc  fuaiofctioresfinc 
mulcumpeccacimcrico  ,  &vircs  crcacuix 
QOB  exfupcrcnr. 

De  Potaitu  Dei. 


IV. 


i5y 


P/npf. 
Thren.i  n 
,8. 

P/ii  9- 
ter.lS.6. 


17» 


LXXVlIl.  PotcotixOcibominc.  noo 
pairiuapoceocia ,  qux  in  Dcumputum  a- 
£tum  cadcic  non  potcd-.ucqucadlus.quo 
Dcusiutus  ia  Icipfu  cxiucuix  ncccnicacc 
fcmperagir, intclligitur:  fcdpotcDfiaa<ni- 
ua.  qua  cxcrinfccusopcrati  poccll,&quan- 
do  vifum  cn.opcntur. 

LXXIX  lUamdcfcilbimus.qaod  (iCTicx 
facuUas.inicUc^u  &  -'oIuqcucc ordinc  po 
ftctiur  .  qua  l)  js  cxUbcrtate  voluotaiM 
fuae  extcinlccusopcraripotcd,  quxcunq, 
irbere  tcIIc  porclhS:  opcratur.  quxlibcit 
vulc  .  vnde  appircf  ,'otcotijm  dfc  vclui 
piincipium  evl.qurnsid  ,  quod  voluutas 
impcrattdiiigcntclciciuia,voljmusautcm 
impcditioncm  fub  opciauonc  compie- 
hcnfam. 

Povntiamgeoeiaudi  &  rpir&iidi  abhac 
cxcludtiims,  vtpocc  aaturaliccragcnirm  fc 
adinii.i. 

LXXX.  Mrofura  poccDttx  diuinx  cfl 
libcra  vuUintas  Dci  j  &  .idxquata  qiiidcm. 
Qj^idtiaidrni.uTcllc  pott.T:  Dcuu  Itbcic» 


idiplum  etiaftfaccrc  potcf^  .  Sc  quidqui^ 
facerepotcll,idipfumlibereTcllcpoccUidc 
quidquid  vellenonpoted  ,  id  quoquefa- 
cerc  ocqutt ,  6c  quod  non  faccrc  ,  id  quo- 
quenon  vcllc :  uccxcaurcm  quia  tcIIc,  Jfc 
nonfaceiequtanoo  veltc.  Facitcuimqas 
(acit^idcoquodvulc  tca  facere  ,  000  ncK 
quia  non  vulc:  non  concra.  Vndc  obicAunk 
poccutix  commodilfimc  cz  obicclo  libc- 
rz  ToluotatisDcicircunarcitbi  pocc(l,imc» 
&  dcbcc. 

LXXXI.  Ecquidcm  hoc  padlo.  Quitm 
Toluotaslibcia  luoiutur  Toluocacciccua- 
dummodum  nacurx  fchabencci  8c  vtca- 
qucinccllcdum  habeac  pravuium  ,  qui  t> 
na  cum  Toluntatc  ciTcDtiam  ipfain  Dei  pr* 
fundamcnto  babct  i  atquc  htac  illa  taa- 
cumhbcre  podic  Tcllc  Dcus  ,  qux  cflcn- 
cix  ipfius  ic  nacuult  Toluncati  non  fuoi 
cootijiia  ,  inccllc£luquc  ipfius  canquam 
cntia  8c  vcia  compichcndt  poflTuoc  i  lequi» 
cuitUafoIa  DcompolTc  ,  imo&omota; 
quum  folis  tllis  addiidta  lic  votuntas  li- 
bcra  ,  &proptcrca  ctiam  potcQtiaDei. 
Quumque  ilU  talia  fola  (ioc  limpticiccr 
&  abfofacc  poflibilia  ,  rcliqua  omnia 
impoflibilia  ,  merito  Dcus  dicitur  faceie^''^  '  ]?"^* 
poHcomnia  pofllbilia.    Quomodoenim  18.17. 
:ns,Tcrum,bonumcireponir »  quod eius  •M^r.i^.j^. 
cilcocix  &  voluncaci  nacurali  e(t  coocra- 
fium.incelleAuiquci/icomptchcnlibilel 

LXXXtl.  Et  hxc  quidemtcapofica  0« 
mnibusin  coofcirofunc,  genciacimqucia 
1  holis  impoflibiliadcfcriountucquxco- 
' raditflioQcm  imphcauc.  At  in  Ipccie  qux- 
.  itur.quxnam  illa  fint.Nos  Don  nulla  refc-  ^^c.i.ly. 
rcmos.DcusDcumaltum  faccre  uon  po>  '/•'•f-f- 
ten,Donmucaii,Donpcccare,  noamcQci- 
ri,noa^riicccc  vc  aliquid  fimul  fit  fic  noD  t.^^w  i-rt' 
fic,fucrui&  noD  fuerit,  futurum  fir,  &  non 
fit  ^cuium,TC  hoc  fic  &  non  fic  hucvc  hoc 
iit  &  concianum cius  ,  viaccidcnsfitfinc 
fubtc6lo.YC  fubdantia mutctur  ia  fubflaa- 
tiam  pixexi(lcacem,paDis  io  coipus  Chii- 
(li,vccorpusficTbi^ue  ,  acque  hxcquMm 
dicimus,  D  opotcDiixipfias  iniuiiam  faci- 
mus.lcd  DC  elfcniix,  mccUc^lui ,  Toluotaii        ^  ^ 
ipfmsiDdignatribuaniuicauemus.  pj7  ',' 

LXXXni Pocencia Dci cf  iofiniu, n5  ^^®' 
A«  taa. 


i%6  lACOBI 

t.iptum  qiiia  ofnnia  poffibilla  potcft  .  quz 
futit  innumcrji.jdco  vt  non  pofluit  fot  nu- 
mcraiiquin  polTint  plura  :  icdctiam  ouia 
illircfifti  nrquit.  Omniacnimcrcataabil- 
la  tanquam  a  principio  cfficicntc  pcodcnt. 
tum  incHc.vt  ioquuntur ,  tum  in  confcrua- 
liivndc  mcrico  ifli  omnipotcntia  ccibuitur. 
lAXXlV.    Quum  mcnfura  potcntiz 
K0m.4.  lo.  ^'^^  fit  voluDtaslibcra  iplius ,  &  Dcusid- 
j,^  eoaliquid  faciatquia  idfacere  velit ,  oon 

l/4r.8.i.  potcftcxomDipoteotia  Dci  coodudi  ali- 
/.«r.i.i^.io  S*^'*^  fucurum  ,  oifi  cooftct  dc  voluntatc 


ir/Tr.j.9. 
Mat.if,.  fj. 
Rom  9.1^. 
Fhil.f.it. 


Ro  ?.l7.l8. 


i.Tim.  6.1S 


Gf».i7.r. 
T.xod  e.y 
JP/!fo.io. 


i.Cor.^.7' 
Jli^. ij.it. 
19. 

i..Cor.y\i. 

x.PrM.4» 
f.x8. 

i.7*/w.l.ll. 


Dci.  Dciliaaatcmficonftct,  ccrtumcftid 
forc  quod  facere  illc  volucrit.etiamfi  mcn- 
licteaturx  ficri  nonpoflc  vidcatut :  atquc 
hiclocunihabct.meotcmcaptiuaadamcf- 
fic  fub  fidci  obfcquium. 

LXXXV.  Diftinaio  porcntix  ioabfo- 
lutara  &ordinariam  fiue  aif^ualcm  ,  noa 
ram  rcfpcdum  habcrad  illam  quara  ad  to- 
lunratcm,quapotentiavtitur  ad  uoonulla 
facienda  ,  quuraea  vri  vult  i  non  vticur, 
quando  non  vult;  licctca  vti  poflct ,  fi  vcl 
lcr.ic  fi  vtctctur,multaplura  faccrcr  pcril 
bm,quamfac<r. 

LXXXVL  Omniporentia  Dci  nulli  rci 
creacz  commuoicariporcft. 

De  Ptrfe^tone  Dei. 

LXXXVII.  Ex  horum  omnium  ,  cum 
modo  fupctcmincotix  confidcratorum, 
(tmplici&  iofioitocomplcxucxiftit  pcrfc 
£1(0  Dci:  oon  illa  qaa  fiogiila  habct  pcrfc 
dtiflimc,  oam  hoc  fimplicjtas  &  lufinitas 
pixftitciuot,  fedqua  oraoia  habct  ,  qux 
pcrfcdioDcm  aliquam  notant ,  pcrfcdil- 
'       ■  itcftquc  iila  non  incommodc  dc- ' 

 jiiod  lit  iuterminabilis  tota  hraul  & 

pcifciU  cfleotix  &  vitx  poflcflio. 

LXXXVHL  HxcpcifiraioDci  o- 
mnuKn  crcatutarum  pcrfc^tioocm  infioite 
rxccdit,&  quidcmtriplici  nominc.Omnia 
cntmhabct,  modo  pcrtcdtiflimo  fcoona- 
liundc.Ctcarufx  autcm  quam  habcnt  per- 
fc£iionem,a Dco  habcnt ,  adumbratam  ad 
atchctypumillius  :  alix  aliis  maiorem  & 
quo  maiorem  co  fiioc  Dco  fimilioccs  & 
propinquiorcs. 

LXXXIX.  £z  liacpcrfcdlioBcmcdkiD- 


ARMINII 

tcaliquo  ado  DcilQfcroocTiftitBcaiitu 
docius  ,  &  mc^iaotealiquo  rcfpe^ucius 
.id  cxiia,Gloiia  ipfius. 

De  Bedtitate  Dei. 

XC.  Bcatirascftpcr  a<flam  inrcllc^las, 
ao  ctiam  voluotatis  ?  itaquidcm  oos  arbi- 
tramur  ,  &  fic  illam  dclincamus ;  quod  fic 
Adius  vitxDci.quo  illc  pcifcdliooc  fua  per 
intcllcclumplcnccognita.&  pcr  voluota- 
tem  fummeamatafruiturcumacqaicfcca» 
tiain  eadem. 

XCI.  Dci  bcatirado  itaipfi  propriacfl, 
vtnulli  ctcaturz  comraumcari  poflit.  £(l 
tamco  ipfc  crcaturarum  intcllc(flu  prxdica- 
rum  bonum  bcaciticum  rarionc  obicdi ,  8c 
ci^edloraAusin  obicdlum  rcnJcocis  ,  iit- 
quecodcmakquicfccotis:  Ex  quibusbea- 
titudo  crcaiurxconftac. 

XCIi.  Gloriacft  a  pcrfcAiooc  cum  re- 
fpcduadcxcra,  &  ficaliquomodo  detcri- 
bi  poteft.quod  fit  Exccllcntia  Det  fupia  o- 
mnia.  H.inc  Dcus  aflibus  cxrcrnis  v.iric 
manifcftam  fccic. 

XCIII.  Modi  autcm  manifci^atioois 
duopotiflimuminScripturis  oobts  dccja- 
raotur,  vouspcrlurainis  fplcndorifquc io- 
ufitati  c/fijlgeotiam ,  vcl  pcr  oppoficam  illi 
dcofam  tcncbrofiratcm.  Altcrpcrprodu- 
dioncm  operum  pcrfcdioni  cius  &  Ez- 
ccllcntix  conucnicntium.  Huius  autcm 
prolixiorc  difquificionc  fupcrfedcoces , 
Dcum  gloriz  ardentibus  voris  fupplices 
rogcraus  >   vtquum  nosadgloriamfuam 

Iformauciit ,  inftramcnta  gloiixfuxiocec 
homincsilluftrandx  magis  ra3<;ifqifacere 
dignetur  ,  pcrlcfum  ChriftumDominum 
noftrum.fplcodorcmglotM:  ,  &ch3raflt:~ 
rcmhypoftafeos,Amco. 


Ctr. 
i.C 


Rom.  I.XJ. 


Ex 

Pf.19.1. 

IcMf:  ■ 


THESIS  V. 
Do 

PeJcfonaParris  &  Filii. 

Rf^.PiTRo  De  La  Fite. 
I.  rjAfns  nomcQ  hic  noo  us,  G^i^.fi. 


I 


L  proutaliquaBdo  io  Scn^..  lu  uur, 

xcfpe- 


xe(peAu  adoptioDis,rccundum  quam  fide- 
lcs  in  Filios  Gbi  adopcauu  Dcus;  ncque  rc- 
rpci^u  crcationis  rcrum  ,  fecundum  cjuam 
ip{a  cTiam  Otnciliras  Dcum  Pacrcm  nouici 
&  appcllauici  lcdhoc  oommc  ngnificamus 
Deum  fccundumrclatiolicm  quam  habec 
ad  f ilium  fuum  vaigenicumi  6c  proriiuni, 
qui efl Dominus  nodci  Icfus  Curifcus ,  & 
iicdcrcnbimus:Qu.od  lit  prmu  PcrfonaiQ 
Sacrofsncla  Trinicatc  ,  (]uz  Scrmoocm 
ruum.quiPiliuscioscAjCxfc  gcouir  abx- 
teroo  ,  dtuiniutcra  fuam  ilii  cominuni- 
cando. 

II.  Pctfoaam  efledicimus,nonquavox 
illa  apcrfooandoditfla  c(l .  Sc  alccrius  re- 
prxfcncacioncm  oocac .  fcd  qua  dcfinicur 
iubfillccsmdiuiduum,  iacommunicabilc. 
naturz  viucatit.iotcUigeD«s,volentis,po^ 
tcncis.agcntis  ;  quxfioguIaPacri  Domiai 
ooflri  Icfu  Chiiltt  in  Sciipcuris  (acris  cri- 
buuatur.  Subftftcatia  ;  quicd  .  qui  crac, 
&qui  veocurus  cfl.  Vica  i  ficur  me  midc 
viucosPaccr.  Incclligeotia  ;  Oprofundas- 
diuicias>cum  fapicatix  ,  cum  cogoitioais 
Dei.Voiuntas;  Hxc  cft  volutas  Pacris.  Po- 
tcntiajTua  cft  potcntia ,  6  Patct.  Adioj 
Pacetmeusvfqucadhucopcracur.  Dc  vo- 
cibus  ooQ  cooccndimus.Illa  calia  Pcrfonx 
Domiac  comprchcodimusiqux  cum  Pacti 
coDUcniaac,  Pctlboxoomea  illi  dcoegari 
iurc  nequic. 

III.  rctfonam  dicimus  io  SS.  Trioica 
te.idcftdiuinam.quodtantuodcm  nobis  j 
valct,  atqucfi  Dcum  dicctcmus.  Q_^an- 
quamcnim  Patiis  Dcitas  aplcrifquc  ,  qui 
f  iliiindubium  TOcarunc>agaicaiuic  {  ta- 
mcnabillisncgaca eft,  qui  Dcum  V. Tc- 
ftam.  alium  fuMrcdixcrunc,quam  Noui,& 
Pacrcm  IcfusChr>ftialium  acrcacorccocii 
&  rerrx  elTc  afHrmarunt.  Hifcc  oppooi- 
rousdiftum  Chrifti:  ConHccortibi  Pater. 

i*/^  J4.  Dominccocli &tctrx.  lliis  hoo  altcrum 
ciufdcm  Chrifti :  Patet  illcmcus  cft,  qui 
mc  glorificat,  quem  vos dicicis  Dcum  vc- 
ftrumcQc.  Vcnfquc  nmulillud  coctus  Ec- 
clcfix  Hicrofulyniicaox :  Tucs  Dcus ,  qui 
(ecifti  coclum ,  &:  ccrram >  marc ,  &  omnia 
quxincisfunc  :  Qui  pcrosDauidpucii 
iuidixifti,&c.£cpaiiIopoft  :  CoaAi  funt 


DISPVTATIO  PVBLICA    V.  187 

verc  aduerfus  fan^umFiliuai  tuum  lefum, 

qucm  vnxifti. 

IV.  Primam pooimus  in  SS.  Triniiate:  Ma/.tS.ip. 
licenim  docuit  nos  Chriftus  ,  iubcnsba- 
ptizarc  io  aomioc  Patris,&  Filii,&  Spiricus 
S.  flc  primam  oon  tcmporis,  fed  ordiois  ra- 
tioDcqui ordo  fiindamcatum  habct  in  ca» 
quod  Patcr  fonscft  &  origo  totius  diuiat- 


Jlfoe.1.4. 

Ro/tJ. il.l). 
M»t.  6.iy 


catis,  &  Filiiipfiuspriucipium  >  &caufa> 
quod  ipia  Pattis  voz  fignificat.  Hocpu 
anciquiras  illuilrarc  conaca  cft  fimilicudi- 
nc  fontis  &  riui ,  Solis  &  radii  .  mcntis  & 
cacioois  >  radicts  dc  fruricis  >  &  fimihhus. 
Hac  dccaula  Pacerdicicur«>^«7«(,iIIique 
au£boricas,x!zri^»>i»,i4«;K^  a  Pacribus  tiibui- 
tur.Hincetiameft  quod  Dcinomcnixpe 
PatriinSctipcuris  pcculuritcr, 
;^/u<'tribuatur. 

V.  GcDcrationcin  aiUuam  illi  ctibui- 
mus  >  eciam  voce  racns  comprcheniami 
cuius  modum  &  racioucm  lubcnces  face- 
murnos  ignorare.  Accamcn,  cum  omuts 
gcncraciopropriedi(!iafiac  per  communi- 
catioitem  eiufdem  oaturai  ,  quam  habcc 
qui  gencracredc  dicimus  Pacrcm  ex  fc  ge- 
nuifl:  Uilium  communicaodo  illi  Dcica- 
tcmfuam,quqnacura  ipfiuscft.Principium 
crgo ,  quodgcocracPatercft .  priacipium 
quogcncracioperagicur.natura  cft.  Vndc 
pcilbuagigacrc&gigQidicitut.Acnacura 
ncqucgigncrc ,  nequcgigni  ,fcd  commu- 
oicari.  Quxcommunicaciorc(flc  incclle- 
da  caifam  (acic  obicdlioncm  Antitrinira- 
riorum  CaihoUcis  quateroiMCcm  impin* 


i;«t6.a  7. 


scncium. 


VI.  Ab  xccrno  genuiife  dicimus  ,  quia 
oec  ance  Dcus  Icfus  Chriili,  quam  Paccr  e- 
ius,  ncque  aore  Dcus  iimpliciccr  ,  quam 
ciufdcin.Vccoim  mcnccm  ,  quxfic  abfquc  loh.i.t.t. 
rationc,  fingcrc  non  poiTumus ,  ica  Dcum 
animoconcipcrc  ,  quiiitabfquc  Sermonc 
fuo.ncfasdicimus.  Acccdic  cx  fcnccncia 
(au5lx  vccuftatis  ,  &  CacholicxEcclciix, 

quod  cum  gencracio  ifta  fit  operacio  incct- 
na,&adincra,eti3mabxccrnofit:  Tales  e- 
aim  Qpcracioncsomncsxtcrnx  >  nifimu- 
tationi  Dcumobooxiura  ftatucrcvelimus. 

VII.  Hacflcnus  dc  Patre.  Filius  crt  pei;.  Af^/.it.iy. 
fona  fecuda  io  SS.  Trinitacc,  Sermo  Pauis>  hh.ui. 

Aa    1  ab 


tSS 


lAC.  ARMINII 


7.i«.T.J. 

Efhe 


lah.i.l. 

Ioh.6.l-j. 

Mmr.u.j. 
loh.^.iU 
Phil.y  1 1. 
lch.f.17. 


loh  M, 
Rom  9.f. 
x.Tim.y\€ 
Htb.l.^. 
Ttt.i  ij. 
Rjffi.t  j. 
Uh.i.\%. 
.1».  7.14. 
-  f 1$.  t6. 
» Or.t.t. 
"f *f  J- 


abxccroo  aPatregeDicus  >  &  egrefTaspei 
communicationcm  ciuidem  Dciutis,qui 
Patet  babet nne  otigioc  Dicimus eoim  il- 
!umnoopcrcreatiooem:Omoueoim  per 
illumcreatafuor.quzcuoque  creata  ruot: 
Ncqucpcradoptionem  Fiiium  fiiftam  ef- 
(e;  Omocs  caiminilloadoptatirumusired 
pcr  gcoeratioocm  a  Paire  cgrcfTum  efTc: 
Nonpcrcrcatioocm  ez  ood  tncibus.fiue 
cxiocreatis  Elcmcticis  i  oooper  adopcio- 
i)em,quanpriusfucritaJiquidaliud*  quam 
Filius:  hoc  coim  oonicQ  illi  primum,  &  ia- 
tima;  naturx  ngoiBcatiuum  cAifcd  pec  gc- 
■eratioocin  ,  vc  filium  oatura  parttcipcm 
CotiusdiumiuiisPatcrox. 

VIII  Pcrfooam  dicimus  Filium ,  cadcm 
figoificauooe  ,  qua  dc  Pacrciilam  voccm 
prxdicauimus  aocca.  Elleaimrubfidcns 
indiuiduum  ,  iocommuoicabile  ,  diccntc 
loanne ;  Scrmo  crat  in  priacipio ,  Ec ,  !>cr- 
mocracapud  Dcum.Naturx  viucnci5:Ego 
viuopropcer Pacrcm.  locclligcotis : Filius 
quiclltnnnu  Pacriscoanauic  oobis.  Vo- 
lcntisiEtcuicunquc  voiurrit  Filius  rcuc- 
lare.Iu  AcFilius  quos  vult  vioificat.Potco- 
lis :  Pio  cfficacitatc  qua  potcA  /ibi  omoia 
Ibbiiccrc.Agcotis:  Eccgo  opcror. 

IX.  Pccrooamio  SS.  TnoKaccboc  eft, 
diuinam,&  Deum  dicrmus,quodcum  Oi- 
chodoxaaociquicaic  quacuor  argumcoto- 
rumcIj(IibusdifliD<l>isproban)us.  i.aao- 
RiiQibus,quibusadpclUcur  m  Sciip.  i.  ab 
atcribucisdiuiDistquxiiliadrcribic  Scrip.j. 
ab  opciibus ,  qux  ab  illo  produdacoarrac 
■Scripcura.  4.  Excollaciooe  locorumScri 
pcurx.qux  in  vcteriTeftamcoto  dc  Patre 
prolata,in  NoDo,FilioaHpropriantur. 

X.  Ex  Dommibusqux  illiioScript  tri- 
buuotur  idpaccc,  i.  quia  Dcusadpdlatur, 
&  oooatttibuciue  caotum,  vt»  SctmocA 
D«^:  QuicA  Dcusbciiedidlus  infccub. 
fcd  cttam  lubic^uc :  Dcus  maoifcUatus  io 
caroc.O DcuSiDcus cuustc  voxic  olco lc- 
titix:  Imo  &  magous  Dcus.  t.  Filii  voz 
tdem  cuincic ,  prxfertim  quatenus  illi  tfla 
propric  &  voicc  compcttr  ,  iuxca  id  quod 
dicicurproprias,  &  TQigcoicus  FiliusDci: 
quas  voccstaotuodcm  vatcredicimus,ac  fi 
oaturaliseiref  appcllaius.  j.  Qma  vocatur 


Rcx  Rcgum,  &  Domious  Dominjntium. 
Iccm  DomiQUSgloitx.  Qux  oomioalon-* 
ge  fottiBS  cuiocuDt  quod  volumus .  cam 
V.TSctipcuris  coofcrancur.vbi  cadcmilll* 
qui  Ichouah  diciiur>  attribuuotur.  4.  Ex 
oomioe  ^oyti  pia  aotiquitas  idcm  adflru- 
zic.quodfcrmoocm)r0i^«^i(^»  Sc  propria 
fubfilleotia  catcoccm  rigoificirc  000  po- 
tcfl,propccr  ca  qux  illi  in  Sciipturis  tribu- 
untur :  Dicitur  cuim  fuiOc  in  ptiocipio ;  8t 
fuille  apudDeum:  fidcDcus:  EcpcriUum 
creataeirc  omoia,&c. 

XI.  Accnbuca  Dci  cflcntialia  Filio  Dei  ''^-M-iJ. 
uibucain  Script.  hoceciam  declaraocpla»  ^P^-S-ty. 
niflimc.  1.  Immcoricas:Patcr,  &cgoadil-  xUc 
ium  Ycoicmus  &.  maofioncm  apud  illum 
ticicmus.  VtChuAusiohabicccpet  fidem  -^/*.«.n.(^ 
iocordibus  vcdris.  figo  vobifcum  fumad  ^ 
coDfummaciooemfccuh.  a.  i£ccroicas:In  ^^h.t.UM 
priocipiocracSermo.     Egofum«,&  m,  ^^'^J.ii. 
primus&nouiirimus.  j.  Immutabilius: 

1  u  autem  Domioc  peimaocs  i  Tu  idem  xtjy. 
cs  acaonitui  Qoodcfacicut.  4.  Oranifci- 
cotia  ctiam  iUi  tribuitui  :i'crucacur  cnim  re-  f-^)' 
OCS&  coida:  Nouic  omoia.  Videc  cogiu-  •^/••5  ^l» 
tioocs  Phaiifxotum.  j.  Omoipoccotia: 
Pro  clficacitate  qua  potcft  fibi  lubiicerc 
omoia.  Cuiautcm  propiia  Dct  cflcotialia 
tribuuutur,tlh  diuioaoacuraadiroi  oeqoir« 
accacooiradidtioncm.  Maicflas  dcntque 
6i  gloria  pacri  xqualis  illi  compccic :  Vt  o~ 
moeshonorcot  FiIium,ficuchoDoraDcPa- 
trem.Scflbri  chrooi  &  Agoo  bcocdidlio,flc 
hoDor,  & gloria.  &  tobur j io fecula  fecu- 
lonim. 

XII.  Operadiuioaidemadilrauncquae  ^ 
ipfi  cribuuntur.  i.  Rerum  omnium  crc«-  '^' 
tio  :  Omoia  pcr  ipfum  fafta  fuoc.    Per  ^  c#r  V< 


quem,&  niuodum  ,  fcufccula  coodidit.  j;^^^ 
VousDomiousIcfuspcrquemomoia.  At  '  l'* 
qux  omnia?  Eadcm  omnia  ,  quxcxPa- 
crc  cflcdicuocur.  t.  Rcrumomniumcoo' 
lcruatio  :  SuAiocns  omnia  vecbo  potcore: 
Paccrmeus  vlqucadhucopcratut ,  &cgo 
opcror.  j.  Miiaculoium  pattatio :  Qux /«/rj^.i^, 
opcratuscftpciSpiritumluum  i  quifp^ri^ 
tusa ChriRoacccpilfcdicicurca ,  pcrqas 
giorificacuruscft «.  hrittum.  Inquopi«jtc- 
dus  prxdtcaujc  ipixitib.  ol*.m  iDitnoriger  is. 

Qui 


DISPVTAT.  P 

gl#l^.j.j5.  QS' 5p"'"'« i«  proprius cft CKrifto.vt A- 
pouoli  miracula  cdcic  dicanturio  aomi- 
ne,&virtatc  Chrifti.  4.  Addaotor  opcra 
ad  faluarioDcm  Ecclcfizpcrtiocniia^qoa; 
ab  co,qui  purus  homo  cA^patran  non  pof- 
faot. 

Xni.  Quarrum  argumeatorum  cla0em 
Bobis  fuppcditat  collatio  locorum  ,  qux 
in  V.Tcft.tribuuncur  Dco,qui  Ichouamfe 
appcUat .  &  io  Nouo  Fiiio  Dci  Domino 
Bofh;oIcfuChrilloattribuunturiquorom, 
quia  Dumcrus  ingcos  cft,rccintioncproli- 
ziorc  fupcifcdcDccs  pauca  cx  mulcis  pro- 
Numxi.6.  (eremus : Nam.ii.Dicitui  populusloquu- 
i.Cor.  10     tuscontTaDominum,&  periiirc  abigniiis 
ferpcntibus.  i.  Cor.  10.  mquic  Apoftolus: 
T^ctcnccfnusChiiftum.fuuiqmdam  co- 
Tum  tentauctunc  &  pcricrunt  a  Setpcati- 
ff.6i.x9.     busLocum  Pfalm.^g  dcDciafccafuioal- 
Eph.4.i.     tum, Apoftolus  Ejhef  ^.de  Chnfto  ioter- 
P/ioz.  itf.  prccacur.QuodPlal.ioi.de veroDeodici- 
Heb.i.\o.    tai,in  Hcb.i.Chijftoaccommodatur.  Vi- 
Efa.6.f.      fioDcm  Efjircap.^.dcfcripcamiDtcrpreta- 
loh.ii.^o.  tutIohaD.Euaog.cap.ii.de  vinoDcgloriae 
£/«.8.14.     Chrifti.  Efai.S.Ichouadicitur  futurus  <lo- 
Lmc.x.i^.    mibuslfraelin  laqucum,  &  olfeadiculum. 
Rom.^.ll.    Et  Simeon  Lucx,  i.Paulus  Rom.9.1  Pet.i. 
x  Ftt.x.6.    dicuDt  Chriftum  pofitum  cflc  in  ruioam 
multotum.in  lapidem  ofrco/ionis,  Sc  pe- 
tram  fcandali  infidelibtts  «  6c  immori- 
^cris. 

Mm.  1S.X9      XIV.  PcrfoDamfecuDdam  dicimus,iux- 
taordincm  nobisa  Chrifto  mooftracum. 
FihuscnimcftaPacre  ,  vt-potcaquoexi- 
Joh6.tf.     **»ircdicicur.  Filius viuii  proptcr  Paticm, 
loh  f.ij.      ^  Patcr  dcdic  Filio  haberc  vicam  iofcipfo. 
loh.i.iS.  f'ha$iDtclligicaPatrc,qoiaPatcrdcmon- 
Uhi.il.      '^raiFilioopcra.quaripfifacit,  &quxFi- 
lius  vidic  apud  Paticm  in  /iou  cius  cxilUns 
illa  teftaiuf ,  8c  cftarrat  nobis.  Filius  opcu 
turaPatre,  quiaFiliusafcmetipfononpo- 
ceft  opciaii  ,  DiH  vidcrit  Paircm  opcrao- 
rem.ficfihusa  fcipfonon  lo^uitur,rcd  Pa- 
l^h.j.if.     ter,quiioipfo  maaet.facnopcra.  Quatct- 
I«iki9.i4.    iamcaulaeft,  quo<l  FiUas  iaicmcntoo 
loh  17.7.     mnia  ad  Patrcm,  tanquam  ad  illum  a  quo 
fhil.x.t.     ipfcomnia.quxhabcr.acccpciit,  rcfciai: 
&  cum  informa  Dei  cflct.  rapinam  nun 
^iuciit  cflcxqualcm  Dco,fcdcxiaaniUe- 


VBLICA  IV.  it9 

rit  fe  forma  Icrui  accepta.  Parriqi  olicdicBC 
fadusfitad  moitcm  vfqaecrucis. 

XV.  Ab  xtcroo  autem  jgeniraro  dici-  , 
mu$.  I.  quia  cgrcflus  eius  a  diebus  fecuh  J-** 
cft,&  cgrcfliis,quicftcxPatr«i  qucmfi 

quis  de  alio,  quam  gcncrationis,  iotcrprc» 
tari  volet ,  neccflccft  vtiftumgcoeratio* 
niscgrcflum  poftcriorcfaciat,  &  Hcquo- 
que  gcncratioois  xierDitatcm  ftabiliac. 
i.quia  ,  cum  Filius  xcernus  fic ,  vcantc 
mooftrauimus .  Sc  non  aotc  fucrit  quam 
Filius  cfli:t.  Filioaufcm  compctat  gcncia- 
ri,  hincicdcillumabxtcrDogcaivumcire 
dicimus.  ).QuumA«v^ioprincipiofue- 
ric apud  Paccem ,  neceflc eft, nifi  coUarera-  loh.i.h^. 
lem  Patri  AeV*»  ftatucre velimus,vt&  m 
principio  fucrit  a  Patrc,&  quidcm  prius 
fccuodum nacurx ordi nem a  1'atre ,  qoam 
apud  Patrcm.  Ac  a  Pacre  non  cft ,  nifi  fe- 
cundum  modum  generacioois  i  fccosalio 
modo  a  Patre  Aay^'  crit,alio  Filius ,  quod 
impiogit  in  ipfius  Filiixtcrnitaccmancci 
nobisadftru^am.  £rgo  Aoy^geocracus 
abartcroo. 

XVI.  Ex  hifce  pofiris  videmus  ioter  fhil.x.t, 
Pacrcm ,  &  Filium  conuenienuam  efle ,  & 
diftinAtoncm.  CooucDicDciam.  racione 

vnius  ciufdcmquc  oacurx  ic  cireocix ,  fc- 

cundum  quam  Filius  in  forma  Dci  efli:  di- 

cicur ,  Patrique  aequalis ,  tc  luxta  N  iccax 

Synodi  decrctum  «^•irVii^  Pacri  ,  non 

tfd.ttiTi^i  quia  comfaracio  tcium  in  cf- 

fencia ,  oon  ad  fimilicu^incm  vcl  diflimili- 

cudiocm ,  fcd  ad  paricacem ,  vel  imparica- 

ccm  icfeicoda  cft,  iuxcaipfamrcrumna- 

tufam,&  vcritatem  DUlin(ftioDcm  fccun- 

dum  modum  cxiftcndi  vel  fubfiftendi> 

quo  vicrqi  habct  diuinitatcm  >  Paicr  cnim 

ilIamhabctanullo.FiliusaPatrefibicom-  joAn.io.io. 

muoicacamifccundum illam, Filius vonm  j,^^  j^,^ 

cum  Patre  dicitai,  kcund«mhaDc«alius 

a  PatrclccaDdum  vtramque verof iUus  &  Hawi.g.j.ir. 

Patcr  ad  dilcdos  fuos  vcoirc, & manjfio-  i00n.i$.xo» 

aem  apud  ipfos  faccre  pcr  iDhabicaotcmia 

us  Spiritum  vtnufque  •  quem  Filiuf  illit 

mittita Patre.  CuioscommunioQcmoo- 

bisquoq:  Dcus  DominiDofttilcfuLhii- 

fti  ,  PaicromDiscoDfolatioDisclargiridi- 

gaciur,io  FiUo  ditcdlionis  fjx:  Amen. 

Aa    }  THfi. 


THESIS  VI. 

SpirituSiHcbo. 

Rijp.  Iacobo  Mahotio. 

Cum  (U  Deo  Tatrc  &  Ttlio  pncedente 
dtfputatiotie  traiiatum  fit  yreqtdrit  ordo 
vt  de  Spiritu  SmicIo  nunc  agamm. 


1.      Piritus  vox  fignificat  primo ,  propric 
O  &  adxquatc  ,  rcm  adu  primo  &  cf- 
fcaiiarubtilirtimam,&  limplci(Timam,a(flu 
/ffiw.j.?.     vcrci  fccundo  &  cHicacia  maximc  adi- 
pyi/.i0  4.4-  uam,  hoccft,  potcntcm  &  aduofam.vntlc 
Ltic.i.}S.    etiamaccjdit  vcdiftindc  &  oppofitc  acci- 
i,  Re^.  1. 9.  piatur,  nunc pro  vi  &  poicntia  pcrfc  fubfi- 
ftcnic&h)poftatica,nuncpro  vialicuitci 
fccundum  modum  quaUtatisvclproprie- 
tatis  inhzrcntc.  Porcntixfubriftcnti  vox 
illa  ptius  &  proprii  corapctiti  inhxrcnti 
poftcrius  tc  pcr  traDslauiiam  communi- 
catioaem. 

^  11.  Dcovcr&imprimis&vcrinimi  tti- 

ToAtt.  4.14.  jjyjjyf  ^jum  quia  fccundum  circaciam  a- 
^us  puruscft  &nmpUci(nmus,tumquia 
fccundum  cfticaciam  maiim^aftiuuscft, 
ad  agcndum  prompnnimus  &  potcntini 
mus,  hoccft,  primum  Sc  fummum  Ens, 
primumque&lummamageas.  Singulari 
vcr6  propiictatc  tribuitur  vtrtuti  hypo 
Efa.  63.io.ftatica:,qux  in  Uco  cft.&  quidem  &pc 
18.  cum  additamento ,  Spiritus  elohim,  Spiri- 
Lue.ii.i9.  ««s Ichouz , S^iritus Sandus : quo fignifi- 
catut  hunc  cflc , pcr  qucm  Dcus  Patcr  & 
Fihus  omnia  10  coclo  tc  in  tcrra  opcrantur 
cumquc  non  modo  in  fe  fanfibum  ciTc ,  fcd 
tc  fanftificatorem  otnnium,  qux  vllo  mo- 
do  Qnfta funt  &  dicuntur.  Dc  Spiritu hac 
poftrcma  (Ignihcanonc  acccptonuncno- 
bisfctmocit. 

III.  Qucm  nobis  non  dcfinitcici  cnim 
nefas  cft.fcd  dcfttibcrc  aliquo  modofc- 
cundum  Sciipturam  hac  ratiouc  hccat, 
7p/i».M  i6.  quod  fit  pcrfoija  ro  Cicrofan£la& iodiui- 
>.C  i.ioJi.duaT"oitatcfubfiftcnsordiuctcttia,qua: 


lACOBI  ARMINII 

aPatrccmanaC,  &aFiliomittittir,&pro-  c 
Jtcrea  Spiritusab vtroauc  proccdcns  &  fc-  pfM^^.^, 
cunJum  h)  poftafin  diiiini^as  ab  vtro4ae» 
iofinitus ,  xteraus ,  immcnfus,  &  ciufdcoi 
cum  Dco  Patrc &  Fiho  diuioitatis.  Quara 
dcfinitioncm  fccuodum  partcs  fuas  ordiac 
pcrtraiflabimus. 

IV.  Quatuorautcm  hic  confidccaodj 
vcniunt ,  & firmisra<ionibusadftrucDda : 
I.  quod  Spiricus  Saa(ftus  fit  v^intuSp^iSc 
Pcrfona,noo  aliquid  fccundum  modum 
qualitatis  &  proprictatis ,  puia  bonitatis» 
mifericordix,patientix.inDeoincxiftcns» 


lEfa.u.J. 


quod  fit  pcrfona  al'atrc  &  Filio  procc- 
dcos,ideoquc  ordinc  tcrriain  Triaitate. 
5.  quod  fit  a  Patrc  &  Filiolccundumby- 
pouafin  diftin(ftus.  4.  quod  fit  infiniius» 
xtcrnus,  immcufus,  &  ciufdcm  cum  Patrc 
&  Filiodiuiniutis,  hoc  cft ,  non  crcatura, 
fcd  Deus. 

V .  Primum  probacur ab illis  attribads« 
ux  ipfa  homiuum  vniuctfitas  ici  fiibfi- 
cnti  &  quam  fub  pcrfonxnotionecoii- 
cipit  ,folcttribuerc  .  illa  cnim  omniaSpt« 
ritui San<flo  compctcte  dicimus ,  fiacafla 
ptimotfiue  a<flu  fccundo,pcrfonq  fint  con- 
ucuicntij.  Ex  iisquxaciu  pnmoreifub- 
fiftcnti  &  pcrfoox  coaueniuntconcludi- 
mus.  Cuicncntia,feuexiftcntia,  vita»iD-  r.C^.i.n. 
tclligcntia.  vo!uatas,potcntiaconucnic>  2^4^,  ti.ii- 
idmc[it6pcrfouadicitut,autnihilomai-  (jf^^  . 
d6  io  rcrum  natuia  pcrfolix  oomiae  ap-j^^  ^ 
pellari  porcft.  AtSpirituifantftoconaenic.  f j  ;  C 
I.  Eircntiafcucxiftcnria.  Eftcnim  inDeo, 
&  a  Dco  cmaoat ,  a  FiHoquc  mittitut ;  Sc-  j  . 
cundd  vica ,  incubateoimaquis  vcgallina  .         ^  jl 
puUis  ,  cftqueauclorviixanimalis&fpi-  Af/Vjkj.t. 
ritualisomnibus  viucntibus  :  Tcrrii,  io- je^,^  j^. 
t<llligcatia,  fcrutatur  profiinditatcs  ^ci»  EJ'm,h,x. 
Quatto,  voluntas.oamdiftribuicfuadona 
prouc  vult }  Dcoique  potcotia ,  m 
phctxahiquefiindi ,  &ipfeadcoAUui.uj 
inftruitur&  corroboratur. 

VI.  Idipfum  (ccund6  probarur  ex  ii$,  _  . 
qux  Pcrlonx  aftu  fccuodo  cribuifoleoti  f  . 
iiliufmodt  cnira  a(flioocs  Spiritui  (ando  ^  ' 
tribuuntur,  qux  iiulli  rci  pratcrouam  fub- 
filHnct  &  pcifoDx  compcccre  fofcoc{  t^ua-' 
lcs  fuot  crearc,  coicruarc,  Tiuificarcictca- 

lu. 


14- 

Luc.  I.  )f. 
Lmc.  f.ii. 


Mat.ii.xi. 
j.Cor.  f.7. 
i.C0r.ii.4. 

jL.Cor.if.iy 


Jcel.  X.  iS. 

cr^/.  4.9. 

f^«n.  16.14 

JOJIfLXO.Xt 


DISPVTATIO 

tia,EHc,chariratc>rpc.rimorcDomini,f«>r- 
titudmc  jp.icicatia  aliifquc  virrutibus  iu- 
ftraere.irracre  in  Samfoacm.recedcre  a 
Saule  ,  rcquic(ccrcpcrMcrttiin,fiipcruc- 
hirc  &  okumlu.iic  Mirum  ,  mittcrc  r'to- 
phctas  .  cooflitucrc  Hpifcopos  ,  dcfccn- 
dcie  corporea  fpccic  tanquam  colum- 
bamfupcr  Chriftum,  &  fimilcs  opcratio- 
ncs  :  Acccdaat  &  nu-taphortcx*  tocutio- 
Bes  >  quz  ilii  paHioncs  tribuunt  nuUi  rci 
prztcrquam  rubfiftcnti  &  Pctfonz  conne- 
nicntcs  ,  qualcs  fioniticaDtur  iflis  locis. 
"EffHndam  de  Sptritu  meofuper  omnem  car- 
nem.  locl.i.  FlMuit  tneosfjydixif.Accipite 
Spiritum Snnfinm ,  loh.  10.  Irafcifecerunt 
Sj^m.Mm  Saniium,  E  G  i .  ) .  i  o .  Ke  trijhtia 
afficiteSpiritum,  EphcC.4..  jo.  Blajphemare 
&loqui aduerfm Spirittim.  MAtth  11  {1.51. 
Spiritum  gratia  contumelia  afficere,  Hcbr. 
10. xj. 

VII.  Horfiim  et:am  faciunt  illi  Scri- 
pturaf  loci  ,  qui  Spiritum  S.  cadcm  fcric 
Patri  &  Filio  conuumcrant ,  qualis  illc  cfl, 
qai  in  Patris .  Filii  &  Spiritus  S.  nomcn  ba- 
pcizari  iubct .  trcs  in  coclotcflificaridicit, 
Patrcm,Scrmoncm  &  .Spiiitum.  Eundcm 
Sp4ritum  ,  cundem  Dominum  ,  cundcm 
Dcumfaculcatcs  cflicere.  minifUria  infti- 
tnerc  ,  dona  cfFundcrc  dcclarat ;  gratiam 
Domini  Icfu.Charitaicm  Dci,&  commu- 
nionem  Spiritusfandi  fidclibusprecjtur. 
Abfurdum  cnim  forctduobusu^ifK^su 
fcu  pcrfonis  cadcm  fcric  &:  ordiueqnalita- 
•cm  fcupropiictatcm  iacxiftcntcmadnu- 
mcrare 

VIII,  Secunda  pars  tria  mcmbra  con- 
tinct,quorum  primom. proccflio  acmpe 
Spiritus  Sjniflj  a  Patrc.proiiatuiiislocis, 
qaibus  Spiiirus  Dci  &  Patris  &  Spiritus 
, quiex  Dcoefiappcllacur,  aParteemana- 
.  re ,  cgtcdi ,  dari .  effundi .  mitti ,  patcrque 

pcriHumagcrc  4£  opcraridicirur.  Sccun- 
dum ,  proccfTioncm  fcilicet  a  Filio  fimilia 
loca  probant  ,  quar  itlum  Spiritam  Filii 
nuncupant ,  a  Filio  dari .  mitti,  accipttc  & 
proptetca  Filium  glofilicaredicunt ;  addi  • 
toctiam alicubi  dationis modo ,  qui  atfla- 
tio  vehnfpiratiodicitur.  Tc  -  ! 
^r  pctfona  ordincnoogradu  ,  .  .c 


PVBLICA  VI.  191 

I  certia  apparctprarcipa^exeo.qaod  Spiri- 
'  tus  Patris  &Filij,4:aPatreFilioquemitti 
&  dartdicitucPatcrque&FiUuspciillam  •  ^^•'^* 
operari:  quinetijm  cz  ordineio  Baptifmi 
iafticutionc  vfurpato ;  B»ptix.anttnnT)omtn 
Patrif,  (j<  ftlijif^  Spiritu*  fanQi. 

IX.  Diflin<^icncm  veroeJufdcmaPa- 
rre  &  Filio  ,  non  fccundum  nomcn 
tantum  ,  fcd  &  fccuodum  hypoflafio. 
quz  teriia  d£iinitionis  pofitaepatsefV.  ptO' 
bant  omnia  illa  loca,  quzprarccdcncc  thcfi 
ahofiac  fucruntallata,  &  incccaliahxcid- 

ipfum  exprcflc  affirmaotia.  Ego  rogaboP»-  J0an.14.1C. 
trtmf^  alium  Confolatortmdabitvobie.  Con-  loan.^^.iC 
folator  ille  SpiritU4f*nHmquemmitttt?attt  Ioan.tf.i(>. 
in  nomint  mto  ;  Cum  xtntrit  Con/tlator  illt  Efa.  61.  i- 
quffgo  mittam  xcbii  a  Patti.  Spirixm  Domini 
Itheiu fuptr  mt,to  quod  Vnxi/  Itbou*  i»«,alia- 
qac  ionamcra.  adco  vt miranda  fit  Sabcllij 
czcitas,  quod  in  tam  chraluccczcantc 
potuciit. 

X.  Dcniquciofinitatcm  Spititus  San- ^  ' 
(\\  probat  ejus  tum  omnifcicntia  ,  qua 

ciiam  piofunditaics  Dci  fcratati  dicitur,      '^- '3* 
omniaque  nofre.quzio  Dco  fuoci  tum  ^"^JJ  ^- 
cjus  omoipotentia  ,  qua  cun^la  crcauii  i^w  ^  jJ- 
&  confcruat,  &  fccuacium  quas  Spiritus 
Scicntiz  6c  virtuialt  /nmi dicitar.  jEtcr- 
nitatcm  illi  afltuit  tum  icrum  oranium 
cicatio  ;  quidquid  cnim  cA  ante  omuia, 
quz  fi(fla  lunt,  id  ztcriium  cfl,  cum  ticuli 

2uibas  infignitur;  vircus  cnimalciflimi  & 
igitiisDci  noDCUpatutrQixitituIi  rci  V^^'Znc  x\\o 
cipium  tcmporii  habcnti  compctcre  nc- '  ^ 
qucunt :  Immcn^taiis  eiui  arsumcntnm  >. ' 
luculcniiHimumcft ,  quodocmoaSpiniu  ' 
Dci  fugcrc  pofre,  SpiritusqucDomini  io 
fandhs  omnibus  cairauam  in  teniplo  ha- 
bitarcdicitii 

X\  Ez  q  .ibus  omoiuus  iiquido  ap- 
parct  Spiritum  $.  cjufdcm  effe  cum  Paird 
Sc  Piiio  diuioitatis,  Dcique  nomine  vere 
infignicndum.  Qui  cnim  crcarura  non cfl. 
&  ramcn  vcrefubliflit,  illc  Deus  (it  nrccllc 
^tfl,  &  qui  ex  Deocfl.&aPatrccgrcdituc 
non  per  emaoacioocm  czccroam,  ne- 
quc  pctctcarioocm  viitaccdiuina  aliain- 
tcrucnicntc  fa^am,  fcd  pcr  cmaoacionem 
jDtcrnamiploittus  Dci  cziflcnj.quoiurc 

Dai 


Uci  vocabulo  fpoUabiiunCum  cnimdaiii 
cfFuadiimuii  Jicuur.non  idcimioitairt  di- 
miautiocft,  fcdorigmiscx  Dco.proccf- 
&^-7- ^  9-fufqucaPatic&Filio,  milUoQifqucadof- 


1. Ctfr  11.4 

^Tufquc   . 

ficium  figaificatio.  cuius  tci  iQdiciiimcft 

3uod  &  ipfc  cum  plcoa  potcftatc  lecuQ- 
um  Tolttotatcfn  fuam  diuina  dpoa  diftii- 
bucic ,  pariq;  cum  Patrc  Dco,  &  Filio  Do- 
mtno  au<floritatc  dona  darc.  miniftctia  in- 
Aitutrc  8c  opcrationcs  cfficcrc  dicitur. 

XII.  AtquchxcdcSacroCinaa&indi- 
nidua  Trinitatcdodrinamyftcriumcon- 
tinet ,  omocmhumanum  &  angclicum  ift- 
'    ccllcdum  longurimc  cxfupcranS,  fi  fccun- 
dum  lotcrtum,  qux  in  Patrc,  Filio,  &  Spi- 
ntu  Sandlo  cft  vnitatcm.rclationcmquc 
qua:  intcr  cofdcm  cft  originis  &  procclfus 
coniidcrctur  .•  At  vcro  fi  aconomix  &  dif- 
pcnfaiionis  illius ,  qua  Pater  in  Filio,  tc 
Tccrque  pcr  Spiritum  Sandlum  (alutcm 
hoftram  pctficit ,  racio  babcatur ,  admira- 
bihs  cft  dulccdinis  ,  5c  cxubcrantiiTimos 
lruAu$fidci,fpei,chaiiiatis,fiducix,timo- 
ris  i  obcdicntix  pioducit  in  cordibus  fidc- 
Col.  7. «15  hum  ad laudcm Dci  crcatoiis.Fihi  rcdcm- 
ptoris ,  &  Spiricus(an£li  (aodificacoris,  iU 
uuscharicas,iftiusgtatia,huius  commuai- 
catio  fic  nobifcum  tc  cum  omoibus  lan- 
dis;  AmcQ. 

BafiUus  Eucifor.  j. 

ntctJfttM  tj{  .fidignitMte  (jf  ordint  ejl 
Spirumttertium  etid  ipfurrt  ejfe  n^turm;  Dt- 
gnitateequidem  trtUidit  fortajfispieiiitit  do- 
HrinM.  NMturavero  tertin  vti,neq,  ex fanHit 
Scripturu  didicimut,neaue  exprAdiciu  velut 
eonfequens  cetligere  poJfibiUeft.  Sicutentm 
Filim  ordine  quidem  fecundm  eji.quia  »b  iilo 
eji,  (if  dignitAte,  quoniam  principium  (^cau- 
/m  vt fit  tpje ,  Pater  efi ,    qrioniam per  ipfum 
procejfm  &  occeffmadDeum  Pmrem:na- 
tura  autem  non  amplim  Jecundm  efi  ^  quo- 
niam  Deitas  in  vtrotjuevnaefi  :  Itanimt- 
rum  (^  SpiritmfanBmtttiamJifequitur  Fi- 
lium  t  (jyordine,  (y  dignttate,  vtomntnoet- 
iam  conctdamm  ,  rton  tamen  vtrifimiliter 
velut  Mktni  ixifiens  naiHr* 


I.^COBl  ARMINII 

Naziao.  Orar.j.dcThcol. 

Vt  Comptndio  dienm ,  in  difiinHit  tfi  im- 
partibilit  Deitas  ,  &  velut  in  tribm foUimt 
mutuo fefe  complexis  vna  lucie  temperatHra. 
guareqHum  ad  ipfam  fiHedeitatem,fiuepri- 
mam  caufam  ,fiue  morutrchiam  refpextri- 
mui  ,  vnum  quiddam  antmo  conctpimm. 
Rurfum  quum  ad  ea ,  in  quibus  efi  Dittatp 
quMque  ex  ipfa  prima  caufaexifinnt ,  ittinc 
pari  gloriafint  vUa  temporitrationeprom»- 
nantia  conuerter  ,  tria  qukdam  adtremdti 
comperio. 


THESIS  VII. 
Do 

Primo  priiTii  hominis  pcc- 
cato. 

Rfjf.  Abraham.  Appart, 
Vam  de  hoc  ptimomaloinqturi- 


^tur.nonidcoagitur  vtcumimpio  Vfujdo- 
Cbamo  auditatcm  x^«T«)rA«'r«»» ictctflam  ^in*» 
indignc  ctaducamus  :  vcrum  vtilloaccu-  u. 
latc  cogoito,  tanquam  icthalis  motbi  cati- 
sa  inucDta ,  mcdicam  manum  implorciTHis 
ftudiofius.  Quatuoiautcmpocirrimum in  Csl.x.ii. 
ciusdifquintiouccraiflraQda  vidcarur.  Pri- 
roum  cric dc ipfo  pcccaro.  Altcium  dc cius 
caufis.  Tcrtiumdegrauitarc.  Quatiurade 
cifcdisiilius. 

11.  Pcccarum  autcm  hoc  commodini-  x.PcccatD» 
mc  ab  Apoftolo  iaobedicutia  &  oifeo(a  >pfum. 
fiuc  laplus  appcllatur.    loobcdicntia  :  '^^*'"  ^ 
Quum  cnim  IcxilJaaducrfusquampacra- 
cum  cft,  fymbolica  fucnc, daraad  tcftifi- 
caodum hominecncncfublcgem  Dco,& 
obcdicotiam  cius  exptoraudium,ciu(que 
prxftatto  fiituta  ciat  mauifcfta  dcuotx 
fubminionis  dc  dcbitx  obcdicotix  pro- 
fctlio  i  (anc  rius  tranlgtcilio  non  potcft 
commoiliorc  quam  ioobcdicntix  aomioc 
inngniii,coQtincncis  tu  fc  fubic  Aioois  oe- 
gatioQcm  8c  obcdicotixrcnaociatioDcin. 
Offenfa  fcu  laplus  i  quia  quum  homo  antc  Rem.^.  i/. 
10 llatuintcgtitJtiscooftitutus,  iootfcnrn  i-.ig. 
I  pedc  in  via  mandacoium  Dci  inccdi. 


lOC 


Cen.  t.17. 

'Rom.  f.ii. 

i.Caufjcil- 
lius. 

Gr»  j.(<. 

Gen.2..iy. 
Cen.i.^.  ^ 
3.^.13.14. 
1<?4«.8.44. 
Cen.  j.i. 
z.Cor.n.j. 

Gf».j.4..j. 


Cf».J.4- 


DISPVTATIO 

hoc  hffia  io  ipfam  Icscm  impegcciti  &  a 
llaru  inccgricaris  decideiic. 

III.  Efl  itaquc  pcccatum  hoc  (raof- 
gic<rio  lcgisdcnoocdciidofrud'  s 
lcicDcix  boDi  &  mali  a  Dco  ho:...ii.L>ii:> 
priinis  bra; ,  libcta  hominis  voluautc .  cx 
dcnderio Amihcudints  Dei,pcr  Sacatia:  fcr- 
pcntc abufi fuafionrm  pcrpcrrata .  piopicr 
(juamhomoiaoHcafam&iiam  Dciinci- 
dit,  roorcis  vctiufque  rcum  fcfccic,  iudi- 
cia:c}uc  &  Undlicaiis  prinixua:  .in  quibus 
buna  pars  imagmis  Dci  coadltcbac,  priua- 
noncmmcruu. 

IV.  Caula  pcccaci  idius  cBicicos  du- 
plex  cft.  Immcdiata  &:  prnpioqua  vna, al- 
tera  rcmou  &  mediaca .  Il!a  cfl homo  ipfc, 
Ubcra  fua  voluaratc  cicca  vllam.  Dcccllita- 
ccm  TcliDcetnam  Yclcztcroam,  lcgem  fibi 
propofitam ,  comminatiooc  &  promifTio- 
nc  fancicam  ,  obfcruacu  Hbi  poHibilem » 
tranlgrcirus  Ida  cil  diabolu$,qui  inuidcns 
g!orix  diuiox  &  faluri  hominumadlegis 
tiUus  tranfgicllioncm  homincm  folicita- 
uic.  Inflrununralisfllfcrpcns,  cuiuslin- 
gtuabufus  cft  ^acao  ad  propuocodum  ho- 
miuiillaargumcaca,  qu.T  illipccfuadcodo 
coouc  ■  -1  pucabacfortc  cx  fc  ipfocon- 
icclu...  .uns,  qui  iitdcm  .nr  imcniis 
adpeccaodum  fuilfccpcllcdi 

Y.  Aigumcoca  lAa  ,  qua:  caufa:  mcus 
moucotcs  &  csresw '  '  ■"ffant, 
duofucrunt.  Vuum  ;  ,dc- 
duduiaabYiiU  ,  quod  ladccouiecururus 
erathomo,  fimili:  rnpcDei.Al- 
tcrum,  dilfuafioii.  j^  .i  .^uruma  com- 
minationc  Dci  dcfumptum  ,  remoucns. 
nc  timor  paua:  dcfidctio  fimilitudiois 
prxualcns  ab  cfu  homiocm  prohibcrct. 
Quorum  hoc  quanquam  propofirtonis 
crdioe  priorcs  oocincat ,  polleriorcs  ca* 
mco  cfhcicntix  partcs  obtinuillcarbitra- 
mur.  Hifcc  argumcntis iungi  poltunt dux 
qualitatcs  fnidui  arboris  iliiusacicatotc 
iD'!irx ,  fcnfus  homitiis  blaodc  afficcrc 
alliccic  aprc,  qux  fit 
bis  I  ^Hod/  »  1'ctari.L>  ... 
defiderait  Vcrum  hoc  u  .11 

inter  aigumcnta  illa  &  hafcc  quaitiatcs, 
quod  ilJa  pcopofita  fiac  a  dubolo  1  j  ^cr- 


PVBLICA  VII.  195 

fuadeodum  peccatDm,qaa  f  alc;  qualiracct 
illx  a  Dco  ioditx ad  cfum  tantum  iliadco- 
dum.fiquidem  riua  pcccatum  obiripodier. 

VI.  Caufic  «sfCj>j>*^'«ef  ,  fcd  pcr 
dcus.fucrunt  tum  affcdus  erga  fimil: 
ncm  Dci  homioi  abipfo  Dcoioficu  :. 
ccrtoordioc&  modo  vfurpaodus.  (Ima-  ^q^^ 
go  caim  &  fimilicudo  Dci  graciola  ,  ad  '  ' 
quam  homo  crac  conditus  ,  ccadcbac  ad 
imagiocm  Dei  tt  fimilttudinem  glorio- 
lam  jtum  affcinus  natDiahs  ergafruduni 
boDi  faporis  &  lucundt  afpe(flus  animafi 
vitx  coofcruaodx  &:  rccrcandx  conuc- 
Qicatcm. 

YII.  Vcrumomnium&fingularumil- 
larum  caufaium  cfhcacitati  vt  rcliflcre  dc- 
buit.ita  quoquc  potuit  homoad  imagi-  Ctn.i.e,  i 
nem  Dcicoaditusjacproptercaagnitioac  Col 
Dci,  vcra  fanditatc  Sc  iuftitia  pra^iitasi  I.bh.^.x\. 
extra  opcraatcs  rcpcllcndo  &tciicieodoi 
intus  impellcotcs  10  ordiocmcogcodo  & 
I  Icgi  (fiiicuiquc  Dci  fubiicicodoi  quodfi 
I  fccilTct ,  tcDtatioiftaciquaviclordifcef- ^'"  ^^* 
I  Cflctjilliinculpam violarxlcgisimputau 
aoofuiircc. 

j     VIII.  Dco  autcm  nullo  modo  culpa  Pyi/.  f.f. 

!  iftius  pcccati  tranfcribi  porcft  ,  ncquc  vt/4r.i.ij. 
ciiicicnti  ncquc  vtdcHcicnti  caufx.  Noo 
Tc  efiicicoti.quia  oeque  pct  bomiaem  hoc 
petpctrauir,  ocque  vllamhomioi  vcliotus 
vclczcraadhibuicadtiooem ,  quaillumad 
peccaodum  iocicarec.  Non  vt  dcficicoti. 
quia  nihil  ad  viuodum  hoc  pcccatum  Sc 
Icgcm  prxftaodam  occcirarium  ncgiuic 
autabftulithomioi  >  fedfuBicicntcritlutn 
ab  omoibus  eo  requifitis  inftruxcrac  >  & 
inftru£lum  coofeiuabar. 

IX.  IntcrccfTit  autcm  pcimulio  diui- Gw.1.17. 
na.non  qua  acium  iliumiun&  potcftati 
illiuspcrmifit»  Ycpotueritillumcitrapec- 
catum  patrarc.  (illa  eoim  Icgisbtiooieft 
cootraria , )  fcd  qua illum  Ubcrx voluntati 
&  potcotixhominispcrmifir.  llla  autcm  £7^./.  4. 
pcrminio  non  cftgratixocceflarix&fuf- 
sd  Icgcm  prx  ftandam  negatio  fcu 
.  ..i..       '  cnimlcgislarioniiun<ftaDco 
pcc.         .icntiamadfcriberct.)  Scdcll 
fufpcnlioalicuius  efticicntix  Deotnmfe- 
cuudum  lus » tutn  fecundum  potcntiam 
£  b  poiU- 


»y4 


po(nbilis,qux  vfurpara  peccatuma^u  im- 
peditct;  quod  impcdimcDtum  cflicaz  vul- 
gn  appellatur.  Hocautcm  impcdimcntum 
l)rus prarftarc  non  tcncbatur ,  vtpotc  po- 
(itis  pcccato  illis  impcdimcutis  qux  oo- 
miacm  a  pcccandodimouetc  &  dctcrtcre 
potcrant  &  dcbcbant ,  ncmpc  imagiois  fui 
communicationc,  lcgi"?  pofitionc ,  pocox 
cumminationc  &  ptxmii  pollicitationc 

X.  Huius  pcrmifTionis  caufa  ,  quan- 
Dent.  x<)<i>qiiam  in  illorum  numcro  ccnfcri  pofllt, 

qux  Dcus  oobis  occulta  cdc  voluititamcn 

aoobis  modcdc  8c  rcucrcntcr  Dcia^io- 

ncsinfpicicnubus ,  duplcxftatuipoflc  vi- 

AdutrC      dctur.  vnacinpriori,aItcrapoftcriori.  II- 

k1  . /••A  .  lamTcrtullianivctbiscnunciabimus.y»/*- 
Mart.lie.i,      ,,     .  .  ,.   ....  , 

j  milhominiptrniiJeratMrbrtrtihbertattmO' 
'        lit^ncpcrn.iferat ,  'vtiqiie ftuendM4  em  ex  iffa 
tvjiiiutiinisaucin  —  •  .  iferatxfruendas 
nHtem  quantutn ;  .  lium  tffum ,  id 

tft  ftcundum  Deum.id  eft  inbonum.  g>M« 
cvin)  aiiucrfui  fe  pftmtttct  aliquid!  quan- 
tnm  vero  tti  hcnitnt  jecundum  tmtui  liher- 
T.ncHr  cap  ^""'pff***'  Alicram  vcrbis  Auguftioi  pro- 
j^^,  fcremus.  JHon  fineret  bonua  fierimale,  nifl 

cmitipotens  etiam  de  malo  facert  poffet  bene. 

XI.  Matcria  pcccati  iltius  cll  cfus  ipfc 
dcf[oduatborisrcicatixboQi&  mali.  qui 
fua  oatura  indiffcrcns  c(l  ,  &  homini  io 
caou  copia  fruduum  bonorum  &  vario 
rum  facilccuitabilis.  Vndc  mira  Dci  bcoi 
gnitas&  comitasclucct .  quiobcdicotiam 
crcarurx  fux  cxpcriri  voluitinaduqucm 
facillimc  omittcrc  potuit  citra  naturx  no- 
zam,imo  &  citra  Toluptaiis  dctrimeotum 
Quod  iplijm  Dcus  ngniHcaflc  videtur, 
quum  prxccptum hoc  modo  pioponeret  .• 

Gfn.1.  \6.  omni  arbore  horti  comedendo  comedis, 
*  7*  ult  de  arbore fcitntia  betti  ac maU  ne» comt- 

des. 

XII.  Forma  vcro  pcccati  illmscfttpfa 
I.  loan.  3. 4.          ,  quat  adlui  ifti  compctic  qua  lcgc 

vctitus  cU.  Qui  rcfpcdus  quia  adtoi  liti 
adhx/itabcotcmpoicquo  Dcusillom lc- 
gc  ctrcumfcripfit,  cffccit  vt  a£tus  omittcn- 
dus  fucrtf.  Maius  coim  crat  malam  mo- 
ralc  .  quodillipcr  Dci  prohibitioncmad- 
hxrcbat  .  quamttoounniludnaturalcfuit 
quod  adtuuQcratpct  natufam.  ku:  ctiani 


lACOBI  ARMINIT 

in  bomine  imago  Dei  >  fccundum  quani 
magisabhorrere  dcbebataba£lu  illo,  quia 
pcccjtum  illi  abhxrcbat,  quampcroatu- 
lalcm  aflc^um  inclioari  adacflumipfum. 
quia  booum  aliquod  ipfi  couiundlumcf- 
Ict. 

XIII.  Fiois  pcccato  ifti  poni  non  po- 
teft.  Malum  cnim  pcr  fc  fincm  non  habcc, 
Ttpotc  qui  fcmpcr  booi  rationefai  habcc. 
Aiftus  autem  fiois  funt,  tum  vc  homo  Cxmi- 
litudincm  Dciaflcqucrctur  in  fcicntia  bo- 
ni  6c  mali,tum  vt(cofuiguftus&  vifusfa- 
tisEicctct.SimiUtudiocm  autcm  illamnon 
cft  arbitratus  fc  coofccaturum  ■  a- 
tum  quatale  ,  fcd  pcradluin  qii  ilis 
cft.  Tcrminum  autcm  fcabct  qu.  ii- 
uioa  dctcrmiuatio  circumpofuit ,  cumque 
dupUccm  ,  vnum  naturx  pcccati  coouc- 
oicntcm  fccuodum  fcucritatcm  Dc  i ,  alce- 
rum  pcccatum  craofccodcotcm  .  imu  illt 
conttaucnicotcm  fccuodum  gratiam  6c 
miicricordiamDci. 

XIV*  Ez hifcc  ica  pcrtra^acis  iudicium 
fieri  pctcft  dc  grauitatc  pcccati  iftius,  qux 
io  hifcc  quatuerpotiflimum  vidcturpofi- 
ta.  I.  quodiittranis^rciriolcgisnonparti- 
culaiis ,  icd  vniucrsc  obligationcm  homi- 
ois  crga  Dcum  contcftantis  &  obedien- 
tiam  czploraotis  :  cuius  contcmptus  foc- 
dcris  cum  Dcoiniii  &  obcdtcotixcz  fce- 
dcrc  dcbitx  tcouociacioncm  m  fc  habec. 
1.  Quod  homo  in  ftacu  ioccgritacis  confti- 
tutus&tamczccllcntibus  j  nsDcij 
iuftiiix  &  iandtitacis  dotilu. . 1  .uorna- 
tus,idpcccatumpcipctrauit.  j.Qupd  cum 
tanta  clfct  non  peccaodi  ^  ifte  prxfcrtim 
adu,faciiitas,tamen  a  pcccaco  illo  nooab- 
ftioucrit.  4.  QupdlocolaniJ^ificatoincy- 
pum paradiii calcftis,  illud pcccacum ad- 
mifit.  Suot  oonnuiia  alia(|  a- 
tum  adgrauare  pofluot ,  vi.uii.  ^,..  4  :Ila 
com  pictilquc  aliis  peccacis  commUDia 
habctjooo  attingcmus. 

XV.  Eftc<fluspcccatiiftiusproprius& 
immcdiatus  fuit  oumiois  offcnfio.  Quum 
cotm  pcccati  fbrma  fit  crao(grc/Tio  lcgis, 
ilbprimo  &  immcdiatc  impiog 
lcgislatorcm ,  &  impingit  ciim  uiuu.iLiU;. 
illius  ,  vtpotc  qui  volucrit  lolcgcmrtMm 


Rom. 


X7'& 

Gtn. 
U- 

verr  <  -. 


4.  Effc&x 
pcccaiL 

t .  loan  :  . 


DISPVTATIO  PVBLICA  VIII. 


Cfn.i.xy. 

Luc.  iy.x6. 
jRtf.8.14.1;. 
t.Cor,i,it. 


fionlii^iagt :  vndeHi^lamiram coDcipic> 
quz  cll  pcccaci  (ccundum  e/^c^t  um .  fiz  iia 
vcto  icquitur  illatio  pocna;,qux  Iiic  du- 
plexcll.  I.  rcaiusmortisvcnulque.  t.pri- 
uatio  raiKriicatis  6c  iuilitix  illius  primzuxj 
qua;  quia  cranc  cffcdla  Spiritus  iiQ<\i  io- 
habitaocis in  horoinc  *  pcrmanere  uon  dc- 
bueruot  in  homioe .  qui  ex £iuorc  Oci  cx- 
cidcrat.  &  luiniUiu&incurrcrat.  Spiritus 
cnsm  lUc  fauotis  bcQcuoIcntizDcicfl 
figaaculum. 

XVI.  Totumvcrohocpeccatumnon 
cfl  proprium  primorum  huminum  ,  fed 
communc  totius  geaeris  &  omniumpo- 
ilerorumt  qui  tum  lempont  cum  pecca- 
bantidiialumbisillocumcrjnr,  &  poflca 
oacurali  propagaciouis  modo  fecunduin 
primzuam  bcocdicliooem  abillis  dcfccn- 
derunc.  Omnts  tmm  in  AdAmo  peccnr»nt. 
Quarc  eciam  quidqutd  iliatum  cll  pocnz 
pareatibusptimts ,  cciam  poftcritarcm  ©• 
mncm petualjc  &  vrgct ,  adco  vc  omnes  fi- 
lii  irz  unc  nacura ,  rci  condcrtioacionis ,  & 
mortis  tum  tcroporatiar  tum  xtcrnx.dcni- 
que  vacui  originarix  illiusiuftitix  &iAn- 
^itatis :  Quibus  malis  opprcili  maocbunc 
in  xternum,  nidex  illisltbetcnturpctle- 
fum  Clinflum;  Cui  fitgloriaiu fcculj. 

THESIS  VIII. 

Do 

Pcccatis  AAiialibus. 
Kejp.  Casparo  Wiltens. 

I  \7T  Theologiac  Philotbphi propier 
V  vocabulorum  pcBuriam  (xpius  Ijr- 
nonyma  diltincuerc  &  voccs  latiorc  vcl 
ftriifiiorc  ngnincationc  accipcrc  cogun- 
niTiquam  carum  natura&ecymologia  pa- 
titur :  fic in  bac  materia.  PeecMum  AHHale 
quanquam  ctiam  pcccaio  primo  Adanii 
compcrat.  tamco  vulgo  diltiniflionis  ac- 
curacioris  gtacia  pco  co  cantum  fuinunc« 
quod  homo  cx  nacurx  fux  corrupcionc ab 
co  ccmporc  quo  ractoac  vci  nonir,  pcrpc- 
crac,&  dcfiDiuac.  CogitMum,dtiiii,fn[ium, 
contrnltitm  Dei,  vtl  eoiitati,  dtc7i,fa{ii,Uge 


'95 


illA  mtindatiomijftonem.  aut  brcwius,  PtteM' 
tumejitranfgrejiioltgii,  quod  loanncs,  yna  , 
vocccompofica*»»,u<«f  explicauic-  '  '^^' 

II.  Nam  cum  lcx  ficprxccptiuaboni, 
&  prohibiriua  mali  >  nccciranum  ci\ ,  ooo 
cancora  a6lioacm,fcd  &  adlioms  negle- 
iflionero  pro  pcccacoccufcri.-vndcontur 
prima  pcccaci  diftiniflio,  iaCommi 
qoumadtusprobibicusperpccrarur.vc  m  - 
tum,homicidium,adulccnum,&  Omtjfit- 
»<^,cum  aba<^u  prxfcripco  abftioecuc,  vc  ^ 
quis  magiftratui  honorcm  dcbitum  ooo 
exhibeac  .  paupcri  pco  facultacibus  nihil 
largiacur. EccumLexficduplex.alialcxo-  ^'^^  i-7- 
pcrumpropriclcxdi^  .  &Iexfidci,  qax 

cft  EuangeliumgracixDei,hiacpcccatum 
cft  v«l  quod  coutra  Legcmcommtctttur, 
▼el  quod  concra  Euaogclium  Chtifti.  Hr^.i.j.j. 
Quod  concra  Legcra  committitur,  irain 
Deiiapeccatoicsprouocac,  quod  cooua 
Euangcliura ,  clfictc  vc  ira  Dct  fupcr  ncs 
inaaeac,  illud  mereado  pocnam.hoc  nero- 
miccacur  pocna  impediendo. 

III.  Detndc  pcccacum  aliud  cft  per  ft, 
aViad ftraccidens.  Prz-yf pcccacueft omnts 
cxccrna  vcl  inccrna  adio  legc  piohibica, 
vcl  omnis  adionis  lege  maodatx  ncglc- 
^lio.  Feraccidcns  pcccatumcftvclinuc- 
ccflaciis & lcge adftridlis .  vcl  in  adiapho- 
rii.  In  occellariis,  vel  quando  aduslcgc 
prxfcriptus  non  cum  debiris  circumftan- 
tiis  prxftacur,  quale  cft  clccnTpfy  nam  darc 
vclaudcnsabhominibas,  vefquadoaiftus  ^*** 
legc  prohibicus  non  cx  debica  caufa&  m 

luilutn fiaemomiccitur ;  vcfiquisiramad 
tempus  cohibcac  vc  vindi»rtam  cxcrceac 
crudeltorcm.in  adiaphons, cum  quis  iis  ^'"'^■^•^S' 
vcicur  cum  fcandalo  infirmorum. 

IV.  Diuidicur  eciampcccarumracioBC 
obicifti  pcrfonalis  in  quod  pcccacur ,  cllq; 
vel  iaDeum ,  vel  io  ptoximum,  vei  in  oos 
ipfosiiuxca  id  quod  dicicurab  Apoitolo, 
GrattaHtifAliitaruiUttxttomnibmhomtnt-  j-^f^  ^^jj, 
bm,  "Jt  ahnegata  imfittatt,^mundanu  ctt* 
pidttatibui  ttmperanter,  o»  iufle,  ^j>ie  viua  • 
miui»prt.jcniiJeculo :  vbi  temferantiaad  i- 

plura  homincm.////?/;Mad  proximum,/>r- 
tai  ad  Dcumcomraodcrcfcrcur,  quxcc- 
iam  coraprchcnia  dicimus  io  iftis  duo- 
Bb    X  bus 


i9<?  lACOBI 

busprxccptis.Diligc  Dcam  fupcromnia. 
&  proximum  ficuttcipfum.  Vtut  cnim  ia 
dcccm  przccptis  antum  quod  Dco  & 
prozimo  Hcbcmusprxfcribi  vidcatur ,  ti- 
mca  idipfum  cias  ci\  mwx,  vt  prxAari 
ncquc4t  ab  hominc  «quin  &  iilc  fibi  tri- 
buat  quoii  fibi  dcbcr. 

V.  Diftribuirur  prxtcrca  pcccatufncx 
caufa.in  pcccatum  tgn«rantu,  infirmitittu, 
mnlttiti ,  ntgligtntii,.  Igitoranti*  pccca- 
rum  c(l quando  quis id  quod facit  igoorat 

i.T/w.i.j.   cflc  peccatum  .•  lic  Paulus  pcrfccutus  cfl 
Cbriftum  in  Ecclcfia  ipfius  :  Infirmitatu 
qaando  cx  mctu  qui  ctiam  in  fottem  vi- 
rum  cadit,  vcl  cx  aliquo alio  vchcmcniio- 
rc  afFcdu  &  animi  pcrturbationealiquid 
*  •*''-70  patratur;  fic  Pctrusabncgauit  Chnftum, 
'•^^'""•^'•'^DauidaNabalcoffcofus.adillumciufquc 
*  *  domcfticosoccidcndosprofciluscft.- £a: 

malitia ,  quando  dcllinato  animi  propofi- 
10  &  dchbcrato  coofiho  aliquidadmitti- 
Mat.2,6.14.  tur  i  fic  ludasncgauitChriftum,  fic  Dauid 
if'  curauit  occidcndum  Vriam  ;  Kegligentii, 

x.SMm.n.i^  quandoc[uisapcccatocirajmfi(lcntcprq- 
Cal.(,.i.  occupatur  aotcquam  dc  fadoapudfcdi- 
Hel/.it  :.  fpiciat,  qualcdicctur  Pauli  aductfus  Ana- 
-4<7.  ij.;.  niamPontificcm,  fiquidcm  in  co  pcccaflc 
dicatur. 

VI.  ABiniscridiflributiopcccatiinid 
qaod  efl  contra  confctentiam ,  Sc  quod  non 
ejl coutra confctentiam .  Contraconfcien/sam 
tCi  quod  cx  malitia  &  dclibnato  animo 
pcrpctratur,*onfcicnti3m  vaflans ,  &  co- 
ufquc  Spiiitum  S.  (  fi  a  fanitispcrpcrrctur^ 

Tfal fi.i;.  contriftans,  VI  4  fohia  fua  fundionc  du- 
ccndi  illos  10  rcdlam  viam  >  tc  cxhilaraodi 
illos  io  coofcicotiis  tctlificatioor  fua  in- 
tcrna,  dcfiftat.  &  ilIuJ  '(s^T  iUz^^  coutia 
confcicottam  dicitur,  quanquam  latc  fum- 
pta  illa  voccctiam  pcccatum  quodcxin- 
fi  "  intc  .  ccrtatamcn  6i  adfadumadpli- 
<tia  prxcuntc  patratur ,  cutracon- 
fcientiam dicipodTct.  Pcccatum  noncontra 
eonfcientiam  cit ,  vcl  nullo  modo ,  quod  cx 
igoorantia  iuris  patraturaonaffcf^ata  fcu 
q  axfita,  V  t  qui  fcirc  ocgligit  quod  fcirc  po 
tuu .- vcKaltcmnoo  primomodo  id,  quod 
citcx  pnrcipitaotia,  cuiuscaufacfl  vchc- 
mcas  &  aoa  prxuila  tcnutio  ,  quale  cd 


ARMINII 

przpropcium  iudicium  Dau;uii  io^  Mo-  ^  SMm.i4 
phibofcthum  produdium  ab  accuutiooc  .* 
Sibz  grauiflima  &  incidcotcio  idtcmpas 
quoDauid fugicbat,  quod  vcrifimilitudi- 
ncmattulitmcndacio.  Quodtamcnfcmcl 
patratum  contracoofcicntiam  noo  cA  ,  id 
talc  euadit ,  fi  firpius  patrctur  &  homo  ac- 
gligatcorrigcrc. 

VII.  Adiuogi  potcddiuifiopeccati  cx 
caufis  cum  rcfpcdu  ad  obic<^lum  rcalc  cu  - 

!  ca  quod  pcccatur:c(lque  vcl cupiditas  car- 
I  nis  ,  vclcoocupifccotiaoculorum,  vclfa- 
ftus  vitz,  id  cft,  vcl  voluptas  fpeciatim  di- 
I  ^a ,  vct auaritia,  vcl  fupctbia ,  qaz  cx  voo 
I  footc  ptoprii  amoiis,fcd  inorjioati  pro- 
•  ucnicnics  ,  tcoduot  diAindum  in  bona 
liuiusaoimalis  vitz,  hscin  hooorcs,  lOa 
io  dtuiiias  ,  illa  in  ca  quibus  fcofus  cxtcrui 
pcrfcoblcdanturi  cx  qaibus  otiuat.:i  tlla 
carnis  opcraquzab  Apofloload  Gai.  ^.19. 
io.ir.CQumcrantur,foit^cxccptaidoto» 
latria }  dc  qua  tamco  an  oon  ad  vnam  ac 
iflis  caufis  rcfcrri  polfit ,  difquu  i  potcfh 

VIII.  Diuiditut  ctiam  pcccatum  io  f  'e- 
niale  &  Mortale:  fcd  illa  diihibutio  ooa 
cil  cx  oatura  ipfius  pcccati  dcdu£la,fcd  pcr 
acc:dcDS  cx  gratiofa  Dci  zQimatione. 
Nam  omnc  pcccatum  cfl  fuanaturamoc- 
talc  >  boc  c(l  quod  mortcm  mcrctur :  aam 
gcnciatim  dicitnr  dc  pcccato  quod  fti-  ^ff^i.ii 
pcndium  illius  mors  fit ,  quz ctum  iofer- 
rciur,fiquidcm  Dcus  vcllctcum  {eruis  fuis 

intrare  iniudicium.  At  vcioquodpccca- 

tum  vcni.ilc  dicitur,  (.xco<.Aquod  Dcus^ 

illud  oon  vult  imputarc  fcu  flatucrc  pccca- 

tutu  fidclibus,  fcd  coodooatc;  qaamquam 

hoc  difciiminc  vt  dcnonnulliscxpriiram 

paiiitcntiain  poAuIct,  fiipcr  aliiscootca- 

tusfithocdi^o.  Errorei ifuii inteUigit  f  ah  P 

cecu/ttsmeu  '  v^.  Kcquchic 

tantopc;c  ci.  nc  ex  pcccaci 

.ii^giiuatiooc  io  dcfpcratioocm  iocidaDC 

homiocs,quam  vr  in  ncgligcnttam & (c- 

curitatcm  cx cius  extcouatione ;  tum  quia 

i:omo  mjgis  in  hanc  quam  in  iilam  pro- 

pcodcc,  tum  quia  fcmpcr  prxfeos  cfl  di 

ilum  illud  ,  Nolomortem tnorientu  fidtd,  EzMclt  t»' 

pcccatoris.  qui  pcccato  fuo  morcem  roc- 

tuit  j  fed  vtconitmatur  O"  vit*'^ 

IX.Ncqae 


s 


DISPVTATIO  PVBLICA    VIII.  157 


IX-  Ncquc  tdco  quod  omois  peccaci 
ftipcadiumiTioitem  dicimus  >  paria  Faci- 
muscumScoicispeccaca  :  prxcsrquamc- 
nim quodid multisScripturz  lociscoafu- 
cacut,cciam  dmcrficact  obic^orum  in  qux 
pcccacur.caularum  cx  quibus  pcccacur ,  & 
legis  in  quam  pcccaturaductlatur.Quin  & 
l^acaarum  ia  ipfa  morce  zrcrna  diiparicas 
t  SAtn.  1 .1  f .  idipfum falfum cHc  cuincir.Grauius cft  dc- 
li<ilum  inOcumquaminhomiacm>quod 
clata  manu  fic>  quam  quod  per  crrorcm, 
rem,  quodcontra  legem  vccantcm  quam 

Mat.ic.i}.  prjccipicnccm  :  &  grauior  poina  fucura 
Chorazitarum  &  Bethfaiditaru ,  quam  T j  - 
itorum  &  Sidoniotum.  Aucrtcrc  quidcm 
ifto  dogmaic  fuo  conati  funt  hominct  a 
pcccanJo  Scoici  >  fcd  conacu  non  modo 
truftranco  >  veiumctiam  damnofo  quum 
dc hominca pcccaco  in rciflam  viam rcdu- 
cendofcuo  dclibaatur. 

i.Uh.^.\6.  X.  Ficcciamin  Scrmcaramcntiopecca- 
txsdmorttm  ,  quod  (peciatim  iic  dicicur, 
quia  omntbus qui  id  perpcrrarunt  mortcm 
ceitamrcipfaiDtcitj  &  pccau  non  oti  mor- 
ttm quod  iJli  opponitur:  cum quo  pari  paf- 
(b  incidit  diuifio  pcccaii  in  raniJf$biU  cr 
irremifibile.  Pcccatumne»  (tdmerttm^ 
remtjptile dicitut  quod  &  potcft  habcrerc- 
fipirccDtiamfubfcqucntcm&  ficrcmitci,& 
mulcis  pct  paaitcntiam  fuccedancam  cft 
rcmifTum  >  qualcilludcllquod  iofilium 
hominisadmittidicitur.  Admortem  vcl 
irrfWf//iii7<cftquod  nunquam  habct  par- 
nitcDtiamfubfequcntcm ,  vcl  cuiusauiftor 
ad  pocniicniiam  rcuocari  ncquit ;  qualc  cft 

AIM.  11 . 51.  jjjmj  quod peccMum  vcl  bUjphemitt  tnSpiri- 

Lhc.\ z.IOi  /;i;„5;i»(7«/;>dicituf :  dcquodiciturncquc 
in  hoc  nequc  ia  futuro  fcculo  rcroittendu, 
qua  decaura&  pro  illo  peccatonon  dicit 
otandum  cUc  loanncs. 

XI.  Quamquam  autcmpropiia  pcccaci 
in  Spiiicum  S.iatio  &nacuia  difhcilUmz  fic 
cognicionis  .  tamcn  illos  fcqui  malumas 
qutidquamgrauidimc  definicrunc  >  quam 
quifcx  cius  fpccics  ftatucndo  irremifftbiU 
coa(fli  funt  cxplicarc  in  nonnullis  fpccic- 
busptoco  quod  cft  diJficHlter  o»  r.%ro  rt- 
mtttit  vel>  tx  femereri  vt  nen  remitt,uur. 
Cumillisitaquc  dicima$pcccaciun  in 


ricum  S.  pcrpecrari ,  cum  quis  diaiaae  veti* 
caci,  &  quidcm  Euangclicx,  cuiusRiiguii 
(ic  pctftringicur  vc  ignorantiam  caufari  nc- 
qucar,  tamcu  dcftmata  malitia  renftic,  ia 
hocvtreGftat.  Quod  pcccatumoon idco 
in  Spiritum  S  diciiut  quod  non  (it  in  rati5 
&  in  Filium.quomodo  cnim  non  pcccet  ia 
Patrcm  &  Filium  quiin  Spiritum  vtriufque 
pcccat  ?  fcdquia  aducrfus  opcrationcm 
SpiiitusIandli>conui(ftioncm  ncmpe  veci- 
catispcr  miracula  ,  &mcntis  illuminatio- 
ocm  commitcicur. 

XII.  Caufavero  curpeccatum  illud  ir- 
remillibilcdtcacur,  &  qui  id  commilit  ad 
pocniccntiam  non  poflic  rcnouari  >  non  cft 
Dcitmpoccncta  ,  quanpcrabfoiucinimam 
fuam  omnipoccnciam  ifti  homioi  pocni- 
tcntiamad  vitam  dare>&  ncblafphcmiam 
iftam  rcmtttcrc  Dcqueat  :  fed  cum  alicubi 
ncccllum  fit  vc  fiftac  milcricordia  Dci,  ccr* 
minis  ipdus  iufticia  &  xquiracis  fccandam 
prxfcripcum  (apicncix  circumfcripta,quod 
Dcusillum  qui  camhotrcndnm  flagicium 
pcrpccrauic ,  &fpiricum  gracixconcume- 
Jii  affccic  ,  prorfus  indignum  xfttmer, 
cui  conucrccndo  fuambcnignicaccm  &  c- 
iuidcm  Spiricus  S.  operacionem  occupec» 
nc  vilcm  illam  babcrc  vidcatui,  &  tp(e 
homiucpeccatorc  imo  tanto  pecmorc  la- 
digcrc- 

XIII.  CaufacflScicospcccaforumadua- 
lium  cft  homo  cx  Iibcra  fua  volutatc.  Cau- 
fi  <M«»>J  cft  propcnfio  noftia  origi- 
n.i^>^  luidquod  Icgidiuinx  cftcoirarium; 
quani  pct  carnalcra  gcncrationczn  ci  pri- 
misnoftiisparcDtibns  contraximas.  Cau- 
(x  «t9«B»wc«Z"wfuntobicda  &  occafio- 
nesquxad  pcccaudum  foUicicant.  Macctta 
fcu  matcrialccftadtusfccundum  naturam 
booi  racioncmhabeos.Foimaiea  formale 
cftlceistranfcicffiofcu«»»/«('^  '  carcr, 
quta  pcccatum  «^(7:«cit,qui  ..  ^rratA 
(copo.Obicdum  cftcommutabilebonam 
ad  quod  homo  cum  ioclioac  dcferto  in- 
commutabiit  bono  pcccat. 

XIV.  Effcda  vcro  peccatorum  atliua- 
lium  func  calamitatcs  omncs  9c  miferias 
huius  vitx,  tummors  tcni^<oratia*  dcniq; 
morszteroa  loobduia-.is  vcro  &  cxcxca- 

B  b    j  tis 


19»  lACOBI 

tis  ctiamprxccdcotium  pcccarorum  cffc- 
Ausfuatpcccaca  coDfcqucotta. 


THESIS  IX. 


Iu(liu.i  6ccfticacia  riomdciKix  Dci 
mmalo. 

R^jf.  RODOLPHO  De  ZyLL. 

I.  INtcfcaufas  8c  prztcxtus  quibus  hu- 
Imana  tum  igoorjntia  iodudhi  ,  tum 
pcrucrruasabufa  cft  ad  ocgandam  proui- 
dcntum  Dci,  nonpollrcmum  obrioct  lo- 
cum  raah ,  hoc  crt ,  pcccati  io  munJum  c- 
Mm.  lo.iS-  grcflusjk  mircfcrtiliscxubcrantia.Qiium 
F/mI  147. f.  ^^^^  Sciipturaducc&  natura  tcllc  Uatu- 
Apoe.j^.i.  endum  fit  Dcum  cflc  booaumjomDifcium, 
R*w.i.io.  poicntiflimum,idque  omnib.  qui  aUquam 
diuioitaiis  conccptam  animo  noiioncm 
habcnt,ritpcrfu3fiilimura;cxcoconcludc- 
bant  illi,malumfub  his  tnbus  diuinx  ma- 
ic(Vatis  conditionjbus  cuenirc  non  potuil- 
fcfiquidcmDcus  omnia  prouidcntia  fua 
admioiilrarct  ,  &  dc  malofccundumiUas 
Dacura;fua:proprictatcscuraic  vcUcc:  id- 
eoquecumcucncriicamcn,  omnioo  pro- 
uidcnti.-im  Dcincgandamcirc.Pr.Trtarcc- 
nim  otiofumDcum&icrum  mundanaiu, 
prxfcrcimquibuslibertasarbitrii  crcaturx 
ratiooalis  intcrucnit ,  ncgligentcm  (Yatoc- 
tc,quam  boniuris,(apicntix,potcatiz  dc- 
cus  illi  adtmcrc.  At  ocucrum  ncccHc  cn'c,&: 
tria  illa  maieflatis  fuprcma;  decoramcDta 
vnacumptouidcntia  Dco  faluacffc  poirc, 
commodo  elHcacitatis  Dci  circa  maluin 
cxplicatio  doccbic 

II.  Cui  paucula  fuodamcoci  vicc  prx- 
ftrueodadctpfo  roalo.  i.  quid  fit  propric 
peccatum.  z.  quod  ponibilc  fucrit  illud 
pcrpeuatiacrcatura  racionali  &  quomo- 
do.  quodfummij  m.ilumdari  nrqucat, 
quod  Dcmpc  cmn  fummo  bono  cx  arquo 
conteodjt,  vt  Manuhxt  (lacucbaoc ,  alu)- 

2ui  omnium  maloiu ,  qusecxcogiiari pof. 
int.fammumcftiplam  ,  dcquoagimns, 
pcccatum:  liaCtcloquiljccaCYUCum 


ARMINII 

&  folum,tcliqua  enim  noh  mala,  fcd  alica? 
mal.i. 

III.  Pcccarum  propric  cft  abcrracio  a 
norma  ,  qux  norraael^xquicas  iomcace 
Dei  prxconccpca,  &  mcnci  crcarurx  ratio- 
nalts  pcr  tcgislatioDC  cxprcfla ,  iuxta  quana 
fisclt  vcilla  vitaminflicuacquaiccriara 
nicovcrbo  fcdcompofiro  a  Ioh;ionc  dcfi-  t.IffMf.^  4- 
ntturava/tiM.i.e.  lc^iscraofgtcHto :  (lueilla 
przccpciuaficbooi .  (Tucmali  prohibtciaat 
vodcmalumcominionisaducrfushac,  vcl  P/i/j^  ij. 
omiillonisaducrfus  illamlcgcra  pcrpctra- 

rum.  In  peccato  autcmduo  conlidcraada 
vcntunt:ip{«aclosquibonir.  racio* 

ncmhabctilubadluaut  &  cl  i  .  acmab 

adu  comptchcodimus:  &  KPettU  quz  ma- 
li  moralis  viccraobtinct.  Aclus  matcrialc* 
formalc  pcccati  dici  poccd. 

IV.  Pcccatumvcro  acrcaturatationali 
pcrpctiati  potuit:aam qua  crcacura  dcfice- 
rcafummobonopocuic ,  &  alficierganii- 
nusbonum  ,  adumq^  quo ifto potiripof- 
fct:  Qua  rationalis  inccUigcre  potuic,&  fc- 
ctindumDcum  (ibi  viuenduracilc.  &qua: 
illa  xquitas c(rct,fccildum  quam  vita ciuf- 
quc  actioncs  fpcciatim  inftitucndx  cflcaf. 
Quacrcacura  racionalis,  lcxilha  Dcopont 
potait,  imoexxquo&  ludodcbuit ,  qna 
vctarcturafummobonodcficcrc&aftutn 
illum  quamaisn.i:uralicc[  booumpatrarc. 
Modus  10  arbitrii  Iibcrcatcctcacurx  ratio- 
oaii  a  Dco  tribuca ,  poficus  e(l ,  fccundutn 
quam  lcgi  dcbicom  oblcquium  pixdare 
potuic  auxilio  gratix  ,  vcl  cius  limiccs  vi 
propriatraniilirc. 

V.  Quum  vcro  fummum  malura dari  ne- 
qucachioc  clarccquaoquam  malum  booo 
iiccoQcrahum,  camcD  booi,  quod  fummil 
dlTniucrfumordiacmcxccdcrc  ooo  pof- 
fcquinab  illoip(bfuinmobono  ioorainc 
rcdigi,  &  (icad  bonum  diri£;i  pofllcj  pro- 
pccridius  booi Ijpicotiam inhuitam  ,  qtia 
nouic  quid  denulo(icri  po(ric,&potcciam, 
quapotcllhocdcmalo(accicq<  '!o 


crcacorts  &:(ummiboot  otdiaearcvj 
bitur.  Exqml' 
appatcarpiouiJi..... .  1   


DISPVTATIO  PVBLICA   TX.  199 

rioocm.    Sicimpcdica  Hicrofolymorum  ^  Rtg.j^. 
expuonario ,  flc  Hclix  ad  Achaziam  abdu- -'^tg-^' 
dioiiflic  ccorics  &  oAoagtcs  millc  viris 
<ibangcIoczfis  ,  hic  bisquinquaginca  ab 
igncconlumpcis.  i.  cfl  pcr  poccnciX  abla- 
cioucmvcl  dimioucioncm.  Sic  impcduos         ij  4 
Icroboam  nc  Ptophccam  Dci  appichcndc- 
rccipcrarcfadioncmmanusipnus.  Sicim- 
pcditur  pcccacam  nc  dommium  cxcrccac 
inhomincm.cum  corpus  pcccaci  cocrua- 
cur  &  abolccur.  j.  cftpcrpoccnriarmaioris 
vclfalccm  .xqualis  oppofuioncm.  Itaim-  i.Chron.  16 
pcdicus  Vzzia  nc  fuffircc  lehoux  obfi-  iS. 
Acntibus  Sacecdoribus:  ita  &caro  impe-  Oal.^.jj. 
ditn  '  quod  vulri  quia  fpiricus  cd*  i./t'^»- 4>4* 

cufi   1  js  catucni,&  illc  qui  io  no- 

bisctl,cilfoniorquam  ille  qui  clc  in  muo- 
do.  4.  cft  pci  obicfli  fubdudioncm.  SicJ^^"-9-S9' 
impcdicifxpc  ludxi  oc  Chtido  uocercnt, 
quurubduxicfcc  mcdioiUorutii,  ficVm- jlil.  13.10. 
lus  pcr  cribunum  Iud.xis  ,  qui  ia  ncccm 
ipfius  confpiraucranccrcpcuscft. 

IX.  Impcdimcntum  ponicur  voluncjti. 
cum  argumcDto  ahquo  ci  pctfuadctur  oc 
vchrpatrarepcccacum.  AigumcDca  auccm 
quibus  voluQcas  mooecur  ad  hafcc  trcs 
ciailcsrcfctimus.  Auc  cntm  fumunturab 
imponibih  vcl  didicih,auc  ab  laiucuodo* 
locommodo  .  inutili  vcl  damoofocciamj 
luntati crcatur*r.itionah's,  quxtiiacriam  '  auc dcniqucabinhoncfto»ioiufto,indcco- j^^^^ 
in impcdicntc coofidcranda.  Impcdimcn-  ro.  i.  argumcoto  impcdici  Pharifari  & 
cumpoccftariponrucft,  quo  adlusahquis  Sctiba.' (jcpius,ncinanus  violcorasChrifto 
porcftaticrcaruiartatiooaUs  adimitur ,  ad  ioiiccicDi:cxiilimalianccaimillum  a  po* 
qucrr  r  1 .!> '■•milla  afTcclumhabct .  &    pulodcfcufumiiitj  '  -.'hccam 

▼ircs  quacircumfcriprionc  fit    xftimabaur. liodcrn  ,  -      Ifrac- Hf/.i.<;.7. 

vt  crcacura  adtum  illum  (iuc  pcccaco  pa*  j  htx  neadamacorcsfuos ,  fjlfos  Deos>abi- 
trarc ncqucat,  caqucfic pcrlegislacioncm.  lUiccnimD'  m,&Tiamad 

^ccircumfcriptos  cfus  de  aiborc  boni  &;    ;  •  ^  ..  inistcpiuit ,  lu  ..  uasfuascoofuc- 

tas  inuenirc  poficnt:  fic  fnn^ti  a  pcccan- 
do  abftcrrcotur  ,  q  icnt  impiosia 

viis  loiquitatis  &  ji  i.  i.ar- ■^;'/'  ^/- 

gumcoto  frarrcs  lu..^  ,  1  oc  il- 

lum  ucctdcrcntquum  pcc  veodihonemil-  ^7* 
liusfincmfuumsiicquipoflcat:ficIob  im-  i<^P'5^-^'^ 


dcbuinTc,  qao  miousrealum  icrcaturali- 
bcra  pacrarcrur,fcquicor  ciiam  cx  malo  in 
muaaumiogrciroj&eoufquc  iogrctfo ,  vc 
cocus  mut]dus  io  maloiaccar,  prouidcciam 

I  7*4».  ij.  Dcidcftruiooo  poflc  :  Quodlaciusporro 
dcmooftrabimus ,  iplam  proaidcocixDci 
circamaluii^  cflicicociam  pcrrratflaoccs. 

VI.  EfiicicnciaDci  circapcccaru.quum 
io  illo  vc  didum,3(flus  vcl  ccflatio  ab  actu, 
&  m,'nftiu  coofidcraoda  fior,cooccroic  com 
aftum  ipfum  cum  vitioficaccm  cius:&  qui- 
dcm  fiuc  priocipium  pcccaci,  fiuc  progtcf- 
rumilIius,fiucdcoique  cxrrcmum  cius  & 
coofummationcm  intucamur.  EfficicDtia 
quxcirca  ioiciumcoofidcracur,  vclimpc- 
fllitio  velpcrmifliocft  :cuiaddimus  admi- 
fiiftratioucmargumcncorum  &  occafiooc 
■ad  pcccatumiociuotium  :  Qozcircapro- 
grcflum  ditcClio  &  dcccrminutio;  qux  cir- 
cafincm  &  rcrminuinpunitio  &  rcmillio. 
De  concurfu  Dci  quaudo  quidcm  illc  ail 
aAumt3otumcft>quaac^us  &  oacurjliccr 
boous,a^crc  fupcilcdcbimus. 

Ier.p.}t-)i'  VII.  PrimaDcicirca  malum  cflicicntia 
eftimpedicio  velimpcdimcDci  policio,  fiuc 
illud fufficiijDsfiCjfiuc cfficax.  Conucnit  c- 
nim boQo  vc malum ,  quaotum fas cflc  no- 
uicimpcdiar.lmpcdimcocum  .luccm  pooi- 
'  fur,  vcl  poteftaci,  vcl  poccotix  ,  tcI  vo- 


,11.45. 


mali,  cumcfus  atiarum  coaccdcrctur;  & 
hxcimpedicio  eft  peccaci  qna  tale  :  &  a 
Dcopori-  irnrxrarioQali,qua  ilhias 
elt&poc  .  .  .;Ujm. 

VI II.  Impedimcocuro  poccocix  poficum 
eft  quo  cflicicur  ne  creaciira  a<flum  ,  ad 
qucm  pr.Tft.iDdum  affedionem  habec  & 
•rircs,  cirra  lioc  impcdimcotum ,  fuiKcico- 
tcs.pacrarcpoflic.Illudaacempooitur  qua- 
nodi.s.  J.  cft  pcrcrticicorix  &  vitx, 
V  -  iundaniencumltincpoccucix  ,  abia- 


pcditusncpt 


uiiafcicbac 


quxtfl"ccpoi  I.,   .  ,  hxrcdicas 

cxcclfisiu  illosqia  oculosadukctiopJcnos 
habent.  3. argumcnto iiipcditus l^!*.phu»,  Grn.  j 9.S.9. 
oeicaduhcnoturpicommacularccttnpc-  1.*^ -    ^-v  7 

duus 


19»  lACOBl 
tis  ctiamprarccdcniiuni  pcccatorum  cffc- 
AusruncpcccAtacoDfcqucDtta. ' 


THESIS  IX. 

luditi.i  ^rcfficacia  Promdcntix  Dci 
inmalo. 

Kcjf.  RoDOLPHo  De  Zyll. 

I.  INtcrcaulas  8c  pritcxtus  quibus  hu- 
Jmana  tum  ignorantia  indud^a  »  tum 
pcrucrfitasabufa  cft  ad  ocgandam  proui- 
dcntiam  Deii  nonpollrcmum  obiinct  lo- 

c   ili ,  lioccfl  I  pcccati  inmuudum  c- 

Af4/  jo  tS.i,  i  mirclxrrtilK  exubcrantia.Quum 
Fj^l.  147. f.  Sciipturaducc&  natura  tcftc  rtatu- 
jffoc.^.^.  cndum  flt  Dcum  cflc  bonnum,omnircium, 
R«m.i'io.  potcntiffimum.jdquc omnib. qui alic^uam 
diuinitaiis  conccpram  animo  notioncm 
habcnt,ficpcrruafi(Iimum;cx  co  condudc- 
bant  iHi,nxnlumfub  his  tribus  diuina:ma- 
icftatis  conditionibus  cucniic  non  potuil- 
fc,  fiquidem  Dcus  omnia  prouidcntia  fua 
adminiftrarcc  ,  &  dcmalolccundumillas 
naturxfiucproprictatcscurarc  vcllct:  id- 
coc^uccuxncucnciitcamcn ,  omnino  pro- 
uidcntiam  Dci  ncgaodam  circ.  Prxftarc  c- 
nim  otiofumDcum  icicrum  mundanaiu, 
prxfcrtim  quibuslibcttasarbitrii  crcaturx* 
rationalis  intcrucnit ,  ncghgcntcm  ftatuc- 
tcquam  bonitatis,(apicDiix,potcntiz  dc- 
cus  iUi  adimcic.  At  ncutrum  ncccHc  circ,&: 
tiia  illa  maieftatis  fuprcnruc  dccoramcnta 
voacumprouidentia  Dco  faluadleponc, 
commodo  cfiicaciratis  Dct  ciica  malum 
cxplicatio  doccbic 

II.  Cui  paucula  fuDdamcoci  vice  prx- 
ftrucndadcipfo  m.ilo.  i.  quid  lic  pcopiic 
pcccarum.  i.  quod  pofnbilc  fucrit  illud 
pcrpctrariacrcatura  rattonali  &  quomo- 
do.  5.  quodfummii  maluradari  ncqucac 
quod  ncmpecuin  fummo  bono  cz  xquo 
contcndat, VI  Nt  V   '  -  -i  ■-    •     .  -i.,^. 

qui  omnium  m.;.   of- 

kint.fummumcftiplum  »  dcquoagtmns, 
pcccaturo:  &,(i  ftiidcloquihccacvmcum 


ARMINIl 

&  folum,tcIiqua  cnim  noh  mala,  fcd  alictii 
mal.!. 

III.  Pcccarum  propric  cft  abcrratio  i 
norma  ,  quac  oormacftxquitas  inmcatc 
Dci  prxconccpta,  &  mcnti  crcaturx  ratio- 
nalis  pi:rlcgisIationccxprcfl*a  ,  iuxra  quam 
fiscli  vtilla  vitaminftuuat,quarcctiam  v- 
nicovcrbo  fcdcompofito  a  lohaonc  dcfi-  '•'"'•♦'•3  ^ 
nitur«»«iu«.i.c.  lci!5Stranfricflio :  Cucilla 
prxccptiua  fit  boni ,  liuc  nuli  prohibitiua, 
vndcmaIumc6miflionisaiiucrfushac,  vcl  Pfsl.f4.  if, 
omiflioaisaducxfus  illamlcgcm  pcrpctra> 

rum.  In  peccato  autcmduo  conndcranda 
vcniunt:tpl«  aclus  qui  boni  naturalis  ratio  • 
oemhabctifubaduaijt  &  ccflatioocmab 
aClucompcchcodimus:  &:  «'«/«iixquxma- 
li  moialis  viccm  obttncf.  Adus  matccialc« 
« formale  pcccati  dici  potcft. 

IV.  Pcccatumvcro  acrcaturaracionali 
pcrpctianpotuit:namquactcatura  dcficc- 
rc  a  fumino  bono  potuit ,  &  aflici  crga mi- 
uusbonum  ,  adumqi  quo  iftopotiiipof- 
fct;  Qua  rationalis  incclfigcrc  potuic,&  fc- 
candumDcum  fibi  viucndumcflc. & qux 
illa  xquicas  circtjlccadum  quam  vica  ciuf- 
quc actioncs  (pcciacim infticucndx  cflcor. 
Qua creacura rationalis,  Icx  illi a  Deopoui 
pocuic,  imoexxquo  &  lufto  dcbuic ,  qua 
vctarcturafummo  bonodcficcrcScadum 
illum  quamaisnaturaliccr  bonum  pacrare. 
Modus  in  atbiirii  libcrtatccrcaturx  ratio- 
oali  a  Dco  tribuca ,  politus  cft  ,  fccundum 
quam  icgi  dcbicum  obfequium  prxftarc 
pocuic  auxilio  gracix  ,  vcl  cius  limiccs  vi 
propriatranfilirc. 

V.  Quumvcrofummummalumdarine- 
qucat.hioc  clarct,qaanquam  malum  booo 
htcontraiium,  tamcnboni,  quod  fummil 
cll  vniucrfumordiucmcxccdctc  non  pof- 
fcquin  ab  illoipfofummo  boao  ioordiac 
rcdigi,  &ficad  bonum  dtri£;i  poflic;  pto- 
ptcriftius  boniljpicntiaminfinitam  ,  qna 
nouicquiddcmaloficnpofli:,&potctiam, 
qua  potcft  hoc  dc  malo  Uccrc  quod  dc  itlo 
hcci  poflc  nouit.  Faciuquc peccatum  voi- 

uc:''      ■■•     '   '    ■       •"  - 

crc.i  .  

bicur.   Exquibusomnibuspofitis.  qumn 
appaccacpiouidcouam  Dciuitcrcc  ' 


DISPVTATIO  PVBLICA  IX. 


199 


dcbuKTc)  qaomiausroalum  icrraturalt- 
bcrapacrarcturjfcquicur  ciiam  cx  maloin 
munaum iogrcflo,&  eoufque  iogrcflo  >  vc 
cotus  mundus  in  malo  i.iccac>  prouidctiam 

i  Umh.  y.if.  DcidcftruinonpolTc  :  Quodlatiusporro 
demoo/lrabimusi  ipiam  proaidcncizDci 
cir:amalun':  cfficicntiam  pcrtraiflaoccs. 

VI.  EfiicicntiaDei  circapcccatu,<|uum 
in  illo  vt  di<!^um,a^us  vcl  ccnacio  ab  a<flu, 
8c  i'ttuiu  confidcranda  nnc,concccnic  tum 
a^um  ipfum  cum  vicio/icaccm  cius:&  qiii- 
dcm  liuc  principium  peccaii,  Huc  piogicf- 
rumillius,flucdcnique  cztrcmum  cius  & 
coQfummacionem  incucamur.  EfHcicniia 
quxcirca  initiumconfidcracur ,  vclimpc- 
«litio  vclpermifTiocfl  :cuiaddiinus  admi- 
fiifltationcmargumcntorum  ft:  occaftooc 
-adpcccacumiocicantium  :  Quzciccapto- 
^rcflum  dircdio&  dctcrmin:4tto;  quxcir- 
cafincm  &rcrminutnpunicio  &  rcmiirio. 
L^c  concurfu  Dci  quaitdo  quidcm  illc  ad 
a^umiantumcfl, quaadus  &  nacuoliccr 
bonus.agcrc  fupctfcdcbimus. 

Irr.^.ji.jj.     VII.  PrimaDcicirca  malum  cfHcicncia 


tioncm.    Sicimpcdita  Hierofolymorum  ^ 
expugaatio ,  &  Hclii ad  Achaziara  abdu-  -'Rtg  u 
^ioiiflic  ccncics  &  odloagics  millc  viris 
«bangcloczfis  >  hic  bisquinquaginca  ab 
igncconlumpcis.  t.  cflpcrpoccniixabla- 
cioaemvcl  diminucionem.  Stc  impcdicus  i>-R<'^.  4 
lcroboam  nc  rtophccam  Dci  apptchendc- 
rcc.pcrarcfadioncmmanusipfius.  Sicira-  Rem.C.6. 
pcdicur  pcccacara  oc  domiuium  cxccccac 
in homincm,cum  corpus  pcccaci  coerua- 
cur&abolctur.  j.  cf^perpoccnciarmaioiis 
vcl  falccm  .rqualis  oppoficioncm.  Icaim-  i.Chrpn.  t6 
pcditus  Vzzia  oc  (umrec  Ichoux  obft-  18. 
Ucnitbus  Saccrdotibus  :  itJ  '     '     impc-  GaL<i.\-j. 
ditui  nciaciat  ouod  vult,  qu.  >     .  .:us  c6- 4«4« 
cuptlcic  aducifus catncm,&  tllc  qut  in no- 
bisciljcllforciorquam  illc  qui  cft  in  mua- 
do.  4.  cft  pcr  obicfii  fubdu*i>toncm.  Sic /**»-9-J9> 
impcdicifarpe  ludzt  nc  Chtifto  aocercoc> 
quialubduxicfccmediotllorufu>  ficPau-.^/?.  xj.  10. 
lus  pcr  cribunum  lud.ris  ,  qui  ia  ncccra 
tpfius  confpiraucranc,crepcus  cft. 

IX.  Impcdimcncum  pooicur  voIuncaci« 
cum  argumcnco  aliquo  ci  pcifuadccur  nc 
vclic  patr.-irc  pcccacum.  ArgutncDta  auccra 
quibus  voluocas  mouccut  ad  balce  trcs 
claflcsrefcrimus.  Auc  enim  fumuncurab 
iinpoflibili  vel  difHctli,auc  ab  iuiucundo* 
locommodo  ,  inucili  vcl  damoolbcctam} 
auc  deniqueabinhoncfto,iuiurto,indcco- j^^^^  ^ 
ro.   1.  argumcnto  impcdici  Pharifzi  &    ^  •^'^'Ai- 


cftimpcdicio  vcl  impcdimcnci  policio^Iiuc 
illudfufficicnsfic,fiae cfficax.  Conucnic c- 
nim  bono  vc  malum ,  quantum  fas cfle  no- 
uir.impcdiat.Impcdimcotuir  nutcm  poni- 
tur,  vcl  potcftatt,  vclpotcntiz  ,  vcl  vo- 
luntaticrcaturzrarionalis»  quzctiaeciam  ' 
inimpcdicntcconfideranda.  Impcdimcn-  ' 

lumpoccllatipofitilcft,  quo  aftusaliquis  Scitbz fzpius,ncinanus  violcntasChrifto 
potcfbti  crcaturz  ratiooalis  adimiiur  ,  ad  iuiiccrcm : cxiflimabanc  cnim  illum  a  po- 
qucm  pt.rlbndurailla  afFciTlum  habet ,  &  pulodcfcnfum  iti  quiillumvc  Prophccam 
■vircsiiitticienrcsiquacircumfcriptionc  fit  zftimabaut. litdcm nu  '  cdittlfrac-H#/.i.6.7 
Yt  creatura  achim  illum  Ituc  pcccaco  pa-  '  litJc  ncidamjtorcsfuos  ..  Ucos,abt- 
rrarc  ocqucar.  eaqucfic  per  legislationcm.  rcut,lcpiuit  cnim  Dcus  fcpcm »  &  viam  ad 
SHccircumfcripius  cfus  dc  arborc  bont  &    illos  fpinis(cpiuit,  ncil-initasfuasconfac- 

tas  inucnirc  poircoc:  fic  Uaiii  a  pcccan- 
do  abftcttcocur  ,  quuin  vtdcnc  impiosio 
viis  iniquicacis  ic  pctditionis  lafrati.  i.ar-  ^ff-f-^- 
gumcntu  frattcs  lofcphi  impcditi  ncil- 
lum  occtdcrcotquum  pct  vcndinoncmil-  ^7- 
liusfincmfuumsilcqutpofrcDt:ficIob  im-  iok^i.i.i 
pcditusncpi-  '  liafcicbac 

quz  efl"ccpoi;;  .  .   .      .  .izrcdicas 
cxcclfl&tu  illosquioculosadukcrioplcoos 
habenr.  j.  argu mcnco  inipcdicus  I^  ftphus,  Gen.^  9.8.9. 
oelcadttltciioturpicommacuiarcciimpc-  i.S-vn.  14  7 

duus 


mali,  cum  clus  aliarum  conccdccctur;  lc 
hzc impcdttio  eft  pcccati  qua  talc  :  dz  a 
Dcopo!  zcacioQali,quaiIlitas 
cftA  u.im. 

icocum  potcncizpoftcum 
eft  quo  cHicttur  ne  creacura  atftum  ,  ad 
qucm  pr.Tft.indum  affcd.oncm  habct  6c 
virct,  cirta  hoc  imptdimcntum ,  futHcicn- 
tcs.pjttarc  pofnc.liludautcmpooitut  qua- 
I.  eft  pcrcfficieotiz  Sc  viiz, 
i-;:  ;:  runcpoccuciz  ,  abia- 


16. 


100  lACOBI 

dicus  Dauid  ne  matium  luam  mictcrcc  in 
Toi^um  Domini. 

X.  ScquiturpcrmilTio  pcccati  qux'  im- 
pcdicioai  contrariacfiiaoo  tUi  tamco  i  qua 
adlus  pocellaii  creaturx  rationalis  adimi- 
lur  pcr  lcgis !atioacm> fic  coim  idcm aft us 
pcccacumcHcc  Sc  noo  peccacuro  >  pccca- 
turaqua  vccitus  ,  non  pcccjtum  qua  ifto 
modo  pctmiflus,  idcI^iOOQ  vcticus  :  vcril 
qua potcotiz  &  voluacacicrcaturx  im- 
pcdimcnium  ponitur.  Eftautcmpcrmillio 
flOD vnius vclaltcitusimpcdimcuti»  quod 
poccnciaE  vdvoluoraci  obiict  poccll ,  lcd 
umuium  rimulimpcdimcotoru  rufpcolto, 
quxDcus  Qouic>riadlubercQCur,pcccatum 
icipfa  impedicura,quod  occcirc  cftiquia  ab 
vootalipcccacumimpcdirccui.  Peccacum 
itaq;  pcimiccicui  poicntix  crcacurx,quum 
Dcus  oullum  idorum  impedimcototum, 
quotum  ancca  mcntioncm  fccimus  thcn 
7.  adhibci.  Qua  dc  cauia  ida  pctmillio  hif- 
ccatlibusD        ■  ittcntis  couftat :  con- 
tiouatioQc cww^  ...  Sc  vicr crcaturx,coQ- 
(eruationc  potcntix  ciuldcm  >  cuta  oc  ma- 
ior  vcl  xqualis  faltem  potcotia  opponatur, 
dcniqueobicdti  ,  inquodpcccatumcom- 
mutuur ,  oblationc.    Pcrmtttitur  ccum 
voluncati  ,  dou  quod  ouUa  a  Dco  impc 
dimcota  obiiciancuc  voluouti  a  peccan 
doabftcrrcndx  idoQca.fcdquod  vidcnsil- 
la  ipra,qux  propoouutur ,  aihtl  ct^cdu- 
la,  alia  qux  in  arcaais  fapicntix  fux  &  po- 
70477.18.^.   teotixthclauris  lubcc  ooo  adhtbcac  Quod 
MarA^.f6. '°  pafnonc  Chriili  cum  poccutix  cum  vo 
Iv/tn.y.6.     luncacis  corum  qui  cumad  moitcm  pof- 
cebaotrcfpcdtu.planiirims  apparcc.  Nc 
qucindcfcquicut ,  illa  impedimcnta  ftu- 
ilra adhibcri ,  quaoquam  coim  nufcquan- 
tur  cucncus  iUis  impcdimcncis  conucni- 
eDCcs,fioes  tameu  fuos  obcincc  Deus  po- 
tentiirimc,eo  quod  noo  Icquaocur  eucocus 
^ui  dcbcbanr. 

XI.  Fuodamcncum  iftius  permiffionis 
cfltamlibcitasarbitrii ,  cum  qua  creatu* 
ramrationalcm  coodidit  Dcus,  quam  c6- 
Aaociaipfiusrcfcindi  noupatitur,  octnu- 
tabilitatisiDfimulciut  Dcus  i  tum  lofioita 
GrN.i.t.3.  ipfius  l<ffVf^atia  Sc  potentia  ,  qua  oouic  Sc 
i.Cor.4.( .  poccfl cz  tCQcbris faccrc  lut€m,6c cz nialo 


Rem.i.io, 
II. 


ARMINII 

bonum  producere.  £cpropcereapcnnitt!c 
Deusid  quodpcrmittit,  ouinfciusvirium 
Sc  atfetfluscreatuiarumracionaliumioouic 
cnim  omoia:  Koo inutcusipotuillctcnim 
crcaturam  oon  produccrc  qux  edcc  libe- 
liacbicrii:  nonimpoccnsimpcdiendi,  vidi- 
muscntm  quoc moHis  &  potcociam  Sc  vo- 
luutaccm  crcacurx  impcdiic  poiru  :  noa 
ociofus  fcu  oegligcns  cius  quodagituc, 
quia  anccquam  iiac  lam  vaiias  cicca  id  a- 
dioQcs  obiuic,  &:,  vtpoft  vidcbimus  •  ac- 
gumcou  &occahoncs  obucit  ,  dctcimi- 
nac,dirigic,punic&  rcmuttc  pcccacum:fcd 
quidqutd  pcrmiccic  td  coululco  ic  volcns 
pcrmtttit ,  voluntatc  immcdiaic  vctiantc 
citca  pcrminioncm ,  pcrmilhouc  vcro  ipfa 
citcapcccatum  .  qui  otdo  citrapcriculum 
inuertiocquic. 

Xll.  Quxhicgeoeracim  dcimpcditio- 
oc&pcirailltone  pcccati  diximus  pcrdif- 
fcrcnttas  cius  nonnullas  cxpUcemus  di- 
Ittudlius.  Pcccatum  I.  diftuiguiturcxcau-  ^'"'^'^  '  ~ 
fisiuigoorautix,  iofiimitacis  ,  nialitix&.  . 
&  negligcDtix  pcccatum.  Impcdimcntum  &6.u,ii. 
poniiui  pcccatoignoraniix  pcr  rcuclaiio- 
ncm  dtuinx  voluntatis:  ioormitacis  »  per^^'  •^•^^ 
Sputcus  S.  coiroboracioncm  ,  aducrfus ''"''•J^-i J- 
muudi  &  Sathanx machinatioocs, quia&  *+• 
carnisnorttx  imbccillitatcin : maliti.r  pet '"^ 3^'4<>' 
lapidci  cordis  al  biioocin,  carnctquc  da- 
cioncm,& iufc:iptiouci>i  lcgis  Dcuo  illo: 
ucgligcQttx  pLi  ratidamloiiicicudiaem  & 
cimorcm  Dc.  imti  to  coidibus  fidc- 

lium.   Exqui.     ULiiclicjucc, quoiuma-  Gii/.i.ij.i4 
duum  luipcofionc  pcimillio  pcccacorum 
cuiusqigcncriscoftcCiPcrniific  DeusPau- 
lo  kgis  prxpoftcro  zclacoxi  vc  Chrtflum  J^i^-i^.j» 
cxtgnoran"i  ■  r  rcquctccuhvfqucdumFi-  -^^  J'^^' 
hum  luur        ^crccquofaAo  expctfc- ^'-'f- 
cucorcfaciuseit  l^aflor:  ficpcrmificPccro  ^fi^  i^^^- 
Chriltum  amaociacplufculumdcfcconfi-  ^-S*'»-  9-^- 
dcDci.vcpcr  iofitmuatcmillumabncgaret,  >  -S^iw.i^. 
qucm  maiore  vilpititusinfttmfluscoofcf-  rS.ij* 
ius  cd lotrcpidc  viquc  ad inotccm.  Sauli, 
qi         !ra  lua  I'  'cdcrac  Ifr.ielicis, 

p-  ,  vccxmai.  ...  .  ..uidcm  ,  dccuius 

mccgrtcatcconuicluscrar,  pctfcqucrccur, 
looathaQc  fiiio  ipfius  fruftta  pbfitlcntc: 
Dauidimultis  vidtortis  potico,  6c  otium 

ad- 


i.SMH  II. 


4^ 


Gttttf.  57 
»7.*T-' 


1.  RfS-  ^ 


DISPVTATIO  PVBLICA  IX. 

adcpfoicumocgligcnuusagerct.pccmifit) 
■vc  ic  cQtpi  adultcrii  rcicnioe  commaca- 
latcc. 

XIII.  Diflinguittir  dcio^c  peccatum 
fccuodum  rcfpctlum  duplicis  lcgis  ♦  prxci- 
picDcis  DCmpe  booum  &  vccantis  maiumi 
coDtra  hanc  pcccari  potcft  ,  vcl  commit- 
ccDdo  adhim  ,  vclnon  dcbita  caufa  &  fiac 
omitccndoj  contra  illamvcl  omicteodoa- 
^lum.vcl  non  dcbiro  modo ,  caufTa  finc 
committcndo.  Hifcc  ctiam  impcditio  & 
^imifTio  Dci  apari  potcft.  ImpcdmicDcus, 
nc  fiatrcs  lofcphi  illum  occidcrcnt ,  ac 
p  crmifit  vt  non  dcbita  cauGi  5i  finc  ilii  par- 
ccrcDt  ;  cum  cnim  vcndcrcpollcnt,  cuius 
occaUo  ipfisdiuioitusoblata  crac,  inutilc 
fibi  acbiirabanturoccidcTc  illum.  iiic  Ab- 
ialon  impcdicus  fcqui  confilium  Achito- 
phclis  fibi  vtilcDauidinoxium.nonquia 
iDiquum,rcd  quia  damnofura  clVc  cxilli- 
nuDac.pcrftitic  cnim  in  propofico  pcrfc- 
qucndipacccm  ,  quod  &opcrcexplcuit. 

Biliamum  impcdiuic  DcB«nc  roalcdicc- 

ictirucli.cftccicqucvcillibcDcdiccrct,  ai 

ficvcpcruerta  mcncc  ab  illa  abflinucric 

ac  haoc  obicric.  Huius  cum  impcditionis 

tum  pcrmirtlonis  tacioocs  aliquo  modo 

iocclligcmus,fi  in  peccaco  adum  &  mrtftia* 

dilUndc  confidcrauccs ,  vtriquc  impcdi- 

tionem  Sc  pcrmiflioncmapplicucrimus. 
XIV.  Quaoquamautcmadus  &«'»»- 

^ti«io  pcccato  vno  infcparabihtct  iunAz 

fioc&proptcrca  ocutrum  finc  altcro  im- 

Scditivclpcrmittipoirit,menic  tamcndi- 
tingui  po(runt,&  impcditio  pcrmilHoquc 
nanc  huius  nunc  illius  rcfpcdu  potim- 
muraficriaDco,  &faSainobiscoDfidc- 
mi ,  non  finc  magna  Gipicntix  Dci  com- 
fnendationc  &  uoltfocmolumcnto.  Im- 
pediuicDcus  ncftacccslofcphum  occidc- 
rcncnon  qua  pcccatum  crac,  quia  pcrmific 
vc  m  cadcm  mcnte  petftantcs  illura  vcndc- 
Irent.rcd  qua  adlus :  oam  illo  lofcfho  vi- 
«amadcmilVenc ,  caiDcusparcicum  volc- 
bac.  Pcrmific  ciufdcm  vcnditioncm  noo 
quapeccacum  pocifTimum.  fcdquaadus, 
(^iiia  pei  vcnditioncm  qua  aiflus  cA,fiacm 
luumobtinuit  Dcus.  Impcdiait  Deusne 
Hclias  ad  Achaziam  abduccrccui  laicxfi* 


10  r 


cicodus,noo  qua  idpcccaram  crat.fed  qua 
i&ui  :  cx  fincidapparecS:  impcditioois 
modoiExfioc .  quia  voluic  paicitum  vita: 
Prophctx  fui,  uon  nc  Achaiiasin  Dcum 
pcccarcccx  modo  impcduj  ouis.-quia  con- 
fumpfit  bis  quinquaginca  >iros  ad  illum 
comprcbcndcndumcmiilos.cjuoti  fignum 
fuit  itx  diuini;  aducrfos  Acii.uiain  &  illos> 
qua  Don  pcccacum  vttale ,fcd  vcadusal- 
ccri  fucuius  ntjxius  impediri  folcc ,  cx qra- 
cia  veroimpcditur  vt  cale.  Pcrmifi:  ^^^^i,)!;,\.f^t. 
TiSathan&  Chaldxi  lobo  Hoxamadfer- 
renc ,  uon  qua  id  peccatum  erar.  fcd  qua  a- 
^us,  volcbat  cnimDcusfctuifuipacien- 
tiamczplorare  ,&  ad  Sacanx  confufionem 
paccfacece,  hocauccmficpcrai^um,  quo 
vccaltj  noxaioft-rcbatat  lobo.  Impcdiius 
cftDauidnc  manus  violentas  Sauh  infct-'*   *''■  '"^* 
rct,noo  qua  adus  crat ,  fcd  qua  peccatum,^ ' 
id  paiet  cx  argumcnco  quo  tmpeditus  ab- 
ftinuit.abfit  a  mc,inquit,vr  manus  mittam 
io  vndum  Domini  }  hoc  argumcntumi 
pcccato,  Tttaic,abftcrrec:liquec  ctiamex 
fiocimpcdicionis.voluirn.Dcus  vc  Dauid 
pcraiBidliouum  colcrantiam  ad  rcqnum 
pcruc»iret ,  veluti  Chrifti  vci i  Dau idis  r jr- 
pus.Pcrmifit  Dcus  vt  Achab  Nabothum*  '•^'^'^' 
intcrficcrec,non  quaaduslcdqtia  pccca- 
lum  crac  adus  illc;  Nabocum  cniin  alia  ra- 
cionc  adfc  tcansferrepotuicDcus ,  fcd  vo- 
luicAchabum  menfuramfcclcrumfuorum 
implcrc  Deus ,  fibiquc  &  fuis  cxicium  ac- 
celerarc.  Impeditus  cft  Abimclct  h  nc  Sa- 
ramAbrahx  vxorem  Tieiarec»  tumquaa- 
duscrat.tumquapcccatum.  Noluit  enim 
Dcusvtfc  Abimclcch  ifto  cnminc  com- 
macularcc ,  coquodin  integritacc  cordis 
fccifTet ,  voluit  ctiam  parccrcfamulo  fuog^;,_  j^g^^^ 
Abiahamo ,  cui  indclcbilisdolor  cx  vitia- 
cioncTXotis  fuz  lilatus  fuilfet  tanquam 
exadu.    Pcrmifit  Dcusvc  ludasnurum 
fuam  Thamar  cognofccrcctum  qiia  aftus, 
tumquapcccatam  ,  quia  voluit  Dcuscx^J"'-^''**» 
ludaiufci  filiumfuum,  &  fimul  dcclararc, 
nihilcam  eifc  inquioatumquodnoo  loil- 
lofaodificafctur.  Non  eoim  abs  rc  dicit 
Macthxus  ludamcxThamar  &  Dauidcm*'*"'''!» 
ex  vxocc  Vriz  geouiirc  filios.  cr  quibus 
pcrpctuafcitc  natuscftChriftus. 

C  c  XV. 


&  ;t.lO. 


let  lACOBI  ARMINII 

XV.  Qaum  vcro  aftus  ,  quanquam  :  dire^lioilladuplcx.in  oMcd^um  &  fiaerr. 
potcntix&  voluntaticrcaturx  pctmifTust  Dire£lio  in  ubicdbumcn»  quandopccca- 
porcftaticiufdcmadcmptusfitpcr  If  gisla-  j  tum  ,  quod  pcrmitrir,  non  proarbitraiu 
noncm  ,  &  proptcrca  (xpcnumcro  tlitu-  ;  crcaturx  in  quoduis  obicclum  quacunq; 
tum  (it .  vt  crcaciira  noo  omuino  in  malo  rariooc  obuium  &  obnoxium  ioiurix pcc- 
obdurata,  adumquupcccatoiuDflusfic  ^  cattfcitipatitur,  redto^^crtumobicdum  2 
patraicnolir,  nifi  argumcntis  quibufdam  i  pcccante  aliquaodo  vcl  prorlus  nonpcri-  Pfou.if.q'. 
&  occafionibus.q  vclutiocitamctafuntad  ^  tum.vcl  faltcra  non  prxcifc  pctitumdiri-  froH.j.i,\» 
illij  patrandum.olnciflis  idtusquoquc  ob-  ,  git.  QuodScnptura  gcneratim  countiat 
icdioQis  admiiiifbario  pencs  Dei  proui-  1  nisveibis  :Cor  bominis  cxcogitat  viam 
dcntiamcd,  qunrricamcnra  ifta  obiicit,  I  fuam,  lehoua  autcin  tiingitgicflum  cius. 
cum  vtcxplorccan  crfaturaapcccandoab*  Spcciatim  vcrodccordcRcgiS.Riuiaqua- 
fiilcre  vclitiCtiam  irritamentis  incitata, 
quandoquidcm  cxigua  laus  abfboentix 
vbi  illaabfunt,  tum  vt.  \\  creaturavclitiUis 
incttamcntisccdcre ,  illc  fiiumopus  pcta- 
i\\im  creaturx  cAiciar ,  non  nccctritarc  im- 
pulfus ,  quafi  opus  fuum  citra  aiflus  crcatu- 
rx  intctucnrum  p:oduccrc  ncqucat  ,  fcd 
voluotatc  multiformis  fux  (apicntix  illu- 
l^randxpermoius.  Sicargumcota  .quibus 
fratrcs  lofcphi  incitati  fuot  pro  fua  malt- 
ria ,  vt  fratic  fuu  ^  mcdto  fui  lublatu  vellft, 
tt  occafioncsquibusillu  (^mcdiofuiaufer- 
\c\  mU  s  difpcrattoDC  diuina  oblata 
luu:,(  .1.:.  amcdiatohomioum  ai^u  inccc- 
ccdcntcr,  partim  immcdiaro  ipfius  Dci. 
Atgumcota  fiietuncaccufacio  lofepfai,  qua 
fratrumpraua  fadlapanidctegebat,  amor 
lacobipcculiariscrga  Iofepiium,&  fomni^ 
immiflioimmiinquc  narcaiio .  quibivs  fra- 
crum  aoimiodio&  inuidiaaduerfus  illum 
acccnfifunt  Occafionesfucrunt  tummif- 
fio  lofcphi  ad  fratrcs  a  patre  fad>a,  tum  If- 
noacrhtarura  iu  y£gyptum  ptofictfccntium, 
ifto  tcmporis  momcoro,  quodcillo  tol- 
icodo  dchbcrabaot ,  obbtio.fit  hxcqut- 
dcm  circa  ioicium  pcccati  confideranda 
fboccirca  progrcflTum  pcccati  iam  pctraif- 
Aiocidic  diredio&  dcccrminatio. 

XVI.  Dircftio  pcccattcrt.^dius  proui- 
dcDtixdiuiox  ,  quo  Deut  pccratum  (a- 
picotiflimc  &  potcntifltinc  dirigit  quo 
vulc, pcttingcosab  cxticmoadcrtremum 
fontrer&  difpoQcns  omniafuauirer  luilla 
diicAiooe  coofidctandus  ccimiausaquo 
&  ad  quem .-  quum  coim  dingit  pcccatum 
quo  vult ,  iotcllieuut  lilud  abduccie  ab 
co,quo  illud  tcnacic  ooa  vulc.  Ellautcm 


rumcor  Kcgisin  mauu  Doniini.adomoc  Ez.eeh.  ii. 
quod  vulc  iochoar.  Cuius  illuftrc  cxcm-  i^.io  ii. 
pium  habemus  in  Ncbucadnczarc  »  qui 
cumapud  auimum  fuumconftituiflctpo  - 
pulos  fibi  fubigetc  ,  ac  dubitarcc  vctum  ia 
Ammonicas  mocuiujeflcr ,  an  vcroinlu- 
dxoStDcusita  admtniftiaiiit  diuiu.ttioacs 
illius,  vcftatucrctircaducifus  ludxos  c- 
mifTif  Ammonitis. 

XV II.  Dirctftio  in  figcmcft.quando 
pcccatumquod  pcrmitiic, non cuius  fini, 
quem  inicnditcreatuta  ,  icruirc  pantut, 
(cd  io  illum  finem  vfutpat,  qucmiptc  vult, 
fiuecicatutaiIlumiotaadat(  quo>i  fii^cc- 
rcttamco^  peccatoooo  excufareiur  )fiue 
alium  imo  &  ptoifus  coDtiaiium  ;  nouit  e- 
nim  Dcus  cx  tcncbiis  8c  nox.i  pcccati  edu- 
cctciuccm  glotix  (bx  Sc  cmolumcntum  Gr»f/?o. 
fuatum  crcaturaruro.  Sic  quod  cogicaue- 
ruoc  frarrcs  lofcphi  io  malum  ipfitrs,  hoc 
Dcusconucttit  iD  bonum,oon modo lo-  ^ 
fcphi,(c(i  integrx  familixlacol>i,&  toitus  ^ ^ j 
rcgni  7£gyptiaci  Sauojs  j({)iclioQibusIo-  ^^* 
boimmilits  cooatus  cft  illuni  adtgt-rc  ad  j^r^  ^ 
bl.»fphcmiam:at  Dcu»iisipfis  pati(.i)ttatn 
fcrui  fui  explurauit ,  &  pct  illam  dc  Sata na 
triumpbauit  :  Rcx  Aflyriorum  (bruciac 
pcrderc  &  cxfciodcre  gcntcs  multas  ,  at 
Dcus  fuuin  opus  cxccutus  cft  pcr  illum 
miflum  adgentcm  &  populum  forortsfui. 
Ncqu^miium  Dcum  vfurpare.i(ftus,quo9 
crcarurx  fioe  peccato  non  i  ■:    r    •  '  ,  m 
fincsfibipIacitos,quia  id  :  .cit«^ 
&  tciplici  tatioQc.  i.  enim  Domioos  cft 
cicaturxquaDquapcccatricis-  vtpoicqux 
pcr  peccatum  ;ion  n  at;is     rximcrc  Dci 
dumioio  pctyi:,qaarorc  tplaui  m  fiibitunv 

red>> 


s.. 


Ef.  lO.if. 


Lmc.i.1..  Jl 


Utth. 

XX. 


x.Prt.i.  9. 

Hof.x.  6. 
AS.i^'.  16 

Aa  17 


DISPVTATIO 

rcdigcrc.i.  qmavtcrcatuta  affcduk  po- 
tcotia  a  Oco  inftruaa  adus  iftos  pcr- 
pctratifle  finonfincpcccato,  vtpotc  vcii- 
tos.j.quiaictcaiuralcrra  cftin  manu  crca- 
toris  &  latcoiioacraprimi  agcniis  caufx 
iolbumcotana:  non  attingunt. 

XVlII.  Dctcrmmatio  cft  aiftus  prom- 
dentiardiuinaf,  quoDcuspcrnulIIoni  lujc 
modum  pooit  ,  &  pcccato  tcrrainum,  oc 
pro  arbitratu  crcatuta:  vagctuc  in  infini 
tum.  Modui  iftc  &terminuspoouur  pcr 
przfcriptioocmtcmporis,  &  migwtudinis 
dctcrmioatioocm :  Prxfcriptio  tcmpoiis 
Ycl  puodi  cft  fiuc  momcoti ,  quaodo  fiat, 
vcl  duiationis  quamdiu;momcntum  tcm- 
poris  dctcrminat  Dcus  ,  quum  pcccatura, 
cui  patrando  afFcfla  cft  cccatura.  nooillo 
icmporcpcrmittitficfi.  quo  vcUctquidcm 
crcatura,  fed  vtalio  tcmpoicfiat  fapicotct 
&  fortitcr  adminiftrat.    Studcbant  Icfum 
prxhcndcrc  ludxi.fcd  ocmo  loiccit  ma- 
num  in  illum ,  quia  nondum  vcncrat  hora 
ciusivbivcro  tcmpus  adc(fci  aPatvc  pix- 
finitum,  inqutt  Chriftus,  hxc  eft  hota  vc- 
ftra Sc. potcftas icncbtarum.Duratioui  po- 
nituvmodus  ,  quar.do  fpatium  tcmporis 
quopeccatum  pcrmilfura  durate  Dotcratt 
acciditui  &  circumfcnbitur  vt  fiflat  fefc. 
^**  Sic  Chriftus,nifi  dccurtao  fuilfcni  dies  ifti 
nonficrct  falua  omnis  caro.    Vctum  hic 
quoquc  vcl  adus  qua  talis,  vcl  pcccati  qua 
lalcihabcturratio  Adus  durattoni  poni- 
lurtcrmmus  htfce  locis    Non  rcquicfcct 
virga  loiquitaMS  fupcr  fottcin  iuftorum 
ne  nuttaot  iufti  adiniqoiratcm  manus  fuas 
Nouit  Dominus  pios  c  tcntatiooc  cripc- 
rc.Peccati  durationi  ponitur  tcrminus  hi- 
fcelocis:  Scpiam  viam  tuam  fpiuis  nc  a- 
nutorcs  tuos  inucnias .-  Tuoc  diccs  vadam 
acrcuciutad  virumincuinpiioicm.  Pix- 
^°*utiti5  xtatibusfiuit  Dcusgentcsfuisipla 


PVBLICA  IX.  105 

fus  Ifraclitas.fcd  non  cft  palfus  vt  dcgluti-  i.Cor.: ' . 
rct cos ; Tcotatio vos oon ccpit oifi huma-  j-. 
oa  .•  I'icmimuratnon  eoatd^amurjpcrfccu-  x.Ccr.  4.«- 
tioncmpatimurat  noo  dcfcrimur,dciici- 
murat  non  perimus.   Diabolo  pcrmifit 
Dcus.primum.vt  in  illa,qux  lobi  cranr, 
maouminiicerct.tpfum  vcionoo  attinoc-  ^l,,  ^ 
rct;dciode,vt  cotpus  quidcm  iliius  attiu-  j.pj,,  j. . 
gcrecat  vitam  lUinonadimcrct  i   Non  g 
difpcrdam  illospcrmanumSifac.fcdfacijm 
vtfiotci  fcrui.  Refpc»ftu  ncccui  pcnr.ii  r  - 
Dcus  ,vr  Dauidapud  aninium  (uuhi  fta- 

'  Xt.lh.fi. 

t.Sair.  i  . 


tocrcr.  Nabalcm  Sc  omncseius  domclh- 
cos  gladio  intcrficcrc,  &  rcila  3  J  i!iu  con 
tcndcret »  fcdiion  permifu  vt  cfFundcict 
ianguiocm  tnnoccntcm  &  ntanus  ipiius 
lcfuajctipfura.  Pcrmififcidcm  Dautdi.  vr 
ad  Acbis  confugcrct  &  ftultitiam  Itmuu 


a.iy.«».,7 


rcr,at  non  pcrmifit  v:  cum  cius  cxciciiu 
aduerfus  Ifiaclcmpugaaret,  vcl  ipfi  Achis 
cxercitutifta  fraudcvlus  noxam  infcrict; 
ncutrumenim  linc  fcclcic  luligni  paira:c 
potuillct-  Quanquam  &:  illa  dctcm^ini- 
ta,vtadus,pct  quos  noxa  lofcrri  illispo- 
terar.quibusDcusdamnumillatunoIcbar. 

X  X.  Proptciillam  incitamcntotum  &. 
occafionum  oblationcra,  ditcdioiicm 
detcimtoationcm  Dci  pcrmifitooi  pcccati 
addttam,dicitut  Deus,  qux  ab  hominibus 
malis  &  Sataua  pctpctrantut ,  mala  iplc  fa- 
cerc.E  g.Non  voshuc  mc  mififtis,  tnquit  cen  \r  «. 
lofcph  fratiibus  luis,  fcd  Deus;  quia  illi  c;cn  j 
venditioncpcradafccuriciar.t.quoabdu-  jg.^  ^o. 
,  I  ccnilus& qutd  dciWo  futurum  cllcr,  Dcus  ,j 
.:    autf  tniEgyptumabduci&  vcndi  curauit,,^. 

ibtdcmqucpcr  fomnioium  inictpictatio-  lab.x.&x, 
ncmcuixit  lobus  Dcum  ablliilillc  dtciti 
quod  Satanxinftindu  &  opciaablatumc- 
rar.'Cumquod  illccommcDdatioue  Dci  ia 
lobum  iiiftigacu<>fit  pro  lua  malitta,tum 
.juod  noccudi  potcDtiam  adeptus  non 
rum  viisinccdcrc  Nuncvciodcnuntuco-  \  ampliuscffeccrit  quam  Dcus  dctctmina-  i.S/m.w 


Pjsl.ix^ 
i.j. 


mnibus  vbique  horaioibusvi  rcfipilcant. 

XIX.  Migoitudiui  pcccati  pouttur 
modas  »  quum  Dcusnoo  pccmtttit  pcc- 
cjtumcxcrcfcercac  vires  roaiores  fumcre. 
Hocci  tu  adui.tu  pcccjti  rcfpcwlu.  Adus 
icfpcdujvtin hifccSctipturx  locis^Pcimi- 
6'.  DcuSf  vtUoftiufutot  iQfurgctcc  aducr- 


ait.  SicDcusfectircdicituiquod  Abfo»  ij.n. 
lomfccit.  quia  T  •  '  'u  partcsinadioni»  i.Ssm.  ij. 
bus.iftiapotck;  .  oduccudo  adhibi- 
tis.  Dcifucrunt.  cccdit  huc ,  quod  quum 
la^  icntia  Dcinoiit.fi  pcrtJIcmtnJit.iinco- 
t  )ium  4c  occafionuoblationc,  diredionc 
&  dcictnuuaftoQccem  totamadminWtrcr, 

C  c    X  cetto 


10+  lACOBI 

^  ccrto&: iut,4llibiliccrcxftjtuiumquod  finc 

fcclcrc  acrcaturapcrpctrari  Dcquu,  6c  vo- 
luntasipfius  dcccrnatadminiftrationcm  r- 
(lam.ltquidius  paccac  cui  Dco fadum  hu- 
iuCmodttiibuatur. 

XXI.  ScquitDrdcniqucpunicio &rc- 
milTiopccutuquibusadibus  prouidcntia 
circapeccatum  iam  Fadum  vcrfatur,  qua 
tale  cft,noD  qua actus. Punitur  cuim  Sc  tc 
mittitar  pcccatum  qua  malum  Sc  quia  ma- 
lum  Punitio  peccaci  cft  adiis  Prouidcotiz 
Dci .  quopcccato  rcpcniliturpocoa  fccun- 
dumiufticiam  Dci  illidcbua.  Puoicio  iiia 
▼cl  futurum  fxculum  conccmir,  vcl  io  hu- 
tus  mundi farcub  incidit.IIIa  zd  totius  bo- 
minis  xtcrnaa  Deo  fepatacio.  Qnx  in  hac 
Ticaiofcrrifolcc,  duplcx  cfl,coipot.ilis  Sc 
fpiritaalis.  Quac  corpus  acciogunt  varix 
fuQt.fedenumcratu  propofito  nollro  non 
nccciraria:.  At  fpuituaijs  pccoa  diWgcDtcr 
confidciaDda ,  qua: fic pocnacit  pcccati.vt 
&  iQfcqucotinm  alioium  fit  canCt  ob  ma- 
f/i.f .5.10.  ijtiam cius  cui  lofligitur.  Illa  cft  priuatio 
«raciz  &  tradtuo  in  potcltaccm  maii. 
Priuatiogratix  pro  duplici  graiia  ,  ha 
bitualinrmpc  &  antltcntiz,  duplcx  c(i: 
▼na  ablatio  gratix  cH:  per  cJtcxcatio- 
Dcm  mcDtis  &  obdurationcm  cordis 
Altcra  cft  abUcio  aflillcniix  Spiricus  S. 
Jieb.iA.^      qui  iatus  r  ic  lolct  tnfirmicaii oo- 

.^flrj'*'"  "'     ftrar,&forib   LSi.  munili  furorcs  rc- 

liiTw.i  ig.  pjiujcrcadhibicocciamaogclorumboDO- 
^•™-'!''niM  mmjftctio  &  cuftodia.  Ttadicio 
^°  ''*        in  poccftaccm  mali  >  cft  vcl  in  rcpro- 
JUw.f.24.  {,3,^     mcit,  &  cfiicaciam  cnoris  ,  vcl 
hjdefidcria  carnisA:  cupidioics  peccati, 
▼eldeniquc  iti  poteftatcm  Satauz  princi- 
pis  muDai,qui  porcnrcr  agic  in  hliis  coocu- 
macix  Quum  fcrocx iftapuoitionc  mul- 
ca  zlia  cxTnaDt  pcccata ,  &  quidcm  com  fc- 
rtamDci  rticDium.ciuaDouir, 

 j  L.i  ..:,fbrc,  vtiMaiodccxiftaor.tum 

(ecandum  proprfirom  ip5us>  quo  ftatuic 
itapanire.  vtproptcrgrauiofa  iodc  com- 
miiia peccata  feucrius  puniat ,  iftx  in  Scri- 
il.  ptotiscxiftunclocutioncs:£go  vcioindu- 
^  -  .4.      rabocor  (-ba:aoDis,vcDoDdimittac  popu- 
2,54,;7,2.2jJum,ncqaeaudicc  ▼05,  &  mictammanum 
iscainia  Milraixn.  lKm,  k  uoa  audiue- 


ARMINII 

runt  Filii  Eh  voccm  patiisfui,  quiavolc-  j_  t^r.ij. 
bacDomious  occidc:cillos.  Itcm,&noo 
acquicuit  Amaziarcfponfoloas  Rcgisle- 
hudz .  quia  a  Dco  ciat,vt  tradcrcc  cos  lo 
manum  ,  quia  quzOucruotDcos  Edom. 
Hxcconhdcracio  diftinguit  gubetnatio- 
ncmDci  ciicapcccau  ,  (^uatcnus  ilia  vct 
circa  ioduratos  ,  vcl  oon  induiacos  vcc- 
(acur. 

XXII.  Remifltopcccati  cfta£tusPro- 
uidcniixDei»  quo  reatusDcccati  condo- 
natur.  &  pccna  peccato  iccundum  illum 
debicaaufcicur.Hxc  rcmin'to  vchomincm 
autc  inimicum  io  gratiam  Dci  rcftituit, 
itaquoquc  facitvc  adminiftracio  Dcicir- 

ca  tllum pono  gratioia  ^t,  quantum  zqui-  i  j . 
tas  &  iuliiria  potulat  :  immunis  ncmpc 
pci  iUam  cft  a  pacnis  iftis  fpititualibus ,  m- 
pctioic  chcfi  mcmoiacis  ;  i  coiporalibus  i.Samjt. 
quanquam  oon  immunis,  tamcn  iis  nooii.ix.ij. 
atHcJtui cx  ira  Dci  vt  punicncis  pcccacum, 
fcdtantumexaffc^tu  dcclarantisfc  pccca-  P/nj.^^. 
tumodiflc,3:  porro  caftigantisnc  inillud  i.C#r.it.)z, 
incidatur.-  qna  dc  caafa  oronino  alia  cft  pyjt,  i.x.j, 
circaiftum  hominem  prouidcntiz  gubec- 
natio,abea  ,  qux  fuit  aotc  rcmifljonctn 
impctracam. 

XXIII.  Ex  iis  quz  hucufquc  cra^- 
uimus.aibitiamui  Iiquido  cooftare,acquc 
idcoquod  mala  ingrcnafuDc  in  mundum 
ipfim  proujdcnriam,ncquecius  circaea- 
dcmgubciDacioDcm  ocgaadam  cflc.  Ne- 
quc  poceft  Dcus  proprcr  illam  Joiuftitix 
rcuspcragi,  000  caDtumquia  io  optimos 
fiocs  omnia  admioiftraact  ic,  pioiam  ocm- 
pe  cailigatioQcm.cxploratiooem  Sc  nuoi- 
fcftatjooem ,  imptoborum  puoiiioncm  Sc 
patcfa^ioncm  ,  &  gloriz  iuz  liluftratio- 
ncm.-hncscujm  foli  a^ioocm  noD  iuftt- 
ircaot  :  fcdmolco  magis  quod  ca  admi- 
oiltracioois  foima  vfusljt,  quxcjcjturai» 

fuosmotus  &  adus ,  aoo  fpootc  m&* 
dot  fcd  Sc  libctcpciagc- 
cc  fioic. 


DISPVTATIO   PVBLICA  X. 


105 


THESIS  X. 

luftitia  &:cfficaciaProuidcntij: 

Dciinmalo. 
Kejp.  Gerardo  Adriano. 

iVlcitur,  cooCdcratio  moltosiodu- 
xir,Tt  Prouidcntiam  Dci  circa  Creatoras 
intcllcifluaclibcravoluotatc  pracditas  ca- 
Mitt.io.il.  rumqucaflioncs  ncgjrcnt,  &  duplici  dc 
Pf.i^j.t.     caufa.i.quod  putjrcnt  Dcum,co  quod  bo- 
Apoc^  'i.    oasfc  iuftus,omnifciusfic  omniporcDScft, 
*7-  pcccatum  omnino  impcdituram  fuitfc  nc 
&i'        -  fi;rct,nqujdcm  Piouidcntia  fua  crcaturas 
ntionales.carumquc  adioncs  curarcr.  i. 
quod  Prouidcniia;  diuioz  non  alumcir- 
ca  peccatum  adminiftiationcm  animo 
concipcrcnt,quamqux  Dcum  ipfum  cul- 
pac  iouolucrct,&  crcataram.taoquam  cfti- 
Lhcax.x.   cicntixipfius  irrcfiftibili  aftu  ad  pcccan- 
dum  impulfam,criminc  cximcrct.  Qttfi  dc 
dccau(acumfidcs  Piouidcntiz  Dci  pror- 
fus  fit  aecclVaiia,  coi  booa  fux  gabctQatio- 
nisparsadimitur.d  crcaturasraiiooalcsca- 
lumqucadlioncs  curarc  ocgctur,cooabi- 
mur  paucis  Prouidcntiar  diuinz  circa  ma- 
lum  cilicientiamexplicarc,  &fimul  com- 
roooflrarcextlla  Dco  nullam  iniuditiam 
autpeccati  maculam  adfpetgi  polTe>  imo 
coDtra  plarimum  fciuirc  luflitiz  Dci  com- 
•  mendaodx. 

II,  lo  pcccato  a.tura aiflusifub  quo  omif- 
fioncin  adus  compicdimur ,  ium«»>«/«i(» 
coofidcratur :illcboai  naturalis  ratiooem 
faabet ,  &  marcnalc  pccc.iri ,  Iixcmalum 
moralceft  ,  &  formalrpcccatidicitur;  v- 
niurquciatuituStTbidcifn.-tcntia  Deicir- 
capcccatumagiror,ello:ccfliiiiQS.  Veifa- 
turcnimcircaa»flum  qu.>a^lustfl,  &  qua 
contralcgcm  prohibcnicm  fit,  &ciica  o- 
mifTioncm  adlus  qua  ralis,  &  qua  contra 
fcgcm  przcipientcm  cft.  Coii'idcr3oda  au- 
tcmcdbillacfHcicntii.i.  circainitium  pcc- 
cuiycioi^aepiiniumtacotdc  crcatuiAia- 


tioaaliscooceptura  1  &conatom,  exqoe 
conatu  pcrpetratioocm  .  dciodecirca  pec- 
catijcoo(umm.itum.  Edicicotia  Dci  circa 
iottium  pcccati  eft.vclimpcditioi  vcl  per- 
millj^  &  pcimiirioniaddita  tumargomco- 
torum&  occafiooum  ad  pcccatum  ioci- 
taatium  admiaiftratio,tum  coocurfus  im- 
mcdiatus  adaclum  produccndum.  Circa 
progrcflumpcccatt  cftaiufdcm  dircflio  & 
dctcrmiQatio.Circa  peccatum  confumma- 
tum  veifatur  punitio  vclrcminto.  Af/i/.ii.ii, 
III.  Prima  Dci  citca  pcccatum  cffici- ^ 
coiiacftimpcditio  vcl  impcdimeoti  pofi-  ioan.\Z.6. 
tio,quqdtumc(ficieDtiz>tumot>iefti  ta-  Cf«<.  lo.*. 
tionctriplcr  cft.  Efficientix  quidcm  :  cft 
cpim  auictficacitatis  fuftcicotisauidem, 
fed  qux  adtu  pec«atum  oon  impcoit  -  aut 
cfticacicatistantx,  vtei  refifti  oon  poflir, 
aotcfticacix  talitcr  adminiftratx  pcr  (a- 
picotiamDcij  vtimpcdutpeccaruro  tci- 
pfiifccQodamcucQtum,&certofi:cunduai 
prxfcientiam  Dci,quanquam  oon  ncccfla- 
rio  &  iocuicabilitcr.Obiccti  vcio  rcfpe£ltt 
ctiamcriplcx  eft:oam  pooiturimpcdimca- 
tum  vclpotcftati.vclpotcnti  »  vcl  voluo-  (j^;,  j^.i^. 
uticrcatarxratiooalis  Qnofl poicftaiipo- 
ouui.cftijuoadus  aliquis  potcftati  crca- 
tufx  latiooalis  adimitur ,  ad  qucm  prx- 
ftandum  illa  afFcdum  habei,&  vircs  lufti- 
cicDtcs  ■  hxcfitpcr  Icgislationem,qua  fit  tc 
cicaruraadumiliumiine  peccaro  patratc 
aonpollit.Impedimcntum  poteotix  pofi- 
tumcft.quo  cfficiturne  crcatura  a»ft:um» 
adqutm  prxftandum  affeftum  j  ^?^?  r 

vires  citrahoc  impedimcntum  fufficico-  ' 
tes,  patrarc  poflit :  illud  autem  pooitur*"^  *„' 
qu.»tuormodis.r.eflcDtix&  vitx,quxpo-  ^ 
tcntizfuodamcDtum  fuot ,  adcmptionc.  ^;^^^^ 
1,  pcrpoteotix  ablatioocm  vcl  dimiou-  ^'^  ^ 
tioncm  j.pcr  potcntixmaioris  vcl  Jaltcra  ' 
xqualis  oppofitioncm.  4.  pcr  obic(fti,io       g  * 
quodaiftus  tcndit,fubdu£liooem.Impedi-       "  '  '* 

*  ...  ,  Ai<»f  II.  40. 

mcDium  pomtar  voluotati,  com  aliquo      ^  ^ 
atgumcnto  ci  pcifuadctur,fle  vclir  patiarc  ^^j^'^^ 
pcccatum.fiucidargumcntum  dcfumatut  '^' 
ab  impoffibili,  vel  difl5cili,fiue  ab  ioiucun-  q'J 
do,iflCommodo,iaatili,damDofo,fiuede- g  * 
oiqocab  iDiufto.inhoucftojindccorc».  '''' 
iVf  Pcrminio  rcccati  cooirariacftim- 
Cc   }  pcdi- 


I  ACOBI 


M/tf.if.t. 
j.SMfn.io, 
3i.jx. 


pcdicionii oon  illi ,  quaa<flus adtmuur  po- 
trdati  CTcaturJC  pcr  lcgiilacioQem>nc  cnim 
aAaSiidcm  pcccacumcircc.  drooopccca- 
tam.pccc.icum qua  vccicus,  oon  pcccaium 
^ua  pcrmiflus  crcaturx  potcftati  , 
oonvccicos:  verum  ifti  impcditiooi.  cjua 
potcQtia:  &  voluntati  cicjturx  piMiuur 
impedimcocum.Quipcinuilio  cft  omoi- 
um  impcdimcntotum  ruipcaiioiqua:  Dcu« 
fiouic  (iadbtbctcocurpcccacimi  rciptaim- 
pcditurai.iuod  occcHc  cfl,  quia  ab  vno  ti 
y  liimpcdaccur  pcccatum  Itaquepexmit:i 

curpoccntix  crcatuix  cum  Dcus  nullum 
illoruin  impcdimcntorum ,  quorumthch 
(criia  meodo  fa^actb,  adhibct:  qua  dc 
^xod  9  i6.  ^*"^*  pcrmilEo  ifta  bofcc  iilui  Dct  vcl 
loAtt  i8  6  iuodos  vclprxccdioeoshabcr.Conjinua- 
tioocm  cflcutix  &  v:>  •      :  irx.courcr 

uatiouem  pocentix   .:  ,  curam  nc 

nuiocvel  xqualis  (alcem  potcocia  oppo- 
aacuridcoiquc  obie£ti.iu  quud  pcccatum 
commictitur .  oblaiioDem.  Pcimitticur  ct- 
tam  voluocati ,  ooo  fuipcnnonc  omnis  im- 
pcditncoti  rolunraci ,  apeccandoabltcr- 
Tcndzidonei ,  fed  aonadnibicionc  coium 
^uz  rcipfa  ciTcnc  impcditura,  quahs  ficri 
ncquit  quio  Dcusin (apicDciz  &:  potentix 
fux  thcUuris  phirima  habeac 

V.  Fundamcotum  iilius  pcimi/Tioois 
«dicum  hbcitas  arbittii ,  quam  creatur.r 
caciooali  iadidic  Deus  crcacor ,  &  cuius  v- 
fumcrcaturx  ifti  adimi  oon  patitur  con- 
ftautij  datotii  ;  tuni  iuliuiu  c:us  Sapicn- 
tia  &  Poceocia  ,  qua  fctc  &  potcfl  ex  malo 
i.Cor.  4.  6.  bonum  produceic.   £t  propccrca  pcrraic- 
i.S/im,  1  j.    tii  Dcus  id  quod  pct mittit ,  uon  infcius  vi- 
ti.ri.        tium&aBcdus  creatutarum;  nouitcnim 
jfpoc.^.u.   omnia:  aoniDuicus,potuiircc  enimcrea- 
ler.\i.6.     turam  non  produccre,  quz  cfl!ct  libcri  ar- 
^V-94*9  '^- bittii,&  policc  pioductam  aboIctc:noD 
Tf  iiM.'li'  impotensimpcdicnJn  quipoiTuid omni- 
fcio  &  omoipotcnti  cribui non  otiofus 
fpcftator.necncgligcoscius  quod  .igicur; 
outactiam  antcquam  tiac  variascircaida- 
Ctioocs obic  ,&porro inccncu  in  id  oculum 
babccad dirigcndu, deccrmioadu  punicu- 
du,remicrcQdu:fcd  quidquid  pcxmittit  td 
confulto  &  volcDS  pcrmittit, volitiooe im- 
mcdiatc  vcr(aoce  circa  pcxmiflloacm,  pc: 
aullloac  vcro  ipQiciica  pcccacum .-  qui  01  - 


Cen.i.i. 


ARMINII 

do  citra  noxam  diuinz  iuftitix  &  vcritatts  ^/f-  f  • 
inucrtiocquit. 

Vl.  Qux  ficgencratim  de  impcditio- 
Qc&pcrn.illionc  pcccati  diximus,pcr  nou- 
duIIjs  pcccati  dilfcrcotias  dtflindius  ct- 
plicaacafiuK.  i.  didinclio  pcccaci  czcau- 
(is.iti  ignorantixiiafiimitJtis.maiitiz ,  & 
QCgligcutixpcccatum  «hoifum  iacit.-  nam 
impcUimcutum  ponitur  ignutantiz  pec- 
cjto ,  pcr  tcuclJiioncm  dtuioz  voluntatis: 
iulitmitJtJS  ,  pci  Sp.  S.  corroborarioi>cm:  j^,^''  ',^'* 
(Kaltcixpcriaptdci  coxdisabijtioncm,car-  '^' 
Qciquc  datioDcm  ,  &  lofciiptioacm  lcgis  '''•'J^'' 
Dciiaillo.  ncgligcntix  pcr  (aaiS.im  folli-    ^'^^  *'* 
CHuJtoemcxcitatamiRcordtbusfidcIium.  ""'^*"  ***** 
Exqutbus  facile  liquct ,  quoiuoiaiftuuin 
(iifpcnfionc  petmidio  pcccatorum  cuiul- 
quc^cDctisifttusconrtet  i.diftiutlio  pcc- 
cati  lccuodum  rcfpcdlumtcgis  pxzcipicn- 
cis  bonum&  vecaocismalumetiamhiclo- 
cumhabct.-  nam  cootra  vetaotcm  pccca- 
cur  vcicommictcodo  adum ,  vcl  nou  dv-bi- 
tacauIjiScfitu:  omittcndo:  contra  przci- 
pieotcm  \  ero ,  vel  omittendo  a<flum ,  tcI 
notidcbito  modo  ,  caufa&fioc  commic- 
fcndo.  Hifcc  ctiamimpcditio&pcrmiflxo  Gentf^y. 
Dei  jptaripotcd.  Nam impcditifuotfra- ^,^.  ^7. 
trcslolcphi  illum  occidcrc .  at  oon  indu^i 
vtdcbitacaula  &i  (inc  illum  a£tum  omit- 
tcreot.  Abfalom  impcditusfcqui  condliu 
Achitophdtsllbi  TtilcDaui^ii  noxium.fccl*  **'"  '^» 
nonablliDUitab  illo  iuflacaufa&  finebo- 
Qo.Bilcamum  impcdiuicDcusne  malcdi- ^'""'•il' 
ceccclftaeli,cffccicquc  vi  illi  bcncthccrcc, 
ac  fic,vt  prauoanimo  ab  illa abflioucric  ic 
hancpronunciaucrit. 

V  1 1.  Huius  tum  impcditionisitum  pcr- 
mi/r(oaisracioDcs&  cjufa&rctftius  pcxfpi- 
ctemus.fiio  pcccaio  aclum&  di»nuu  di- 
(lioclc  couliJciantcs,  vtiiquctn-.pcditio- 
oem  &  petmifnoocm  Applicucrimus.  Ecil 
caima^us&  •'»«^1«  in  pcccato  iofcpata- 
bilitcrtundlafint ,  tdcoque  ocutruni  lino^ 
altcropcimitti  vcl  impcditi  po/IIt ,  mcute 
camen  didiogui  pofVuoc :  &  itnpcditio  pcr- 
miinoquc  ouDc  huius  vcl  illius  tancum, 
nunc  vtuuspocinimum.nuac  vttiufquc  re- 
fpe^u  tieri  a  Dcopotcfl,  &fadaaQobis 
;idcrari.  rmpediuit  Deus  oe  HcJias  ad 
ii  Aciam  abd  uccictu  i  iAiccfidcadus>n  oa 


I 


r 


Gatf  J7. 


P/i/.if.i7. 


i.5«m.Z4- 


1^4//^  I. 


Hll.lf. 

6u 


DISP  VTATIO 

^iMr<l  p«ccatam  erar,  fcd  quaaAus:c:  fiuc 
Kiappaict  &:  modo  impedimenti :  cxfiuCi 
({uia  voluit  pjtf itum  vitz  prophctx .  noni 
BC  Achazias  in  Dcuin  pcccarct:  cx  modo 
impcdimcQti ,  (juia  coulumpnt  bis  (juin- 
qujgiota  vicos  ad  illuni  comprchcndcn- 
dummiiros,  cjuodfuitlignum  irxdiuina: 
aduciius  Achaziam  &  illos,  qua  non  pcc- 
catuin  vt  talc  ,  lcd  vc  a^usaitcti  tticurus 
oox!US impcdiii  folcr.cx  giatu  vcro  impc- 
diturvc  pcccacum.  Pcrntilii  Deus  vcndi- 
cioaemlolcphi  >  eum  iinpcdicritoccifio- 
nem,Doa  tam  (jua  peccacum  crat  vcoditiOj 
cjuam  qiia  adtus ,  pci  illjm  cnim  qua  a<flus 
hncni  luum  obtinuit  Dcus  Impediuic  au- 
tcm  Deus  nc  DjAid  manum  infertet  Sauli» 
Doatjm«|uaid  crata<flus,  (^uamcjuapcc- 
catum .-apparet  cxaigumcnco  quo  indu 
Aus  Dauid »  abflt  a  mc  vt  manum  mcam 
mittam  in  vniflum  Domiui  l*ctmifit  Dcas 

AchabNabothum occi  lcict.p :  tiusqua  ' 
ii  crat  pcccjtum  ,  quam  qua  a^ftus.  oam  ilc 
implcuit  Achab  fcclcrum  luorum  mcufu- 
ram  &  p(xaam  Hbi accelerauitip ocuiflcc a. 
DeusNabothumalu  vuadfc  transfcrrr. 
Ca:tctum  Abtmclcchus  impcditus  cll  a  vi- 
cianda  Sara ,  tum  qua  a«lbus,  per  qucm  lila- 
tusfuifrctindclcbilis  dolor  Abrabamo  di- 
leftoipilus ,  cumt^uapeccatum,  Doluicc- 
oim  vc  Abimclcch  fcifto  crimmc  comma- 
cul.ircci  coquod  ininccgricatc  cordis  fe- 
ciAcc  PcrmilitconcraDcus,  vtludasDU- 
ram  fu.im  Thamaram  cognofcerct,  (lua  a 
dlus,voluu  eoimcx  luda-nafct  Chriitum« 
&  quapeccacum,nam  voluic  declatarc,ni- 
hil  cffcram  inquinatum  .  quod  in  Chnflo 
oonqucat  (andtificari .-  Non  caim  frudra 
dtxicMatth.Chtil^umclVc  Filiumludx  cx 
Thamar ,  (icut  Sl  Dauidis  ex  Vnx  vxorc. 
Quxicsdiligi*ntcr  zQobis  perpcnia  fcruit 
cumglorixlipicntiz  Dci  illultrandd;,tum 
vtilitati  Dofhz,  fl  foUicitein  conU-icotiis 
Bufli  iicmus  ,  a  quil '  '.>us& 

quo  ii-ijH.  [  a  impcdiamui,&  vj,:  .i ..  us oo- 
bispcrmictantur. 

V  1 11.  Prxtcr  iftam  pcrmiflionem.alia 
cftProuidcntix  Deicirca  pcccati  initium 
ctficicutia,ncmpcadmiiiiftratioargumcn- 
torum ,  &  nccjfionum ,  qux ad  aifiu.m>qai 
liMpcccacoa  ctcacuta  pattaxi  ocquit,  ioci- 


PVBLICA  IX. 

taotr  fi  ooD  cx  inientioDC  Dei>  laltcmfe'  p^-.ii.  1. 
cundumafFcctumcreatutx&  nonrarofe-  pjaldo^.tf. 
cundumcucnrus.quitnde  cxiflunt  Obii-  iob.i.(^i. 
ciuntur  aurcin  argumcuta  ifb  vcl  mcnti,  Ef.io.j.i.-j, 
vdfcnfibus  tum  cxtcrnistum  intcrDis.-8c 
hoc  quidcm  vcl  mediata  creacuracum  o- 
pcr.i  intcruenicDrc,  vcl  immcdiacaa^ione 
Dci.FinisDci  lo ifUadminiflratione  edy 
tum  vt  cxplorct  an  crcacura  a  pcccaodo 
ablliocre  veiit.etiam  irritamcotis  iocitata.- 
quan(foquidcm  exigua  lauseft  abftincn- 
tuT  vbi  illaabfunc  •  tum,  vt  fi  crcatura  jftis 
inmtamcotis  cedere  velit ,  illc  .'iium  opus 
per a(ftum  creacurx  cfficiar ,  non  impulfus 
occefntatciquaftopus  fuum  cicca  opcram 
crcacurx  nci]ucacpcrHccre  ,fcdcx  dcfide* 
riomulriformisfuxfapiencixdcmonftraii- 
dx.  Confidcrcnturargumcnta,  quibus  lo- 
fcphi  fiattcs  pro  ipfbrum  malitia  incitaci 
liinr,vtfratrem  ftiumomediofui  fublatum 
vcllcnt.-  ftilicct.accufatio  Iofcphi,quafra- 
trum  fa<fta  paui  dcrcgebat.amor  lacobi  pc- 
culiaris  crga  lofcphum,  fbmDiidiuiniim- 
miflio,&.  narratio :  item  occaliooes,  miflto 
lofcphiadfracrcs  a  pacre  faifla &Ifnuelita-  ' 
tu  in  Agyptu  ^ficifcctiu  cOmoda  oblatio . 

I X.  vitima  Dci  circa  peccaci  ioitium 
efficicniia,concurfus eius  eft.  qui  DcccfTa- 
riuseft  ad  adum  omncm  produccndum, 
cum  nihil  omnino  cntitatcm  vUam  habc- 
tc  podit .  Difi  aprimo  &  fiimmo  cntc  im- 
mcdiatcillam  produccntc.  Eftautcmcoo- 
cutfus  Dci  ooo  influxusillius  immcdiatus 
in  caufum  fccuDdam,fcuinfcriorc«n,fc<la- 
dio  Dci  immediare  ioflucos  in  clFcCium' 
crcaturx ,  fic  vt  eHeif^um  idcm  vua  &  ea- 
dcm  totali  adiooc  a  Dco  hmul  &  crcatura' 
producatur.  Qui  coocurfiis  quaoquam 
iirpofitus  iopuro  putoarbitrioDei,  eiuf^ 
quc  liberadifpcnfatiODC,tamcn  illa  nuo- 
quamdcncgat  crcatutx  rationali  &  Ubo 
rx^quando  cius  poreniix  &  voluotatt  a- 
C\jm  pcrmifit.  Contradicentia  cuim  func 
permurcrc  potcoiix  &  voiuntati  crcatuis 
vt aif^um patrec ,  &  coocurfum  liium, fioe 
quoa^us  pattari  ocquit ,  deoegatc.  Cxtc- 
lum  ifte  concurfus  cft  ad  a(f\um.  qua  talis 
nonquapcccatum  cft.-&  proptcrca  ciuf- 
dcmcffcflusfimulcftcffcdlor,  &  pcnniC- 
foi  Dcu$ ,  &pcinii(rorphu$  qua  elfcftor.- 


lot 


I  ACOBl 


lienim  creatura  aftum  talcro  pcrpctrare 
uoluiirccmflaxQS  Dci  pcr  concurium  in 
lUum  a^um  aon  fuiflct  •  ncquc  dcbci 
Dcusidco;quodadum  illu  crcaturahnc 
pcccato  pattatc  aon  potcft  ,  coucuilum 
luum illi ad  cum pattandum  propenLi:  dc- 
nc«aEc:6»s  cnimcft,  vtcrcAturzobcJicn- 
tia  «plorctur ,  &  vt  ab  a<flu  illicitoablli- 
Dcat  crcaiura  &  obcdicndi  dcrwlcuoi  non 
cx  dcfcftu  cDocutfus  rcquifiti  :  quia  hoc 
rcfpcdtu  abftinctur  ab  aftu  qua  oaturalc 
bonumcftiat  vult  Dcus  ab  co  abftmcii. 
auarooralc  malumcft. 

X-  Ethxcquidcm  circa  initium  pcc 
caii  confidcraudafunt;  circa  progrcHuni 
pcccanincidiccfficicntia  Prouidcntix  di- 
uinx  duplcx.dirciftio  Si  dctcrminatio.  lUa 
cft  l'rouidcniix  diuinxadus ,  quopccca- 
tum  fapicntcr,iuftc  &  potcntcr  dirigit.quo 
vulcpcitingcnsabcxtrcmo  ad  cxttcraum 
forciicr  &  omnia  difponcns  fuauitcr  :  in 
difcilionc  ctiam  continctur  abdudio  ab 
ecquodiUudintcndcrc  non  vult  Eftau- 
icmdircaioilladuplcx.in  obicaum.&  & 
ncm.  la  obicaum  &  quando  pcccatum 
quod  pcrmittitnon  pro  ai  bittatu  crcaturqi 
Treu  \6.s.  inquoduis  obicclum  quacunquc  rationc 
/rr.ii.  I.     obuium,&  obnoxium  iaiurix  pcccati  tcr- 
li patitur ,  fcd  in  ccrtum  obic^um  ,  a  pcc- 

cantcaliqujndo  vcl  proifusnon  pctitum, 
Yclfiltcranonprxcifcpcutum.dirigit.Cu- 

iusillufttecxcmplum  habcmus  in  Ncbu- 
cadNczarc ,  qui  populosfubigcrc  paiatus 
diuinadiuinationumipfiusadmiQiftrauo 
ncpotiusinludxosquam  in  Ammonitas 
%ach.  11.  jnouic  Dircdio  m  fincm  cft,  quando  pcc- 
i^.io-ii-  catum  quod  pcrmittit,  non  cuiuis  fini» 
qucminicnditcrcatura^fetuirepatitur.fcd 

ta  Ulum  fiacm  vfurpat .  qacm ipfe  vult ,  fi- 
Ge».jc-i0.     ^jgj^tuja  ijium  intcodat ,  quo  tamcn  a 
-      pcccatononcxcuCirctur  ,  fiuc  alium.imo 
j^t.i.cyi-  pjojfus  contrarium  propofitum  habcat: 
jy».i0.j.«.  hucfaciantlofcphiinAgyptum  vcndiuo, 
lobi  tcatatio,Regis  Aifynorum  in  ludxam 
cxpcditio. 

X I.  Dctcrminatio  pcccati  cft  a^lus 
Prouidcncix diuinx,quo  Deus  pcrmiiTio- 
ni  fux  modum  ponit&  pcccato  tciminum, 
ncpro  arbitiaiu  cicaiurx  vagetuiin  iiifi- 


AR.MINII 

nituro.Modus  iftc  &  tcrminus  ponitor  pcr 
circun\fcriptioacm  tcmporis ,  &  magaitu- 
dinis  detcrminationcjn.  Citcumlcripuo 
tcmporis  cft  ,  quando  fpatium  tcmporis 
quopcccatum  pcrmiflura  durarc  potcrat, 
accipiiut  ac  circumfcribitur,  vtfcfcfiftat, 
fichicquoquc  adtus  quat ,    ,  &pcccati 
qua  ulc  habcuda  cft  latio. ACtus  dutauooi 
>onittctroiniiDcu$,cii  vugam  iniquitatis 
aufcria  iuftis ,  nc  quid  iodigou  fc  comrait- 
taot,&:  cumpios  icntauonccnpit:  ccca- 
ti  durauoaipooiitctminum,  cumfcpitvi- 

as  Ifiaclixarum ,  nc  amplius  commitunt  i- 
lam,  quum  dcnuntiatgcntibus  vt 

U..J....UJI  ,  quas  fiuit  mfuisipfjium  viis 
luccdcrc  prxtctiui xtati<Ms.  Magnitudiui 
pcccau  pouiturtcrminus,  quum  Dcus  non 
pcrmitut  pcccatum  cxcrclccrc  &maioics 
vircs fumcrc.hoc  cuam tum adus  vcl pcc- 
cacircfpcau:  illo  refpcduimpcdit  Deus, 
ne  furor  hoftium  quem  infurgcrc  pcrmifc- 
rat,dcglutirctlfiaclitas:nc  icntauo  pluf- 
quam  humaaa  capctct  Corinthios  ;  nc 
Dubolusia  vitamlobi  manum  mittcrci: 
DC  Rcx  jtgypti  Silac  pcrdcrct  Iudxo5  •  fcd 
taotumhbi  lo  fcruos  lubiiccrct.  Pcccati  rc- 
fpcctu  impcdiuit  Dcus,  oc  DauidNaba- 
lis&  domcfticorum  cius  fauguioc  fc  in- 
quinarct,  quod  faduiumfciuuucrat,& 
quoiam  contcndcbat  :  itcm  ,  ne  idcm 
Dauid  cum  cxcrcitu  Achis ,  ad  quem  coa- 
fugcratS:  apudqucm  ftultitiam  fimula- 
ucrat ,  cgrcdcrciur  ad  puguam,  vclad  pcr- 
dcudumpopulumfuum ,  vcladnoxarain- 
fcrcndam  Achis  cxercitui,  quoiumncu- 
trumfincfcclcrepotciat  :  quanquamA: 
fic  pcccatum  qua  aftus  impcditum  vi- 
dcatm. 

XII.  Pioptcrillampcrmiirioncm  Dci, 
pcrminioniciucadditamagumcntotumSc 
occafionum  oblationcm,  dirciftioocm  & 
dctctroiaationem.quin  5c coocuilum.di- 
citurDcus  qux  ab  hommibus  &  Satana 
pcrpcrrantur  mala ,  ipfc faccrc :  mifilic  lo- 
fcphurain  itgypiumi  abftuliflclobobo- 
nafua  ;  palam&  coram  folcfcciflc  quod 
Damd  danculum  pcrpcuaucra:  aducrfus 
Vriara.  Etquidcmhifccdc  caufis.  i.  Quia 
potifllai^  partcsjiaa^iombus,qu;aduics 


Matth.  14. 


P/ijf.  f. 
x.?et.i..f. 

Hof.i.6.7, 


17.  }0. 

p/4/.  114. 

l.J. 


i.Cor.tc.ij. 

i.Pnr.  11. 
7-9- 

1.1.  i6. 
i.Smt».  17- 
x.<y\o.i'9. 


/fli.i.O*  1. 
1  S»m.ii. 
11. 11. 
i.SMm.\6. 

EjM.lO.^. 

6.7. 


DISPVTATIO 

cffc^ns  producendof  I  adhibitx  fucruaci 
ipdu&Dci  iunr.  x.  quiacffcdus  &  tuca- 
cus,  qui  cx  omnibus  iflis  .  cum  a  crcacura 
pc:  '       '        '  iltant  ,  nontam 

inti-.i;    i..  .1-.  ^ii  ..iiLiiarum.qiiamDci 
propofiroicfpondent.    }.  Quia  ("ipiciitia 
i.5«m.Lj.   jj^j  noutt  li  huiufmudi  admioiftratio  ab 
ti.ii.ij.      ipfoai!'  ■      ir,ccrtocxlhturum  cjuodfi- 
ncrccL:.      .catura  pcrpctraii  ncquit:  dc 

3uia  iftam  admioiftratioacm  voluu  tjs  cius 
cccroit.  Quarca  addi  potcfl.  quod  Dcus, 
quicaufaclt  vniucrlaiis  .  fortius  inHuit  in 
ctFcdum quam  crcatura,  cuiusomnis  cffi- 
cacia  a  Dco  depeader. 

XIII.  Scquitur duiiquc  cHicicutia  Pre- 
uidcntixdiuinxcirca pcccatum  iam  con- 
fummatum  ,  quar  cuniift  cin punitiouc  Sc 
(cminioncillius.  Et  hacccfticicntia  vcrla- 
tur  circa  pcccatum  qua  calc  c(l :  punitur  n. 
te.  rcmittituf  peccatum  qua  malum  &  quia 
malum  runitiopcccaticft  a(fluspiouidc- 
tiaeDei »  quopcccatorcpenditurpaaafc- 
cundum  iulbtiam  Dci  illidcbtta  :  Punitio 
illavclcfthuius.vclfcculifuturi  :  hxc  cfl 
totiushomioisztcioaa  Deo  lcparatio  .  & 
il«/f.i5.i4.  in  fkagnoignisafflidio.  Qiix  in  hac  vita 
A.io.ij.    infctiur,cotporali8cfl  vcl  ijnruualis:  qux 
V         -r    corpustaojguat&datum  vKxaoimalisva- 
.■^  tixfunt:  (cd  cnumeratu  ooftro  propofico 
Don  occeiratix.  At  fpirictialis  paaa  dili- 
gcnrcr  cft cor  '  '       !a.qu.T(icpa:na  cft 

ficccatipixccii^  .      .  t&  infcqucntium a- 
iotum  litcauG.per  maliciamciuscuiinfli- 
^icur.  EAque  priuacio  gracix  ,  Sc  cradicio 
in  poc^  ftatcm  mati :  priuatioautcm  vcl  ha- 
bicualisgiatix,  velaindcntts.    Illa  cfl  pcr 
excxcacioucm  meotis  ,  &  obduraciooem 
E/.i.^.JO.  cordis:  hxcellablacioairiftcocixSpiritus 
(anfli, qui intus  fuccurrcrc fblccinfirmira- 
ciQoAix*,  &iuris$atanxmuadiquctcnra- 
R     8.14.    ttuncs  a  ^!cztris,&  (ioiAris  rcptimerci  ad' 
Htb.i.iiK    hibico  ctiam  bonotum  angcloium  mtoi- 
P/^ji.ii.      Acr]0&  cuftodia:  Traditioin  putcflaicra 
R  m.i.xi,    roali  j  cftvcliQrcpiobammcntcin&cdi- 
:  T».  1.9.10  cactam  crioris  ,  vcl  io  dcfidcriicarois  & 
.K  ••  :  14.   cupidirates  pcccati  ,  vcldeniqoc  in poce- 
r.4.4.  flatcm  Sacanxpriacipis  mundi ,  qui  po- 
tenrcra?it  in  filiis  conturoacix.  Quum 
ta  puoiuoQc  mulu  alia  cxiilanc 


PVBLICA   X.  iQ^ 

Ecccac3,ac  quidem,cum  fccaodum  cercam 
>ei  fcieaciam,qua  aouicH ica  puauc >  fbrc 
« t  illa  iade  cziflant,cum  fccuodum  propo- 
ficum  ipfius  quo  llatuic  ica  puoirc,hinci(l; 
vcamntfeotcQtix:cgo  iodurabo  corPha-  ^**''  4  1'. 
raoois;  &  ,  noo  audierunt  Blii  Eli  vocera  l-f»- 
patri»  fui.quia  volcbacDomiaus  occiderc  ^'SAm  x.i. 
illos :  itcm.  oon  acquicuit  Amazia  rcfpon-  a.P^^.af.i 
luloas  Rcgis  liracl,  quuaDcocrai  vrcca- 
dcrcc  cos  ia  manum  ,  quia  quxfiucruoc 
DcosEdom.  Hxccoafidciacio  diflioguic 
Dcigubcrnarioucm  circa  pcccata.  quatc- 
nusilla  vclcircaioduratos,  vcl  noniiula- 
raiosvetlatur. 

XIV  RemiHiopcccati  efl  adusProui- 
dcotixDci ,  quorcatuspeccaticoQdona- 
tur  ,  &  pacoapcccacofccundumillum  dc- 
bicaauticjtur  :  hxc  ceminTio  vc  homiocm 
antc  inimicum  in  gratiam  Dci  rcflituic,  ita  P/4.ji.ii.ix. 
quoqucfacic  vt  admiaiflratioDci  circail- ij* 
lumporroPiatiofilit,qu3ntum  xquit.is& 
iuflitia  poltulat  :  immunis  ncmpe  pcr  il- 
tamclla  pccDisfpiritualibus  fupcriorithe- 
li  mcmoratis  :  a  corporalifaus  quanguam 
noQ  immuois  cfl,camcQ  iis  non  afficitur*^  w.u.h 
cx  ira  Dcivc  puDientispcccatum.fedcan-  Ij}' 
cum  ex  afFe^u  dcclaraocis  fc  pcccatum  /;"9-67- 
odifTc  ,  &  portocafHgantisnc  inilludic- p/'''"***' 
cidatur.    Qua  dc  caufa  omaino  alia  cfl 
circa  inumhomincm  Prouidcncixguber- 
natio  ,  ab  ca  qux  fuit  autc  rcmiffionem 
iinpctracam.  Qux  confidcracio  v-il^/Tima 
cfl  ad  iogcneraQdam  homim  .m 
curam  &  fcdulum  fludium  obiinendi  a 
Dco  cratiam,  qux  non  modofufficiac  ci 
impoltcrum  a  peccatis  pixfcruando  »  fcd 
&  lic  iuxu  graciofam  Dci  prouidcociam 
admiaiflrecur  ,  pcouc  coogruum  «ouic  • 
Dcus  ,  vc  ipfo  adu  a  peccaco  caflodia- 
cur. 

XV.  Ec  hxc  efficicQcia  diaiox  proui- 
deutix  efl  circa  peccatum ,  qux  aatlius  io- 
iuftitix  potefliofimulan.  Namquod  im- 
peditioacmatcincc ,  illaaDcoadhibccur, 
quzfuaoacura  fuffictcQseflad  impcdieo- 
dom  »  &  quacrcacuiaapeccacoinpediri 
deberct,  ctiam  adu  impcdireiur  ,  nifi  ipIa^tfw.J.6*! 
obllflercc  &  gracix  dccffcc  :  aoo  ccacturE/f-4' 
auccmDeus  omoibut  modisfibipofIibili--A/4rr.  ii.tr, 

Dd  bustj- 


iro  lACOBI 

bus  vti ad  pcccatu  impcdicndum.  Permif- 
riooi  auccm  pcccati  cauu  adfcribi qod  po- 
tc(l:non cfficicns,qaia cft  fufpcDfio  cffici- 
cottJf  diuiax :  ooo  dcficicncquia  prxfup- 
pofuit  homioi  adcfrcpoccociam  ooo  patra- 
dj  pcccacum  pcr  aoxilium  graciz  diumx 
^ux  auc  przdo  c(l,  auc  fi  deefi ,  tpdus  ho- 
minis culpa prxflo  oon e(l  Obicdio  arga- 
mcocorum  &  occafiooam  pcccacum  oon 
efficitjnifipcraccidcns:  taliccrcnimadmi- 
oi(lratur,vc  crcacuram  mocus  luos  &  adus 
non  rpoorc  modojfcd  &  libercpccagcrc  fi- 
nac:  liberum  aucem  eib  Dco  crcacurx  fux 
obedicoiiam  iflomodo  explorarc.  Non 
magisconcutfui  diuino  iDiuIticia  adfcribt 
potedioam  oulla  cfl  rario.cur  Deus  dcbcac 
cocurfum  fuum  adlui  ifli,  qui  proptcrprx- 
ceptum  pofittl  fioe  peccatoacreaturapa- 
irati  ocquit,  dcucgarc ,  qucm  conccllutus 
craccrcacurxad  cundcmaAum,  filcx  po- 
fita  non  fuinct.  Dirc(flio  &.  dctcrminatio 
difficti!' r  ■••1  !n'icDC.  Puoitio  Sc  ic 
miHlo .  cntxquitaccmi  ec 

z.Thff.x..     jjnj  illapuoitioquxexcxcaciooem  dc  ob- 
^.lo.Zt.ii.  duracioocm  coutincc  ,  cum  illa  oon  nifi 
proptcrmagBummciitam  &  pcnc  dcplo- 
ratam  cccaturx  coDtumaciam  infligi  a  Dco 
foicac. 


«7- 


RcffjJ. 


THESIS  XI. 

LflxTo  hominis  Arbitrioiciuf- 
quc  viribus. 

Pavlo  \.  \  o  ^       V  \ 


I. 


ARbittii  voi  prop..tiigin 
tis  liuciotcllcdus  ,  rumfaculta- 
tcai  ,  qua  racnsdcaliqua  rc  fibipropofita 


tt 


■..-..tum 


Ti.iostiittiraHrcTOamcDtead  voluntatcm 
F  :n>qaxinrerillasefl  ,  T- 

iiiwii.-...  i...  tuisarbitriocributaproprie 
atfc^uscfl voluor.i n"-.'ic'.' r.rr  r.idiccm 
fuamhabeatinio:  joc- 
•ctatAXB  coQridciauvacja  cit.  i.  ciiab  wi. 


I 


ARMINII 

perio  prxciptentis  &  obligatione  obcdi- 
entix  pixflaodx.  i.  ab  infpcdionc  cura 
&gubctnationcfupcriori$.  j.  a  nccc.^' 
tc,  liuc  illa  fit a  caufa  cxtcrna cogcnrc. 
anatutaincdDfccus  advoum  abfolutc 
ccrminancc.  4.  a  pcccaco  &  dominio  il> 
lius.  f.  a  mtfcria. 

II.  Ex  illislibcrcatis  modis  duopriorcs 
foli  Dco  crcatocicompctut,  cui  ctiam  pro- 
pccrca  etuTilnn»  cribuicur ;  Crcacuris  vcto 
vtpotc  impcfio  ic  prouiJcnciai  Dci  fubic- 
(flis  compcccre  nonpon"unc.  Quarcquum 
de  libero  homiois  arbicno  agimus  ,  iAo- 
rum  modorum  nulla  hic  nobiscfl  coofi- 
dcratio.  Rcliqui  vcto  homtni  compcrcrc 
pofTunr ,  imo  &  cerro  rcfpciflu  cooucai- 
uoc:&  illa  quidc,qux  tii  a  ncccfltcatcquia 
anatura  incfl  voluntati  >  *c  propriumcius 
attcibucum.ica  vc  noo  (it  fucura  voluocasfl 
DODficIibera>remperiUicooueoic.  Qux  a 
mifcriacftUbcrras  ,  conucoiebachomiDi 
rcccos  coodiro  &  oondum  io  pcccacum  la- 
pfo,rurfuscooucQicc ,  quaodo  corporc& 
aoima  io  ccrlcflcm  bcacicaccm  craosbtus 
crit.Scd  dc  ifttsctiam  duabas  nnlla hic  no- 
bis  crt  quxftto.  Rcftac  crgo  vc  dc  tlla  Iibor- 
care  difpiciamus  ,  quxcftapcccato&  do- 
minio  tllius  ,  dc  qua  hodic  poddlma  cfl 
contibucrfia. 

III.  Quxritur  igicur  ,  au  &  quoufquc 
homini  infic  arbirrii  Itbcrcas  a  peccatodc 
domioioilltus  ,  vcl  potius  quxfinttotius 
homiuis  vircs  ad  bonum  iotclligcndnrn 
volcodum,  facicodam.Ad quam  quxii 
ncm  vtcommodcrcfpondcatur,  tum  bo- 
oi  obicdlt  diftindlio,  tum  ftatuum  homi- 
nisdiucrfitasconfidcraDdatft.  Bona  ho- 
mini  obie(flacripitciafunci  naturalia,  qux 
cum  multis  aliis  crcatuns  habet  commu- 
nia:animalia,quxilli vthomini  conucui- 
unt:&fpiricualia,  qux  &ca:lcftia  fcu  di- 
upinamcricoappcUantur,  lUique  vcoacurx 
dtuioxpatdcipi  funccoofcDCanca.  Scacus 
iccmtitpIcx,primxuxinccgiitan$,inquoa 
Deopcrcreationemcftcooftitucus:  inic- 
cutx  corruprionis ,  in  quem  pcrpeccacum 
pfus  a  priore  cft  dcftitutus  :  deoiquc  rc- 
fCQouatx  iufticix  ,  in  qucm  pcr  "catiam 
Chnftiefticftitucus,  ^ 

iV.Quia 


K*m.  6.16. 

l.Pf/.l.  9 


'  DISPVTATIO  PVBLICA 

IV.  Qnia  vcro  ad  noftrum  propor»rum 
rnagui momcnri  non cft ,  difpiccrcquxvi- 
iTslunc  lihcriatbitrii  ad  bona  naturalia  6c 
1        ':i  incclligcndiiin ,  volcndum  Sc  la- 

1 ,  iftis  omillis  dc  bono  rptcituali, 
quod  viumhomiots  fpirinulcm  &  <}uam 
iccundum  Dcum  viucrc  tcnctur,c6ccruit, 
confidcrabimusiinquttcntcs  cx  lcripcutis, 
quashomo.dumia  via  cfl  hutus  antmalts 
^itx  V irts  habcac  ad  bona  rpiritualia ,  <jux 
fola  vcrc  bona  funt  &  Doo  pUccntia,intcl- 
ligcndum.volcndum,facicodum.  Cui  io- 
quiHtioni  dircif^riccm  opcram  prxftabic 
cripltcis.dcquoaotc.  ftatus  coondcratio> 
vaiiata  ('ctliccc  viiium  idarum  tarioncad 
natuscuiufqucimmucacioocni. 

V.  Inftacupnmxux  inccgntacishabuit 
homomcnccmclara  lucis  &i  vcricaiis  coc- 
lcins  dcDcociurqucopcribus&  voluota- 
cciquantum  ad  falutcm  hominis  &  glo- 
tiamDci  fufiicicbac  ,  iucclligeutiaprxdi- 
um,cor  iuflicia&  fan(flicacc  vcca  falutari- 
qucbooi  amorcimbutam;  vircs  dcoiquc 
abuudcindrudasadlcgcmfibi  a  Dcopo- 
fttampcrfc^cprxitandam.  Quodtumcx 
Hcfcriptioocimagiois  Dei,ad  quamcoodi- 
lus  dicitur.tum  cx  lcgc  ipfi  d  iuinitus  lara  & 
piominioois  comminattonifquc  appcndi- 
ccaddica,dcuiquc  cxaoaloga  ciufdc  ima- 
ginis  rcAicucioQC  io  ChrifFo  comprobari 
potcfl. 

VI.  Nonfuicaucem  inhoc  flaruicaco- 
'jGrfnacus  ,  quin  obic(f>a  boni  alicuiusfiuc 
infcrioris  6c  animalcm  hanc  vitam,  fiuc  fu- 
ptrions  &  fpititualc  coQcctncntis  fpccic, 
ad  illud  inordinacc&illcgitimc  intucodum 
&  dcfidctandummoucti ,  &  cx  dcfidcrio 
prxpoflcro  crga  idipium  abobcdicntiali- 
bi  prxfcripta  dcficerc  propiio  fuo .  fponu- 
nco,quin  &  libcromotu  potucric:imovc- 
toilurmncmcntis  fux  ii  fummofuobo- 
no.qood  Dcuscft,  auerfus,  vcl  laltcm  in  il- 
ludboncoquodecuicmodo,  &  ptxtctca 
m  bonum  iufcrius  racntc &  cordc  conucr- 
lus.prxccptum  (ibi  ad  vitam  datumtraof- 
grcfTus  clc  :  quofado  cx  iofigni  iflo  ftatu 

iufQclicifTimam,  qux  fub 
v.i  i.  i  ^  ..lu  cftilcprxcipitauit.Cui e- 
aim  qi-.is  obcdit  &  a  quo  dciuvlus  cl\ ,  huic 
fciuutcfladdiclus. 


VII.  In  hoc  flatu  liberum  hoaainis  ar- 
bitriumad  vcrumbonum  oon  modo  vul- 
ocratum,  (auciatu,  infiimacum ,  inclioatilt 
&atccnuatumcft,fcd&:captiuatum  ,  pci- 
ditum.amillum  :  viicfquc ciusnoo modo 
dcbilitacq,fcca(lx,ni(iadiuucuturagracia. 
lcd&nullxni(i  cxcitcntur  ab  csdcm  ;  di- 
ccntc  Clirido ,  (inc  nic  nihil  potcftis  facc- 
ic.  Cuius  foci  vcrbaliogula  diligcntcrpn- 
dcrans  Auguftinus,itainqmt :  Hendiatfi- 
nemep.trum  potejln factre.ntc  dtcit  Ardui  a- 
liquidfnitmtnbfnteJlufnctrttVeldtfficHlter 
fnetni  foteritk,fed niltUfine  me potcfu.  Hec 
dicttfinementnpotefi*  perficere.fe-.i  ■    '  t  . 

tejlufacerefine meHocipCumyiili        .  i;s 

paceac  >  fiagulatim  mcotcm  ,  aiicilus  fcu 
voluntatcm  ,  &  potcntiam  contrailla  di- 
fliniilamjqutn  &iplam  vicamhumtois  noB 
rcnati  coalidcrabimus. 

VIII.  McQshomiois  io  iflo  flaca  cxca 
cfli (alutari Dci  ciufquc  voluucacis  cogoi- 
tioQC  dcdicuu  ,  OOQ  capax  illorum  ,  qox 
funt  SpincusDci,iuiuAponoIum,aoima- 
lishomoQonpcrcipiccaqiix  func  Spintus 
Dcii  vbtanimalis  non  a  coipoic  animati, 
fcdabip&animaoobililfmu  homiois  par- 
t«  dicitur  ,  icaquc  ica  tci  '  Tnoranux 
obfita,vtin(ipicntix&  va..  ;  titulisia- 
figniacur.horaincs  ipfi  obccocbraci mcncc, 
amcnccs  Sc  ftulti  quin  &ccaebrx,appcllca- 
cur.  Quod  vcrum cfl  non  modo  quum  cx 
vehcatc  legis  .  illi  aliquo  modo  mfcripta 
pci  2^iffiti*  cooclufioQcs  efl  fabricatuia, 
fcdctiamcum  vcticatcm  Baaogcliifibicx- 
ciinfccus  oblatam  fimplici  appichcnfionc 
circcczcepcura.  Stultitiam  coimcHciudi- 
cac  qux  Dci  fapicntia  cxccl' 
Qua  dccaufaidipfumquodiii.  ^  > 
dcpradlicocantumioccllcifhi  &  fingulari* 
approbationis  iudicio  ,  icd  de  thcorccico 
ciiam  &  gcacialisxflimacioais  iaccUigen  - 
dum  cfl. 

IX.  Meacis  cxcitaccm  fcquicur  afFc- 
^uum  &  cordis  pciuerfitas  ,  fccuudum 
quam  id,quod  vcrcbooum  cfl  &  Dco  gu- 
tum,odit  &  auci(atur,malum  vcro  amat  & 
profcquttur.  quanipciuciCtatcm  Apoflo*  Rom.i.j. 
!"  '  •    V- •■f  !■ '  ribcrcnoopotuitquam 

.  i>  carois  tnimicitia  cil 
Dd    1  aducr- 


i.Car.  1. 19 


Rom.i.ii. 
11. 

17.1S 
T/r.j.j. 
Eph.s.9. 
Rom.i.il. 
i.Ccr  i.if. 


Cen  6  j. 


Mat.j.  18. 
MtU.  ll.jx 


Kom.i.j. 


Rem.y.j. 

Rom.  6.10. 
i.Tt. 1.10. 


Kem.  j.mv. 
10  juli$, 

10. if. 

GmI  {.19.10 

IT. 

Eph.i.x.\. 
lbii.\.i-j. 
it  Ty. 
Tit.).j. 


111  lACOB 

aduci fus  Dcam.  Lcgi  cnim  Dci  non fubii- 
cicur,aam  nc  poccfl  quidcm.  Eigo  qui  io 
caroe  fuat.Dco  placcrc  oou  poQunc.  Qua 
dc  caufacor  ipfum  honjiQisfraudulcoium 
&pcrucifum«  iaciccumcifum  ,  ducum  & 
lapidcuro  dicitur  frcqucQnirimcicuiusiig- 
nu-ntum  tancum  maiumcAab  ipfaadolcf- 
ccotia  ,  cx  quo  cgrcdiunrur  rnalx  cogita- 
ciOQcs  czdcs>adultcria,£<:. 

X.  Mcotis  cxcitati&cordispciucrnca- 
tircfpondct  cxxquo  vinumomnium  im- 
potcntia ,  ad id  quod  vcrc  bonum  clt  ptx- 
ibndum. &  malum,quo  dccct.modo,  fi- 
ni, caufa,omittcndum.  Cui  tmpoicntiz 
,  dcfctibcndx  fcruiunt  hxc  Chrilti  dicla: 
Arbor  mala  non  poccd  bonos  fruif^us  fa- 
ccrc.  Quomodo  poccftis  bonaloquicum 
Ccis  mali.  Iicm  ,  quodad  bonum  tujogc- 
gclio  propricprxlciipcum  pcrtinct  :  Nc- 
mopoccd  vcnireadmc  nih  Paccrtrazcrit 
illum.  Et quod  Apoilolus ait:  Atfcdlus  ccr- 
ois  nonpotcfl  fubiici  Icgi  DcirErgoho- 
mo  inquo  illc  dominaturnon  potcft  quod 
lcxiubcc  prxnarc.  lccm,cumeircmusin 
carnc  ,  affcftuspcccatorum  v    '     •  ; 
operabantur  lu nobib.  Hoilui 
ciuoc  omnia  loca  *  qtiibus  homo  la  hoc 
Hatu  cxillcns  dicitur (ub  porcflatc  pcccati 
&  Sarlunx  lo  fctuituccm  tc  Jadus  &  capti 
uatus  clfc. 

XI.  Acccdaiadhxcconndcratiocoiius 
TitxhominisinpcccatocoQflituci ,  cuius 
luculcntifTirras  acfctipcioucs  nobis  czhi- 
bet  Scriptura,  Sc  conflabit  nibildc  homioe 
iDhocfiacu  vcriii^dit.iquam  tlluroin  pec- 
cacisproifusmortuum  cfle.  lunganiur  tc- 
(ItmoQia  Sciiptuix,quibus  bcaciiciaChri- 
(li  per  Spiritum  eius  roenti  &  voluotati 
hominis  adcoquc  coti  homini  coilatade- 
fcribuntur.  Nonpotcllcnim  pianiusli- 
qucicquibus  boois  homo  pcr  peccatura 
fpoUatus  iic  ,  qaam  rx  ingciiii  boootum 
cumuio  qux  pcr  Spiritum  faodum  ob* 
cioguiu  crcdcntibus  ;  quanduquidem  o- 
moe  id  Daturx  dccflc  tniclligitur  ,  quod 
Spiiitus  (aoAi  opcra  um 
&communicaium  cilc  'vi.^iLi.u  Li.iiMtur. 
Quarc  li  vbi  Spir.  Dci  cft  ibi  dcmum  li- 
bcrus  IIii&  Ycrclibctiliociifoli^  quos  Pi- 


I  ARMINII 

hus  libcraucric  «  fcquituc  arbitiium  oe- 
iltam  alapfuprimolibcium  noo  cire.  ad 
bonumncmpc  ,  Qid  a  Filio  pcr  Spittium 
ipliuslibcictur. 

XII.  Ac  vcio  loogc  alia  c(i  ratio  libeci 
arbitrii  hominis  iocetiio  ilatu  coodicuci. 
Quum  cnim  io  mcntc  iliius  uoua  lux  & 
agnicio  Dci  Ciuiihquc&  voluotatisdiui- 
uxacceoGi  IIt>  io  coidcaouiaiFcdus.  io- 
kltnationcs  &  motus  cuin  Icgc  Dci  con- 
gtucotcs  cxcicaci  &  ooux  viics  ipii  ioge- 
nctaixnni,  fic,  vtlibctatusdrcgoo  ti»Qc- 
brarum  Sc  iam  lux  £tvlusin  Domino  vc- 
tum&ialutarcbouuminiclligat  :  vc  lapi- 
dci  coidis  durine  lo  catucam  mollitiem 
mucaca,  cique  lege  Dci  (ccundum  fadus 
gratixinicriptaiidquodboaum  ,  iuilum 
&  iandlumcft,amct&aniplc(ftatur  ,  &  vt 
potcns  in  Chtifto  faClus  ,  bonumcogoi- 
tuit.  &amatum  Dco  iam  coopciaos  pto- 
lckjuatur,  Sc  ipfc  opcrc  prxftarc  incipiat: 
hoc  autcm  quicquidcft ,  cognttionis,  ian- 
Aiutis  &  viiiumaSpiiitufandlo  ipfimge- 
ncratur.  Quj  propccrcaSpincus  Sapieotix 
&  iDtclligciitix  ,  confilii  ,  Sc  fortitudinis, 
kiconx  &timottsIchoux,giatix  &  fidci 
adopcioQis  io  filios  &  iandlificatioois  ap- 
pcllatur,cuiquca<flusillumiuandi,rcgcoc- 
iaodi,rcQouaodi.  coofirmaodi  io  Sctiptu- 
ra  ttibuuQtur. 

XIII.  Duoautcmhicobfcruaoda.  Pri- 
mum,quod  opus  iUud icgcncrationis  illu- 
minationilquc  noo  voo  niomcnto  pcifi- 
ciatut,  fedpeiquotidianaincicmcnia  10- 
dics  prcuchatur  &  ptonioucatur,  Vcius 
cnimnoftcr  homocrutjfixuscft,  vtcncr- 
uciur  cotpus  pcccati,  &  inccrousrcoouc- 
tur  quoiidie.  Qua  dccaofa  lo  rcgcnuis, 
quarodiuinhoc  corporc  dcguot, 

caroaducifus  Spi.  Lj.i,  Loncupilcit.  Vnde 
ficjvtnonfine  rcfiftcntia  &  lutXi  bonum 
pctagant:  &:  a  malo  dcfiftanc:  imo  vero  cc- 
iam  accidicvt  vclcxignorantia,  vclcxtn- 
firmitacc  &  nonnunquamcx  maliiia  pcc- 
ccat,vcioMofc,  Aacone.  Baroaba >  l'ciro 
&  Daaidc  cft  vidcrc.  Ncqae  accidic  mo- 
(ib  ,  fcd  cciamiopctfcdiflimislocumha- 
beotdida  ifta:  lomultis  labiraur  omnes, 
&jaoacfthoa]OQuiAOB  pcccct. 

XIY. 


Ipam.S  16. 


Ur.ji  jf. 


JPyi.H.a. 
Zaeh.iiHo. 
i.Cor.^.tf. 
Rem  8.1«. 


Rom.6.6. 
l.Cor.  4.id. 


laceh.yx. 


r 


DISPVTATIO  PVBLICA  XII. 


rhil.  1.6 
i.Fet.  i.j. 


XIV.  Alcenim  eft,  quodncatinicium 
ipfum  primum  omois  boni  >  ita  quoquc 
progrclTus ,  cootiauatio  &  confirmacio» 
iplaquc  m  booo  perfcucrjocia  noo  a  iio* 
bis.fcd  i  Dco  cic  pcr  Spiritum  faDdlum. 
Qui  cnim  capit  opus  bonum  io  oobis« 
pcrficcc  in  aducncum  Cbrirti:Sc  viccucc 
i.  Tet.^.xo.  cuftodimur  pcr  fidem :  Dcusabfolu- 
tos rcddit .  (labilic ,  roborat>fuQdjt  Im6 
vcro  fi  contingat  rcnatosin  pcccatislabi. 
nonrcfipifcunc,  ncqircfurgunc,  niliaDco 
vi  ciuldem  Spiticus  rcfufciccncur  &  ad  poc- 
niccotiam  rcaouetitur.  Quod  cxcmplis 
Dauidis  &  Pctri  probacur  firmiflim^. 
Omnc  igicuc  booum  dooum  coclicus  de- 
fccndica  Patrcluminum  .  cuius  vimorcui 
cxcicaocurvcviuant,  lapfircfufcicancuc  vc 
Tcfurgaoc,  czci  illuminaotur  vc  vidcanc, 
nolcoccs incicancur  vc  vclinc,  infirmi  con- 
firmancur  vcflcot,  volcntcsadiuuantur  vc 
operentur  &  Dco  coopcrcntur.  Cui  fic 
laas  in  F.cdcfiapec  lcfum  Chrifcumino- 
muis  accatis  (arcula  fxculorum,  Amco. 

Augull.  concra  x.  Epift.  Pelag. 
hb.  i.cap.  9. 

llow»iu f  rcfofrHfn  tonM/n  iidmuii:  qm- 
dtm  ful/fequettsgra/ia  yfeJntc  i/>fum  ejfet  mfi 
prtcederetgrAti».  StuJium  quoqttehomini*, 
qucd  dicitur  ionitm ,  qtiamuif  qHum  ejfec*- 
ferit  adiuuetur gratia,  nontemen  tncif>itfine 
gratia.fedab  itlo  in/piratur.dequo  dtcitApo- 
fioltu,  Gratiat  autem  Deo,  qui  dedtt  idem 
fludinm  pro  votit  in  corde  Titi.  Si JlnJium 
quifque  vt fro  aliii  habeat ,  Deui  dat ,  ntpro 
Jeipjo  habent  quis  aliui  ejl  dttturw. 

ficrohardus  de  Ltbcro  Arbur. 
&gracia. 

^tdigitttragit  ( aii )  Itbcrum  arhitnumf 
Breuiter  rejpondto .  Satuatur.  ToUe  libtrum 
arbitrium ,  non  erit  quod faluetur.  TfUegrit- 
tiam,  nen  trit  vnde  faluetHr.  Opui  hocjine 
dntbm  effici  non potefi.  Vno  kquoftt  ;  a  Itero 
cui  vtl in  quo fit.  Deut  author  efljalutu;  li- 
htrum  arbitrium  tantum  tapax ,  nee  dare  il- 
lam  nifi  Detu ,  nec  tapert  valet  nifi  liberum 
arbttriitrt/. 


THESIS  XII. 
Lcgc  Dci. 

Rrjf.  DlON.SrRANCKHVYSEN. 

I.T  £X  vniucrsc  dcfinicur,  vel  ex  fine, 
JL^  Ordinatio  ic^x  racioois  ad  com- 
munc  &  fihgutatcbonumomnium&fin- 
gulorum  fubordioacorum  ,ab  eo  laca  qui 
cotius  commuoiucis  &  iQcafioeuiocum 
curam  habcc :  \<:\cxformaic  Emcacitatc 
fuaiOidinacio  przcipicos  quid  faciciidum 
&  omittcndum  fic>  laca  ab  eo,qui  ius  habec 
poftulaodi  obcdieocnm .  obligans  creacu- 
ram  racionis  & libcrtacisvfupollenccmad 
obcdicndum ,  fanda  promimonc  prarmiij 
&:  dcDUDciaciooepanac,  EilaHHmanam 
&  Diuinam  diflinguitur:  hzcD«Mm,iIla 
hominem  auchorcm  habcc  ;  non  quidcm 
quod  vUa  Icx  ab  homine  lata  proba  ilt>quz 
noD  fic  ad  Dcum  auchorcm  omnis  boni  rc- 
fcrcnda :  fcd  quia  homiucs cx  Icgc  Diuina 
dcducuDC  prxccpca  accommodata  ilacui 
cui  pra:func,fccundum  condicioncs  &  cir- 
cumftancias  illius  parcicularcs.  Nos  im- 
prxfcnciarum  dc  Lfg*D/«/»4agemus. 

II.  iLfArDi«mi«porcftconfidcrari  vel  vt  Rom.x.t^. 
fermone infitomcnuhus  hominum  cft  im-  jj. 
prcfla.  y c\\t fermer.tforatprolatocnMatii'  G*n.t.iy; 
ta  ,  vcl  dcniqac  vc  fcripto  comprchcnfa.  Expd.^^.i. 
Qui  modi  Lcgislaciouis  uoointcgrisob- 

icdlis  difreruDC.-fcd  lacodiicrimioaocuri 
quod  primus  fuodamcocicuiofdam  luitai 
cftrcliquis :  poftcriorcs  vcro,  quodad  ca, 
quz  prxctpiuncur&  Tccantur,Iaciusfccx- 
icodiOt.KosdeLege  Deiquit  fcriptoefi  com- 
prehenfatra^iAbimtti :  qux  cciam  Mofis  Lex 
appclljcar,  co  quod  Dcus  co  mcdiacorc 
vfus  cft  ad  illjm  Popolo  fuo  Ifuclicico  cra- 
dcodam.  Illa  aotcm  cft  criplex  iuxcaob- 
ieiHi  vaiicraccm  ,hoc  cft  opcnim  pacran- 
dotum ,  Vna  •icjx'  fiuc  Moralii,  alccra  ifgjt- 
7iK«  fiuc  Certmcnialit,  tcctia  7rthn*k ludi- 
ciali<f\c\  Forenfif  dicttar. 

III.  Lex  Atoralii{^na  per  cotam  Scri-  x.Sam.  if. 
pcucam  V.  &  Noui  Tcftamcoti  fpatfa  &  iz. 

D  d    }  fum- 


Mal.4.4. 
Gal. 

Exod.io. 
deineept. 


11. 1J.X4' 

Mich.6.6.7 

S. 

Aiatth.  II. 

U  •1.1.6. 
Rom.  11.  & 

Tit.i.U.li 


Rtm.t.i}. 
e$»io.  S'  & 
4-  4- 


Rom.  i.19. 
10.6*7. 


114  lACOBI 
rumnutim  to  dcealogocomprchcnfacil) 
cfl  or  Jioatio  prxcipicos  ca  >  qux  Dcuspcc 
pcvfcgrataliabcc,  &  abomnibushomioi- 
bus  fcmpcr  &  vbiquc  prarftari  vulc&  vc- 
tans  coacraria .  Ha:c  icaquc  c(i  pcrpctua  & 
immucabilis  vidcudi  aorma.cxprcira  ima- 
go  incccot  coDCcpcus  diuiui  ,  fccundum 
qucm  tc  crcacuia  ractonaJis  vitam  fuam 
eoura  (cmpcr  &  vbique  iaflituat,  fas  Sc  x- 
quumcfT  :  lcgislacorDcus.HIabrc- 

tliccr (iilc. !..,..  .  u-t (^proxi/ni ,  coociuccur; 
iiuc  parcim  iis  oBiciis  qux  ad  amorcm,ho- 
oorcm,timoccm,8c  cujcum  Dci  pemDcoci 
partcm  iisquxproximis.  fupcrioribus,  in- 
fcriotibus  ,  paribus  dcbcmus  ;  quorura 
complcxu  ctiam  illa  comprchcaduDtur, 
qux  quifquc  fibi  prxflare  ccaccur. 

IV.  l'jui  lcgii  woralii  varius  cft  fccua- 
dum  vaiios Ibcus  hominis.  Rrimnrim  &  a 
Dco  pcr  fe  inrcncus  iuxta  amorem  ipfius 
crga  lullitiam  &  crcaturamfuam  .cracuf 
home  fer  tllMm  viHtficarttur ,  hoc  cli  illam 
prxfbie(  iccx  cius  prailacione  iufliHcarc- 
lur,  &  prxmio  pcr  illam  promiHbcr  dc- 
M'o  'f^ccrccur.  Echic  vfusprimxuoho- 
I..  .  itui  fuic  accommodatus  ,  quum 
pcccatum  iioodum  ia  mundum  inc^rcfTum 
clTct.  V/mfut fiAtuf>eccMti cl\  ,  ordincpri- 
mus  aductfus  liomuicm  pcccacorcm ,  tum 
▼t  iHum  de  trAuf^rejftont  &  reiUH  «rguat , 
irique^cen  .  rum 

yttundtmdct:  ....i,,  uj.jiuiJile- 

gtqut  fe  fMbiicitndi  coniiincAt.  Infequtnsil- 
lum ejl ,  liquidcm  Dco  vifum  mifericocdi- 
tcr  &  graciosc  cum  hominc  pcccacorca- 
"  I  e.crga pcccacorcm,cum V t i7/j</»/K con- 
rn  &  fubditum  condtmnatiom  Dti  ad 
gratiam  defiderandsm  O»  quArend*m  com- 
feliaf  '•herMtorem  vtl 


frtit» 


cogat.  Scrtttt 


l.Tipi.l.^. 


Rym.  6.  II 

rrfs.i  11, 


prxccrea  icxin  hoc  ItacucumDM.  vtho- 
mincm  fub  cius  dufVu  faltcm  ab  crcerno 
opcre  peccari  &fcc]cribusfuiaiidiacpoc- 
ox,  &  prominioocprxmioruincempora- 
lium  cohibcat.cum/<ff/*.'  nioecar- 
■ali  &  fublcge  extdcntcu,  ..luti  &rc- 
goanct ,  vc  luccndar  pccciti  Jclidcrium, 
peccanim  augeac ,  opcrctut  omncm 
coDCupifccotiam.  Iliudfitcxbooicacc  Dci 


ARMINir 

8c  amoTc  ctza  geQerishumaQirocictarem 
animatcm :  ncc  cz  malicia  pcccati  rcgaan- 
tis  domiaantis. 

V.  Tertim  vfut '■'  '  tUiergMhomi- 
nemiamSfiritHDei  c  renntumcon- 
Mtniens  fiatuigrMtis  tfi ,  vt Jitperpetutt  regu- 
l»  vitn  Jecundum  Dtum  eiufqtie  SpiritutH 
iRflitnendjL  :  Non  vtpcrillamiuftificctur 
homo ,  quia  horfiim  per  carncfn  iiDporeas 
&  inutilis  facta  cA ,  ctiam  H  cancum  vai- 
cum  ab  hominc  pcccacum  pcrpcctacum 
clfcc  :  fcdvc  Deoprograciolarcdcmptio- 
oc  &  (au  ooc  gracias  agac ,  booam 
confcicaciuut uiucc,  vocationcmfuam 5c 
ctcdiooem  ftrmam  cthciac ,  alios  fuo  cx- 
cmploCbrillo  lucrifaciac ,  diabolum  coo- 
fundac.  impiummundumcondcmncc,& 

Ecr  viam  bonotum  opciuin  aJ  catcrtcm 
xrcditatcm  &  gloriam  cotcudat,  Dcum- 
quc  gluiiiicec  ipfe  &  aiiis  i;Ioiificandi 
Dcum  occaliouem  dc  macctiamfubmioi- 
ftrcc. 

VI.  Ezhifccvnbus  facilccolligcreeft, 
quoufquc  Icx  Motahs  inccrfidclcs&  fub 
gratia  Chrilli  conftitucos  obcincac  &  quo- 
ufqucabrogacailc.  i.  AbrogMtMefl,  qucdMd 
vim  &  vfum  iuflificandi  nttinet.  Nam  U 
daca  fuiilct  Icx  qux  pollcc  viuificarcvcrc 
cx  Icgc  ciTcc  luihcia.  Cauij  cur  id  ncqucac, 
eft  quiapcccarDcminfirmaca  cft,obqua(« 
Deus  graciosc  cum  hominibus  agcie  vo- 
Icns,  ptomillioncm  dcdic  &  ipium  Chri- 
ftum.vc  hxccdicas  cx  promi/liouc&fide 
Chrifti  obciogcre  credcacibus,  Lcx  auccm 
fuperucoicns  promiilionc  ,  qtix  itticanr 
camrcddcrcpotuic .-  fuiccnimiancicaau- 
coricacc  i  acquc  piomiilioai  adiuogi  auc 
iiipcraddi  •  vtex  Yuaquciun(flaiufticia& 
vicaconriagercr.  i.AbrogatMefi  quoMdmM- 
Itdiiiicntm  &  condemnMtiontm.  Chiiilus 
eoim  fub  tcge  &  maIedi(flioac  (adus,  ccd- 
cmic  nosa  lcgc  & cius malcdiclionc,  &  iic 
ademulcxcitpcccnro.nc  viicusciusficad 
condcmnanduir!.  lAtaeJi  ^adtrn- 
(                 ':en$t*  ptr  illAm  ot  ■-.  n*- 


Tit.  j.f. 
Imc.  t.8. 
Rom^i.^. 


PfiU.li6.it'. 
H- 

i.Tim.i.if. 
t.  ftt.  i.io. 
i  .Ftt.  j.t. 
loh.  \.&x. 
Heb.li.j. 
Rom.  1.  7» 
I  Cor. 6. to. 

liMtt.  f.l6. 

Cal. ).  1 1. 

Cal,f.l6.ij 
18.11. 


luum  extrctbMt ptteMtHtn.  4.  AbrogAta  tj: 
qnoMd  dmium  quo  hominem  vrfitmdbonum 

fncien- 


G4/.J.10.U. 

II  jj.' 

1  Cfir.isfS' 

4. 
1.9, 
Usi.  4«t«. 


r 


DISPVTATIO 

fticienium      Mhftintndum  a  tnnlo  ,  mttu 
j  j  ^ JpfJ»'*fni'  tc/nporalu.  Fidclcs  cnini  «S:  rc- 

■  Datifuntmortificatilcgiin  corporc  Chri- 

,  '  fti ,  vt  fint  altcrius  ncmpc  Chrifti ,  cuius 
'  Spiritu  porro  aDcnncai  &  agantucin  oo- 
uitatc  vitz,  fccundum  charitatcm ,  &:  rc- 
giamlibcrtaccm :  vodcapparctillam  quod 
ad  obcdicociam  Dco  przftaodum  abroga- 
tam  non  cflc,  quanquaBi  illa  ipC)  fccuii' 
dum  imttlKHei*  Don  fccuridum  ftri(flum  ri- 
porcm  fub  gracia  Chrifti&  Euangeliipo- 
Itulciur. 

647.4.  t.x.j  VII.  ZrA.' CmmoMf/i/w  cft ,  qux  conti- 
Htb.  S.f.  o»  nct  prjcccpta  dc  culcu  Dci  cxtcrno ,  data 
10. 1.  Ecclefizliracliticx,&  tcmporibus,quibu5 
CeLi.t^  !cfia  Dci  vtinfansfijbi3f»>"/iA<'«(&  vc- 

?/J«f.i7.4  Tcfta  mcoto  fuit,  accommodata  :in- 

Col.  i.u.     ,   .  jtatum  ad  fignificanduni,  przfiguran- 
i,C»r.f.j.    dura ,  obfignandum  lum  ad  ivmtiJi»  in 
conocntibus  9c  aclibus  Bcclcfiafticis  ob- 
fcruandum  :  illi  fiiiifcruicbant.  Cira/wfi- 
fto,  Aptm  Pafchntii ,  SAcrifici»,  SabhathA, 
adj^erfiones ,  ahlutiontsy  mundAtionts,  conft- 
crAtiones ,  dedicationes,  rerum  /inimaiarum. 
j  fjr   4  ^'^inc^i&.xSaccrdotum,LeuitArum,Ciin- 
tyat.C'  16  /w«w,/4aiWr«wfun£lionc$,fundlionum- 
quc  viccs ,  &  circumfkancia:  &:  locoran^  & 
tcmporum  ,quibusfingula:  adioncsfacrx 
pcragcndzcrant. 
Mth.\o.x.x.     VIII.  Vfit  /<y«iftius  Ctrtmoniafndut. 
i-  1.  -vtpojr  ■  ■  '  ■ 

Nti,j.(^^.  nt prena,    ..,  .   .      .1   .  ,1      .  •.^..^iw 

<^»o.  vfum  pi.'cftuitpcr variospetfonarum , tc- 
C*/.i.i4.  rum .adjooum.cucntuum  typos,fii:uras 
H^if.^.S.j.  vmbras,quibustumpcc  •  '  ■  Jiiio- 
1«.  gtapho  nobis  aducrfo,  4  .  ^      .  ,.i;n,vt 

CoLi.ij.  intclligcfctur  Dcccflitas  promiflioQis  fa- 
Htb.io.r  :  tum  cxpiatio  &  prom  '         1  cmi- 

'  '  fTcuCi  lunt ,  vt  promii:u  . . .  ;o  im- 

'  .cdetctur.-  Sc  hocrcfpcdu  ,  quum 

'(  .iimiyporum  &  vmbrartim i orpus & 

^Md.M.     c.vprcn'aformaadChrrft«mpert!      ■  ' 

-^•r.X.IO.  ilLl  niCritO  p.Ti^l^O  -M-,  1.!  rl;:;i:  

44*  J0     cu(.  i.  vt  f  fAntjuitm 

Tiec  fa  !  rtU- 

  ■  -  'itS 

    .    >:  • 

cranei  per  cucumcifiooem  ad  illtutcom- 
munioncmadmicTcrAjtur.  - 
rr/bckltHOCCUfMti ,  nt^  cultii: .....   '.^,  i . 


PVBLICA  XII.  115 

mtnifctrtntur ,  ne^  ab  nlii!  fopuJii  vfurpatts 
ajfumtrent :  atquc  ita  ab  IdoIoUtria  &  fa-  ^^^^^  ^^- 
pcrftitioncpuri  coofcruatentur,  adquam  j^^,^, 
propcnfiirimi  fuerunc,  &  occafioncs  vodi-      ^'g  ^  ' 
que  a  populis  tum  viciois ,  cum  in  mcdio 
illoruij)  habitantibus  offcrcb.intur. 

IX.  Hzc  lcx  cft  pcr  Chrilti  cruccm,  co/.x.ii.ri. 
mortcm,rcfurrcdioncm,adfccofioncmifv  ^4.17. 
calos  ,  &  miflioncm  Sp.  Sandiabrogata,  Htbr. l.i.:.. 
pcr  vmbratumaSolcdcpulfioncm,  &  cor-  ^  4.^.^. 
poiisin  carumlocumfubiDgrcflum,  quod  G4/.4.9.10." 
typorum omniumcft  iuftum complcmen-  i.Ctfr.7.19. 
tum.  Atgradusfiinr inabrogationeconfi-  ^^.ij.io. 
derandi.  Vrimo 77:omento abrogatmtft ^juomI  j_,Cor.t.i$. 
ntcej^tatem cbferuandi^i^obftruaiianuvti-  i^jy.i^. 
Jitatein ,  emm  I  ul^ftmtl 

iljt  ademfto  :  qui.  1;      ..ja  «.iic  dcfilt,& 

mortua  zW:  Dandc faclo ipfo{\:^\zaho\en^\, 

quod  fadum  cft  parcim  pcr  dodlrinam 

Apoftolorum  iotcr  fidelcs,  qui  paulatim  ^ 

intcIIcxeruntChriftum  cflc  fiocm  Lcgis.fc 

cius  quodaboleturiidcoqi  voIcotcsaD  vfa 

cius  L.egisabftinuctuntipartimperpoten- 

tiam  Dci  ia  dcftruiflionc  lerofolymorum, 

&  Tcmpli  vbi  fcdcs  crat  Rcligionis ,  5:  lo- 

cus  culcibus  illis  cxcrceodis  dcftinaius,ad- 

ucifuscocumaciaminfidelium  ludqoruro. 

A  quo  ccmpotc  mortifcrz  cflx  cxperunc  itf.J 

Ccremonix  ,  qux  intcrmcdio  illo  fpatio  n.  ff/i^- 

tolcrabilcs  fuerunt,  ipforum  ctiam  Apo  ix.  tj» 

ftolorum  iudicio.fcd  intcr  ludxostancum  <^f. 

modo  nc  gcntilnis  imponercntur  ,  qood  (Jal.i.  j.ii. 

ncux  inftiturtonis  inftarcratxftimandu.  n- 

X.  ttx  t  '  cft  quam  Dcus  per  ii.^* 
Mofcmpopuioi'...! !  ■  '  ■ 
iMriratioticrcxcrat.^  .      ,  iMtx.&c. 
prxccptadc  formagubernatioinspoliticx 

in  ciuili  fofietatc  vfurpandx.  '  'TI 
tum  animalis  vitx,  tumctiamlj  ....^.....s, 
pcr  coiifcruationcm  &  cxa^iionemcultus 
cxtcrni,&  difciplio.»cxterax  in  Legc  Mo- 
&c  Ccremoniali  maodatx  procuran- 
,  vrporc  ilr  M.r^-^ratibui ,  CantraSti-  Deut.17.1. 
htti,  bo)!  ludteiu , Panis  &c. 

-S  coinmodt  a/iduoccncrarctctri 
r i'.' it u u :.  Alix lurts communis funt,qaoaa 
fubftantiam  iplarum  ,  quanquam  (ecuo- 
dum  nonnuilas  circamftantias  illi  rcipu-  x)4».rf.i.x. 

.7  fint  pcculiates>altx  iiinpUcitcr ad  lus  ^  ^ 
ii..vularcpcrcioeBt. 

^  XI.  Vfu» 


lACOBI  ARMINII 


Vjui 


•r, 


iti 


Tf»L  i. 

i4- 


XI. 

norfr-M  pitbUcA  tquttAtH  lujiitu  ordirtA- 
rr/«r,  cHctquc  vt C  •.cfibi 
fccuuJum  umocs  ,  .cs  fci 

commilTuras  &  ocruos  przccpiorum  iHa 
lcgc  pixrciiptorum  coagmcotata  &  pati- 
tjrcooiunc''  i  .1  'rer  vt  p«pultu  iflfi  tlm 
popults.qu:  ritu  Ltgtihabcbont ^tt- 

tnm  hac  Ugi  dijtnmmArtiur  ■*  adco  voluic 
Deus  vc  vbicuoque  idfccuodum  rctuni 
iptarum  8c  homioisoatuiam  fieti  poccut, 
populusiflc  fuusoihilcumaliiscommuDC 
habciec.Ethiduo  vfusaii  prqfcotcm  Iftac- 
liticxRcipub.ftatum  pcrcmcbant.  Tertim 
•  Miitaqud,fMtitratrMHtrf(^extt ,  £5* fi*tli)pi- 
r(M  :  totus  cDi  &  totum  Re- 

cnuniitcgniqu-   •  .iijmiQi- 

Ucationispriocipcs.Iu  sChri- 
.ftum,iccaum<jiiccuis,  &i  ipunualcmcius 
admioilti.T:'  '  '  "  ■  ''11  '  laiiiiit:  quo  re- 
(pcflucci.i  ■'ojus  ad  Chti- 

ftumdici  potclt. 

X  1 1.  Htc  Ltxqi..i:.,.iu  u.       iftHtn  re- 
IpixitabrogMtatfi^vniuerst.  Kullum  cotm 
imicgouin ,  Duilus  populus,  oulla  admt- 
niflr.r  !  Chriftum  ,  ciufquc  rc- 

gnuiu     iihationcm  typicc  figu- 

raAdani.  Regnum  enim  iilius.quod  rr- 
Jdait,  ii.H.  guuni  cocloium  cll,&  oon  dc  hoc  mundo, 
adacuit  tam,  &  liic  vcnit  io  rcgnum  luum. 
Qaaotum  vero  ad  cius  nmpliccm  obfcr- 
uauoncm  attioct,  illa  ncque  vetica  c(l.  ne 
quc  r  r'"  '  ta  vlli  populo,  occ  abfoiuta 
Qccci  uaoda  vcl  omicccnda.  Exci 

piootur  qux  commuoisiurisfuot,  &oa 
turali  xquitatc  fuodata.  lllaomoinoob- 
fciuaii occclle qH .  vbiquc & ab oninibus. 
£t  quat ,  quod  ad  iplam  (ubllaouam  &  fi- 
p  ipuum  attinci,iQ  Chnftumic- 

! ,  !Ia  i-iil!:  norulo  lK'ct  pofluljrc. 


COROLLARIVM. 

Donrina  Poniificiorum  tU  ConfiliU  ^ 
0firibu4  fuftrtrtgjttionu  diuiiurutn  prdce- 
ftorum  pirfitiiont  dtrogAt. 


Sfatth. ).  1. 


THESIS  XIII. 

Legis  &  Euangehi  compara- 
tioiic. 

Rejp.  Petro  CvNiCO. 

I.        \  »m  Lcx  dapliclter  coofidcrari 
dcbcac,  cum  vt  primicus  horaioi- 
bus  io  prunzua  'ncegtitate  coodicutis  lata 

cft,  -      ' '        •  .  :  iribas 

poli          j  .        .  -  ...ncu- 

ti  feu  foedcns  nomco  forciractl  lo  Scripcu- 
ris)  comodc  potcrit  cum  Euangclio  (quod 
Noui  TdUmcoci oomiocappcliatur pio- 
ut  Vctcriid  oppoiicum )  luzta  huocdupli- 
ccm  (cfpcf^um  coofcrtt  :&  quidcm  tum 
coouciucntix  ,  tum  difFcrcotix  raciooc» 
quanquam  cooucnicotiam  commuoircr 
cicra  liiud  difctimcn  confidcraichaud  lo- 
commodc  poilumusj  oc  bis  tdcm  rcpccere 
cogamur. 

I I.  Conucnit  igitur  Lcs  ,  tum  vt  pri- 
mumlata;\'  •  vtpollca  pcr  Mo- 

(cn  data  cu  ^  10.  i.  genciali  au- 

thoris  vnios  coofi ^crattonc.    fill  coim 

Dcus  vnusidcinqucauthor  vrriufqucqui  Gen.t.17. 
Lcgcm  culic  vc  Lcgisiator ,  Euangclium  ExotL  lo.x 
vcro  piocuiit  vt  omnis  gratix  Sc  mifcii-  Rom.i.i. 
cotdix  Patcr,  vndc&tlia  Lex  Dci&boc 

Ei!.;  r,,^.  p  •■'•>•  .    .  "...  .-rur.i.Gc- 

nc  .  eium  do- 

£lriiia  coalUt  aiaodaro  obcdiencix ,  &  tc- 
muncracionis  promillionc  qu  1  '  'ifa 
QomcQ  habcc  mMi  vttiquccti.i  .1- 
pturacommunitcrttib'iitur.  j  FincgcnC- Eji;t.  j. 
ratim .  qui  crtgloiialjpicntiz 

bouit...  ...izDci.  4.  Subiciilopcr 

1,  i  , nl. '       'jitus  non  difcriminato,  bo- 

n'  Si  Lcx  polica.  Sc  Euaogc-  ^ 

liu.i.  I  ,.-.,....imcft. 

III.  Eft  przrerea  conucnientia  aliqua 
L'  ■'ogc- 
lio  1  : ...  ,  H  data 
clt  icicluuitiu.h.i.  itionis 
potfibilitatc  potuitemmAdamiis  viribus. 

quM 


t 


DISPVTATIO  PVBLICA  XIII.  117 

fttior,  boaicas  cumgratiosamifcricot^ijj^j,^ 

if.  16. 


oaas  ia  crea(ioneacceperac,Le^empra!- 
ibre ,  cum  auxilio  Dci.  Secvs ifli  io  cul- 


t.Tt/M.i  i 


Kom  4.4. 


l«h.  ).i<). 
lalEr^.  41. 
Cn.  1.17. 


|.C«r.i.iO 
xt.x).i4. 


pam  tmpucan  craa(grefno  non  poterar,  ia- 
icribicur  ctiam  Euangelium  m  cordibus 
fa:derJCOcum  Oci  »  vc  conditionem  lUo 
prxfcriptam  implcre  poninc. 

IV.  DifFcrcncia  Ycroinccr  Lcgem ,  vc 
primum  lari  c(l ,  &  Buaugclium .  in  hifcc 
pocinimum  confidic.  1.  lafpccijltautho- 
risrcfpcclu.  Nam  DeusLcgcmtuIiccirca 
rcfpc£tum  ta  Chridum  ,  vc  bcocuolus, 
quidcm  crcacurz  fux  intcgra',fcd  et  iufli* 
cta  (Irida  poflulansobcdicociam,  Scpro- 
micccns  mcrccdcm  ,  pacuamque  dcaun- 
tiaos,  Euaogclium  vcro  patekcit  vtgca- 
tiofus  ii  mifcricorsin  Chridum  fuumrc- 
rpicicns  ez  iuflitumifcncordiatcmpcra- 
tapo/lulans&  promitccos.  z.  laftngulatt 
maccrix  iplius  racioac  Lcz  coim  dicic, 
Hocfnc  (^viues.  Euangclium  vcro  Sicre- 
didtrii.ferutiberts,  &  hoc  ditciimen  e(l  iroa 
modo  io  podulaco  (  vnde&illaopccum, 
EuaDgelium  vcro  Lex  (idei  appcllacut)  vc- 
rum  cciam  ia  promtirionc,  quanquam  c- 
oim  vtrobiquc  vica  xcccua  promiccacur, 
EuangcUo  camcn  vt  cz  mortc&  igDomi- 
nia,Legc  veio  rc  eziiaturali  fclicitatc  coo- 
fcrcoda.  pcxccrea  ia  EuaDgcIio  rcmilTio 
pcccatorum,vt  vitx  xtcrnx  ptajcedaoea 
auaunciMUTi  cuiusnullamcncioiu  Lege.- 
quia  ncc  ipfi  rcmillionrccfrariannnpec- 
cacori,  occ  illiusaoDUociacio  vcilisllacura^ 
quanquam  pcccaturo. 

V.  Differuntinfapcria  modorcmuoe- 
rationis.  Opcranti  coim  fecundum  Lcgem 
mcrccsfuiilccdatacx  debico ,  &  cranigrc- 
dicQU  pocna  illata  ez  fcuciicice  findx 
iuftuix.  Crcdcoci  vcco  mcrces  dacur  cz 
gtatiai  incrcdulo  vero  coademnatio  de- 
bccur  fccudum  iufltciami:nAKf.'«ioChii- 
(loccmpciacam.  ^.Difcriminaocurfpcciati 
fubic^i  incuitu.  Lcx  cnim  lata  homini  ia- 
tcgro ,  &  in  ^auorc  Dei  iam  cum  conflicu- 
co :  Euangelium  vecohomtni  pcccacori,& 
iogratiam  Dei,  quia  vcrbum  reconcilia- 
tionis cfV,rcduccudo.  j.  Finis  peculiari  rc- 

,  fpcdlu  diffcruQC.  Lcgc  cnim  tlUiflcatui  fa- 
picotia  .  booitas  ,  &  iuHicia  Dci  (Irida. 
Euaogclio  vcro  fapicmia  Dci  loogc  illu- 


iunda,  &  iuflitiain  Chriflo  tcmperata. 

VI.  Oifcrimcn  vcroiotctLegcm,qua- 
tenus  pcr  Mofcn  data  cfl ,  fic  Vctus  TefU- 
mcotumappcllaiur  ,&  Euaugelium,  qui 
NouiTcflamcoti  oominc  vcaii, inhtfiic 
fcqucntibus  iuzca  Scripcuras  (Icum  eft. 
1.  in  diitindaprojnictatciartttucorisDci.  Heb  .i.f. 
Vctus  etiim  padum  fccif  vciracuspccca- 
tis,  qux  fub  ptiori  facdcre  mancbunt  ioex»  ^  c<»r.  f  1 7 
piata.  Nouum  vcro  ioflitait  vt  tccoacilia-  \ 
tus,vcl  faltcm  rcconciliacioociu  «lloipfo£^;,^y;,  ,^ 
facdcreperadlurus  la  Ifiliodiledioaislux 
&  fcrmone  gratix.  i.  tn  modo  ioflitu- 
cioois  rclpoodcntc  vtrinquc  loflitucudit 
conditioui.  Nam  Lcxlacacum  fignispU- 
nifltmis irx,  &  horrcndi  iudicii diuioi ad- 
ucrfuspcccacaac pcccacorcs.  Euangclium  Helr.\'..\t. 
vcro  cum  iodiciis  ccrris  bcocuolcntix,  ij.i^^  ii- 
tuitxitn  &■  amoris  in  Chrt^o.  vndc  Apo-  1-1.1j.14. 
ftolus.  NoD  accciriftis  ad  cautra<flabilcm  ^'^-  7-^^- 
montcm  ,  &  ioccofum  igncm  jc  curbiocm  ^*^-  i'i4- 
&:  caligioem  &  pcoccllam  :  fcd  ad  moo- 
tcm  Sioo.  }.  io  matcria  mandatorum,& 
promiirionum.mandata  cnim  cius  plcia- 
quccarnaliafucrunc,  continciicia  Chiro- 
graphum  coacrarium  nobis  .*  promiflioocs 
vcro  plcrxq;  corporalcs  ,  &  ccrrcoam  hx- 
rcdicaccm  ,  vcccrihomiDicoauewcnccm, 
fpoo-cnrcs  :  Euangclium  verofpiricuale,  t^fb.  1-3.1. 
maudjta  coatinens  fpiritualia  &.  promif-  I<^h  4.11.11 
fioncmhxrcdicatiscoclcftis;nouo  homiui  Heb.%  g. 
congrucncis.  quanquam  ccrrcna  bonaad-  £f>he.\.i. 
icdamcnrotum  inftar  poinceatur  (^nx-  ji. 
rcocibus  primo  rcgnum  Dci  &:  iufticiam 
cius. 

VII.  QuartamdifFcrcociamponimusin  Gal.^.t^. 
mediacorcrcu  iocerccfrorc.  Vecciis  caim  Hr^r.y.if . 
Tcfiimcnci  mediacor  cft  Mofcs;  Nonile-  He^.f.^6 
fus  Chriftus  .-  Lcz  per  fciuum  data  cft;  loh.  i.iy.  i| 
Euangelium  vero  pcr  ipfum  Dominum  Ga/.  {9. 
patcfadum.  Lcz per  Mofeu  data cft ; gia- 
tia  5:  vcritas  pcr  lefum  Chtiftum.  Lcz  Leu.t<i.46 
data  tn  nuou  mcdiacoris;  (juiMofcscfl:,  Deut.  t.ii. 
iuxu  id  quod  diciiurahbi,  &  Chriftus  neb.^.  t^. 
NouiTcftameocimediacordicitur.Quia-  ExnJ.  iJt..^. 
lum  difcnmco  cftoin  fanguuicad  coofir-  Heb.^.ii. 
mationcm  vcriufque  Tcftamcnci  adhibi-  jj,.,o. 
coiYciusfccdasfancitumcftfaaguineaui- 1/,^, ^  ,^ 
E  c  malium.- 


iv3  lACOBI  ARMINII 

j^/Af.2^£.i^3.maliam  :  NoOumTcroprcciofoGinguinc  i  Chtiflum  durarc  dcbuiti&  poflca  ab(o- 
]Ejffl</.i^..8.FiliiDci.  quictiamproptcrcalancuis  No-  1  gatum  cft.  Nouum  vcro  manct  in  artcr- 
jE/Ji.  1.7.  ui  Teftamcnti  appcllatur.  f.  l3ifFcrunc  num  ,  vtpotc  fancirum  fanguiocSaccrdo- 
JSiich.  A,  i.>  locopromuIgationis.Vctuscnim  promul-  tis,  quicx  viiodiHolubilis  vitxpcrfcrmo- 
GaI.^.i^.  gatumcftdcraontcSiBa.  Nouuravcrocx  nem  iuramcnti  conft  cwus  cft  Sacerdosi  ^^^^^ 
^e.  J»ion  &  Hicrufalcm  cxiuit,  quod  difcri- I  &  pcr  Spiiitum  a:tcrnura  Dco  fc  obtulit.  ** 

JHr^r.  11.18.  «Ticn  Apoftolus  ctiam  adnotat  planif-    cx  hoc  poftrcmo  difctiminc  fortc  Vctc- ^^'^  ^ 
limc.  I  ris  &  Noui  appcllationis  ortum  duxc-    '  9'  ^ 

VIII.  Sepcima  diffcrentia  fumctur  a  runr. 
fubie«nis.tumquibu$lata, tumquibusin-       X.  Ncquis vcroatbitrccutParrcs,  qui 
fcriptafunt.  Lcx  Vctuslatacft  Vctcriho- 1  fub  Lcgc  &  Vcccri  Tcl^amcnti  vixcrunt, 
mioi  :  Nouum  Tcftamcutum  Nouo  ho-    gratiz  fidciquc  &  vicx  xccroz  czfocrcs 
_    ,      .  mini  inftitutum.  vndc  &  Aucuftinus  ar-    Fuiflci  fcicndum  etiamtumpromifrioocm  /7,«  , 

bitratur  Vctcris  &  Noui  appcllationcm    Adaino  tadtam  dc  Icminc  mulicris  ,  &  0*1.^.6. 
"ccrxi    ^0""^'"'*'^"°'^'  Tcftamciita.  Lcx  Vc-    dc  fcminc  Abrahami  ,  cui  promillio  !a-^flj,iy. 
^  rusinfciiptacft  tabulishpidcis  .■  Euangc-  ^a  cft  ,  &  in  quo  bcocdiccndx  crant  o> 

lium  vcto  infcriptum  in  tabulis  carncis.  1  mncs  nationcs,  cxftiti(fc,&fidcafan«flis 
Odauum  difL-rimco  cft  in  adiun^isiid-  ]  patribusacccptamfuillc  Qux  promiflio 
G4/.4.9.  jjucduplicitci.  I.  Lcx  Vctuscgcnacft,ic  j  ^uum  a  Theologisfub  Vctcti  TcftAmco- 
3  '-'-  impotcns  viuificandi.  EuaogcUum  vcro  ti  nomioc  lacc  fumpto  cojnprchcodatur, 
Tph.i.S.  coniinct  impcrueftigabilcs  opes  Chrifti,  I  &^ib  Apoftolo  ^^««j ,  qoio  &  in  plurali,  G«/.  j.i^. 
il/>7«  f.itf.   &  potcntia  Dei  cft  aJ  lalutcmcuiuisctc-    iunfla  vocc  promi^Iioois  ,  Tfi  E/^.i.ix. 

•^•^"•'r^o-dcoti.  i.Lcx  Vciusonus  fuitimportabilc,  iT«vy<A^«<appcllatur,  brcuitcrctiain  vi- 
MMt.u.z^,  qtiQ^  ncquc  patrcs  illoium  fcrrc  potue-  dc3mus,quatcnuspa<ftum  hocpromilTio- 
runt.   Euangclium  vcro  iugum  &  onus    nis&  Tcftamcntum  Nouum.fiucEuan- 


50. 

X.Ccr.  j. 


Chrifti  contioct,  quod fuauc  cft  &  lcuc.      gcUum  fic  cxcellcuter  didum ,  tanquam 

IX.  Nouum  difcrimcn  fumcturabcf-    promiinonum  complcmcntum  ^  '^'^'  j^A^^ 
fc(flotum  diucrfitace.  Veruscnim  Tcfta-    v»^**>'0tcrfcconucDi3nt&:dilfcraut.  ''J''!* 
rocotum  cft  Littcra  occidctis  ,  Miniftc-  1     XI.   Conucnicntiam  ponimus  in  iis 
riummoiris«S£  condemnationis»  Nouum  1  qux  fubftaotiam  vtriufquc  concerount.  ^'""'^ 
cftSpiritus  viuificans,  Miniftcriura Spm-  I  Nam  r.ad  cfficientcm  caufam  quod  atti-  ^^'^•4' 
*'^^*tuj,luftitix,3i:  vitx.  Vetuspaftiogenera-  1  nct ,  vcrumquccxpuraputacratiosa  Dci''^  "' 
bat  ad  fcruitutem  ,  Agaris  infbr  :  Nooa    mifcricordiaio  Chriftumrcfpicicntisfan- 
paciio  gignit  adlibcrtaccm,  vtSara.  Lcx    cirumcft.  i.  voaeadcmqi  vttiufqimate-  Ro$a,^.4. 
intrauit  vt  Ajjuhdarct  pcccatum  ;  &  iram    tia.Fidci  fcil.  obedicnna  vtrobiqucrcqui- Hfi.i^.8. 
opcratur:  Sanguis  vcroNouiTcftamcnti    rKa&  vitxxtcrDxhxicditaspromifl.i  rcr  •^i?'"'.;.  lor 
Euangdio  cxhibitus ,  czpiat  pcccata.  ii    loftttiai  fidcitmpucatioocm ,  Acgrac 


MMtlh.i6. 

y^^'^^  *'*' mcliora  loquitut  quam  Abcl.  VctusTc-  |  io  Chrifto  adop 
•^"'.'"  .'f     ftamcntum  cft  Chirographum  .quopcc-    dtum,  Chriftus  : 
cau  obfiguantur.  Euaogclium  vcto  cft 
prxdicaiiolibcitatis,  &  lcrmo  Crucis,cui 
'  hum  afHxum  eft,  &  eo  ipfo  i 
rai<         .jtum.  DccimadifFcrcntijfta- 


Efa.6\.:. 
ler.  4J.JI. 


Meii 


.18. 


tuetur  tn  tcmporctum  promul&ationis  v- 
'  truilquc,  tum  durationis  :  Vctus  Tcfta- 
mcntum  ptomulgatum, quuro  Dcus  po- 
pulum  Ifiacliticum  cduccrct  cx  Agypto. 
Nouum  YCfo  nouilDmis  &poftrcmis  tcm- 
poribus.  Vctus  TcfUmcotum  vfquc  ad 


tioocm.  j    vnum  ouit- ■'^'^*'' ij>  jx. 
qucm  pi  omiflum  Patri- 
busin  6'cnpturis  Prophcticis  Dcuscxhi- 
buit  Euangciio.  4.  Vnusfinis.lausgloiic^  Rt>m.  4.S.J. 
fx  Dcigratixin  Chrifto  f,  vttumqucpa-  Rom. f.i.ii- 
€tam  initum  cum  hominibus  cadcm  ra-  {c.31  ji.jj. 
tioocformali  vcfticis  ,  ncmpccum  pccca- 
totibus,  iifquc  non  opc:  j- 1. Cffr. 4. ij. 

dcntibus  in  cum  ,  qui  Ui.Wii^ T'r:m.$.^. 
£.ldcm  vtrobiquc  Spintus  cft  obfi:  -j/.j.i8. 
vcnufqoe  vcricaccm  inmcntibu  -  Rom.S  ij. 

toium.  Quumcoimadoptio&itiii-u  '>.is  ¥.ph.\.^. 

coiu  kom.^.r. 


DISPVTATIO  V 

comp«faf  ctiam  Patribus  in  Vctcti  Tcfta- 
mcnco  Spintus ,  qiii  adoptionis  c(i ,  Sc  ar- 
rhabo  lixrcdiratis  illis  Qcgati  ncquit.  7. 
ConuctiiuDtcftciflis.  vcracjuccnim  l'a^io 
GjA^.il.tS  gcncrntfiliosa(llibctt.itcm.  In  Ifaactnim 
'vocnhtturtibiftmen,       SosjratrcsKon  fu- 
mu4  anctU*  filti  ,fed  lil/cra,  (j«  ftcundMm 
R$m.^.i\.  Ifaacfilitjfromtfftonts  Vtraqucmfticiam fi- 
lcan.9.6.    dci  adtii>ni(lrar  .  Sc  cx  tlia  hxrcdttarcm. 
Luc.  i.io.    Vtraqucgaudiumlpitiiualccxcitat  lacor- 
Cn.xt.6.  dibus  fidclium.  Dcniquc& lacocouuc- 
Luci.iy.   niunt  quod  vtraquc  pcriuraraentum  Dci 
cll  coufirmaca,  Dcucracrgoaboleada,  fcd 
prior  pcr  poftcriorcm  complcada. 
Hehr,  6.t}.     '^^^*  l^ii^crcnciaauccmcftiaaccidcn- 
^A'^7'&  Doaoullis ,  quac aihii dcrogat  vni- 

Ht.y.jo.ti. rubftaati.ili,&  ptimoqiiidcmcircaac- 
Mal.i.x.    cidcns  obictli.  Nampromillioncoftcrtur 
i.Io/m  r.  V,  Chrilhis  vcnturus.  Euangclio  vcro  iam 
'•i-C>*4  i4-  ^^'^'''itus.  vndc  ciiamrccundadiffcrcntia 
circaaccidcDS  fidci  in  obicclum  rcquifitx, 
vc  cnim  prxicncia  &pr2:tcrica  ctariusco- 
Htb.  II. i  j.  gnofcanrur  aoam  fucura ;  fic  fidcs  in  vcn- 
K»m.  14.17  turum  Chriitum  obfcurior  fuit  fidc  qux 
Htb.io.  I.    Chrirtum  pixfcntcm  intuctur,  quibusad- 
CaL}.i6.    datur  difcnmcn  ccrtium,  quud  CJuiftus 
v.Cer.j.tS.  cum  bencficiis  fuis  iamolim  Ifrachtisfub 
Ioan.1.17.    typis  ,  &  vmbraculis  propofitus  fuit ,  in 
CM.i.\-j.     tuancclio  vcro  rcuclata  facic  infpicicn- 
Gat.i.x^.x$.  dusoJfcrtur,  rcrumqucipfarum  vcritas& 
corpus  cxbibctur.  Qiucadminiflrationts 
Yartctasquattum  czhibctdifcrimcn  in  ipfo 
barrcdc.  Ifraclitarum  CDimgcoccm  hxrcdi 
paruulo  comparat  Apofloius  ,  qui  przfi- 
dio,  tutore  &  pxdagugo  indigebat.  Fidc- 
lcs  vcro  fub  Nouo  Tcftamcnto  haercdi 
adulto.  vndc  quiutum  dcducitut  difcri- 
mcn>  quod  bxrcs  paruulus,  taoquam  nihtl 
GoIm.^.x.}'  (liftcrens  a  fcruo.,  fub  occonomica  Lcgis 
ccrcmonialisfcruitutcdctiucbatur;  aquai 
libctati  lunt,  qui  pod  ccmporis  tucclx  a 
Paire  prxfintti  cxfpiraitonem  inChridum 
credi Jcruni.  Huic  (btui  hzredcs  paruuli 
fuus  quoquc  Spiritus  accommodctur ,  & 
fcxtum  dabitdifCTtmcn  :  quodharrcs  Spi- 
titu  adoptionisadus  qutdcm  fuit,fcd,quia 
infans  fcruitutis  Spiritu  contcmpcrato ; 
hxics  vcro  adulrus  Sptriru  adoptionis  in 
folidum  j  cxdufo  kcuitutis  iUo.  6'cptima 


4-?. 


VBLICA  xiir. 

diffcrcntia  cft  io  Yocaforum  numero  ad 
communioncm  vtriufquc.  rroiniinotcr-  Efh.i.Xi.ti. 
mints iLtacIiticxRcip.  conclula fuit, a qua  '  J  i7- 
Gentes  alicna:  ctiam  extrancx  hicrunt  i-f^I^f.tft.j'*. 
padis  promilTtonis.  EuaDgcIium  v^roo* 
mni  rrcaturx  qux  fub  caclo  cft  ,  fublata^o/.  1  i- 
maceria,  annunnacum  cft. 

XIII.  PofluutTcrohxcipla,  LcT, Pro- 
minio.  &  EuaugcUum,  alioquodam  or- 
dincvcl  vt  oppofita inicr  fc.vcl  vt  fibt  fub- 
ordinata,confidcrari.  Exdudit  crgo  Lcgis 
vt  Adamo  Jaca  fuit ,  condicio  ,  wcicndx 
promifiionis 8c  Euaogcliiannuntiandi  ne- 
ccflitatcm  i  Sc  vicillim  illius  facicndx  Sc 
huiusannunciandi  ncccflicas,  dcclaracho- 
mincm  Lcgi  fibt  dacx  nou  ubtcmper:.n'e. 
luftificatio  cnim  fimul  exgratia  &  dcbico  Gali.n. 
ficrt  ncquit  :  ncquc  gloriationcin  fimul  ^^*''  4  ♦•)• 
admitccrcaccxcludcrc.  Promiflioncmct- 
iam  prxire  dccuic  Euaogelio ,  Sc  ipCtm  vi-         f •  ^^* 
ciflim  EuaDgcIiocompTcri ,  vccnim,  tan-  'i-- 
tum  bonum  darinon  dccuitnifidcfidera- ■'^J^**'-'' 
tum;  itaquoqucfruftrarifasnonfuitdcG-  Mal.j.i. 
deiium  cxfpc(flaatium.   Nec  romas  x-^*^ 
quum  vr  fadtapromiflionclcxocconomt-  i{-r4. 
cc  rcpctcrctur  ,  quo  piomiffionis  gratix  ■^"''■'^?'»- 
ncccflltas  appatercc ,  &dciUaconutdiad 
cius  prxfidium  confugcre  compcllctcn- ^"•^•U  t^ 
tur:  qui  vfus  Lcgis  etiam  feruit  Euangc  ^"'"^  '+-'7 
lio  pcr  fidem  rectp.cndo.  Durantcctiam  ^tl"'- 10  9. 
promifllone  voluit  Dcus  alias  infupcr  &  '"^; 
prxfcrtim  Ccrcmonialcs  addcrc  prxcc- ■'V; '!?•  ^o;. 
ptiones  ,  quibus  peccatum  obfignarctur,  ^^^•5-S. 
&  promiflioois  complcmcncumprxfigni- 
ficaretur ;  quo  exiftcate  iJIx  abrogaten- 
tur tanqu.im  muncrefuo  dcfundlx.  Dcnt- 
quc  ipia  Moralis  Lcx  cum  promiflioni, 
tum  J^uangclio  iartvper  fidcm  acceptis  fi:r- 
airedebuixjioftarnotmx,  adquamfidelcs 
vium  coDformarcnr.  Faxit  auccm  Dcus 
vc  hanc  admirabilcm  ipfius  occooomiam 
magis  ntagifquc  cx  Vcibo  ipfius  intclli- 

gcre  qucamus.  adgloriam!pnus,& 
uoftri  omnium  in  Chnfto 
aggrcgationcm. 


TH  E- 


210 


lACOBl 


THESIS  XIV. 

Officiis  lcfu  Chrifti  Domitii 
noftri. 

tielp.  Petro  Faverio. 

I.  Vum  officia  omoia  c€rtifinisgra- 
tia inAicuaa(iir&  tmponaDCur .  id- 
coquc  mcdiotum  iaf^arhabcant  i  ad  iincm 
iAum  obtincnc^Hoi :  commodilGmj  <.{c  of- 
ficiis  Chri(h  tradaodi  ratto  crit,  /i  jibro 
ad  Qominis,  quoadpcllacur.  norioncni  cx- 
cgerimus.  Dicuur  cnim  Icfus  Ciiiirtus 
vocabulis  pcrfoox  rccuadum  fculuni  lis 
/tgnifica  tu  m  ctiam  >(^7'  compctc  nt  i 
bus : quorum priorc finis ,  pofleiiorc ofli- 
ciorum  ratto  ad  fincm  facientium  com- 
prcheodiiur. 

II.  Voz  lefijs  Saluarorcm  fignificat, 
rn-n^  Cxxcii.  Saluarcautcmclt  aoialis 
turum  prxdarc  >  vcl  curando  oe  ingruaar» 
«el  fi  inualcrint  aufctcndo ,  &  cx  confc- 
quentccootranabona  coofereodo.  Inter 
mabautcm  ,  duo  pc/nnnaj  peccatum  ic. 
cius  Aipcndiummorsatteroa  :  lotcr  bona 
ctiamduomomcnti  mazimi,iunicia  dc  vi- 
ta  xtcrna.  Saluacor  itaque  modo  eiimio 
cA,  cjui  a  pcccato  &  mottc  a:ferna  malis 
inazimis  iifquc  iam  adiaccotibus  &  vr- 
^eotibus  libcrat,  iullitiamq;  &  vitam  con- 
tctc.  Obikunc  faluandi  modum  aomeole^ 
fu  huicoonroiuxta  Angcli  loterpretatio- 

Matthji.xx.  n«niconncnii.  Dcccbatcnimtalis(aluan- 
«ii  modus  huius  pcrfonx,  quz  FiliusDci 
propnus  ,  naturalis&  voigcoitnsctl,  ez- 
cellcntiam  .■  (|nam  (aluatiooesaliz  a  fctuis 
.Molc  lofua.  Ochoaiclc,  Gcdeooc,  leph- 
tkciDauide.pcrfici  potuciiat. 

III.  VoxChri(lus,Tndumnoracn>^'a 
Hebixis  Vndio  antiquitusin  VctcriTc- 
Hamcnto  olco  ficbat  •  quod  qaia  fccun* 
dum  njtatalem cfficicotiam  tum  fcagran- 

•MA  rcddcbat corpora  >  tuai agtlia > acccm- 


ARMINII 

ffiodam  crat  duabas  rebusfuperoataraii- 

bus  ngoificaodis  .*  quarum  vDacd,  perfo' 

DX  ad  muDUS  aliquod  diuioum  obcuD» 

dum  iandificatio  &  confccratio  .  alccra 

adoptacio  ,  fcu  donorum  ad  illud  ncccffa- 

riorum  collatio.  vtraquc  aurcm  ida  adio 

propric&pcrfccompctit  SpiiituiSando,  ^yf-''  !*- 

Sanclitatis  6c  omaiura  dooorum  authori 

&  dacori.  quociica  dccuit ,  vt  qui  >(^'  \-zit- 

Oa5^n'V0diccbatur ,  Spiriiu  (aodo ,  & 

quidem  prx  omoibus  confoitibus  fuis  vo- 

gerctur.hoc efl, Sandui IjnLloium fiercr,  loh.i.]^.^ 

&  ooD  tanium  aliquibas  Spiritus  laodi 

donis,  fcd  ipfo  toto  Spiritu  citra  menlu> 

ram  donarctur.  Cxtctumquurofctuator 

dicatur  pcr  vodioDcm,  iodc  adparccillum 

oobis  hic  confidctandum  cflc  vtfcruaco- 

rem  medtatorium  ,  qui  fir  conflitutus  X 

Dco  Patic  6c  ipfi  fubordinatus,  idcoquc 

nobis  ooo  modo  fccundum  oaturamhu- 

maoitatis ,  dc  qua  antea ,  fcd  &  fecundum 

modum  (aluandi  propii<r,  quod  pluri» 

mufti  facit  nobis  in  fidc  &  fpc  conua  ten- 

taiioncs  confirmaodts. 

IV.  Ad  Ciluationem  nominc  Icfa  fi- 
gniHcatam  duo  diAindii  &  fubordinatia- 
duspcrtiocoti  tum  ncccn'ari6adillamrc- 
quifiti  ,  cum  fufHcicnter  illius  intcgram 
viin  complezi.  Vuui  tfl: ,  rcdcmptioois  a 
pcccato  &  moctc  .TcetDa'',  iu(licixque&  j 
▼itx  impetracio  &  acquifitio.  Alccr  eft  H 
acquifirx  falutts  commuaicatio  (eu  di- 
ilnbutio.  ^ccundum  priorcmaduro  dici- 
tur  Chctftus  f^hiator  ncdcc  roecico  :  fc- 
cundum  poAcriorcm  cfficacia.  Secun- 
dum  illum  eft  mcdiator  pro  homioibus 
conflicutus  in  iis  qu.r  apud  Dcum  pci- 
agcodaiaDt :  fccunduro  hunc  c(l  mcdia- 
tor  vicem  Dei  gcrcnsiniisquxapudho- 
mioes  pcragcnda  funt:  vndeapparccduo 
officia  ad  (aluandum  cffe  nrccflatia,  Sa- 
cerdotaic  &  Rcgiam ,  illud  ftiutis  acqui- 
ficioni ,  hoccommuoicacionidcflinatnm: 
quadecaufa  SaluatortIlc&  SaccrdosRc- 
gias  c(l  &  Rcx  Saccrdotalis,  Meichife- 
dcchacmpe,RcxSalem& Sacrrdosaltif-  Htb.y.x". 
fimi  :  iicat  &  populus  cius  ,  Sacer-  x.Pet.^.j  ^1 
dotiun  Rcgale  >  Kcgaum  Sarcrdo- 
caic. 

V.  Quia 


DISPVTATIO  P 


r 

■  V.  QaiaTeroDcoGipicoti  &iufto  vi- 

W  (vm  ch  nno  (jluaie  niH  credcntcs  •  ocque 

|r  £)oc  fas  fit  qucmquam  falotis  Saccrdotio 

Chrifli  patrz  k.  Rcgio  muocrc  difpcoGitz 
pariicipcmfieii,  oifiqui  illum  pro  Saccr- 
«iotcfuo  8c  Re^cagQorcit,&  agattioChri- 
fti.fidcfquc  in  illum  pcr  verbi  prxdicatio- 
Dcmtaoquam  ordioatum  a  Dco  medium 
cordibus  hominum  ingcocretnr  Ti  Spiri- 
cus  fandii  hioc  ctiam  muousPiopheticum 
adfaluaodumcflDeccnatium  .  8c  oponet 
pcrfc^um  Saluaiorcm ,  Prophctam.Sacer- 
dotem&  RcgcmciTc)  hoccdomoiratio- 
oc  fecundum  quam  cuipiam  mcrico  illud 
amplum  oomcu  rrtbui  polTir.  Habemus 
ita^uc  Icfum  hoc  cti  Saluatorem  >  ezcell^- 
tinima&  pctfc£tiilimaootiooc  Chriflum, 
appcllatum .  quia  voflusfit  a  Dcoio  Pro- 
phctam  ,  Saccrdorcm  &  Rcgem.Dcquib. 
fioguIisoHiciis  quatuorordmc  eruorpcr- 
tra^aoda.  i.  Qupd  omoia  ifl^a  8c  fingula 
inuaiaChriftoBoflrocompctaQt.  i.Qua- 
liusmonctumiflotura.  j.  Fuodlioocs  ad 
fiogulapcttiQcotes.  4.  Eucotus. 

Vl.  Mcffiam  Patribusio  V.T.  promif- 
DtMt.  iS.  tf.  (um  Ptophctam  fucurum  .  dizit  Mofcs. 

Ptophetam  vobisfufcitabitDomious.  Et 
Efaiac.  Dabo  tc  io  foedus  populi,  &  io  lu;- 
ccm  Gcotium  ,  vtapcrias  oculos  czco- 
ruVn.  Et,  Ichouaab  vtcro  vocauitmcpo- 
fuit  osmcum  taoquam  gladium  acocum, 
przdiifla  ctiam  fuit  vocacioois  illius  ad 
muous  propheticum  obfignaiio  pcr  vn- 
diooem.  Spiritus  Domioi  fupcr  me,  co 
quod  Ichou.i  vnzit  mc,Irem  inlbu^iio  ro- 


IdMt.iy.f. 

TfMo.4. 

ffmLx.6. 


i/4J.l.i. 


tf».6l.l. 
£fli.i.x. 


CJti&  oWiguaii  pcrdeoaocccflaiia.  Rc- 
quiefccc  fupcr  cumSpiritus  iQccJligcotiz, 
&  fapieotix:  dcniquc  Sc  afnflchria  diuioa 
promilTa.  lo  vinbra  maous  fuzabrcoodit 
mc  ,  io  pharctra  fua  abdidit.  Atquehzc 
quidcmrcspublicc  ooca  fuic  *  noo  mado 
ludxis  ,  fcd  &  Samaritanis  .  vt  patcr  ez 
muiicrc  diccorc.  Qijum  Mcllias  vcncrit, 
tllc  oobisanouatiabitomnia.  Ipfcauccm 
Icfus  noflcr  tcftacur  pizdiAicocs  illas  io 
fc  implctascirc,  fcqueaDcoprophctamin 
mu-ndum  miflum  cflc  :  fic  ioquicos  lc^o 
loco  cz  Efaia :  Kodie  impleta  c(l  Scripcura 


UMn.  18.J.7.  jjjj^^jyjijgjib^Tobis.Etcgoadhocoatus 


VBLICA     XIV.  IM 

fum,&  vcoiio  muodum  ,  vt  tcflimonium 
perhibcam  veritaii  :  tcdatui  cA  &  ipfc 
Deus  dc czIo,quum illi a lohaooc iam laxa  . 
baptizato  coclos  apcruit,  Spititumfandia 
fupcrillum  dimifit  ,  cumquc  vocc  com- 
mcodatitia  velut  ioaugurauit. 

VII.  In  Piophctici  muncris  qualitatc 
coQfidctanda  vcnit  czcellcntia,  tum  voca* 
cioois.iolhudlioois ,  tc  afTiflentiz  diuioz» 
tumdodlrioz  abipfopropofitz,fccUDdum 
quz  omocmlongccxcedit  omnium  pro- 
pherarum  digoitatf.  MifTioenim  illiustri-  ^ftc^. 
pHci  peculiari  figoo  aDco  comprobata  cft. 
cacliapcrtiooc,  3piricus  fandli  in  corporca  Kum.t* 
fpccic  fupcr  illum  deraifriouc,  &  voccipia 
Patris  ad  illuin  dclata.  loAru^bio  qua  di- 

dicii  quzdoccrc  dcbuit ,  ooo  fuitpetfo- 

moia  ,  aoD  per  vifiones ,  nou  per  iotcrQum 

vcl  cxccroum  Aogcli  alloquium.ncquc  pcc 

communicatioocm  oreados.  quztamca 

ipfavifloDCgloriz  &faciciDci  fuit  dcfti- ^^^- 

tutaifcdpcrclaramDci  vifionem  ,  &iDti-^<"'» J  ji. 

mum  iotuitum  fccrcxorum  Patris.  Filius 

coimqui  iofinu  Patris  cfl, ipfeanDUotia- 

uit  Dubis,&  quz  audiuit  &  viditloquitur, 

ipfc  io  coclo  cziflcns.  Affiflcntia  Spititus, 

cam  illi  fuit  prompta,&  ad  quzuis  momc- 

taprzflo  »  vtipfcvelut  polTcflione  &  vfu 

Dominus  ,  pro  arbirrio  Spiritu  vfus  fit, 

quoticfcuoque  ipfi  yjfumfuit.  Do^tinz 

verocxccllcntiaineofita  cft,quodooalc-  ^ 

gcni.ncqucqua  vtpotcotia  aJ  falutem  o-     ^'^'  "^' 

pcrantiidqueexdcbito.ncquequapcccaii  ^r^^^j  j 

cfl  &  coodemoatioois  figoaculum  :  ooo  ' 

r^.  ■  i\-     m  ,1         j-  •  Aiar.ii.r. 

•TncyfAiA*  quoiuititia&laius  crcdctipto-  _  ' 

mifla  eft  cx  gratia,lcd  Euangehum  aanuo- 

tiauit,iuxtJid:  Ad  EuangcTizaodumpiu- 

penbusmifirmc  qaod  oratiam  &vcritat6 

cxhibuit.vc  concincos  fuicm  legis  &  pro- 

miiTionis  coinplcmcniam. 

VIII.  Fundtioocsad  1'ropbericumChit- 
fli munuspctcincniesfuni ,  do^trinzpro- 
pofuio,  ctufdcm  coufirmario,  &  piofclici 
fucccflii  prccaao  ;  quas  omncs  Chtiflus 
obiuit,  potcntiflimc  &  lidclilTimc.  1.  do- 
^rinam  ptopcfuit  mavima  lapicotia  .  cui 
refiftere  noo  pocuccuot  aductfasii  ,aidcn- 
riflimo  zclocrgagloriam  Dcipacris  fui  & 
Gluccmhominum .  citrarcfpc<^tam  pcifo- 

£c    $  oaium« 


tii  lACOB 

oarum',  k  inunaCaaliis  do^oribus  cciam 
iplisPcophcci$.it:thoriMCc.  X.  dodlrinz  act- 
diu cfl  fua  coufirrnano,  no  modo  pcr  Scri- 
pturai\'.Tcrtamcnti,  fedctiam  pcromms 
gcocris  (igna.quibus doilcinx  aiicuius  di- 
uioitas  adllrut  poted.  i.  pcr  fcicntix .  qux 
DcopTopiiacfl.dcciarationcm , qualis  cfl 
cordium  infpc*fliu  ,  alioruracjuc  arcano- 
rum  rcuclatio  .  Sc  futurorum  prxdi^io. 
1.  pcrporootiam  foli  Dco  compctcntcm. 
qa^  monftratacft  in  figoisiproJigiis&vir- 
tucibus.  5.  pcrfummamtolciantiam ,  qua 
&morccm  crucis  toIcds  fubiuic  pro  vcri- 
tacc  Dci,  vt  confirmarct  promifTioncsI^a- 
trum,tcftatus  apuJPontium  Pilatum  vc- 
xam  profcfTiohcm.  dcniquc  &  prcccs  ad- 
hibuitfrcqucnriillmas  &  ardcucifnmas,  cu 
^attarum  adiooc  dcuotiiTima.  qua  cau(a 
jxpc  in  ioca  roiicaria  cohccflic ,  vbi  oodcs 
iocegras  prccando  confumfic. 

IX.  Eucntus  1'rophctici  muncrisChri- 
fti,quaccous)llud  in  propiiapcrfona  quum 
in  tctris  vcri'arccur,obiuic,fuic  tum  pauco- 
xuminftruclio  .  cum  aplurimis  etiampti- 
moribus  fatfta  rcicdlio  :  illc  cucntus  cft  fe- 
/rundum  ipfius  dodlrin.Tnaturam  &  mcri- 
tumi  iftc  pcr accidcns  Sc  malitia  hominum 
vtriufquc  mcotioncm  facic  ipfc  apud  £- 

EyJi.8.18.  faiam.  nonfincqucrcladiccns :  Eccc  cgo 
&puciiqnos  dcdit inihilchoua ,  in  figna 
tc  potcDtta  in  Ifracl  a  lehoua  czcrcicuum. 

£/«.45.4.  £(^jQ  vauumlaborauijinanitcr&vaocfor- 
cicndincmmcam  coofumpfi.  Quiaautcm 
repulfa  illa  ficri  noo  potuic  fioc  infirmo- 
rumfcandalo,  huic  Dco  occurrcre  vifum 
cft  fjpicnciflimc  &  potcntinimc,  tumpcr 
prophctiam  >  qux  hanc  ipfam  fucuram 

Pfaf.tit.  prxouDciauic,  inquicns :  Lapis ,  quem rc- 
probaucrunczdificaQtes  ,  fa<hus  cft  in  ca- 
pucanguli,cum  pcr  przdi(fVioniscomple- 
mcntuquodfainum  cft  per  rcfufcicatiouc 
•Chnfti  cx  morcuis  &  ad  dczccram  Dei  col- 
locatioDcm :  qua  Chriftus  caput  Si  funda- 
incntumfadus  cft  aaguli,qui  duos  murus,- 
Iudd;orumfc.&  Grntiliumcooiunxit,iuz- 
taidProphctx  Efai^i  Lcuecft  vtfismihi 
fctuus,ad  fufcicaodas  tribus  lacob  ,  ctiam 
dcditciniuccm  Gcatium,quo  ngoificacur 
fru(ftuspropIictizChtiftipcr  Icgacos  ipfits 
admiaiftratx. 


I  ARMINII 

X.  In  Saccrdotali  mancrc  Chrifti  ea- 
dcmvcniunt  coDfidcr.inda.  Primumcft: 
Mc!ll.imolim  promillum  forc  Sacctdotc: 
Icfumquc  Nazarcnum  cUcSaccrdotcm.Ii- 
ludprobatur.  i.  Exprcifis  Vct.Tcftamcnti  py;t,o,^; 
fcriptu:is,& nomcn  Saccrdotis  &:rcmno-  E/ij.^.f.^ 
minc  fignilicatam  Mclfix  tribucntibus.  j,,. 
Nomcn,  tu  es  Saccrdos  fccuodum  ordinc  ^^^^,  ^  j^. 
Mckhifcdcch.  Rcm  ipCim. Vcrc ianguorcs 
uoftros  ipfctulic  ,  vulncratus  cft  proptcc 
prxuaiicacioocs  noftras-  Ichoua cooiccic 
10  illum  loiquitatcs  on^nium  ooftium. 
Quumpofueritfacnfictum  pro  dclifto  Z'^f-^'7-& 
nimacius  videbitfcmcn,  ipfc pcccatamul-  89.18. 
torumtulit,&  pro  trantgrcironbus  orauiL  Gw.^j.j. 
1.  argumcntis:  tum  cx  collationcdignita- 
tispcribnx  &  (accrdocii.Ert  cnim,  MclTias 
FiltusDciprimogcnitus  ,  ic  pixcipuaSa- 
ccrdotti  dignitas  &  prxfcttus  domui  Pa- 
trts:  propterca  pcrtinct  ad  illum  Sacerdotii 
cxccllctitia  in  domo  Dci ,  qux  ccrlum  cft . 
admtniftrandiiid  cnim  tcplo  Saccrdotii  lo-  H$h,  1.6.^ 
co  propriccftfiguratum,  prxcipucintiraa  io.it. 
ciuspaitc  quxSao^lum  fandVotura  voca- Hr^.ja^. 
tur.  Tum  cx  natuta  populi ,  cui  przpofitus 
cftMcllIas,dcdu:Tis:  quipopuluscft  Rc- 

?niISaccrdotalc,  &  RcgalcSaccrdotium, 
cfumvcto  Nazarcnum  clTc  Sacerdoccm,  £a:tfi/.i^.^. 
pro  axiomacc  habcc  fidcs  Chriftiaoa  ,  cx  i.Pfr.i.^. 
Nouo  Tcftamcnto  apcriiirimis  fctiptis:  Hir^.f. 
vbifctituius&  omniaadmunusSaccrdo-  Heb.i.^^. 
talc  pcttincntia  ipfi  itibuuntur.     Paccr  fff^.i.to, 
cnim  honorem  tllum  et  conculit ,  fan(fti-  Htb.x.il. 
ficauiccum&confccrauic ,  &  quidcmpcr  P/40.7. 
painoDcs,  vt  fidclis  &  mifericors  eflct  pon-  Heb  io.i.(^ 
tifcx,&  copaci  poflTctiisqui  ccntanturiau-  8.j. 
rcs  illi  pcifodit.fcu  corpus  ci  apcauic,vt  ha- 
bcrcc  quod oftcrrcc,  & ez  morcuis  tcfufci- 
tacuincaclisaddcxceramfuam  coliocautti 
vtpcrpccuoillic.  prooobis  intcrccdcrcc. 

XI.  Dcnatutavero&propria  Saccrdo- 
tiMclTix  qualitate  loquitur  Scriptura  V.  py^jio,^; 
Tcftamcnii:  noncllcillud  fccundum  or- 1/^^.,.^,^, 
dincm  Lcui.    Sic  cnim  Dauid  in  pcrfona  py;  ^ 
Mefliz.Saciificium  &obIationcm  noluifti,  10.6.7 
auicspctfodiftimihi  ;  holocauftum  &fa- 
ciificium  pto  pcccato  non  poftuhftt :  tunc 
dtzi,cccc  veoiu,in  volumiiieltbii  lcriptum 
cil  dc  mc  »  Tt  ficiam  voluDtatcm  taaofi 

Dc«s 


DISPVTATIO  PVBLICA  XIV. 


Tr.no. 4. 


Heh.  9.14. 
Htb.ic.l^ 


i.?#/.z.j. 


Htt. j,zo, 

XI. 

Hth.y.iS. 


Hth.j.ti 
Hth.s.i. 
Hth.y.14. 
Hth.yy. 


Hth.-j  z6 
17- 


Deus  mi.  Volui  j  &  lcx  rua  io  racdio  vifce- 
rummcorum.  NolutAiifcilicct.  faciififia 
quifccuodum  legcm  ritu  Lcuitico  ofFc- 
runtur.  Edc  autcm  fecundum  ordincm 
Mclchifcdcch  :  Tota  autcm  natura  Saccr- 
dotii  iflius  diftinAius  explicatur  in  Nou. 
Tcft.  prarfcrtim  in  cpiftoia  ad  Hcbii-os, 
prxfttuAa  prmmm  Saceidotii  Mcflixcx- 
cclleotia  nipraLcuiticum.  idqucpet  didi- 
milcm  collaciuncm  vtriufque.  i.Saccrdo- 
ciumLcuiticum  crat  typicuni  &  vmbratilc; 
MclTix  vcrocft  icafe  &  vcrum  ,  Si  corpus 
ipfumrcrumqi  cxprcflam  imagiucmcon- 
tincDS.  1.  In  Saccrdotio  Lcuitico ,  Saccr- 
dos  &  viiHima  fub]c<f)o  dif^crcbanc.  Lcui- 
ticuscDimSaccrdosalicnashoftiasofietc- 
bat.Mcffias  vcro  &Saccrdoscft&  vidinu, 
oamfcipfum  ob[ul:t,&pcr  piopriuni  fau- 
guincmingrcffus  cft  io  cQcl(im,&:  hoc  qui- 
dcquacft5accrdotiumcxputottum  :  qua 
vcio  cft  EuchjrtrticuniCtotam  cniinficcr- 
dotiiamplitudini-m  cuntinct }  otFciiquidc 
Meffiashoftias  ,  ab  ipfo  fccundum  pcrfo- 
naro  diftiodas>attamc  talcs^qua:  caro  Uiot 
acarnccius,&  osdcoHibuscius  ,cxSpiti- 
tu  ipfiusdcfupcr  rcoatx.  j.  Diftciuntmo- 
do  taftitutionis& coofirmarionis.  Leui 
ctcum  inftitutum  cft  per  Lcgcm  mandatt 
carnalis.  Mc/fias  vcrofccunJum  Lcgcm 
fpirituahs  rraadatr ,  &  vim  indifrolubilis 
vit.r:illud  (ioc  iuramcnio  loftitutumcft, 
hocpcriuramcorum  ,  quo  corrobotatum 
cft  prar  illo.  4.  diifcrcotia  cft  in  icmporc 
ioftitutionis,illud  pnus  lurcitucum  cft,hoc 
poftcrius,  illud  tcn^poribus  Vctctis,  hoc 
N.Tcflamcot),  illud  cum  Ecclcfia clfct  in- 
^fiu>s,boc  quum  cHcc  adulta ,  iliud  tcmpocc 
reruicutis,huchbcrtat:s. 

XIL  Quinrumdifcrimcneftinperronis 
Sjcctdotio  tungcntibus,  ilHc  crantSaccx- 
dotcscx  tnbu  Lcuicica ,  bomincs  inErmi. 
motcalc»,  pcccatorcs,  -  ■ 

&  fuis  pcccoris  oflcire 
Meffias  vcro  cft  c.< 
quidcaiiii  diebuscatui:. 
cxci"?!:';  '  ■  ■.rtalis  ,  i; 
pri.  .a$,piu$|impollucus,("cgrc- 
gatus  a  pcccaiortbus  ,  qui  proprerea  noo 
ficccdcliabcrciprufcipfuuffcire.  6.  diffc- 


!ada,  infirmus 
.  X  mortuis 

i.:..i.jlubiii  vita 


rcociain  liccc  noraic  in  fiac  lofticutionis. 
Lcuicicum  ioftitutu  cft  vetcri  foedcn  fao- 
cicndo  ,  Mcffia:  vcro  (accrdoriuni  coifi^"  /f^/g  /* 
mandououo  :  Vndc  &:NouiTcftamcoti 
mcdiator,  &  mclioiis  fadcris  fponfor  di- 
citur,  quod  mdiortbus  promiflis  (aactcum 
cft.  7.  dtftcruntcfficacitate.  Nam  Lcuiti-  Uth.xo.W. 
cum  cft  ioutilc  &i  incfficax.non  potcnsau-  Hth.^.f. lo.^ 
fcitc  pcccaca  ,  mancbaoc  cuim  fub  vcceri 
fadcrc  ,  uoo  (anclificarcautcoDfumnutc 
culcorcs  10.  coofcicnria  ,  (ao^tficar  cnim 
tancuin  ad  carnis  puricatcm.'*  At  Mcflix  jjeh.^.M. 
Saccrdoiium  cfticax  cft  :  abolcuit  pccca-  Htb.^.x^. 
tum,xtcro3m  icdemrioticmobtinuic,  c6«- 
feciacSaceidoces,  &  ("ao^lificac  ioconfci- 
cDtiacultoics,&  quiperMcinamacccduoc 
adDcuinlaluosfjctt.  8.  diffcrcntiam  po-  ncl^xt. 
nimus  cuniApoftolo  in  ducationc  :  Lcuici- 
cum  abrogari  dcbuic ,  &  abrogatam  eft, 
Mclfix  vcro  durjc  io  xtcrnum,  cuius  diffo 
rcotixtothabcmuscaufas  ,  quotaotcaia- 
dicauimusdiftcrcntias,  • 

XIIL  Nona  qualitas  Saccrdotii  Mcffix  Hth.io.  ii. 
difbuLlaaLcuiticoSaccrdotiocft  ,  quod  (^14. 
McQias  fcmcl  tn  finc  fcculorum  lcipfuni /i^^.y.iy. 
obtuht& vnicahoftia  confecrauit  in  P"-  j^^.ij. 
pctuum  quifandificanrar.  Leuitici  vero 
SaccidotcspcrfiDguIosdics,  mcnfes,  an- 
uos  ,  caGicin  hoftias  iccrato  oftcrcbaar. 
to.  Propnctas  Saccrdotii  Mcffix  cft  cms //«^.7.14! 
naturx  ,  vt  dcvno  adaliumi\ontraQfeat.  ij. 
Mertias  cnim  ncquc  fucccrtit  alccri ,  ncquc  Heb.j 
luccefloremhabuirpoft  ("c  vllum.  Quum 
LcuicicumSaccrdociumdcPacrcia  Filtum 
craDficrit.Cuiiungimusvndccimam  diffc-  Hth.j.^. 
rcntiain  ouod  Mclfias fucrit  vnicus  fui  or- 
diois,  McIchiiiEdcch  cnim  typus  illios  fuir>  Htf.y.tj. 
ailimilatut  ilh  ,  ac  oullomodoxquipar.'- 
cus  i  Lcuicici  vcro  plurcs  fadi  funtSacct- 
dotcsjcoquodmorsprohibcrcteostnanc- 
rc:  inccrquecosmjioris.roinoris.paris  di- 
raiis  noonulli.  u.  &  vltimam  diftiiv- 
.  ..  ncm  cx  loco  dcductmus  ,  vbi  vtiumqi 
adminiftrabarur.  Lcuicicumcnirointcrta,  Hei.^.i^ 
&ccrto*juidcmloco  illiproptic  affignaco 
cfladnuuifttatum,mcfnx  vcroquanqusm 
tn  tcrra  capcrit,iD  c^lo  tamcn  clt  conlu™' 
matum. 

XIV.  A^ioQCS  ad  Saccrducalc  Chiifli 

lUU- 


//ff.f  T. 


Heb  y 

10.19.10 
IesM.6. 
Heb.  9.14. 

Heb.  io.it. 


Heb.y  i^. 
Rom.i.j.^. 


Heb.n.14' 


Hekx.tc. 
C^r.9.10. 
Heb.-j.x^. 


i.Cor.  J.19 
Hrh.^.xx. 


124  lACOB 

munuspertincnfMfuhtoblatio  ,  &  ioter- 
ccnio.  luxii  illi  loca  omDis  PoDtifcx  cx 
homioibus  ^.^lumpcus.pro  homioibus  c6- 
Uituitur  >  Tt  offcrac  <loDa  &  hodias  pro 
pcccaro  •  &  fcmpcr  viucos  vtiDtcrccd.it 
pro  nobis.  Oblatioois  duo oobu dcfciibu- 
cura^ius  ,  vaus  e^iu  la  rctrapcradlus  cfli 
cradirio corporis  ruiinmortcm,&  faogui- 
DiscfFurto:quoa<nu&  coorecratus  cll  fcu 
confummatus.  Sc  coclum  llbi  apctutt ,  nam 
debuic  mtrare  in  coclum  per  proptium  ian* 
guiDem,&  pcr  vclum  quod  cA  caro  ipuus: 
&  caro  quidcm  fahguiac,  id  cfc  vita  fua  dc- 
(Htura,&  ia  mortcm  pro  muDdi  v<ta  datai 
quamquam  lodc  ia  vttam  rcfufcitaca.  Altcr 
crt  prarfcnratio  fui  ipfius  fic  langumepro- 
prioadfpctli  coram  vultu  Pactis  tn  czlo  :  c- 
lufdcmque  fanguinis  obiacio:  cui  adiun- 
gcoda  cfl  ifVius  fauguiois  adfperfio  fuper 
coofcicntiis  Hdeliuin  ,  vc  mundacx  ab  o 
peribus  morcuis  fcruiaot  Dco  viuo.  Inrer- 
ccnio  cft  fccuodus  adus  Saccrdocii  Mcf- 
fiar,  qux&prccarioDcin  ChriAi  pronobis 
concioec  &  nmul  dcfcofioncaa  (cupiitro- 
doium  ooHruin  aducifus  accufationcm. 
qaxoobisabaducrfatio  inccncacur : cuius 
inrcrccfrionis  vis,quia  in  (anguinc  cx  patte 
(jca cil,quo  &  ipfc  Chitilus &  oolhx con- 
fcicorix  adfpetix  funr  ,  dicicur  (aoguis 
ChriAi  mclioraloqui  quamianguis  Abcl, 
qui  vindi<f(amclainac  apud  Dcum  aducr- 
las  frarricidam. 

XV.  Quarcumcftdcapocclcfmacis.Of- 
ficiumauccm  Saccrdocalc  ad  gencralc  fal- 
uandi  apocelcfma  coacurrcte  ^pparcc  ex 
co  ,  quod  Chrillus  dicicur  pcr  coofecra- 
ciooem  qux  pcr  pallioncs  fada  cfl .  author 
(alucisfadus  ,  cognomioacus  Poncifexfc- 
cuodum  ordiDcm  Meichifcdcch.  iccm, 
Chriflut  propceccaquod  ioxccmum  ira- 
necpcrperuum  habcr  Saccrdocium  ,  vnde 
'&  fcruarc  prorfus  potcftqui  per  tpfumac- 
csduocad  Dcum.  1'atcicularia  aurcmapo- 
telcfmaca  ex  (iio<flioDibus  Saccrdocalibus 
proucnicncia  lurcadupliccm  aflum  obia- 
cionis  &  inccrccflionis  diihndle  confidcra- 
ca^hxcfuncpotiiTimum.  OblaciooiSt  Rc' 
conciliacio  ooilri  cum  Dco  Pacre  ,  remif- 
HoAispcccaconiai}  xiciaxRedcmpuoDis 


I  ARMINII 

&  Spiritusgratiaiimpctratio,  ▼enxpatcn-  ^r^cA.t.jc. 
cisad  cxpiacioDcmpcccatt , adadfpcrfionc  g^/.j.,  . 
apcttiu,maicdi<ftionis  ablatio,iaibtixfc-  jj^n,  9. 14, 
cuIorum&  vitxxtcrnx ,  quin  &  Eccleiix»  jiQ.xo.  rS. 
cui  ifta  omniabonacommaniccntur.fum-  phil.i.S.y» 
mxqucfupcromoiaincoclo  &inccirapo- 
ccilacis  acquiittio:  &  vcvctbodicam>  to-  Rgm.f.^, 
cius iuris io  vium  xternam,&  quarcunque  i,ptt.i.f. 
ad  iilamrum  daodam  ,  tum  accipicndam  Rom.i.j^. 
iuDCuccciraria  ,  udcptio.  lutctccflio  obti-  \,2^im.i.6. 
nct,TccccoDciiiaci  ab  irafucura  Icrueacac:  jtjst.xo.it. 
precesgraciarum  a^ioacs  atquc  adeo  co- 
tum  cultum  tatiooaicm  qucm  luitificati 
Dco  ptxftaot,  ofFcrr  Dco  fragraoti  odorc 
facritictifui  pcrfulum^&acculaciooisquam 
Satan  Hdclibus  iuccncac ,  iacuia  cxctpit  & 
amolicur.  Ethxcquidcm  omntabonacx 
Sacctdouli  C  htiAi  fundione  proucniuor, 
quia  vctum  ptctium  redcmptioaisf^co  pro 
nobis  obtultt.quoipnus  luQitixiacisfcctc» 
&  mcdiumic lucct  Patrcm,  obpcccata  00- 
fltamcfitouacum,  &oos  loccrpofuic ,  f: 
placatum  oobisieddidic  Eucncus  vcropct  Heb.lo.x^. 
accidcoscd  ,  cx  conculcaco  i-iiio  Dci  & 
faoguine  focdcris  profaoaco ,  maioi  cooca- 
minacio  &  acecbioris  fupplicii  mcricum. 

XVI.  Ncquc  veromcrito&  latisfa^flio- 
ni  ChtiAi,quxiiiiranqaamSaccrdoci,&  ioh.i.\€. 
vidlimx  conucniuncrcpugnac.quod  Dcus  ^""»•4  ■ 
ipfc  duttut  mundum  dilcxiflc  &  Fiiium 
luum  dcdinc,  10  moitcm  tradi.lilfc»  mun-  ^*'^  ' 
dunihbiiaChriilorcconciliaile ,  nofquc  R*w.j.t4. 
rcdcmitic&pcccacagracisrcmicrcce.Nain 
duplcx  in  Dco  coniidcraodus  cfl  amoiis 
affc(itus,vnuscrgacrcacu(am  ,  aitcr  iufli- 
ciam  ,  qui  habcciun<rtum  odiumaducrfus 
peccacuin.  Vtiiqcieifti  amoti  voluic  Dcus 
facfs&cerc.  A \^  creatuiam  &  pcc- 

catrtccmiaii^i  ,.^jum  liliuni  dcdic,  qui 

mcdhacocis  parccs  pciagercc:amori  vcco 
cigaiuflitiam  &  odio  aducifus  'f  n 
iatisfccic»  quum  Filio  impofuic  niLuu^oiis 
munuspcilanguinis  fui  cflufiooC  &  mor-  Heb. x,io. 
rcm  obeuodum: cumqaeadmictere  noiuic  {^^.g.9. 
i:  itoiibus  ntii  fio- Heb.^.xx. 

p, .-..^...L...  .....j  ^  i. ,  •v.  viocxputto 

peccatorum  ficrcr.  Rurii:  .cicamoti 
ergacrcacuramquum  pcccaca  icmittic>flc 
gracis  rcmiccic»  quia  &  amorc  crgacrea- 
'  tUram 


niSPVTATIO  PVBLICA 

furam remtttic.qtnmquam  impofica Filio 
pbga,in qua  pax  nolira  fuit,amo[i  fuo  cr- 
gaiiirtitiamiam  tatisfcccrat.  Namjllapla- 
ga  DOQ  ci\  cH^cdus ,  vc  Deas  crcaturam  fu- 
am  amarcCi  (cd  tc  aoa  obdantc  amore  cr- 
gaiuihtiam  .  czamore  erga  crcatutam 
ipcccata  temitcerct .  &  vicam  ztcroam 
largirctur.    Qiip   rcfpcdu  ciiam  redlc 
dicipotcfl  >  DcumHbi  ipfi  (acisfcciirc, 
&rcipfam  pbcaile  ia  Filio  ciilcdiouis 
fux. 

J(  V I L  Re(lac  rcgium  mupus.  lu  quo 
primoconfidcraodumMcniam  (ccundum 
I*r.  tj.f .     proniilfioDcm  Rcgcm  forc ,  Sc  Icfum  Na- 
£x«.j7.  i^.^arcoam  Rcgcm  cflc.  ^  SuIciwbo  Dauidt 
gumcQ  iuftum,J^  rrgoabicRcz.Et.Scruus 
pfnlm.  1.6.  nicus  Dauidcrit  Rcx  fupcrillos.  Vndtionc 
.autcmconibtutuseil  Rex.  £oovnxi  Re. 
^em  meum  .fapcr  moDtcm  Sion  meum» 
vndc  8c  nomen  McfTij:  illi  propria  quadam 
fal  ^^.B.    lalionccompctit.  NcqucRcgcm  cantum 
is.xi.  forc,  fcd  &  intcrRcgcs  crimium.  Olco 
Ixcicix  vnzicccDcus  taus,piar  conibrti- 
bus  tuis.Ptimogcnuum  Rcgibus  ponam 
cum ,  cxccirum  rcgibustcrra:  Imo  &  Rc- 
gumomaiumdomiaum.  Etnaoc  Rcges 
3c  ludiccsicrrxoiculcmioi  Filiu.  Incarua- 
bunc  lc  ci  omnesRcgcs.Iallrucndum  cciam 
omnibus  ad  rcgni  admioiAiationcm  oc- 
cciTariis.  Dcus  ludicia  tua  Rcgi  cia.  Vir- 
nafortitudinistux  cmittetlchouae  Sion. 
CoBtcres  cosvirga  fcrrca.  Spiruus  lcho- 
ux-requicftctfupcrillum.  BtDcumpcr- 
/  -    ;  1. 14-  pctuoilli  adllituium.  Manus  mca  cumeo 
1  < :  v.iy.ij.  fitinacrit,ctiambrachiummcum  tobora- 
r  i/.ito .  I.  bicillum.    Iclum  Tcro  Nazarenam  fecic 
DcusDominum  &  Chriftum  Regcm  rc- 
gum ,  &  Dominum  dominantium .  potc- 
tkatc  Uli  data  io  coclo  &  ta  terra ,  &  auctro- 
tiucc ia omncm carncm ,  vc omnc  gcnu  fc 
ilUflcdac.  Inftruxit  ctiam  iIlumvcrbo& 
SpiricUjCanquamcdiis  ad  rcgnum  admini- 
(lcandumacccHariis.  Ec  angclosilli  mioi- 
lltos  dcdit  ad  cxfcqucnduro  maodaca  ciui. 
rcrpccuoctiamilliadliftitjvtpotc  io  dcx- 
tera  cio$coliocato,vfquc  dam  ponit  tnimi- 
cosctusfcabellumpcdum  ipfius. 

XVIII.  Dcqualitatc  Rcgni  McfTi* 
trctbo  diciiQOs,id  IpuicualtcIlcjQoo  huius 


XVI. 


E/i»it.i. 
JiMtt.t.ii. 

loh 


fcd  futuri  mundi ,  aoa  terrcnnam  fcd  ctr- 
lcftc.  Talc  cnim  pncdiftum  cftforc  Rc- 
gaumMcdlx.Talcetiamo^rcdicimus  Rc-  Ezech.  j-- 
gnum  Icfu  Nazartfoi.  Piimum  probamus.  ^y. 
I.  QaiaDauid  &  Salomonrcgnumque  v-  x.Sam.  ~ . 
tnulquc  typi  fucrunt  Mcirur  &  Regnicius.  u . 
NamMcdias  Dauid  appcllatur ,  &  quxdc  pfal.j i.ii. 
Saloroonc  di^afunt,in  Mciriam  compc- 
tuot.iuftius  omnia .  qur  cxcclfa  (unc ,  &  i^falm.  n. 
rronDuIbinfolum.  At  tcrrcna  &  carnalia  pfnl.  ic.  iz. 
funt  t)'pirctumfpiricualium&  coclcftium,  Ef^^.iQ. 
non  fibi  homog«ncarum.x,  DcMclfiaprx-  pfal.  no.4- 
diftumeft.quod  (it motituius  &  rcfurre- pyi/.^rj.e. 
clurus  &  fic  vil'uru$fcmcn»acrcfurrcilurus  7.3.9. 
ioviramfpirirualem.Ergollcx  fiicurusfpi-  Exo</.  ij.  tf. 
ritualis.itaque  8cRegaum  cius  fpiiitualc. /^/-.ji,  ji. 
MelTlx  Sacetdotium  prxdicluro  eft  forc  ji.j^.  J4.. 
i"piritualc,4: vciu,nontypicum.    Eigo&fji.  60.  j. 
Regoumtalccrit ,  iatcrquxeftTnucuaa-  ^.^^f. 
nalogia.luxcaid.vos cftis  RcgnumSacer-  pyi/ty.io. 
dotalc.4.  Quialcx  Monsfutt  abiogauda,  ji. 
Ttpotccaraalis.atfccundumillam  admioi-  PfaUio.^t 
ftratum  Saccidotium  8c  Rc£numlfracli$. 
ErgoMcflix  Rcgnum  dcbet  fccunduma- 
liam  Icgcm  adminiftrari ,  camquc  cxccl- 
leDtiorem,ideoque  5  ptrrtualc.  At  qualis  lex 
talisRcx&  Rcgnum     Quia  gctjtcs  fue- 
runt  vocandx  ad  paiticipatioocm  Rcgoi 
McfTi» ,  &  tocx  accelTarc  voa  cam  Rcgi- 
bosfuis  ,qui  &  manfurifunt  Regcs.ac  ta- 
mcn  voluntaricMcirifi:fctuicuri,  deque  co 
glotiatUri.&  bcatitatcm  fiiam  in  co  collo- 
cacari.  Quodficriacquit  nili>Mc(IIx  Rc- 
^num  fit  Ipiritudic*  6.  Quia  luJxi  fue- 
runtrciicicodi  propter  rcbcllioncm  ,  i^zK'^^^- 
MslTia  noleote  illos  habetc  pro  populo,  i-C^<^' 
nulloquc  ip(ius  MclTix,  fcdipforum  taa- 
tumludxorumm.-i]o.  Qaod  cftindicium 
Rcgis&Rcgnifpiritualis.  7.  Coocludiid 
iplura  potcft  cx  Rcgni  Mcllix  cxcellcn- 
tia.amplitudinc,  datationc,admin^ftratio- 
nismodo.  IcfuTcro  Naiarcni  Rcgnum  ^^**"' '^-^* 
cire  fpttituale  &  ccclcftcd>xitipf(*.Credite. 
approptoquauitcnim  RcEjnum  calorum. 
Et  Regnum  mcum  ooo  cft  dc  hoc  mundo. 
Qaodporromonftrari  potcftio  omoibus 
quxad  Rcgnumilludpcrtiococ.  Rcx  cnim 
noRfimplius  lccuodum  carncm  nofcitur. 
Spititualis  cuun  faC\u$  cft.  pci  rcfuxrcftio- 

Ff  ncm, 


114  lACOBI  ARMINII 

munuspcrtincnfesfutitoblatio  ,  ic  iacec- 


HfA.ci. 

Het.y.ij.    ccilio.  luxca  ilb  loca  omDis  Pootifcx  cx 
homiDibus  Jilumpcus.prohomioibui  cu- 
llicuicur  ,  tc  offcrac  dooa  &  hot^ias  pro 
pcccaro  •  &  femper  viucns  vciaccrccci:ic 
pro  nobis.  Oblaciouisduooobudcrciibil- 
He^  9  11.    turai^lus  ,  ynus  qm  la  cctra  pcrachis  cft, 
ro.ij.io  cradiciocorpons  ruiinroortcm,&  fangui- 
IoMM.6.       njscfFufiorquoadu&coofecracus  ci\  fcu 
Heb.  9.14.  confummacus.  3c  calumfibiapcruit,nam 
zf.m.        dcbuicincrarc  in  coclum  pcrpropiium  lan- 
i/r^.  10. ix<guiDcm,&  per  vclumquodcllcaro  ipfius; 

bc  caroquidcm  fanguiac,  idcft  vica  fua  dc- 
(hcura,iciamocccmpromuodi  v<ta  dara, 
quamquam  lodc  ia  vicani  rciufcitaca.  Alccc 
cil  przfcocacio  fui  ipfius  fic  ianguinepro- 
prioadfpcificoram  vulcuPacrisincarlo :  c- 
lufdcmquc  faoguiais  obiacio:  cui  adiun- 
gcoda  cfl  iftius  lauguiois  adfpctfio  fuper 
confcicQciis  tidelium  .  vc  muodacx  ab  o 
Heb.j  i^.   peribusmorcuisfcraiaocDco  viuo.  Inccr- 
Rom.S.i^.  ccdio  eii  iccuodus  adlus  Saccrdotii  Mcf- 
i.Ifkt  u  i.  &  pcecatioDcm  Ciuiili  pro  oobis 

cootmct  &  fimul  defcofioacin  fcup^itro- 
cioium  ooilruin  aduerfus  accuiationcm, 
quxoobisabaducrfaiio  intcncacur : cuius 
iorrrceinoois  vis^quia  io  (aoguine  cx  parte 
fica  cil,quo  &  ipfc  Chiiilus  &  aoibx  coo- 
Heh.ii.i^,  fcicotix  adfpciia;  fuoc  ,  dtcicur  faoguis 
Chriili  mclioraloqui  quamiaoguis  Abcl. 
qui  viadid^araclamac  apud  Dcam  aduer- 
uis  frarricidam. 

XV.  Qtiatcumcftdcapotclcfmatis.Of- 
ficiumaacem  Sacerdocalc  ad  geoeralc  fal- 
uaodi  apotclcfma  coocurrcrc  ^pparcc  cx 
Heix.Xo,   ^°  *  quod  Chriilus  dicitur  pcr  coofccra- 
(<f  /9.10.  quxpcrpairioncs  fada  cft .  aurhor 

Heb.-j.i^.  Cilutisfodu$  ,  cogoomioatus  Pootifcx  fc- 
'  cundum  ordioem  Mclchifcdccb.  Jccm, 

Chiiftus  propcctcaquoti  in  ztcroum  tra- 
netpcrpetuum  habet  Saccrdotium  ,  vnde 
&  feruarc  prorfus  potcftq^ot  pct  ipfumac- 
>  ccduotad  Dcum.Parcicularia  auccm.ipo- 

tclcfmaca  cx  iijntfliooibus  Saccrdocaltbus 
prouenieotia  iuxcadupliccm  aflom  obla- 
ciooit&iDcerccfliooisdiinDcfteconfidcra- 
1.  or.  j.  9.  jjjhjcfmjtpotiflimum.  Obbcioois,  Re- 
'        conciliacio  oolcn  cum  Dco  I*acre  ,  rcmil- 
^  cw.5.14.  (iouispcccatoruni,  JCtcroxRedcmpcjoois 


&  Spiricutgraciaiimpecratio,  Tcnxpateo-  z*ch.\.n. 
cis  ad  cxpiacioocm  pcccati ,  ad  adfpcrfiooc  (7^/.^. j  j. 
apeicicv,malcdi(flionis  abUciojioftuixfe-  j^^q.  9.14. 
culorum &  vicxxcerox ,  quio  &  Ecclefix,  jfH.to.  tt. 
cui  iilaomoiaboaacommaoiccncucfum-  phil.t.6.-j. 
mxqucfuperoinoia  in  calo  Scincerrapo-  g.^.jo. 
tcllatis  acquifitio :  &  vcvctbodicam,  to- 
tiusiurisio  vicam xtcroani,& quxcuaquc  j^per.i.f. 
ad  illamcum  daodam  ,  cum  accipicndam  Rom.i.ii. 
fuuc  nccciraria  ,  adcptio.  Inccrccflio  obci- 
nccvcrccoociliati  ab  irafucura  fcrucncut:  j\f;i;.to.il. 
prcccsgraciarum  adioocs  acquc  adco  to- 
cum  culcum  ratioaalcm  qucm  luftificact 
Dcoprxftaoc.offcrcDco  fragtaoci  odorc 
facitiiciifui  pctful'um,&acculacioDisquam 
Sacan  fidelibus  ioceocat ,  tacula  excipit  8c 
amolicur.  Echxcquidcm  omniabooacz 
Saccrdocali  Chiifti  fundionc  pioucniuoc, 
quia  vccum  piccium  rcdcmpciooisf)co  pro 
nobis  obculic,quo  ipfius  lufticix  iacisfccic, 
&  mcdiumleinccrPattcm.  obpcccaca  no- 
ftramciitoiiacum,  &nos  inccrpofuic  ,  £c 
placacumoobisteddidic.  £ucocusveroper  Heh.io-if' 
accidcDscft  ,  cx  conculcaco  f  ilio  Dci  8c 
faoguine fadcris  profanaco ,  maior cooca- 
minacio  &  accrbioris  fupplicii  mcricam. 

XVI.  Ncqucveromcrico&iatisfaiftio- 
01  Chrifti.quxilli  canquam  Saccrdoci,3c 
vidimx  conucniunr.tcpugnacquod  Dcus  ^""'^'^^' 
ipfe  dicicur  muudura  Hilcxiilc  &  FiUum 
fuum  dcdillc,  in  moncm  cradi.liHc ,  mun- 
duni  libi  in  Chriftorcconciliallc  ,  nofquc 
rcdcmiUc,&  pcccacagracisrcmittcrc.Nan\ 
duplcx  in  Dco  conlidcraadus  cft  araoris 
ai^cduSjvmiscrgacrcaturara  ,  alccriufti- 
ciam  ,  qHi habctiuni^um  odiumaducrfus 
peccacum.  Vinquc  tfti  amoii  voluic  Dcus 
iaxtsfaccic.  Amoti  ciga  crwturam  &  pec- 
car  itisfccicquum  l  iiium  dcdic,  qui 

mt..  ... .  .is  partcs  pciagcrcc :  amoti  vcio 

ergaiuftitiam &  odio  aductfus  pcccatum 
iattsfccir » quum  Filio  impoiuit  mcdiatorii 
munusperlaDguinis  fui  cifufiooc  8c  mor-  Heh.^^i^- 
tcm obcuodum: cumqueadmitrcrc  noiuic 
inccrcellorem  pro  pcccatocibus  nifi  pio- 
ptiofanguinc  adfpcrfum,  ioquocxp:. <■ 
pcccacorum  ficrcr.  Rurfusfatisiacic  aniuu 
crga  cicacuram  quum  pcccaca  rcmittic ,  & 
giatis  rcmittii ,  quia  &  amorc  crgacre»- 

etttam 


nrSPVTATIO  PVBLICA  XVI. 


tartm  retnicctc  .■qaamquam  impofica  Filio  ' 
plaga.tn  qua  pax  aof^tj  fuicamoti  fuo  cr- 
gaiullictamiam  (acisieccrac.  Namillapla- 
ga  non  cft  cftdus ,  vt  Dcbs  crcaturam  fu- 
amatnarctifcci  vcooaobf^aucc  amorc  ct- 
gaiuiliciam  ,  ezaroorc  crga  crcacuram 
ipcccaca  lemiccerct .  &  vicam  artcroam 
largirctut.  Qnp  rcfpcftu  ctiam  rcclc 
dictpotcfl  >  Dcumdbi  ipfi  (actsfccilVc, 
&fctpfum  placaile  ia  Filio  .dile£liouis 
fux. 

^  V I L  Redac  rcgtum  mupus.  lu  quo 
primoconfidcraodum  McHiam  fccundum 
Ur.  ty^.     pronulUoDcm  Rcgcm  forc ,  &  Icfum  Na- 
Ew.j?.  i4  iarcDum  Rcgcm  cHc.  ^Sufcitabo  Dauidi 
gcimcQ  iu(lum,&  rrgnabitJlcx.Bt.Scruus 
Wf*lm.  X.6.  mcus  Dauidcrit  Rcxfupcrillos.  Vndtionc 
'  •ncoallicutuseft  Rcx.  Egovoxi  Rc« 
.    mcLin  fupcr  moDtcm  Ston  meumt 
▼ndc  Sc  Domen  Mcfli.ir  iili  propria  quadam 
?y«/4f.8.    laiioQccompccic.  NcqucRcgcm  tantum 
Pj»i.iS.ii.  forc,  fcd  &  intcrRcgcs  cxim.um.  Olco 
pfi/  i  II    Ixtitix  vQxittcDcus  tuusipix  coafoni- 
/  ir.  bus  tuis.Ptimogcnuum  Rcgibus  ponam 

cum ,  cicclfumrcgibustcrrsc  Imo  &  Rc- 
i-.  i.  i  .  1.  gumomaiumdomiuum.  Etnuac  Rcgcs 
yj^li-S-  &  ludicestctrzofculcmioi.f  iliu.  Incoroa- 
E//I  u.i.  buDcfcci  omncsRcgcs.Irtftrucndumctiam 
Pf*lif.i.i'  omnibus  ad  rcgni  admimilrationcm  nc- 
Mi/i.  ccfTariis.  Dcus  ludicia  tua  Rcoi  rta.  Vir- 
^^.(7.14.   giforcicudioiscuK  cmittetlchouac  Sion. 

Contcrcs  cosvirga  feirrca.  Spiritus  lcho- 
uxrcquicft.ctfupcrillum.  EtDcumpcr- 
.  .     '  .  14.  pctuo illi adilicurum.  Manusmca  cumco 
i.Ctfr.ij.xj.  fitmacricctiambrachiummcum  robora- 
jyjituo. I>  bitillum.    Iclum  veto  Nazarcnum  fccit 
^   *  ilKPcusDominum  Sc  Chtiftum  Regcm  re- 
^gum  t  &  Dominum  domioancium poce- 
Itatc  iUi  data  in  coclo  &  in  ccrra ,  &  autlTD> 


fcd  futuri  mundi ,  noo  terrennnm  fcd  coc- 
Icftc.  T.ilc  cnim  prxdiflum  cftfbrc  Rc- 
gnumMcfGx.Talcetiamcff*edicimns  Re-  Ezech.  37.. 
gnum  Icfu  Nazarani.  Piimum  probamus.  ^j.. 
I.  QiliaDauid  &  Salomon  rcgnumque  t-  - 
triuiquc  typifucruncMcirix&  Rcgnicius.  ti. 
NamMcfllas  Dauid  appclbtur ,  &  quxde  pfaiji.  tt. 
Salomonc  di(f>a fuot , in  Mciriam  compc- 
cuociuftius  omoia .  qux  cxcclfa  func,  &  I^fnlm.n. 
itonnullainfolum.  Ac  ccrrcna  &  carnali.i  pfml.  ie.  iz. 
funr  rypi  retum  fpiricuahum &  coclcftium,  Effi.zo. 
non  fibi  homogcDcarum.z.  DcMclIiapix-  pfal,  ijo.4- 
didtumcft.quod  fic moiicurus &  refurte-py*/.^o.tf. 
cturus  &fic  vifuru$fcmcn.atrcfurrc(!!lurus  7.3.^. 
in  vitamfpiiitualcm.ErgoRcxfuturusfpi-  Exg^.  19.  <f . 
ritualis.icaquc  &  Rcgnum  cius  fpiiitualc.  7^^.31. jt. 
Mcfllx  Saccrdotium  prxdi^um  eft  forc  ji.jj.  34. 
fpiricu.ilc,& vciu,noncypicum.    Ei^okEfa.  60.  j. 
Rcgoum tatc crir ,  ioccrquxeftmutuaa-  ^.^r. 
oalogia.Iuxtaid.voscftis  Rcgnum  Sacet-  pyi/t^.  10, 
dotalc.4.  Quialcx  Mofisfuit  .-ibroganda,  xt. 
Tcpotccainalis.atfccundum  illam  admioi-  p/i/jjo.  j» 
ftratum  Saccidotium  &  Rcgnumlfraclis. 
ErgoMcflix  Rcgnum  dcbec  fecunduma- 
liam  lcgem  admtniftrari ,  camquc  cxccl- 
leotioteni,ideoquc5pititualc.At  qualis  lcx 
taItsRex&  Rcgnum  f.  Quiagcntcs  fuc- 
runt  vocaodx  ad  patcictpatioocm  Rcgni 
Mcfllx ,  &  totx acceflurx  voa  cum  Rcgi- 
bos  fuis ,  qui  &  maofuri  fimt  Rcges,  fic  ta- 
mcn  voIuDtatieMcn'i8:fctuitati,dcque  co 
gIotiatUrii& bcatitatcm  fuam  inco  collo- 
caturi.  Quod  ficri  ncquit  nifi--Mcflix  Rc- 
guum  fit  fpirttualc.  6.  Qnja  ludxi  fnc-^j* 
ruDtrciicicndi  propccr  rcbcllioncm  •  6:a^  ' 
Mrflia  nolcorc  illos  haberc  pro  populo,  i 
Qulloque  ipfiusMcflTix.  fcdipforum  caa- 
cum  ludxorummalo.  Qaod  cftiodtcium 


Rcgis  Sc.  Rcgni  fpiritualis.  7  ■  Coochuii  id 
imccioomncmcarncm,  vtomoe  gcnulc  j  ipuim  potcu  cx  Rcgni  Mcfllx  exceilcn- 


ilUflcdac.  iDftruxit  etiam  tllum  vcrbo  Sc 
SpiricUfCaoqua mcdits  ad  rcgnum  admini- 
ftraodumncccirariis.  £c  angclosilli  mioi- 
ftros  dcdic  ad  cxfcqucndum  maodau  cius. 
PcrpccuoctijmilhadiifticiTCpoce  io  dcz- 
teta  cius  collocacoivfquc  dum  pooic  ioimi- 
coteiusfcabcllumpcaum  ipfius. 

XV  III.  Dequaltcate  Regoi  Mcfllx 
«ccbodtciiQUSjidipuitualtcilcjOooUuius 


lia.amplitudiDe,  duratioae,admin'ftracio-  Af.it.^.  tj. 
nismodo.  IcfuTcto  Nararcni  Rcgnum '^- J^- 
cflc  fpiiicuate  &calcfted>xitipfe.Cicdicc, 
appropioquauiteoim  Regoum  cociorum. 
Et  Regnum  mcum  000  ef^  de  hoc  mundo. 
Qiiod  porro  monitiari  potcftio  oinoibus 
quxad  Rcgnumilludpcrtincnc.  Rcx  cnim 
noaflmpltus  fccundum  carncm  Dofcitur.  ' 
Spihcualis  cuitn  fjiC^us  eft.  peixcfurtcilio-  *  •  '"^ 

Ff  ncm, 


zi(?  t  ACOBI 

ncm .  ic  Domiaus  dc  calo.   Subditt  iUius  l 
fuiit,  quidc  Spiricuillius  rcnaii  iam  fuac 
fccuodum  auirrum ,  aliquaDdo  etiam cor' 
porcfpiritualcstucuti.illicoafirmaodi.Lcx 
Rcgnicft  fpiiicualis.  Euangchum  Dcj  Iti- 
•        liccc.&przfciiptiorjcionjhs&  fpiricaali» 
M«m.\i.6.  guijus.Bona  ctiam  Ipimualia.tcmifllo  pcc- 
liftn.^.      catotum,  Spnitus  gratix  &  vita  artcina. 

Moduscciam  adminidtandi ,  &  mcdiao- 
mniafpiticualia.  Qujm(^uam  cnim  illi  et- 
iamuninia  ccmpoiilia  Unt  fubdici,  illa  ta- 
nnco  adminiihac  prout  nouic  fpitituah  & 
fupcrnarurali  vitx  cooduccrc. 

XIX.  Adtioncs  a  J  Rcgium  Cbrifli  mu- 
nnspcttincntcs ,  vocitiooci  ludiciogc- 
nctatim  comprchcndunrur,  quas  fipjulo 
difliudm$coo(ideiarehbcar,quadiipaiti- 
taspoDCicIiccr,  Tii.  iit  Vocatio  i.  Lcgis- 
Ltio.  5.  Bonotum  coninuioicatio.  &  nia- 
lorumamotio.4.  ludiciumpofbcmum  & 
vRiucrfalc.  Vocariocd  piima  iuudlio  qua 
ChnftusRci  yocathomincs  cxRaiu  Titx 
aaimalis  &  pcccati  ad  patucipatioacm 
gratiofi  focdcris quod  faoguioc  fuo  confir- 
i     l  -o.    niauit.  Non  cniminuenitfubduos  in  rc- 
Fj.no.  I.    jm,.,  natura ,  fcd  qucmadinodum  lilos  fibi 
if-»jr.  5.17.  jj^jQifjjg  dcbuit  pei  Jacerdoiium  ,  tta3c 
Mlarc.  r,     pci  vcrbumfuum.  dcbct  illosadfe  vocarc» 
'4.ir-        ^  fpiritu  fuo  addnccrc  canquam  Rer.  Vo- 
cacio  illababctduaiparics  ,  prxfctiptum 
i^'-       tcfipifceniias  &  fidci;  8c  additam  promif- 
fioocm  ,   cui  fuaciiamcflfubnexa  com- 
mioatio  I  cfinatioijuam  dtllirivllc  confi- 
dcram::  ;erahiodlio  Regii  maiKiis 

Chnftiquaiam  vocatis  &  adpatticipacio- 
ocin  graciofi  fadcris  addudis,  fubdiciique 
fuisiamfjdis  ,  prxfciibicporro.pic,iulU- 
&lbbtie  viacndi  rcguiam  ,  eriam  additis 
proraiiris& minis  ;cui  addcuda  •flSpiti- 
rusS.adio , qua  tdoocircdduntur  adcfH- 
eiumfaciendum.Tcrtiaadtio  eflboooium 
(iucad  hancanimalem.fiuc adfpiriru.ilcm 
vicam  fiot  nccciraria  vcl  conducibilia, 
communicatio ,  &  nialotum  oppofitoium 
auetruncatio  ,  000  ex  ihi<fi:o  iudicio,  fcd 
fccuodum  ccicam  difpcnfationcm  huius 
vitz  tcmpori  conueuicntcm  ■'  iuzta quani 
&  fupcr  malos  arque  atquc  (uper  bcoos 
pluu>Aciudi(iuinDcirxfcab  ipfae^sdo* 


ARMINII 

mo  iocipit.  Qu-.;.i  (Jv  » .ua.i  t  .l  iudicium  ^^^^^^  ^  ^^- 
illud  vlcimum  &  vuidcrfalc ,  quoCbtiilus  ^ 
tanquamiudcx  vBiuetfmum  a  Oco  con- 
ilitutus  fcntcoiiam  iullificationis  ^^^^^^  jyf^ffU 
futs  pronuociacuius  ,  coiquc  vita  ztcrna         '  ^^' 
dopaturus  ctl,aductfus rcprobos  vcro  fca- 
tcotia  coadcmoatiooic  prolaia  ees  xtcr- 
nispotentta  ctKcict. 

X  X.  Hifce  hinciiliooibas  facilc  cfl  fiu 
apotelcfmata,  qux  cx  ipfis  fun^fliooibus  fc- 
cuudum  oacuram  ipfaium  cxiflunt.  fub- 
iuogciC,&  iimul  cucntuscx  inahtia  homi- 
QUm  Chriflum  Reecm  rcpudiantium  pro- 
ucoicntes.  Incerifla  fiint  ipiatefipifctfbtia 
d(fidcs,  adeoque  ipfa  Ecclcfia.ciufqueaci 
Chriflum  capuc  allociaiio.  Obcdtcocia 
matuiacis  Chridi  ptxflica ,  &  beocdicho- 
uummlpactahuius  vitx  incuircntn' 
ticipario,&  a. malisiaimunica& ;  i^.  ..^^..z 
vitaxccroa.  Intet  hofcc  func  cxtxcatia, 
obduratio  in  rcpiobum  fenlum,inqucpo- 
ccflatem  Satanx  tiadttio,  pcccatiiinfHira- 
tio,moifuscoDfcicotizui  hacvica,5c  mul- 
corum  malorum  fcafus ,  dcniquc  ipla  mors 
xccroa.Qu^omnia  Chtiftus  vt  omniiVius». 
omaiporcus,&  tuBcxibilis  ludcx,  boai  fci- 
licctamator,&  peccaci  oforiofcrccuiuco- 
culoslacerenonpoflumus,  potcotiam  cC' 
fugctc  ncquimus.rigorcm  flcflcrc  oon  va- 
Icmus.  Quxvt  nobisfciuiaot  adfilialrm 
&fcriuinDei  Chnflique  ludicistifnorcno 
iDgcDcraoJum ,  faxit  Deus  pcr  FiUum  fu- 
umlcfum  Chiiflum  invi  &  cfHcaciaSpi- 
ticusiaadt>Ameo. 


THESIS  XV. 
Diuina  Pr.xdeftmanonc. 

RiJJ^.  WlLHtLMO  BaSTINGIO- 

I.  T^Ecretum  hoc  Prxdcflioacioocm 
JL/vocamu».Gcxcc  «^•e/«r/KSiaVer- 
boi-^jsg^^w.quod  figoificar,dcrctmiDare» 
couiiicucre ,  decerocrc  aliqui  J  aotcaquam 
illud agas.Secuodum hancgenetalem  no- 
cioocm  PtxdcHiaacio  Dco  uibuca  ,  edc 

«  Dccn- 


DISPVTATIO 

AH.  1. 18.  Dccrctum  cius  de  omoium  tcrum^uber- 

^^.17,1^.  DitioncquamProuicfcntiam  appclUrcib- 
lcnt  Thcoloj;i.  Minus  gCBcrali  notionc 
conndciari  lolct  quatcnusin  gencrc  circa 
crcaturas  ratidoalcsrcruaadas  vci  damoao- 
djs  fpcflatur  ,  puta /'^  -  4:110^10^5. 
Strifliusdc  hominu  pia. -i>-ii.3ttonc  fumi- 
tur ,  Sc  lunc  ctiam  duplicitct vfurpari  ron- 
(iieuit:  alias  cmmad  vttofque  tum  Elc- 
^oSjtum  Rcprobo£  accommodacur ,  alias 
adlblos  clcdos  rcftringitur,  Sc  tuivcop- 

Rm.S.if.  pofitani  habct  Rcprobatioocm  .•  Nos  hoc 
poftrcmo  fignilicatu ,  quo  illam  vbiquc fc- 
rc Scripturavfurpat.de  Prxdcilioationea- 

p  L  r  gcmuj. 

Efhej.  u        jj   Prg.dcftinatio  itaque.ad  remquod 
'"■^*      attiact  ipfam ,  eft  Dccrctimi  Bcncplaciti 
Deiin  Chrifto  ,  quo  apud  fc  ab  xtcrno 
natuit6dcics<  quosfidc  donarc  dccicuit, 
iuOificarc,adoptarc,&  vitaartcrna  doaarc 
Rom.  9.11.  adlauc^cmgloriofxgratixfux. 
lfhtj.iy\.       'II-  CJcnus  Prxdcftinationis  Decre- 
cum  ponimus ,  quod  <sc»^i<n»  &  ,3t<Ai»  t» 
JiAii*^»'?;^^!»  Sctiptura  appcllat,&  Dccre- 
tum  DOD  I  cgalc ,  fccuhdum  quod  diaitur, 
Rm.\o.^.   quifcccritcahomo  viuctioiJlis.lcd  Euan- 
£;clicum,cuius  hiseft  fcrmo  Hzccft  vo- 
lch.6.  40.  fonrasDei  vt  omnis  qui  videt  Filium  & 
/^jOT.io.ij-  crcditio  illum  habcat  vitamxtcrnam  ,  & 
A;t.to-i7-  pioptcrca  Dccrctum  hoc  cft  pcrcmpto- 
Hdw.i.      rium  &  irrcuocabilcquiaEuangclio  con- 
C"- -  3-     tinctuf  totius  confilii  Dci dc  lalutcoo- 

llra  cxtrcma  patcfjclio, 
i-fhtf.  I  j.      IV.  CaufacllDcusfccuodumbeocpla 
.ar.it.c.    citumfcu  bcDcuolum  affc£lum  voluota- 
Mjuth.  xo.tisfox.ErDcusquidem vt iusbabeostum 
if        '     dchominibus  cicaturis  fuis&c  piarfcrtim 
pcccatofibus;  rum  dcbonisfijis  ibtucndi 
proucvult,  fccuodum  Bcnepiacitum  vo- 
luDtatis fuz,(^uo  motus  io  fc  &  apud  fc  dc- 
crctum  illud  fcciiHoc  bcDcplacitum  oon 
modocxcludit  omncm  caulam,  quamab 
hominc  fumetc  potnii  auc  fumetc  fingi 
jj      potuit:  vct\imctiamamoIiturquicquidin 
'^  fiomiuc.vclabhominc  crat,quod  Dcum 
iuftcpcrmoucrepotctat ,  ncdectctumil- 

Ttlef  I.  4.*««i  giatiofum  facetcr. 

.  I-       V.  Decrctiillius  /undamcntui.i  yoai- 
musIcfumCliriftum,  Mcdi.itoicm  Dci  & 


PVBLICA  igH^  '  117 

hominum,  io  quoPatribcnccft  compla-^^^^  ^ 
citumjnquo  Dcusmuodumiibirccoaci-    ^^  '^ 
liauit,non  imputans  ipfis  pcccataillorum*   '  .\ 

JucmDcuspcccatumfccit,vtnoscircmu$ 
uftitiaDci  ioillo.-  perhuacdcbuitiufti- 
tia  Izculorum  adduci ,  adopiio  acquirti 
Spiritusgratix&fidciimpctrari.vjtaartcr-^'*»  >«14. 
nacomparaii,  omnrfquc  beucdidiooum  G/i/.^.f. 
Ipirirualmmpleoitudoprxparari  .-quorum 
commuDicatio  prxdcflinatione  crat  de  iof)  t>.^\. 
ccroenda.  Hicctiamcaputconftituius  cfl  ^pkej'i.  1 
aDcoomoium  illornm  ,  quttftorumbo-  &  ^t 
norumcommunioncmfuotdiuioaPrxdc-  •WfP.y.  9. 
ftiiutioncacccpcuri. 

VI.  Dccrctoifti  itrcrnitatcm  tribui- vf t'7  f  :S. 
mus.quia  Dcus  nihil  in  tcmporc  facir, 
quodabxtcrnofjc.crenoodccrcucrit.No- 
tacnimfani  Domioo  Dco  ooftro  omnu  p  / 
operafuaahxuo,& clcgitDOS  10  Chnfto  ^  ■  ' 
aotcquam  iacerentur  fundamenra  mundi: 
fecus  Dco  mutatio  impiagitur. 

yil  OBreftumfcuMatcriamPfxdcfti- 
Bationisdupiiccin  ponimus :  tum  rcs  diui- 
oas,tumperfot»as,quibusillarumcommu-  ^pl,,r^  ^ 
nicatiocAhoc  dccrctoprxdcftinaca.  Res  ^j^^  g 
illxab  Apoftologenerali  vocabuio  Bcoc- 
ditl^ionum  fpiijcnalium  appellaotur;qua-  ^ 
IcsluoiiDhac  >iiaIuftificatio.  Adoptiom 
Filios.Spiritusgratix  &  atfbptioois  ,dcni-  Ephef.i.^. 
qucpofthanc  viiam,  vita  xtctoa.  quxo- u 
mnia  gratix  &  glorix  nominibus  coRiprc-  Gal.  4.15^,  7. 
hcndilblcnt  &  enunti.mini*choiis  Tbco- ia^.j.iy,i<;, 
logojuin.  Pcifonatcrrcumrcribimus  vo-  AJditt.  9  13. 
ccfidclium,  qux  pcccatum  prxfuppo- !•.  18. 
oit:  nam  in  Chriilum  tioocrcdic  n}(ipec> 
cator,& quifc  pcccarotemagjofcit.  Indc 
bcncdi<llioaumilIarumpIenitudo,  carum- H^m  9  jv. 
quefaiila  in  Chtifto  pixparatio  ,nonoifi  GaLi.x^. 
peccatohbusDcceirariaerat.Fidclesautcm  AlMtf.it  if. 
dvcimus  Donquitalcspropriis  mcritis  aut  MAtt.i^.it. 
viiibusctaut  futuri,frd  qui  Dci  bcncficio  Ifh  «i.44. 
gtaruito  ic  pccuitatiir»  Clitiftum  craoc  PhiLi.  y. 
cicdicuri. 

VlII.  Fornu  eft  ipfabonorum  ifto- a.Tiw».  1.5. 

I  rumfidclibusdccrctacommunicatio.fidc- ro. 
'  liumqj  10  mcntc  Dci  prxcxiftcns  &  prx- /o/j,x.i<f  ij, 
ordin,itaadCh:iftum  caput  iftuiu  tclatio /«/2.17.11.^ 
I  &  ordiiiano.-cuiusrudHpcrcipiuiitexrca-  ii.ti.xj» 
I  li  S:  .i'1u3!i  cuni  C  hnfto  c;ipitc  fuo  vnioDC  14. 

\i    t  kic 


lACOBI 


THESIS  XIV. 

Oificiis  leruChriftiDomini 
noflri. 

'BLefp.  Petro  Faverio. 

I. /^Vum  officia  omnia  c«rtifinijgra- 
V^tiaiaflicu2arur&  impoaaotur.id- 
eoquc  mcdioruro  laAarhabcant  >  ad  fincm 
Klum  obtiocac^Hin  :  commodillimj  lic  of- 
ficiis  Chrifli  tradaodi  ratio  crir,  (i  liUm 
ad  oomiDiSi  quoadpclIatur.notioDcm  cx- 
cgerimus.  Dicitui  enim  Icfus  Chtiflus 
vocabuhs  pcrfoox  fccundum  fcuruni  lis 
figoificatum  ctiam  »ts«T»?«;t^compctcnti- 
bus :  quorum priorc finis >  podctiorc otfi- 
ciorum  ratio  ad  fiacm  faciCDQum  com- 
prchcnditur. 

II.  Vox  lefus  Saluatorcm  /iraificac, 
r*rr7^  Graccis.  Saluarc  autcm  clt  a aialis 
tutum  przflarc  >  vcl  curando  oc  iogruant, 
«cl  fi  inuaictint  aufcrcado  I  &  cx  coofc- 
queotccootraru booa  coofcrcodo.  lotei 
mala  autcm  ,  duo  pclllina ;  pcccatum  & 
cius  flipeodiummorsattcrna  :  lotcr  bona 
ctiamduomomentimaximi^iulliiia  &  vi- 
ca  actcrna.  Saluator  itacjuc  modo  cximio 
cftjqui  a  pcccato  fc  mortc  artcrna  malis 
mazimis  lifque  iam  adiaccntibus  tt  vr- 
gcntibus libcrat,  iullitiamqi  &  vitam  coo- 
tett.  Obhuocialuandimodumaomcole» 
fuhuicoonioiuxta  Angcli  ioccrprctatio- 

Matthji.n.  ocmconucoit.  Deccbaicoimtalislaluan- 
di  modus  huius  pcrfoozi  qua:  FiIiusDci 
ptoprias  ,  aataralis&  vaigeattuscil,  cx- 
cellcnciam  .-quumlaltiationcsalix  afctuis 
Mofc  .  lofua,  Othooiclc,  Gcdeonc,  Icr  !i 
tkcfDauide.pcrfici  poructioc. 

III.  VoxChiiftus, voflumnoratn^iLO 
Hcbixis  Vndio  antiquiiusia  VcicriTe- 
ftamcoto  olco  ficbat ,  quod  quia  fecuo» 
dum  nataralcm cfHcicnciare  cum ftagrao- 
-«a  rcddcbat  corpora ,  cuBQagilia>accom* 


ARMINII 

f6odum  crac  duabut  rebusfuperoatarali' 

biisfigoificandis  ;  quatum vaaeft,  petlb' 

ox  ad  munus  aliquod  diuioum  obcua- 

dum  fao<fhficatio  &  coofccratio  ,  alccra 

adopcacio  ,  fcudonorumadilludoeccfla- 

norum  collatio.  vttaquc  autcm  ifta  aflio 

propric&  pctfccompctit  SpirituiSaodo,  ^y*-^''!*» 

Sanditacis  &  omaium  dooorum  authori 'J/*'*^*** 

&  datoti .  quocirca  dccuic  >  vc  qui  locT  vVf- 

gy^jAi^niVDdicebatUf ,  Spititu  &n<fto ,  8c 

quidcm  mx  omoibus  conrox cibus  fuis  vo- 

gcrctu t, noc cft, Saoftui Ian<flotum fieict,  loh.t. t^.f^ 

&  noo  taatum  aliquibus  Spiritut  fioiii  ,  ,\ 

doois,  icd  iplo  toto  Spiiuu  citra  mcolu- 

ram  donarctur.  Cjnciumquumfciuatoc 

dicatur  per  vo^iooem,  iodc  adparct  illum 

nobis  hic  confidciandum  cfFc  vtfcruato- 

rcm  mcdiatoiium  ,  qui  fir  coollicutus  a 

Dco  Patre  Sc  ipfi  fubordinatus,  idcoquc 

aobis  ooo  modo  fccuodum  oaturamhu- 

maoitatis ,  dc  qua aotca ,  fcd  &  fecuodum 

modum  ialuaadi  propiiir,  quod  pluri- 

mufa  facit  aobis  in  fidc  &  ipc  coDua  ten» 

tationcs  confirmaodis. 

I V.  Ad  laluatioocm  nomioc  Icfa  R- 
goificacam  duo  diAindli  &  fubordioatia- 
^uspcnioeoti  tum  ncccilarioadillamre- 
quiilti  ,  cum  fufHcicoter  illius  integram 
viin  complcxi.  Vuustft,  rcdcmptionisa 
pcccato  8c  morte  accroa'^  iuAitixque  3c 
vitx  impctratio  &  .icqutfitio.  Alter  cft 
acquifirx  falutis  commuDicatto  feu  di- 
ftributio.  Sccuodum  priorcma^um dui- 
rur  Chriflus  f-hiator  noflcr  meriro  :  fe- 
cundum  pofteriortm  cfficacia.  Secun- 
dum  iUum  cll  mcdiator  pro  homioibus 
cooftitucas  io  iis  quxapud  Dcum  pcr- 
agcnda  fanc  :  fccundum  hunc  cfl  mcdia- 
cor  vicem  Dei  gcicas  iv,  iis qux apud  ho- 
mioes  pcragcoda  funt:  vndeappafctduo 
ofHcia  ad  faJuandum  clle  nccciTatia,  Sa- 
ccidoralc  &  RcgiuHi ,  iHud  riiutis  acqui- 
litioni ,  hoc  commuoicacioni  dt  Aioatnm: 
quadecaufa  SaIuatoriIIc&  SaccrdosRc- 
gius  cd  Sc  Rcx  Saccrdotalis  ,  Mclchifc- 
dechaempe,KexSaIcm& Sacctdosalcif-  Hc^.y.x". 
fimi  :  iicut  6c  populus  ctus  »  Saccr-  i.Pet.^.j 
doriun  Rcgalc  >  Rcgaura  Sarerdo- 
calc. 

V.  Qui» 


i*/r.l8.j7. 


tjk.  6  J.i. 


LMe.4. 


BISPVTATIO  P 

V.  QiuaTetoDco&pienci  &iuflo  vi- 
fvtncftnoo  filuatcnin  credcnces  .  ncque 
£inc  fas  qucmquam  falutis  Sacerdotio 
ChriAi  patrz  k.  Rcgio  munere  difpcDlatx 
paiticipcmfieii,  oifiqui  illum  pro  Saccr- 
Jotc  fuo  4:  Rcgc  agnorcit,&  agaiiioChri- 
ilitfidcfquc  laillumpct  vcrbi  przdicatio- 
ocmcaoquam  ordioatum  a  Deo  medium 
cordibus  hominum  ingcneretur  vi  Spiri- 
cus  Gin^ti  hinc  ctiam  munusPiophcticum 
adfaluandumcflDcccilarium  .  &  oporcct 
pcrfe^um  Saluatorem .  Prophctam.Sacei- 
doccm &  Rcgcm cfle  >  hoc  cft  omni ratio- 
DC  fccundum  quam  cuipiam  merito  illud 
amplum  oomeu  rribai  poflic  Habcmus 
icaque  Icfum  hoc  cfl  Saluatorcm  >  ezccllc* 
tiflima  &  pc[fe(fliflima  notione  Chriftum, 
appcUatum.  quia  vn^usfic  a Deoio  Pro- 
pherain ,  Saccrdotcm  &  Rcgcm.Dc  quib. 
fingulisofliciis  quacuorordinc  ciuntpcr- 
cra^anda.  i.  Quod  omoia  ilia  &  lingula 
muaiaChiiftoBoflrocompctaot.  i.Qua- 
litasmuneiumifloium.  j.  Fuodiioacs  ad 
lingulapcrtinentcs.  4.  Eucnius. 

VI.  Mcfliam  Patribusio  V.T.  promif- 
,  (um  Ptophetam  fucurum  ,  dixit  Mofes. 

Piophetam  vobisfufcitabiiDomiDUS.  Et 
£{aia<.  Daboteiofcedus  populi,&iolu- 
ccm  GcQtium  ,  vcapcrias  oculos  czco- 
ruhi.  Ec,Ichouaabvccro  vocauicmcpo- 
fuic  osmcum  taoquam  gladium  acuram, 
przdiifla  cciam  fuit  vocarioois  illius  ad 
muDUS  ptopheticum  ob/iguacio  per  va- 
Aioocm.  Spiiitus  Dommi  fupcrmcco 
quod  lehoua  vnxit  me,Item  inrtiudio  vo- 
cati  &  obiigDati  pcr  d«na  ncccflatia.  Re- 
quiefccc  fuper  cumSpiritus  intelligeociz, 
&  fapicDti.T-.  dentquc  &  afliflctiria  diuina 
promifla.  lo  vinlHa  niaous  luzablcoadit 
nie  ,  io  pbarctra  fua  abdidit.  Acque  bzc 
quidcmicspublicc  ooca  fuit  >  noo  modo 
ludzis  ,  fcd  &  Sanutiunis  ,  vc  patcr  cx 
muiicrc  diccote.  Q^um  Mcflias  vcocrir, 
illc  Dobis anoUDtubit  omnia.  Ip(e autcm 
Icfus  ooftcr  teflatut  pizdiAioocs  illas  in 
fe  implctas elTc,  fcquc  a Dco  prophc tam  io 
mu-odum  miflum  cflc  :  flc  ioqutcos  lc6o 
loco  ez  Efaia :  Hodic  implcta  cftScnptura 
hzcjaadiestib*  vobiS.Ei  cgo  ad  hoc  oatus 


VBLICA    XIV.  IM 

fum,&vcniia  muodam  >  vt  tenimonium 

pcrhibcam  vciitaii  :  icftatus  cft  ic  ipfe 

Dcus  dc  czlo,quumiiiiaIohaDneiamiam  } 

baptizaco  coclos  apcruic,  SpititumlanSa 

fupctillum  dimific  ,  eumquc  voce  com* 

meodatitia  vclutinaugutauit. 

Vll.  In  Prophctici  muociis  qualiutc 

conflderanda  vcnit  excellcntia,  tum  voca* 

tionis.inftruiflionis ,  &  afliftcntiz  diuioz, 

tumdodrinx  abipfopropofitz>fccUQdum 

quz  omncmlongcexccdic  omnium  pro- 

phetarum  dignitatf.  Miflioeoimilliustri-  Lue.^. 

plici  pcculiaii  flgoo  aDeo  comptobata  cft. 

cccliapcitiooc,  ^piritus  (audi  in  corporea  Sum.ii 

fpecie  fuper  illum  demiflioue ,  &  voce  iplii 

Patris  ad  illum  dclata.  loftrafbio  qaa  di- 

dicii  quzdocerc  dcbuit ,  ooo  fuitperfo- 

mnia  ,  ooopcr  vifioncS)  noQpctioternum 

vcl  cxtcrnum  Aogcli  alloquium,ocqac  pcc 

commutiicatioDcm  oicados,  quztamcn 

ipfavifiooegloiiz  ScfaciciDci  fuit  dcfti- ^**"^'*- 

lUtajfcdpcrclaramDetvifloDcm  ,  &ioti-^''*»J-3i' 

mum  iotuitum  {cctexorum  Pattis.  Filius 

coimqui  iofmu  Pacris  cft,  ipteanountia- 

uit  oobi$,&  quz  audiuic  &  vidit  loquicur, 

jpfe  io  coclo  cxiftens.  Airiftcntia  Spiritus, 

camilliftiic  prompca.&  adquzuis  momc- 

caprzfto  ,  vt  ipfcveluc  poHcirionc  &  vfu 

Dominus  ,  pto  arbitiio  Spitito  vfus  (ic, 

quotiefcuhque  ipfi  vifumfuit.  Dodrinz  _  .  *^*** 

vcrocxccileotiaineolita  clt,auodnonie-  ^ 

gcni.Dcquc  qua  vt  potcntia  aJ  falutcm  o-  ^'^' 

pcraoriidqucexdcbico.Bcquequapcccaci  ^  j-^^^j  ^ 

cft  &  coodemoacioois  flroaculum  :  noo  A  \   '  ' 
11-     .  f  I        j-.  Mat.u.f. 
iTntyiAtM  quoiuittcia&  lalus  ctedccipro-  _  ' 

nul]acltcxgratia,icdHuaneeliumaDnua- 

tiauit>iuxtaid:  Ad  EuangcliraDdumpau- 

penbusmifitmc  qncj  <;ratiam  atvcritai^ 

cjihibuicvc contiocns hncm  lcgis  &  pio- 

miflioDiscoTnplcmcncom. 

VIU.  Fundtioncsad  1'iopbcticumChii- 

fti  munuspcrtincntesfunt ,  doiftrinzpto- 

pofttio>ciufdcm  confitmatio)  &  ptofclici 

fucceflu  precaco    quas  omncs  Chtiftus 

obiuit,  potcntiflimc  &  fi»lc!iflimc.  l.  do- 

dtrinam  propcfuit  mavtma  (apicotia  ,  cut 

tcftfterc  noo  potucruot aducrfatii  > aiden- 

tiflimo  zclocrgagloriam  Dcipatrisfui  & 

faiuccmhominum .  cicratc(pc<ltom  pcifo- 

Ec    I  oaiumi 


DISPVTATIO  PVBLICA  XIV. 


Deus  mi.  Volui ;  &  lcx  tua  io  mcdio  vifcc- 
rummcorum.  Noluifti ,  fcilicctj  laciificia 
quxfccuoiium  lcgcm  ritu  Lcuitico  ofTc- 
Pyirio.4.     runtur.    Eflc  autcra  frcundum  ordmcm 
Mclchifcdccli  :  Totaauicmnatuta  Saccr- 
dotii  idius  diilin^ius  cxpltcatur  lu  Nou. 
Tcft.  prxfcrtim  in  cpiftola  ad  Hcbia:os, 
Nfi.io.;»    przftrufta  prjmumSaccrdotii  Mcniarcx- 
cclIcDtia  fiipra l-cuiticuni.  idqucpct  difTi- 
milcm  colIatiuDcm  vrnufquc.  i.Saccido- 
tiumLcuicicum  crac  cypicum  Sc  vmbtatilci 
Mcdix  vcro  cft  i cafc  &  vcrum  ,  &  corpus 
ipfumrcrumqi  cxpreflam  imagiucmcon- 
9.14.    tiacos.  1.  In  Saccrdotio  Lcuitico ,  Saccr- 
Htb.9.11..    dos& vidima  fubiciflodif^crcbant.  Lcui- 
Helt.10.t4.  ticuscDimSaccrdosalicnashoftias  ofFcic- 
0«9.i6.      bai.Mcfliasvero&Saccrdascft&  vidin.a, 
jc.    aamfcipfumobtulir, &pcr  piopriuni  fau- 
gutncmingrcflus  cft  in  ca:liim,&:  hoc  qui- 
dcqua  cft^accrdotiumcxputoriuin  :  qua 
vcro  cft  EuchanrticnniCtotamcniinljccr- 
dotiiamplttudincm  conrinct )  ofFciCLjuidc 
MeflTashoftias  ,  ab  ipfo  fccundum  pcrfo- 
namd)ftiacUs,attamc  talcs.qua;  carofuot 
acarnecius,&  osdcoflibusctus  ,cxSpiri- 
uFtt.i.s-        ipfiusdcfupcrrcQatx.  j.  DifFctuntmo- 
do  iQftitutionis&  coofirmarioais.  Lcui 
cicum  iafticutum  cft  pcr  Lcgcm  mandatt 
Iiek.7.16.    carnalis.  Mcflias  vcrorccundum  Lcgcm 
(pirttualis  mandatr ,  &  vim  indiflolubilis 
yitx:illud  /inc  iuramcoto  loftitutumcft, 
hocpctiuramcntum  ,  quo  corrobotatum 
Htb.j»xt>>   cft  prar  illo.  4.  dlfFcrcotia  cft  in  icmporc 
ijt.  ioftitutioniSiiIIudprius  infticutuin  cft,hoc 

Hih.-j.xt.   poftcrius,  illud  tcmporibus  Vctciis,  hoc 
N.Tcftamcnti,  illudcumEccIefiacirctin- 
fans,hocc]uunj  cflct  adolta,  illudtcmpocc 
fcruitutts,hoc  hbcrtatis. 
Hth.y.it,      ^II-  QuiQCumdtfcrimco  cO  inperfonii 
Hth.s-i.      Saccrdotiomngcnttbus,  ilHc  crantSaccr- 
Uth.y.i-^.    dotcscx  ttibu  l.cuitica,  homm  :?  infumi, 
Hth.f.y.     n»oiulci>pcccatores»&  propttrca  pro  Cc 
&  fuis  peccoris  ofTcrrc  accefle  habcuces: 
Mefllas  vcro  tft  c  luda,  infiimus 

quidcmin  dicbusca  '.",atcx  mortuis 

cxcitatiasinAmortalis  ,  &  indiilolubiii  vita 
Hth.-j  xtf.  P^^zditus.-iDaoccos.piasiimpoIiutus.fcgic- 
17.  gaius  a  pcccatoribus  ,  qui  proprcrca  noo 

iicccllciiabcict  prolcipfo  oficiic.  6.  dilfc- 


rcotiam  licct  notaie  io  fioe  ioftitutioois. 

Lcuiticum  inftirutu  cft  vctcri  fccdcrifan- 

ctcodo  ,  Mcina:  vcro  faccrdotiura  confir-  ^^^' ^  ^  ' 

raandououo  :  Vndc  &NouiTcftamcDti 

mcdiator,  &  mclioiis  focdcris  fpoofoc  di- 

citur.quod  mchoribus  promiflis&ocitum 

cft.  7.  Jiflcruntcflicacitatc.  NamLcuiti-  Hth.to.lr. 

cum  cft  iautilc  &  incfficax.non  poccnsaa-  ■Hr^.j.j.io. 

fcnc  pcccata  ,  maaebaDC  cuim  fub  vctcri 

focdcrc  ,  ooQ  {aoclificareautcoDfuminarc 

culcorcs  la  coofcicotia  ,  faoditficat  cnim 

tantum  ad  cainis  puiitatcm.'*  At  McfTtx  Heh.^.ti. 

Saccidotium  cthcax  cft  :  abolcutc  pccca- jf,^^ 

tum,xtcfoam  icdcintionemobcinuic,  c6- 

fcctatSacetdoces,  &fao^ificac  iocoofci- 

cQtiacuIcoics,&  quipcrMclItamacccduQC 

adDcutnlaluosfuctt.  8.  diffcrcntiam  po-  tichiti. 

nimus  cumApoi^olo  io  ducactooe :  Leuiti- 

cum  abrogari  dcbuit ,  &  abrogatum  cft, 

Mcflix  verodurat  in  ztcrnum,  cuius  difFe- 

rcotixcochabcmuscaufas ,  quocaoccaia- 

dtcauimusdiiFcfcniias.  • 

XIIL  Nona  qualitas  Saccrdotii  Mcflix  Heh.tohi. 
diftjndaaLcuidcoSaccrdotiocft  ,  quod  ^14. 
Mcflias  fcmcl  in  finc  fcculotum  lcipfum /f^^.y.xy. 
obtultt&  vnicahoftia  confcuauit  in  pct-  c^^.z/. 
pciuum  quifandificancur.  Leuitici  vcro 
Sacctdotcspct fingulosdics,  mcnfcs,  ao- 
uos  ,  caGicm  hoftias  icerato  ofctcbaor. 
10.  Proprictas  Saccrdotii  Mcflix  cfl  cius  Heb.-j.i^. 
naturx  ,  vt  dcvno  adalium  non  traofcat.  1 
MclTias enim  ncquc  fucccflit altcii ,  ncquc  Heb.-j  i. 
iucccflbrcmhabuirpoft  fc  vllum.  Quum 
LcuificumSaccidotium  dcPatrcin  Filtum 
tranlicrir.Cui  iungimus  vndccimam  difFc-  Htb.j.j. 
rcntiam  tiuod  Mclfiasfucric  voicusfuibr- 
dinis,  Mclchifcdcchcnim  cypusillius  fuic>  Heb.-j.xj. 
aflimilatus  illi  ,  at  oullo  modo  xquipara^* 
cus ;  Lcuicici  vcro  plurcs  fadli  funcSaccr- 
doccs,co  quod  mors  prohibcrct  cosmanc- 
rc:  intcrquccosmaioris,minofif,pafis  di- 
gnttaus  noonuUi.  11.  &  vltimam  diftiiv- 
dioncmcxlocodeductmus  ,  vbivcrumqi 
adminiftrabatur.  Lcuiticumcnimintcrta,  Heb.^.x^^ 
&  ccitot]uidcmIoco  tllipropiic  afli^nato 
cftadnuuiftrarum,mc(rix  vcroquanauam 
in  tcrra  c(rperit>iD  ct'o  camco  cft  coolu"»- 
inatum. 

XIV.  A(f\ioncs  ad  Saccrdotalc  Chrifta 

mu- 


114  lACOB 

Hch.^  I.      miinuspcrnncntcsfuhtoblatio  *  8c  iotcr- 
Het.j.if.    (^cflio.  luzta  ilU  loca  oniDis  PoDtifcx  cx 
homiuibus  Jirumptus.prohominibus  c6- 
ilituicur  ,  Tc  ofFcrac  doaa  Si  hodias  pro 
pcccaro  .  &  fcmper  viucos  vtioccrccdjt 
pro  oobts.  Oblatioois  duo oobis dc(<:iibii- 
Hcb  j  II.    turadus  ,  vdus  qui  io  tctraperadlus  cft, 
fjf  lo. 19.10  tradiciocorpons  ruuDmortcm,&  langu»- 
Jo*)$.6.       njscffufio:quoaduac  coDfecratus  cll  fcu 
Hel/.  9.14.  confummatus. 5cca:lamfibiapctuit,Dain 
xf  .if.        dcbuit  iotrarc  in  coclum  pci  proptium  lan- 
ifr^.  io.i2..guiDcmi&  pcrvclumquodcft.caro  ipiius: 
flc  caro quidcm  (anguiae,  id cl\  vita  fua  dc- 
fticura,& in  moitcm  pro  muodi  v<ra  data, 
quamquam  lodc  io  vitam  tcfufcitata.Altcr 
cilprzlcDtatio  fut  iplius  C\c  (aoguincpto- 
prioadfpctd  coram  vultu  Patris  in  cxlo  :  c- 
lufdcmquc  fanguinis  oblatio  :  cui  adiua- 
gcoda  cil  ifVius  fauguiois  adfpcrfio  fuper 
coofcicQtits  HdcltuiTi ,  tc  muodatac  ab  o 
Htb.j  x^.   peribusmortuisfcruuDtDco  viuo.  lotcr- 
Kom.%.i\.  cedio  c(l  lccuodus  adus  Saccrdotii  Mcf- 
i.ltli,  I  I.  i.fiz,  qux&prccacioacm  Chrifliprooobis 
cooiioec  &  Hmul  JcfcDnoocaa  fcupatro- 
cioium  oodruin  aductfus  accufationcm. 
quzaobisabaducrfatio  intcotatur : cuius 
ioccrceflioDis  vis,(]uia  io  (aoguine  cx  parte 
fita  cft,quo  &  ipfc  Chriftus &  ooftrz  cod- 
Uib.ii-i^'  fcicocix  adfpcifx  fuoc  ,  dicitur  (aoguis 
Cbriftt  mclioraloqui  quamlaoguis  Abcl, 
quiv  ncLamac  apud  Dcam  aducr- 

(us  iu.itv.:aam. 

XV.  QuarcumcftdcapotcIcfmatis.Of- 
ficiumaatem  Saccrdotale  ad  geoerale  fal- 
uaodi  apoiclcfma  coacuircrc  gpparct  cx 
Heb  i.lo.        '  Chriftus  dicitur  pcr  coafccra- 

fys  9.10.  fiotid^quxpcrpaflioncsfaflacft.authof 
Htl>  7.14.  talutisfadus  ,  cognomioatus  Poatifcx  fc- 
'  cundum  ordincm  Mclchifcdcch.  item, 

Chiiftus  proptcccaquod  io  ztcrnum  ira- 
oetpcrpctuam  habet  Saccrdotmm  .  vnde 
ik fctuarc prorfus  potcftqui  pcr  ipfumac- 
\  ccduDtad  Dcum.PatticuIaria  autcmapo- 

tclcfmata  cx  iijoifliooibus  Saccrdotalibus 
proucnicoria  luitadupliccm  a^um  obia- 
_       ^  tioois&intcrcciriooisdifrinfteconfidcra- 
j^^^^  ^      ia,hxcfuDtpotiflimum.  Oblationis,  Re- 
p.'  ^-ii'    coftcihatio  Doftri  cumDco  Patre  ,  rcmif- 
^'^'■i.^i-  fionispcccatotum,  «tcinzRcdcmpiioDis 


I  ARMINII 

&  Spiritusgrariaiimpccratio,  TcnzpaicD-  z*ch.i.ii, 
tisad cxpiatioacmpcccatt,adad(pcrfioDc  Qal.f.ti, 
apeitioamalcdiflionis  ablatio , ioftitiz fc-  jj^a.  9.2.4.' 
culorum&  vitzztcfoz ,  quio  &  £cclcliz,  xSi.xo.  xZ. 
cui  irta onuiia bona commaoiccnturjfum-  p/^i/.i.^. 7, 
mzqucfuper omoiaiDcoclo  &ioterrapo-  g,^  ,q 
tcftjcis  acqut(itio :  &  vt  vcibo  dicam ,  ^*^'  Rom.^.j. 
tiusiurisiD  vitam  ztcinam,&  quzcunquc  t.Pr/.i.f. 
adillamtum  daodam  ,  tum  accipicndam  g 
(untuccc(raria  .  adcptio  lotcrccflio  obti-  \j^tm.x.6. 
nct,vttccoaciliaxi  ab  irafutura  fctucDtut:  jv/4M.o.it. 
prcccsgtatiafum  a^ioocs  atquc  adco  ro- 
tum  cultum  racioaalcm  qucm  iuftificati 
Dco  prxftaot,  ofFcrt  Dco  fiagraoii  odofc 
faciidciifui  pctfufum,&accu(atiooisquam 
Satan  fidclibusiotcDUC ,  iaculacxcipic& 
amolicur.  Ethzcquidcm  omotaboaacx 
Saccrdorali  Chiifti  fuodlioac  pioucoiuor. 
quia  vcrum  pictium  rcdcmptiooisDco  pro 
oobis  obtuIic,quo  ipfius  luftitiz  lacisfccic, 
&  mcdium("cintcrritrcm,  obpcccata  do- 
ftra  mcutoiiatum ,  &nos  lotcrpofuir ,  & 
placatum  Dobisicddidit.  Eucotusvcroper  Hth.  lo.x^. 
accidcDScft  ,  cx  conculcato  f  ilio  Dci  Sc 
faoguiuc  focdcris  pr ofanaco ,  maioi  coota- 
miiutio  &  acecbioris  fupplicii  mcritum. 

XVI.  Nequcvcromcrito&(atisfadio- 
01  Chrifti, <|uzillitaDquamSaccrdoti,&  ii>h.i.\6. 
viclimzconucniuor.rcpugDatjquod  Dcus  ^*"»-4-if  • 
ipfc  dicituc  muudum  dileiiflc  &  Filium  ^•^"^' 
fuum  dcdiflc,  iamotiemcradi.iiflc,  mun-  ^*''^  '  '»'- 
dunilibiioChriftotcconcilufle,  nofquc  '^o"»-j-^4- 
tcdcmill  c,  &  pcccata  gratis  i  c  mittcrc.N  ain 
duplcx  10  Uco  conudcraodus  eft  amorts 
aftcituSjvnuscrgacrcaturam  ,  ahcriufti- 
tiam  ,  quihjbctiundlum  odiumaJuctfus 
pcccatum.  Vciiqaeidi  amoii  voluit  Dcus 
(atts&ccte.  Amoit  «ga  crcirutam  &  pec- 
catricem(ati(fccit,quum  l  iiium  dcdit,  qut 
mcdtatotis  pattcs  pctagcicc  :amoti  vcto 
crgaiuftitiam&  odio  aducifus  pcccatum 
fatisfccir,quum  Filio  impofuit  mcdiacoiii 
muouspcrlaDguinis  fui  cH^ufioac  &  mor-  Heb.%.io. 
tcm  obcuodum:  cumqueadmittcrc  noiuit 
intcrccflbrem  pro  pcccatotibus  oili  pto- ^«6.9.  ix. 
ptiofanguioe  adipci'         n  quocxpiatio 

pcccatorum  ficrct.  K  .i.stacit  amoii 

ergacrcacaram  quum  pcccata  rcmittir,5c 
gracis  rcmittu,  quia  &  amurc  ctgacica- 

tuiatn 


r 


0ISPVTATIO  PVBLICA    XVT.  iis 


Itr. 


So.iR. 


II. 


turam  remitcit  -qaamquam  imponca  Filio 
phga» in  qaa  paz  noftra  Fuitiamoii  fuo  ci- 
g.iiiirticiamiam  Qtisfcccrac.  Namillapla- 
ga  non  cft  ctFcAus ,  vt  Dcus  crcaturam  fu- 
amamarcttfcd  vcnoD  obftaotc  amorc  cr- 
gaiuiliciam  «  examorc  erga  creatuum 
^pcecata  reraitcerct .  &  vitam  arternam 
largiictur.  Qup  rcfpcdlu  etiam  redc 
dicipotcd  >  DcumHbi  ipfi  latisrccinc» 
&fctpfum  plicafle  ia  Filio  .ciilc£liouis 
fuar. 

^VIL  Redat  rcgiummupus.  luquo 
primoconndcraodumMcnfum  fccundum 
pron)illioocm  Rcgcmforc,  &IcfumNa- 
zarcnum  Rcgcm  cllc.  ^Sofcitabo  Dauidi 
getmca  iu(lum,&  rrgnabitRcx.Et.Seruus 
PpUm.  x.^.  mcusDauidcrit  Rcx  fupcriUos.  Vndtionc 
iv.-aiconlhtutuscft  Rex.  E^ovaxi  Rc. 

:  mcum  fupcr  montcm  Ston  meumi 
vndc  8c  nomen  .Mcnix  illi  propria  quadam 
laiionecompctit.  NequcRcgcm  tantum 
forc,  fcd  ic  tntcrRcgcs  cximium.  Olco 
Ixtitix  vnxictcDcus  cuus,prjr  confbrti- 
bus  tuis.Ptimogcnuum  Rcgibus  ponam 
cum,  cicdfumregibustcrra:  ImoSdRc- 
gumomniumdomioum.  Etnuoc  Rcgcs 
Sc  ludices  tctrz  ofculcmini  Filiu.  Incurua- 
bUDtfcci  omnesRegcs.Inriruendumctiam 
omnibus  ad  rcgni  adminiHrationcm  Dc- 
ccITariis.  Dcus  ludicia  cua  Rcgi  da.  Yir 
gafortitudmistu*  cmittctlchouac  Sion. 
Conrcres  cosvirga  fcrrca.  Spiruus  lcho 
uxixquieftetfupcrjilum.    EtDcum  pcr- 
pctuo  tllt  adfliturum.  Manus  mca  cum  co 
fitma  crit.etiam  btachium  mcum  robora- 
i/.iro .  I.  bitillum.    Icfum  vero  Nararcnum  fecit 
DcusDominura  &  Chriftum  Regem  re- 
guni ,  &  Dominum  domioantium ;  pote- 
llatc  ilii  data  in  ccclo  &:  in  tcrra ,  &  autho» 
htatc  io  omncm  carncm ,  vt  omoe  gcnu  fc 
illiflcclat.  Inftruxtt  ctiam  ilIumvcrbo& 
Spiricu,unquamcdtts  ad rcgnum  admioi- 
(Irandumncccirartis.  £t  angclosilli  mioi- 
Ihos  dcdit  ad  cxfcqucnduro  mandau  cius. 
rcrpctuoctiamilliadiifticvcpocc  io  dex- 
tcra  cius  collocato,  vfquc  dum  ponit  loimi- 
cosciusfcabcllumpcdum  ipfius. 

XVIII.  Dc  qualttatc  Rcgoi  McITkt 
■rctbodiciraasjidlintitualc  cflc,Don  huics 


Jfjdl  t-9- 
E/nri.i. 


7. 14- 


f.lf. 


fcd  futuri  muodi .  noo  tecrcaoum  fcd  cac- 
Icftc.  Tale  cnim  prrdiflum  cftforc  Rc- 
gnumMcffiar.Talcctiamcflcdicimus  Rc-  EzeeJj.  jy^ 
gnum  Icfu  Nazarani.  Piimum  probamus. 
I.  QuiaDauid  &  Salomonrcgnumquc  f-  i.Smw-^- 
tnulquc  rypi  fucruot  .M.cllix  &  Rcgoi cius.  ^c. 
NamMcffias  Dauid  appclbtur ,  Qi  quxdc  Pfal.jt.it, 
Saloraonc  diclafunt,io  Mclliam  compc- 
tuot.iuftius  omoia .  qux  cxcclfa  funt ,  &  pftlm.  n. 
rK>nouIlainfoIum.  At  tcrrcna  ti  carnalia  pjid.  tc.  tz. 
funtt)'pircrumfpiritualium&  ctrlcftium,  Ef.f i.io. 
nonfibthomogencarum.x.  DcMciriaprx-  pfal,  110.4- 
di6lumcft ,  quod iit  motiturus  &  te(nac-pfkl.^o.6. 
durus  Bc  fic  vifurusfemcn.attcfurrc^lurus  7.3.9. 
io  viramfpiritualcm.ErgoRcx  fururusfpi-  Exo«/.  19.  <. 
ritualis.itaquc  &  Rcgoum  cius  fpititualc. /^;-.  ji.  j(. 
Mcflix  Saccrdotium  prxdiclum  eft  forc  ji.jj.  54. 
fpiritualc,& vciu,nontypicum.    Eigo5C£^'4.  60.;. 
Regoumtaleerit  ,  intcrquxcftmutuaa-  ^.(^c. 
naloeia.Iuxtaid.voscftis  Regnum  Sacet-  pfsltj.  10. 
dotaTc.4.  Quialcx  Mo(isfuit  abioganda,  II. 
vtpotccarualis.atlccundum  illam  admini- pyi.A.ug.  jr  • 
ftratum  Saccidotium  &.  Regnumlfraclis. 
ErgoMcflix  Rcgnum  dcbct  fccunduma- 
liam  Icgcm  admtniftratt ,  camquc  cxccl- 
leotioremiidcoqucSpiritualc.At  qualis  tcx 
taIisRex&  Regnum  f.  Quia  gcntcs  fuc- 
runt  vocaodx  ad  paiticipattoocm  Rcgoi 
Mcfllx ,  ii.  totx  acceflurx  voa  cum  Rcgi- 
bosfuis  ,qui  & manfurifuni Rcges.&  ta- 
mcn  voluntaricMcflifcfciuituti,  dcquc  co 
glotiatun.S:  bcatitaicm  fuam  in  co  collo- 
catuti.  Quod  ficri  ncquii  nifi.^Mcflix  Re- 
gnum  fit  fpirituaic.  6.  Qttja  luJxi  fue- 
ruot  rcitcicndi  proptcr  rcbcllioncni  ,  6i  a  ^-"f  ^^- ^ 
Msllia  noleotc  illos  habere  pro  populo,  i-O**^* 
oulloquc  ipfiusMeflix,  fedipforum  taa- 
tumludxorummalo.  Qaod  cftindtcium 
Resis  &  Rcgni  fpiiitualis.  7 .  Coodudi  id 
iplum  poteic  ex  Rcgni  Mcflix  excellcn- 
tia.amplitudinc,  dutationc,admin*ftratio-  ^i^-^i^-  i7- 
nisiTKjdo.  Icfuvcio  Nazarcni  Rcgnum 
cifc  fpiiituale  &  cocIeftcdixitipftf.Crcditc, 
appropioquauiteoim  Rcgoum  coclorum. 
Ec  Rcrnum  mcum  oon  cft  dc  hoc  mundo. 
Quodporromonftiati  potcftto  oinnibus 
quxad  Rcgaumilludpcrtiocnc.  Rcxcntm 
noaBmplius  fecundum  carocm  nofcitur. 
Spititualis  cuim  fnC^us  cft,  pecxcfuaciflio- 

Ff  ucm, 


ti(i  t  ACOBI 

Bcm ,  &  Dominus  dc  calo.  Subdiii  illius 
func,  quide  SpiiituiUiat  lenati  ixm  fuut 
fccundum  aoimam ,  aliquaodo  ctiam  cor- 
porcrpiricuaicsfucuii.illicoaiirmaQ  Ji>Lcx 
Rcgnicft  fpiritoalis.  Euangchum  Dc»  fci- 
'   j    licct, &  prxfi.  uionahsac  fpirituaU» 

MomM.9.  juitus.Booatc  uuuahj.xcminiopcc- 
Lii^;.^.       catoium,  Spjiitus  graiix  ii  vita  xtcrna. 

Modusctiam  adminidrandi  >&  rocdiao- 
mnia  fpiritualia.  Qa.im(^uam  cnim  iHi  si- 
iam  omoia  tcmpui^ha  lint  fubdicj>illa  ca- 
mcD  adminii^iat  prout  oouit  fpitituaU  &: 
fupcrnaturali  vnx  conduccrc. 

XIX.  AftioncsadRcgiumChriflimu- 
nnspcrtiocntcs  >  yocacione&  ludiciogc- 
netatim  comprchcnduncur,  «^uas  fipaulo 
di(liudiuscoo<idcrarclibcar,quadiipaiti- 
taspoDcrcliccr,  tii.  lit  Vocatio  i.  Lcgts- 
latio.  5.  Bonotum  commuoicatio,  &  ma- 
lorumamotio.4.  ludiciumpoftrcnmm  8c 
vHiucrCilc.  Vocatiodl  piima  funclio  «jua 
ChriftusRcx  vocathomiocs  cxftatu  vitx 
anmuhs  &  peccati  ad  participationcm 
gratioli  faxicrijtjuod/aoguincruo  confir- 
F/  f.  i  10.    mauit.  Non  cniminucniifubditos  in  rc- 
/,  !  io.  I.    lumoatura,  fcd  <jucmadinodum  illos  fibi 
kf >.•<■_;  5.17  a^-qui[crc  dcbuit  pcr  ^accrdocium  ,  itaS: 
Marc.  r.     pci  vcrbumfuum.  dcbctillosadfc  vocarc, 
&  fpiiitu  fuo adduccre  uoquam  Rcx.  Vo- 
Afcirr.  j8,  ^^^^^^  illj  babct  duas  partcs  ,  prxfcriptum 
refipifccntix  acfidei.-  &  additam  promif- 
fioocm  ,  cuifuactiamcftfubncxacom- 
mioatio  Legislaciomiara  diftindlc  confi- 
dcramus,'eft  altcrahindioRcgii  muiiens 
Cliiifti  qua  iam  vocatis  &  ad  patticipatio- 
ncm  gratioGfcsderisadduiftis,  nibditilque 
'  fadis  ,  prxfcribitpoiro,pic,iuftc 

.w..  1  ic  viucndi  rcgulam  ,  cnam  additis 
promiiris&  miuis  jcui  addcoda  tft  Spiri- 
tusS.a^io , qua  idonci leddaotur  adoffi- 
ciumBicicndum.Tcttiaaciio  cft  bonotum 
fiuc ad  hancanimalcm , fiuc ad fpiritualcm 
vitam  fiot  DecclT.iria  vcl  coaducibilia, 
commuoicatio ,  Sc  malorum  oppontorum 
aueiruocatio  >  ooocx  ftridlo  iudicio,  fcd 
fccuodum  cctcara  dilpcnlatioQcm  huius 
vitx  tempori  coDaeoicntero iuxta quam 
&  fupcr  malos  xque  acque  (upcr  bcoos 
plui(,&  iuduium  Dci  fxpc  ab  ipfac^sdo- 


ARMINII 

mo  iocipit.  Quarca  &  vltimacftiadicium  4/^^/  ,  ^,; 
illud  vkimum&Tuiueifalc,  quoChiiftus 
tanquamiudcx  vniucrfoium  a  Dco  con- 
llitutus  fcutcouam  luUihcaciuois  elctftis  , 
luis  proDUBCtatutus  .  eo(i|Ue  vita  xteroa 
donaturus  cft,aducrfus rcprobos  vcro  fco- 
ccDtia  coodcmnatioois  prolau  ces  xtcr- 
oispotencta  cfiicicr. 

XX.  Hifce  fun^iooibns  £acile  eft  fna 
apocclcfmata,  qui  cr  iplis  fun^lionibus  fc- 
cuudum  natuiam  ipUtum  cxiftunt,  fub- 
tuugcicA'  limul  cucntuscx  malitiahomi- 
uum  ChriftumRcgcmrcpudiantium  pro- 
ucoientcs.  IncetiUj  lunt  ipi^^tenpifceotia 
&fides.adeoquc  ^>fa  Ecciciia.ciafqueaci 
Chriftum  capuc  airociatio.  Obcdieotia 
matidatis Chiifti  pixftita.Sc  bcncdic>io- 
uum  in  Ipaciahuius  vict  incurrtniium  pai^ 
r!cipatio,&  i malisiBimunicasj  licniquc 
vitaxteroa.  Intei  hof«e  func  excxcatio, 
obduiatio  in  reprobum  fenlum,inquc po- 
ccftatem  Sataox  tiaditio,  pcccatninputa- 
tio>mot(us  conlcicotix  in  hac  vica,&  mul- 
torum  matorum  fenfus  ,  dcniquc  iplii  mors 
xtcioa.Qu^omoia  Cht.ftus  vc  omotfciusy 
omoipoteuSi&c  iuflcxibilii  iudcx,  boai  fci- 
licctamator,&  peccati  oforiofcrr.cuius  o- 
culoslarcrenonpoflumus,  potcntiam  cC-  ' 
fugcrc  ncquimus.rigorcm  flc^lcrc  oon  v»- 
lcmus.  Quxvt  nooisfctuiaot  adiihahnv 
&fcriumDci  Chnftique  ludictstifhorenT 
iogeocraodum ,  faxicDcus  pcr  Fihumlu- 
um  Icfum  Chriftum  io  VI  &c£caciaSpi- 
iicuslaa^i,Araeo. 


THESIS  XV. 

iJiuma.  Prxdcftuiationc, 
Rrjf. 'VJClLHELMO  BxSTlNClO. 

DEcrctum  hoc  Prxdiftinationcm 
vocamui.Grxce  «Of«&4f/K<  «Vcr- 
bo..'re?»5/.^«r,quod  fignififar,dcrcrmioare, 
couftitucre ,  deccrocrc  altquid  aotcaquam 
!  illudagas.Secundurnhaocgcoeialem  no- 
cioacm  Pixdcftiaacio  Dcotiibuu  ,  cdc 

Dcof' 


I. 


DISPVTATIO  PVBLICA 


117 


AS.  1. 18.  Dccrctum cius  de  omoimn  rcium|;uber- 
>f /7  i".  i^.  oationcquamProuiflcntiam  appclUrc  fo- 
lcnt  Thcologi.  Mimis  gCDcralt  ootionc 
con/iJciariloIcr  ^uaccnusin  gcncrccirca 
crcaturasratifynalcsfcruandas  vcl  damnan- 
■das  fpc<flatur  ,  put»  Ac«!os  Sc  homincs. 
Stridius  dc  hominii  prxdcflinationc  fumt- 
tur, actuncciiamduplicitcrvfuvpari  con- 
fucuit :  alias  cnimad  vtrofque  tum  Elc- 
dlos,tumReprobos  accommodatux,a1ias 
adfolos  clcdos  rcftringitur,  Sc  tut>cop- 
Hw.lf.ry.    pofitam  habct  Rcprobationcm  Nos  hoc 
poftrcmofignificatu  .quoillam  vbiqucfc- 
rcScripturavfurpat.de  Prxdcftjoattonca- 
,  gcmus. 
F.phef.  u        ji  Prj.dcftinatio  ijaquc.ad  rcmqood 
attioet  ipfam,  cADccrctnm  Bcncplaciti 
Dciio  Chrifto  ,  quo  apud  fc  ab  artcrno 
ftatuitfidclcs,  quosfiJc  douarc  dccicuit, 
iuftjficarc,adoptarc,&  vitaztcrna  donarc 
Eam.  9.11.  adbudcnnploriofjcgratizfu«. 
EfheJ.iyi.       iU-   (^cnus  PtxdcQio«tionis  Dccrc- 
cum  ponimus ,  quod  fstsJtvt*  Sc  iin^li^  rS 
Sctiprura  appcllat,&  Dccrc- 
tumiion  Legalc»  fccuhdumquod  diaitur, 
Fm,to  r.   (juifcccritcahomoviuctioiJiis.lcd  Euan- 
£;clicum,cuius  his cft  fcrmo  Hatceft  vo- 
leh,6.  40-  runtasDei  vt  omnis  qui  vidct  Filium  & 
Rom.iO'l9-  crcditin  tUum  habcat  vitamxtcrnam  ,  & 
^f^.zo.ty.  pioptcrca  Dccictum  hoc  eft  pcrcmpto- 
Htlf.ut.      jium  &  irrcuocabilcquiaEuaogclio  con- 
tinciurtotius  confilii  Dci  de  falutcoo- 
ftracxtrcma  patcfadio. 
1;'..    i  f.      IV.  Caulicft Dcusfccuodumbcocpla 
jfr.iS.  6.     citumfcu  beocuclum  afFc^lum  voluota- 
MMtth.  10.  tififox.EtDeusquidem  vt  iushabeostum 
»r       '     dehomtDibus  cicaturis  fuis&  prarfcrtim 
pcccaiotibus ;  tum  dcbonisfiiis  ftatucndi 
proutvult,  fccuodum  Bcoepiacitum  vo- 
luDtatisfux,c^uomotusinfc&  apud  fcdc- 
crctum  illud  lccit-Hoc  bcncplacituro  non 
modocxciudit  omncm  cauum,  quamab 
homioc  fumetc  potnit  auc  fumctc  fiogi 
j.      j  «otuitrrciumctiimamoliturquicquidin 
'  *  '^'Iiomiucvclabhomine  crat,quod  Dcum 
iuftcpcnnouerepotcrat ,  ncdccrctumil- 
tplel  i.  4.lud  giatiofumfaccrer. 

V.  Dccrctiillius  FunJamcntum  poni- 
musIcrumChriftum,  McdiatoicmDci&: 


bomlnum,inquui  .uuucnecft  compla-jr^^^  • 
dtum,inquo  DcusmuDdumlibircconci-    ^ /  "  ^ 
liauit,oon  imputans  ipfis  pcccataillorum*      v  V 

?|ucmDeuspcccatumfccit,vtooscflcmH8 
uftitiaDci  inilio  .-  pct hunc  dcbuit  iufti- 
tia  Ixcuiorum  adduci  ,  adoptio  acquiri, 
Spiritusgratix  fic  fidci  impetrari, vita  xter-  5«i4- 
na  comparati ,  omnrfquc  bencdi<nionum        .i  '  ' 

fpiriruaiium plcnitudoprxparari  :quorum 
communicatio  prxdcftioationc  crat  dc  loh  s.s^. 
ccrncnda.  Hicctiamcaputconftitutus  cft  E/>A</ 1.  1 1. 
aDcoomnium  illoriira  ,  quiiftorumbo-  h  -  • 

norumcominunioncmfuotdiuma Pr.rdc-  ■Wr^.j.  9. 
ftitutioncacce*pturi. 

VI.  Decrctoifti  /Ercrnitatcm  tribui- ig. 
mus.quia  Dcus  nihil  in  tcmporc  fjcrr, 
quod  ab  xtcrnofjccrc  non  dccrcucrit.No- 
tacmmiunt  Domtoo  Dco  ooftro  omnii  c  1 
opcrafuaabxuo,& elcgitnos  in  Chrifto  ^  ' 
aotcquam  lacercoiur  fund3menr.t  mundi: 
fecus  Dcooiuiatio  impiogitur. 

yil  Ofeleauoi  fcu  Mjtcriam  Pixdcfti- 
nationisduplicein  ponimus:  tum  tcsdiui- 
nas,tumpevforus.quibusill3iumcommu-  f*,/,,  ^  ^ 
nicatioefthoc  dccrctoprxdcftinata.  Rcs /j'^-^  ^ 
illxab  Apoftologcncrali  vocabuio  Bcoc- 
did^ioaum  fpiiicnaham  appcliaotui' :  qua- 
IcsfuDtiahac  >itaIuftificatio.  Adoptioio 
FilioSjSpiritusgratix  &' adoptioois , dent-  / 
qucporthanc  vjtam ,  vita  xtcroa.-quxo-  Ln.x.  n 
mniagiatix  &  gloii.t  Dominibus  compre-  Gal.  4.^,  7. 
hcndifolciu  &  cnunti.in infchoiis  Tbco- /<»/>. j.if.ui, 
iogoium.  Poifonas  circtimlcribimus  vo-  Matt.  ^  ij. 
ccfidclium,  qux  pcccatum  prxfuppo- li.ig. 
nir:  namin  Chriftum  noocredii  njfipcc- 
caior,8:  quifc  peccaroremaguofcit.  Indc 
bcncditlionumillarumplenitudo.carum- 9  ji, 
quefaiila  10  Chrifto  prxparatio  ,nonnifi  Ga/.x.i6. 
peccatoribusticccflariaerar.Fidclcsautcm  AlAtt.ii  if. 
dtcimus  Don  qui  ^lcspropriis  mciitis  aut  Atatt.ijjt. 
vitibusciaut  futuri,frd  qui  Dci  bcncficio  Ifh  6.44. 
'  gcaruito  6c  pcculiariit*  Chiiftum  craoc  fhil.t.  j. 
cicdituti. 

VIII.  Forma  cft  ipftbooorum  ifto- i.ri»».  |.^. 
I  fumfidclibusdcctcta  coramunicatio.fidc- to. 

liumq;iomcute  Dci  ptxctiftens  &  iftx-  lob.i.\6  i-j, 
!  orti;n.uaadCh:iftum  caputiftotil  telatio  /«^^17.11.1 
&ordnutio.-cuiusfiU(fltIpcrcipiuntcr  rca-  ii.tt.ij, 
ii  &adualicum  Chriftocapitcfuo  voiooc  14. 

Ff  i  kic 


Fph  4.  13. 
Efh.J.  6, 
Rom.n. }6 


Rcm.ii.i. 


Uh  j  18. 
7.  jo. 

i.r/;*/:  1. 

10.  II. 

Rom.f.  11. 

B#;».i.  JT. 


14. 
itf^.9.4l. 

t.Tht/.:.^, 


2.2. 


lACOBI 

iQchoatioocm 


hicgranofuni  per 
&  ptoucAioacm.  ia  tutura  vita  glotiofum 
pctvnioaif  pctfc<f^jm  confummatioacm. 

IX.  Finis  Prxilcllioaiioois  c(l  Laus 
glorioCc  gratiz  Dci,quuinenimctatiafcu 
■  gratuitus  Dci  Amor  in  Chrifto  Praidcfti- 

nationiscauiafic .  J?quum  cil  vtilJiciiicm 
omoisidiasaflusglotiaecdat. 

X.  Hoc  aurcm  PrxdcfliDaciuois  Dc- 
ccctum  cflfccundum  clci5lioacm,  in- 
quit  Apoftolus ,  qux  £Icd!lio  cum  oecefla- 
rioinfcrat  Rcprobatioocm.  hinc  Prxdc- 
ftinationi  conirjna  oppoottui  Rcproba- 
cio,  qux  ctiam  Abicdio  diditur.dcUriptio 
ad  damuationem  ,  6c  cootlitutio  ad  i- 
ram. 

Xr.  Illam  autcm  ex  lcgc  conttario- 
rum  dcfiaimus  Dccrctum  ns.fcu  fcucfx 
voluntatis  Dci ,  qua  ab  xtcrno  naiui:  ioh- 
ddcs  ,  qui  culpa  fu»  &  luAo  Dci,  iudicio 
crcdituti  oonfunt.vt  cxtra  vniopcm  Chti- 
nipofitos,  condcmoarcad  mdfnmxtcr- 
nam  ,  addcclarandan^iram&potcotiam 
fuanii 

XIII.  Qbaoquam  HdcinlcfumCkti' 

AumpcccatoiumomDiumicminio  impc' 
tfeiur&  peccata  non  impuicncur  crcdcn- 
tibus :  lamco  Rcprobi  oon  tantum  iafide- 
litatis,per  cuiu^  coottatiun)  potcrant  eua- 
dere  pocoam  rcliquis  pcccatis  cummeti- 
iain,fcd  ctiam  pcccatorum  aducrius  lcgcm 
pcrpcrratorum  pocnam  pcndcnt  cziiii  x- 
icioi  afacieDomini  &  poicote  gloiia  i- 
pfius. 

XIII.  Vtriquc Kuicdccrcro  tum  Prjf» 
dcftinationis  tum  reprobationis-  fua  fub' 
iungitur  excquntio,  cu!usa£luscoordiae 
pcraguotur ,  quo  io  dcci  ^ro  ipfo  &  ade- 
crctofttatordinati:obicAaqoc  tumdccrc- 
ti  tum  cxequutionis funt caJcni pjoifus  v- 
oiformi3  ■  fiijc  c.idcni  rauonc  foiri"»j!i  vc  - 
Aira. 

XI  \  .  Huiui  doCliin.T  lu  cx  iciiptu- 
xis  tiadirx  magnuscll  vfus.  Scniirc-nim 
giorixgratixDci  adflruendx 
loofcicauis  (olandis,  impiis  pcuciicodis 
&fccuiiutiillotumeicQttcndar.  AJlhuic 
auccm  gratiam  Dei ,  cum  totalaudem  Vo- 
MUOAis^IuiUficauoBi$)AdoptioQit&Glo' 


ARMINII 

rificaciooisBoflrx  foIiusDci  mifcticordi^ 
traosfcribit,adcmptam  viribus,operibus  & 
meritisnoftiii.   Coafobtut  confcicntias  ^"'^^  1 1 
cumteDtanoucludaaccs,quandoillasd«  '"^ 
gratiofaDci  inChrifloabxictno  ipfisdc-^-r  ^V  '- 
creta&in  rcmpotcp.-Tcfhta .xtctnumqu^^"^* 
duratura  bcncuolcutia  ccitiotcs  rcddit, 
ejmque  ood  cz<operibus,  (cdex^ vocante 
firmaoftcndic.  Valct  adtctrendosimpios,  ^*'" 
qpia  doccciireuocabilcelicdc^rctum  Dci  ^'^-  V^' 
dcinfiJclibus,  & quiTcricatinonobtcra-  'y  iS-^?- 
pcrantiobcdiuntautcmmcndacioiXicino  i- 
cxitioadiudicandis. 

XV.  Erproptcrcaaonmodoiocrapri- 
uatos  pariccesi:  in  fi.huhs  ,  fcd  ctiam  in 
coctibus  laD^loram  in  Ecclcfia  Dei  fonarc 
dcbcthxcdoClrioa  .  ha6  tamcn  cautionc 
obferuaia,  vtcxtraSctiptuias  uihildc  illa 
doceatur.modo  Scriptuiis  vfitato  propo- 
natur,&  adeundemfiacm,qucm  Scripiura 
iltam  ttadcns  propofitum  habct,tcfctatur. 
quod  nos  fecifTe  cumboooDco  arbitra- 
mur,cui  rttgloriain  Erclcfia  pcr  Chtiftum 
leTumio  omncs  xutcsfcculi  fcculpium, 
|Amaii 

Ecclcfiaftrct  j: 
TettntU Dti  magna tfl./tdnb humilihtu 
gleriam  csn/taHiti4r,difficilierM  qu*m  quibMt 
f*r/is.,  incon/idtrnte  »r  «fMt,rm ,  qu»,  tutu 
/uperam  virts  nefiulit  tx^MirMS.  g«4  tiit 
mttndatM /unt  k  Dte,ta /aaSemtditart  .•  ne- 
futenimefus  tft  ttbiquA /unt  mrcmna  eculu 
ctrruri.f^aneH  ntctjfaria /ed/uftruacitnea 
/unt  eratieni  tu*,ea  curie/tite  traiU.  Nam 
plMra.qMam  inttUtHut  hMmanut cisftat >  it- 
tnenfirata  /Hm  tibi. 


THESIS  XVI.. 

Vbcationc  hominum  ad  (a- 
Iiitcm.. 

Rf/p.    IacOBO  BONTIBAL. 

I.  nnlfulustiia  contiDet.  Vocatioocm,. 

X  Homioes,  Salutem.  VocanonirFffjy.i.i^. 
Yoxa£lani  oouiiottunfeiiitegtam  omni- 


4 


r 

■  AIauii. 
f   lo.  •  r. 

C.  i  . .  i  .  i  6  7 

x,Cor.6.i. 

i.Tim.  1,9. 
:8. 


DISPVTATIO  PVBLICA  XVI. 


G*!\.4,. 
:l.t.XO. 


hp/;.  i.J  6. 
i.Thff.  i. 

j.Thef.i.it. 

C*4.ii.ii. 
><^iif .  )  10. 
lc»>t  f  -. 
yieh  ;.7. 

ij  i. 
l.C>'r.  It.  4. 
-  fl.M. 
Ji**.l.40. 


:^ri>r.  1.9. 


t.Ctr:\.\j. 
i.Ccr  f.xS. 


bM$raisriue  cfreotialtbus(iue  inccgralibus 
partious  conftiDtcm  ,  c|uzcunqi:c  acccf- 
Hirix  fuot  adboc  vt  vocationi  diuinx  ab 
homiQibus  rcfpondcrt  podit.  Homiocs 
confideiari  ponuntduplicircfpc^fluivcl  vt 
in  (bcu  animalis  vici;  pofiti  citra  pcccacum>' 
vcl  Tc  peccato  obnoxii.qualcs  hic  cooddc- 
ramus.Salusfynccdochtcc  cootiact  etism 
qiiidquid  ad  laluccm  fcu  vicam  xtcruam' 
obcineudam  oeccllarium  cfl  et  oidinatio- 
■  oe  Def,  prxc^r  vocacionctn  ipfamqua  vo' 
camur  ad  (alutcm: 

II.  Vocatiooemdcfioimus,  Gratiofam 
afboocniDci  in  ChtiUo  ,  qui  hoiniucs 
peccatores  ,  rcoscondcmnationis  &  fab 
'     itnio  pcccati  conftitucos  cx  aoimahs 
..u  conditionc  &  mundi  huiusioquioa- 
'mcntis  !c  conuptclis  euooc  per  vcrbum 
'icitum  fuum  adChudi.  regoique  i- 
I  ..as,&  bonorum  eius  communioncm,  vc 
cumillo  tanquam  capite  fuovniti  vitani,' 
fco(um,motum .  omntfquc  fpiiitualis  bc- 
ocdiwlioois,  plcoitudiacm  cz  iplo  pcrci- 
piaarad  Dci  gluriam  Si  iploium  (aluccm. 

i  1 1.  Caula  cBicicns  huius  vocacionis 
cA  Dcus  &  Patcr  io  Filio  :  qui  (ilius  Se.  i- 
pfcvt  Mcdiatot&  Rer  Ecclclia:  a  Pairc 
coofVitutus  vocac  pcr  Spiritum  (an£lum« 
qua  tlle  Spiiitus  Dei  cfldatus  Mcdiatorii& 
Spiriciis  ChiiftiRcgis  &  cipiris  Ecclcn<r, 
pcrqucmPaccr  Sc  Filiusopcraocur  adhuc. 
Hxc  aucem  vocatio  fic  adminidtatur  per 
Spiritum,vc&  ipfeSpiriius(anftus«l?c<5ior 
vocationis  Gt,oam  ille  conAiiuic  in  Eccle- 
ftaHpifcopot ,  mittitdodorcs.doniseos 
io(lcuir,aniflirillis  >  verboq|oe  authocica- 
ccm  Sc  cfHcaci.im  coociliat  &:  ptardar. 

IV.  Caula  ^«ivv.ui'))  cfl  gtaciai  mife 
ricordia  &  piX*rJfnit',m (aluatoris  Dci>  qua 
illeafTcflus  cA  ad  fuccurrendum  mifcriar 
bomioispeccatorir,  illiqucfochcitatemx- 
ceroam  imparticodi.  Ciufavcro  difpofici- 
aacAfapieocia  &  .  Dei ,  qua  nouic 
quomorio  dcccat  ocuiionem  iflam  admi- 
uifttariji  vuit  illam  pro  vtfascll  ('wlpen- 
farcvade  fadlum  cfl  dccrctum  voluntacis 
deadmiDiflracionc<!i:  viut. 

V.  Caufa  a^^sYjsw^K i  mm  excrinfc^ 
««smuucascAicru;  Chnflu:^pcj:  obcdi- , 


cnfiam  &  latctccfriooem  fuam.  loflru- x.T/;#/.i*. 
mcntalis  verocfl  vcrbumDci  fiiic  prxdi-  i^. 
caiiooc/iuc  fcriptiooe  adminiflratum  o- 
perahominum  ;  quodfit  crdinaricfiucci-  j^atth.  9. 
tra  opcram  humanam ,  intus  mcnti  &  vo-  , ^ 
luncaciprofoficuma  Dco  immcdiatcquod' 
c(l  exttaordinanum.  Ec  vcrbum  quidcm  ^pffgr^ 
tumlcgistum  Euaogclii  partiti»  opcnsli- 
bifubotdinatorum. 

VI.  Matcriafcu  fubie^luin  vocationis  jg  * 
funt  homioes  io  aoiiuali  vita  conllttuti, 
mundani,naturalcs,animalcs,carnalcs.pcc  * 
catorcs,alicnatia  tita  Dci ,  mortui  inpcc-  jgg„^^^ 
catis;  &  proptcrca  iodigoi  qui  voccotur,  j^^^f  jqj,. 
&ioepti  ad  refpoodeodum  vocationi  ni-  ,^ 

I  ftdigoaciooc  graciofaDci  digoi  x(^imcn- 
tur.Sc  potcuttciusopcratioocapti  icddao-  j^p^^^ 
turad  vocationiobtcmpcraodum. 

VII.  Forma  vccaiionisinipfa  Vcibi&:  Rom.xo.x-j. 
Spiricus  fandi  adminiftrariouc  (Ita  «'^»  ig  , ^  to.  11 
quam  Dcus  fic  lofticuir,  vtlc  &  luflitiam  n.ij. 
luam mifcricordia  inChrifto  ccmpcratam      jq,  j^, 
dccctc  oouiti  fempcrfibi  plcoam libcram- 

3UC  rcferuaiiSDOtcftatcm,DOo  omncsmo-  £2,«JE;.j.  6. 
osfibi  fccundum  rapicntix  &  potcocix  j^at.n.ii. 
thc(aurosad  conuetfioncm  homioum  pof-  ^  ^ 
fibilcs  vfurpaDdi,&:  paribus  imparem  ,  ira- 
patibus  vcropaicmgratiampixftandi.imo  j^.p^^. 
vcro  Sc  pcioribus  maiorcm  adhibcodi.      ^^fj  j  ^^. 

VIII.  loomoi  verovocatioDctcrmi- "  ^  ' 
ousaquo  &  adqucm  coaftdcraodus 

,nic.Tcrroinus  a  quo  vocaotuc  diuinavo- 
catione  homincs,cft'curo  ftacus  vicxani- 
malis,tumpcccari& mifcrix  proptet        ioatt.i.  14. 
catum.ncmpccxicatu  &  condcmnattone.  ,^ 
Deindc  cx  feruitutc  &  domtoio  pcccati:  jj^^  g 
Tcrmiousad<jurmcft  primo  l^atusgratix  i^,^o. 
feuboni  fupcinacuralis  &  omois  bcoedi-  p^j;<.|,j^. 
dioQisfpiiitualrsiu  hac  vitacommuoioin  . 
Chtifto.inq  rudocftgcatix&  vc-^^ofj.  io. 

litatis.dcn  '  iorix  5i  coolumraa-  ^•.ii.xj,, 

taipfius  i  M.  ' 

IX  Finis  proxiniusvocacioaiseft  vcvo-  7-,, g. 
cati  Dco  Sc  Chiifto  vocaoti  pcr  fidcm re-  j^^^f  ^.^; 
rpondcaot,  Sc  (icDci  focdcraii  pcr  Chti-      ji.  38. 
flumfKdcrisooulMcdiacoremnant!  fide- 

lirs  vero  fiili  &  fccderati  Deum&  Chti-  i  „^  , 

a 1.HC.1.74. 
um  amcactimcaot,  hoooteot,  colant,  o-  ^  ^ 

bcdicQiumquc  in  iuftitia  tt  fafli^»™°oia  j 

Ff  xcrii 


1}0 

vcriticis  prxccptisdiuiois  prxdcnt  ia  o 
innibus.  &  hac  tatioac  vocatioocm  Sc  clc- 
dioncmiium  Hrmamfjciauc. 
Pbii.x.  14.  X.  Fiois  rcmocus  cft  blus  Elctlorum 
Jiphef.i.6.  acgloruDci,  cuius  refpcdu  ipfa  ad  gia- 
tiam  vocacio  mcdium  c(l  a  Dco  otdina- 
lum  .fcdcx  ordinatiooc  Dci  nc.  '  '  " 
ad  bliuis  commuoicaciuocm,  1.  .  <  ..:o 


lACOBI  ARMINII 

extiiafccusproponto  caDriaccof ,  aaccor 
ii  aoimum  aliis  fca(ibusafiiccre,quam  qui 
cx  ipfo codcm  vcrbopioponuntuf. 

X  I  V.  Eucotus  vocatioois  pcr  accuu 
&i  a  Dcopcr  fc  000  intcotus  ,  cft  {crmoois 
gratix  icpu!la,confi4ii  diuiui  cootcmptus, 
rciiftcDtia  S  S.  fafla 


cjuljin  &:  p; 


jct  ,  mai 


piiam 
duri- 


Xwf.7.30. 

^^c.4.8. 

S.9.1C- 

i.Cor.j.  j. 
6.7.8.^. 
x.Cor.}  )'6 

^r7.l6.I4* 
x.Ccr.j.  j. 

l.ffM.tl. 


t.Cor.ys.6 
Rom.i. 


Rom.xo.io. 
i.Cor.4.l6. 

l.ret.ux}. 

i?(;m.lO.I4 
If,i6.l7' 
x.Ccr  j  }, 
4.f.6. 


vcroqua  vocacioniparctur,couditioc(lad  cicm  cordis  hucmni :  baoc  vciocucntum 
fiocmiilum  coafcoucodum  ctiamcx  Dci  •  &aliuscucnci!Saoo  raco  fublcquituciu- 
otdinationc  rctjuiuta&ucccflaria.  Glofia  j  ftum  Dci  vctbi  &  vocaiioois  faar^con- 
Dcifummc  fipicatis,boDi,mifcricoidis,  tcmptum , Spuituiquc  fuo  (ancto  fiiclam 
iufti&potcotisiniftatumgriitixtumgio-  |  iuiuttam  vioduautiStiudiciumiezqucco 


liz  fua:  communicacionc  tam  clarc  clu 
ccc  ,  vc  AngclorumAc  homioum  mcotcs 
mcritoin  admiratioocm  rapiat  ,  &  liu- 
guasio  laudcm&  cclcbcacioacm  Dc;  le- 
loluat.  » 


■la.  tj.4<.. 

Luc.7.}o. 

X.Ttft.i.i. 
t.Ce- 

P/.Sx.n.il. 
Ef.6i.  10. 
^ft'  9  10. 

40. 


ojta  mcocis  cxcxcatio  Bc  cordis  obdura- 
tio,inquc  tcprobum  fcofum  4:  potcfta- 
tcra  Sathanxtraditio. 

XV.  CxteriiiiiquumDco  noftroopc-  jtSf.i^it. 
rafuanotafintabxuo.  Dcu((juc  uihil  fi 


X I.  Vocatio  parcim cxtcroa  parcim  io-  ciat  lu  tcmporc  quod ab  artcrao  faccrc  ooo 


ccroacft.  Extcrna  cft  pcrminiilcrium  ho 
mioum  vcrbum , Icgis  &  Euangclium  pio- 
poocntium  ,  quiacadecaufa  Dci  coopcra- 
xii,j)iaatacorct,rigatorcs,xdificatoics,  mi- 
oiuri  perquos  Ecclcfiacicdit,  auocupao- 
tur  Intctna  cft  pcr  .  incm  Spiiitus 

iandi  mcntcm  illun.i.....  .w  &  cor  alHci- 

cocis,  vc  fcrioattcodatur  iisqux  dicuotur, 
fidcfquc  verbo  adhibcatur.  £x  vtriufquc 
coDCurfu  vocatiouis  cfticacitas  cxiAit. 

XII.  IUaautcm  diftributio  ooacft gc- 
netisio  (pccics , fcd coiius  io  paiccs.lcu  to- 
talis  vocationisio  pattialcsadioocs  ad  v- 
oum  apotclcfma  concuircntcs.-  quod  cft 
obcdiCQtia  vocatiooi  przftita ;  vade  voca- 
cocum&  vocaciooi  rcfpoodcacium  catus 
Ecclcnadicitur;  qux  ipfacodcm  modo  ta 
Tidbiicm&ia  iouitibilcm,  vifibilcm  qua: 
orccoofttccur,& iouilibilcm  .  qoxcorde 
ctedicdi  ur;  vc&  homu  ia  cxtcf- 
num  &  iiucUiLia). 

XIII.  Caucadum adcemDecamfpiii- 
cuabbus&Eochuilaftis  vcrbumquod mi- 
oiftctio  hotninum  piopt^  ;  xparaco- 
riumtautum  cxiftimcmu^  ,  jj  irituvcto 
vct bum  aliud  ,  quod  coafummacocium  Hc. 
iocusadhiberi  crcdamus}  ilucquod  idcm 
cft  f  ac  aibicremurSpiittum.ruaiotcrnaa- 
(f^ione  io  aliani  Dci  Chriitiquc  agoitio- 
acm  mcAtcm  iilununarc^quaQ)  qux  vccbo 


dccicucnt  ,  hxc  quoquc  vocatio  fccuo 
dum  Dci  dccrctumxtcrnuni  ioftituttur  6c 
admioiftratur :  Cc  vt  quicuraquc  voca- 
cur  io  ccmporc  abxtctaoptxdcftinatus 
fic  vc  vocetur ,  coque  ftaru  ccmpore ,  loco 
modo ,  cificacitatc  vocctur,  quibus  vocaii 
prardcftioatus  cft.  Sccus  cxlccutio  a  de- 
cicto  variabic.quod  Deo  citra  aoxam  nu- 
ubiJicacts  &  mucauoois  impiogi  ncquic. 


THESIS  XVIJ. 

r>o 

RcnpiTcencia. 

Rffp.  HENB.ICO  NlELLIO. 

Proxtmk  drjputdnonil/iude  FiA:ar  lu- 
fltfiutionetx  fide  ailum  <il ,  ferics  btuuf» 
qut  gbftruAtA  po(iul.u  ,  ptdcRefipifceM- 
tu.fmequ4  ntque  KaivuvlacMCum  Chrt/!o 
hnbere^equeipfm  iufitti*  participes  furt 
poffumusy  dgnmut. 

l.  T\  Esifta  dcquaia  prxlcntiarara  agi- 
l\nius  cribus  voctbus  uQficiari  (blcc, 

Rif- 


Eph.is.S. 
f.it. 

lAcoh.  I.  it. 
i.Tim.i.  f. 


DISPVTATIO  PVBLICA  XVI.  ijr 


ReJif.ifcfntu,?xnitcniU,Conu*rficnU.  Pri- 
rn.v  icipoodcc  Gixca  vox  ftti^^^t»  .sXitxi 
>.n»  fCVXix  iynTfOKfii.     HcbtJii  vo- 

ccmn3r:;nGcp>/nmein  buv  ncgotio  vlur- 
'     rmtcnix.  Eft  vo3t  DDOqucj 

 i  . -j  .;mic.    Surji  autcm  voccs 

'\(ix  fccunJum  tci  cfTcntijm  &  naturam 
fynonymar  ?  acfingulxFormalcm  concc- 

r   '  arcfisnif»      ■  illa  intclleiflus 

^tus.tcu!  .  cx  vtioqi  cxt- 
llcntiSi  imo  TCto  iotcilcdum,  afl^cdum, 
&  cx  vtt  "^um  vlichorcm  complc- 
itcnsIIL  i.Jtmcntispoftaliquoti  fa- 
ftum mutationcm  ,,Sc  illius  pcft  facflum 
n.alum  iu  rrvclius  murationcm  :i(la  cordis 
poftf.»ftijin  dolorcm ,  &  quidcm  poll  fa- 
^um  malum ,  dolorcm  iccimJum  Dcum, 
nuo  fccunJummuDJum  •  qujmquam  5c 
Rc  voz  idaio  Scnptura  aliquanJo  vfuipc- 
tar.Tcrtia  nor.itconucr(tuncm  aci.iIiquoJ 
vndeauctiiofada  crat  ,  &c  hic  illamquz 
efia  malo  ad  bonum,  ipcccato,  a Sathana, 
amuaJo  aJ  Dcum.  PrimacomprchcnJic 
impiobaciouem  malt  6c  appiobationcm 
booioppoHti.  Alrcra  dolorcm  dc  malo 
prxrcrito  St  »ffe£k\im  dcliJerii  crga  bo- 
oum  contrarium.  Tcrtia  aucitioucm  a 
roalocui  a(ihxnc,&  conoctfioncm  ad  bo-. 
cu.ma  quoabalicoatuserac  Suocautcmhi 
ircs  conceprusfccuodum  iplam  rcrumna- 
tutam  &  Dci  prxlcriptam  ita  iotcr  fc  coo- 
QezijVtocqucrefipifccotia,  ncquc  pa:ni- 
ceotia,ncquc  conucrno  vcra  Sc  icAa  fir.ni- 
fivnaquxquc  iltaiom  reliquas  Juas  flbi 
iuodasiiabcar,  vcl  vcprxccJancas,  vv:l  vc 
lubfcqucnics. 

JI.  SccunJum  iftam  cooccptuam  ra- 
rioruro  diflmifliuncm  varixfaiflx  fuot  dc- 
fioicioocs  vnius  eiufde  i-quercifccunJum 
tfrcntiam,  Puta  Rejiptfctnitstff  mitfatio 
mtntufir'  «nimi  a  m/ilo  m  bonumtx  d^lore 
ftcttndHmDtumfrofta*  Er,  E/i  iolorpjl 
ptcciunmperpftrMS prtfttr  ojfenft^m  Deum, 
fjjf  ex da/ort  mutA/io  tetiH4  Mnimii  mitlo  in 
bonum.Ucm  .Ejlvtrm  MdDtum  vitA  naJJrt 
tonutrfio.MfyncerofericqHeftme^tf  Dtt  proft- 
SA.jui  CMrnii  mftrx  "ve;  fMminit 
PMrtiJifatione(y  Spiritus^vnitjuAUone  ton- 
jt*t.  Qinrum nullam  iinprobamus,  quia  rc 

cdcocia  iatcife  coQUcaiaQr»&  oaturam 


rci  fufficicntcr  ad  veram  pic^afcm  Jecla- 
tant.  Plcniorautem  Jcfinitio  talis  Hari  po- 
tci\.ReJipiJcentia:  Pirnitenti* ^ConuerJio  tfi 
»nm  totius  hominu ,  quo  peccatum  'vntMtrJe 
CpnJiderAtum,  intellcciu  itnprob/it ,  affttiu 9- 
dit,(j>rtjimafeperfeiratHm,dolet  totaque 
tMfuafugit:  (jf  lujiitiam  intelle^fu  probat, 
MjjecluamMt.tetacfue^vitMfuaprpfeifuitur.-d^ 
Jie  k  SMthMna  mun^ijue  fe  ^uerttt  ^  *d 
Deum  eonuertit  eiqueadhnra.vtDem  in  ipfa 
(y  ipft  in  Dto  mantat. 

III.  Adlumhominisdicimus vtdiftin- 
guamus  a  Rxgcncrationc  qux  Dci  adus 
c(V.     Habenc  qutdem    nonouila  com- 
muaia& aftinia.  tamcnrcucra  fccundum 
oaturam  fuam,quam  habcnt  peculiarcm, 
diftindafunt ,  Iiccc  fccundum  fubicdum  ^ 
non  (incdiUcparaca.    AdJimuscotiusho-  ^^^^^^j^ 
minis.-cftcnimillios  fccundom  animara,^ 
camquctotam  &  omncs  faculiatcsillius, 
Sc  fccuodum  corpu9,qua  illud  aaimx  voi- 
tum  organum  &  inftrumcntum  nutui  & 
impciioanimx  fubicftuiti  cft :  vtpotc  to- 
tamhominis  vitam.quar3tronaliscft,&  la 
pcccjiumDcuraquecendcrc,&ab  ycro- 
qucaucrci  apra  nacacft  ,cooccrncns;quac 
incellc£lu,affcc1u,fcnfu,  motu  confta«s,o- 
mnibus  illis  lunclim  quanquara  fubordi- 
nate.ad  rcnpifccauam,  pccnitcotiam.coa- 
ucrfioncm  coocurtit.  Intcllcftus  oBicium 
fuum  facititumgenctali  xftimationc,  tum 
particulariadprob3tione&  improbatiooc. 
AfiFeduj  ,  «jua  hn^f.w^Sjvf ,  amando,odio 
habendo,dolcQdo,gaudcndo  :  qua  Jvf^s**-  'Eph.^.  ^ 
*<if,irafcendo,zclaado,indignaDdo,timeD-  s^*P- 
do,fpcraado.Seafus  tum  lotcrni  tam  ci- 11(»«i.«,tj. 
tctniaucifionc  fuiabobici^is  oon  dcccn-  19, 
tibus  4c  conuerfiooe  ad  conueoieutu.- 
Modus  Jcoiquc  lingux ,  manuum.pcdum 
dcaliotum  corporismcmbrorumab  illici- 
risflc  10  cxpc  Jicr  •  '      "t-iotiooc  3cad licita 
&cxpcaicntiaa[  .  .  -  >ac. 

IV.  OJieaum  Rcfipifcentix  eft  ma 
lum  iniuftitix  fco  pcccati ,  tam  voiucilc,  ' ' 
tum  qua  ab  ipfo  rcdpifccnte  patratum  clk. 
confidcintum  j  tftbooum iuftitix.  Hlud 
ordioe  ,  hoc  Hignitaicpnuseft,  Abillo 
iocipic  refipilccotia  .  ia  hoc  dcfioitflc 
quiefcit . 

Poccft  obicAom  eiiam  paulo  alitet 

coo- 


JACOB! 


onridcraii.NamqiiumaJDcuin  conucr- 
Zti  h  I. }.  niulJcmur>aquoaucifictainus,ctuDcus 
DeHt.  6.y.  obie^um  cooucirtonis  &  Rcfipifccotix 

cll.qua  pcccatimalorumquc  oror,&  lulh  • 

ttxtuftorumqucamatot»  &  icdpifccnti- 
T.j'h.4.  17 '  busboDusrjmmumqucbonum ,  couirain 
Jac.4.7.     pccf.r  ' ■    nM  ciaattljus  icucrus  vindcx 

&CC  Htticobicdocx  ailucf- 

2^;^  jj.^lbopponipotclkaliud  obicdum  pcifona- 
1 4  10.  '"^'  Diabolus  A  quo  pct  RcGpifccntijro  iM- 
j,^^^^  ccnioficicndalcft.  Cut  adtli  potcd  obic- 
^  dumiplirucceQratiatum,  Muadusicuius 

ijch.t.if.  piioccpsdicitur,tum<juaarflumcota  infc 

concinciSachanzaptaad  rcducendumidi- 
Rom  6.7.  Bici>^'lionorcs,voIuptarcs.-tumqua&:  ipfc 
Efh.^.ii-  pcifonzianar  Diabolo  fciuit  i  vttoquc 
0/.J-9-  modo homincsadfc  trahcns,,&  vnitosa- 
fttjq.  ?^*^  dctincns:  a^quo  cctam  auctcctc  nos 
Rom.6.io.  iubcmur.  Imo  vcro& ipfc homoobicoli 
C^ii.  (^c.  Dcioppofiii  viccmobtiacrcpotc{l,aquo 
toto  reiiquo  fcparaiioncm  ipfc  homo  faccrc  iubciui ,  vt 
gg^^  oon  fccundum  homincm  fcd  fccundum 

/er.ji.  10.  Dcumviuac. 

£xjech.i6.  V.  CauCi  Rcnpifccntix  efficicas  pii- 
i6.  maiuc^Dcus,  &  Chrillusqua  Mcdiator 
jtS.s  iS-  pcrSpiritumytriufque.  Caula  «fe?<(yii^i'»"i 
jfit.  7.  JI.  bonicaSjgratia  ft>.tt*Jpttrri»  Dci  crea- 
Rom.ii.ix-  Coris&  rc^icmpcoris  norin ,  amantis  (alu- 

tcm  ctcaiutz  lu»  &  diuitias  mifcricotdix 
£/*'fJ'J*  fuzdccl.uaic  dcJidcranti.iinfalutc  mifcrx 
j  Cfl,..!.  ji.  crcatura- lc.T  r  '1  -  wt-  ^  Hpcrmo- 
,  C<jr.  j.  n.  ^*""^*"*^"*'.  .,  &iut«:r- 

loh  j.i<!.  ccinoChrifti;  8c  per  modum  mouenrisad 
Ex.ech.l6.  mifcricotdiam  ,  tnifcra  conJitio  pcccato- 
verf.yiT  "^i^f^^q^ios Diaboluslaqucisiniquitatis  ca- 
feqq.  pttuostcocr ,  pcticurotum  mciicofuo  fc- 

Lhc  ij.j.     cuodum  conditioocm  Lcgis,  &  ncccITa- 

xiOifccundum  voluntatcm  DciEuaogclio 
Ef*-ii  6.  patcfa<flam,nifirclipifcact. 
7rr  J.I4-  C<>u(apiozima,minuscamcn  piin- 

P/ii9  7.  cipajis  ,  cft  homo  ipfc  conucifus  i  con- 
^inPro-  ucrtcusfcvi  &  cfficacitarcgratiz  Dcii 
phttispMf'   Spirirus  Chrilli.Caufaarenipwr^wi^iiad  re- 

fipikcudum  incitans  cft  ftatus  miferpec- 
Rom,6. 17.  catorum  noo  rcf  '  '  ■ntium.foclixquc  & 
Hom.iS.^.  bcatuscorumcji  ,unt  ,cogoiiU5,li- 

AH.x,\7'   uecxlcgc  velMolisTcInaturz  ,  fiue  ex 

Euaogctio  ,  iluc  ex  propria  czpcrico- 

(ia,(iuc  criam  cx  aliorum  cxcmpUs  qui 


ARMINII 

perimpaoiteociam  in  grauinimas  (^lagas 
intidciunt,  &  pcr  Rclipifceociam  molto- 
rutn  bonorum  partictpcs  faclt  fucrunt 
nf»>iy«^r^  incus  moucuscd  cum  pcccaii 
confciencia  &:  feofus  mifctigcex  timore  of- 
fcnli  numinis,  cum  dcl;  '>ctationis 
ab  viroquc:turafidcs&:  .^.jtioLe  V>r\ 
mi(cticordi«&  vcaix.  • 

VII.  Caufx  indtumentalcs  quibus 
Deusordinarie  vtiturad  noftii  coouct- 
iioncm&  nos  ad  RchpifccntiamfolJicita- 
murdc  adductmut:  funt  Lcx  dc  Euangc- 
lium  :  quorum  tamcninhoc  ocgotto  di- 
llioifla  fuoc  munia.  ita  vtEuaogchopo- -^^*"  >  ' 
tiotesincopatccs  compctanCi  Lcxqucci  Ai»rr.\  4 
iafci:uiat  ImprimiscnimipfumRcfipilcca-  iwci^- 
tiz  tnandatum  Euangelicumcih  ciqucad- 
dtca  vcniz  promidio  &  ztcrni  cxuiipct- 
cmptotia  comminatio>  ntfircfipifcat  ^o-  j^om.i.  ij. 
mo.adEuaogcIium  propricpej,tinct.  Lcx  f^io. 
vcro  rcfipilccotiz  occcrtitatcm  cyxiacit, jt.om^j .j . 
.homincm  dc  pcccato  &ifa  oftcoll  aumi- 
ois  conuioccndo  ,  ex  qua  coauiclioae  do- 
lorquidam  nafcitur  &pocnzmctus  ,  qui 
fcruihsinitiofut  .cxfoload  Lcgcm  icfpc- 
clu,  progrciFu  fit  filiaits  cx  imuituEuan-  ^^-M' 
gclii.Ex  illis  porro  pcr  loco  motiuz  rc(fIio-  7-^7\ 
.ncm  abiliocDiia  quzdam  cxtctnaabope- 
rtbusmali$.&  patratiocxtcrnz  c ui u fd ara Z'??* 
iullitiz  ctiam  non  hypoctitica  cxiAit  At 
quum  Lcx  vltra  niottis  Sc  litctz  admini- 
Itiacione^  non  prqccdaci  Euao^clii  lut- 
fus  hic  opcra  ncccirariacflquod  Spintum 
admioiltrat,  cuius  lUuminacioac  infpiia- 
ciooc&  cortoborattonc  gratiofa  &  cHica- 
cijiplarefipifccotia  pariibus  fuisdleotia-  ^f^^^-^^.iS. 
Iibas,&  iatcgtaiibusabfoIuirur&  }>ficitur.  ^'"  ^^-^i- 
Imovcio&  ipfadcjpeccatocouidioad  Eu 
angclium  ali^uo  inodo  pcrciQccquatcous 
tplum  peccacum  aducifus  pizccpiil  tum 
dcfidctum  dc  rcfipifccotia  patratum  cft.  '■^*''-  " 

V  1 1 1.  Suni.& caufzad Rcfipifccotiam  '"■•Ji.»»; 
adiuuantesaliz.partimabipfoDco  adbt-  ^i*^^"  & 
bcrifolitx  >  parcim irefipifccnitbus vfur-  *^if'' 
patz.  Dcus  enimioccfdumcruccm  &  af- 
fii^ioocs  immtrcir, qtubutvcluc  iljmulis 
ad  Renpifc£tiaexeitat.&  iDUitat,aItquaodo 
concrariis  beaediiniooibus  vilitat.vt  bont« 
tacc  &  Icoitacciauitacos  ad  poBaticntiam 

adiJu- 


r 

Rom. 


l.Rrjf.li. 

17- 


JR0I0.J.X4. 
Af4r.3.y. 


DISPVTATIO  PVBLICA 

adJucAf.  Qujs  ipfi  vfurpant  refipirccares, 
fuDC  vigiltx,  iciuaij  ialix(}uecorporisca- 
lligatioocs,  imo  &  preces  ( quarum  ardori 
cxcuaovio  ctiam  rcliqux  ab  liumiaibus 
vfuipatx  fcraiuac  ]  adrcltpifccacum  im 
pctiaoiijm  6c  prxfbniJjKn  cfticaciHimx. 
Fo:  hafccadiuuaotcs  &aaccccdc- 

tcsii.;.  .  .KDcalcshxccncrclatio  ,  vt  hx 
il!is fcf uunt  quaccuusad  Lcgis  &  Euangc- 
lii (cri am  &  alHduam  mcditacionem  cxluf- 
cicanc.&tc^um  vtriufc{ucii)ccllc£himma> 
gts  magifquc  agratij  Dct  impcctauc. 

IX.  Foima  Kcfipifccacix  cft  ipfi  rcdli- 
cudo  aucifioots  2  malo  &  coaiiciCouis  ad 
Dcuin&  iudiciam  ,  confoimaca  adaoiiiia 
^^xfccipci  di(jiai,&  informaca  a  cctta  tidc 
&  fpc  mifeucordix  diuiox  ,  &  a  fyocera 
ipfius  auccnonis  &  coouci^oois  loccncio- 
nc  Q^j  tc<5luudiuc  cuiT)  paoiccocia  Sau- 
lis, Acbabi,Iudx>  dclhcuca fucric , hoc no- 
mincccafcriooameretur.  Quum  auccm 
rc^icudiois  idius  fibi  mcos  rcfipifccocis 
cofcia  c(l,  uocdoeccnc  vcaoxic  &follici' 
ce  cxamiacc,aa  iacca(iuc,vel  cxccanuc.  vcl 
apprcciaciuc  caaca  fic,  quancam  luditix  n- 
got  poduljccpo(fcc. 

'  X.  Fiuflus  Refipifccatixqui  &  fioium 
racioncm  habcrc  po^Tunt.func  pcccatotum 
rcmilTio  cx  parceDci  ,  fccuodum  focdcris 
graciod  condicioncin  in  Chiiflo  propcct 
obcdicociam  c  ufdcm  &  pci  (idcm  io  il- 
lum:  Etcxpaitcnoft  '  -  -ijquxrc- 
(ipifccntiaai  dcvv.-BC;  .iiuChri- 
ftocrcauic  vt  fid..!cf  &  ua,  ilvcnr^k  iniis 
ambulcnt.  Fmisvln  •  '  '"^ciRc- 
dcmptoiis  ii:lli(inii  .     .  iialc- 


xvrr. 


flitiam,iodi(rolubilincxuiafer  fc  coniuo^ 
Ax,fcd  illavcprxparaciuaadhaoc,  hxc  vC 
petfctflio  ilhus.  1'oucificii  aut£  tres  pocni- 
tcntix  (qua  vocc  prx  cxtctis  iu  hoc  ocgo- 
cio  dclcdati  vidcnturJfjciuocparKS.  Ccli> 
crictoncmcordiSiCoofenioncmoris  &  fa- 
cisftdioocmopciisidcquibus  duo  brcui- 
cer  dicimus.  rriinum,(i  vc  patccs  pccoicca- 
cix  apud  Dcum  nccc(rar)X  accipiuntur. 
Conciicioncmnullam  cacamc^fc  po(l'cvcl 
inccnduc  vclapprcciaciucqux  vcl  vllamc- 
ncoiiaficTclimp  ciaconarcmiirionis  pcc- 
cacorum  :  Confcniouera  oris,  ocquidctn 
qux  Dco(ic  (  modocordisadfic )  nccclfa- 
liant  cflc  ad  accipicodam  rcmidion^ ,  mul- 
tomious  qux  homioi  vlli  fitctiam  Saccr- 
doti:  Satisfadioncqua  vclpropeccato  vcl  _ 
pro  pana,cciam  miuirais  ,  Dciiufticix (a- „  '  '^ 
cistiacnullacllc 


it. 


Heb.lQ.  u-. 


raChriflo  DomioonodrOf  icfulcjos  cum 
cx  £-  cfficaci  adioncDci rcfipifccn- 

tian.  ,  &  oosadfcccnuciccncis,  cum 
exipfa  adioocicfipifcLncium ,  qjjapcc- 
catisfcaucrtcoccs  &  ad  Dcumconuciccn- 
ccs  ,  ambulanc  in  nouitace  vic.r  omnibus 
dicbus  vicx  fux  :  &  refulcans  fc>cunJum 
ip(i(rimam  re(ipifccntix  ioccntioocin. 

XI.  Parics  rc(ipifccatix  vt  ex  aoccce- 
dfcibusabuudcltqucc,iuxtatcrmiDoscius 
duos.tun^  a quo iocipic ,  tura in qucra ten'- 
dic&  dcliait,  duxfunt.Auerfio  a  Diabolo 
&peccaco  >  &Coauct(ioadDcum&  ia- 


c,  prxtcr  obcdicutiampaf-^ 
fionisDomininodrilcfu  Chri(ti.  Ircrum,  ^'^' 
Siaccipiantur  vtpartcsiftius  Panitcntix,*'^'"^  '"^^' 
quamquifcandalo  Ecclc(iam  Ixfic.coram 
£cclc(iaobic,  vtilli(ati$faciat  ciufq;  xdi- 
(icatiooi fcruiac, cuoc ianc  voccs  iilx com- 
modum  fcofum  habcrc  poll-jnt  &  diflti- 
butioillaEccIcfix  vtilisclVc. 

XII.  Contratium  Rcfipifccncixcft  Im« 
pccniccncia&  pcicinaxin  pcccacisperfcuc- 
iantia:cuius  duo  func  gradus  ,  vous  pocoi- 
teocix  dilacio  .  alcer  nnalis  impacaiccneia 
adraoiccravIquc.Hxc  ccrcamhabct  xtct- 
ni  cxitii  cx("pcdationcm  ,  ctiamfccundum 
roifericordiflimam  Dci  in  Chrifto  &Euan> 
gcliopatcfaiftam  voluntatcm  ;  nequisfibi 
pcrfuadeat  tandcm  ipfos  Di.ibolos ,  &  ho- 
minesvita  in  impicutc  dcfunflos  mifcri- 
cordiam  Dci  cxpcrruros.  Illa  miruin  mo- 
dum  c(l  pcriculofa,idqactnplici  dc  caufa. 
Pnmo,  quiaioDeipotcftatc  &  manu  cft, 
Ycl  vniushorxdiiaiioncm  (inalcmimpa:- 
oitentiam  ficetc  >  quum  pcncs  illum  do- 
minium  fit  vitx  &  mortis  noftrx.  1.  quia 
pcccaudiconfuecudinepcr  quocidianacz- 
crcicia  incrodudia  homo  fit  liien^-nt  8c 
coi]fcicociaxtx«wf^5<«irju(M.  j.  quiapoica 
gracixiufto  Dci  ludicio  propccr  malicio- 
iam  io  pcccacis  concinuacioncm  ocdulx, 
000  paccc  exicus  Spiricui,  accc(l*ariorcfi- 
pifccQcixauibon.  VadercfoQct  (cmpcria 
G  g  auri- 


234  lACOBI 
jjgy,yj.i.  auribusnoflrisifbTOT  i  Hodie  fi  roccm  ' 
Tfnl.^^.^.  eiusaudicritisncobduratecorda veflra  Ec 
FM.t.U-1}  i'J"d  Apoftoli.OpcraminiCiluCefnvcftram 
iohmore&  crcmorcquia  Dcuscf:  <]m  i.f 
fictc  in  vobis  vcllc  &  pcrficcrc  pro  bcncpla- 
cico.    Qupd  vdnam  nobis  bcnignc  lar- 
giacur  Dcus  Parer  mircracionum  io  Filio 
dilcdlionisfuxpcrSpiricum  Hin^u  vcriuf- 
qucicui  Ht  laus  &  gloria  ia  fccula  Amca. 

COROLLARI  A. 

Kcn  reBt  dicitHr  Upf%i  pofl  Baftifmufn 
Tcenitentiam  ejfe  feeuntUm  fofl  naMfragiMm 
tsbuUm. 

PerperMmfacere  qut  exemplo  Dei  peccAta 
non  nifip(znitentireTmttentt4,dttrt8»ni con- 
donarefratri,  nifi  culpam  faffm  deprtca- 
tstifurrit. 


THESIS  XVIII. 

Ecclcfiaciufquc  capitc. 
Kfjp.  Gerh.  Helmichiade. 

j^ttw  vtilifimum  ftt  reclam  de  Ecdejid 
Dei  eiufqtteCdfite fidem  teaeretO-md- 
gna Jit  inter  Orthodoxos  &  Pontsficios 
eadere  controuerfi.it  non  abs  refacluri 
videmur  ,fi  paucit  theftbmdeEcdefia 
C  em  CMpitepertra^einut. 

1-       CclefiaDnmen  cftGiarcum  originc, 
J3vrurparamVeccii$TcllamcDtiGrx- 
cavcfhonc  proHcbraro^^np  &  propnc  l\- 

tnificac  catum  cuocacorumicx  ipk>  vocis 
tymo  5:  ex  vfu  frcqucntilTimo  facrarum 
Iitrrraruiu  ,  cirra  Wiftin<Sioncm  paucitatis 
aut  mulutudiois  ad  coetura  illum  pcrtincn  - 
^jfl  lo.xS.''"'"  ^"oc  cQimomncm  cuocatotumv- 
It/j  i.ix.  figoificat,  nuDciollgncm  mul 

^3  1.^.41,^^^^^^^^  *        paucos  &  vnicafamiha 
#7.  comprchcnfosiidqueproptcrvnamcircn-' 
Hom.\6.y   ''^lc^rationcmomniumjqu^quum arque 
compctar  paucorum,multorui  &  omnium 
cooucQCiii^ctiam  ex  xquo  oomcoEulcfix 


Btut  x.).t 

iMd  tO.l. 


ARMINII 

participaoc ,  hocfolam  difcriraiae,"  qt]«<l 
coctusconftansexpluribus  maior  Ecdcfa 
dicacur.at  000  roagis  Rcclcfia,  iuxfa  Logi- 
cotum  axioma  ,  Subftantia  non  magis  ic 
miousrccipir. 

II.  Secundamhaocgeoeraliffimam  no- 
tionemdcfinitutEccIcfia  Dei,carusa  Deo 
euocatorum  ex  nacura  ipforum  iafupcrna- 
curalcm  digoitaccm  adopcionis  FJiorum 
Dei  adgloriam  ipfius,&  vocationiDcire- 
fpoDdcQcium.  Adlus  cnim  vocationis ,  vt  a 
Dco  vocaotc  profcdus  &  a  vocatis  coo- 
ucnicoter  reccptus,confummat  Ecclcfiam 
ipfius.Sub  hac  dcfinitionc  comprchendno-  »-^'*'»-  f  i' 
turctiaraAngcli  quiclefti  dicGturinScri-  -P/«8.i8. 
ptura,  fiue  confulcrcntur  vt  catus  abho-  &< 
minibusfcparatus,  fiuevtad  vnam  Ecclc-  ^p«e.^.\%. 
fiam  cumhomiDibuspertioeotes.  Sccun- •^*^* 
dum  quam  notioncm  Ecclcfia  omnium 
roaximcCathohcadicitur.  Atomiffis  An- 
^clisdcquotum  vocationc  parcc  loquituc 
5ctiptura  ,  dc  Ecclcfia  quacxhominibui 
conilat  vidcbimus:  illt  duplici  rcfpcdVu  hic 
oobis  coofidcraodi ,  fccuodu  ftatum  piira  - 
xuum  in  quo  ccoditi  fuot  ad  imagiocm 
Dei,& ratioQc lapfusab illo  ftatuio corru- 
ptioncm  &  mifcriam. 

IH  HominibusiQprimoftatu  coafide-  Gen.i.xj. 
ratis,quianon  taotumcrcati  craot  vthoc  Lxf.j.jS. 
cflcot  quodcraDt  ,  fcd  vt  porroioftatum 
feliciorcm  cuchcreotur  ,  coDUcoientcm 
imagioiDci  qua  iofignitiratrcm  luum  vt 
Filh  rcfcrcbanr , conuenit cuocatio  quaex 
nacara  &  naturali  feiicitace  vocati  (unc 
adparcicipandum  frudum  adoptioois  di- 
uinx,pcr  obfcruationcmLcgis  ipfis  pofitx, 
&proroiflionc  vitx  beatx  pcr  Sacramcn-  ^;^^  t.j.i» 
tumarboris  vitxobfignata  moitifqucco- 
mioacione  (ancitx.  Vade  illi  ficclcfia  Dci 
tucrunt .  aonfanguinc  Chrifti  redempta. 
nequc  Spiriiui  rcgcncrationc  ,  vcl  noua 
crcatioDC  reformau  ,  fcd  crcatione  Dei 
ptimxuainfticuta  &  vocatioucfc^undum 
tocdus  Lcgaleinfbrmaca. 

IV.  HxcEcclcfiaantcIapfumaftucoo-  r/ai?  7' 
ftiiic  cx  primis  parencibus  Adamo  &  £ua  ^   *  '^' 
caorum,poceacia  veio  coraplexa  cft  totum  l^'"*'^'  ' 
bumaoumgcnus  qnodillorum  lumbisio- 
clufumaaturaij  propagatiooe  cx  illis  pro- 

ditu- 


Gtfi.i}' 


Met.i.tf. 


Ctn.}.ts. 
Hom.i.x, 
CaL  4.ilx' 


Jx.Ij. 


G«/4. 

^Jf.t.ti. 


DISPVTATIO  PV 

^icurum ecat  >  idquc  ordiaacione  Dci  con- 
(iinu  k  perpccua^fccuDdumquam  fcrde- 
rccumparcDtibusioito  omncsillorumiB- 
cludit  poflcros  ,  nquidemparcDtcsiniilo 
pctflitcriot.  Echoc  rcfpcdlu  Ecclciiaantc 
laplum  Catholicx  oomen  fortiri  potc(l> 
vcrum  cumfacdciiilliipromiflio  rcnuflio- 
nis  pcccatorum  adncxanon  rucrit.hauc  v- 
bi  Legcm tran(grcfli  lunt.qua:  tn  obcdicn- 
tiz  cxperimcotum  pofita  crat,a  focdcre  cx  ■ 
cidcruDt)&  dcncruntcnc  Ecclciia  Dci.ex- 
putfi  ab arbore  vitx*  &  Paradifo ,  Symbolis 
Yitxztcrox  &  domiciliiillius  lUdiqi  fuot 
filiiirz  natura. 

V.  Qirarc  (i  deouo  Bcclena  ex  homiuib. 
colltgcndaruiceuocandailla  fuit  cx  flatu 
,illopeccati  oc  mifcriz  «  at  tuit  colli^coda 
ex  dccrcto  gratiofx  mifcricordixDei.qua- 
rc  &:  cuocationis  modum  adhibuit  Aatui 
ifticonucnieotcm.noui  ncmpe&:  gratiofii 
proutiUavox  in  Buaugciicis  fcriptts  vfur- 
patur,facdcris  inflitutioncm;  quod  faugui- 
nc  Mcdiacoris  Chrilli  Filii  Dci  vnigcniti 
(aDcitam  lemiirioDcin  pcccacorum  exhi- 
bct  &  Spiriiumgratia;  pcr  6dcm  io  illum. 
Ad  cuius  patucipationcm  vocati  fuot  di- 
ucriimode  fccuadum  cemporis  Oecooo- 
miam  (apieotiflimca  Deo  diflributa ,  prius 
pct  iTTuy^tMtt»  fcu  promiflioncm  fcminis 
bcDcdidli,  quum  harrcsdcHiDanoDC  coo- 
ftitucus  in£ioscflcc ,  quare  etiam  adccm- 
pus  fub  Lcgis  Occonomicxrcpecitx  l*ac- 
dagogiadccincndus  crac  >  lodc  quum  fc- 
cuadum  ccmpus  aDcoPacrcprxflitucum 
hzres  adukus  cfret.pcr  pleoam  illam  inEu 
angclio  maotfcflaiiooem. 

VL  Hxc  vero  Occonomica  difliodio 
&  diuerfitas  modi  cuocationis  duplicem 
& fubflaotia  diucrfam  Ecdcfiam  noo  facic. 
Vouscoimidctnquc  homo  lofaosefl&a- 
dultus,aoD  oifi  ztati$,&  qui  fccuodum  z- 
otcm  cfl  ptofc^us  ratioocm  diflind^us. 
Dicicur  autcm  tota  Ecdcfia  aotc  Sc  pofl 
Chnflum  vous  hzrcs  ,  vous  ctiaro  uouus 
homo  dicitut  tota  Ecdcfla  cx  ludxis  Sc 
Ccotibus  collcSa  ,  &  ludxis  dod  tao- 
tum  qui  potl  Chrifti  aducotum  fucrur, 
fi:dctiam  quiantc>  quum  Gcotcs  etaot  li- 
Bc  Chiiflo  alicaia  Rcpablicalli^dis  8c  cx- 


BLICA    XVIII.  2U 

tranciapa«Slis  promiflioois.  Vnactiamcfl  ^j^/ 
ciuitas  Dcico:icflisHictufalcm,mater  o-  ^_  ,\' 
mnium  quibcncdicuoturcumfideli  Abra- 
ham  ,  &  fccundumlfaac  promifHonis  filu  _  , 
funt.  VaadomusDcifuodataiolapidcan-  ^f"'^  **** 
gulatiChrillo.quipoficus  dl  fuDdationc 
tundatifllmaoou  modopcr  .\poftolorum,  'f* 
fcd  Si  per  Prophctarum  pra;dtcacioacra,  ^*^** 
ad  quam  ctiam  Abraham  ,  Ifaac  &  lacob 
pctiincot.quio  8c  ipfc  Mofcsfccundu  pro- 
miflioots  dignattoog  filius,quamqu.ifcc- 
uusiodomo  tationcOcconomicx  Lcgis-  mh.i.i. 
lationis  to  manuilliusadmioiflratz. 

VII.  Hic  coctus  vnios  hxrcdis  8c  ooui 
hominis  voius  ciuitatis  &  domusDci  no-  , 
mioibus,coquodi(ftum  cflmodo  iofigni-^', 
tus,amplifllmaftgDificatiouclatiflimoam- 
bitu  Ecclefia Cacholica dicitut  ex homiDi- 
buscollcwia  ,  cootincns  omnium  tcmpo- 
rum  apromifTioDe  feminis  multccis.ad  fi- 
ocm  muodi  omniumque  locorum  homi- 
ncs  adgratix  Dci parcicipationcm  Sc  cul- 
tum  iilius  glorix  cuocacos  .  &.  vocatioai 
obfccutos  :  Sc  ia  duo  mctnbra  iotcgraiia 
tott  homogcnca  &  limilaria  fingula  diflri- 
buiturMoEccicfiamncmpcquxanccChti-  ij, 
ilumfuit& ioillamquzpoft ,  dcquatum^^^  ,|  * 
conucnicntia  &  diftindiohc  quta  proli- 

xioris  cflet  opcrz,hic  non  agcmus:  imo  o- 
mittcotcs  pcculiarcm  illius  «titc  Chriflum 
confidcratioDcm ,  de  ChriAiaoa  fic  fpccia- 
tim  dicla  porro  vidcbimus  ,  non  tamcn 
cumcxprcirailliuscxdunonc. 

VIII.  Ecdcftam  iuqite  Chrillianam  j^/^,,, 
nobisdcfinirehccaccactum  fidalium,qui  ,^ 
vocationc  Dci  falutaricflatu  corruptionis 
indigoitatctn  Filioruni  Dci  pet  Euangc-       ^  j* 
hum  vocati,&  Chriflo  taoquam  viuamc-  ,  ^ 
bra  capiti  pcr  vcram  fidcra  iofiti  funt  ad  ,      r  lo, 
Uudcm  gloriofxgratix  Dci.  Qux  dcfini- ^j^^  S  t.^. 
tio  vtgcncralis,  omoi  cziuifidclium  flue  g^fff^^^ 
cxiguus  ficfiuemagous  compctic  >  cciam  Eph.t.ij.^ 
Catnolicx  coattocnti  voiuctfitatcm  fidc- 

Itum  a  ChriAi  io  rcgnum  fuum  aducntu, 
vfque  adcoofummatiooc  feculi,quamCa- 
thohcaro  ptopric  dcfctibimus,fi  hxc  pauca 
vcrbaadiccctimus ,  fidclium  vaiucrforu ez 
omoi  lingua,tribu,  populo,  oatiooc  &  vo« 
cauoflceuocacoiumj&c.VodcapparctEc- 
G  g    1  cle- 


l.Pif/.i.U. 
i./Vm.ij. 


I  Cor.j.io. 
Ro.  if.v.ii 

£/^.1.10. 


MMf.*f.\^. 


ler  i.ii. 
Go/.  1.1  j. 
AAii.iy. 


if>  II. 

O-ti.  x».z8. 
k^m.  8.18. 
19.  c. 


lACOBI 

dcfiamCathoIicam  oulUrcad  rubflantiam 
Ecclc(i.r  periincntc  diffcrrc  a  particubti- 
bus.fcd  fola  tanrum  amplitudinc:  quod  di- 
ligcntct  aducrfus  Pontificioscftnoiadum. 

IX.  Caula  Eccicfixcrticicns  ,  tampro- 
creaos  pcrrcgcoerationcm  ,  tumcoofcr- 
u.ins  pcr  quotidiaoam  educatioocmidcni- 
quc&coofummanspcriliius  ad  fc  immi- 
diatam  adunacioncm ,  cll  Deus  8c  Patcr  io 
FiliofuodilciSo  Icfu  Chrillo  pcrSpiritum 
Chrifli  Rcdcmptoris  &.  Capitis  Ecclchx. 
lodrumctum  pooimos  Euangclium  quod 
efl fcmeo  iocorruptibilc  cz quo  rcnaicirur 
EccIcna:vQdc&  iIIi,quosaiimiDi(b:o5  fta- 
tuir  Huangclii  Dcusicaufxinflrumcoraitx 
&  coopcrarii  Dciappcllaorur,quorum  alii 
fuot  fundarorcstalii  fupcrxdificatorcs.  £t 
fundatorcs  quidcm  mulrarum  Ecclcfiarum 
particulaiitcrpcrprxdicationcm  Tiua  vo- 
cc  fjdlam,omnium  vcroEccIcfiarum  &to- 
tius  Catholicz  pcr  fcriptioocm  oobis  con- 
figoatamrquooomiDCtoia  EccIciiaChridi 
ApoilolicadicitUT. 

X.  A^Hioncm  huias  caufz  EccIcCam 
proctcaotis  &  confctuaotis  ,eaocatioocm 
appcllauimus.-qua;  vcx  primo  iocludit  tcr- 
miQumaquo&  adqucm  ,  iodc  mcdium 
pcrquod  ab  vno ad atterum  teoditur.  Tcr- 
minusa  quo.cflflatus  pcccati  &  mifcria;, 
inquo  fl.itt]  BvCC.ntorfincLcgccxiflcnsac- 
quicfcK,  iSc  bianditurnbi ,  qucmpcccator 
(ub  Lcge  cxtflcns  per  przuiam  vocaiiooe 
a  SpirituLcgaii  S:Scruitutisadminifli:ram 
aucifjtiii  libciationcmcx  illo  dcfidct  .ns. 
Tcrminusad  qucm  cfl  dignitas  adopticn'S 
Fiiiorum  Dciqui  ctiam  rcfpc^u  dcfidcrii 
cuocatorum  ,nnis  illorum  comodcappcl- 
iaripotcft.  Mcdium  pcrqnodtcnditur  ab 
TDorctminoinalium  fidcscflioChrillum, 
pcr  quam,dignitatcm  illam  adipifcimuriSc 
ex  rcgno  tcoebraium  in  rfgoum  luc;s  & 
PiliiDci  transfcrimurjcxdccrcto  pridclb 
natioois  diuinx. 

XL  Hincfacileapparcc  quam  huiusc- 
uocitiODis  matcriam  uatuamus ,  circa  qua 
illavcifjtur ,  Sc  iii  quaopcraiioocm  fuam 
cxerccat.  Rcmora  fuur  peccatores ,  illis  c- 
nim  folis  nccctlariuscft  vix  illiu&ingrcf- 
fus.  Propinquior  fuot  pcccatorcs  pcccata 


ARMINII 

tua  ex  Lege  agoofceofcs .  flatumque  fuum 
dcploraotcs  Sc  redcmptionem  expedan- 
t:s.i'foxima  funt  fidclcs  ,  qui  foli  Tocantur 
iii  conimuoioocm  UfuChrifli  &  paitici- 
phtioocm  hxreditatis,quamillc  fuis,  tao- 
giiiocfucacquinnit  ,  &cuiasdifpcn(jcor 
conilitutus  efl  iis  qui  ipfi  obtempcranc. 
Vocatiocnim  vtvtatftu  pcrfc(flacfl,quum  ^^  i-^i- 
k  Vocaotc  efl  profcda^cfFctflus  tameo  rcb  - 
tiubsrcquiritur  ad  hoc  vc  vocati  oomioe 
EcclcltxccnfcripofHnt.  Q  -arcab  Ecclcfia 
czcludimus,  lofidclcs ,  Apoflatas ,  Hypo- 
critas,  Hxicricos  quiChriilumcapuiooo  Efh.i.t. 
tcocor.  Non  BaptizacoscxtcrnoBaptifmo 
aqux,  Bxcommunicatos  fcoicotia  Eccic- 
(ix,&  Schifmaticosdiflmgumias&  fccuD- 
dum  variam  dtfliodioucm  vci  ad  Ecdc- 
fiam  pcrciocrcvcl  noo  pcrtiocre  afBriDa- 
mus. 

XII.  Formam  Ecclcfiac  quia  illa  efl  de 
geoere  relacoram.  necgfTariam  in  rciatiooe 
conflituimus,&  quidcm  in  relatiooc  dif- 
quipa:jntix.  vtiubcnt  nomina  rclataqui- 
busappcliatar. DiciturcnimCorpus,  Sp6-  C//>.i.i. 
fa,  CiuiraStDomus,  rclatc  ad  Caput  Spoii-  loAn.\,t$. 
fum  ,  Rcgcm  &  Hcrumfcurarrcmhiiiii- //f^.i.io. 
lias.  Rclatio  autemiotcr  ifla  rclata  in  cri- 11. 

bus  pofiu  cfl  fiuc  momcntis fiue gradibvs.  i.Tim.  |. iji 
\.  Vniooc.  1.  Ordinaciooe.  j.Commujii- f/^.  1 1». 
catioDc.FoimaitaqucEccIcllx  in  voiooc  CV/.i.iS.ij- 
cfl  cum  Capitc  Spoofo  &  Rcgefuo  ,  qux  CaLi.io- 
fitper  Spiritum  illius&  Ecclclixfidcm.  lu  Rotn.i.^-H^ 
fuboidiQatioDciliius  fub  CapitcSpoofo&  xj*. 
Rcgc  fuo  quam  rcquirit  pcrfc<flio  &  v ittus 
Capitis  &  Qcccflitas  vtilitafquc  Ecclcfix. 
lo  iufiuentiavitx  fcnfus&  motusaCapite 
bcQcuoleproccdcQtc  &  ab  Ecclcfiapcrcc- 
ptaicclicitcr. 

XIII.  Finis  Ecclcfix  fummus  cfl  illius 
gloiia,caiosgratiofa  cuocaciooe  Ecclcfia  ^tfw.ii.j^- 
cflquodcft.  fitglotia  quidcm  quam  illc 

pciircit  ia  aftiouibus  (uis  gratiolis  eiga  •^f^-J***' ^ 
Ecclcfiam  ,illam  crcaodo  >  confcruaodo»  rio- 
promoacodo  ,  dcoiquc  coofummaodo. 
Cuimcritu  fubordioatur  gloiia  quam  illi 
tnbncrc  lubctur  *  tnbuctquc  ficclcfia  vr 
complcmeorumillius  per  omocslccalorii 
xtatcsfalasEccIcfia-quum  fitdunum  Ca- 
picis&  Rcgis,  iI!iUkficLlcfi.cliQiscifc  noa 

potcfU 


DISPVTATIO  PVBLICA  XVIII. 


Tfh.6.U  II 


Jipoc.  y  IX. 


i. C«r.  4.1 

*».I0^.TO. 


Id4i.l0.l6. 

Th.1.16. 
i.Tim.i.f. 


ItMn.  ij.  1$. 


petcA ,  quamquam  fiaisiit  Ecclcfixquem 
illa  mtcndit  fiaefua  »  &  quaoi  aflcqui  vc 
kcata  (ic  coNim  Dco  ailoituui. 

X I V.  lam  vcco  fccuodum  a^us  Dci 
crga  Ecclcftam  t^uaccaus  vclomncsvcla- 
Ji(juospctcipit,diftiDguituripCi.Quar  pci- 
ccpic  crcationis  &  cunfcruationis  acVur.^ 
caDium,  in  via  ciredicitut&  militansaii- 
pcllatur.vtpotc  cuiadhuc  fit  cum  peccato» 
carncmuDdo  &  Sathanaconfligcndum. 
Qox  infupct  coafummaiionis  patciccps 
fada  cd,  in  pacria  circdicitur  &  trium- 
phaas  DUDCupatuc ,  qux  dcuiiflis  hoUibus 
quicfcical.iboribusfuis  <]ua:cum  Chriflo 
rrgaac in  cccHs.  Huic  parci  niihcaaci  in  ccr- 
ris  >  ctiam  ticulus  Catholtcx  attribuicur, 
auaccous  omncs  parcicularcs  mihtaotcs 
uio  ambitu  complcclitur.  In  purgacorio 
neque  Ecclcliam  vllam  ncquc  quicquam 
Ecclcfia:  ftatuimus.  Efi  cnim  illud  vcta 

intcromnescclcbratiirima. 

XV.  Hmcquum  cuocatio  Ecclcdxiiac 
incusper  Spintum,  forispcr  verbamprx- 
dicatum.  &  vocati  intusrcfpondcantfidc, 
foris  piofcllionc  Hdci ,  prout  qut  vocantur 
iotcrounri  &  cxtccaum  homincmbabcnr. 
hioc  Ecclcfia  ratiooe  cocundcm  vocato- 
cam  dtflinguitur  io  vinbilcm  Sc  iouifibi- 
Icm ab  adiuo£lo  cxceroc &  accidcacc.  lo- 
uiHbilcm  qua  crcdic  corde  ad  iufticiam.vi- 
fibilcm  qua  confitcturorc  ad  falutcm.  Et 
hxc  vifibihcas  &  inuiiibilitas,  oonmagts 
auc  mious » coci  Eccleiix  Cachohcxqaam 
iingulis  particulanbus  Eccleiiisconucnic : 
quod  cnim  Cathol.ca  louifibilis  dicituc> 
qiiiain  vnum  lorum  aonpotcdconueairc 
8t  fic  cxponi  vifui,id  borium  non  pcttiuec. 
Ac  vcroquia  plurcs  vocati  quar»  clcAi.  & 
multt  vocati  Dcum  orc  proiiccncurfcfci- 
rr.fjiflis  vcro  ocgaac.de  quoium  camcn 
cardc  folus  Deus  ludicac ,  qui  folus  nouic 
^ui  fuoc  fui.  hioccalcspropccrpromiilio- 
nem  ad  Ecclciiam  viiibiJcm  pcrcioctciu- 
dicancur,  qoamquam  .Tquiuocc,quum  ad 
iouifibilcm  non  pcrtiocaar  >  &irrccinain 
commuoioncm  cum  Capixc>  qux-  forraa 
«fl  Ecdciix.  000  habeaoc. 

XVI.  Dcinde  ,  quum  F  -  r  hoc 
mooio ,  qui  cotus  10  ni.iK 


Iigatur,&  ixpt)  pctadmioiflros,qui  prxter  ji^f^//  j 
vcrbum  Dci  etiam  ali<ud  verbumanoua-  ^^Cer  ii.  f. 
ciaDt.quumqucilla conftcccxhominibus  q^i  ^  j 
dcccpciooi  &  lapfui  cxpolicis  >  quiocciam 
cx  dccepcis  &  lapfiSihiocficcIciiadiAia- 
guituc  rcfpcftu  dodriox  fidei  io  Ortho-  • 
doxam  &  hxrcticam  ;  rcfpc(f^ucultus  di- 
uioi.in  idololatticam,&Dcuni  Chiillum- 
queciusic^ccolcotcm;  rcfpc<flu  niotum 
iccunda  Lcgis  tabula  prxfcriptorum,  in 
purtorem  vclimpurtorcm  j  vbi  cttam  gia- 
dus  fuht  aoimaduertendi ,  fccuodum  quos 
voamagiscilhxrctica  ,  idololatrica>im- 
puraquam  altcra  :  dequibus  omoibusrc- 
clum  iccundum  iicripturas  ludicium  cd 
fereodum.  Hic  quoquc  Catholicx  vox 
vfurpatur  dc  iis  Ecclcfiis,  quxacchxrcit 
cxinali  laborant  ,  nequc  Idololatiicx 
funt. 

XVII.  Quarc  inuerfaSc  prxuoftcracil 
quxilio ,  qua  quxritur ,  ao  Cathohca  Ec- 
clciia  crrarc  poifit.-  quum  potiusquxrcn- 
dumiit,ao cxifusquicrratiitEcclciia.  Vt 
cnimfidcscftpriorEccIciia.  &  Ecclciiail- 
lud  oomch  ob{inct,quia  Hdclis,  iiccoctui 
alicui  oomco  Ecdciix  adimitut  catcous 
quatenas  abcriac  afides  ficamenquisvr- 
gcacillam  quxftioocm  ,  dicimusillanihil 
aliudrogati.quam  ao  fucurum  fir  vc  vno 
aliquo  ccmpore  oullus  fictoto«cbetena-      _  . 
rum  caitushomioumret  *      •  hnltum  &:  ^ 
Dcum  cttdcDCium:  cui .  -ipoodctut 

pcr  ocgationem  co  quod  Ecclciia  io  terris 
nunquam  fit  totalitcr  dcfcitura  ,  fed  ad  fi-  j^^^^ 
ncm  vfquc  mundi  fioc  ccmpotis  pjaj,  hq  ^ 

ptioDC  colligcnda  ,  quamquam  nou  fcm- 
pcr ex  itidcm  locis &  populis.  Sccus  Chti- 
Ihtsint  numaliquod  noo  habcbir, 

&  non  .  itur  in  mcdio loimicoiu, 
vfquc  dum  pou.inturilUfcabcIlumpcdum 
ipiius- 

£t  huc  viquc de  Ecclefia ipfa;  dc  Capitc 
paucis  vidramus, 

XV III.  Capitis  Ecclcnxconditioncs 
funt.v:  'cfixvitarnacCiIu- 

tcm  nct.          ,    .     .irimc  in  fe  ctMiti- 

ncac,v:dcb:tam  habcacad  EcclciiamSym- 
mcc!iam,&  ccnucnicncer  ipfi  vnitum  8c  Col.x.i^. 
cumillaotdinatum  fic.  vcdcoiqac  vitcucc  Ioa».i.\6. 

Gg   3  fua 


lifhtf.  1.11. 
ir.ix. 


M»t.  18.19. 
.Acfa.x.ii. 
Ef>hef.4.  u. 

T.P«fr.4.f. 

MMr.i6.xo. 


Efhef.4. 17. 
<^ii. 
l.PfM.  I. 


GmI.  1. 1. 


i.Pf/.j,:. 
9' 


:i>idetn. 


158  TACOni 
fuavium,  fcnriuu  &  matum  RcclclKTrup- 
pediccc.  Hxauccmcondittoncsfoli  Chti- 
Ito  conueaiuocrinhabtcac  cnim  in  illoo- 
mais  pIcDicudo>  &cxplcDitudincciuso- 
roncs  accipimus  lilc  cll  qucm  Vncx con- 
(licuic  Caput  fupcr  omnta  tp(i  Ecclclix. 
qui  dar  ialuccm  corpoti  fuo  quod  t\i  Ec- 
cie(ta.  Cuias  Spiricu  Ecclcfia  aoimacui, 
rcDCtt,mouccui.  Ncquc hoc  tancum  dc  in- 
tcrna  commuuicaciouc  iotclligCDdum  ci^> 
fcd ctiam de cxtcraaadminiflratione :  lUc 
enim  cfl ,  qui  vcrbum  luum  &  Sptritum  c- 
mitcit,qui  mintilciium  10  bccleiiainflt- 
cuic,qui  Apoilolos,  Euaogclirbas,  Patlo- 
res  Sc  Dodorcs  mioillctto  iflt  przficit  • 
vndc  &  Pailorum  PnncL-ps  dicitur  ,  qui 
miniflctio  adliiiit,pcr  ltgaa,prodigia,  vir- 
tutcs&  vatus  Spirtcus^anfttdiilrtbutio- 
nes.  qui  Ecclcilara  fuam  aducrfus  hoilcs 
dcfcndit ,  &  illius  cttam  tcmpotarium  bo- 
Dum  procurat  .  quoufquc  ludtcat  intcr- 
oum  &  xtcraunx  illius  booum  poilu- 
larc. 

XIX.  Quareneque  ApofloloPctrooe- 
que  Poocilici  Romaao  illud  aomcn  fc- 
cundum  vllam  cooiideraiLonem  adaptari 
potci^i  ooofccuadumiatcraamcommu- 
oicationem,couccduattpiiPonttiiciiiOOh 
fccuodum  cxtcroam  admioiihatioDcm, 
Cc  probamus  de  Pctro.  i.  Pectus  ipic  con- 
ftitutus  a  Chiiilo  eft  Apoflolus  ,  cadcm 
coniticutioDcqua  dicicuc  Chriiluscuoni- 
tuiifc  Apoilolos.  Ergoreliqui  Apoilolia 
Fccro  ooD  cooilituti  .  quod  Paulus  ex- 
prcfsc  dc  fcncgat.quum  dicitfcocqueab 
liomiaibus  ocquc  pcr  homincm  Apoilo- 
latum  adcptum.  1.  Pctrus  ci\  Sympref- 
bjrtcr.  Etgo  noo  Priaccps  Ptcsbytcrorum. 
3.  Pcttoconcreditum  cit  Euangchum  cir- 
cumcifionis  vt  Paulo  prxputitpaniurc  Ac 
aathoritatc ,  quarc  ctiam  iibi  dcxtrasdc- 
dctuot  iouiccm  focieutis.  4.  Pccrus  a 
Paulo  fuic  rcprchcafus ,  quod  000  ioccdc* 
ret  rcdo  pcdc  fccuodum vcritatcm  Euao- 
geiii.  Nonfuitidoaeuscoi  tetius  Ecclc- 
tix  adminiilratio  committcretur.  f.  la- 
cobus,  Ccph.is,&  loaoocs  parigraJuab 
Apoilolo  Paulo  collocaotur^mo  Sc.  ab  £c- 
cleiiis  habiti  citra  dificicociam « columnx. 


ARMINII 

fi.  Fundamcntisnoox  Hictufaleintnfcri- 
pt.i  lunt  nominaduodecim  Apoilolorum, 
iingulis  iingula  citra  vllias  cmincntiam. 
7.  Paulus  dicit  fc  oihilo  infcriorem  clTc  ^'^or.ixji. 
fummis  Apoflolis.  Er^o  oec  Pctraquiin-  *-C*r.iy.it. 
tcr  illos.  8.  Paulus  dicit  fc  plus  laborailc 
quam  rcliqui  omocs  ,  quud  vcrc  dicerc 
Donpotcit,  liPctrocottus  licclciixadmi- 
niilraodx  cuta  iocubuK  ,  camquc  per 
Paulumic  aliosadmiotftrarct.  QuxPoo- 
tiiiciiproprimatu  Pctri  obtiaunt,in  ipfa 
dtiputatiooc  czaoimabuotur. 

X  X.  Hinc  icquitur  occ  Pontifici  Ro- 
niaoo  illumtitulum  compctcrc ;  qutdqut<i 
cnim  iUi  compctit  iutis  &  diguitatis ,  hoc 
a  Pecro  iUi  dcriiutum  ciredicunc,  vrpote 
qoi  in  Pctri  cathcdram  &  fundioncm fuc- 
cclierit.  At  veto  dato  oon  couccUb .  quod 
Petro  Diimatus  admioiArationis  iotocam 
Ecclciiam  coDceiTus  fucrit  ,  inde  camea 
Doo  fcquttur ,  tus  aHud  ia  Remanum  Pon- 
ciiicem  dcuolutum  ciTc  :  antcquam  coim 
illa h) potheii  hoc  Thcma  concludi poiTit, 
ifka  iunt  prxltru^lim  probaoda.  i.  lusil- 
lud  fuiflc  Don  pctlonalc  icd  iucccifiuum. 
t .  Alligatam  fiitilc  luccclfioncm  iftam ali- 
cui  Catbcdrx,  vtqui  in  illamfucccdeier» 
ifto  iure  potirctur ,  &  quidem  irrcfragabi- 
hccr  quocumquc  modo  ad  iftam  Catbe- 
dram  pcrucniflrcr.  j.  Petrum  Romanum 
Epiffopum  fuiiTc  &  io  fund^ioac  iftius 
Bpiicopatus  Romx  difccllinc  c  viuis. 
4.  Excoquod  Pctrusin  EptfcopatusRo- 
mani  fun^ionc  Rorox  mortuus  iit,  pri- 
matum  Ulum  Ronunx  Cathcdix  aUiga-  ExtrmuMt. 
tum  fuiiTc.  Hxc  igitur  probanda  tUis  &  dtMMtor. 
quidcm  atgumeotis  iodubicacis  ,  quum  ^  QbuU 
doceaoc  de  occcilicatc  ialutis  rifc  ,  vc 
omois  bomo  fubiic  Pootifici  Roma- 
no. 

In  quo,  a  quo,  pcr  qucm,  ic  proptcr 
quem  oftinia  confiftuot ,  iitlaus  &  gloria 
ab  artcrao  io  xteioum. 


f  H  E- 


7 


DISPVTATIO  P 


THESIS  XIX. 

luftilicatione  Hominis  coram 
Dco. 

R^^.  Alardo  dcVaiEs. 

Quum  crcbrd  fiat  in  SmpturUmeatio 
luJlificAtionu ,  emfque doUrtnamagni ad 
fdlutem fu  momenti ,  &  nonparum  hodte 
fit  controucrfa ,  non  abs  refaQurt  vide- 
nur  ,ft  de  iUa  arv^flviinv  ex  Scripturit  in- 
fiituamm. 

I.        Vum  luftificationis  vox  a  iuAitia 
V^dcdudant,  cxhuiusDOtiooc  illius 
P/i/ II  7.  ^gDificatio  commodcdciiuabitur.  lulli- 
Eph  6.14.        propric  fumpta  rcdlitmliucm  figoifi- 
thS  I  II  coDUcnicDtiam  cum  rcda  ratioac 

\  7.  B^^i  vc' ^^^"^'"as^vcl  vtadluscoofidcra- 
curi  qualitas  ichjKrcas  in  fubicdto ;  a£tus 
produciusab  cfficicotc.Iudificationis  vox 
a^um  dcDotatj  qui  iu  co  occupatur,  vt  vcl 
perfooac  altcui  iuAitiz  qualiiatcm  infun- 
dat,  vcl  acquirati  vcl  dcpcifonaciufquc 
a(Hibus  iudicium  faciac,&  fcntcntiam  pro- 
nuncict. 

II.  luftificatio  igicui  fccuodum  qiuli- 
/  J-^'*"*' tatcm  ,  fi  fit  acquifirio  iuftitiz,  cft  attio 
cius,  qui  iuftitix  habitum  fibi  crebris  a 
Aionibus  comparat,Qcmpe  crcatuix  ra- 
^  tiooalis.  Si  fic  luftitiz  infuilo  .  cft  adtio 

^f».j.lj.    ^'yj         judma;  habitum  crcaturz  ra- 

^    tionali  lofuDdir,  nempc  Oci,  vel  creacorisi 
velRcgcncracoris.  luftificatiocircapcrfo- 
nam  adufquc  eiusoccupata.cAadioiu- 
J4atr.1x.19,  dicis  mcntc  fua  fa^um  fadliquc autborcm 
Ifd.tt.      a;fttmaoiis,&  iuvta  zfltmaiionem  iadi- 
Lme.i6.tf.   cium  fjcicntis  &  fcntcntiam  pronuutiao- 
J*/i/.io6.ji-  tis  >  firiliccchomiois  Dcifapieociam&m- 
tme.  18.14.  ftitiam  ^principiscaufamfubditi,  1'hatifzi 
frdfM.  ad  fcipfum,Dcifj<ftumPhiDcafi,&rubIicaDi 
iii.if /i^/^i-iutlificanris. 

Ji$4U.  III  Ex  qua  iftarum  vocum  necefraria 

«iiftiadioQcapparct ,  Bcllarmtoum,  quum 


VBLICA  XIX.  1$$ 

ftatum  cootrouerfiz  tncer  ipfum  &  nos 

dc  hoc  dogmatc  cziftcncis  ,  bifce  vcrbis 

propoDtc  i  Ao  iuftitia.qua  formaliicr  iufti- 

ficamur,  firinhzrcasan  imputaciua;  &  x- 

qciiuocationem  admittcrc  &  aducrfarium 

nbi  finger&,  quem  oon  habet.  i€quiuoca- 

tio  tn  co  cft,quod  luftificationis  voz,circa 

inhzrcntcm  luftitiam  occupatz,infufio- 

DCtn  iuAiciz  figoificac,  ctrca  iuftitiam  ifti- 

pucatiuam  vcro,meaciszftimacioDem,ia- 

dicium  &  fcntcntiz  didlioaem.  Aducrfa- 

rium  fingic,  quia  ocmo  ncgaciformam  qua 

quis  intrinfccus  iuftus eft  &  dicicur ,  iulU- 

ciz  habitum  feu  qualitacem  lohzrenrcin 

efici  aegamusautcm  voceroiaftificacio- 

nis  in  difputattonc  Paulina  ad  Romanos 

coDcra  Gences&:  ludzos,&ad Gal. con- 

crafalfosfratrcs.imo  &  alacobo.iftofcnfu 

accipi.  Qoapropcer ftatucnduin  cft,aucdc  ^om.xJCrl. 

iuftificacioncpcoadtuiudicisacccpta,  in-  '^*"^^' 

ccrnosconttoucrti.autcontroueriiamno-  ^*''^' 

fbrain  cum  ifta  Pdulioa  nihil  commuDeO^f* 

habcrc.  ^*''  *• 

IV.  EftitaquciuftificatiocoramDeOi 
quaillecoramDci  cribunali  cooflicutus,  a 
Dco,  vca  iudicc,  iu(Ids,&  iulhtiz  przmio 
dignus  cenlctur  &  prooaotiatur, vade&  Kom  x.fSfi. 
ipla  przmii  rcmuocratio  fcquitur  conle-  Lue. 
quchtis  necenitatc.  Veium  quia  ttia  hic 
confidcranda  vcniuoc.  homo  wdicandus, 
Dcusiudcx,  &  Icx  (ecundumquam  iudi- 
cium  pcragcndum  cft:  quzfingub  vari^  Kom.x-ii. 
confidcraii pofiunt,  ctiam  luxca  ifta  ipfam  ^yx}, 
iuflificarioncm  variare  oecrlle  cft.  Nam 
homo  coofiderari  potcfl  ,  vei  vc  iuftitix 
opciibus  fundus ,  fine  pcccato,  vel  vt  pec- 
catof.  Dcus  vt  thtuooinfidcnstigtdx  fic 
fcuerz  iuftitizi  vcl  tbt  ono  gratiz  &  miC:- 
ricordiz.  Lcx  eft  opcrum  vclfidci  i  quo-  pyi/.  14^.1. 
rum  quia  fiogula  finguhs  ffvftix«funt,  &  Htbr.  4.I6. 
mutuo  fibi  rcfpondcntia ,  ad  duas  fpccics /{^,^.  j.  17. 
fcu  formas  oppofitas  iuftificatiorcuocari  n.om.x.&i 
potcftj  quarum  vna  exlcgciinlcgc,vclpcr  ^  4. 
icgem,  cx  opetibus  Icgis ,  opciancis&  le-  ^u. 
Cem  facieatis  > ex debito  &  noo  cx  gratia,  ^;^/,  i.^y 
dicitur.  Aitera  vero,  fidci ,  cxfidc ,  perfi- 
dcm ,  peccatoris  fcd  credcotiSigratis  fafta, 
ex  gratta.noDcx  dcbito>fiac  upcribus  Icgis 
appcHatar. 

V.  Cx- 


11.  u. 
Row.io-s 


Rcm.  4.4 


«4* 

^ulmos  1.  ti.  "'^    iuUificatioDc  meotro  fit,  duplcx  fiti 
*  Moralis  ocmpc  Sc  Ccrcmooialis,(ludicia- 
Jiscnimhicinconfiderationcmnon  vcnit) 
viilcDduni  ,quomodo&  rcnfu  vtriquciu- 
Oificatio  vcl inbuatur  vcl  a«limatui.  Lcgi 
morali  tiibuitur  iu(lificatio,co  quod  opc- 
ra  pia:fcripta  pci  fc  Sc  in  fc  grata  (int,&  ipfa 
Ihiflc  3i  rigidc  fumta  iullitia  ,  adeo  vt  qui 
cakcccrit,co  ipfo  citra  abfolutioncm  vcl 
gratuitam  imputationcm  iullus  fiti  qua  de 
caufa  illi  iuflincatio  non  adimitur ,  nifi  co 
quod  prxltitanonfit.  Vudc  &:  luflificatio 
cx  lUa  fic  dcfiniri  potcll ,  quod  lu,qua  ho- 
mo  lcgis  moialis  lulliiia  cicia  tranlgicflio- 
ncm  fuo(flus,coram  tribunali  fcucix  luAi- 
-  l^    j     tix  Dci  conftitutus  ,  iuftusaDcoflc  vitx 
P '  i'  -9'  a.tcj|,a;pixmiodignus,infc,cxdcbito,fc- 
cundum  lcgcm  ,  citragraiiamceDfctut& 
pronunciatur,  ad  ipfius  lalutcm,&  iuftitix 
cum  diuinac,  tum  numanx  gloriam. 
Mich6.y.i     VI.  Lcgisvcrciccrcmonialislongcalia 
Colcjf.  i.itf.cftratio.Namnccjucopcraciuj  Dcopcrfc 
1  j.i I.        grata  funt ,  vt  ipla  luftitix  nominc  vcoirc 
pollinti  ncquc  illum  icfpcdumhabcnt ,  vt 
abiolutio  a  peccatis  contra  lcgcm  moia 
lcm  pacracis.per  illa  obcincatur.  vcl  ipfa 
grariosciniultitiamimputcutur.  Qua  dc 
caufa  lUi,  non  quia  ptxllita  non  lit,  fcd 
(tmplicicrr  propter  ipfius >  non  carois  pcc 
catricis  im^otentiam.iuflificatio  adimitur 
in  Scriptuns.  Efl  tamcn  vfus cius ad  iudi- 
ficationcm  duplcx  fccundum  dupliccm 
cios,tum  io  lcgem  nioralcm  &  pcccara  ad- 
uerfusillam  pauata,cum  in  Chtidum  & 
O/.z. 14-17  fidcminillura  rcfjicdtum.  luxtapriorcm, 
He^.io.i.    eA  chirographum  oblighans  dcbita  & 
CMl.i.if'  peccata.  luxtapoflciiorcm^coniinccvm 
G«/.5.tx.ttbram&typum  Chrifti  ,  bonorumqucfu 


Hth.f.io. 


Rem.^.io. 
18. 

loan  f.t4. 
P>/  I4j  t. 
Rpi»  j  .4. 


turotum.id  cfl,iuftitiae  &  vicae.  Sccundum 
hunc.Chiiflum  typicc  monftrauit :  fccun- 
dum  illumconfugcrcad  cuodcmcompu- 
licperfidcminillam. 

VII.  Ec  hxc  caula  t(l, curApofloIus 
Paulus  coci lcgi  fimul  &  fcmel  iuflificatio- 
ncroadimaciquanquam  diucrfisdecaufis, 
quas  fcmper  commcmorarc  ncccflc  non 
cil.  Fidci  veroioilificatiocribuirur,  non 
quod  ilU  fii  lufbtia  ipla ,  qux  cigido  &  fc- 


lACOBI  ARMINH 

ucroDci  ludicio  opponi  pofl1t,quaoquaR\ 
Dco  grara  >  fed  quod  cx  ludicio  milciicor- 
dii*triumphaDsfupraiudicium,abfoIutio-  ^^■^\ff9- 
nem a peccacis  obtineac ,  &  gratiofe  in  iu- 
fliciam  impucccur :  cuius  rci  caufa  cft.cum 
Dcus  lullus  &  mifcticors,tum  Ckriftus  R*""  )14' 
obcdicncia,oblatioQC,&iDCctccflioBcfua  ^f'*-^' 
fccundum  Dcum  ex  bencplacito&  man-  1^^*^' 
dato  ipfius   Ilh  vcro  fic  dcfinin  potcft,  ^^'^J' 
quod  fic  iuflificatio,quahomopcccacor,  O"**' 
lcd  fidclis .  coram  tribunali  gratix  quod  la 
Chriflo  Icfu  \>.tifiie/if  ccc^lum  cfl,  confti- 
cucus  •  a  Dco,  lufto  &  dcmcntc  iudice,  iu- 
ftus  &  iuftitix  prxmio  di^nus.non  in  fcfe, 
fcd  in  Chrillo,  cx  gracia,  iecundum  Euan- 
gelium,  ccnfctur  &  pronunciaturadlau- 
dcm  iuftitiz  &  graiix  Dci,  ipfiufquciu- 
ftificacilalutcm. 

VIII.  Hifcc  duabus  iuftificationis  for- 

.  r  '         /•  t  i<fW.I4  M' 

mis  ,  luodtim  &  oppolttc  conlideratis ,  _  „ 
coropctit;  pi  imclic  aducrlas  clicvc  ambx 
llmul  vni  fubicdto  conucoirc  ocqucanc. 
Nam  qui  pcr  Icgcm  iufhficacur ,  pci  fldcm 
iuftificari  ucquc  potcft,  ncquc  indigct ;  & 
quiperfidcmuiftificatur ,  illum  pcrlcgcui 
luftificari  noo  putuillc  ccrtum  cft ;  ita  illa 
hanc  cxcludic  prxrcdcutcr  pcr  caulam , 
hxcillamconfcqucnciaconclufionis.  Sc-  Rom.^.^.f' 
cundo,  compooiiotct  Ic  non  polTc,  ncque  Rem.^-lO' 
pcr vnionemconfufam.ncque pcr mixtio-  jt.jt. 
ncm  :  funtcnimformxpcrfcclx^mpliccs  n^in.ic  j  4 
&  m  puniftoindiuiduo  difcrctx  ,  ita  vt  v-  f.  £. 
uius  atoroi  additiooc  ab  vna  ad  altcram  (^«/.  j.ic 
tranlcatur.  Tcrtio,quodaltciutrahomi  i»e.i.i9. 
nem  iuftificari  oporicac ,  aut  a  luftitia ,  &  Hib.  M- 
proptcrcaa  vitacxcidctc  Euangclium  c- 
nimcft  poftrcma rcuclatio ,  lo  qua  luftitia 
Dci  patcfada  eft  cx  fidc  io  fidcm .  &  poft 
illam  alia  oulla  cft  cxpcdtaoda. 

IX.  Ex  iftis  fic  iccundum  ScripturasR^"'  ^f^' 
poficis  condudimus,  luftificattoncm  pro  17 
adtu  iudicis  vfurpatam,  autpuramputam  G*i.ui'T' 
effcimputationcmiuftitix,  cxmifcricor-  RoW-iV'^ 
dia  dc  throno  gratixiu  Chiiftopropitia- 
torc  factam  pcccatori,  fcd credcnti  :  Auc 
hominem  cotam  Deo  ex  dcbito  luitari- 
gorcm  iufticix  citta  vllam  con 
ncm luftificari.  QuodipfumquM  .  . 
cii  xicgant ,  altciura  iliud  cooccdcrc  dc- 

bcflt: 


DISPVTATIO  PVBLICA  XX.  141 


pyi/.ji.i. 

r.  6. 

P/i/.l4j.i 
l.iMU.17.8. 
9.10. 
1.0^4.4. 


x.Ctr.f.  10 


bcot:  3ch*cvfquea<ico  vciamcdivc&n- 
£Voium  Dcmo  1  quauMuisfidcichaticjcc> 
fpe  prxdicus>  opcraquc  iidet,  fpcij  charita- 
tis  ,  quam  prxftaotiinma  ,  &  plut  ima  opc- 
ratus ,  iuAificacioois  fcotentiam  a  Dco  iu- 
dice  reUcurusijc,nifi  illc  tribuoali  fcucri 
iiidicii  relidoi  gracix  tluonum  confceo- 
dac,&  iudc fcotcDciam  abfolutionis  pro  il- 
lo  prouuncict  ,  tocumquc  iliud  booum, 
cum  quo  fandus  illc  CAmpatct,  gratios^ 
pro  iuftitia  xftimct  clcmcns  &  mifccatoc 
Domiaus.  Vxcoimioaoccoiin'iinz vitx, 
fi  citra  mifcricordiam  iudicecur.  Quod 
ipfumetiam  Fatcri  vidcntut  1'ontificji ,  qui 
opcra  fandorum  ,  oiC  fangumc  Chtilli 
cioda ,  coram  iudicio  Dci  coonncrc  poflc 
ncgaht. 

X.  Vodc  porro  dcducunus :  Si  luftitia, 
qua  coram  Dco  iudicc  lulbticamut  ,for- 
malis  vcl  qua  formalitcr iuftificamur ,  ( Cic 
eoimloquitur  Bcllar.)  dici  po(nt,iu(liuam 
formalcm ,  &  qua  formalitcr  iunifi^.imur, 
nullo  modo  iDhztcocctn  dici  polTc  ,  fcd 
iuxta  Apoftolicam  phrafin commodofca • 
fu  imputatiuam  poUc  aDpclIari  .  vtpotc 
qux  vclgratiofa  Dci  xltimatiooc  iuilicia 
licquufli  id  oominis  Cccuodum  ligorcm 
iuris  lcu  lcgis  noo  mercatui,  vcl  alicaa  cum 
fic ,  ncmpc  Chrifti ,  noftrapergrationim 

■  Dci  imputatioocm  &at  Ncquccftcurab 
illa  voce  uutopcre  abhoircaoc .  quum 
Apoftolus  Rom.  4  vbi  huius  aiticuU  fcu 
argumcntifcdcscft ,  vudccicscadcmvocc 
Ytacur,&  quum  gratiotxacftimatiooisDci 
cadem  fic  cAcaciaadfaluaadom^^uxef- 
fet  fcucrx  &  rigidx,  fiquidcm  holtao  Ic 
gcm  pcifcdc  fiiic  vll.uraofgrcnioncpfx 
ftitillct. 

X I.  Ec  quanquam  Bcllarm.  iuftifica 
tionis  voccm  conhindcodo ,  fidcm  infor- 
niatam  &  ioformcm  diftmgucndo ,  ioccr 
opcralcgiSt&  vt  Spinius  landli  a  lenatis 
(i(\x  Hiiccroendo,  tifquc  merccdcm  ooa 
adfcribcndo  nifi  quia  illa  gratuit(!>  promif- 
(a  fic>  &  iis  promiffa ,  qui  iam  io  ftatu  gra- 
cix  Sc  adoptioois  filiorumconftituciiuoc, 

Jiuo  ipfo  &.  iusillosiahzrcdicaccm  coclc- 
tcmhabcceiacccur,  coocedcodoprxterca 
mcrccdcm  ipGim  opctisdignitatcmczcc- 


dcre  ,  &  ipiam  tocam  homlois  iudicaodi 
vitam  ligido  czamioi  iubtiahcodo  i  R.o- 
maox  licclciix  fcntcnciam  iic  explicacc 
conctur ,  vt  icntcocix  Apoftoti  confooa 
cile  vidcacuc,Cfalccm  ac  apcrce  in  illam. 
impingaoci  )  camcn  quum  Ecclefia  Re> 
manadicac,  booa  opcra  fanftorum  diui- 
nx  Ugi  pro  ftacu  huius  vicxplancfacisfa- 
ccrc  >  vicamquc xcernam  vctc promcrcrii 
oofquc  quum  facisfacicado  patimur  pro 
pcccatis,  Chrifto  Icfii,  qui  pro  pcccatisia- 
tisfccit ,  confoimcs  ficii,  opctaque  Saa- 
ftoium ,  otacioncm,  ieiunium,  elccmoiy- 
nam  ,  &  alia  fatisiadlotia  cifc  pio  pcrna 
ccmporali,  criam  pro  omhi  pocna,  &  quod 
amplius,  pro  rcatu  ipfo,  adcoc]uc  pcccato- 
rumciTcczpiaroria  •  quum  Miifx  iaciiii- 
cium  dicatcilc  propitiacoriumpro  pccca- 
cis  &  poenis  vnioium  8c  moicuorum» 
quum  deniquc  oonoulloram  opera  fupci- 
erogacoria,  coufque  cxtoIlac,vc  etiam  aliis 
ad  lalutcm  fioc  vtilia  .-  dicimus  illius  do- 
dtiiaam  dircdtc  conrii  Apoltohcara  pu- 
goarc. 


THESIS  XX. 

Libcrtatc  Chriiliana. 
Rtjp.  Engelberto  S1BELI0. 

I.  T  Ibertas  io  gcoere  eft  ilatus,  fecuo- 
X-f  dum  qucm  quis  cft  fui  iuris,  &  ahcri 
nou  obligacus ;  cui  opijonicuc  lciuicus ,  fc- 
cuodum  quam  quis  iui  iuris  ooocft.fed 
oboozius  alccri ,  vcl  ad  agcudum  quod 
prxcipit ,  omitceodumquc  quod  vctac,  vd 
ad  paticndum  quod  loiligit.  Libcrtas 
Chriftiaoa  dicitur  prxcipue  ab  auchore 
Chrifto ,  quiillam  comparauic,  cum  ctiam 
a  fubicdis  ,  quta  Chriftianis  ,  iJ  cll,  ia 
Chriilum crcdcotibus.compccic.  Prxfop- 
pooic  auccm  fcruitutcm  ;  quia  Chriftus 
Don  futtncccilariusriifiiis  ,  qHtmttum»r' 
tu ptr  omnemvUAmohnoxinrMtfirHitHti. 

Hcbr.i.ij. 

.  Hh  1I.U- 


242. 
II. 


lACOBI  ARMINII 


Libctus  Chriftiana  cft  ftatus  illc 


C#/.J.U.T3- 


plcnitudinis  gratia;  &  vctitatis.in  qucm 
a  Dco  pcr  Chnftum  conftituti ,  &  pcr  Spi- 
ntum  SaD^lumobligMtifuntfidclcsiCon- 
ftaus  partimlibcrationcifcruitutcpccca- 
li  &  lcgis,  lum  Ycia  tum  acconomica^par- 
t\in  adoptione  iniusfiliorum  Dci&mif- 
fionc  SpiritttsFiHi  in  coidacorundcmjcu- 
ius  finis  cft  laus  gloriofa:  Dci  grati»  m 
Chrifto)  &  faius  crcdcntium  fcmpitctoa. 

III,  CaufacfticiCDScftDcusPatcr.qui 
i,  Fihus  mcdiator  qui  confcri,  &  Spi- 

muilanflusquiintuscam obfignar  nfon- 
x.Cor.j.ty.  v»^f»i  cft  gratia  &  f'^eufffv/ii»  Dci  in 
i8.  Chrifto.  n«»vmfTi«»i  cft  «•«■'Ti'At(T^»»8cfa- 

Iiom.s.6.&  tisficlioChiifti.  Obligiians&  confcruans 
fajq.  ^ f>»/.  cft  Spiriius  fanftusarthabo  3c  tcftis  in  cor- 
8.1.3.  dibusfidchum  Inftrumcntumcftduplcx: 
Rfi.i.ij.tS.  voumcxpartc  Dcicxhibcntis,  EuangcUi 
JE/ib.i.ij.T+lcimo;  altcrum  cx  ['  miniscftndcs 
i.Cor.f.19.  in  Chtiftum.  Matcn  . quamcfttum 
iMw.i.ii.  pecf  atum,&  lcx.pcccati  vinus;  tura  ius  fi- 
horum  Dci.&fpiritusChrili 

IV.  Forma  confiftit  in  huciaiionc  cx 
fcruituiclpuuuah  pcccati&  lcgis,tum  vc- 
ra.  turooBConom  ca ,  &  dooationciutisfi- 
linrumDci,&  mifiionc  Spititus  fandi  m 
co"  ia cjcdcatium. Subicdum funt omncs 
ficlclcs  a  tyrannidc  pcccaii  &ltgiscxcm- 
pti.  &  pergratuniadoptiooisaDco  pro> 
ptcr  Chiiftum  la  fiUos  affumpti.  litiis 
lunMTiiiscftlausgloiiofx  Dcigraiia:  ;fub- 
oraiiutusliilusfidclium.  Et^lctus fiuefru- 


Rom  j.i. 
€MJ.i.i6. 

Coit.i^. 


19.  zo 


1 1. 


;  '■■  -1 

Hcbr.a.  18.  ^tusduplcxeftiprimusfcruitconfolationi 
altct  .idmonitioDi,viapcccatoIibcti,fetui 
iiamubiuftuiz. 

V.  Quia  vero  libertas  illa  oppooitut 
G:miiuti ,  qit*  illam  prxcelfit.  idco  dc  fci- 
uiiutcil^  diccndum.vf  faciliuscon-: 

ftctTf  .  ;.it'ihuius.  .Skicodum  au- 
cen  11  bcmincra  libcnitn  a  Dco 

coiiduu  in  ctTc ,  fcd  ■  Ilum  libctcatc  fua ,  ab- 
ufuincjndcmamifilJc,  '  '  ^  '  faftum 
illiui,  tui.obediuit .  lu  a.tum 
quo  ad  icacom  conJemnattoois ,  tum quo 
ad  Do  vcra  cft  fcruitus  & 

iumnia  ; — i..     i  a-.c  ciccpit  fciuitus 
Occooomica  ,  ioduda  a  Dco  pcr  lcgis 
tnoralisrepctitioncm,  &  ccremoaiahspo 
fitioncm.  Scruuus  fub  lcgc  moiaU  fiiit ri 


giJailliuscza^io  .  quabomoad  dcfpcra- 
tioocm  illius prxftjodx  addu<^os  ,  tytan- 
oidcm  pcccati  domiaautis  agnofcerct.Sci- 
tiiius  fub  legc  ccrcmooiali  fuit  coodcmna- 
lioois  obfiguatic,  qua  homo  dc  rcatu  coo- 
uiaccrctur,&  ficpcrhanc  &  illamad  Chri- 
ftum  confugcrec,  qui  a  rcatu  &  dominio 
peccatihberarct. 

VI.  lam  vldcamu<;,  quomodo  fidclcs  Gm  j  if.f^ 
ab  hac  fcrujcutc  pcr  hbcrcaccm  Chriftia-  cMfii.  6. 
oamviniliceDCUr  :rcfttidlacoufidcracionc  ^itd.  11. 

ad  Hcclcfiam  N.T.cuiinccgraillalibcvtas 
compciii  ^oinifTisfidcIibus  V.T.  Quao- 
quam  &  illis  rci  prominioocm  fcminis 
bcncdidli,  &  fidcm  in  iliud.libciatio  a  vcra-  ^;^/,  4.  v. 
fcruitute,&  lusfiiiorum  Dci  Spirirufquc 
adopcionis  compctat ;  fcd  Spiritu  fciuitu- 
tis  accooomicx  conicmpcratus. 

VII.  Illam  libcttatcm  quaiuor  gradi- 
bus  circumrcribimus.  Primus gradus  con- 
fiftic  io  immunitatcarcatu  &  condcmoa- 
tiooc  pcccati,  quodfjnguinc  Chnfticx- 
piacomcft ,  in  cuiusfidcicmiirioocm  pcc- 
caiorum  obrinemus,  &  iuftificationcm  ab 
iis,  aquibuspcrlcgcm  Mofisabfoluinon 
potuimus.  Secuodus  cft  iu  libcracione  i 
Dominio  &  cyraooidc  pcccaciinhabitan-  ' 
cis.co  quod  vis  illius  pei  Spiritum  Chrifti 
lohabitantem  moitificata,  &  cncruata  cft, 
Deampliusdnmtnctoriis.quifuDcfubgra-  Ca/>.  8.5. 

Vtraque  auicm  ifta  hbcrtascxcocft, 
quod pcccatum  iocarne  Chriftifiicoodc- 
mnacum ,  &  proptercanccius  habcatcoo- 
demnaodi,ncqueimpetandi. 

VIII.  Tcrtium  gradum  ponimus  in 
tempcramcnio  rigons  iftius  ,  qoo  Tcus 
Legis  moralis  obrcruationcm  poftulauic 
io  piimoftatu ,  &  indc  poftutaic  potuit ,  fi 

eodcm  modo  cum  homioibus  agetc  vo-  £xoi.i^.r8. 
iuinci;&a(^uipfo,fcd  acconomicop«ftu>^  Ga/  4.14. 
laoiiapopulo  V.  Tcftamenti.  Quodhor-  ij. 
libiliiftalrgislatiooeiomoatcSioaiindi- 
cauit.  Nos  vcro  accclfimus  ad  montcin  Af#f^.4  i. 
SioD,&  N.TcftimcntimcdiatofcmChti-  H.^r  11.  iS. 
ftum  ,  cDius iugum  fiicile eft  &  oous lcue, 
coquo<lC'  agumcxaiftionisfregit.A/Af.Mi.^o. 
&Deo  vifu ...  :ui:  tccundum  iTiHKMMagc- 
ic  in  NouiTcftameocipactionc. 

IX.  Quartum  giadum  ftaruimus  tti 
vindicariooc  a  fciuiiuceaccoDomicalegis 

ccrcmo- 


DISPVtATtO  PVBLTCA  XX.  24, 


1.^1).  i.  ij. 


14. 


ccrfmonialis  j  quaiquatuorfub  V.T.rc- 
fpcdus  habutc.  i.  cnim  tuic  fignaculutn 
coudcmnacioms. «  &  dcbici  oodri  Chiro- 
graphum, Gal.j. II. Hcbt  10.5.4.  x.  Sym- 
bulam  ac  ccHcra.  quapopulusludaicusa 
xcliv]uis  omnibusgcutibus  vfqucad  Chti- 
Uiaducntum  difccrncictur.GcD.i 7.1. j.r^. 
j.TypicaadumbracioChrifl:i,&  praffigni- 
ficatio bcncficiorum ciui. Hebi  9.«^  10. & 
cap.  lo.i.  +.  Deniqucfuiccanquam  milcs 
prarfiJi.itius,  pardago^us  A:  tutor,quo  Ec- 
clcluiaiufaiutlixtatcrubclcmennsmuD- 
diiofpcptomifri&  vcnturi  Mcfllz  cufto- 
ditccur,&:  in  Hdcm  illius,&  ad  illum  dcdu- 
ccrctur,vcGaI  j.infio.&  pti.c.+.doccrur. 

X.  Primum  ccfpcdum  fublatum  cflc 
oporrct.  fublara  coodemoacionc  pcccati, 
cuius  crac  fignaculum.  Illa  vcio  pct  Chii- 
ftum  cllc  abolitam  ,  thcfi  7.  docuimus. 
Confcqucos  igitur  cft,hanc  quoquc  fioem 
fuum  natflum  cflcjquod  Paulus  doccc  Co- 
lofl.i.14.  vbi  ioquit :  Chriflum,deUto,qHod 
adMerfnm  nos  eritt ,  rituum  Chirographo ,  iV- 
lud  cructM^xum  emediofuftulijfefuoqjfim- 
gnineperfudiP       '  '■nraffe.SccnnAot^Mo- 
quc  iclpcctui  .  .    .  is  loco  fupctcUc  Qon 
poccfhpoftquam^cn/fij^M*  olim  erantlcn- 
ginqui.,propinquA  fAHa,  funt  ptr  fartguinem 
Chrifli.  Ipfe  enim  efl  pax  noflra.quiexvtraq/ 
fecitvnum,^intergeriniparietu  ftptum  fol- 
ttit  :  Inimtcit$if,idcft,legeprdceptorum,quA 
in  ritibui  pofita  efi,  ptr  carnem  fuam  abolitit\ 
vt  ex  duobm  iUu  coderet ,  im  femettpfo  vnum 
nouumhominim,faciempacem,icc.Tcni\ii 
tcfpedus  confiftebac  ia  cypis  8c  vmbris 
Chtiftum  cum  ipfius  bcneficiis  prxfigu 
tantibusj  qui  ouUa  ratiooc  flarc  potctl, 
pofl:quam  iam  corpus  ipfum  e(l  cxhibi- 
tum.Colofn1.17.  Quartusdcniqucrcfpc- 
dus  pofl  aducotum  Chritli  cli  tnutilis 
Quando  coim  ba;rcs  ad  adultam  j:catcm 
pcrucoit  .aoaampliuspra:fidc,  pardagogo 
&  cutorc  lodigct,  fcd  ipfc  ha:rcdicaccm  ad- 
mtnillrarc >  &  fibi  ipfi  fuo  iudicio  io  rcbus 
potiuodis  pra:ire  &  fuHtcerc  potcft  ,  fic 
podquam  EcclcHa  cx  annis  iofanciz  cx- 
ccirit,&  adultam  mChnfloxtatcmcA  ia- 
cila ,  nonampliuscultui  Mofaicofubc- 


cnis  muodi  clcmcotis  fubeA,fcddudlui 


G  rauii  ergo  tfl  trrorThartfaOrktn  Crl.lio^ 
nitarum ,  quoligu  Ceremonialu  obferuattO' 
nem  lum  ¥.uangtiio,a  ChriflianutttamgtH» 
tiUbui  coniungeadam  ejfe flatnebantj. 

XI.  Huicquatcogradui  iibcttatis  Chri» 
flian.T  adncdtimus  Iibcrum  rcrum  indifFc- 
rcntium  vfum  &  cxcrcicium  .•  quam  tamca 
libcttatcm  Dcus  duplici  lcgc  circumfcrt- 
pcam  eirc  voluit,  quo  5c  fux  glorix,i:  Ec- 
clcfia:  laluci  confulctec;  lcgc  vidcliccc  cha- 
litatis  S;  Hdci.  Lcx  fidci  prxfcribic,  vt  dc 
'cgitimo  rcrum  indifFcrcutium  vfu  xcCtz 
fis  inflrudtus ,  &  fufficienter  confirmacus. 
Lex  charitatisardificationcmproximifiuc  Rom.t^.  n. 
infirmi,  fiuccoi)firmati ,  procurarciubcc  t.i^.cf  if. 
Exempla  habes  Rom.i4.i.Cor.g.9.&  cap. 
10. 17. 18.19  &c.A<ft.i^,j.Quoctiampcr- 
liuccvtriiibusinHcclcfiarccr  •      '  (las, 
tic  impottuna  mutatiouc  L  v:l 
fchifm3,veImolcfliasapporrc- 

I.  Grauiter ergoerrant,  qui  tn  aiflincniia 
hutui  hbertatif  ,priuatum  fuum  commodum 
CJ^v^ai I  tu  tdificationiproximi antcpenunc^. 

1 ,  Grauitu  trrant,  qui  hac  libertate  vel  ad  Gal.  f .  i ; . 
fatiandam carnii /ibiJtnem ,  veltntemptflt-  Sflw.i+.j, 
uo  zxlo  ad  centemptum  ty* o^endiettlum fra-  (^iu. 
trum  infirmtrum,abutuntur. 

l.  At omniiigrauijfitne errat,qui  vclrebtu 
adiaphorii  ntccjjitath  cultw:  i''"-  "nnt ,  vcl 
res  adiAphoroi  eJfefingSt,q  i.  :.iles funt. 

XII.  FoncnoD  vtiliccr&quintu  libcr- 
tatis gradu  hifcc  addcmus ,  ncmpc  immu- 
Ditaccm  a  Ifgibusiudicialibusfoiiltiaeli-  ■ 
tici.  Dc  qua  tcoetidum,lcges  politicas  Mo- 
fis contiocrc,  i.  iuspoliticumcomunc o&- 
turx,  i.  iusfingularcgcntiludxotumac- 
commodatum.  Uis  naturx  communcoo- 
ciones  voiucrfalcsiuflitix,  zquitatis.  hu- 
oeftatis  complcditur.  lus  fingularcqua 
gcnn  ludxorum  proprium  ,  caiCDUSCcrtis 
dctcrmioatiooibus  fecuodij  pcrfooas,qua- 
rum  booo  efl  (aocitum  ,  res  &  ncgocia,  dc 
quibuscflfaucitum,& circumflatias  cum 

3uibus  cflfancitum  > cll  dcHiiituin.  Vndc 
c  immutabiltcate  &  mutabilitatc  harum 
lcgciudicium ficri dcbct.  Immutabilc cft, 
quicquid  fccuodum  ptincipia  voiucrfatia 
Daturxi&raiionc  commooc  Icgis  moralts» 
ad  comUDC  boou  vcl  iubcndo ,  vcl  vctado. 


\ 


itKUsChiillicIlfubicda,RojD.8.Gal.4.    vclmuncrado>  vcipunicodojcftordioaiui 

Hh    i  pro- 


Kom.  8  if. 

Kom.  8.Tf. 
lltfm.  8.11. 


Lut  10.  ;<f 
t  Cor  1.11. 

1.14. 
0/.J.4. 


144  lACOBI 

proiodc  ad  hoc  fc  Chridiaoalibeitasnoa 
ezrcodit.  Mutabilc  cA,  quicauid  iuris  fia- 
gulaiis  parricubrcm  rc(pcclum  habct. 
Non  crgo  tcacotur  Chiiitiaoi  hifcclcgi- 
bus.qua  fLiot  dcrcrmioacz  iutc  (inguiari 
ad  modum  rcipub.ludaiczthoc  c(l  pcifo- 
oarum,  adiooum»  &  finis,  flue  booi  parti- 
cularis.  Qux  vcro  cx  hts  lcgibus  mizti 
fuot  gcQcrls;  io  hi$'r«M5ii(^i'^  jF^rvA^nK» 
eft  diii;iogucndum.Quicquid  moralciob- 
ligat  &  pcrmancc  vcl  rationc  commuoi, 
vel  aoalogia .-  quicquid  poiiticum ,  quo  ad 
iiogulatcs  dctcrmioatioacs  non  adAiin- 

Irifrciamui  ergo  MonitAnt 
Caroljladii ,  qni  mttgijlrntum  Chrijiia- 
num  neceJfttattobftriinnJArHm legHm parti- 
eularium  fortnJtHm  Mofit.in  iure  dtttndo  al- 
ligaruncj. 

XIII.  Libcrtatcm  ifbm  cx  fcruitutc 
pcccaci&  lcgif ,  cuipazcoofcicatixaduc- 
za  cii,  (cquiruriusfiliorum  Dci&miiTio 
Spitttusadoptioois  10 corda (idclium.  ^s 
illud  10  eo  coofiilit, quod condicuti lunt 
hxredes  Dci  &  cohzrcdcs  Chrifli ,  quo 
non  pcrtiucccantamanimarumimmoru- 
licis  bcacaj  fcd  &  Itbcracio  corpoi  um  a  va* 
nitacc ,  ic  fcruicucc  iocccicus  in  libcrcatcm 
FiliorumDci  ,quz  etiam  adoptionis  oo- 
mioe  vciiir,&  icdcmptio  corporom  no- 
flronim  dicirur.  Vodecciam  ii.qui fiiii tc- 
furrcif^ionis  ciuocfilii  Dci  dicuucur.Spiri- 
tus  vcro  adopciouis  mitcicui  iii  cor-daolio- 
rum  Dci ,  vtpocc  Filii  Spitirus  cziftcns ,  vt 
fitarrbabo.  ngittuiu&  piimicixifliusha:- 
rcditatis,  quocertircddimur,quod,quum 
vita  noftrj  cum  Chriftoio  Dcoabfcondi- 
uflt,  vDacum  C  hiiriogluiioscpatcFado 
roaoifcilandi  Itmus  &  ousglotiofi  .-  Sc  fic 
libertas  glorta:  in  ztcrnum  duraturaczci- 
picc  h.incgracixlibcrcaccm>quaiuiD  Chri- 
flu  Domioo  Doflro  perHdcmiofanguinc 
ipfiut  hic  obuocmus.'  Cvi  Sit  Lavs  In 

StCVLA. 

Corooidis  loco  qu.-rricur. 

/.  Vtrum  libirtas  a feruituteptcca/i ,  ^ 
feruitnte dconomiea  'vno  ecdemque,  «n  vere 
4ufUtitiSu ft^ernd^lPrimeiidmm, 


ARMINII 

//.  Vtru  m  IdcUthytU  vefei  UctMtfBifHtt' 


gmmtti. 


THESIS  XXI. 

Pontifice  Romano,&  prarcipuis,cjui 
ipli  accrtbuuncur,citulis. 

Refp.  loHANNE  MaRTINIO. 

I.  E  Pootiiice  Romano,aIiquotiani 
jL^fcculisnihilhumile  nccmcdiocrc» 
fcd  omoia  gtaudia  &  przccllcocia  fcofc* 
ruai& loquuctfuot ,  quocquoc  ciusnoci- 
tiam  habucrunci  ita  poilulante  fublimi  illo 
digoicacis  gradu  io  qucm  cuc^us  fuit. 
Eaqoe  ipfa  tam  diucr(a,imu  aducifa,  vc 
mirabilc  (ii  tam  vaiiantia  &:  concraria  dc 
vno  codcmquc  iudicia  &  cloquia  iotcr 
Chriftianos ,  faltcm  piofcffioDis  icnus,  rc- 
pcriiiralii  cnim  titulis  honclliflimiscum 
non  otoant  modo , fcd  &:  oocrant i  quum 
itlum  (pon(um ,  caput .  fundamcntum  Ec- 
cleda;  Caiholica:.  vicariumDci  &  ChrilU 
iatetris,  domioum  voiucrnpopuIiChri- 
Aiaoi  abfolucum  quod  ad  fpiriiuahaacci- 
act,ia  tcmporalibus  vcro  quatcous  ad  fpi- 
ricuali.n  ordioaca  funt ,  &  priocipcm  pado- 
rum  &:  Epifcoporum  appcllaot  :  alii  vc- 
lu  pioifus  cootrarits  illum  dchoncAaot* 
adultcri  &  lcnonis  EccIcHx, pfcudo pro- 
phctx  ,  dcllcuifloris  &  cucribris  Ecdc- 
fiz  ,  aducr(arii  Dci  &  Aocichridi  ,  ferut 
mali & pciucrfi .  qui oec  Epifcopi  munerc 
fungicur  ,  occ  nominc  digous  Ct.  No$ 
hifce  ponremts  acccdcoics  ,  piioiibus 
ticulis  iodignum  dicimus ;  6c  hofce  me- 
riti(nnno  iure  i(  fi  ciibui  aflcrimus  :  quod 
paucischcnbuscomrnouftramus. 

II.  Spoofus  8c  Maricus  tcclcfi*  Ca- E^A,^.  zj. 
tbolicz  vouscft  nngularidimavoicatclc- 16.17. 
cus  Ecclcfia  adultcra  cft  }  illius  jpropria  .45.io.  28. 
fuDt ,  qiicd  Etclcfi.:'-       xic,  fcip(umpio 
caczpofuit,  piopii'  ;ac(lbtillamac- 
quifiuit  ,  cz  propria  cjiqc  &  odibus  per 
vSpimum  rcgcncrationis  illam  fabricaujt,  i.Or.  ni, 
(aiaguiuc&  (piiuufuojllafflfani^i6cauit&  xi.. 

muada- 


w 


DISPVTATIO  PVBLICA  XXI. 


i4r 


«.Cpf.  ix.x. 


IxtrMV.Jt 


Rem.S.^.if.  ™UDdaair,vtfiftcrccillamfibifaD(£iam,iu- 
culpacam  &  gloriofam  :  quod  arrhabuoc 
fui  Spiritusivclucaaoulo  mancali,eam  fibi 
«Icrpoofacam  obfignauic,  fua  booa  ilii  ad 
vicam  &(alutcm  ncccdacia  6c  fuBicicncia 
communicat ;  quod  Ecdcfia  ia  illum  le- 
(pictc  >  ab  eo  folo  omaia  bona  pccic,cx- 
u>e^ac  >  accipic  :  quod  Apofloli  Ecclc- 
nam  illi  tanqujm  virgincm  puram  vm  ti- 
ro  fidcbdampraitparanc.  Achzc  foliChri- 
fto  competunc  ;  Poncifcx  vcto  Roma- 
nus  Doo  cfl  ChnAus  ,  ergo  oequc  fpot\- 
lus  vcl  maricus  Bcclcfia:  CacboUcx  :  oe- 
qucpoccftvlla  iutcc  Chtiftum  tc  Poncifi- 
ccm  Romaoum  ,  cciam  uptimc  habcn- 
tem,  maioc  fiogi  propioqiiicis, quam  qua: 
amici  (poafij&paraoymphinomiocfigoi- 
ficacuc 

III.  CapucEccIcfiatvnumcft,fccus  Ec- 
ni«/<7r.(^^r  clefiamonfttum  ctic  ,  illius  propria  funtj 
ditntiM.  intctoaSpiritus  ,  &  fidci  copula  cum  Ec- 
loh.tj.ij  dcfiavniium  cflc:  Ecclcfiam  fibi  fubicda 
i.C»r.  tf.iy.&fubordinatam  habcre  :  omnia  Ecdcfiat 
I9.  advitam  k  falutcm  neccfTjria  pcrfedlc  in 

fccootincrc,  Ecclcfia;  vitam,  (cnfum  ,  Sc 
rootumSpiritusfui  cfficaciaiDfpirarci  Ec- 
dcfiz  totius  omoiumquc  8c  (logulorum 
cius  mcmbrorum  malis  affici  ,  imo  in 
Iph.  j.T^.y.^P^  ficclcfia  pcrfccucioncm  &  a(fli(ftio- 
nes  pati  canquam  in  propno  fuo  corpore, 
lifquc  fubuenircj  in  ipfiusperfona  Ecclc- 
fiam  vna  cxciracam,  vaaquc  ia  coclis collo- 
catam  cflc  ,  quz  ctiampioptcrcafuum  10 
calis T»»A4T<jS,«<9tbabct.  Atbzcomnia  foU 

  ChriftoconucniuntiPontifcxautcmRo- 

JRm»  11.4. j.  cft  Chi  iftus:  ergo  ncquc  caput 

g  Scdefiz:ncc poteft  vlla inccr  Chriltum  6c 
i.Cor.  11.4.  ^ontificcm  Romanuinpropinquiiasfingi, 
l-i.f^ter  '\^^^Oan\cn\ht\^\\z\\i\i%  'n^coi^oiii  t  vel 
otficii  mcmbro  alici^  competrotis  nomi- 
Defignificcn)r:aecmaiut  ipfi  digoitas  fub 
Chiifto cjpitc  conucairc,quam  qux  Apo- 
ftoli,rrophct*,  Euaogditlz  ,  Doftoiis, 
Paftoris,  Epifcopi,potcftati$  ,  doni  (jna- 
tioaum.opitulationisgubernatioois  voci- 
buscompxchcnditur.Etillzomncs  flgni- 
tatcs  mcmbns  cotporis  Ecdcfiz  attnbii- 
UQturicrgoobnullam  earum  oomcn  Ca. 
pietfPuncificicompcijc. 


I4ij. 
GW.t.io 

Acl.9..^.S 
Efh.z.6. 


MUmCMfM. 


IV.  FuadamcotumBcclcfiz  Cath©lic«,,7,>,  j.j^;; 
vnum  eft,  quiacft  »nadomus  Dci  &  OxH- ntb.y^. 
ftiillius  propiia  fuot,  fuaviftarc  ,  ncquc£^^.  ^.xo. 
vUifundamcnto  inniti  :totam  domuracx  x.u.. 
duobus  popnlis  ludzoram  &  gcntilium  ^f*/.  ig.it. 
iUi  uuquam  aogulati  lapidi  inzdificatis  £yA.x8.i<. 
conftantem  ,  vifibi  infita  fuftinerc  ,  ad-i.pjfr.^. 
uctfus  omnia  quzcxtrinfccus  ,  fiucdcfu-j,g.  ^ 
pcr,fiucabiDfcns  ,  fiucatatcnbus,adcx- 

tris ,  a  fioiftris  iogruerepoflunt ,  immobi- 
le  perfiftcrc  ,  non  nuiarc ,  non  mcrgi ,  noti 
labi:omoibus  viuislapidibus ,  quiilUin- 
aidificati  fuot,immcdiatun«  fulcrum  &  fta- 
bilimcntum  eflTci  cui  qui ctcdit,uon  pudc- 
fit,qui  verouoncredit ,  fed  immotigcrus 
cft,impiDgit,conquafljtur  &  pcrit.  Et  hzc 
omoia&  (ingula  foli  Chnfto  cooucniunt} 
Pontifcx  autcm  Romanus  noo  cft  Chti- 
ftus:crgoacquc  cft  fuodamcntura  Ecclc- 
fiz.Cztctum  mctonymia,quaProphctz& 
Apoftoli  dicontur  fundamcoca  Ecclcfiz;  Ap.x\  \^. 
Sc  fanfHi  fupcrftrudi  fupcr  fundamcnto  Efh.i.to. 
Propherarum  &  Apoftolorum  ,  nihil  illis 
vltra  ttibuit,quam  quodfijcrint  coopcra- 
riiDciin  poncudo  hocfundamcoto  Chri-  r  Cor.  j.f.tf. 
fti,&:  totadomo  illi  inzdificanda.Intcihos  7.8.9.11.11. 
vcto&  Pctrus  fuit.nuHaprzrcliquisApo-  i.C^.i;.iQ. 
ftolis  przrogatiua  pollcns,  fcd  PauIo,Ucec 
non  potcftatc ,  at  inzdificationis  amplita- 
dinc.  infcfior. 

V.  Vicarius  Dei  gcncraUsfiuc  voiaerQ- 
liscft, qui omnia  Dcinomir/c,  iufTujau- 
ihoiitatc  incalis  &  in  tcrns  admiuiftrat: 
hutciicccflccft  vtcompctat.  1.  potcftas.  loh.f.xi. 
minorquidcm  rarionc  difpcolanonis,  qua  z^.iy. 
iUiusdtquiipfumconftituir,  attamcn  liU  hh.i^.  1.14 
pioxima,  &  a  oulbaJiaquam  Dei  dcpea- 
dcnSiadcoTt  &  MtfTM^rM^irii  &7m>%x^.  Xf.i6 
Ti-e^xinon  immcrito  dici  poflit.  II.  Sci-  ^pgc...O'i. 
cntia  poicotiaquc  ucccflaiia  ad  admiai-  /'/.//.j.i.,. 
ftrandumomoia  ;  quz  non  poteft  diuina  oW.i.zo. 
minorcflci  oportct  cnim  jllam  ad  cmoia 

&c  fingula  cxtcndi :  &  quidcm  immcdiatc, 
fi  iotcroam  cfficacitatcm  ftibcrnationis 
conlidcrcmus.    tthu  Dci  (ulas 

Chiiftuscft  ,  vtporc  c.i.  li- 
unt,Pontifcx  vctoRo;  jiu». ..  ..ii- 
iini ,  ergo  non  vriucr(iUs  Dci  vicariui, 
acin  Ei.clc(u  quidc  1 ,  ouia  cj.j-m  iWvm 
V.  ii    j  ratio. 


j    ....  G.-  3. 


Matt  11.17. 
/o/j.17.10. 
18.18. 

Eph.i.ii. 
Col.t.xi.O' 

i.io. 


tj^Cy  lAConi 

ratiOi  qux  totlas  vniucrfl.  Vjcariuj  Chrifti 
vniucrlalis  ccdcin  modocrit,  qui  Clnifti 
caufimagir.oniniaqucciusnominc  &  au- 
choritatc  adminiftrat  potcntia  &  fapien- 
ria  purc  diuina.    Ec  hic  Spirirus  Chrilli 
cft,  aduocatuscias  ,  Spiritus  fapicntixSc 
viicutis  Dci  t  quiChrilli  nomuic  coni^i- 
ci;it  Apoftolos,  Prophctas,  Do(fborcs,Epi- 
fcopos,agirque&  rcgit  crcdcntcs,  incrc- 
dulos  vcro<:ouuincit&  condemnat:  Pon- 
sifcx  Romauus  illcSpiricus  oon  rft ,  ncquc 
illumacccpicfineircnfura  :  Ncqucpotcfb 
vlla  lucccoturiara  cHc  Pontificis  Roriiani 
fub  Chrifto  potcftas  ,  quam  particulaiisi 
vtpotc  Spintu  iion  nifi  (ccundum  mcnfu- 
ram  donarionis  Chrifti  ptzditi,ctinm  cum 
optimc  hahct  :  eaquc  oon  qua  Chriftus 
Saccrdoscft.namidmuQUS  vicariuin  non 
admittit  i  fcd  qua  Rcx  &  Prophcra  fum- 
muscft  j  &  tantum  quatcous  cxrcrnam  ali- 
cuiuspartis  rcgni&populi  Chiiftiaoiad- 
miniftrationc ,  fiuc  pcrdo<flrmam,fiucpcr 
rc^imcn  conccroit,  inrcroa  ipfi  Chrifto  io- 
ccrcaiQfolidiircmancatc,  &  Spintuiillius. 

VI.  Dominium  cocii  &  tcrrz ,  fiuc  in  v 
aiucrGm  Ecclcfiam  (hxc  cnim  fcparari  nc 
qucuQc)  diuina  donaiionc  competic  inil- 
lumfolum  ,  qui  dixicomnia  mihi  tradita 
funtaPairemco  ;  omnia  quzPaccrhabcc 
mea  func :  mihi  cft  daca  poccftas  in  ca:lo  & 
iDtcria,  profc£licrgodocctcomncs  gcn- 
tcs  i  qucmadmodum  dcdifti  illi  authori 
tacera  in  omocmcarncm,  vt  quotquot  dc 
diftici»dcccisvitam  xtcrnam ;  qucm  col 
locauic  Dcus  addcxtcram  fuam  io  ca:lis, 
lon£;c  fuoraomnc  impcrium ,  potcftatcm, 
doiniaiuro,  &  nomcnquodnomioacur  in 
hoc  &  in fucuro  fcculo ;  qui dicitur  princi 
pium  fcu  principacus  ,  primogcaitus  ct 
niortuis  ,  vt  in  omn:bus  primas  tencat: 
in  quo  Ecdcfia  complcra  eft;  qui  eftca- 
putonuiis  tmpcrii  ic  potcftatis  ;  in  cuius 
vcftimcnto  &  fcmorc  lctipiura  cft  nomcn, 
Rcxrcgam  ,  &  Domiaus  domioancium; 
aciiledl  folusCbriftus  ;  Poacifcx  auccm 
Romanus  non  cft  Chnftus.  Difcrimco 
pIcDatt£  poccftatis  quoad  fpiricuali*  6c 
cemporalia  ,  tuin  plcnicudiai  poccftacis, 
tumfubordiuactooifpiritualium  &ccmpo- 


ARMINII 

raltum  contrariumcft  5c''oufitftum  ob  dc- 
fcflumpotcnriz  ,  qua  ad  ccmporatia  fibi 
fubiiciendurB  dcftituirurPontifcx ,  ctiam 

rcft.i- 


r 


iftis  in  popul  , 
ccm  obcinuK 

VII.  Princcps  Epitcopoiuin  ,  Apoftolo-i.Ctfr.  11.4* 
rum,  Prophctaruni,Eu3DCelift.rrum,  Pa-  f.S.&c. 
lloruin,Doftorum  vnuscft,  fccusnon  v-. 
ousiu  Ecclcfiamooarcha  &  dictacor,quod 
monarchicus  ftatus  &  rci;imcn  poftulaut, 
fcd  duumviii  obtincbunt  principatum, 
illius  propriafunc,  Apoftolos.Prophctas,       4  4  j. 
Euau£»cliftas,Paftorcs,Do(florcs,&omncs  ,1^ .. 
rpilcopos  la  r.cclclia iniritucrc  ,  lanctih-^^^ 
carc  ,adopusmiDiftcriifcgrcgarc,iIlisdi- 
ccoda  8c  aecndaprifctibcrc  ,  eofdemdo-  t,'^  '  , 
nis  ncccli.jriis  tc  lumcicntibus  inltrucrc,    Cor  \  f.(. 
muncrc  fungcntibus  przfcnrcri  vi  Spiri- j^'^.^^  i  gio. 
tus     gratiz  fux  adcfic  ,  cfiicaciam  /^iar'i6.xo- 
(fliuQi  concedcrc.id  rarioncmrcddcndam  j  Gffr  a  6 
adigcrc  ,  fada  &  omilfa  fingulorum  di- ^ 
fpungcrc,  &prorationc  adminiftracionis  j^^^ 
primium  vclpa:namrertibucrc:Hzcvcro  ^ra^g 
foli  Chnfto  coinpctunc  i  at  Pontifcx  Ro-  " 
manus  uoii  cft  Chriftus  ;  crgo  ncqueprin- 
ccps  Epifcoporum  :  fcdfiquxillius  ctiam 
opcimchabcntispaitesfiocio  hoc  munerc, 
alio  nomincappcll-unequicquamEpifco-  i.Fe/  f  t, 
pi,raftorts,Do<floris,rcliquos  oinncs  Epi- 
fcopos  pro  fymprcsbyrcns  agnofcere  de- 
bcntis ,  citra  vlla  potcftacis  ,  qux  ad  munc- 
riscflcntiampcttiiie3C,imp.int3Ccm. 

VIII.  Quum  igicur  Pootifcx  Romanu» 
honorificcntifnma  illa Chnni nomina fibt 
attribuac  vclattiibui  volcns  patiacur;blaf- 
phcmtam  in  illts  ficam  ncc  cxhorrcfccns» 
nec  vllo  indicio  difplicerc  fibi  tcftificans, 
fcquiruriilum  fc  Chrifti  loco  coufticucrc. 
&  Chriftofummcconttariumcirc :  ncquc 
ezculat  illa  cxplicatio  quod  caput  &  fun- 
damcQCumroiuifterillefic  ,  quod  omnii 
ifta  libiaccribuac  fub  ipfo  Chrifto  >  veluc  i 
Dco  &  Chiifto  ad  iftam  digmtaccm  pcr 
graciam  cuc(fto. Prorclbrio  cnim  cft  fadto 
dire^lcconcraria :  canropcrc  Dci  8c  Chrifti 
adocrfarius  cfttccrior,  quanro  magisfc  vc 
Dei  &Chnfti  authoritaie  munirum  often- 
cai.IIIudcnim  cft  fub  anucinz  limulauo- 
ocvcrasitumicituscxciccrC)  &  fubniioi- 

ftri 


DISPVTATIO  PVBLICA 

llri  lucis  &:  iuflitia:  Uruaco  fchcrDaccrcgni 
cencbratum  &iniuflicix  ncgotium  agcic. 
qu.Xctianilipfailc  caufa  poflcDora  illj  do- 
niio.i ,  qux  thefi  priina  pofuiiTiu;  >  in  i!'um 
iurcmcrito  compccctc  afietimus.quud  fi- 
gillacim  porro  mouflramus. 

IX.  Etjnmioquidcm  aiiultcii  &l  isco- 
^is  Hcclclia:.AJuitcrcftEcclcrix,tum  pro- 
fcHionepublica  ,  &  mucua  vttiufquc  ,  co 
quod  illc  Ecclcn.im  fpoDfatii  fuam  appct- 
lacHlU  vcroncquc  arroganciam  iftius  oo- 
minisrcpudiat  ,  acquc  iouiJum  vctctut: 
cuoi  rcipla  :  ipirituale  cnim  cum  Ecclcria 
aJultcrium  czcrccc,&  illa  viciflim  cum  co. 
lubctlcripta  apocrypha  procHuinis  &  c.»- 
nonicishabcri,  vcccrcm  &il>Iiorum  vulga- 
umlacinam  vcrnoncm  pro  autlicntica  v- 
biqucCurcipi .  &  nuiloprxtcxtu  rciici  >  in- 
cctprcuiioncsruas  fcripturatum  indubua- 
canderccipi.  cradttioncs  non  fcriptas  pan 
aftcdu  &  rcucrcnti.i  cum  vcrboDci  Ivtipco 
vcncraii,lcpc<;  1  1  tT  *i.m &morcs pctcincn- 
ccsiigi:&  r<.  :quc  coufcicncia^  alli- 

gac  :  indulgcuuas  plcnatias  &  rcminio- 
ncm  pcccatorum omnium  cx  plcnitudinc 
potcuatis  pollicctur  &  ofFcrt :  (eipfum  fu- 
pra  omnc  nfi»rf^  cffcrc  ,  &  fcu  Dcum 
qucndai!  '  mdum  cuUu  t dii^iofo  pro- 
pooit.  1..  I..  .1  i^eomnibus  habct  libiob- 
lccundantcm  Ecclcliam  frxudibus  fuisHc- 
cepiam.  AJultcritaquc  cll  Ecclcfix  Lcoo 
vcro  ci\  Ecclclix ,  quia  illt  Tatiorum  fpiri  - 
tualium  adultcriorum  curii  variisMaiuis. 
Angctis,  Mana,  (an^ifquc  aliis  demortuisi 
cumimaginibus  Dci,Chrttli,  Spiitus  S. 
crucis  ,  Aogdorum  ,  Mjrix.  SaniSoiuiv.; 
cum  paneiD cuchaiifl[a,a]ii!qucicbus  in''^ 
aDimacisczercitoium.&porcocxcrcenJo- 
rnni .  aathor,rQa(br>  impulfor  &  couulia- 
toi  tft. 

X.  rfcudoprophetx  nomco  ilii  compe ■ 
tit  quc  caudam  nouiin.it  Lj-i 

tioppoi.;-  '  "cncrali  nctioiK'.ic- 

cipiatur.fi.:  Hccnamficdcici- 
mioacam  peilouam  rciltid^a.Gcncrali  r.o 
.  tionc,  fiuelignificct  cum  qui  n-.cf.Jacium 
doicc  citra  uirogattoncm  noniiais  Tro 
phcuc.  fiuccumquifcfjlfo  Prophcram  ia- 
^itati^uxpropru  vidcxur  TocisfigoiEca- 


XXI.  147 

cio.  Na/np:imoplurima  fjlfa  dogmara  in 
tcclcdam  partim  inucxitipfe  ,  pattim  iu- 
uc(Ha. qiium myftcrium  caucum  cxlcgica- 
cispc:agctccur  ,  propugnac,  (latumioar, 
propjgac,qujliafuDt,dc  fcripturarum  fi- 
oe  tr.iditioDibus  infuflicicntiaadomncm 
vciit3tcmDcccn*arijm  probandam ,  &fal- 
llcatttmcoafucandjm  :  quoii  lubclfc  Pon- 
cifici  Romanoomni  humjux  crcacurxo- 
mnino  firdc  nccc/lic.itc  falutis^quodpanis 
euchaiillix  tranfiubiboticcur  ia  corpus 
ChriHt :  quod  Chtiflus  quocidie  in  millaa 
facerdocc  oifcracur  io  (acriScium  propi- 
tiacorium  pro  peccacis  viuorum  ft  mor- 
cuorum ,  quod  iiomo  patcimiidc  ,  pairini 
operibuscotani Dco  ludiiicctur, quod (ic 
purg3torium,iu  q;.ia  J  logrediantur  aoimx 
nondumiuris puii;atorum  ,  qux indc libc- 
lanturprecibusjlujrijgiis.vigiliis.clccmo- 
iyoisiiodulgcntiis, &c.  Altcio  fcnfu  ;  quia 
dicit  fc  Prophctani  circqui.obpcipctuam 
Spiiitus  S.cachedrxafiixjm  adfiflcutiam, 
ctraiciorcbusad  fidc&morcspcrnncotib. 
non  poilic  ,  fingulari  vcronottooc  i  quia 
l'ootifcxRoirauus  cilillc  pfcudopiophc- 
ta  quudicfigna  corambcllij:cxcuiuso- 
rc  ires  impur:fpiritus(imilcs  ranis  prodc- 
uuc,  qui  nou  incommode  pcr  cauJam  dra- 
conisintclligitur  ccrtumpaitcmftclLrum 
coslitrjiicnrcm. 

XI.  liUBiIbi  Tcro&  dcftru<3or  Eccle- 
fixmcritoouncupatui:quum  cnim  Ecdc- 
lia  pct  tidcmdodiinxrrophccatum  &A- 
poltolonim  innixam  laoidi  angulart  Chti- 
llofupcrllrucla.porro  pcrfidciobfcquium 
iarcilouuminiscuitu&  fludio  fanclimo- 
4i:x  cicfcat  mjg:s  mjgifquc,&  adolcfcat  in 
Domiuo.coagincDtata  lo  vnumc  orpus  per 
vinculuni  pacis  &  coocordix  ;  1'ontifcx 
Rom.  quadnipiici  medo  iltius  fc  cucifotc 
dcmonUrjr  Primo  6dcm  pcruciicodo: 
cit.  I.  Scripcurx  Propheticx&  A- 
,  .1  .'^xapocrypbosIibtos& traditioncs 
noofcfiprasaddcndt).  II.  Sciplum  Chriflo 
« t)icofuodameotoa!tctum  fu.uiamcntum 
ton  •  ^o.  III.  l  iiit:mj  fjlla  doi;;iuta 
vci;  -endo.   IV  Vcra  nonnullaau- 

fctcodo  ,  vel  fallis  ioterprctatiooibu« 
corrumpeodo.  Sccundo  cultusdiuiui  (ta*- 

ce;i- 


Extrav.  ie 
mmiop.  (^otf 
ditnt. 


Afoc  19.10 

AfOC.ll.jA.. 


Eph.  r.ic. 

LI. 

\.?lt.  l.f  6. 


14S  lACOBI 

ceiifJtemadu!ccranc!oi  quoJ&cit.tum  pcr , 
adJicamcDtuni  jd  pcifoDas  >  qux  lolx(c- 
cundum  Dcum  Sc  prxfcriptum  ciu$  colcn- 
dxfuoc>iudcpcrmoditoucif^ioocm  t  qi*i 
cxptcrtc  aDco  Tccitus  cft.  III.  pcr  fupcr- 
ftitiouum  vaaarum ,  aailium,  ridicularum 
inrrodu<^)ioocmidcDique  pcr  (logularium 
dcuotionum  ,  fcparacarumfiatciaitatum, 
tc  commcutitutum  Rcligionum  fran- 
cifci,  Dorointci ,  &:c.  inflituiionem :  Tcr- 
tio  fanfltmonix  &  morum  intcgritatcm 
vitiaodo  :  quod  ipfum  liifcc  potiffimum  a- 
£Vibuspctticic.  1.  facilcsmodos  obtincndi 
Tcmifnoncm  pcccatorum  &  plcnarias  in- 
dulgciitins  comminifccndo.  II.  Pixccpta 
nonnullaconfiliorum  nominc  indigctan- 
do-    III.  Qiiamplurimos  abobligationc 
debitifuifolucndo.  IV.  Adca,  quibus  ca- 
pieudis  &  prxft.iodis  non  quiuis  cfl  ido- 
ncus  obligando.  V.  Excmpla  pcllima  o- 
mnis  acquitix  inoibcm  Cluillianum  in> 
▼cbedo.Dcniqi  concordix  tc  vnitatis  vin- 
culum  rumpcdo:  q»  hifcc  potillimuadlibus 
&  artib.perlicit.  i.quum  potcftatc  fibi.qua 
nulloiure  habccioaliosarrogac.  i.quum 
■^ulta  dogmata  falfa  pio  vcris ,  non  ncccl • 
faiia  pro  ncccffjiiis  crcdcnda  obnudit. 
5.  pcrexcommunicatioDcs8c  btutafulmi- 
na .  quibus  &  in  immericos,  6c  lux  diaccrd 
nonfubditos  dcbacchatur.  4.  Quum  dif- 
fidia  intcr  piincipcs  &  icfpublicas  magi- 
nratufqucA:  fubditosfufcicat,  antaliundc 
Qaufoucc,augct,continuat. 
i.Th.f.  1.3.     XII.  AJuctCini  porro  Dci  &  Aatichri- 
4.j.4.-;.9,   fti  nomcn  ipfi  compctcre  cuidentiflima 
racioDC  monflracur.  Prius  coim  illi  Apo- 


ARMINII 

nonabeo  ciui  pptcl^arcrn  habct  fuboiJ»- 
naDdi.rite&lcgitimcfjctam  ,  fcd  talem. 
qua i]uis  vclafeipfo, vclabaliopcr  vrm& 
fiaudcmfubotdinatur.  ngnificct.  Nam& 
xmulus  ell  ChtiAo  eiulquc  aductfarius» 
quum  fefpoofum,  caput ,  fundamcntum 
Hcclcfix,potc(lau$  pleoitudinc donacum 
iatlitat ,  &tamcnpaitcs  Chrilli  fc  agerc 
'viccmque  cius  in  tcriis  obirc  profitctur: 
proprii  compcndii  caufa.iu  manifcHum 
ficclcfixChnfti  difpcndium.  Nomcn  au- 
tcinChrifti  pritcxcre  nccclTc  habuit  ,  vt 
fub  ChtifVtnoininc  reucrcatiamfibi  apud 
Chtiiliaoosconciliatec  ,  quam  obtiocre 
ucquirt"et,fi  fcapcrte  vclChriftum,vclad- 
uerfattum  Chcilb  profclTuscllct. 

XIII.  PrxtcrcadicimusPontificemRo- 
maoum.  quamquam  fcruum  fcfciuorum 
Dct  vocct.  tamca<(»T'(§o;^^Jfcruumillum  MM.t^.xl 
malum  &  perucrfum  cdc ,  qui ,  cum  vidc- 
rct  Domioum  fuum  tatdarc,  cocpit  vcrbe- 
rarccoofcruosfuos.Pontifcx  cnim  Roma* 
DUs  oon  modo  in  coofcruos  fuos ,  hoc  cfl 
Epifcopos  Ecdclix  Dci ,  fed  ctiam  inipfos 
Impcratorcs  &  Rcgcs,quorumaotc  agoo- 
fccbat  ipfcimpcnum  &  digoitatcra,domi- 
oatum  ic  rycaDnidcm  vfurpauit.  Quemvc 
fibi  acquiicret,& magismagifquc  augetec 
&  couftabilirct.omoi  luflrumeocoTamSa- 
taoicoiumgcDcrc  vfuscft,  fophiftica  hy- 
pocrili,  mcDdaciis,xquiuocatiooibus,per' 
tidia.  pctiutiis ,  violcutia ,  vcncoo ,  armis, 
adco  vt  meritodici  ponitbcdix  ilh  forroi- 
dabili  ,qux  pardo.vtfo .  lconi  fimilis  cft» 
&qua  Romanum  iinpciium  (igoificatum 
cll.  fuccenidc ,  ciufquc  imaginem  aoimaf- 


i 


ftolustribuir.quum  appcllat  illum  homi-  Tc&cfFccifrc.Mquicjnqucimagiocrabc- 


ncm  pcccati,filium  pcrditionis  ,  aducrfa- 
iium  &  cfFcrcotcm  fc  fupra ,  vcl  contra  o- 
mne  id.quod  dicitur  Dcusaut  nfiiTHs^t 
ita  vt  in  tcmplo  Dci  taDquam  Dcusfcdcat, 
prx  fc fercns fc  cflc Dcumi  qut  cx  collapfo 
impctio  Romaoo  cxurECt,ciufquc  vacan- 
tcmdignitatcmoccupabif.  Hxc  enim  de 
rontihcc  Romaoo  lola  iotclligenda  e£fc 
&  iDiclligiponcaflcnmus.  Aniichiifli  vc- 
ro  norocn  ilU  compctitexccllcntiflimc;  fi- 
ue  particula  »»-n  oppofitionemjfiuc  vnius 
xci  pio  ahcra  fubAuutioucm  «  &  quidcm 


flix  non  adorareot,occidcrcutur. 

XIV  Hx httccdcniquc omoibusqusa- 
quam  facilc  Itqucat,  PontificemRomanii  '•^'•i* 
Apo{loli,Prophctx,EuangclTftx.  Paftoris.  ^*'*'- 
Doiloits.at  vniucrfc  Epilcoptnomioc in*  '^'"'•J  f*- 
dtgoumc(U:-,tamcn&hoc  pccuiiari  argu- 
mcotoapropiiis  lUorum  actributis  &  mu-  ^f"-^-^^' 
n«ribus  dcdu^o ,  liqucrc potcfl  iila  ipfa  cx 
fciipiutisvctcns&  N.T.prxfcitini  cpiflo-  GmI.x.-j  M 
lisPauliuis  ad  Ttm.  &'Tit.inqaircn:iba$. '^*'"^*  *'*'i> 
Nc(^i  valctcfFugium ,  quod  quispct  alium  ^6.17. 
laDquam  vicaiium  iacit  ,  hocpcxfcfacctc 

vidc- 


brSPVTATIO  PVBLICA 

r. 


Tidetur.  Nam Tolus  Chriflus c(l >  ^ui ido- 
nun  caoquam  miatdTorum  vicaria  opcra 
vtisur ,  &  muncratilia  funt  .quxabipfis, 
quiaomtoibusiflis  iaiigaiuntuc.  obiu  lic- 
bcut.Rcdlcctgo  ioPoQti5ccm  Romaaum 
compctiriquodDcu&minaturpcr  Zacha- 
liam  ifcczcttatQrumpaAorcmduItumi  & 
pafloicm  idolum.  (jui  ouiumcutam  uun 
gcrct,  pinguium  tamcacarncscomcdct,5c 
vagubsearum       '    -^ct.  Faiit.Dcusvt 
kcdcnaab  Aaci<......u  aaudtbusA:  tyran- 

nidchbcrata,  Pa(lorcsn3ncircatur,qui  il- 
lam  ia  vcritate ,  charttatc,&  prudrntia  pa- 
fcaot ,  adip(aiumoui4im  falutcm ,  dc  fum- 
mi  PailonsgLoium ,  Atiica. 

(COROLLARIA. 

I.  RtUgiof* fAf  uHfti.  elf  Cminm  Ropi*- 
nam  ab  EccUjia.in  qua  Pontifex  fcdtt,inter- 
fiinguere. 

I I.  Pontifictm  Romanum  etiam  cf>time 
bahtntempro  capiieEcclefit. ,  ftiivniMerfali 
I-pifcopOtne  hMmano^HiHejn  jeupofitiito  lurt 
tjfe  apiofttndum  -.  tam^ue  agnttionem  nm 
lamvnitatiin  Leclejlaconftruandi  (^lictn- 
tm  dinerfuin  de  Rtligionis  articu/u fentienJi, 
hquendi,doctndi,imptditnd4. ,  quam  lilrertA- 
-tintcejfaris.  (^vtrioDei  eonftntanta  Mufe- 
rendi, ,  tjrannidi  introdiuendA  fertiiijje 
J>ac7eai6f,(^nafurafua  ftruirt. 


THESIS  XXII. 

QuaajferitHr.- 
Ecclefias  Rcfonnatas  a.  Romana 
Ecclcfia  lccclTionem  nonfccillc:  caf- 
quc  rcdefaccrc,<juod  £clci  culcui^ 
cjuediuini  communioncm  cum  ca- 
dcm  habcrc  Si  profitcri  dc- 
trcdant. 

Kf/p.  Iacobo  Cvsino. 
EcdtfiAs  uformatAsk  KomanaEcde' 
fiafectfiionem  non  ftiifft :  Edfjuereilc fa- 
lere,  quod  fidet  (ultulqtie  diuini  comnnt- 
nitmmiumeadem  habac  &profiteride- 
tredant. 


XXII.  X4, 

FEit  animus  ad  Dei  gloriam,  conCri- 
cotiaru  imbcciUium  tranquillicatcm. 
&  aoimarum  ciiaacium  dircfliouem,  pau- 
ciscoramonfttaic  :  Ccctus  illos  qui  Ecclc* 
fiacuni  Kcfoiinatarum  fcu  protcnaocium 
cicuium  pca;  fcfcrunc,  a  Romana  Eccicfia 
fccciTioncm  nonfcciiVc  .•  eoftjuc  ipfos  rc- 
dc,hocctlfjpicoccr,pic,iufkc,  tc  modctlc 
faccre,  <quod  fidci  cuhufquc  cum  cadem 
Ecdcfta  R.onuaa  commuaioucm  habctc 
&  profircri  dcticdaar. 

I I.  £cclcnx  Rcmanz  vocabulo  incel- 
lignnus.oon  Ccccum  illum  hominum,  qui 
muris  vrbisRomarcoaclufui  Chr.ftianam 
fidcm  profitctur  ;  «juanquam  illa  foia  iir 
propriaiflius  ooiTiiois  iotcrprccatto  .■  aoii 
Romanam  Cuiiam  cx  Poatificc  Sc  Caidi- 
ualibusipit  tundiscoonanccro  .-  oun  fic- 
clcftani  rcprxfcutaciuam  tn  coacjLoprx- 
fldc  Ponttfice  Romano  congrcgatam^nc- 
quc  iplum  Pontificcm  Romanum  fub  f 
Itius  vocis  inuolucro  fuam  poccllatcin 
venditaarcm .■  Scd  Cacum  Chridiaoorum 
oltm  peac  pcrvniucrfani  Europamdifpct- 
fum,ijm  vcro  contra£lioi<:m  fi6tum ,  ia 
quo  '  oiitifcx  Romaous,  (iue  vccapucEc- 
clcdx  fub-Chriflo  quidcin,  fcd  fupra  Coa- 
cihumoccumcnicum  conflitutusi  iiuc  vc 
piiinusEpifcopus  Concilio  vruucitalt  mi- 
nor.totius  Ecdcfix  infpcclor  &  carac<n» 
fcdct:qui '^accusfidcm  culcuQiquc  fc  Dc« 
&  Chriilo  px.tilarc  profitctui  fccundum 
Canoncs  lo  Concilio  Tridencino  compi  c- 
hcofosifiuc  cosapprobcr.co  quod  a  Jiyao- 
doTridcotina  iqux  citarc  non  pocucric, 
(laccoafcriptiifiue  quod  Scripcutts  ficcis 
Pacrutrtque  dodliinx  coafcocaocos  aibi- 
crccurcircacoacilii  Tridcauiiirefpc£lum. 

III.  Ecclcfia»  Rcformatas  appcllamus 
C(£ctsillos  ndcm  Chriliiaoam  proticca- 
tcs,qui  Pootificis  Romaoi  qucmcunquc 
prxiidatura  improbaut,  &fidcm  culcura- 
quc,fc  Dco  &  ChriAo  prxilarc  profitca- 
cur,  fccuodum  Caooacs  ,  quosfia^uli  la 
ConfcinooibusfuisvcICatcchcfibuscom- 
prchcndcrunt ,  &  idco  taatum illos appro- 
baut,quod(actis  Sciipturts  coufcotaacos 
ciTc  arbitranturiquamquam  primitiux  Ec- 
dcfix&  pacribusfuum  qucmdim  focunB, 
fcd  fub  Scriptaris ,  conccdaac. 

li  SccdC- 


4-6. 


i.c#r.  ic. 

thli,  1.1. 


i.Ctr  11. 
n  13. 


I.  (" 


250  lACoai 

I.  .Scccfnonem  faccrc  dit  , 
noQ  qiixcunquc  aii  alia  Ecc^  1  i  ^  aii- 
tui:,iK'(]uc  (]uxabca,cui  vnirafusc,  (jUouiS 
modo  Jiliungitur  led  quz  ab  ea  ,  cui  aa> 
tca  vniu  fuit,  i  '  '■- 

dium  rjciicaioii  ,  >^       .  ,   

vnum  fucrunt:  vntlc  ucccflcclt  ,  vt  qua- 
tuor  iftjc  c<  coDcunanc  io  ca) 

ouT  •m]-p:  '  otciu  rcccffloncm 

t .  al-.  I      .1  ,-trcJ  rclitjuxrc- 

i|uit]tx  taDquamiuii[x&  fcccfUoni  looc- 
tx.i.  cft  vraiitca  vuit.ifui"rK,cir  ' 

cxplicatio  c:ui  rci  in  qua  vniocoi  

vt fcparario  ^(fla  fit,  &.  quidc  in  co ,  fccun- 
•iumqiioaantca  viiitafuit.j.  vr  prioi  fc- 
..cthoQcmrcccrtt.  4  vt  vulcns  (ccciTcrit. 
Qux  conditiones  omncs  io  diiccpratione 
prxfcntis  controucriix  dc  diflidio  intct 
Romanam  £cclelum&  Rcformatas  dili- 
gcoccr  coDfidcraudx  cruot. 

V.  Vcrom  ifii  quxtlioni  fccundam  i- 
Aas  circumdaotias  iiaLtandx  altcriuscu- 
:     '■  ■■r.-i  cflprxflrucodacxplicatio,ncmpe 
.jgcocratimconriitat.tum  voio  Ec 
clciiarum  tum  fcparatio.£cclcli.irum,qua- 
'         '  '  :irto  Ecclcfiac  (ijot  ;  vuio 

V  ,  .;  .  .  ^ ,  vthabcant  vuuni  Dcum 
&  Paucm .  vaum  Dominum  Icfum  Clui- 
ftum.vnamfidcm ,  fcu  vnam  fidci  doflri- 
oatn ,  vnam  rpcrT)  vccationisfux.  hoc  cft, 
voam  hxrcditatcmprominam  &  fpcr.itam, 
vnum  Bapti(Vna,vaumPancm  &  Vinum.-& 
um  Dco  &   t  hnfto  pcr 

 X  ihaiitaiis  copuhrx /iot. 

Hocctt,  vtcoDfcutuHdci  lccUQduin  veti- 
tatcm      coDCordia  voluntatisfccundum 
charitatc  'V     11  ni  /Int  iotcr  ipliis  .•  non ali 
icrqua:.         •  mcmbra  cJulHciti  cotpo- 
ristotci  ic  voum  fuDt,coquod  omnia  cum 
capitc  voitafuut ,  vn  '  ?  r  1- 

lum,vita,icnfus&  1.   i  .  i- 

Uatut.*&  quam  tnulti  hbcri  in  cadcmia- 
miliaintcrfc  vr.  luics  vin- 

culo  confinf-  )  \j.    ... ...» t j &  pa re D - 

tibusfuisci  .         idt.  Suntcnim  omoes 
Lcclcii.r  particularev  magni  iUius  cotpetis 
(^uod  Ecclclia  Catholicj  '  "  t  itibra 

maior.i.roioora,  piouta..  ...ipix.- 

&u]i*inil>aiI'a,<^uxDomut  Dci  dicitUTj 


fororcs  :iuxt.T  illu  i  Cantici,fororcft  oobis 


ris  alteiius  Cant.t.i. 
-•m  cx  cjua  Cal.^.  16. 


Dodorcscxictunr.quiaaliat  hcclcfiasfun-  -^n^ 8. 1.4. 
datuot    Ni:  '  '       :!a  in  tcrris  cft  6* '3-»- 

totum  corp'-  .  _  .   '  vnitum.         Hel.ii.  li. 

I   ux  1A4  voionis  iutcrEccleftasdc-  ^j- 
lciiptionc  &  pcrfirriilia  cxplicationc  iuxta- 
fciipturasfiidti,  liquctd'         incdioium  i.Or.ii. 
intciucntu  opus  cilc  ai.  .is  intcrfc  tj. 

coonincicadas-Priinum  mcdium  cd.tpium  Efhef^.j, 

i  ulum  quo  \  niunrui  .•  Sccuaduin  cll,  ilcm  ix.  f. 

-is&Cbriftuscuniquoin.mcdiatevni-  Jcaniy.  ii. 
ta.  porroiotcrfc  VDianturmcdiatc.  Ptima  Efh  i.  11. 
coim  &  immcdiara  rclatio  cft  inccr  i^u.iiti~  ii.ij.  ^4 
uis  Ectleiiain  particularcm  &  Chrfltum,  i6. 
altcia  &  mcdiataiotcr  ipfam  &  .iliamipfi 
coogcncrcm.  Vadc  duplcxordo  hicil:atQr 
potcft  ficuodum  qucm  coniun^io  ifla 
cunfidcrati  potdt  j  vdus,  li  a  Chtiitoioi- 
tiumfiat  ,  &  illud  vioculHm  ioterucoiac. 
quod  ab  lUo  cxicns  iu  Ecclciiam  quam<}uc 
tcudic ,  camquc  ipfi  adunat :  vbi  primam 
cooftitucnduscdCiiriftastaoquam  capoc 
&  ipfifGmum  ccntrumToionis  :  fccundo 
.Spiiitus  quiabillocxit  hiDC&  indc.  Tcr-  '^- 
tio  Ecclclia  toiuithnta.Komana.Philip  ^^" 
pcnGs,  quaium  vnaquxquc  Chiiilo  pat 
Spmuim  ab  illo  cxcuntcm ,  &  in  iftas  len-  '*  ^"^"  i' 
dcDicm ,  inquc  iplis  mancntcm  adunanit. 
AiterordocU.ii  abEtclcliis  iiuriuin  fiJt,  4-«> 
&  illud  vinculum  intrrueni.u.quod  ab  illis 
cxicns  io  Ch.itum  tcr-'  ■  ]uc  ci 

couaincit :  vbi  piinio  cc  .  v  ..  ucdc- 
fix  Coiiothiata  ,  Romana,  Phiiippeofis. 
ind'.  ;  fides  ab  vtraque  cxicos  Tcf-  ^Pjf  i  •  '7- 

lioC        Ji.in  qucmfidcsrcno!    •  ■  i  ni 
&  linguljs  Cluilto  conncdit.   >.  ;iF//;  ;.u. 

viuculum,  quiailla  tnucuaeft,  a  Chnlio 
cxitioEcclc'  '  .&abEccIciia 

qualiocrm  C  ..  .1.  ^  .n  iltic  oon  fi- 
itit,fcd  pcrgitad  Ecckfiam  congroetem, 
ita  ramcn  vt  tllam  amci  in  C  ' 
ptct  Chriitinni  fccus  conif 
Chiilto,  vclcti.^m  adueriiu  Chr;itum. 
£x  vtiiouis  rationt 


cxpticaiipotcit.  opuitct  uaquc 


w 


DISPVTATIO  PVBLICA  XXII. 


IMl.ll. 

Rtm.  n. 17 
18. 19.13. 


manicactoncmper  vcrbum&  fignn  fjcra- 
mciitalia ,  co  quod candclabrum  fuu oon- 
dum  ati^cratilibrum  rcpudiinondum  mit- 
tar.  Hincfit  vtvnio  intcr  talcs  Ecclcfias 
aliquid  adliuc  Uci  £:  Chrif^i,  &  aiiquid  cx 
Spiriiumendacji, 6c idololatrix  habcntc« 
iicusChijlir,lidcsquacrcditur&chiiK.i«  ^  duplcx fir  .•  vna  ilJorum  icfpcdu  .quarad- 
iii    *   '    '■  ic,  ndipram  intctnam  Chiifti   hucrcliqua  habenr  cx  priina  inltitutionc 

6.  ^m  vutoncm  &.  communio-  j  pcr  Prophcus  &:  Apotiol  >b  taaa  ;  alrcra 

ncmpcrtincntia.ficrincquitvtrccundum  corum  qua:  poftca  pct  faUos  Doftorcs 


h.  .crum  particul.ircm  (cparari  prius  a 
Dco  Sl  Chrilto  ,  quam  feparari  pontt  ab 
cclcfiafibi  congcncre  &  concorporc :  Sc. 
piius  vinculum  hdci  vcl  cbantatis  difccn- 
di.quamaDco  &  ChnUo,&:  ficabalia  Ec- 
clclii  difiungi  cjucat  Cxtctum  quam  Spi- 


c  vnioncair 


zltunatio  auc  lu. . 


oncEc  j  &  Pfcudoprophctasjimo  fic  pcr  Pfcudo 

:utabh(<   '  js.  prophetam  iltum inii.  •  liomincmpcc- 

Quadccaufa  ncccirccftcstcrna  quxdam  catJ.filiumperdtttot..  .ifunt.Quan- 

&!nfcpfus  iacucrentia,  qux  intcrnis  illis  qaam  enim  fcrmo  iftorum  vc  gjangrina 

aniiogia  quadam  rcfpondcant ,  inmcdio  i<'  i  '  ncn  Dci  b*-  ■ 

poni ,  vt:ad;ciuin  dc  vuiooc  Ecclcriiium  :   .   »  ^  ^itiftijna:  fid.. 

cum  Chrifto&  intcripfas.dcqueoppofita  dhjnamibfumcicc    Bthuic  poftrcmx  v- 


t.Tim.  • 
»7- 


t.to. 


i.Cor.ii.j. 
Gal.  I.  6. 


Kj^i  ij-i».  fcparationcficn  qucat  a  nobis.  Illafunt 
Ac/w.io.  if  •  Yjrbuni  &  vcrbo  adncxa  figna  vifibili;i. 
I.  quibas  Chiiftuscum  Hcclcfiafua  commu- 

il«m.io.iO>Qicac.'Sc  fidci  culiufquc  pr.-fcllio  4:  cba- 
ij.  ritatispci  cxtcroa  opcia  cxcrciuum  ,  qui- 

loAn.J}-  ij.  btis  Lcclcfiaquxuis  luamcum  Chrifto  & 
cumaliaEcclcfia  vnioncm&  communio- 
ncm tcftaiut.  Cui  fua  opponitui  lcparatio, 
conliftcnsinco,  vtChriftus  caniclabrum 
fuumaufcrat,&  EcclcUx  iotci  lc  fidci  pro- 
fclfioncvarient,  charicatifq;  rcquilitz  mu- 
Bia  omittant,&  odia  cxcrccant. 

VIII.  Cxtcium  quia  Ecclcfix  Dei  & 
ChiilU ,  ctiam  qux  a Prophctis  flc  Apofto- 
lis,inftiiuia:funt  ,  paulatim  dcficcrc  po(- 
func.imoScdcfi  viam.afidci 

vcritatc,aculcuri  .  ^  .itc&apri- 

ma  fua  c'j2titatc ;  vel  addcndoad  dognr.ata 
fi^cijadid  quodcolitur,  &ad  modumri. 
tufquc  quibus  V'  '  ■  vcl  dctrahcndo, 
vcldcmqucrcc  ;.i  fcofuminuctten- 

io»qttodcolicur,  non  vc  fascft  confiicran- 
do.&  ri          Icgitimum  cultus  in  sliam 
ler  i  uiij.forraaiv.   ^  .i.nutando .•  &  tamco  a  Dcofic 
i.Rti.  i<;.j.  Chuftoadhucpro  Ecclcfiis&  popuIoDci 
iRi£.i9»    apoofcantur,ctiamiumquuinlthouam  in 
vitulis    •   '  '  ' 

Ez,f.so.  lO.  Uinfui  I 
G«y  j.i  i'3  gcacr3iuir  I 
('^  f..g.       quum  ad  !. 

^/•oc.i.  J.   bni  '^ar,  io- 

C'«.jo.i'    «^oam  lalccm  lccuadum  cttciuam  com- 


nioni  non  mtous  fua  cx  .iducrro  rctprn 
^  dct  fcparatiot^quJmfuapriori  iftj  c'- 
pofita.  Icaquc  cum  dc  ii:p.iracionc  I;.  .  . 
fiatum  fcrmocft  ,  dtligcaccr  difpici  de- 
bcc  ,  quidillud  fitfccundum  quod  fcpa- 
ratio  fa^la  cft. 

IX.  Iftis  fic  9i»K*t  prxmifiis  adejur- 
ftionis  noftrz  Hypothcfio  veniamus  >& 
quidcn. .  ^  -    onditiones,  qoasncctlTario 
ilhEcc.      .  jucndas dtxtmus,  qur  mc- 
ritodicipotciit  fcccllioncm  fccificab  alia 
Ecclcfia.  Adptimam,  qu.im  vtpra*cccia- 
ncara  prirrequiri  diximus.farcmur.-  tccle- 
fias  qua;  iam  Rcfornutarom  nomine  fe 
infigniuncantc  illam  Rcfoimatiopcm  cum 
Rorr.ana  Tnumtuiirc,  cumvjuc  ca  commu- 
.  oioncmfidcicultufquc.&ci  aiitatis  otfi- 
I  cium  habuiflc  :  imo  vcro  parrem  illius» 
j  prout,Thcfir  a  nobts  definicacft.fuiirci^'^''  ^  8. 
fed  duo  cxprcflc  &  diftinflc  addimus '•^'"■■»^•1 
i.vnioacm&  communioncm  illjra  fuifle^J  '7- 
vcioccr  pares,collaccralcs  ,for(7tcs.mem* 
|)ra:no  vc  inccrinfcriorcs&  fupcnorcm,  fi- 
lios  &  marrcm ,  mcmbra  &  capuc ;  hoccft. 
VI  iu  Scholis  Philoiophicis  loquuocur.  re- 
lationcm  lotcr  illas  fuiflc  arquipatantix,  in 
qua  vnum  rclatotum  non  magis  funda- 
mcutum cft .  qaam  altciuni ;  idcoquc  pa- 
!  remfuiflevciinqucobligationem.  quam-  Extr*,lii 

Romaous  fcdcDS  inCa^r/Aj. 
,  c.  1  vocat  &  Rot?uecrt"c 

1  d:  loam  m..trcm  &  ca- 

puc  cciiquaruni  bccicfiaiumcllc  aflirmat. 

Ii    i  i.Vaio^ 


1 


lU 


2St  lACOB! 

X.  Vrioncm&  communioncm  illam  par- 
tiin  fcciindumca  ,  qux  Dci&  Chiifti  c- 
ranr,fiiiHc,pattim(ccuD<lum  ca,<juxdcfe- 
Aioni^iquam  i^polloIusvCQCUiamprXili- 
*  T//f/'i  3c>t-t)icuutcoimfiliuspcrHiuonis  fcfTurus 
'  inTcnipIo  Dti.  Quatcr»uscrgo  vcrz  fidci 
dodbioa  in  il!isronab.ic,qujtenusDcus&  | 
CbtiflascotcbaotuijcchaiinitisoBicialc- 
gitiir^         .bantur,  vna  fiicrunt  Chri- 

^pc.i.  ic  itj    j,  tolcrantis  &  ad  pocni- 

tcotiam  iauitnnns  Eccicfia.-quatcaus  ve- 
ru  fidcs  variis  additanicDti$,diAortisiatcr- 
prctamcntis  fuit  lurerpulau,  cultusdiui- 
on&pci  varias  Idoiolatnas  &  fupciAitio- 
ncsdcptauatus,  &  figna  bcncuolcntix  io 
j((tcc.  1. 14.  £ommunirationcpartiumldolis  immola- 
taium  ciIubitatucruDt  1  catcnusvnioncm 
fcvundum  Spititum  defccflioais  &  com- 
muntoncm  ii)iquitatisfu!irc. 

X.  Ad  fcpaiationcm  vcro  ipfam  Refot- 
maiatum  F.ccleiiaiumi  Somina  quod  at- 
tiDtt.dc  iita  bipaititotratlandum  crit,  pro- 
ptcrea  quodfcparatio  Ecclcna> um  tum  fi- 
deicaltulquc ,  tumchaiicjtisrcfpc<flu  ficti 
folct,quemadmodum  aon^a  vidiinus,  qux 
fcparacinnes  coufquc  diflindla:  habcDtui 
abiplii Ecilcfiis,  vt  qux  fccuodum  fiJcm 
&  cuttumfepaTatacft,H  rccica&  Idolo- 
latrtca  ,  quz  fccundum  charitatcm  .  fchif- 
matic.i  dicaiur.    Trior  itaquc  quxflionis 
parscr  t  :  An  Ecclefiz  j  qux  Rcrormacx 
ounc  dicuotur.ab  Ecclcfia  Romanafccun- 
Jum  fidcm  &  cultum  fcccffioncm  fccctiut. 
Ad  quam,  tcfpc^u  ad  fccuodam  conditio- 
Bcmhabit»  1  tcfpondemus.-fatcti  oos  fc- 
ceflionemfaflam  cfTercfpcdu  fidci&  cul- 
tu$. TcllaturcDim  r«s  ipfadifFcitc  multis 
4ogmaiibiiS  ad  Hdcm  pcrtiococibus,  dif- 
£:tre&  cultu diuioo. At ncganr  Refoiroa- 
IX  fc  differtc  a. Romana  fccundumarcicu- 
losfidci  quos  cx  tradirionc  adhucbabcc 
Apuftolica,  aut  lciundum  cuttiim  qucm 
diuinitus  pixicriptumadhuc  vfuipac  Ro- 
ffiaoa  Ecclcna.- quod  brcui:i.i  fic  piobat. 
2.  cnim  prxtetquam  quod  vctbum  Dei 
Dormam  voicam  vcucati^ltatui^,  ctiam 
arttcutos  lymbolo  Apoflolorum  cuatcn- 
tos. prout  i  quatuorpnmis  vDiuctf.t]ibus 
Cejiciiiis  fuat  csplicau;  iavcto  3c.rc£io 


ARMINII 

fcnfu  approbarc .-  quio  &:  illa.  qux  Ecdcfur 
ptifcaaducrfus  Pcfagium  v-licicuit,ccrta& 
racafc  Iiabcrc  profitctur.  t.  Qina  Dcura 
&  Chrillum  in  Spititu&  veticatc  colic  co 
modo  ,  iifquctinbus^qui  vcibo  Dcifuoc 
prxfciipti :  Scparationcm  crgo  fa^ftam  ef- 
fc  fatctur  in  iis ,  qux  Romana  Ecdcfia  ooA 
vt  EccIefiaCbrilti,fed  vcRomaDa&  Poo. 
tificia  habct,  io  iis  vcto  qux  Chnfli  haber, 
niancce  votcmcm. 

XI.  Adtertiam  condiciooemquod  ar- 
tinct,  ncgaocReformatx  fcpriorcs  fccilfc 
fcccnioDcm  .'  quod  vt  commode  iotclligi 
poflitjquumfcparafiocoofillatiD  vatiatio- 
Dc  fidci  &  culcus .  initium  illud  variatioois  ^ 
duplicitcf  Lumt  pollcdicunt.  Vclatcmpo-  ^ 
re  Apoflolis  viciuo ,  quin  &  in  Apolloio- 
lum  tcmpora  incidcoie, quum myflcrium 
«>«i<(M,boc  cfl  iniquicatit,  vclpotiuscx- 
legitatis  (  dctut  veoia  vcrbo  fignificjotio- 
ri ^pcragicocpit,  quod  myicciium  poUca 
reuclatum,  &  quxcxlrgitas  pofica  io  a- 
ptrtum  ptodu^a  c\\  jbhomiiie  pcccuti  ic 
nIiupcrditioois,quicoipfu  a  *t»f*Q>'  &iic- 
uolatus  dicitut :  Huoc  Rcfumiatx  Pooti- 
ficcm  Romanum  eiib  dtcunt.  Vcla  tcmpo' 
ribus  Wiclcfi.Huffi ,  Luthcti.Mclanchto- 
nis,  Zuit  glii ,  Occolampadii.Buecri.Cal- 
uioi,quum  mulci  cacushomioom  vanis  in 
locis  huropxaPoocificcRomanoprimum 
ctamindcpalam  difccdcre  ccrperunt.  Ab 
illopriore  panfto  dicunt  Rcformatx  dc- 
fcvlionis  &  fcccffionisioicium  facieodunt 
cfl'c,&fcv>na  cumRamana  modctna  de- 
fciilioois  a  fyncentacefidct  Apoflolicx  9c. 
Romanx  ,  quam  lu  Rumana  Eccicfia  fui 
tcmporis  commcndat  Apoflolus .  &  a  cul- 
tusdiuiDiintcg{itace,rcasfuil]'cfatcDcur& 
dolcot.  Abaiccro  defcciioois&fcccifioois 
I  initium  facicodum  cflc  dicuot  I'oucificii,. 
nullius  dctcilioois  lulpa  fc  tcDcti  aifir- 
mantcs. 

XII.  Hic  cfl  cardo  totius  coDtrouct- 
[  fix.hicc-"  figcodus.  Si vcrcllatuuac 
'  Rcfoin  .<:hoois  ioitium.ium  ilia- 

rum  a  Romaoa  modcroa  fcparacio  ,000  cfl 
ab  Erclcfi.1  Chtifli  fcccnlo.lcd  lirparaiionis 
antc.i  fidx  termious ,  3c  ad  vcram  puram»' 
,  q^c  &vic£nj  culcumqucDcilyaccium,iioc- 

tSt 


.-8. 


i 


DISPVTATIO 

•ft.aclC|cum  &  ChriAum.  Ecclenamquc 
primitioBb  &  vcre  Apoliolicam>tmo  &:  ad 
Romanam  aoiiquam  pura  puu  rccrcfTio 
&  conueino.  Sin  cootra  iniciumdcrcc^jo- 
oisrc^cIUcuitur  a  Ponti&ciis,cum  vccc 
rcccfHonem  feceruntRcformacxaRomj- 
na  Ecclefu.  Sc  ca  cjuidcm .  quaefaaif^cnus  io 
fjnccritatc  Religioais  Chviftianac- pcifti- 
rcciC.Hxcaucem.coQtroueiru  cll  cius  na- 
curae^  vt  quum  difctimcn  coofiflat  io  co 
potiinmum  quod  Romatu  addidillc  vctis 
faira,Rcformatx  vctis  dccraxiirc  dicaniur 
ab  aduerfanaf  arce ,  Romaoz  t.inquam  af- 
fiimaQCtilla  vcra  ciTc.quzaddidiffe  dcfuo 
«iici:ur,pcobacio  incumbac;  Qkramqujm 
Rcfortnacx  probandi  pacccs  non  dctugi- 
ancimodo  cx  purisputisScnpcuris  rema- 
giScdccidt  pcrrniccjc  Romana  :  Quod 
qu)a  non  conccdic  Komana,  (cd  aliud  vcr- 
bum  Dci  uon  fcriptu  producir,  cccc  rurfus 
pcobaodinccc(riMtcin  (ibiimponit  ,  cum 
quod  fic  al  quod  Dci  vcibum  non  f^ti- 
ptqm ,  cum  nlud  ipfura,  quod  profji  c.vcc- 
*  bum  Dci  cflc. 

XI IL  Dicunt  dcniquc  Reformacx, 
quod  quarca  coodicio  liabct,  fc  non  volcu 
tcsihuccll  noQ  propno  loAiuflu,  mocu, 
aiiirTio,  fed  xgrc  8c  dulcoret  difccnillV, 
«atifamqae  io  Dcum  &  culpjm  in  ipLm 
Romauani  Ecclciiam ,  (cu  pnus  in  Ruma- 
oafliCuuam&Pbouficcm',  tndr  o£ccle- 
(iamRom.inam  quaccaus  PoDtificcm  & 
jlpoc.xi.  4*.  Cutiam  Romaoam  audic,  &  illisadfcrut- 
iJoM.j.  II.  ciaquzuisf  iqflocfl,  coQiiciunc.lo  Ueum: 
quiaille  iu/Iit  vc  fuuspopuius  c  Babylone 
mattefornicacionuni  cxitec ,  8c  ab  Idolis 
iibicauctct.Ia  Romanam  (lueCuriam  Huc 
Ecclefiam.qux  criplici  raiione  proccilan- 
tesEccicfla»afcabcgic  I.  Mixciooc  vcne- 
oilccifwii  in  poculum  Rcligionis  ,  >ndc 
dogmataadfidcm£cculcum  Dci percincn» 
tia  propinabar  :  quac  iuD^um  habcbar 
duplcx  mandatum ,  tumprohibitiuam.  nc 
quiscxpuns  putisfuntibus  Iliaclis  huuti- 
rct  de  aquis  .Sjltiacoris ;  lum  przccptiuum. 
vtoitmcscx  iflo- p  '  omioaiioBum 

if.if.  j^jj^pj-p^f.  j   Exoii.ii.uij.u  icienc  ic  ■Aua-' 
^''■'7         thcmjcifmis.pcrtllam ,  afui  commaoioQc 
cxcluficpct  lilosjdiiii  omaibus  dcuouic> 


PVBLICA  XXII.  155 

fuoramque  ratcllitum  rabici  lo  prxdam  Sc 
oeccm  cxpofuit,  quotquot  ex  poculo  ftc 
mixto  lcchalc  vtrus  bibcrc  dcctc^laccnr. 

T^ranoidc  &  vatiis  pcrfccucionibus 
ooo  modo  inllicucis,fcd&  cxcrcitis  aducr- 
fus  eos.qui  confctencias  fuas  in^uinacc 
curpi  illaabomioactooe  nollcnc.QiiainTC- 
ro  doivoccc  &  xgrc  difccflciinc ,  vcl  potius 
abigi  fcpaflx  ftncidicuotfc  tiibus  manifc- 
ftiiUmisiodiciis  dcclaraflc.  i.  Sctiis  mo- 
nitis  fcripta  &  viua  vo£c  propofttis,quibus 
aecclfitatemRcformatioQis,  eiufquc  mo- 
dum  Sc  medium  Coocilium  liberum  dc- 
mooflraruut.  i.  Prccibus&  fapplicacio- 
nibus.quibus  conaeittUtli*ciu(modi  ilsgi- 
laiunt  vcl  hoc  (aJtcm HnifVccommuni  flu- 
dio  difqan'erctur,aa  noo  aliquid  abufuuro 
&  coriupnonisin  Ecclcfiam  irrepfcntcor- 
rigcndum.vbt  comprrtum  eflct.j.Diutur- 
nj paticncia , qua  Tyrannidis  omncgcnus 
iolevfurpacx  colcrarunc  Quibus  omni- 
busnihil  impccrjcnm  cUaliud  ,  quamvc 
conupcclx  Sc  abufus  auchoritatc  plcnatia 
Ponuficis&  Cunx  Romanx  conflabili- 
ccntui. 

XIV.  Ut  haiHcnusdc  fcparationc  (e* 
cun>Ium  tidcm  &  culium.  Sccundum  t  ha- 
ntJiem  vc  o  m  llo  modo  fcccfnoncm  fe 
fcciflc  a  Rumana  Ecclcfia  dicuuc  Rcfor- 
mat»  :  Cuiu»  iclVcm  in  confcientns  iuis 
Chrifluminuocanr  ,  &  his  flgnisfb illud 
hjdicnuscondoccfccifle  cxiftimant  i  Do- 
diinafuatum  viua-vocctum  fctiptistoti 
mundocxpofita ,  qux  ctrorcs  Romaox 
E  .ctcfixcz  vccbo  Dci  dctcguoi&  popa- 
losincrtorc  verfantcs  ad  cooucrfioocm 
folicitaot.  t.  Ptccibas  &gcmiiibus,  qui- 
bus  diuioam  Maicfhtcm  folicitarc  oon 
dcfitiuQC  ,  vc  mtfctum  populum  fuumab 
Antichnflidcceptionc  8c  Tyrannidc  libc- 
ratum,  filio  fuo  lefu  Chtilio  in  folidum 
fubiiciat.  j.  Amica&IeoicoDaerfattone, 
qua  mul^  io  locis  ctiamvbi  rcrum  po- 
tiuntur.crga  Pontifii-ix  Rcli^ioni  addi- 
dlovvtuotur ,  dumocc  vimillotumcon- 
(cientiis  infcrunt ,  ncc  minis ad  vlhus  fidci 
prDfcflioncm  cultufuc  excrcitiura  adi- 

f'  unt.fed  fi  Jcm  cultumque ,  qucm  mens  il- 
orumappcobatiDcOipnuanm  (al^pn.ad- 

li   3  fcric 


a54  lACOBI 

"fcrtc  permictunt  U)  o  vtci.  ^  • -•i  •'■^ '^'•'i  ' 
(uali.  TcHxtcfi  &  Idoiol-i- 
homincsccijm  bicieeuadum  corporaUl- 
Ui.indicm  Domini  *r  *  rol- 

Cnt .' impcJuncQtumpi.  .  -  i- 
cuum.  htomioum<}iic  adaudicDdjt. 
matorum  roncioocs  pciinulff  .u- 
v  ,      ■■  Milrto,  fitfadiTiiniftrji; ,  i. ..  ..it,vt 
cli  urticiacflctjucatcuinci.Qaxfc- 

.  ueriusunu&£ciuusiarci'uorquc  com^ue- 
tuntur  paciataPoDtifjcii .  illa  aui  pct  tu- 
multumliccoiiami|uc  militarcm,  quotum 
ipTi  plcrumquc  au^lorcs  partim  merito 
pattim cxcniplo  przccdaiico  fucrunt :  aut 
ptuptcr  dcli»ia  io  ftatum  Rcipublicx  com- 
uuUa ,  noa  prof  tcrRcIigioacm,  dicunt  lU 
lu  illata  cflc.Coocludimus  ergo  Rcfonna- 
us  EcclcHas  aRomana  ncc  quoad  Hdem 
9c  cultum ,  ncc  quoad  charitatcm.fccclUo- 
ncm  fcciflc  ,  quatcnus  Roroana  aliquid 
Cbrifti  babct  .•  quatcau>  vero  a  Chiillo 
aducifacfl,dclcpatatioiicgaudcut&:  glo- 
xiaotur. 

XV.  Reftai  propofiti  noftri  pars  altc- 
ra,quz fic habct :  Eccli-has Rcfoimatas rc- 
ficfacctc  quodlidci  cultufqi  djuini  com- 
inuuioHcmcum  Romanahabcrc  Sc  profi- 
cciidctrcftant  .•  quodcx  antcccdcntibus 
quidcgcncratim  colliei  potcft.  athicfpc- 
ciahus  dcdm.codum  clt,  vt  tonllct  quibus 
poiiflimuraio  rcbusfidcicuUufqHc  diuini 
vonupttla  apud  Romanam  Eccldi.im  co 
Cftat  cx  RcfoiiiJataium  fcntcrttia.  Tnplcx 
kuius  dctrcdAtioois  caufacflM.  vaiix  ha:- 
rcfcs.t.multiplci  Idolobtiia.  j.  iinmjnis 
Tyrannis,abEcclcfia  Romaoa  approbatx 
&  ffurpatjc.Dchxxclibusprimum.fcdbrc- 
uitcr  ,<^uia  omncs  enumerarc  prohxioris 
cflct  opcrar.  Prima ,  caquc  noti  m  articu- 
lumaliqucmfcdin  ipfumprmcipjura  fidci 
impiii£jcn$,qua  flatuitui:.- Aliud  cfle  vcr. 
bum  Uci  prxccf  id  quodvctc:  is  &  noui 
Tcftamenti  Canonicis  libiisct^onligoa- 
tum  .  ciuldcmcum  illoadvcf^flabiljcu- 
dum  &  falfa  coufutandum  poicftjcis  &  nc. 
ccllitatis.  cuiadditui  :i  DcifccuB- 

Uumfcnfumlan^^z  II,   clcfiz.  i.Ro- 

maoMriuccUigcodumcflc.  Scnfusautcm  il- 
L  cft,jnemRomaDa£cclciia  Ycrhouda- 


ARMINII 

'  :  acrc4t  vuIgata.Confc/nonil^.Ca- 
.:nis,Caoouii}us,  pizfcoti  i^Pnfitari 
vcl  Lcntcatt^  pro  lempore  currcnti  accom- 
motij'  -.«Scpoiro  uutacft. 

.....iliuuuip  .  ,  ,;numcli 
fundamcotum  direAcupporitum  primo 
rcgoj  Chiifti dcftunmo- 
ta  vcri:as&  [  c  -  -w.uxProphcti- 

cis  uriinum,iudc  A'.<oftoluisicitptis  cora- 
prcncoix. 

XVI.  Awi;«.c ic .iu  iuiic  [^'roximc  lizrc- 
fisalia.  &  ipljptiucipio  tidci aducifi ,  qua 
PontifcxRonuaus  totius  iu^crris  ElcIc- 
lixpiiuccpStCaput,  fpoofus,voiucrlaiisK- 
ptfcopus,  2c  l'jftor  con/htuitur  :  qui  o- 
inncm  fcicotiam  vcritatts  infcrioiopcdo- 
ris  lui  potlidct,  pcrpctuam  habct  !i»pm:us 
fan^i  Jlliftcotijin  ,  tta  vt  crratc  in  piz- 
(cnbciiiio ,  quA  tidcm  CHcculcum  diuioura 
ccfocciQUut ,  noo  polUt :  jqui  fpuituahs  iUc 
hoinocftiqui  •mncs&omoia  ludicar,  i- 
plc  a  ncmioc  ludicaudus ,  cui  omncs  C^iri» 
ui  Hdclcs  dcncccnuacc  ijlutis  fubcfle  o- 
portet,cuius  dccictis&  ptzceptis,  oonfe- 
cus  quam  ipfuis  Dci  &  Chtiftt ,  liinphci li- 
dc&czca  obcdicntia  allcauti&  obfcqui 
qucmquc  Cbriftiaoum  dccct.  Ethoc  cft 
altctum  tcgni  Anttchtdbani  fundamco- 
tum  ,  cr  adurtlo  oppolituinfuodamcnio 
regoi  Chtifti  fccundcquodDcuspofuit* 
quum  ChnftwKn  filium  (uum  Rcgcm,5poa 
fum.Caput,  Patlotcim  l'iiacipcni,  &  vm- 
cuin  MaPiltiuui  Eccldiz  tux  couftiiucrcc 

X  V  IX  Paiticubrcs  &  ahcui  articulo 
Hdei  coutraucoicntcs.  jut  circa  gratiam 
Dci  oobis  iu  Ch:  t(to  fjcljm,  aut  cucj  no- 
llrum  crga  Dcum  6c  Chnllum  oHlcium 
vet(antur. 

Qur  c  1  funt,  aut  lo  ii-l'um 

Chiiltun'  ciuin,  autio  bcncti- 

cia.autir.  uatu  tmpioguat.  lo 

ChriiVumipiuiu.  l'aais&:  Viai  io  corpus 
c:us&  lioguiucm  ttaolubftautijtio  ,  cui 
ocxacft  ciufdemin  niuitis  locis  prztcoti.a 
la  officiumracccdotalcquoad  oblatiooem 
imprimis  •  .      o  um.ci- 

dcra  tunii.    .   ,  ,i  ...  .  .     icum,  la 

quo  Hxrelium  cft  cumulus.  i.quod  cur- 
pus  Si  faoguis  Domtui  iftic  ofksji  ^cutt- 


DISPVTATIO 

(aiiDHiciificiufn.  i.vcie  &propriepropi- 
fiatoriam.  j  incrucncum  tameoipro  pccca- 
cts  j  pa:uis&'  '  "ooibus I  oon  modo 
yiuorumfcd  U  .y..-oram  :  cui  adhjeict 
Tclfubllccoitnr  purgatorium  &.  (jaicquid 
illi  aixumcfl.  4.  quoridic  dccies  ccotics 
niillics.  f  rx  :  lorc  homine  pcccacorc. 
<.qui  fuis  ilhgratiamacceptacto- 
Dis  apud  Dcum  concihat.  Quoad  laterccf- 
fioncm,qii  ^  Vniflidc- 

moitui,in..  i-    .  .cscon- 

&i(uuntur,aui  non  modopiccibus  fuis^fcd 
&merico  aitquid  impcttcot.  lu  regiut» 
munus  pcccaitK,quum  lidcm  ctiam  dilpeo- 
Kitorcs  Sc  datorcs  bonoriim  e(rc  cccdun- 
rur.  lii bencHcia impiagicur tum mlliHca- 
tionis  cum  fandificaiiouii.In illam.quum 
£dci&  opciibus  nmul  citbuicur,  quut- 
iuinfjciunc  tlLi.-quodbuoaopcra  (audlo- 
rum  diuinz  lcgi  pro  ilacu  huius  vitz  plcuc 
lacisfjciunc,  vicamartctnam  vcte  piomc- 
re3ncur,l.itisft^o>ia  fiur pro  pcciu  ccmpo- 
xah,pro  omoi  pccaa ,  pro  ccatu  ipfo  &  pcc- 
cacorumexptacoiia.-  Imo  vcro&nonoui 
iotumeoulquc  fupciciog.itotia,  vc  quum 
plusprxflenr  quamcencantuc, aiiis  adla- 
Uiccmfioc  tneticoiia.'  quod  dcniquc  bo- 
miocs  quu"  (  '  rjcicndo  pat  untur  pro 
pcccatis.C  cfu  qui  pro  pcccacisia- 

cisfecir.conformcsfiaac.  In  fao^iHcatio- 
Bcm,quum  homini  naturali  cttra  graciam 
Dci ,  opcra  prjtparacoria  ,  qux  Ucogracv 
luoc  5c  cx  congruo  maiorum  dooorum 
:ia  ,  ctibuunc.I.  tc 

ii.^       !MlIa muItiphi..i....o,  .   iLim 

va.  raoicncisinquinando  i  CccQam 

«Itcta  patcemutilaado  &inpriuacam  miC- 
&mtTanfmucaado.  QjUJt  in  oHicium  no- 
fttuinciga  Dcum  &  Chririum  impioguac. 
qivum  cuhum  diuinum  pocillinium  icfpi- 
cianc.&:  '  ,yi  hj. 

bcaaC ,  i  ^  ..    ^  ... 

fcrcnCUf. 

XVlII.  Sccundam  rauiam  eilc dixi- 
0111«^      '     '        !  '  '  '  luxinRo- 
ma;  .  .    .  .  .  nigcnciis 

aducrtus  prtmum  pixccpcum,  c]uum  coh- 
fur.adoiatur  ,  f  ridum 
sencfl  i  cumfcc  .  .^.  ^  ....    ..i;u>;ius  fe- 

cuaduio  przccpcum^quum  ininiagiac  co* 


PVBLICA  XXII.  1^7 

Iicar>  /iuc colcndum,  (iucoon coleodum 
fic.  Piimi  gcociis  Idololactiam  commirtic 
cum  aoimacis  &  inanimatis  rcbus,.^ngeli$> 
Maua  virginc ,  &  fandtis  dcmoituis.tcm- 
plaii$fuodando,aharia  crigcndo  ,  culcus 
ccitos.cuhuumquc  iitus,  Sc  collcgia  viro- 
lumfic  mulicium  pcrquos,  fcflofquc  dics 
quibusobcantur.infhtucndo,  in  neceflica- 
tibus  inuocaodo, dona  Sc  facri&cia  ofTc- 
rcndo,co$prouiuciis,vrbtbu5)pjgis,vicis, 
domibusjccrtoium  donorum  difpcnQtio- 
ai,moibotum  curacioni,  malorum  abla- 
ciooi.  imo  &  immifliooi  przficicndo,  dc- 
niqucpcrnomco  illornm  iaraodo.  Quin 
&  cumipro  PoncificcRomano.ticulos.po- 
cci^accm .  aiflus  ,  Chriflolijli  conucoicD* 
tcs.ipli  tiibuendo&;  abipfo,eaquxChri- 
fi<  &  !iptritusciusfuntpctcndo.  Cum  lua- 
oimatisCiutc  &  I*iocDomiQt,cufnicIi- 
quus  Saudorum  (iue  vctis.  fiuc  falfis  &  fi- 
ctis  Secuodi  gcociisldoloiatriacd.quunv 
Dciim,  Chtiflum  ,  Angdos,  Maium& 
Sanclos  ichquos  iq  imagiuccoluot,ipfaf- 
quc  imagiocs  honorc  &cultu  piofequun- 
tuijVclUbus  ,  auio  ,  aigcoto,gcmmisor- 
naudo,io  ccmphs  cdiiiorc  loco  &  fupcr 
altaiia  coilocaudo  ,  humciis  pcr  plarcas 
circunitcrcodo.capitaapcricudo,  oicubn  • 
dotgcnua  flcclcodo  ;  dcniq,  cifdcm  vcl 
faltcm  ad  cas,  canquam  ibi  prxreucius  Nii- 
mco  fii.inuocaado.DidiDciioacsculcusin 
>«r(Mo(«.0'»A».'c(«',vsrig^»  ah'«m  ,  poccAacis  ia 
fupcriorcm  &  fuboidinacam  lcu  mintAe* 
lialcm,  imagioarionis  incam,quaqaida- 
hcui  vc  Dco  &  Chiiflo,&  qua  non  vc  Dco 
&  Chrifto  piarftacui.  iinagioisfic  ici  %u- 
racx  -,  &c  do^ma  ctanfubAanciauoais :  cucn 
figmcnucUc  di<,imus,maxinTC  culcoium 
paici  vcl  non  inccllci^a  ,  vcl cum  coluoc» 
uon  cogicaca.tumpcoceflationcs  coocine- 
ic,q  factis  i'  rcfoU 
t  rilathcfi  ^ .  v. .jui..-x  t  u  1  ........ li.  ilima. 

\  l  X.  Tcttia  caufacll Ty laonis,  quam 
Koman:  Ecclirfia  iducrfus  illos,  qui  lAis 
H-jetci.busanrcotiii  6c  Idololatiias  appio» 
baic ,  pcr  f  oafcicntiam  non  roiuciunt,  v- 
futpauit,&  quaindm  rontinccm  Roroa- 
ou  ciuTqi  cuiiaaudtcc.vfurpacuracfl.Taoci 
fcclcnsicatu  quia  obfttingcrc  fc  vcrcncur 
Kcfotmat^ttc  faoguis  tot  nullcraa<floiu  8c 

£dc> 


±^6 


lACOBl  ARMINII 


fidclium  Cbiifli  niKryrumiauiccilificaii 
fuac  fermoacm  Dommi ,  k  liotas  fuas  ia 
faDguinc  Agnilaucruati  ruperipfas  vcniar. 
lidciculturquc  comniaiiioacm  cum  Ro- 
maaaprofitcti  mcrico  dctrc^uc.  Nam 
prxccrqujm  quodprofcfno  illa  fjtisapcr- 
cam  I'-  ^  "noois  illius  approbationcm 
habtu.  c ,  (  prxfcrtim  proicflationc 
outla  pixmtilaiquam  ipfamPootifcx  nun- 

?uaro  admitrcrcc  }  criam  ipfa  Du(fliina 
oacificia,  cumpopuli  odflipulJtioncco- 
rumquos  prohxrcticis  habcc  pcrbrachiu 
fccularc  puuitioncm  flabtlit  -'  adco  vt 
poUtieorum  &  rcpidotum  ,  imo  Sc  A- 
.chcorum  oominc  ioFamcncur  ,  quicz- 
teraPoncificixDo^riuxaddifli.  mu  zclo 
iahzrcticos  oonfcruntur  Qnod  viinam 
RcgcSjPrincipcs,  &  Rcfpublicx  fetio  con^ 
&dcteac,  vc  hac  Gtltcm  parrc  proteflcotur 
fca  commuoioac  Pootincis.CurixqueRo 
manxdikcdctc  Acccditquodiila  iplaTy- 
ranais  iadiciimaoircili  ioHar  c(l  ,  quod 
Puotifcx  Romanus  fit  prauus  tilc  fcruus. 
quiDomioo  iuxcaipftus  meorem tatdaa- 
ce ,  bacchaii ,  tncbiiaii ,  &  coofccuos  fuos 
vctbcrare  capir. 


THESIS  XXIII. 
Idololairin. 

Rfjf.lAPHETO  VlGERIO. 

I.  r  Vmmus  diabolicxpcrueifitatis  fco> 
i^pus  fcmper  futt  atquc  cttamoum  cfl* 
ircipfc  caoquam  Diabolus  pro  Numioc  ha- 
bcacui  &  colacur,  quo  aibil  ia  Dcumve- 
cumcfl  cuocumcliofius  ;  vct  vc  omniou- 
roiois cogitaciooc  &:  [ncocione  fublaca  me- 
tiatJtiTnt  obtiticac.  &  fublatacoofcicocia, 
la  omoc  gcous  Hjs^itiorum  fcraotui  hotr.i- 
txtd.tO.}'  nes  Vetumquum  idipfumpropcer  pcnttus 
^.f.  i        '  it;  hamanismcotibusaumiuis,  & 

»^  .,  ic.ii  boai.aocton-^'  P^ccxc  ocquircc, 
acfcirecDcum  vcrur.  proDcoha- 
bcri  &  coli  vcile.idquelioc  imagin«,  cona< 
tuseflpcifuadcrc  homioibus,  vc  figmeo- 
tiUD  atiquod  fui  ccicbti  vct  crca(uram 


DtHt. }  }. 

x.CDr.ie. 
t9. 


qaampiam  pro  Deo  babacac&colcreof, 
(aiccm  vc  vcrumDeam  io  imagine  cole- 
tcot.  Qui  cooatus  illi  fclicitci  oiim  fuccd- 
fit.Sc  vtinamhoc  tcmporc  touciltscilct,  vc 
aosfctcndi  taoquamcaufa  ,  qutd  Idolola- 
tiia  lic&:  qualis  olimapud  Iu>ixos  &:  Gco- 
iilcs  obciauctic ,  difquircre  poflonius  cttra 
vlUmmoaclx&  cjutclx  curam.  Vctum 
quum  illa  ,p[oh  dolot  l  ia  ipfo  orbc  C  hri- 
Itianolaagc  lirequc domioctur.  nospau- 
cishifcc  tbcfibusturn  fctcodi .  tumcium 
caucndi  6c  dciiorcandi  caufa  ,  dc  cadcm. 
cum  booo  Dco  {<crcra(fljbimu$. 

II.  Ab  Ec^mo  itaque  vocis  incipiea- 
ccs,dtctm|is  M^Aorgcncracim  figotficarc 
limuljchrum&  imagiaem  quamutSi  fiuc 
illjm  mcns   conccpcitr  ,    iiuc  maous 
ciKoxcric  >    caei  rei    oon    cxiilcncis,  'Exoij.o.^. 
qujm  verecxiAeotts.    Ex  vfu  veroScri-.^^7,4i. 
pturx&  iacroiumfignificjt.l.  ImjgiQC«npy?ii yTii. 
Numint ,  fiuc  vcrofiucfal(o.repixlcouo-i./<?4ff.f.xi* 
do&  hooorandoaffidam.  .II  OmocNu  i.Cor.t.^. 
rocu  fjKum,  fiueilludiitpurumputumce-  x.Tho.x.f. 
rcbttliumanifigmcotum  .  fiuc  cesaliqua  Co/^^j.  f. 
cxtiU-QS  tntcc  GicacutasDci:  &flc  vera.i'c-.I7(M/.£.ij* 
cuodum  abfolutam  cin-miam,  quia  cil  ali- 
quidi  fjl!j  quoad  tclatiuam ,  quij  noocfl 
Numcn,  quodcamco  cfrefiDgicur,  &pro 
quo  habccur  A«rf  ii/m»  ,  Jiabcre  gcocrali . 
aotionccflfcruire  .fiimulari  njy  Hcbiai 
cc.  AciaSctiptura  &apud  EccIciiaQicos 


MaU.6. 


fccipcorcs  vfmpaturpropttedccultu  fic  fer-   ,    \  ' 
uitiorelipiofb;  qualia  luar,amotcm.ho- /^^'^* 
norcm,ttmorem  dtutnum  cxhibctc,  rpcro       '  , 

o  CJ  II  •  DtHU  6.  ic. 

&  hduciamcollocaie ,  louocarc  2cproac-  ' 
cepcis  beocficiis  graciasagcrc,  iuilis  fioc 
czcepcioac  obcdtre»  per  auroeo  cius 
iurare. 

III.  Idololatria  icaquc,  quod  ad  vo  £/4.11.8. 
cem  ,  cilldoli  fetuitu$,  quodadrcro,  cHGaI  4  t. 
quando  culcus  diuinusalii  qoaawcio  Deo£-V0.jj.  4. 1. 
cxhibctur:  fiuctdfiar  pct  cuoocum  meo- 
citiadicium,quoqiiod  Deus  noo  efl;  pro 
Doohabecur,  fiucfijcfolaculcus  ifliuscj- 
lispcxflacioac,quamquam  qui  illum  cx- 
htbccoorictd  Dcumaoa  cire,  &  proccflc- 
curfcidpro  Dco  oon  habcrc,  quum  pro-  Phi^  {  ly- 
ccflatjolit  coocraria  fa^o.  fiutncichoc.qjCij/o^  j.  y. 
aooiulloium  Dcus  vcaccr  circ  dicuur, 

Aoaritia 


DISPVTATIO  PVBLICA  XXIII. 


M7 


to. 
irr.  1.17 


4f. 


i.C«rJ0.7. 


Auariti*  .Idololacria,  &  Auari  Idololatrr 
appclUntur.Taotum  vcro  abcft,  vtilb  o- 
pinio  fcu fcicntia ,  qua  id  pro  Dco  non  ha- 
i.Cor.io.i^.bcr.abldoloIatriacxcufct  cum  cjuiaJorar, 
genuflcdticiuuocat,  vt  pociusquiamuo- 
catjadoratjgCBuflcdlit ,  id  dicatur  pto  Dco 
habcrc ,  quod  fccundum  fuam  opiuioucm 
non  habctpro  Dco.  Hc  li^uocx  cuius  vna 
partcfocumicfuinumcakfccir,  ct  alt.:'a 
Daunj  fccit,  diccrc,  libcra  mc  ,  qiu-  Deus 
mcus  cs  tu.itcm  pater  mcuscs  cu:  6c  lapidi, 
tu  mcgcouUki. 

IV.  Idololatria  porro  cft  duplcx.  i.  gc- 
ucrts,  quandoidquodDcusnoncll  ,  pio 
Dco  habctur  8t  colitur.  1.  quando  ui  quod 
pio  Dco habccur,  fiuc  vcrc  liuc  falfo ,  mia- 
giDC  corporca  cfFormatur  &  in  imaginc  vd 
adimagincm  coliiur.  Illa  prohibctur  pn- 
mo  prxccpto,hiS  vctbis.  Non  hMbebuDecs 
mlios  vel  Deumalium  cornmme,  vdprAttr 
mt.  Hxc  (ccundo  prxccpto ,  Sonfactts  tibi 
vUamftmtlitudinem  ,  rton  inctiruAbu  leeii, 
.  netjuecolese».  Yudcapparct  cciam  alitc^  & 
tripliciquidcm  modo  vanatamcoafidcra- 
ri  poflc  Idololatriam.   Primus  moduscft. 
quumvcrus  Dcusin  imaginc  coliturialtct 
ell  quum  fallu!,  Dcus  colitur ;  tcrtius  cx  v- 
troquemixcus  ,  quum&Ifus  Dcusiniraa- 
nine  coluui.    Pnmusfccundo  lcuior  ci\, 
luxta  i  i.      ''■xbole:uf»it  amlulare  in pec- 
catn  /  ('  qui  ichouam  coluerat  & 

colcrc  ducucrat  lu  Vitulis  )  abitt  ^ferutuit 
ba.il,tn:in         '       «.Tcrtius  pclTimus, 

dupliiico..  .cio,3c  diuinitatisaf- 

fiaxcuiooncompctit,  acainmiljtx,  cui 
oon  cft  Hmilis:  quo  poftrcmo  diccbat  Var- 
romctumnumiuis  3^1.  :  :^".'i-n  &cirorcm 
additum  moitaUbus. 

V.  In  prohibiciooc  ,  oc  alium  Dcucq 
prxtcrlcl         '   '    .nt  ,  vcitur  s  r.a 

tubusvov.   ...am  Dcuni  fij^   

dum :  voacllnnHaltcranttcuunaJprima 
gcDcratim  alium  Dcum  Hgnificati  fccuada 
cxtrancum.tcitiaalicnum  &  pcrcgrinum. 
Q^ntvqn  tm  autcm  voccsiflx  non  licfunc 
i  lOQ  coiQcidantaliquando,  6c 

jiuiii  uon  vcio  yfur- 

, . . .  ..  ...oucillarum , prout 

.  ^futpaotui ,  colligiiur  alium 


Dcumfub  triplici  difTcicntia  concipi  foC ^g^f  .^^^^ 
fc.  Autcnim  ipfi  cultorcs  ptimi  eum  com- 


mcnti  funt :  Aut  a  patribus fuis acccpciuntj  j  5^^^  ^f;^ 
autabaliispopulisairumpfcront:quodpo- , 
l>rcinurafitvclaliquaucccfntate  ,  dc  qua  n.4f. 
Dauidconqucntur,quumdicit:Ex^*i//»»/ j[       i;  i^. 
n-.eneaiihtreamhireuitati  lehoua.  Jieendo 
va^ie  ^ferutUiii  alm  velaliems.  Vcl  luafio- 
nc  ,  qucmadmoduin  inclihatum  cft  cor 
Sjluiiioaisab  vxoribusad  colcndum  Dcos 
alicnosi  vcl  pura  puta  voluiicatis  elcAio, 
quaiitcr  Amafias  alfumpfit  Dcos  filiocuni 
Scir,poftquam  vcoifrctacxHcodo  eos.In 
gradiL>us  illis  Scriptura  ftatuit  difcrimco 
m4ions& minorisdclidli.  Cum  cnim  lc- i./vij  o 
roboamus  fxpc  accufctur  ,  quod  feccrit  c?"4«>6. 
pcccarc  Ifraclcm  &  ad  augcndum  crimcn  Detit.t  t'^- 
Idololacrix  ,  dicantur  Ifrael!t.r  Dcum  ad 
zclum  comouillc  proprcr  extrancos  Dcos, 
q^os  noo  oouetunt  neque  coluetuoc  pa- 
tics  ipfotum  ;  apparct  grauiuscflc  pccca- 
tum,  Dcum  fibi  comminifci ,  qu.im  accc- 
ptumapatub.Dcumahuracolcrc.Quum-  j,,  ^  „  , 
que  ad  igoominiam  Ichoux  maximc  fa-  j, 
ciar  alienorum  populorum  Dcos  ad  cul- 
tum  allumcrc,  quo  ipfo&  Diiiftilchoux 
prxfcrri  vidcDtur,&  religioillorum  popu- 
lorumlcgilcbouxjidipfumlongc  cft  gra- 
uillimum. 

VI.  lu  prxfcriptionc  fecundl  pntccptf, 
nc  quod  pro  numinc  habcrur  in  imaginc 
colatur,  ctiamfoIicitecauetScriptuca,  oc 
quodab  humana  mcntc  inucniri  pofTitef- 
fiigium  ,  aut  latibulum.  Matciiam  cniin  ^ 
quod attincc »  vctuic nc  ex  auro ,  argcnto,  ^r^  4  4.  i» .' 
mctallorum  prxftantilTimis  ,  &proptcrca 
ex  vllo  mctallo,  vcl  cx  ligno  auc  lapidc  fic-      ^  ^ 
rcDC.  Formam  omncm  prohibct,  liue  ima-        10  40 
gorcferatrcmcxiftcntcm,tumCaclcftem,  jjg^ ,  ,' 
iiolcni,  Luaam.Stcllas  ,  tumtcrrcftrcm  &  jg 
fubtcrratieam  homincm.oiadiupcs,  voJa- 
cilc,  pifccm ,  fcrpcntem ;  fiuercm  tJon  cxi- 
ftentcm,  vcrura  cx  formis  diucifis  ab  infa- 
nahumani  ccrcbri  vanitatc  cofDpoficam, 
ncmpcfcmiuirumqi boucm ,  fcmiboucm- 
qoe  virum:  Er,vc  dcfinatinpifccm  roulicr 
fx>rmofafupcrB(  "  '  nincm /'-lO- J9  14 

v  '  '  :t  ,  fiuci...:  .  . .  ;  ...u.ui.i ,  liucpct  I .  .Ii 

.am ,  fiucperpicluram,quum  dicic 
Kk  Toi- 


2.0. 


40.19 


Exo.  iO.i- 
Ppi.ii. 


«7. 


JJ- 

1. 17. 

£x.8.ii. 
1. 

r.Rf^  19. iS. 
E/^f.io. 
P/I1JIJ.8. 
/fr.iof. 
7*r«w.  f  .7. 
/rr  10  8.14 
X««f.i8.zi. 


15«  lACOBI  ARMINII 

^aiucrfc  «  nonfacics  tibi  vUamnmiiitudi-  ritulislcroboami 
QCm:  ^ddita  c.iulii,gcncrarim  omncnvma  • 
tciijm  >  omncm  '  ^  cfformaadi  ci- 
cluacotc.  Sontr.i  .  . .  .i/tu  vllam  t/nagr- 
nim  dt  quo  tocMM  tfi  Uboua  ad  voi  in  Horeb 
eintdioigMt  :  Cauitt  iittur  diligtfitir  nni- 
mnl>Hi  vtflritt  ^e. 

VII.  Modum  vcrocultus,&  a(ibioncsad 
illumpcrtmcotcs  quodaitinct ,  viz  quid- 
quamcius  czcogiiari,  &  Idolis  ,  hoccd, 
lumipfts  falfisDiistum  falforum  ,  &  vcri 
Dci  imagmibus  ,  przriati  potell  ,  quod 
^Scriptura  nqu  ditcrtc  dicat  Dco  czofum 
eirc.  nc quis  igaoraiio:  fux  prxicxcrc  qaid 
poirii.  Nam  honorcm  &  fcruituim  onmc 
illisadimic.qualitcrcumqucpixAari  qucat 
fiue  tcmpla « cxceHa,  lucos  zdiBcando ,  al  • 
taria  crigtndo,  imAgincsfupcr  aliariacol- 
locaudo ,  liuc  facrihcia  otFcrcado  > fuflitus 
adoleodo ,  idolothyta  edeodo ,  geaua  flc- 
dlcndo.  ofculum  figcDda,  &humcris  ^c- 
flando.  S(>cm  quoque  &  fiduciamiaiilis 
collocari  prohibct,iuuocatioacm ,  prcccs, 
gtatiarum  adioaesad  ea  dirigi  vetat.time 
ci  &  pcr  ca  iurari  non  vuli ,  co  quod  xque 
adopituiandum  atquc  ad  nocandum  funt 
impotencij.  obedieociam  illis  prxdaii  non 
pcrraittit)  quia  fculptile  c(l  do(flot  menda  * 
cii&  Tanitatis,&  ialH  dii  calxpcacultori- 
bus  fuis  poiluljDt  ,  a  quibus  toraoatur.i 
cre.n:a  &  iocccata  ,  Dci  &  bominis  ab- 
horrcc. 

VIII.  Cxtcrtjm  quia  humaoum  inge- 
niumvaldc&prociiuc  &  idoncum  cA  ad 
excogitaodum  &  iouenicndumexcufaho- 
oes,imo  &  lu  AificatioOcs  in  peccatis,  prx- 
(crtim  lu  pcccato  Idololatnx  :  cui  prztcz- 
tusbonxiatentionis  ad  honoraodum  nu- 
raenidcofacilius  pairocinetur>  qaodcoo- 
fcicocia  000  xquc  arguat  cultum,  vcl  falfo 
oumini  jnxlbtum,  vcl  vcroioimaginecx- 
itibitum  atquc  cultus  omitteodam  omif- 
Jtoncm,  &p«ccatum  aduerfus  regulasx- 
qui  &  boni ,  quodintcr  homincs  obtinct, 
comm  irainjopcrxprctiumciitquid  dcco 
iudicii  Dcusfaciat,conlidcrarc,caiuj  iudi- 
<io  fUre  &  cadcrc  ao«  oportct.  Initium  fiat 
ab  ca  fpcci*,  qua  vcrum  oumco  in  imagiuc 
«9licar :  vt  Ichoua  iA  yuuJo  Aaroois  fL  in 


Hoc  fuum  iudicium  •£xod.\x.A,.s 
Deusvcrbo  &  fado  fuo  maoifcftamt ,  &  x.a^^.ig.i. 
vcrbopr;  '        inis,  quid  lum  dc 

ij)fi  cfto.  ...  ._,.iiis  ,  tum  dccultu  prj^^ 

Icotiat.  Eftormatiooem  dicit  cflctranlmu-  J'„  ,  '  ' 
tationcm  glorix  locortupiibilts  Dci  lo  li- 
militudincm  bouis  comcdcotis  hcrbam, 
hon)inis,volucriumA^U3diupcdum,  rcpti- 
lium.Cultumvctopixftaii  dicitnonDco.  Exod.}t.}S. 
qucm  pet  imagioem  icprxfcntare  voluc  i.R'f-'iJ^- 
ruut,  udipfi  Vitu!o&  cf}ormarxIir.igini. 
Sic  coimiaquit./ircfrwn/  fibt  vitHlum  fuji- 
Itm  ,  adorarunr  illi<m     facnficaucrunt  ti, 
ErSicpb;  imteriUosdttt 
O^obtnUr..,.:^  .  .  .      qua  clccau- 

lactuin  imagincs  iltas  vocatduos  autcos  ^  .j,. 
&aigcnteos,Dcosalios&cooflatilcs.  lo-  j^^g^.^^z^ 
dc  vcrbocomminationis.quo  vimli  Aaro- 
nicicultoribus&  Icroboamo  ciulquc  po-  ,^ 
ftciis  czcidiura  dcnuociat.  Fadlo  vcto  noo  r^^.j.ig. 
modo  iftam  comminaiioncm  •'"p'*""' /j,;;,  j 4. 
tum  Ictoboamum  ,  ciufquc  poftc.iiatcm      x-j  'xt. 
cxcidcndo.tuinmulta  ihaclitarum  niillia^  ** 
occideodo^lird  &aluhoinbili  pccuaexcx- 
cationis  &  in  lcnfum  rcprobum  tiaditio- 
ois>in  (imilcs  pcccatorcs  auimaduerrcndo. 

L\  Ethoceftiudicium  Dci  dc  iila  Ido- 
lolattix  fpccie ,  quxcommiititurcumio- 
icuciunc  colcndi  Dcum  ,  qui  vcrcDcus 
cft.  Vidcamusqujni  fcucrum  fitaductfus 
tllam,inquacolcndiiutdiocllin  id,qund  Detit.x9^7 
vcrc  DcusaoQclV,  iQDcumaIium,Mo!o  ^^' 
chum.Baalim.Cbamofum.BjJpcor,  & 
m.lcs  tallbs  Dcos  ,  quanu]u.im  pro  Diis 
habitisafuiscultoiibus.  Huius  fui  iudicii 
ladiciaetiam  vcibo &  fafloedii  Deus  ma- 
nifcftilTima  ,  &  vctbodcc!     •      ^  duo 
maxinic  iofignia.  I.  quoii  .1.         vjc  in- 
tcrprctatuidclcinootm  Dci,detcifltoocin 
a  vcroDi:o  .  &  '.t$  padltpeifidjm 

pcr  fpintualc  adu  cum  ulio  viro 

dilTolucioDcm  ,  Lciquc  ipfius  ad  zclory- 
piam ptouocacioocm.  Alteruro, quod  hoc 
adultctium  dicit  committJ  tum  Dxmo- 
nits  &  Diabolis  :  jic  cnim  c  r'--  ' 
cctcbratiHimo  cancicofuy :  S.. 


•••  :..!CS 

dimoniunon  Dto  .  Ditt  qucs  ncn  noutrnnti  pjal,%o6. 
dc  ViiUes  :  Sacri/cAHtrunt  f 
liof  fufis  DAmcniu :  c  u  .r.  f ;  ■. ' :  ■  •  • ' ■  , 

luo 


DISPVTATIO  PVBLICA  XXIII. 


i.Ctfr.To.io      fi.iDnrcfljcicbanr  Molochopcr  igncm. 
^rncb.lty.6  Qiiibusfuccinir  Apo/loIus:gtt<c  mwoUni 
Attg.iie  f;«.^''w/fi,«.'»nD«,yciD.t»itf»iw  immolant.Swic 
;^  <  j  quuDxmonaiiquisiniflisfimulachnsb- 
tir;)ucric :  fiuc  (juocl  ida  Ticra  cz  voluota- 
rc  &i  pratfcnpro  Oxinonum  obiucrint ,  vcl 
apctic  .peroracula,  rcfpooGi ,  &carmina 
Tatum.vcl  occulic  pcr  i  jftituta  mundi ,  id 
eft,  imp:orum,  quotum  Princcps ,  &  intct 
T.P«/.4.J.    quos  thronum  Juum  habcrc  dicitut  Sata- 
1  Cjr.4.4.  mj,  Comminationcspocnarum,  carumq? 
jlfcc.z.i}.   cxccutioncs  pct  totam  iacram  fcripturam 
palfim  dcfcribuntur. 

X.  lUa  llc  cx  Scripturis  explicaca  f\  ad 
AuTftitu  ic  i^f«r)t«<«<,qua'  in  ponrificia  Ec- 
clcda  vfurpantut ,  appliccntur  ,  clarcbit  it- 
lam  duplicis  (iipra  didtx idololattix  ct imi- 
nc  rcam  tcncri.    P  i iotis  rcam  fc  facit ,  co 
quod  pani  in  Euchariflia ,  Marix  ,  Angclis 
fic  Sanitis  dcmoiruiSjrcIiquiis  crucis  Chri- 
fb  &  San£lorum.  dcniqucrcbusconfccra- 
tis,diuinum  cuttum  cxhibct  :  poftcnoris 
quod  Dcum, Chtiflum  ,  crucemChnAi, 
Mariam  ,  Aogclos  &  Saniftos  in  imagine 
colunr:qux  fingula  mooflrabimus,&  cffu 
gns.pcr  qux.quum  conflrkli  tcnctut  Ido 
lolacrxicrcpctc  conaotur,  occlufls,  coufit 
iDabimus  quambrcuifnme. 

XI.  Ecprimo  dc  Sacramcnro  Euchari- 
Ai£,cui  a  Catholica  Ecclcfia  Romana  La 
triz culruin.qui  vcro  Dco  dcbccur,  tn  vc- 
ticracionc  adhibcri ,  &adoracioocm  prz- 
(lari ,  quamquam  vc  furoatur  ,  a  Chrifto  lit 

Sef.tj.lS.  iQflicutum,dicit  SynodusTridcnrina,altc- 
ra  partc  nos  libcrans:  cui  nos  lubiuogimus, 
altcra  parccfufccpci  muocris  fungenccsiac 
lacrixculcus  Saciamcnro  Eucharillix  ad- 
hiberincquitcicraldolobcriam  :  neinvfu 
quidem  tpfo  Euchariflix,quia  paois  maocc 
paois  quoad  fubflanciam  fuam  ,  ncquc 
tiannuljflaotiacur  in  corpus  Chrifli  pcr 
coufccrariouem.  Nam  Euchariilia  (ic  de- 
(iocrercflefaciamctitum ,  dccuiusc^rcatia 
ci\  re  CTrcraacoo(larc:&Chriflt  corpusde 
uouo  ciictncfpcrct,nihiIcoim  potcflmu- 
laii  in  id  i|uod antca cxdittt.  Mulio  mious 
j^f4/.  ifi.ij.  cxtravfun):  quia  crftlegitima  confcctatto 
I  Cor.  10.16  vim  lubcrct  ttaiilVubitanttandi  ,illcgitifna 
0>  II.  ij.     uinca  craoQublUQtiaicocquitct:  onmc  c- 


nim  iusconfccrationis  ab  inftitucionc  di- 
uiuapchdcriconfccrarioaurcm  adadoran- 
dumnonadfumcndum.,cxtrafincm  tullt- 
utionis  cftiitaquc  tncificax:  proprerca  c5- 
mittii  Cathol.  Ecckria  Pontilicia  Ido'  '  ■ 
tiiam,  quz  Saciamcnto  Euchariflix : . 
cultum.qui  vcro  Dcodcbctur.adhibcr. 

XII.  IncultuqucmMaruc  ,  Angelis  & 
Saniftis  demortuis prxftaoc  Po::ri(icii.Ido-  t.Rp^.i ">.  . 
lolatriam  abipUscommitridicimus  «:du-  x.Re^.  tf.f. 
pHci  modo  :  qua  adoraudo  &  qua  inuo- 
cando.  Adotandoquidcm  ,  quum  omncs 
&:  fiagulosaltaribus,  millis.fcnis,  vigilni, 
iciuniis,  imaginibus ,  candclis  ,  oblationi- 
bus,fuf!itibusrori$,pcregrinationibus.ge- 
nuflcxioDibus  vcncrantur:  qiixomoiaad 
/.xTfiia»  pcrtiocQt.&cuItum  .iiuinum.fiue 
vcruDco  ex  ipfius  voluntatc  ,  liue  fallis 
Dits  ex  hominu  fupciflitionc  cxhibitum. 
Iquocando  ,  quum  adtllorum  orationcs, 
opem  &  auxihumf  vt  loquitur  Synodus  ^'/v 
Tridcntina)  coniiigiunr.quumquc  pro  ac-  L°'"ijArd. 
ccpnsbcncficiisgratiasillis.igunc.  Adom- 
tioQcs  vcro  illurum  confugtunt ,  tanquam 
Intcrceirorum,Mediatorum,Patronorum, 
AduocatorumqMiintcrccdunt  i.  Alfccttt 
pio  ,  quo  cupiuot  vota  prccantium  ipfo» 
implcri.  X.  Mcritisfuisglotiofis  &  fanaif- 
fitnis,  qux  fufTragaotor  iis,qui  ipforum  o- 
rationcsliipphciptcccexpoicut.  Ad  opcni 
vcro&auxilium  illorum  confngiunt  tan- 
quam  ad  auxiliatorcs , prxfciuatorcs ,  cu- 
Aodcsgratix&glottx  ,  hocclt  bonorum 
omnium  laigirores.liberarorcs  in  nccefli- 
rattbus.quos  etiam  appellanr  viram,  falu- 
tcm,tutclam,ipcm,prxfidu,  rcfugium ,  fo- 
latium  i  imo  vnicam  fpcm  tutum  propu- 
goaculum  ;  qui  tituli  fbli  Dco  &  Chnfto 
coiTipctuot,taDquamfummx  exccllcotix, 
fapieotix,bclicuolcatix&  potcntixdeco- 
ramenta.  qaibus  cxcogitaitillufltioianc- ^■/•^***^' 
qucunt.vtcx  fcripruris.  manifirftuciV,  vbi  ^A^f-io. 
ilh  tituli  Dco  &  Chtiflolcguturadfcripti,  -^^'i-Xi. 
quumliiramusinuocationis&adoratiouis 
honosiplisaSanclibcxhibccur  tr  quam- 
quam  turpttudo  iffius  Idololacrix  (it  fa- 
dillima,tamcn  immancquan  iuatut 
rc<lditionc  cauix,  quam  i(li ;  -  prx- 

teoduf,  quanihiliQDcum&:  :cou- 
K  k    1  tume- 


lACOBI  ARMINII 


turaeliofius  fingi  potcft.Io  Dcum  quidcm 
GaL  BieL  «^icunt  paticm  calcftcmdimidium 

in  cMft  milf.^^^'^^      dciiilfc  bcarx  virgini  coclorum 

lammjris.poirumfaluris  8c  Dcum  appel- 
lautjcumcjue  ,  quum  lubcat  iuflitiam  & 
mirciicordiam  ,  illaribirercnta,  bancvir- 
gini  marri  cQAccffi(rc  cxcrccndam,&  pro- 
Anhn.pKg.  prcicaaforoiuftitixDci  adforummifcri 
cordizmariis  cius  ellc  appctlauHam.  lu 


4. 


Tf/.i;  cMp^  Chriftum.eoquod  dicunt,  Chnftum  non 
folum  aduocacum  cdc  ,  fcd  &  iudiccm 
cunf^a  difcunutum ,  ira  quod  nihil  rcma- 
oebir  inilcum  :  proprcrca  Dcum  nobis 
prouidilfc  dcAduocarajquxmirts&fuauis 
cfl,inquanihil  iuucnitur  afpcrum  :  qux 
ctiam  ^lla  dc  caufa  appcllatur  ihronus 
Chri(li,in  quo  quieait. 

XIlI.  In  rcliquiis  crucis  Chrin:i  &  San- 
dorum  vcncrandisldololarria  fccomma- 
culaic  Pontificios,  tuma^usadorarionis 
lumiDvocationistUis  prxdando  ,  proba- 
tur,paitimcx  ipfoium  confcllionc  ,  par- 
ttm  cx  ipfo  cxcrcirio  aduuin  rcligioforum, 
^^^^  quos  ilhs  cxhibcnc.  Confcfnoncm  cdic 
^^*       '1  noJus,quum  dicit  Sanflo- 

.     .  ^  vcucrationcm  &  honorcm 


ru.. 


.1  jjgbcfj,  cafquc  &ali3  lacra  monumcnraa 

fidclibus  vtilitcr  honorart  ,  acque  corum 
op  ■     '  '  rrandx  caufafiinftorum  mcmo- 
jtnfar.i»   ti..         nftra  frcqucocan.  Accedir  Do- 
"t.litC.f.  -  i^ot  Angclicusqui  omnia  bcnedc  Chrifto 
fc  ■    '    rcdirur.   Ai-  Chrifti 
a^-       .  cin  latiix  clii.  ^  ,l  .  .  ..  .m  pro- 
ptcrcontaklummembrotvm  Cbrifticqux 
c.iu(a  Aiuonino  Ibfficicnscft ,  vc  nomodo 
c:ux  Chrifti  ,fcd  &:  omniaciusadorcntur, 
claui,  lancca ,  vcftimcnra  &  facractiam  ta* 
bctoacula,qutbusaccinitHcclcna>ccccIi- 
ruccmtuani    '    -  -nsDo- 

 iiplum  dccla.  ,quum 

xcliqutastumcrucisChrifti  ,  cum  fando- 
tr:  ant,  lintea- 


ma- 


goa  poiitpa  inproccflh  :ia- 
ium;i  rionum  caula  infti- 

tuiisici.^  "  iis collocat, 

dona lufpcndunr, 
Ifciflaadas ,  ofculandas ,  gcnuScxiooc  ad- 


orandasoffcrunr,  &adoraoc ,  ccreesante 
illasacccndunr.thura ilhs adolcnt ,  ccmpla 
ii  alratia  r  "irum  pixfcntiam  confc- 
crant,&.  .raxftimanci  fcftosdics 

iisinfticuunr ,  miiras  iu illarum honorcm 
cclcbrauc,  cum  hac  opinione  quodfa<5^x 
fuper  alrari  ,  in  quarcliquix  podtx  fuuc, 
(an^iorcs  &cfl5caciorcsfunt:quod  pcre- 
grinationcs  ad  illas  obcunc,tanquam  amu- 
lcta  &  prxfcruatiuagcftanr.xgrotisimpo- 
ount,fudariafua,corolbs  &  aliaciusgcnc- 
ris  carumattadtufanAtHcant  vc  ctdcm  H- 
nifcruianr:  quodgrariam  &  virrurcm  di- 
uinamillisincfrccxiliimanc .  quam  inuo- 
cationibut&aliiscultibus  apud  illasqux- 
runti  vcunruriis  adDiabolos  malofq,  fpi- 
iirusfugandos,&  omniafjciunr,  qua:gcn- 
tiles  idolobtrixfuorum  rcliquiisexhibuc- 
runr.  Quibus  omnibnsacccflit  curpillima 
il!u(io,rcliquiatum  fc.  mulriplicatto  &a- 

licoarumlubftitutio.  Vndc  ^^^^^*^^^^'  CMl.dtrtlia 
rium  ,  mHliorum  corf^ora  honcrnri  intnra, 
quorum  animtc  crtir.ar.iur  in  inferno. 

XIV.  Qujttani  f^tccin-.cn  parrim  eiuf- 
dcm  Idololarnz ,  p«itim  plufquam  Gcoci- 
lis  fupciftitioois  prxtcnc  ,  cum  in  dcdica- 
rtonibus  &  coufccurionibus  rcmplorum, 
altaiium  ,  vafoium  &  ornamcnrorum  ad 
illapcrtincnrium  ,  vtpotccrucis  ,  cahcis, 
pacinarum.liutcaminum,  ftolarum .  rhuri- 
bulurum,  icemin  cunfccrationibus  Ccrci 
pafchalis»aquxluftialis,  Salis.  oleiChri- 
iiratis,  Can.p3narum,Ccrcarum  puparu, 
quosAgiios  Dcivocanc,  Cacmuciiorum 
&(imilium  rerumi  cum  interumliccoa- 
fccraratum  vfu  :  prccancurcnim  inconfc- 
crationibus  vt DcusiUas tis graria ,  virru- 
cc&  pocentia  inftiuat  adcorporalia&fpi- 
ritualia  mala  pcllcndum,  &  contraria  bona 
largicndumjiifquc  vccalcin  gr3Ciam&  vir- 
curcm  habcnribus  vtuntur,  &  culcum  ic- 
ligtofumprxftaat. Eiusici  paucahzcpro- 
fciimus  indicia  :  quod  vilirationibusccm- 
plotum  fic  con(cc:.notmM  pt  i-nrum 
icmiflionem  adfcrtj  fcruur.    f  .lis 
cciam  coufccrartonum  lup-.  confe- 
cr.T-  '      ■  ■  .  ■ ' 


lutArtgtneri  bumAncjit jeliditfii 


i^crun* 


Sef.tj. 


li#SPVTATIO  P 

tferum  profeStti  ^  redtmptio  »nimArum , 
iHttUcontrjtftua  iaculMiHimtcornm.  Sapra 
aqua  lulbali  ,  iAa  ,  Exorcix.o  te  CreaturA 
Aque.  -vt  JiMs  aqua  exoreii,«ta,ad  effugandam 
tmnem  potejiatem  inimici^tpfumeradtca' 
re  (J»  explamart  •valeaf  eum  angelit fuii  apo- 
ftaticis.cre.  la  confccratioDc  falis,  ilb  cft. 
Exorciz.ote  Creasurajalii,vi  ejficiarufalex- 
orcizjftum  in  falutcm  credentium ,  vt  fii  o- 
mnibu4  te  fumentibmfanitM  animt.  fy*  cor- 
peris,(jf*c.  Itcni,  dignareDominehanccrea- 
luram  faiii  benedicere  df^fanHificare  ,'vtfit 
cmnibut  fumentibm  falmme/ttis  Cf  corporu 
quiequid  ex  eo  tantum  vel  adjperfumfue- 
rit.  careat  omni  immunditiatomntque impu- 
gnatione /piritualu  nequitia.  Coafcciacis 
vcro,  quos  vocant,  AgnisDci.tribuuot, 
quod  omnc  pcccacum  frangunc  &  agunc, 
\ c  fanguis  Cnrifti,  &  fccuodum  iilam  opi- 
l^oncm  vcuntur  iifcicm  rcbus ,  fpcm  fidu- 
ciamque  in  iis  canquam  ifla  cali  vi  prxditis 
collocantcs. 

XV.  Qiiod  vcrofccundumldololatrix 
gcnus  in  culcu  imaginum  committantcx 
propriaipfoxumconfefnonc,  confccratio- 
nura  formulis,  &  praxi  quotidiana  ipfo- 
rom  cuincitur.  Confcffio  cft  ih  Synodo 
Ttidcatina  cjux  dicit ,  Imaghiei  Chrifii, 
Deipart  virgintt  aliorum  fancJorum  in 
tcrr.plii  prefertim  habcndat  <J«  retinendaf , 
itfq:ie  debitnm  honorem  ^  -xjcuer.tttonem 
impartien.i.im,ita  vrper  imagtnei  qiia*  ofcu- 
lamur  o»  coram  quibm  caput  aperimm  ijf 
prorumbimui  Chrifium  adortmm,  fanSos 
qucrum  iUt  finiilitudinem  gerunt ,  vencte- 
mttTi  Id quod fecundt  Nicint.  Synodideertti$ 
faneitum  cfi.  \'idi;ainuriftius  Synodi  adla 
&  apparcbit  adorjizonenv  &  tnuocatio- 
ocm  inam  (labiiicam ,  Idololacrijm  puram 
pu:  AcccditThomas  &  docloium 

cat  ifcntinntcodcrT)  cultiiafHcicn- 

dj:.  .  .fS  ,  quo  proiotjpj  coluntur, 
qnx  rcptztcntaQC.  Formularconfccratio- 
num  idcm  d;c!aranc.  Sic  coim  M.ii ix  ima- 
go  confccratur.  SanRifica  Dtut  hanc  fer- 
inui.tt»  beatt  virginuvttimfideHbuifalu- 
tiir  repemferattonttr:  .n 

d  ■        .  ./i/ ,  nocentiactleriii:  i  r, 
;tm  quoque  inundatto ,  ai,. 


:/'t 


VBLICA  XXIII.  i6i 

btitorum  commotio feu  paganorum  dtMsfiatit 
adprt/entiam  eim  comprimantHr.  ln  C  oor 

fccrationc  Imagiuis  lo.Bapt.  hxc  fiiDC  vcc- 
ba :  Sithtcimago  Dimonum fanHatxpulfU, 
Angtlorum  aduocatio  ,  fidelium  prottSio , 
eiitfque  ia  hoc locovtgeat pottnttr inttrcejfio. 
lu  praxi  quocidiana  plctiq,  a(flustumad- 
orationis  ,  cum  inuocacionis  prxflantur 
imaginibus,  quosaQtcaipfisSandlisczhi» 
brri  diximus ,  &  plcrumq;  illos  ipfosaClus 
cxliibcnt  &Qdis  ad  imagincs  iliotum  vcl 
in  imaginibus,  raro  mcocis  puro  iotuitu 
ipfos  landos  iafpicicndo  ,  cum  bac  opi- 
tiionc.quod  iUc  honor  ad ip(a protorypa 
pcrtincat,  Sc  proptcica  prcccs  ad  illos  fulx 
citius  faciliufquc  cxaudiantar. 

XVI.  Ethoiccquidcm  cultus,hxc  fcr- 
uitia ,  hofcc  tuin adorationis tum  muoca- 
tionis  ad\us  fc  facramento  Eucharillix, 
Manx,  Angcli5,&  Sandis  dcmortui$,icli- 
quiis,  rcbuiquc  confccratis,  &  imaginibus 
iilis  cxhibcrc  non  ncgant  PontiHcii.Gtltcm 
ncgarc  uiH  pci  manitcflum  mcndacium 
noQ  poA'uQt:Attamcn  abldololattia  fc  cx- 
culant  obicntu  quatundam  cxccptionum> 
&  diiliQ^iooQm  ,  quas  cius  valoris  cHe 
cxiftimanr,  vc  cofdcm  aclus,  qui  ab  aliis 
pixftiti ,  Yctc Qiot  Idololatnci,ab  ipfis  uti 
mcnte  lc  animo  patracos  ab  Idololatria 
cximant.  ExccpcioncshxfuQtiPrima.Se» 
cundum  criphccm  cxccllcntiam,diuiQam, 
humanam  &  mcdiam,t[ipl  ccm  cflc  ho- 
norcm :  &  hicdiilindioadfctrur  A«(r/*<W» 
ItsAtitti  ic  \jB-if^«>.*t'«<  ,  cuiadnc<Jlipoccft 
quod  dicuoc,  adtus  plciofquc  ad  cultum 
ifkum pcninentcs cfleanalogos.  Sccuoda 
cil  cx  iQtchciooc  cotum  qui  cultus  illos 
cxhibcnc.  Tcrtia  cfl  io  dilviiminc  iotcr- 
ccflionis  &  datiunts  >  idcft>  Mcdljtioois 
qua  fuDguQtur  fan^i  &  qoa  Chttf^us. 
Qiiatta,ir,  '  1     '    •  c  imaginis&Idoli. 

XVII.  .  ina  membrafuoc. 
Ad  primum  rcipnodctnQs,  prinio,Sctiptu- 
rasaliamadiui:  .cacur,cx- 
ccllcntiam  noii  ^  "■  luxcfl 
fccundumfuQCtt<:ocs,  (  caccs, 
pcr  quas  crcatutx  ;  !ix  ez 
diuieo  pixlciij':  itr 
Homiflcs  quar  ^[^Pfalii.i.6. 

Kic    }  vcriaa-^*»*-»**'^^ 


Ij>h.6.j.6. 


i.Rfg.  19.8. 
M*ft.  9.10. 


iGt  lACORI 

rcdaafar,  Angcli  vfqac  mundi  (incm. 
£f  propterca  nullumcreaturxprzAiriim. 
pri-fcr  cnm  qui  iftis  fnpcrioribus  in  liac 
tcrra  cxilU'nt«bus  cxhibetur  ,  &:  quiHcm 
Scriptura  approbantCi  ab  IJololatria  pu- 
rum  clfc.  Sccuiido  mcHiam  ilhm  ctccl- 
lcntiam  &  ci  attcmpcratum  cultum  a  Scii- 
ptara  rciici  >  quum  angclorum  damnac 
^^nrxtldm  Bc  Kzcchiam  laudar  >  quod 
arncum  fcrpcntcm  idco,  quodillifunitus 
adolrrcntur>  frcqerit  &  combuiTcric.  Ad 
(ccundum  :  diiliotihonem  XmrfMmt  ic  fi- 
Xtitn  hic  fruftrsneam  clVc  :  Nam  ^»>#«'«< 
cultura  vindicat  Apoftolus  Dco  vcro  foli^ 
quum  Gentcs  culpat  qund  illum  przdice- 
iint  iis  qui  natura  non  funt  Dii.  Et  voz 
ipfa  gcncrattm  fumpta  fignificat  fctui- 
tium>'quod  fnlis  illistcum  quibus  nobis 
fccuiidum  Dcum  cft  negotiuin  prxflari 
dcbct  vcl  licicc  potcft,  idquc  cx  icgc  vcl 
commuoi  charitatis  mutux>  vcl  patucu- 
laris  rcfpectus  inccr  cosquibusioteripfos 
c(l  iicgotiom  .  Ac  cum  iis  dc  quibus  htc 
agitut  ( angclos  cxcipio )  nullum cft  nobis 
ncgotium  fccundum  Dcum  neque  vlla 
lc^c  iis  ad  fcruitiam  ob{^[id:ifumus.  Ad 
tciciamdicitnus,  primo  (acnficatc ,  fufiirc 
tcmpla,  altaiia  xdi(icarc,  voucrc,  fcfta,  ic- 
iunia  ipcrcgrinntioncsinftitucrc,  pcrno- 
mcn  lurarc  .  cultus  clTc  non  anaIogicos> 
l'..J  vntuocos  &  foli  vcro  Dco  dcbitosj 
At  muht  cocum.  imoomnesapontiHciii 
prxftaotur  aliis  rcbus  quam  vero  Dco. 
-Sccundo ,  ipfam  otsrKiwr.s^t ,  qux  homi- 
nibas  proptctanalogicam  cum  Dcofimi* 
lirudincmlcgitimctftbuitur ,  ita  Dco  pro- 
priam  ccnfcii  >  quum  rcligiolacft,  vt  totus 
'  culfus  «Uuinus  lUa  foladcfigoetur^Chfi- 
ftos  ilUm  Diabolo  &  Angclus  (ibi  adm- 
dicct  >  boc  argumcnco  >  quod  Dci  propria 
fir. 

XVIII.  SccundumcfFugiumcftcxdi- 
fttn^a  colcntium  inccnrtonc,  quo  ad  o- 
mnis  gcncris  idoiolacrias  iplis  impaiflasa 
ic  amolicodum  vtaDtur.  In  prima :  dicuot 
circa  cultun   '  '       artfti.r  (c 

oon  pancni  k  .  . ..u.  ■^.i  ^orpusin- 

tcadcre  honorc  aiticcrc.  la  fccuoda  :  fc 
cuicum  qucm  ptatftanc  crcaturx  ,  ctiam 


ARMINII  % 

diuinum,  noDTt  DebcYhlberej  hoc  cfl> 
hoc  finc  vc  illi  opinioncm  coucilicoc  u- 
lcm,qualis  rcucra  in  folam  Dcimaicfta- 
ccra  coinpctif.  latcrtiarfccrcarurxhono-  Gftg.mtV»l. 
rcm  cxhibcndo  aon  in  illa  fiftcrc,fcd  vi  ^''•^'^^^ 
Dcui  in  illa  Sc  per  illam  gloiificctur.  In^I' 
quaita  :  fc  non  ipGm  imagiocm,  vcrum 
ptototypon  koDorarc.  Rc(pondcmus  ad 
omncs  diftindtioocs ,  primo ,  faiflum  vbi- 
quc  intcntioni  cflc  conttarium,  Sc  id  i- 
pfum  rcueraHcriabillis,  quodintcntiona 
lua  vitate  fc  vcIIeproHccntur.  Sccundo> 
ludicium  Dci  illoium  inccntioni  cifcad- 
uctfum  >  qui  noncx  intcntioocfaclunain- 
cerprct^tuf ,  fcd  cxfaAodciotcntioaciu- 
dicat,  &  fa<3o  tali  intcntioncm  ipfccoa- 
ucnicotcm  adhtbuit ,  quamquam ,  qui  fa- 
cit.dc  contratia  fua  intcntionc  protcfta- 
tur.  CU:cctxlm\oci%;Feceruntvitulum 
fufilem  >  «dornrunt  eum     fncnficnueniiif   *  ji- 
ei.  sitxeruntqHe  ijli  Diifui  IJt-Ael  qui 
rHtti  te  ex  j^iypfo.Et  ihcuruAt fefculptili fuo  ^"**'  J  -^T 
M^crar  ^dtctt  :  Lilcrame,namDeu4mei4a 
estu.  EtjAcriJicauerunt  Dirnvniiu  /ton  Deo. 
Tcnio  addimusi  H  illc  diftindioncs  va> 
lcanc,  nunquam  Gcotilcsauc  ludxosldo- 
lolatrixadmtlixaccuratipotuin'c :  itfdcm 
cnim  illi  omncscultusluos  (iuc veto>  (iuc 
falfo  Dco,nucfummo,  (iuc infcrioribusi 
Huc  imagini  cxhibitos  iuftiHcarc  potuc- 
tunt.  Intcntio  cnimillorum  nuo^uamo- 
pcra  digitorum  fuorum  timuic  >  lcd  eos> 
ad  quorum  imagincm  fadla,  &  quornm  LaH.Uy.i. 
nomintbusconfccratafuoti  nunquaman-  iffi.cM.i. 
gclos ,  dxmoDcs ,  mioof cs  Dcos  honora- 
uit,  niH  vtrcdirctin  honorcm  fumini  Dcii 
nunquam  illis  conciUarc  voluitcxiftima- 
tioncm, qualisinfolam  fummi  Dcimaic- 
(bccm  comperic>  Dumquam  falium  Dcum 
coluic. 

XIX.  TcrtiacxccpriotCDditfpeciatjm 
ad  louocarioocm  Matix  Sc  Saadlorum  lu- 
IbHcandam.Dicuntcnimfc  illosinuocarc, 
noo  vc  ptimos  autborcs&  datorcsbono- 
rum :  nequc  vt  Chriftum,qucm  conftituit 
1'atcr  funimumSaccidotcm,&  cui  cmncm 
potcftatcm  dcdit  in  coclo  6c  in  tctra.-ve- 
tum  Tt  amicos  &intciccn'oicsquidcm& 
datorcs  >  fcd  Chrifto  fuborduutos.  Rc- 

fpon- 


DISPVTATIO  PVBLICA  XXIV. 


i6 


fpondrmuSi  primo  cx  iisquzdjncipros 
tiStf^tStt^Huf  coouinci  poile.  lauocucio 
enim  >  quam  prxAant  Matix  virgini  Si 
5auflis,<?»A««f  cultum  cllc.tatcntur.  At 
faciunccx  MaTia&  Sao£\isldoia ,  tuman- 
tc  quam  illos  muoccnc  per  hxtcno  i  &  tal- 
fo  ilhs  cribucndoquod  intclligatitprctcs, 
iBiercedant  pio  pcccatoribus  i  afFcd^u  ii 
mctito  ;  &  donent  pollulata    tum  cnl- 
tum  louocatioois  taui^uam  taiibus  cxhi- 
bcndo.  Hicenim  modus  cll,quo  cx  rc  vc- 
rc cxidcntc luolum &biicatui.  Cui argu- 
mcotoroburacccditcx  co  ,  quoJ  etiamll 
flitcot  rogata,  a/Fctflu  pio  intcrccdctcat  & 
vtfpiriius  admioilhjtotii  darcntpoUula- 
ta .  tamcn  co  quod  cum  potcflatc  non  da- 
rcntiioyocjocn  noncllcjic.  Sccuodu.lub- 
ordinatiouem  fub  Chtilto  vcrbisponetc, 
rc  ipia  dcflructc  .  &  coilacerahcatcm  in> 
trodaccrc  >  quo J  It  vcrum  cA ,  cumco ipfo 
ctiam  (iint  ldoiol.iti2::quia  cuUus  qucm 
patct  iilio  fuo  cxliibcii  vult.  >i<cr.c<«  dl  i 
Yult  cnim  vt  omas.-s  houotcut  Slium  iicut 
&  I'acTcm.  At  tollitur  rubordinat)0,&  col- 
Iat.'falitas  ioctoducituc  .  ptimo  vQiucrsc, 
quum  dicuntuc  omncs  pci  incrita  ruani- 
ccrccdere  8c  impctcatcbona,  Sc.  (icimpc- 
trata  dirpcnfarc  ;  qux  duz  nncx  (iiot  cucr- 
fx  fubotdinationis  &  ioucdlx  collatcrali- 
tatis.  itccuodo  fpcciatim  lotcr  Chiidum 
&  Manam  ,  vtpatctpiimocx  nom.nibus 
quibus  iliam  louocaot  .  Kcginam  calii 
Dominam  mundi,(jlutcm,portum,pix(i- 
''a^ium.fulatiumappcllaotcs.qux 
1..       .,:ris  impcrarc  potttl  rcdcmptorii 
quxvocesCluillitmfubordinanr.  Sccuo- 
do  cx  caufa , cur  tnuocandam  dicunt ,  cum 
vt  aduocatani  .  quia  cum  Chiidus  noo 
niocio  homo  &  aduucatns  Gt ,  l'.  d  etiam 
L>uis&  Indcx.quioihilinulcum  dimittct, 
.   .     ...  .,.  -  !,.■■■•.  n$,  tota 

lum ,  & 

pcccaiotcs  dcbcatrtum  vt  booutumlar- 

gitriccm  ,  c|"    ■   •     ^    •  i   >  fui 

ipii  dcdciit ,  lain 
adminilh'andam  ,  cuin  iplc  iiui  iiiflitiam 

i  '  ■"  ■  !!in 


aiuc 


hautunc  omocs ;  quod  oihii  efl  abud 


quam  ipfamin  locum  Chtifti  illo  dcturba- 
to  collocatc. 

X  X.  QuartumcfFugium  tl'.  uiiuu^uo 
intci  Imagincm  &  Idolum- quodlmago 
Itt rci  vcfx, idolum falfx (imihtudotquam 
quum  cxplicat  fallaciam  commitsit  Bcl- 
btmtnus  ,  icm  fjlfam  intctpKcans.  quai 
cum  (it  Efis  t  non  eil  id  quod  cflc  Eogitur» 
Dcmpc  Dcus.  At  hoc  difcritncn  f.il(iim 
cUc  cuiotuac  plurima  in  lcripcuiis  loca. 
Imago ,  quam  Rachcl  furripuit  patii  fuo,  /^' 
idolum  dicitur.  At  fuit  imago  hominis.  j^^^j^^j 
VitulumfulilcmvocacStcphanusidolum,  ^  ' 
&  crat  Imago  fafla  ad  rcprxfcnundum  ^  ^  'i^' 
vcrum  Dcum.    Vituli  Ictoboami  craot  O*'  • 
(imulachta  lchoux  :  attamcn  appellaotur  ■ 
a  Grxcis  lotcrprctlbos  8c  Latino,  Idola. 
Stmulachiuin.Michx  vocatur  Idolum.  &  i.Cor.  it.:.. 
fuit  i.imco  Ichoux  poiitum.  lotcr  Idola  R^jin.i.xj. 
muta,  adquxabteptosaic  CoriothiusA- 
poflolus,  eraot  llatux  hominum.  fortc 
qiudrupcdum,  rcptilium,  auium;  quod 
ctiam  rerum  noo  cxiftcntium ,  di(licultct 

fiiobatet  Bcllarmious.  Quaproptcrfi  Ido- 
um  ei\  quod  nihil  eft ,  hoc  cft  linc  te  Sc 
mcntcfcnus ,  hoc  ipfum  difctunco,  quum 
fit  purum  putum  humani  ccrebri  com» 
mcntum  ,  vaoiirimum,  imo  vcriinmum 
idolum  cl\  :  quaiiacciam  iuot  omocs  illx 
diftmctioocs  &  inccncioocs  Idoiis  Idolo- 
tumquc  culcibus  ncfariis  flabilicndis ,  cx- 
cogitjtxab  EcclciiamalignJntium.anna-  pr^j*.  jo.ti. 
cic  fototcatioinim  ,  qux  ioftat  mntieris 
ftortsntu  tamtdit ,  dtinde  abfttrgit esfttHm, 
(y^dittt,  nen  fumff-rrMtainiiinttAitn. 

COROLLARIA. 

Torttifictm  RemMnnm  tfft  Idtlitm  , 
^Mi  iUum  pre  to  ,  qutm  ipjt  c5*  f^*' 
vtnditMtit  ,  hnhtnt      honortm  ti  txhibttU 
ijHempofiuliit .  teifftldoloUirAstjftix 
jtriftHru  ftrtihut  »r%umtnti* 
frolmri  pejf<U. 


THE- 


THESIS  XXIV. 
Do 

Ir.uocauonc  Sai\£korum. 

Jiejp,  lACO»^^  PORTVM 


Hefinr.lib.i 
lie  Bfat. 


lACOBI  ARMINII 

I  fitaccm  volucrinc  innucrc.  Ncgat  cnim 
Sandos  inaocaodos  cllct  tQm  qui  liicic, 
aon  rllc  ncccirarium>  lum  qui  tiicu  noa 
ctVc  licuum.vt  iouoccucuri  iUumrcaruns 
habcnt  vcrba  rigtd^  fumpta,  iftum  fiop-  ^-^ 
pofuc  lumaotut  id  .intcccdcntia.  Bcllar-  1^^^  smtt. 
minosctiam,  cumtitulumhuncporuiircti  ^ 
Sanclos  cflc  inuocandos , fubiunzit lianc  ^ 
thcfin  i  SioAi  pic ,  &  v  tiliccr  a  viucntibus 
inuocsntur.  Vcrumquia  vcrfunnimum il- 


I.  ^  Ad^Ios  appcllamus  ,  tum  cx  hypo- 

thcfil'ontificiorum,quosRom.l'on-  I  lud  conciliabulum  fxpc  vctborumambi- 
i  i  canouizacione  in  albumSando-  guU3tcludit,vclcoadump[optcrfuorum 

i...:. .  .alititumexrci  vcritatc.quiChiiiU  l  coryphxorum  diflcnfioncs  ,  vcl  pcrucrsc 
faoguiQca(pcifi,&SptiicusSand>i,quio-  I  iaocniofamproptcraducifarios»  quoi 
mnis&nditatisfonscll,  charadcribus  fi-  j  idfus  alioquinnullafpcciccuadcrcpo 
gnati ,  vuar  fandimonia,  qux  cx  fpintuali 
cum  Chiirto  coalitiouc  cmanac,  in  hac  vi 
ta  clarucrunt,  nuoc  autcm  corpotc  moriui 
in  coclis  curo  Chrifto  fccundum  animam 
viunnt  i  qualcs  fuciunt  olim  Patiiatchaf, 
Afee  I4.IJ.  pjQ^,i,ctx ,  Apoftoli.  Martytcs,  &  fimilcs. 


quorum 
flct. 

Nos  dc  Inuocationc  Saodorum  qua.-ti- 
musi  cum  an  ucccflaru fu,  tiim  an1icua,5c 

VtlllS  ? 

IV.  Ad  pnmum quodattioct.duimus 
Poutificiis  vcl  aflcnncotibus,  vcl  diflcu- 
tientibus ,  oon  cflc  occcflarium ,  vt  fidclcs 


Inuocatio  Saodorum  ,  eftquaad illoium  I  mhacviuczii\cDtc$,Sandos,quiinca:- 
fulFragium.pattociiuum.auxiliumconfu-  lis  cum  Chrifto  conucriantur ,  inuoccnr. 
gicur,  opis  iniplotanda; ,  impcnandx,&:  Quumquc  ncccnlcasilla  vcllccundum  of- 
obtincodx  gracia.  ficiom  fu,  quod  ptxi^arctcncanturfidcles 

11.  Tripuci  autcm  racionc  inuocariil-    fupcrilitcs  lacdi»  vi:a  fundis  ,  &  cum 

ChnRu  viucoribus  ;  vcl  fccundumfincm* 
cuius  obtincodt  causa  inuocano.caaqaam 
roediumncccfljrium.Aacuacuri  Nosnco- 
tro  modo  dicimus  occcirariamellcinuo- 
cationcm  Sjutilorum. 

V.  Non  ranoue  officit  >  quia  iouocatio 
Sandorum  a Dco  oeque  ptxccpca  ,  ncque 


los  rtatuuot  Poonficii.  i.  vt  prccibus,& 
iuflxagiisiatcrccdciedigocoturi  i.  vtpcr, 
&  propccr  mcrica  fua  impcticoc  quxjpe 
tuniur;  v t ipfl dcnt bcncficia qux poltu 
botur.  Nam  tribus  hifcc  rcfpcdibus  in 
duunt  Saodos  dcfuodosPootificii ,  quod 
vt Dcoprorioquiores ,  acccflum ad  illum 


&  ad  Chtiilum  libcriorcm  ,  quamtidclcs  1  piamiflloDcaurcommioationc  vllafaoci- 


iohac  vitafupcillitcs,  quod  opctibus  fu 
pcrerogatioois  io  vita  patratis  mcriti  fint 
\t  Dcus  ipfoium  prcccs  cxaudiat:  quod 
dcoiquc  a  Dcoconllitun  fintadmtniilia- 
torcs  bonorom  qux  ab  illis  petuntui:& 
ficMcdiatotes,  &  mciito,0c  cfficacia  intcr 
Dcum,iroo  incci  Chiitlum  ic  fidclcs  vi- 
ucntcsilatuuotur. 

III.  Hifcctamcoomnibusticccflitatcm 
7-^/_  inuocaodi  flrucrenoofunt 
defit.jtjf.xj.       Pontil   ..  ,  ...  ...  .  .  .cum  bonum,& 

r-»'-  1.  vtjlccircfupplicitcrillosinoocate,  &  im- 
pic  iUos  fcntire  >  qui  negant  Saodos  inuo- 
candoscflc  :  niii  foiir  poihcmis  iftis  vct- 
bi$,qMxambiguumhabcat  rcnlura,ncccf- 


ta ,  quod  camen  ncccflc  ciFcc .  fiquidcra  ex 
oflicio  fidclibus  lo  hac  vita  exiilcnubus. 
obcuoda  clfct.  Noo  raiioncmcdii;  quia 
oequc  merita ncquc lotriucotchs  admioi- 
(liatio  Saodorum  occcflaria  func  ad  im- 
pcirao  'um ,  &  obtincndum  bouaquxpe- 
tuntu:        '  us fidclium inhac    ■  ' 

cuim  .  iiiediatio  ,  &  ad^  

aut  noD  eil  tuBicicas,  aut  impctrati  ncquit 
oifi  Saodis  dcfuudts  i:  <us; 
quotum  vtrumqucfall  I"  n- 
«tloruro  primus  >Dgi<. 
anlla  priore  Sandiiotcicciiioocindiguu, 
aut  tfus  cft. 

VI.  Qunrr,  itaquc  ncccflarium  non  fr. 


^^^^^ 


DISPVTATIO  PVBLICA  XXIV.  itTf 

dcmoQltramus  argameoco  :  qain  omois 


Lik  I.  de 


vt  fidclcshic  viucntes,  Saacfloscum  Chri- 
fto  icgaaDtc$>inuo£cnt;ctiam  acquc  eciam 
l'ontificiis  viucndum  cft  ,  fiquidcm  vllo 
bono  coafciootiz  Uudio  tcDCOtur  ,an  uoQ 
prxlUbiliut  fic  illam  iDUOcatioocm  omic- 
tcrc,  quam  pra:(latc>  eciamfi  difpucaTi  pof- 
fcc,  an  hciufic  acc  nc,  dc  quo  poftca  vide- 
bimus.  Nos  id  ipfumatHtmjmus  duphci 
nixi  rarioQc.  Prtmo,  cum quicquid oon  hc 
ex  fidc.id  cflcx  coofcicaiiaccrto  pcrfuafa, 
Dcogtatumcflc  id  quod  prxilarur,pccca- 
tumlic,&:  proptcrca  iuic  pcccaco  omitti 
poHlc,  dcquo  vcltaatiilum  d-jbitcrur,an 
licitum  fic,  quuranonnccci'  :llcf»c 
compcicumi  rcquicurpociui       .  .udam 
clTc  iouocacioacra.quam  pra:llandam.  Se- 
cundocumipa  I'ontificit  faccaotiu  :  cau- 
cum  difcrsincn  clTciuccc  r.ultum  >,tttfelcK  & 
fM'A«4«M,YCidololJtiiamcommittar,qt]iillu 
colit  cum,  cui  I»ic  cancum  dcbctur ;  &  po- 
pulo  idiotx  &  dcuoto  crga  fan(flos ,  difli- 
cillimum  fu  iftud  difcrimcn  fii:c  vllocrro- 
rc  fcmpcr  obfcruarc .  pcrtculum  cft ,  oc  in 
idololacriamiocidaocSaQiflosiouocaaccs, 
quz  racio  etiam  milicac  concr a  iuuocacio- 
ncm  Sauftorum  qiianquam probacum  cf- 
fcclicicamillamclii. 

VII.  Dcindr  qua;utui,  An  iuuocatio 
Sandtorumlicital.c,;:  ttihs/  Vd,  vtTri- 
dcociaa  Synodus  ;  An  bocum.&vcilcnc 
Do^losiauocaic?  Vcliuxta  Bcllaimintun : 
Aa  pic,  &  vcilitct  iouoccntur  Sao^ii  t  Nos 
Bcgatiuam  tcnclitcs ,  dicimus,  ucq;  pium, 
ncqi  vtilccllc  vtiouoccnturSandli.Quod 
probamus ,  piimo gcncratim ,  dcindc  fpc- 
ciaiim  fecundum  parcicularcs  rcfpcftus 
iuxca  quos  Poncificii  Sandlos  inuocaac ,  & 
iouocari  polTc  ftacuuor 

VIII.  Gcocracim  nou  ciic  pium,(ic  pro- 
bamus.Quum  oullaadiopci  fc,&  proprid 
piccaiis  fcu  <(/n7t<'<KnomiDc  vcDircpofljc, 
oinquza  Dco  przfcripracft.  cuiusfolius 
fciii^onc,  &inftirucioDcadio  quzuisfaa- 
diiicatur ,  fccus  communis  futura ,  &  cec- 
cum  fic  inuocacioncm  San<ftorum  a  Deo 
pr^ccptam  oon  c({c,(cquirui  candcm  piam 
dsci  non  poflc.  Diciiurquidcma^ioali- 
qua  pia  pcr  mccalcpfin .  quia  fufcipiacura- 
Aiooispixprxftaodzgracia  ;  Aciliudhic 
l<^um  Dou  habcc.  N  od  cflc  vctic  >  codcm 


culcus  rcligiofusa  Deo  non  przfcnprus, 

•     ■        "        -h  ^ 


cftmuiilis,diccntcDco,&Chrifto,Fiu-       '  '  ' 
ftia  mccol«ncdoccQtcsdodrinas,&man-  ^y**?-'}* 
dau  hominum :  Ac  inuocationem  (ando-  ^^*^^' '  ^ 
cum  dicut  PoQcificii  cflc  culcu  rcligtofum. 

IX.Spcciatim  idipfumprobamusfccua- 
dum  rcQ)c£lus ,  quibus  induuntur  Sandi  a 
Poocificiis quum  iQUocaocut.  Primo dici- 
mus ,  Sanflos uoo  podc  pi^ ,  &  vtilirer  ia- 
uocari.  vc  dacorcs  bonorum.  Quia  Sandli 
non  func  a  Dco  confticuti  boooium  fiuc 
coclcftium ,  (tuc  tcrrefthum  dtfpcofatorcs. 
Hoc  cnim  cft  officium  Chrifto  dacum.cui 
fubditi  func  Aogcli  caoquam faftauli lu ifta 
admioiibatiouc.  Ifflovcrocciamfi  Angc- 
loium  inftar  fubordinacim  fuam  opcram 
hicSan<itiprzftarcacChiiftocx  Dct  iulHi: 
tamcn  przccrca  iQUocandiuoncflcnc.  Ad 
hoc  eoimrcquiritur  plcoa  dirpeofaodipo- 
ccftas.  quzdiftribuatpruutvulc;  AogcU 
vcro  caocum  miniftcriaicm.  &  lofttumcD-  % 
calcm  opcram  bic  Chrifto  przftaotiqua  dc 
caufa  occ  illos  vc  datetcsbooorumiouo- 
care  licct.  Ac  Iaa<fti  miniftcrtalitcr ,  &  m- 
ftrumcnuhrcr  opcram  Chtifto  Aogelo- 
tumiQftatprqftarencqucunt.Dili  dicanms 
&  illos  afcendcrc  &  clcfccndcrc  Angclo- 
rum  morc  Ergoquumncqucpotcftaccm 
habcaoc  daadi  booa,  ocquc  poccnciam,fc- 
quicur  eos  dcc  pi^  ,  qcc  vcilicer  iauocaii 
pofle  vc  booorum  dacorcs. 

X.  Secundo.nonponruQtpic,& vtiliter 
iouocari.caoquam  qui  mcritis  fuisiDe» 
exauditioocm  impctiCQC,  quia  Saodli  ucq; 
fibi.ocque  aliis  quicquam  mcrcripocuc- 
ruQC.  NcccflrceQimhabucruncdicerccum 
Dauide  i  Booum  ooftnim  ooo  ad  te.  Et  py«/,i^,x. 
cum  omnia  facercnc non  modo  humiliccr. 
fcd&  veraciccrprofitcti  ,fcruosfcinucilcs  r  . 

n-  •     m  rr        LliC. IJ.IO. 

cuc  i  quin  &  pro  pcccacoium  remmionc  pr^j  '  ^ 
vcracicer  Dcum  orarc  ,  nc  intrcc  in  iudi-  p/i/  |. , ^ 
ciumcumfcruisfuis.  Piccrgoallcgarinon 
poccft.  quod  faho  San<ft  is  attri  buitpr,ncqi 
vtihtci  aliis  impcndi »  cuius  fuSicicQtia 
ipfis  Sandisdcfuit. 

XI.  Dcniquc  non  ponuocpi^&  vtili- 
tcc  inuocari ,  vt  ipll  uoquam  amici  ooftri 
prcctsfoas  cum  ooftns  iungaDt,3ut  preci- 
bus  luis  pio  Qobis  apud  Dcum  intcrcc- 
Ll  danC: 


« 


i.Reg.  8  i6. 
i.Re  II  tc. 
MMt. ti.io. 


x.Tim.i. 

ROTB.  ^  j4. 
]./0dO.I.I. 


x66  lACOBI 

danr ;  qui.i  S.ndi  in  calis  icjnoranr  fiogu- 
Urcs  ncccfli:-t cs,  Sc  prcccs  tiJclium  io  tcr- 
ra dcgcutium  Quod  coim de fpcculo Tri- 
nitatis  dicitur ,  comnicntuin  c(l  vanini- 
mum  ,&  eo  confuntur.quod  Angcliri- 
dcntcs  tacicm  Patris  ,  dicuntiir  ignorarc 
dicm  indicii  Quoddc rcucbtiooc  diuioa, 
circulum  habct  inaocm  ,  &  ridiculum : 
Quod  dc  cxplicationc  ,  qux  flat  vcl  pct 
Ai^clos  vcl  pcr  aoimas  rcccDsdcfuodlo- 
rumictufJcmefl  vaoitatisiquum  Scriptuxa 
ne  verbulo  <)uidem  lUorum  iadiciotum 
faciat mcotioucm ,  citra quam  rcligio  00- 
bii  cfl  in  rcbus  taoti  momcsti  quidpiam 
tecipcrc  unquam  vcrum  auc  agcodum 
furciperetaoqaampiam.&  vtile. 

XII.  Addimusdeaiquc.  Pontificios pcr 
SanAotum  iouocationcm  Chrido  inia- 
rios  cflc .  &  propccreaillam  Gnc  (aciilcgio 
noo  vfiirparc.  Ec  itiiuiios  quidcm  dupltci 
raiioae-  Phmo,quiaofiicium  Mcdiatorit, 
&  Aduocati  noflri  Chiiflo  foli  a  Patre 
mandatum ,  &  collatam  potclbcem,  cum 
SaodtiscomrDUQicaat.  Ncqueezcuraotur 
eo  quod  dicunt ,  Saoiflo&cffc  Chriflo  fub- 
ordinatos.  Eo  coim  quod  mc(ita  Saodo- 
rum  allcgaot ,  Sc  illos  vt  daioics  bonorum 
inuQcaoc  ,  fuboidioaiioocm  tcllua: ,  & 
colUceralttatem  ftacuuot.  Sccuodo  ,quia 
mulium  dccrahunc  bcocuolo  ilii  Chridt 
io  fuos  affcdui ,  propcnrtflunzmifcricor- 
dix ,  &  a  oimo  ad  commifcraodum  prom- 
rifTimo  ;  qux  luculcociilimc  oobis  io  Scri- 
pcura  propoDUDCur  ,  vc  iodigoicatis  pro- 
pria;  cooftdcratiooe  Dooabflcriici.  cum  fi- 
ducia  <c  Iibcrcacc  acccdamusad  thronum 
gratix,  &  mtfcricordiam  implorcinas  ad 
opportunimi  auxilioro. 

Xill.  Ncque  quum  San£losiDuocan- 
dos  cde  ncgamus ,  omncm  1  liis  vcocraiio  • 
nem*  vc  calumuiancur  I'oocificii,adimi- 
mus.  FaccmDr  coim  iliotum  mcmotiam 
jjratacclcbraiionc  vcncrandamcflc.Vcnc- 
rationcm  auccm  hifce  ccrmiois  citcum- 
fcribi(fius  ;  commcmoramiu  primo  cum 
^ratiarumadtioocdonacximia  ,quz  in  il- 
ros  coHata  fuat,  &  ipfos  laudamus  quod 
dooisillis  iDCxeTcitiisfideijfpci,  &  cnari- 
catisfidclitcr  vfi  finc.  Sccuodo  imitamur, 
quaatum  iD  uobis  c(l>  czcraplailloiuiSj  & 


ARMINII 

&  ipfo  opcrc  dcmonftratc  conamur ,  con- 
uctfitioDcm  ,  quam (amflam  habucruoc  tn 
hoc  mundo,  gcatam  nobts  cnc,fimiiitudt- 
ncm  iliorumaffci^aniibus.  Dcoiquc  focli- 
ciucem  ,qua  fruuocur  cum  Chrilloapud 
Dcum ,  illisgraculamur ,  8c  caodcmnobis 
cum  aoimi  dcuociooe  piecamur.Iberaocc» 
&  confidcnccs  cadcm  nospcrfumcicDcir> 
fimam  Chrifli  iDCciccfnoDcm  pocicuros, 
pcr  quam  foli  &  ipfi  ciufdcm  parcicipcs  fa- 
iSifuciUDC. 

COROLLARIYXC. 

Jfn  Vontificii  in  S»nB»rMm  inuocMtiont 
iJoloUtriam  committantt  .Affirm»tHr. 

THESIS  XX  V. 

M.igirtratu. 

'Rtj^.  IoanneLe  Chantre. 

I.       B  origioc  &  ccymo  vocis  ood  aoxic  ^9-^^ 

l^foIicici  dtcimusfcQiumiiliuscz  vfu 
dupliccm  cflc-  auc  cnim  io  abaraaotpfam  EAmi- 
potcHaccm  &  fuodioocm  fignificacauc  to  ^»»'» J.i- 
concrcco  illum  qut  cooftitucus  cfl  fua- 
flionisilliuscumpoccflaccadmtotfbacor. 
Ac  quia  coofideracio  abilia^iua  iimplt- 
cior  c(I,&coocreciuznormam  poDic>hioc 
in  cius  dcfciipcioDC  piimo  &pociflimDm 
vcrfabimur. 

II.  Magiflracamitaqucio  abfliadodc-  R#.j|.i.i,.}. 
finimus  j  Potcflaccm  fupcicmincnccm  ad-  i.Tim.i  1 . 
miniftracriccm  ,  vcl  funclioocm  cum  Po-  i.Pf/.n  j. 
cc Aacc  fupcrcmincocc  io  hoc  a  Dcoiofli-  Prcu.  1  4. 
cuiam  &  conferuacam,  vchominesiofo-  p/SiiL^x. 
cictatccommuni  vitamtranquillamin  vc-  Ief^f.2.1. 
rapicca(c&  luIlitudegctcponint.aStpio-  ij. 
tumfa!utcro&  Dcigloriam.  Adcuiusde- 
itnitionis  latiorem  czpltcatioocm  ,  tum 
obicdum,tum  cauGishuius  fuoAiooiscz- 

ccrnas  > cBicicntem  &  fincm ;  &  iotcrnas, 
materiam  &formamconfidcrabiinus  >  cx 
quibusreliqua  dcriuabimus. 

III.  ObtcaumfuDdliooisiftiuscAmai-  Kitm.u.ii.. 
titudohomioum,quiaDimaociafbciabilia  i.Piir.x.9. 
fuDC»  &  muIcisiDCcrfcfccuDdumaacuramio. 

&  graciam  ijidigcQcix  &  coiumuoica^ip-  Rorr  ■  . 

fiis 


DISPVTATIO  PVBLICA  XXV. 


1G7 


1  Cdf  11  n.nisncxlbasdcuirdi.infocicratccommu- 
/  '  *ni  viucntium.  QiioH  obic<Sum  etiam  fi- 
Z'rf/>  i  I  i  •rcomprchcudit,  ncmpc  illos  <^uo- 
rumbonoinfticutuscftMagiftratus.Vndt 
6c  potclbs  bxc  publicx  nomco  mcrito 
obtmct :  vtpotc  ^ux  ptimo.immcdiatc  & 
principarucr  vcilaturcircaftatum  &  con- 
ucrlloncm  loiiuspopuii  &  voiuctlx  focic- 
latis  1  (ccundario  vero  ciica  cuiiirq;  mcm- 
bri  Itatum  &  bonum .  qaauquam  &  tottus 
Tniucrlitatis,  &  fiDguloiumiaiilabonum 
pcrfe  inicndat. 

IV.  Caudcfficicostuminftitucns.tum 
conferuansi  cft  Dcus  ipfc  :  in  quo  potcftas 
R»m.l}A.x.  rDctcw^Triun^t  voiuntasoptima.&po- 
/*«i.i9.io.  tcntia  maxima.taoquam  inlbtutionis  & 
ii_  couictuationisptiocipia  culidcranda  fuor. 

P/sl.i^z,  Poicftasoititurcrcatiooc«tcxea ,  domi- 
Irr.i^.i.fi.  nii  imk.  quod  Dcusin  omniactcitaprx- 
i.Cor.i^.jj  fcriim  lohomiocs  habct.  Voluotasmfti- 
a.Cffr.j  8.  tucndi  cft  cx  quadtupiici  cius  amorc, 
X.  ltf.11.17.  oc^pc  ordinis  iotcr  omnia  crcata  i  indc 
iM^.t. 16.17  ipforum  hominum ,  tuin  corum  qui  prxfi- 
X,  Cbro.i^.  ciuntut  ahis ,  tum  prxfcitim  fubditorum  : 
ji.  31.        tcrtio  obcdicuttx  ctga  legcm  fuam .-  dcoi- 
jy^i/.}.  i.u.quc  iliius  fubmillioois  quam  oacuraparcs 
l.Sam.io.    prxftantiisquipuro  Dciaibittatu  funcfu- 
i^.c^it.y.  pcriorcs,  potentia  vcro,eaquc  roaxima, 
I0/.1.J6.     horfumctiamncccnariafuir.  tamproptcr 
aiFciflum  cxcciicntix  ,  qux  in  homioibus 
cft  .  quam  proptcr  infiottx  multitudinis 
potcotiam,  &  viurpacacftaDeopcriotec- 
■am  occcffitaris  iftius  ordioisin  cordibus 
homioum  imprcliioocm ,  &  pcrcxtcroam 
ciufdcm  dcfennoncfn. 

V.  Finis  ioftirotionis  cft  bonum  vni- 


ucrfitatis  &  (logulorum  io  illa,tum  ani- 


1.  Tim.  1. 1 
13.4. 

Si4  ii.ii.ij  malc  vt  pacatc  viuuot ,  tumfpiricualc,  vc 
<Jt»  1.16.  hic  Deo  viuant,  io  coclis  eo  froantur  ad 
Ctlajf.  j.  10.  glorian»aftori$  Dei.  Cumcoim  homofc- 
Jlf4r.i<(.i4  cuodum  duplicem  viram,  animalcm  ncm- 
i.Ctfr.i4.jj.  pe  &  fpiritualcmi  Trriufqucboni(itindt- 
Afit/r.  6.  j j.  gus ,  &  imagtnis  Dci  natura  vrriufquc  ca- 
G«/.i.io.  pax  :  &  dux  potcftates  collatcralcs  ftare 
i.Cor.i/.ji.  oon  polltot,  cumque  bonum  aoimaic  ad 
fpiritualc  dirigatur,&  vita  aoimalisfpirt- 
tuali  dt fubordinata ,  ocfas  cft duo  iila  bo- 


na,  6c  corum  procuiationcm  vcl  rcipfa  vel 
adxniniftratione  fumrox  poteftacis  <ii(fc- 
i.Ccr,  iy»>4 pamc ■•  Sicaioi foU  vittanimalis ,  ciofquc   ds  qux  Dcumadillarainftiiueodammo 

Ll    X  uctuiit. 


booum  curatur ,  pccudum  cft  illa  admini- 
fttatio  :  Si  vcro  adillum  ftatuin  pcrdu<fla 
ftrfocictashomioum,  vtfolafpiiituahs  vi- 
u  obtioeat,  tuoc  hxc  potcftas  oon  cft  am- 
ptiusocccH^atia. 

VI.  Matcria,cx^uaConfiftitiftaadthi-Ex«</.i8.i?'. 
niftratio  ,  funt  adioncs  ad  illum  fincm  19. 10. 
prxftandam  occclTarix, quas  tribushifcc  t.PAr.if.6, 
clafnbuscomprchcodimus,  vt  piima  fit  7.8. 
^»^ff;'«,fubquaat  curamlcgismoralisfc-  t.Cflnij.4. 
cuodum  vtramqi  tabulamcompl;*ftiinur«t^;0>c. 
8c  pofttioocmicgumfubordioataru.rcfpc-  15*«f.  i.ij. 
duad  Iocos,tcmpora,pcrfonas,quiD  Jsil-  ij.  if,. 
Itnsimmotx  lcgisobferuatiocurcturmt-  Exod.i9.t^. 
lius.fic  focictatcs  varizad  ccrtosrcfpcctus  11. 
rcftriftxgubctncnturrc(ftius,ncmpc  Ec-  i.  Fet.i.t^. 
dcfiaftica,  Ciuilis,Scholaftica ,  Domcfti-  x.Far  19.7. 
ca.  Sccuoda concincac Tocacioocm ad  mu-  8.9.10.11. 
ocrafucccoturi3ta,Stcurattoncm  omnium  Num.  ir.  1  j. 
adiooum  &  tciuroqux  vniucifxfociecati  Prou  to.it 
fuot  Dcccn'arix.  Tertia  fic  malorutn  6-  Pfal  xc.i  9. 
mnium  vclex  focictatc/i  iatcroafuot,cra-  i.Tim  i.i. 
dicacio ,  vd  a  focictacc  fi  cxtcroa  fiat ,  dc- 
pulfio  ;  cciambcllofiopusfic,  &fjlusro- 
ciecacisid  poftulcc. 

VII,  Fornu  cft  ipfa  rotcllas.lecundum 
quam  illx  ipGc  fuodlioocscum  audloricacc 
loit  Deo  Qihdizi  Sc  pnecmiocotc  ,  quic- 
quidhumaoumcft,adminiftrantur  :  Vixc  A«d».ij.i. 
coim  Spirirum  tc  vitam  infpirat  8c  efficaci-  Pf*Lii.6. 
catcmprxftatillisfundiooibus  .-  quxPo-  Lamt».^.i. 
icftas  per  ius  gladii  eoanciaiur  ,  quode- 
fcndantur  booi  ,  &  mali  abftcrrcantur ,  j^^m  ij  4.^. 
cocrccantur,puoiaorur.oicocfqucadoAi- 
cium  prxfcriptamadigamur.Cuipotcfta- 
11  tanquamfummaifcruit  potcftastiibuta.        ^  ^ 
vc<f\igalia  ,  aliaquc  oncra  fuhdiris  impc- 
raodi ,  qux  fuoc  ocruoruni  inftar ,  quibus 
audloiitas  6c  potcotia  ad  innilflioDcsiftas 
occcifaria  conrinctut  &  ftabiliiur. 

Vlil.  Quanquamautcin  iftiusPotcfta- 
cis  vfus aotc pcccatum  oon  fucrir,eo  quod 
duo  taotum  circnt  homtocsqui  voicafa- 
miliacootincbaniur,  umco  arbitramut  & 
in  ptimxua  hominuro  iotcgric«itc  locum 
habiniram  fuilfc ,  ncquca  peccati  iogrclfu 
ortam  clfc  Id  coim  ex  oacura  homiois, 
qui  aoimal  (bcialc  cft,&  ab  othcio  dcuure 
potcrai,cx  finibus  ipfius  potcftatis.ex  cau- 


lACOBI  ARMINII 


ijcrunrcxtpralcgenaturali&fTiorali ,  Jc- 
c      polclUti'i  ipfius in  cordibus  ho- 
,      .       .   ,  ...    1  —  .  t  irionccuinci  po'"'      r  ■rui. 
,' .     ,  ,  fi<ju.  .;ua  hominum  11  \a- 

te  pcccatum  propagj' 
j,  IX.  Hxc  autcm  taviLn,  icm- 

I.  '..  1.  F^*^  recundun)  naturam  fun<Ilionis  & 
t  Pef  i.ii.  pixfogaiiuamautoiitaiis,  ocquc  variatur 
/«</.:  aut  diffcrcntcnumcroilloruni quibus po- 
t.Sti/n.ii'  f  fla  cft  concrcdira  ,  io  Monarchia, 
i^Sam.r  '^^i^  >  Democratia ,  aut  difrcrcntia 

i.J^cj  ti.ii.         qu<)  potcflas  datar,ide(l,fiuc im- 
mcJiateaDco,nuchumaooiurciautmurc 
pet  lucccfTioncm,  hxrcditatcm ,  clcflio- 
ncm,obtingar,  oitiacccflcrichmitatioad 
ccttas  concJicioncsrcllri^aab  illo,  vcl  ilhs 
qui  lus  pctciUtcm  iilam  confcrcndi  ha- 
I.  Rf^.  14. 9*  buctuDt.Eiiam  tlla  vtrobique  candcm  vim 
habctiDcquc  licctilliqui  poteflatcm  accc- 
pit ,  fub  prxccxtu  quod  condicioncs  illa* 
aut  confcicniia:  fuz  contraucniaot ,  aut 
Ezech.}4.t  ilatui;imo&:  ipnfocictaiiooxia:nnr,con<', 
3  4>         dittonibus  tclci/Iis  maiorcm  poteflatcro 
i.S.»//>.ii.z.ribiairuracrc. 

3.  X.  Cum  PotcAatis  iflias  Hois  (it  bo- 

i.S»m  8.1.  Dum vniucrntatis,fcutotiusfocictatisho- 
X  S/iw.t6.i  minum  ad  candcm  ciuuatcm  pcrtincn- 
tium.hioc  fcquiturciuitatis  ptincipcm  ipla 
ciuitatc  minorcm  cfTc,  &  huius  commoda 
uon  raodo  illius  commodisaoiefctcada, 
fcd  &  cum  dcttimcDto  ctus ,  imo&  vita: 
difpcndio  rcdiincnda.Quanquam  viciffim 
i.Sam.ii  3  jQj^  ciuttas  vitam  ,  falutcm  ,  dignitatcm 
Principisitanquampatrispatiia*,onmibus 
VKibus .  Icgitimc  umcn,  dcfcoderc  tcnca- 
cut. 

Pfjrt.i7.18.  xi.  Ez  eo  ctiam,quod  bxcpotcftasa 
'9-  Dco  fit  inlHruta  &ccttitlcgibu$aflrioa, 

i.K.  ;.:i.i8  fp,.  ,        liccrc  illi,  qui  cum  ifta 

pou.L  .  i rrusDcumfccrigetc^a: 
i.Rff.        Icges  n  contranas  fciic  ,  vcl 

r4M.('..7.io  popaluni  iibi  commillum  ad.iclusaDco 
f/.j/.Si.t.i.  Yctitos  con  -  "  .  vcl  ab  aflibusa  Dco 
•^^*''"* ptxfcriptis  .  .c.fccus  fi  laciati  rcd- 
Atich.6.t6.  dcnJurn  libi  Dco  raiionem  Si.  populura 
i./(f|.ii.    niagisobcdicndum  Dcoquamfibi  adflri- 

dum clTc,  Doucri:.  Duplcxtamcnhicpc- 


pulo  adhibcnda  cd  cautio.  i.  vt  »{\'iooes 
prxflaod.is  ab  oncribustolerandisdiftio- 
guat  1.  vt  ccrtus  fit  Puocipis  roandatum 
lullui  diuioo  cootraucoirc.-fecusprxcipiti 
tudicio  ioobcdicotiam  commictctio  prio' 
cipem ,  cui  ca  io  rc  fub  Dco  ordinatc  obc 
direpotuit. 

XII.  Fun<flioocst(las, quasvthuicPo-  Fptt.tt.i.x. 

tcftan   '      ilcspofuimus,ooofuncPrin-  ^c. 
cipis  ...  ..,....>  lubicilx,  vt  vclvniucrscil-  Es.ec. i.i  3. 
las ,  Ycl  voam  illarum  trium  oegligcrc  pof-  (^c. 
fit.-quudfifjciat,  iodignumfcfacttnomi- 
ncPrincipis  ,  &  (atiusillicnctdignitatcm 
dcponcre  quam  cclI.uor£  cdc  iofuQClio- 
oc.  Attaitico  di(lin<^io  St  hic  duplex  cA 
adhibcuda.  i.  intcr  ccflationcm  ab  ipia 
iun£l<onc ,  &  viiiumfulidiuui  aducnicns. 
.1.  iotcr  ceflationcm  Sc  impcditionem ,  oe 
illamuniaio  Rcpublicaobcantur :  hxce* 
uim  prxptopcruni  cxitium  affctictfocie- 
tati ,  cum  illa ,  modo  .iliis  ca  munia  obire 
pcrmittat,  condftcrc  RcfpubHca  poted. 

XIII.  ConcIudi.i;us poiro cx authore 
inOitutioncs ,  cx  (inc ,  &  \  fu  muacris ,  cx 
funAionibus  ad  illud  penincntibus.fic  ipfa  ^^^.  t^,  «i. 
(upcrcmiucctc  potcflatc  cum  nariii.^Chti-  ^j. 
Ihanilmi  colLtis,  homini  Ciuilliano  Ma-  ExmL  it.  i. 
giflratum  bona  confcicotia  fufcipcre  8c 

gcrcre liccrc  iino  vcro  ncmincm  tfti  mu- 
ncri  fungendo  aptiorem  cflc :  &  quod  am- 
plius eft ,  ncmincm omniacius muoia rirc^ 
&  plcnc  prxftarc  pcdc,  quam  C  hriftianu  : 
quo  tamen  noo  ncgamus  apud  alios  pt  7  u - 
los  Icgitimum  Maginratum  iflc. 

XIV.  DeniqucqutailbPotfftascirc,  /j^m.t.., 
fupcrcmincns  ,  . ''        r.us  omncm  ani-  ^  ptrr.i  n 
mamiliifubic£i.::  — .,>:iutcdiuino,(iue  ^ ^  ^ 
Laicusfrt,  flucClcricus.Diacbsus,Prcf-  ^,.^,!  j*^ 
bytcr.  E'  *  - 

nalis. Pai.. .. . 1  :  

maous,ua  vt  maodatis  ciusp;.  unal 
agnc'.ccic,fenteonam  cxpcftaic.pun 
nifubcfl'cdebc3t.-iqu3obcdicBtia&  lu.' 
iciJlionc  oe  ipfe  quidcm  Piinceps  qucmpia  ' 
czimerc&tmmuQcmhabcrepotclhquno- 
quam  io  oncrumfcKndorum  ratioui-  pix- 
rogaiimrr.  a!:ouibu5  r.rifci:crr  roflir. 


J.i  j.i  o.i 

1  P-t.if 


I 


lACO- 


DISPVTATIONES  PRIVAT.£. 


169 


lACOBI  ARMINII 

DISP  VT  ATIONES 

P  R  I  V  A  T  iE, 

DE 

VlerifqueChrifltan^t  KeligionCs  Cafitihujjncoatafotijfmum 
ab  AuEiore  ad  corforis  Tbeologici 
informationem. 


THESIS  I. 


Jpfa  Thcologu. 

HsoLocicAs  Difpu»- 
tioncs  dcDuo  cum  bo- 
DO  Dco  furccpturis, 
pautflke  ipfj  Tlicolo- 
giaprltlibandaruDC. 
II.  Thcolc£;iar  vocc 
aoo coDccptum  rcufcrmoocm  ipiius  Dcii 
quod  c:ymon  pcimittir,  rcH  dc  Dco  rcbiif- 
qii',  ,'  TcUigimus,  fccundumvuJga- 

III  niripotcftdoflrina  vcl  fci- 

cntu-,  clkfccur. -'  'rtatcm, 

aDco.-   i.omioiv:.       .  Jiuma- 


•1 


qucnofratttaillumcrcddti  &  cx  tidcamo- 
tc-  iiouorcr.  obcdi- 

ciU'  •.  t  -»tct  ,  &  .......  ..iciratcm 

ab  illo  cx  cius  vaiooc  czfpcif^ct  &obtiocar, 
adDc:         n,  N 

IV  iradofttloxilliusrcu  fcicn- 

tia;pT.  >  &:  immcdiatum  ooa  cflj 

>pfc  Dcos  ,  lcd  odicium  &a^io  homiois 

<j\iam  r       •   nctur  ;  Qui  Deus 

proprt.  .         vtobic<flui);  illiiis 

fifiicii  cooGtkraQduscd. 


V.  Quadccau&  Thcologia  non  iheo- 
rctica  fcicotia  fcu  doArina  cft ,  fcd  pra<fli- 
ca,  adioQcm  poriulaos  lotius  liominis,  fc- 
cundum  ocsdc  fiogulas  partee  cius,  eamq, 
prxftanrilTlmam  ,  cxccllcnti*  obicdli  rc- 
fpoodcntcm  quantum  fcrt  captus  huma- 
ous. 

VI.  Vndc  fequitor  ,  dodrioam  lilani 
Don  cHc  cxptcHam  ad  cxcmplai  fcicutix 
naturalis.quaDcus  fcipfumoouic ,  fcdad 
excmpIatnotioDis  illius  ,  quam  Dcus  dc 
prxfcriptione  iftiusofHcn  ,  &:omniumad 
illudrequifitorum  ,  apudfcaboinoi  xtci- 
nitatc ,  volcos  conccpit. 


THESIS  II. 
inanda  ci\. 


V-/thoJi&  Oi 


!  ^liilofupiijs  >Me- 
.  igiftris,  Ti  fci- 
CDcix  Thcoicticjtr  oidioe  compofitiuoi 
p'a(flicx  vdo  icfuliitiuotradcrcntut,idq; 
lcc-undum  ipfarum  kicntiarumoaturamic 
iiQcm ,  qua  dc  caufa  quam  Thcolo«ia  Hc 
Ll   5  kicij- 


170  lACOBI 

fcicntia  praiflica ,  fcqaitat  illatnMethodo 
rcruiu(iu.i  ctfe  cta^aadam. 

II.  Iniciumigicurinhuiut<io£lnoxtra* 
£lationc  facicodum  a finc cius  (ic  quo  tum 

3uodfic.  tumquid  fitbrcuiccr  pizliban- 
am:tadc  mcdiuinadfinemadfcqucndum 
cotacrjd>acionc  doccuduni:  cui  fiois  ad- 
cptioclKubiungcoda  ,  inque  cacradatio 
tora  finicnda. 

III.  Sccundum  huDC  entm  ordioem  cum 
ipfa  cou  dodrina.cumomncs  ciuspartcs 
CK  fioc  prxcipuo  fuo  tradlabuncur ,  &  Cia- 
gula  capiuillum  locum  obtincbuac.  qui 
ipfis  compctic  fccundum  priDcipalcm  rc- 
fpciVam.  qucm  habeat  ad  tocura  fuum ,  & 
adfiacm  tocius. 

IV.  Ecfiaucem  facilcnobisplaccartcto- 
mnes  CTaclatusqaibusThcolojgix  corpus 
explicacum  cH  >  raodo  fccuadijm  vccita- 
tcm  ia  pratcipuis  filccm  &  (uadamcutaii- 
buscum  Sctipcuraipfa  cooucaianc  ,  &o- 
moibusfuam  lubcnccs  laudcm  cum  gra- 
ciarum  adiooc  cribuamus  .  tamca  liccc 
oobis  oidinis  taatum  inquircodi  caufa,  & 
accaratioris  tradatioois  crgo  ,  quid  dcfi- 
dcrerauscxplicare. 

V.  Imprimis  ordo  quo  Thcologia  io 
Dcum  &  a^iones  Dei  tributa  pcrcra(fta- 
rur  inconucnicns  cflx  vidccur :  ncque  pla- 
cccpartirio  in  7iix%Aey«*i*  &  ^gjtw-dJ/wx^/ 
przmilTa  dodltina  dc  ptiocipiis,finc,  Sc  cf- 
ncteotc:  ocque  illa  vfquc  quaquc  commo- 
da  videtUTiqua  prxmUfis  priocipiis .  vcrbo 
Dcj  Sc  ipfo  Dco  .  pro  partibus ,  poountur, 

^cauCr  (alutis  ooftrx.  idcoque  opcta  Sc  cf- 
fcifla  Dci .  5c  fubic^um  cius ,  ncmpc  ho- 
mo:  TC  oc^uc  partitioThcoIogicxfcieo- 
cixincogoitioocmDci  &  liomiois:  oequc 
illa  qua  dc  Deo  &  Bcclcfia  agi  dicitur  ncq; 
iHa  qua  deDco.dc  moru  crearurx  ratioaa- 
lisiaDcum,&CbriAoagcBdumprx(lrui- 
tur:  vc  oec  ilbi.quade  Dco,  de  creaturis.  6c 
pixcipuc  dchomioc  &  bpfu  eius  ,  dcre- 
parationc  pcr  Chriflum  ,  dcniquc 
dcSacrameotis  6c  vita  (utu- 
ra  agcoduBi  prxfcri- 
bicur. 


ARMIMII 


THESIS  III. 
l?o 

BcaticudinCjfine  Thcologix. 

I.  "T~HcoIogix  fiois  cft  Bzatitudo  ho- 
X  miais  ,  caquc  aonanimalisfcu  na- 
turalis.fcd  fpiritualis&  fupcinatoralis. 

II.  Illa  cooddit  iaftuiriooc  ,  cuius  ob- 
icdum  cQ:  Boaum  pcrfcdum, fummum» 
fuBicicos.quodcd  Dcus. 

III  Fruitioois  iflius  fuodameotum  cA 
vica,  ioccUc^u  Sc  afFcdu  iotcilcAualtprc- 
dita. 

IV.  Caufa '-uvf;^^;  fruicionis  c(l  voio 
Dci.quaviu  ifla  taotopcie  pcrficicurt  vc 
quibus  illa  vnio  obcingic.oacurx  diuiox  & 
vicxxccroxparcicipcs  dicancur. 

V  Mcdium  fruitioois  cfl  iaccllcdio  8c 
affcdus:  8c  ioccllctflio  ooa  per  fpecicm,aar 
imagincm,(cdpcr  vifioncm  claram  .  qux 
(acicadficicm  dicicuri&  aftcdtum  i(li  vi«« 
(loni  cooucoieotcm. 

VI.  Caula  bcatitudinis  cflipfc  Dcbs,y. 
nicns  fe  homini ,  id  c(l ,  vidcndum  ,  a- 
mandum,  poiTidcodum  ,  &(IciTUcodum 
danshomioi.  ^ 

VII.  Cau(a  wlgfnynuitn  cft  bonitas  & 
iuftitia  Dcircmuncratiua  .  qux  prxuiam 
habet  fipirotiam  Dci. 

VIII.  Caufa  cxfccutrix  cft  potcntia  Dci, 
qua  anima  dilatatut  ad  capacitatcm  Dci, 
ic  corpus  aoimale  traosfotinatur  &;  trans- 
figuratur  io  Spihrualc. 

IX.  Fiois,  fcucucotusifcucoofcqueot 
eftduDlcx,glorio(x  Dei  ftpieotix,  boaiia- 
tisiiuuitix,  potcntix,  quin  Sc  pcrfcAionis 
vniucrfx  dcmonftratiu  ,  Sc  illius  a  beacis 
glorificatio. 

X.  Adiuo&a  eius  propria  func ,  quod 
xteroa  (it ,  &  talis  cogoita  i  polTideotc. 

quod  fimul  &  impieat  omne  dcfi- 
dctium  ,  8c  lcmpcr  dc(i- 
dcrctuct 


THE- 


THESIS 
Rcligione. 


IV. 


DISPVTATIONES  PRIVATyt.  171 

Dei  cfl  Dorma  Sc  amafnsciuCiem  >  ^uod 
vctbum  cuni  hodic  Qooaifiia  Scriptuits  V. 
&  N.Tcftamcnci  habeamus  ,  Sctipturai 
iftai  dtcimus  cflc  Caoonrm  >  fccuadum 
qucm  Religio  cA  confotmaoda  :  de  «^ua 
icriptur»  iampotro  agcmus  qaaotum  ic- 
quifitur  vt  illam  pro  Rcligionis  Canone 
nabcamus. 

Vll.  Rcligioni  contraria cft  lum  impif- 
tas ,  id  cft ,  ncglc^lns  6t  contcmptus  Dci, 
tum  i^A*d(««-Kf<'«  id  cd.modus  Religionis 
abhomineconfidus.  Hypociifis  nontoti 
Rehgioni.  fcdcius  integtitati  opponitur, 
cum  corporctantum  idpctagitut ,  quoda 
toto  homioc  prxllati  dcbcr. 


I.  /^Mifla  difpucationean  Deus  pofnt 
V^homiocnibeaturo  rcdderc  pcr  fui 
Tnioncm  citra  iotcrucnicntcm  a^um  ho- 
minis:  dicimusDcovifumiuifTc  ood  bea- 
cchomioem  oili  officioahquo  fccundum 
▼oluntaccm  Dci  przftito,  quod  bcatitudi- 
nextcroa  rcmuocrari  ftatuic  Dcus. 

II.  Et  hzc  voiuotas  Dei  xquilTima  cft 
oisa  fuudamcnio  iuftiiia;  &zquicatis  (e- 
cudum  quas  fas  vidctur  vt  Crcator  a  Crca- 
cura  fua  rationc  prxdita  a^um  io  Dcum 
tcodcDtcm  poftulcf  i  &  viciirimqua  tcnc- 
turctcaturariitouahs  io  Dcum  au£lotcm 
Ac  beocficum  domiiium  luum  rcodere. 

III.  Huoc  ac\um  opcrccc  cfle  torius 
hominis  (ccundum  fingulas  eius  parccs; 
fecuadum  aoimam  camquc  cocani  &  fin- 
gulas  ciusfaculcatcst& fccuodum  corpus. 
qua  illud  cft  aoimz  mutum  iaftrumccum, 
capax  &  ipfum.  mcdiaoccanima,  bcacicu- 
dinis  :  opottct  ctiam  vt  a^us  ille  (it  o- 


THESIS 

Do 


V. 


Norma  Religi  onis  vcrbo  D  c  1 ,    p  o- 

nirinniin  <ic  Scriptuni. 

I.  /^^VvM  Rcligio  dc  hominis  crga 
V^Dcum  ofHcium  ,  oeccfTecft  vt  i 


Dcoptzfcribaturccrto  YctboipGus,  (tc  vc 
cooftct  homiot  fe  ptzfcripto  ifto  taoquam 
moiam  quz  abhomioc  proficilci  pofTunc  I  a  Dcoprofcdloobligari ,  vcl  laltem  coa- 


przftantinimus  &  vcIutcootiDUUS  ,  adco  1  ftareponit  &dcbeat. 


II.  Vcrbumillud  vcl  e«A«'^T«»,  c(Itc1 

'       -  >cs»»  ,  illudmeotihominisintcroa 
('C(oae((iaciucicauorir>(iucfupeiin- 
fuiio)in(itum ,  boc  fbris  prolatum. 

III.  Vcrbo  in(ito  Dcus  homini  Rcli- 
gioocm  przfcnplir  ,  turo  pcrluadcodoilii 


TCquiuis  aliia<t1us  qni  abbominc  patrao- 
cur  pcr  roluoutis  aliquem  incctucntum, 
recuodumiftum  &:  normam  iius  dcbcaot 
przftari. 

IV.  OfTiciumiliud  quaoquam  ,  (ccuo- 
4um  toram  circniuni  &  omocs  pjitcs  cius 

lix  voiconon-itucappellaripoinr.RcIigio-  1  mtus  quodcoliabhomiocdcbcat&vclir, 
■is  rameo  voce  oon  incommoJc  nuocu-    inde  vniucilc  cultumfibi  placitom  mcoti 
pinuis^  quz  voztrufuo  ambuu  comple*  !  ciuspatc^acieodo  ,  dilc^ooc  Dci&pio- 
Cl;tiu  ,aLtum  ipfum,*/lusobl)gstioi»cm, 
obligjt  (ium  C'eum,propter 

qui.ni  ait j...  j .  j^.tandus  cft.  ^ictaDC- 
mutparcntcs  honotarcproprcr  Dcum. 

V.  Rcli^io  crgo  cft  ailus  illc  quem 
T  heologia  uoftra  informat,  quz  pioptcr- 
cj  obi :  •am  Thco!o;'icz  do^litoz  mcrt- 
todtcinj! 

Vl  MoiUii  i.iiui  :ion  i:urnanoarbitrio 
fcdp:j.!(.iipcoDcidciin:cur  :  uara  vcrbum 


ximi  cooftautcm,  deoiqi  rcmuocjaiiooen) 
conii  cius obGgoando.  Quz  iotetna  patc- 
fj(flio  fundamcotum  cft  orants  catcrox 
reuclatioois. 

IV.  AdhibuitDcQs  vctbum  3f»^»e^Hsrf 
primo  VI  quod  intitum  crat  tcpctctct, 
10  memotiam  rcnocarct,  ciu(quc  eicrci- 
tium  vrgcicr, fccuodo  ,  vtaliaiofupcr  il- 
li prz(ctibcirt , quz in qtiadiiiplict  viden- 
cui  pohu  diftctcnti.i  :  Aut  ctuin  irgi  na- 

tatA- 


J:7l  lACUiii 

tui.»U  homoj;:nc3 fuat  ,  ^iis  infi- '  ^  ''c 
fupcrrtiui  ,  a:  non  xqucUcUeali  >:  i 

iiiiicdcducipoccraoc :  aat  calia vicicri  po- 
tcrJo:.  atqux  vifum  c(l  Dco  citcuir^lcM- 
bcrc  t  tjc  cx  mfltis  conclanones  ticicat  vo- 
tuncati  Dcivoiaerlc  t  vrl  pioiftorcropore 
icpuguanies:  aut  pute  pute  p  (itiua  funt 
cum  iftis  iDlitis  communioncm  non  ba- 
bcotia .  gcncf ah  quauquara  Rcligtonis  dc- 
biro  innixa:  aut  dcoiquc  pto aliquo  liomi- 
nisftatuilli  fuBtcoii'  it,  prAicrtim 

in  qucm  liomn '>cr!.,_       ..  piuna;uo  ju- 
ciilerai 

V.  VctbumiliuJcxccrnum  vclcnuntia- 
tionc  vclfcripiiooc  cum  homioecommu- 
nicacDeus:  ocutii  commuaicttioois  mo- 
do  ncquc  fccundum  cotam  Rcligioncm, 
ncque fccundum partcs ciusalligaius ,  ftd 
nunc  hoci  nuncillo  ,  nunc  vttoquc  vtcns 
pto  arbmio.  EoumiatiODC  primum  vfus 
cftiindcfcripticrac  .  aducrfuscortuptclam 
&  obliuioncmmcdio  ccitiotc  lo  quacc- 
iam  fioiuicric  vt  iam  vcTbum  Dci  iuulMbi- 
lcnonalibi  quamio  Sciipturishabcamusi 
qux  proptctca  iD(lfuir>cocum  Rcligiouis 
commodc  appcllautor. 

VI.  lllxSciipcurx  V  &N.T.Iibri$coo- 
tincntur,qui  Caoonici  dicuutur.  V.  Mo- 
listlofux,  ludicum  &  Ruth.  x.Samuclis, 
i.Rcgum.i.Chrooicotum,  Ezrx&Nc- 
hcmix,  i.x  capitaHcftcrx,  xv.Prophcta- 
rumlibii  j.maiorum,  ii.nuootum  ,  lobi 
libcr ,  r{almotum,Proucrbia,EcclefiaftcSi 
Canrica,Daniet,  Lamcuutioocs  Icscmix. 
Hi  funt  V.T.Noui,fcquuDturlV.Eu3nge- 
liftx,  Aaoruml.  XlU.Epift.Pauh,&  l.ad 
Hcbr.  lacobi  I.  Pcrri  II.  loaoDCsIlI.  lu- 
dx  1.  &  Apo:alypfisIohannis.quorumaIii 
iodubicace  habitiprnauthcnticis.  dcnon- 
Dalhsvcro  ahquandodubicatumfiiic:ruH!i- 
cieote  camcn  lUorum  numcro  dc  quibus 
Dunquam  dubir    i:-^  fuit. 

VII.  Caufi  j  iftorum  librorum 
Deusefti;  '  o  pcr  Spiriclim  Saoflu. 
Infttumcniiici  lunc  fanfti  Dci  homincs, 
qui  non  ptoptioatbiiratu  fcd  a^i  &  infpi- 
xaci  a  Spiricu  libros  iftoscooflgoaruoc,  (lue 
vetba  tnisiofpicata  faeriar,fiucdi£lata,nuc 
ifc  illis  dii.Mna  dircilionc  a.lmiaiilrara. 


Vlll.  Materia  S.t;p:u-rx  lcu  obitAum 
cft  Rcligio ,  vtiam  didumcft.  Forma  cf- 
feotialis  &  ioreraa  eft  vcraToluocatis  Dci 
dc  RcliiMooc  fignificantia;  cxtcrnacft  for- 
ma  fcu  charadler  fctmoois.qui  contcmpc- 
catuscftdiccntis  dignirati  ,  Se.  nacarxrc- 
rum  &  humioQm  capacicati  accommo- 
dacus. 

LX.  f  iois  cft  iofttuiftio  homiaisad  ipfius 
falutcm  A:DeigIociam.Inftcudlioai&  totius 
partcs,dodrioa,redargucio,infticutio,cor- 

rc*nio,confc!at:o,coir.rTiJM3t!o. 


THESIS  Vl. 

Scriprura:  auclontatc  &  ccr- 
ctcudinc. 

I.  X  7  Eibi  Jiuioi  ,  quodScripturis  V.fic 
V  N.  Tcftamcuti  comprchcofum 
cft,  audloritas  cft  cum  in  vctacicacc  cocius 
nairacioois ,  omniumquccouacijciooam, 
fiuc  dc  rebusprxtcruis  finc,fiuc  dc  prxfen- 
tibus  5:  ftlturis.tum  in  potcftatemandaco- 
rum  Sc  ptobibiciooum,qux  codcra  cooii- 
Dcocur. 

II.  Au^oriras  viraque  non  poccft  aliuo- 
dcpendcrcquam  afolo  Dco  prqcipuo  vcr- 
biiftiusaurtore,  tumquiailla  vcraxcftci- 
cra£iUicacisfufpicioocin,tumquta  poccfta* 
usiirctragabihs. 

III.  Qua  dc  cauCi  fula  nocicia  vctbi, 
quoddiuiaumnc.  obligac  ad  ctedendum, 
&  obcdicodum ,  acqucitaforcirerrvcobli- 
garioilla  nulla  ciicroa  audloiitacc  augcti 
poflic. 

IV.  EccIcftaquaUcumqucmoiI^  Icure- 
^cflu  con/idcraca  oihil  fauic  au£loritati 
nrmaodx  faccrc  potcft  :  oam  &  ipfa  ifti 
vctbo  omocm  luam  auftoiitatem  debct,& 
EccIcHa  ooQcft  oifium  aoic  vetboifti  ta- 
quamdiuiooHdcm  adhibucric ,  &  obedi- 

eotiamfpop     '    •       ■  (f^oiitatcm 

Saipiurx..  .c  vlUratio- 

nceftnc^arc  Dcum  clli:  luthcieotis  vehl- 
cicaris&  tuprcmz  potcftacis,ip(atnqueE<:- 
c!cfi;:m  clTc  Hc cicfi:iir. 


DISPVTATIONES  PRIVAT^. 


V.  Vjrits  auccm  tnodis  probacur  vcr- 
bum  hoc  tliuiBiius  cfTcprofcflum,  Yclfi* 
gnis  vcibi  CDUDtiatiooi  adliibitist  qualia 
luutmiraculj,  piardi^ioncs,  diuinx  ap- 
paritioncs;  vclaigumcntis  ipfi  ycrboinfi- 
tis.qualtaruncrcsipfx.A/lus  ic  chatat^cr 
rcimonis,conrca(usio  no2ulis&  omoibus 
parttbus, &  ipfius  vctbi  cmcaci.i;  Dcaique 
iac<:rna  ipfius  Dci  pc('  Spiriium  fjDw^uin 
tcftificationc  Quibus  omnibus  fccunda- 
njm  probauoncmaddimus ,  cclbmomum 
;llorum  .^ui  illud  vcrbum  pro  diuiuoac- 
ccpcrunc- 

VI.  Huius  poftrcnit  tcftimouii  vis  8c 
cfBaacitas  tota  humana  cft  ,  &  tanti  mo- 
mcnti  quanca  cft  rapicntia,probitas,coa- 
ftaotia  tcftium.Et  proptcrca  auAoritas  Ec- 
clcfixnullamaliamlidcmquam  iiumanam 
facercpotcft  ,  qua:  prxparatotia  ctlc  po- 
ccftaddiuioam  ingcucrandam.  ErgoEc- 
clcHx  tcftimooium  oon  modo  noo  cft  fo- 
lumquo  nobis  ccititudo  Scripturx  con- 
firinatur ,  ftd  nc  prxcipuum  quidcm,  imo 
Tcroomoium  maximc  imbccillc. 

VII.  Nulla  argumcnta  cxcocitan  pof- 
func  vllius  vctbi  diuiaicati  adltrucadx. 
qux  huic  vccbo  iuftinima  ractonc  ooo 
compccanc  nulla  viciflLm  cxcogitan 
polluac  qux  butus  diuinitaii  dcftrueodx 
vcl  probabili  racionc  fcruirc  poirunc. 

VIII.  Qaanquamadfiluccm  ncccITa- 
liumabfolutcnoufic  ,crcderc  huiic  vclil- 
lumltbtum  cHccius  Scriptorts cuius  titu- 
lumprxfctr,tamcD  id  ipfum  ceitioribus 

'  atgumcncis  adfttuipoccili  quam  illadlnc 
qux  vlli  alii  fcripconfuumopus  arroganc. 

IX.  Scriprurx  co  ip(b  quod  Dmiax 
fuaCifuntCaDooicx.quiaconciocncrcgu- 
lamfidci  ,  chariracis ,  fpci  ,&  omniuma- 
^tuumnoftrorum  inccrnorum.  Noocigo 
iodigcotaudociucchumaoa  vciaCanooc 
vcl ptoCaooDctccipiantui:imo  refpc^lus 
iotct  Dcum  Sc  crcacuraspoftulati  vc  eius 
vctbum  fic  Docma  vicz  crcacuris. 

X.  Dicimasdd  Scripturarum  N'.  &  V. 
Tcftameoci  diuinicatcm  adftrucodam.dif- 
iun<ftiuam  irrcfutabilitcr  valcrc.-  Scriptu- 
raaoccftdiuina,  aucfablicdKfto  btafphe- 
xiiajofnoium  fciipcocumftuluiIima>fIuc 


17t 

ab  hominc  ,  fiuc  a  malo  ipirica  profcfta 
cHc  dicatur. 

COROLLARI  A. 

I.  ^ffirmMre  tjtiod  Scriptun  MH^oritM 
fenHetabliCcltftm,  eoijMed  Ecclefm  ftt  Scrt- 
pturu  antiqHtor.  efi  mendactum.fiMltitoqn^^ 
um,  contrMdiaionu  multipUcii  implicMtio, 
Hentque  blafphemiM. 

II.  AHdiritM  Vontificit  Romari  Miite- 
fiificaniiiitnde  S         ,r'um  dtninitmemi- 
norencuiHjuiih.,  -  v  A-r.;.-r-f/ ,, . 
liorii,  cetijlMmioru. 

THESIS  VIL 

Scriptunc  pcrfccbonc. 

r.  C^^P^^^^^^^crx  pcifcaioucm  - 

Oiamuiomoiurfl  illorum  qux  L^^,^ 
C\K  fcicu.credicu.fjclu.lpcratu  ad  falutcai 

iiccclIaria.fueruDC,func,cruac,comprdic«- 

/ioacm. 

I I.  Haocaducrfusiofpiratioacs.vifio- 
Qct.lomnia.  flc  auofuis  nouos  coihufiaf- 
mos  dcfcnfuti ,  dicimu*  •nullam  vllius  rei 
adfalutem  vcl  cuipiam  finguliiri  homioi, 
vel  Ecclcfix  ncceflarix  infpiracioncm,poIl 
ccmnoraChrifti  &.  Apoftolorum  in  rerris 
vcifantiuin  failam  cflc.  vd  homini  vlli  vcl 
cxcui  homiaum  cuicunquc ,  qux  rcs  noo 
ficin  ScriptuiisCictisplcnc&  pcifcaiflime 
comprcheaia. 

III.  'Dicimusctiam  nullum  Jogma  ad 
Cilutcm  neccfrarium  ex  illis ipfit  Sciipturis 
dcdudum  cUc  peftctioribus  fcculis^quod 
abiplb  ChiUlianx  Ecclcfix  icitio  ooa 
fuetii  cxpllicitc  ccgnitum  tc  ctcditum. 
Abadfccnfucnim  Cfarifti  in  calos  aJulta 
fuii  Bcdcfia  Dci.qux  crcfccrcquidcm  po- 
tuitin  aotitia&fidctcrum  adlalutcm  oc- 

ccfrariarum.fcdaouorumArticuIorumac- 
ccflioacscapcrc  nonpotuit:  hoccft.  crc- 
fccre  potuit  ta  fidc  qua  crcduBtur  cipita 
Rcligionis.uoninfidc  quxcrcditur. 

IV.  Quxcunqucpoftca  acccflVruat ia- 
icrprctatioaum  &  probati  'uum  viccm 
obriucot  taotum.qux  ipfx cti am  non  mo- 
docu  ScTipturisp  ugoarcnondcbuetuoc. 

M  »1  fci 


rACOBI  ARMIKII 


fcd  cx  ip(is  Striptutis  dcfumcBdar  (\icruoi| 
(ccus  audoritatcm  habctc  oondcbcbanci 
icdpoiiustirori  viciaxiudican  :  tiati  c- 
nim  clloou  propolittunum  inoJo  ■  fcd  & 
cxplicatioimm  &  prubatK>nuTn  io  bcripra* 
riscomptelirnfaiuii  'lo. 

V,  Com|<cndiL:          ctiam  cuiufuis 

eouiuiati  diiudicaodt  viacft >  fi  difpiciatuc 
aociuf  fiil  3c  prxdicatum  vcl  cx- 

ptcircvcl  ^'i-'-,  ■.nictiQ S«.iipcaris  coo- 
ctacacut-''Sr  altcrutiumooa  coocincacur» 
faltcm  vc  000  acccdanum  ad  faluccn)  ccii- 
ci  poccfl.doc  \ilofaIucis  difpcndio  :  calc 
auccmclTc  potcflprxdicacumi  Tt  ifti  fub- 
tectotribucum  (luc  difpcodiu  ialucis  rcci- 
pinon  po<Kt.  E  G.  Papa  Rr  cft  ca- 

puc  Ecclclix  >  iMaiucliniL.  i^tix. 


THESI^  Vlll. 

S c I  i ""i.i r .T  p cr fp i i' M i  r.T-r 

L  (ignoccmpccr.ns(}ualita$,fccundum 
(]uaiDapcacAadcoQccptas,  quorum  (igoa 
lii  1  ■  aCt  ,  clare 

  .,  ,         ...  .undumbc- 

ocu«lam  Dct  pioaidvDtiaadmioiilratur. 

II.  IHam  ScnptUfi  co.-nrctcrc  ci  cau- 
facius&  hnc  probatur.Iuc.iulu  coul:dcia- 
musOrpicuciain  Sc  booicatcm  audlons :  qui 
fccundumillamfciuir,  ficfccundum  hanc 
voluicfcnla  mcccis  fux  bcuc counciarc.  lo 
finc  cflocccflirascotuinad  qaos  Scriptura 
diri^itur, quifiucoo:  'ilurcra  ad- 
lequiocqucuorcx  dcci..!.  /^i. 

III.  IVrfpicuuat illa didiiiAe  confide- 
taadavcoit  cum  obie^i  lom  fubicAi  ta- 
•ionc.  Ncquf  cnirs.arq'  '  omui- 
bu&pct(jpicuafunr.fci:  ..huon- 
i)ulladirnciiia(uat,&  Euaogchum  tcdtum 
cftiis  quipcrcunt,  tnquibus  Dcus  huiufi 
ktculi  mcnte&cxcxcauit. 

I V.  Illi  vcxo  fcnfus  quorum  ootiria  & 
{Impliciter  c(l  ad  (alurcm  ncccda- 

«..^  ..aplaoc  iB  5cripcu|ts  [.«(cfa^i  iuur, 


vccciama  (implicifllmis,  modo  vfurirJo 
ois  pollcaot .  percipi  pcflinc. 

V.  Scd  il!r$  caocum  pcilpum  luuc  i^-.-. 
.SpiritusS.  lumiDC  colUiibati  ocuios  h*- 
bcocad  vidcndum,  &  mcotcm  ad  inccih- 
gcodum  Sc  difccrncndum.  Ci  ' 
quaatumuislumiociacis  coiluAi...  .  .  ; 
vidccur oifiab oculo  qui  vidcadi  vclut  lu- 
miacintcrooprxdrcus  c(V. 

VI.  Vcrum  &  iniis  qax  ad  (alurcr.i 
cognicu  8c  credicu  fuococccdaiia  ,  diAic- 
gucndacdlcxab  Euaugcliu .  przfcrt; 
parrcquardc  lcfuChiiito  crucidxo  ti. 
icfurcitato.   Namlcgisopus  ctiam  gcnti- 
lcs  Chrifto  mlcripcum  habcn: 
dibui  .111  ^  quaoquam  id  (^ilutarc  ni 

ni(i  accidcnce  illununatioDC  Sc  iu;_  ..  . 
liooc  Dei  inccrna }  ac  fcimodc  ctucc  ani- 
ma'  '        :i  lluliiiia  3c  fcandalum  .  ficc 
^pi  claiionc  nuu  pctcipitur. 

VI I.  ^antautcmioScripturisooooul- 
laicadiflictlia  intcllcftu  ,  vtc\:  pcrfpi- 
(imaingcuia  luiis  iniclligcndis  roto  v..^ 
cuilu  habcant  quod  laborcnt  .■  Sic  Dco 
rempcraocc  illas  ,  vt  ncquc  inutilirci  ' 
acquccum  t.iibdio  icpclli  pollinr  ii. 
titslc^lar&relcilx. 


THESIS  IX. 


Scripcurac/acr.T. 

I.  QHofuslegirimasacgccu.iiiib.S.  Scii- 
Opcui* is cil. qucmautlior  ipfins  Soi 

tirus(anClu»intcodir.quiex  vcr! 

uc propriciiucfiguratcacccj  •  i 

id  cft.grammaticus  •  vc  loqu   s. 

II.  Ex  hoc  (blo  lcoGi  cflicacu  argo^ 

mci  • ;    ••  pofluQc  ad  dogmacum  prcba- 

Cu.;. 

1 1 L,  Rroptcr  vcro  rerum  corporcarum, 
caina!ium,animaliuni,tcrrcnatL' 
lus  vicc  aHalogicaiQ  cum  rcbus 
bus,caIcftibos,funiris  &  aLrctoi 
diacm,(irvt  iiidemScriprurx  vciUs  du- 
pjcx  Sc  v:c;quc  ccttus,  &  ab  au^orc  io 

tCQCUS 


f 


DISPVTATIONES  PRIVAT^. 


Cenfus  fcnfus Hibfit  ,quorum  vbus  typicus 
altcttypo  figurarasftuaUcgoricas  appel- 
Utur-adqu       "    oricum ctiam  aojgo- 


gjcum. 


taiK 


H!  PV-) 


;uin 


collatum.rcfcrimus 

IV.  Ab  hifce  fculibus  arthiologitus  & 
trooolocicus  cnii  dicuntur*  non  diffc- 
ruDt.cjuumtllc  caulamrcddatfcDfusgram- 
<njnci,i(lc  accommodarioncin  cioscou- 
tiocar.ad  ciicumflaDtiaspctfonarumj  loci 
(cmpofis,&c 


rerprctatioocinpopnloptoaatlicnticadb- 
titidcic  poHir  .■  lcinper  iu<iicio  cius  cui  pro- 
ponitutlubicda  ell  hucufo  •  \(i 

qujtcQUJ  loborc  ajgumcDio  i...:a 

clt.illamrccipcrctcQcatur. 

XII.  Qojdccaufancqucpairuincoa- 

rcnf:--  -vi'  ••••i--  ••'-  T-  .  •■  --ft.nc-. 

qu'.;  onor- 
nu  inccu'!r:ation:srecipidcbcDt. 

X  I II.   ■  liccutiam  in- 

ucdlam ,  cj. ....... .     ...  .  .  ophcra:  fiue  i- 


V.  Intcrprctaiio  Scriptura:  tum  Tcrba  ,  diotx,Iiccatinccrprctationcs  qgafuisiliuc 
cius.tum  (cnfum  rcfpicit.  ' 

V  I,  lotcrpictaiio  vcrborum  cft  vcl  fin- 
gulorum.vcl  coniundlorum ,  &vtta()uc 


ab  vnoProphcta.ducipluribusfadlasfinc 
ou^  '  '      -     -n  prophcr.iud 

in  ■ 


umus 


quam 


tx  &  nccis  purcftatcm  h  ,  lum  Ec 

clcfixffu  pixlulum  cuii .  ^  4:  folucn- 
dipotcftucprxditoranj,iubiiciir»us. 


vcleoium  m  ali.im  linguam  translatio,  vcl ;  ipfamiu  iicio lum  iphus Dci.ranquam  vi 
per alia  vcrba  eiufJcm  Iingux  cxplicario. 

Vll  Translatioira  adllrida  cflo,  vtfi 
otigioalis  fcrmo ambiguitatcm  habcat , il- 
Jc  in  qucm  ttansfcrtur  candcm  rctincar,aut 
fificrtncqucar  ,  maiginalt  adfciiptiooc 
compcDfctur. 

VI II.  In  «plicatioocqur  pcr alia vcr- 
baficr,  danda  opci.i  vt  c»  ipfa  Sctipiura 
vcrbacxplicantia  pctantur;  quoifum  vti- 
Unima ctitfyD0Djmi*&:  phrafcologix  ob 
fcruatio. 

IX.  Infcnfuum  m:i:ipu....ionc  couan- 
dumvtfcufus  &  notmx  fanorum  fcrmo- 
cum  conucniar,^:  fcopo  fcu  intcntioni au- 
thorisiftoloco  fit  acconimodatus  r  quo 
ptxtcr  verborum  iDtclIcflum  facit  loco- 
rum  alioium  Sctipturz  fiuc  fimilium  fiuc 
difllmilium  collatio,  &  ipfius  contcxius 
diligcns  intutiusj  in  quo  potilfimum  oc- 
cafiojfiois ,  antcccdcntiuin  Sc  confcqucn- 
tium  conncxiojCiicumftantix  ctiam  pcr 


THEESIS  X. 
x>o 

E^tc.ici.i  Scriptuix. 
I-         Vum  dc  VI  &:  cfticacu  vci bi  D ci  u- 

  'Ut» 

fcmpc.  j    .  .    ,  ou- 

currcntcm  etiicacitatcm  tlii  adiun£;mius. 

II.  ObicftumcflicacixiHiusclihomy, 
fcd  vcl  vr  rubiC(ftum  in  quo  cfticacia  opc- 
rctur,  ^  t  obictnum  circa  quod  cfficacia  ifla 
vcrfctur,cocfiderandu< 

I II.  Subicflum  illiu> Ltiuacix  in  quo 
cdbomo  iL-cuoduminc:Ilcclurn  &jilc- 
du,  tiaci  capaciratc  fiuc  adiua  fiucpafTiua 
prxdtcus.  Sccundumintcl! 


juovcr 

fonamiirrtcmpoium.Iocorum  adnota- 1  bifcnfa intclligcrc'&:  pro  vc...  ...  ^uc  bo- 

-  nisapprchcnderc  poicll  - fccundum  aftc- 


bUDiur 

X.  QmitnScripturanonfit  pnuatf^  fcu 
ptopcix  explh  ,  conabitur  Sctiptu- 
vx  intcrprcs  VI  iv..,.ai  m  illahabeat  tfltcici- 
tatos,  quo  interprctatio  Scripiurx,  qux 
prophcii.TnoRjinc  ii»  Scriptuiis  vcnit  .ab 
c  ^-ri  Snititu  pioficifcatnr  qui  iplam 
j  lupiiLijjm  ScripturxpiirTUtus  lufpirauit. 

XI.  Nullius  vcro  velhomiois  vcl  Ec- 


dum  quoin  vctum  &  bonum  moBflra- 
tumappet  '  '  'um  amplcifli , &  in 

c oacqiiitu . . 

IV.  kfiicacitasiUa  uonedtantumpra:- 
p.aiatoiia,  quain.  &4ft'cftuspix- 
patcntut  aduliud  .L..'.i.  i  vciu.m  &:  booum 
apptchcDdcndrr.Qiin  i  vcibo  illo  cxtcino 
ooocotnprchi  .  fcd  ct^ccoofuBmu- 

'.ntt^jj^^i^  inus 


t 


zj€  lACOBI 

pctfcdioaem  obiiocre  nequcai  homo  Er- 
jjorciicimus  illos  qiii  Scripturam  litcram 
Bioituam  dicunt  i  &  ff  rnif  c  tancum  homi- 
oi  pixpatando  vt  intcroum  aliud  vcrbum 
capctc  polltr. 

V.  Ifta  cfficacitas,  inSctipmris  tcr  bi- 
nisaftibuspulchrccircumfciibitur.Primo 
'doccQih  quod  vcruin  cft  Sccundo,adhor- 
tjnJiadbonum  ,  dchortandi  a  malo,  & 
cortipicndi  (1  prxtcr  aur  contia  officium 
fodum  fucnt.  Tcnic ,  ccnfoiandi  Spiri  • 
tom contiitum.f: commioandi  cbio. 

VI.  Elticaci.r  obicdtumcif-a  quodcft 
idcm  homo  aote  tribunal  iudicit  diuini 
coiiflitutus  ,  vt  f  '  n  vcrbum  illud 
lintcntiam  vclii-..  ii.mi,  vcl  con- 
dcmaatoriam  rcpoitt. 


THESIS  X  I. 
Do 

Rdigionc      ciiis  priiicipiis  Scri- 
ptura  V.  6w  N.  Teftamcnti  comprc- 
hcnfis  gcncratim  egimus ,  iani. 
ftridius  de  Religionc  a- 
lum.. 


ARMINII 


gcndi 


I..  /^Vum  R 
Ulamfuadania 


iVum  Rcligio  oitjcium  homiois 
~)cum  cootincat.ncccirc  cft 
Ulamfuadari  la  mutua  tclationc  aua:  inicr 
Dcum&  homioemcft  .-  quatn  u  vanati 
contiDC,at,mc.dumquoquc  Rcligionis  va- 
riari  ncccllccft,  maocntibus  fcmpcra«fli- 
bus  ad  Rcligionis-  cuiufquc  fubftaotiam 
pcrtincmibus,ootiiia,fide,amorc>.timoic 
fiducia.ractu ,  obcdicntia. 

II.  PrimaintcrDcum & homincmrc- 
Jauoeftcx  huius  ad  iinagioem  Dei  crea- 
;  -uodum  quam  Kcligio  ipfi  pri- 

. .  -itlcgeillacomprchcDfi.quarmcn- 
tibushomiDumeftimprcflTa,  fltpoftca  dc- 
cem  prxccptis  pcr  Mofcn  repciita  ;  cui 
Dcusprobandar  obcdicntix  caufa  adiuo- 
iit  fymbolicam  lcgcm  dc  fru^lu  aibotis 
icicotiaeboDi &mali  oqycdcado.. 

III.  l*cr  pccv  iliaintro* 
^mdauicci  Dcuui     i^mu.  .^■•'Uocftjfc- 


cundumquamhom«condcmoacioiu  Dci 
obnozius ,  gratia  rcftaurationis  iodigci- 
quamH  Dc^sptxftct  honiini ,  iam  ctiam 
in  illo  aftu ,  prztcr  crcationcm  .  fundaoda 
ftRcligiobomioiprxfciibcoda.  Qui  a- 
dasquum  pcccati  agoitioocra  &  gi.T:u- 
rum  pro  UbcratioDca<^ioncm  poftuIct,ad> 
parcthicRcligioois modum vaiiari  opor- 
tcre:  qticmadmodum  ctiatr.cz  Dciinfti- 
tuto  variatus  cft^cipfa. 

IV.  Hanc  variatioacm  Dco  fic  admi- 
oiftrarc  vifumcft,  vcoonftatim  iftam  era- 
tiam  plcncczhibcrctjfcd  aliquaotifpcr  ho- 
miocmfub  rcatus  obngnatiooc  cootioc» 
cct.addica  tamco-  promifllooe  graiix  fuo 
tcmporecxhibcodx.- vndc  difcrimen  cxi- 
ftii-Rcligionisa  Mofc  populo  Ifraclitico- 
ptzikiiptx,&aChiiftofu)s  traditx:  qiia- 
rum  illa  vctcii  Tcftamcnti  &  imy^^tKlmt 
hxc  N  eft  &  Euangclii ,  illa  ludaica ,  hxc 
Chriftianaappcllatur. 

V.  Vtramquc  iftam  Rcligioncm  vel 
Rcligionis  modum  multis  a^Hibus  differrc 
doccr  claLilTimx  lcgis  ccrcmouialis-  fub 
Mo(e  vfurpatio,  &.eiu(dcm  fub  Ghrifto 
abrogatio  :  vctum  cum  hoc  tcmporc  Chri- 
ftianaRcligio  oiitiucac.  &  illa  nobis  (ii 
obeuoda.tic  hac  porro  agemus ,  ita  tameo 
vtinillius  piimxux5c  iftius  ludaicx  fois 
Ibcismcntioncm  intctiicimus,  quaienut 
ilia  Chnitunx  Religionis  cirlic.itioat- 
fcruirc  potcft  &  dcbcc. 

,    VI.  Nolunius  auccmillua  uilcufnco' 
eoufquc  cxtcndtj  n  iisqui  lub  V.  Trft.px- 
dagogia  ,  ici^rat^fi/j»*  fidc  Dco  fciuiuc- 
lunt  lalutis  finc  Chnfti iatcrucntuadcptio* 
attiibuatur.   Namaicmpore  piimx  pro- 
midlooisobtinaitillud  :  Nullum  oomcn> 
fubccclo  datum  cft  io  quo  opotteat  ho- 
mincsfaluaii  quam  oomco  Domioi  oo*- 
ftii  Icfu  Chiiftj. 

V  1 1.  Hinc  appatct  «^«A»^»  &  falfum 
eilc  illud  didlum a  oonncmioc  vctcrum  v> 
furpatum  :  Homiocs  primum  I  rti- 
rx,inde  lc^c  MoHs  ,  dcniquc  I 
Saluatosene  :qutn  jchoci  Ci/ 
Religionirludaicx  &  Chrifttanx  quaiem 
Mahumcd  ii.ucxit,d;fpenlatiuuD«ipior— 
fus  cllc  coQtiaiiam. 

THE- 


BTSPVTATIONES  PRlVATy£.  17 

^culi  ocqucfccundam  rcmocquc  fccuo- 
dum  cxponcionis  claiicatcm  addi  qacar 
aucopus  fic. 

VI.  Ab  illius  Rcligionis  fidc  &  profct- 
noDc  profcnbrcs  illius  Clitifliaai  didi 
funt  A<flor.ii.t^.&  i.Pcc  4  vctf.  t^.  cuius 
aominis  cxccllcocia  vt  compctcrc  aiicai 
vcrc  polTlt  ,  non  fufficic  vt  Chiiflum  Do- 
doicm5£  Prophctam  diujnitus  didum  a- 


THESIS  XII. 
Do 

Rcligionc  Chnftiana,,&:  primum  de 
vocc  ciufque  rationc. 


R  ReligioacChriftiana  porro  tra- 

JL-/dacaci  ,  primum  quxnominis  fic 
cacio  czpcdicmus,iude  rcm  ipfam  Rchgio- 
*  ais  iUiusordmccoandcrabimus. 

II.  Rcligio  Chrifliana,  quam  hzrcfio 
N.izarcao[um  vocabaac  ludxi ,  a  Icfu  Na- 
rjrcno  ,  qucm  Dcus  vnicui#Magilhum 
cooilicuic  aobis,  &  Chriitum  ac  Domi- 
flum  fecit ;  oxjmcn  foiticacft. 

ni.  Duplici  auccm  rarione  nomcn  il- 
lii  J  ci  compccic }  acauQ ,  &  abobicclo.  A 
t.i  jfa.quia  Icfus  t  hriftus,vc  doilora  Dco 
dacusjiilam  Rcligioncm  prxfctipfit,  tuin 
Hia  rocc  quum  lu  rcrris  vcrfarctur,tam  pcr 
Apoflolos  in  voiuctfam  rcnam  cmiHos. 
Ab  obicdito ,  quia  ipfe  idcm  Rcligtonis  il- 
lius  fccundumDcum  obicdum  cft  iam  cx- 
hibicus  &  plcoc  fcupctfcc^Vc  maoifcll.itus; 
quumanrea  a  Mofc  &  Prophctis  caocum 
vtvcncurus  promitccrccur  &  prxnuacia- 
rccur. 

IV.  Et  do<flor  quiJcm  rcliquis  oinui- 
bus  dodoribiis.  Mofc  Prophctis,  imo  & 
Angelis  iplis  prxceHcoriori  cum  modo 
pcrceptioais  ,  cum  dodtinx  cmincntia. 
Modo  pcrccpcionis,  quia  illc io fiou  Pacns 
exiftcos ,  Sc  ad  omoium  Par? is  Iccrccorum 
iacimam  vifioocm  admiffus ,  Spiricufquc 
plcnicudine  donacus  ,  vidit& audiuic  lo- 
ramqiixloquitut  &cclla:ur.-  illi  vcio(c- 
caadurii  modum  ccrium  Spiritu  don.iti, 
vclpervifiooem  vci  pc.fumnia.f  ctperal- 
ioquiam  orc  ad  os  .  vcl  .Angcli  inccrucntu 
pcrccpcruot  qux  aliis  cnunnarc  dcbcbanc 

2ui  ipfi:  Spiritus  ctiam  Chrilli  Spititus 
icicur. 

V.  Doct 

quiaipfiusi   .m 

4ac&  poflrcmampatri$  dc  falucc  homt- 
num  volm:t.ircm  fimuil  &  fcmcl  homiui- 
•iuspatcfcac .  adco  vcnihil  adfiacm  vfquc 


cotam- 


gnofcat :  fcd  nccclTc  tft  vt  illum  ctiam  tan- 
quam  obicdum  ciufdcm  dodrinx  rcli- 
giofc  agnofcac  &  colac : quanquam  illa  oo- 
cicia&  fidcshuic  ficprxccdaoca  &  ab  illa 
fobaliquando  ooooulli  iBCbtiflum  crc- 
didilTc  dicancur. 


THESIS  XIII. 

Rcligionc  Chriftiana,quocl  ad 
rem  vniucric. 


I. 


QVum  omnis  Rcligionis  quibufuis 
variacxmodis  obicdum  Dcus  fir, 
cc  huius  obicdil  Dcum  cfic  ncccflc  crt.Ac 
pixrcrcaciufdera  obicdum  c(i  Chiiilus 
fccundumDcum,  vrpotea  Dco  &  Pacre 
conilicutus  Rcx  &  Domious  voiucrfi ,  & 
caput  Ecclclix  fux. 

I I.  Qua  dc  cau(a  io  Rcligionis  Chri- 
Aiaox  iradaca  ordibe hxc  nobis fuot coo-  * 
fidcranda.Primo,obicdum  ipfum  lo  quod 
fidcs  k  cultns  rcligiofus  tcodctc  dcbec.Sc- 
cundo  caufa  nroptcr  quam  fidcs&  cultus 
obicdo  pixltari  ponit&  dcbcac.Tenio  i- 
p!*efidcia£  cultusadus,  modufquc  vctiuC- 
quc  fccundum  ptxfviptu  Dci  &  ChnAi. 
Quarco, (alusipfa,qux  vtpromifl*a  &  dc- 
fidcrata  caufx  impeilcocir  vim  habccvc 
obccnta  prTmium  cftprzAitx  Rcligioois.- 
vndc  Dci  Chiiftiquc  gloria  cxfurgic  fcm- 

piceToa* 

III.  Homo  vcro  cui  Kcligio  iftaprx- 
ftandacfV,pcccacorcil)fed  cui  pcccacorum 
rcmiflio  &  rcconciliacioiamimpccracacil, 
vt  diftioguacurcciamhac  oocaaRcligione' 
ludaica,quam  ctiara  pcccacoribus  ptxfcri- 
p&i  DcuSifcd  tum  tcmpoiis  ^uum  temilUD' 

Mm   y.  pcccaio- 


JL-rt  lACOBI 

pcccacrouQondumcratimpccrari .  quade 
«.aufa  6i  modusK.cligiocis  tumal:usi.'uir. 
prjrferciniquoad  ccremor.ialia. 

IV.  Ha.'cKcl  ■•  'adui.ii,... 
in  illaconridcrai.  . ,  c(l  oiunium  i 
Rctigtooutn  pr«ft.inciilim3.llu  pocius mo-  ' 
<!iis Rcligioms  piv;rtauiillimus.Obicdlum  ' 
ciiim  cxt^l!cuciflimomo'lo  iuilla  propo- 
nuucadco  vt  oiiiil  illms  mcas  l.umaua 
pcrcipcrcpo/ntquod  iflius  Rcligionisdo- 
itnna  noo  cxliibcarur.Omnceoim  bcnum 
iHatn  Ucuscum  illa  cxplicuir ,  5c  inClui- 
{lo  incucndum  dcdic. 

V.  'Caufa  propicr  quam  J\.cljgu)  illo 
obie(^lopi.Tftaij  poHit  &  dcbcc  omiii  mo- 
do  cHicacjlIima.  adco  vc  nihil  excogiinri 
polliccuc  alicui  NuiT.ini  Rcitgio  prxUari 
dcbcat&  puHicquod  io  cflicacicatc  illius 
caufx  non  Tu  modp  prxccllcnti  con:prc- 
kcqium. 

VI.  A£lus  ipfc  6dci  &  culcas  >  modo 
mnximc  iongni  rcquifitus  Sc  prxHandus, 
falufquc  cx  a<5lu  ilto  axiflcns  maxima  8c 
^loriofiflima,  rum  quod  Dcus  fc  plcnius  & 

r':clius  videodutnpixbcbitquam  li  pcx 
aii.ini  Rcligionis  forir.am  falus  impccraca 
fuiircr.ium  ciiam  quod  Chrillum,  qui  fta- 
tcrhomiDUm  cilicaput  ia  zccrnum  fuut 
habituri  &  con!  qui  falutis  parti- 

c'pcscruot,  qu.  .u  lahitisadcptionc 
4.;  poflclTlonc  ipfis  quodamraodc  Angc- 
lisfumisiutQriuipcrioici. 

THESIS  XIV. 

Do 

Obie^to  !Chriilianie  Religionis  -,  & 
primodc  Dco,  pcimario  cius  obic- 
^Jto  ,  &  quod  DcU5  lic. 

I.  EligioDisChriAianarobicdumcfl, 
JLxia quod fidcs & cultus  hominis rc- 
ligioficcndctc  debct.  Illud  obicdum  cA 
t)cus  &  Chnflus  cius.  Dcus  principalitcr, 
•Chtiftus  fubordinatc  fubDco'j  Dcus  pct 
rcChriflusvcaDcoReligiooistUtusobic- 
^umcoofticutus. 

II.  In  Dcoprimarto  CbrifliaDz  Rcli- 
^ioais  obicdlo  ua  otdiac  coondcranda. 


A  R  M  I  N  1 1 

Primo.Natura  Dci.cuiut  ca  cft  erccUentu 
&  bonitas,  vt  Rcligio  ilU  houcite  Sc  vcili- 
tcr  pi 2 ftjti  poflit  Sccundo ,  A^^ioncs  Dci 
proptcrquas  illi  Rchgto  prxrt  '  '  ' 
Tcicio.  VoIuncasDcj.qua  vul: 
ti  Rciigioocm,&  prarftantcmiplcrcmLL  - 
ratifConcraquc 

oporrct  Rciigionisomnis  primum  &  fum  - 
mumaxioma  ,pcum  cUe:Gnequo  loaae 
cll  qu:  ■     •         '     iDciiaquintur,  vt 
potcq^.  .;cocjam  habcos  pu- 

tum  putum  phancalma  C(  futura  coocc« 
prus  humaoj. 

I.V.  Dciflh  cllc  <|(...i.^j.,.in.  i-;;r.rii  ^uj 
tutxracional>ligD:hcacuni  cius  vocis  pct- 
cipicnci,  dcquc  illo  ligoificato  cogicanti 
nocumfit,  tjmcn  argumcocis  vaiijsde- 
;  moollran  potcftj  &  primo  ab  axiomatis 
i  nonnullis thcotcticis,qux' propccrca quod 
terministaotum  inccllcdus  veia  cUc  co> 
'  gnofcuucur,aorioaum  iadcarum  nomine 
.irprn.jii  mcrcntur. 

rrimumaxioraacil:  Kihil  eflc  auc 
clicpollcafc  ipfoific  eoimcllcc  fimul  & 
j  non  cnccfcipfo  priusic  poflciiuscncr.fui- 
I  quc  ipfjuscaufa&  cH"e<fluseflcc.   Ergo  o- 
'  porcccvnuiti  ahquod  cus  cflc  occcflario 
•  prxcxiftcns,  vndc  vt  a  caufa  priina&  fu- 
prcmaottum  ducunt  omou  rcliq  • '  * 
boccft  Dcus. 

V I.  Sccuodum  axioma  cft  .•  Omncm 
caufam  cfflcicntciu  primariamfuo  cffcdo 
pixftaucioicmclic  Vudcfcquitui, quutr. 
&  mcatcs  omncs  crcata:  noc  io  ordioc  ctFe- 
dluum,  vnamaUquam  cflc  fuprcmam  Sc 
fapiencinimam  mcntcm ,  a  qua  otigiccm 
habcnt  Athxccft  Dcus. 

VII.  Tcitium  axioma  cft  ;  NuUam 
vin  ■  '  li:lo,&i»a- 
tuu.  ...1 ...  c.K  V . idam.' fircus 
cnim  ab  ciHcicotc  mutari  ncquc  pocuit, 
ncquc  dcbuit.Et  fic  cx  ilboihil  fi  :ii  pocuic. 
Vadcrcquttur,aucomniaqua:  func  cflc  ab 
a:ccrno& cnciaprima  ,  .iiit  ■■  iiu-v.  riVc  c-i 
primumi&hoccft  Dc. 

VIII.  Frobat  idcm  a&ioma  pradliciim 
!  •'  '  ".lcicotiaqujcoranibus  crcat  • 

•usiucft.  iabcncfailUs  cx. 

cxhi- 


I. 


DISPVTATIONES 

cihilarat,  ta  malcfadlisexcuQt&cruciac,  i  — 
aiamiQ  iisqux  inQullius  cicacucx  ooci-  j 
tiarn  vcncruntautYcnicot  vac^uam, quod 
maoifcdo  io^io  cd  *aIi<{Ucm  iudiccm 
ruprcmum,qui  rcquirct  &  ludicabit.  At  ii- 
Jcc/lDcus. 

I  X.  Quintum  argumcotum  tiobisrup- 
pc  '  .  rcruni  cxiftcntium  magnitu- 

da,j  ...^^uo.multitudo,  vauctas,  concor- 
dia.-quxclamac  ab  aliquu  &abvDO  cifc 
omoiainiaiQoaautcm  a  muIcis.Acfaiccd 
Dcus. 

X.  Sextum  argameotumcflabordtxie 
(|uiinrebuscft,  &  abordinata  omDium  ad 
hr.cin  difpoficionc  &  dirc^lionc,etiamca- 
xurarcruni  qua-  cxlorrcs  ptoptcr 

fincma»crc  ,  in  tincm  inicudcic 

Doo  poiTaot.  Omnis  aurcm  ordo  ab  vno 
ril>&  dirccho  m  tincm a  fapicutc  Si  boao. 
Ai  hic  Dcusclk. 

XI  .Scptimwm  ar^mcntum/uppcditac 
fr  cictatis  Politica; ,  kcclcnaAtcx,  &  ccco- 
nomicrinccr  homincs  coiifcruatio ,  qux 
ic  taota  Sacaaz  &  malorum  homioum  pcr- 
t7crf:cate&  rabic  Aabilis  cllc  ooa  polfct, 
tiifiab  vno  prarpotcntc  fart*  tcdla  pra:lt3' 
recur.At  ille  c(l  Dcus. 

XII.  Oil.iuum  argumcntum  fumi- 
mus  a  mitaculis  quas  &  fadla  clfc  credimui, 
Sc  iicii  vidcmus  ,  quoiurn  cacfi:  magnitu- 
dovtcotJm  crcaci  vniueifi  vini  &:  poccn- 
riamluBgiflimecxccdant.  Ergo  ncccirccd 
caulam  clfc  qux  tpfum  vniuctfum  ciulquc 
potentiam fu^-icict.  -\tiAacfl  Dcus.' 

XIII.  Przdi^ioncs  rcrum  tutuurum 
&  coucingcatium,  carumque  accurata  Sc 
ftriAaimpktto  nonufn  fuppcdirat  arru- 
rrc-  ifirn  ,  vtporcqtixanullo  quamaDco 
ipotucruar. 

XiV.  Acccdic  dcnique  petpetuus  & 
vuiucif^'  ■11  populotum  confcn- 

liis.t^ii;  ^      ino  0!-Jci!'i  flr.iin;  lia- 

bcouu'i  c[t. 

C  O  R  O  L  L  A  R  I  V  M. 
jfn  tx  tnefu  tjui  tn  mundo  apparit,    tx  fo 

ipojftt  Denmtffc.prci,.  ■  ;  ..ioRif- 

lifnorum  iitjfe»ji:/,fs,iii/qftiri  fermititmnf. 


PRIVAT^. 

THESIS  XV. 

Natura  D  e  i. 


1-7!?' 


DE  D  E  o  primatioThcologix  ob- 
ic^o  dao  cogaofccuda,tum  oatu- 
laeins.fcu  qu:d,  vcl  potius  qualis  fit  Dcusi 
tumquisfit,  fiuccuitfta  natuta  tribuenda 
fit.-ncquidinfulfum  vclinconucnicnsDco 
ttibuatur.ncuc  Dcus  alius  vel  alicnus  pro 
verohabcatur.  Dc  priore  ptimo  aliquot 
diiputatiotiibus  peitiadi.ibttur. 

II.  Naturam  D  ei  cumin  ipfacogno- 
fccrcoon  pcdimus  ,  cx  analogta  oaturx 
quxinrcbuscrfutis,  & pottnimumio  oo- 
b:stpfiscfVad  tmaginem  Dci  conditis.ali- 
quomodo  aflcquipoirumusiaddito  fcni- 
pcranalogix  tlh  inodo  cmincntix  fecun- 
dumqucm  Dcus  intelligjtur  peifcdiuDcs 
rcrum  creatarum  lofiniie  cxcedcrc 

III.  Cum  io  toca  tcrum  natura,&ia 
homine  cius cdmpcndicduo  tantum  cou- 
fidcrati  poniot  ciVcotialia  ,  fiuc  fubicclo 
diflcpaiata ,  fiue  io  eodem  fubicflo  ordme 
quo.lam  intct  f»  conncxa  &  fubotdinata, 
cllct;iialci!itcti£  vitaroaiuram  Dciquo- 
qucfccaodum  duotfh  oacurx  momcota 
lutuebimur.Namquatuortdi  gradas,cire> 
viuerc,fcntirc,intclligcf c ,  qui  a  multis  po- 
nuntur  ad  duo  ilta  momcnta  icftrinqun- 
toi  .quum  viucre  ipfum  fentiie  &  intclligc- 
icin  fc  complctftator. 

IV.  £ncociam  Dci  piimum  oacutx 
diutnx  momcotum  etfi^dtcimus,  qao 
Deusputc  6c  fimpliciter  c/Iie  iotelli^itur. 

V.  illmi  (cumtotaierum  natuialccun- 
dnm  cllcntiam  tncorpus  St  Sptiitum  di- 
(Tiibuatut }  fpiritualem.cdcdicimus,  &  cx 
illaDcom  Spiritum  i  co  quod  ficii  non 
ponii  vtptimum.  &  fummum  Eiis  fit  cor- 
poreum,vude  non  immcrtto.  qutsadmiie- 
tiir,craofccodcatcm  Dci  vim  &  pleoicudi- 
ncm.qua  etiam  cotporeaoihtl  iliianalo- 
gum  habcotta.ctcarc  poflit. 

V  I.  Bncinix  Dci  ouilam  «tttibucum 

vel' 


I  taliQiqujBvitamhabent  ,  ctiam  Dco  vi- 
tamtiil>ui,.Dcum  cflcfubftaniiam  tiuanu 


lACOBI  ARMINII 

. ,  ,««,.^nMi  I  DcolicDCCcflrccft.quumincrcatum  muJ 
,,clrcvclrarionc3cpuromcnt,scoo«^^^^^  ^^^^ 

ab  ilU  Jjftindum  ,  addi  potcil  Jcd  taatum 

modus  fupcrcmincotix ,  fccundum  >^acm 

omnc*  omnmm  rcrum  pcrfca»o^)cs  in  lc 

complcai  &  cxtcdcrcincdligitut.  ctibui 

potcll  i  qui  VDO  vcrbo  cxptimi  potJt, 

quod  cflcniia  fit  «.*c«<3^  w  -'"«"«^. 

VII.  Vndcfcauitut  illam  cflc  Urupli- 
ccm&  intiniumiindcactcrnam  &tmmcn- 
fam :  dcniaucimmutabilcm,  impatibilcm, 
incorruptibilcm  ,  co  modo  quo  pulhcts 
thcfibus  dcmonfttatum  cft  inobis. 

VIII.  Cumquc  vnum  &  bonumcum 

antc  tcciproacntur,&  gcnetalcs  fini  omnis 
cntis  affcdioncs, ctiam  dicimus  cfl^cntiam 
Dci  vnamcflc,&D«um  vnum  fccundum 
iliam ,  &  proptcrca  bonum ,  imofummum 
bonumrcx  cuius  participationc  omnia 
tumquod  fint,  tum  quod  bonafint.ha 
bcaut. 

I X.  Hxc  cffcntia.rt  ipla  pura  cU  ab  o 
moi  copofitionc ,  ita&  in  aullius  rei  com- 
pofitioncm  vcnitc  potcft .  quod  an  fanai- 
tatisnominc  ioScriptutis  appcllctur,  qux 
iepaiatioDcm  dcnotat ,  dtfquiri  pcrroiiti- 

mus.  .  . 

X.  Hi  modi  fupcrcmiDcntix  co  jplo 
quod  ulcs funt.  uuUi rci fuDt  communica- 
biles ;  liquc  in  vita  Dci  Sc  ^icz  faculcatibus 
confidcrati  i  infinitamio  Thcologia  vtilt- 
utcm  habcnt ,  &  tcljgionts  vcix  oon  mi- 
jaimumrunthiodamcutum. 


THESIS  XVI. 

VitaDci. 

1.  T  Tltam.qu^infccundomomentona' 
V  tutx  diuinx  coDfidcranda  vcnir, 
Dco  compctcrc  iion  folum  cuidcnscft  na- 
tura  fua,fcd  &  omnibusaliqucm  Dct  con- 
ccpium  habcntibus  pct  fc  notum.  Multo 
CDtm  iociedibilius  cft  aliquid  ioanc  8c 
tnortuuracfle  Dcum  ;  quamnulium  cflc 
Dcum  .  Et  a  poiicrioti  probatur  facilc. 
.QijMnxeoimquicquid  ptxtcrDcuin  cft  a 


.  ttamquc  lili  compctcic  ooo  tantum  cnu- 
ncntci.fcd  &  formalitcr,  quuin  vitafijn- 
pltcitcrfitpcrfcdjo. 

11  Vcrum ,  cupi  vita  fumattir  «ut  io  a- 
dtufccundo.fic  ficdicit  opcrattoncmi  a«t 
inadupiimo  ptincipali&  xadicali ,  &fic 
cflipfanacura&  formacciviucntts  •  banc 
Dcopci  fctribuimus  pttmoac  adxquatc, 
adcovtipfcfit  fui  ipfiusviu,  ooonabcas 
illainab  vmooc  alicxius  rci  ;  id  cnim  cll 
impcrfcdioDJSi  fcd  tdcmexiftcos  quod  il- 
iaipfcvita&  viuusadu  ptimo  ,  fcd  viuiti- 
cansaflu  fccundo. 

III.  VttaDci  cft  crgofimpln.iiiinu,fifi 
vttcab  cflcntia  noo  diftinguatui,  Sc  fc- 
cundam  modum  conccptionis  ooiltx, 
quo  ab  cflcotia  dillinguitur,aliqua  tatiunc 
dcfcttbi  potcrt  .  quod  fit  adus  io  clTcniia 
Dci  flucos.quo  illa  m  lcaduola  cllc  figni- 
ficatur.-  6c  primum  adliooc  rcflcxa  lu  i- 
pfum  Dcum,  tndcia  aliaobicda ,  proptcr 
vitx  LO  Pco  abundaniiflimam  copiam  Sc ' 
pctfc(i>illimara  adiuitaiem. 

IV.  VitaDci  noo  taotum  adionisad 
jotra  &  ad  cxtrafundamcntum cll  &  prin- 
cipiu  ptoximu  &  adzquatu  ,  f:dctumo- 
mnts  fruitionis ,  qua ipii:  Dcus io  fe beatus 
djcitut:  qux  caula  dic  vidctur  cur  Dcus 
potidimumfccundum  vitamfeafalfisDiis 
Bc  mottuis  idolisdirtingui  volucrit.fcd  ac 
pct  nomcnfuum  mran  hac  conccpta  foi- 
mula  viuii  Dommus. 

V.  Quumquc  eflcntia  Deifit ioHnita  Sc 
fimplicillima  ,xtcroa ,  loipatibili»,  immu- 
labilis,  locorruptibilis.  ciiam  vitam  ciot 
cumiliiscircndi  Sc  viucndi  modis  coofi- 
dcrarc  debcmus.qua  dc  caulaiili  pci  fc  im- 
moccaliutcm  tribuunus  :  &  ad  agcodum 
/rucculumquc  ,inquc  agcndo  &  ; 
promptiflinmm,potcntiirimu  ^ 
gabile.& infjtiabilc,  ( lic  loqu  Jc- 
(idctium.robur,gaudium. 

Yl.  Hxc  vitaduabus  faculcattbus  la- 
telledu&  voluntatc  iuipfura  Dcum.cri- 
bus  vcro,acccdcnte  oimuu  ad  illas poteo- 
tia,a«^uofaclluialia:fiuitiooivcroaccoai'. 

modacx 


DISPVTATIONES  PRIVATyC. 


moJatar  funt  iotcllcdus  8c  Toluntas  ,  8c 
qmdcm  prin  '  ,   proui  in  ipfum 

Deum,rccur. 
tljatiam  bodi 
rastcaduac. 


THESI^'5vn. 

lucellecta  Dci. 

I.  1  NtcllcAas  Dci  cfl  vitz  cius  faculcas 
inatura&  ordincpiima,  i^uaDcusvi- 
QUSomDia  &  fiogula  qux  ctuitatciii  qua- 
lcmcumquc  quouis  moJo  hjbeDchabitu- 
rafunt.habucfUDi.habcrc  pofluot.ex  hy- 
pothcH  habcrenc »  omniumquc  8c  fingulo- 
runuQtct  fcordiocm,  ncxum,rcfpcdum 
dtiUndlc  iotclhgit  ,  cium  cniia  rationis  I 
quz ioin mcntCtimaeinationc  ,  couocia- 
cionc  cxiftuot,  vcl  cxiltcrc  poHuDC. 

II.  NouitDeusomuia,  nonpct  fpecies 
iocclligibilcs.  non  pcrfimititudiocm  ,  fcd 
pcrfuam  ipfius  cnrntiam  6£  folam;  cicc- 
ptismalts.quzindiicdlfnooii  pct  oppoft- 
ta  bona •  licut  mcduncc habitu cogoofci- 
turprinatio. 

III.  Modus  quo  !  tfkpcrfim- 
p]iccm&  litHiiiium  lu    :    , .  nopcrcom 
pontiuncm  &  diuinonrm .  non  pcrdifcui- 
mrTi,  (ccundum  fuccefTioncm  quidem  or- 
dinisnon  ccmpoiis. 

IV.  Succcdio ordinis ia obicdisdiuioa: 
cogoitionis eft huiufmodi.  Primo, Nouit 
fcipfum  tofum  &:  ttc,  &  hocmtclli 
gerc  efl ipliusc  .  .  l  i  ndo.Nouit  omoi,» 
polfibilia  in  pcrfcdiooccflcQtiz  fuz,  id- 
coquc  omnia  impolllbilia.  lo  polfibilium 
inicllcrtu  hic  ordo  cft  ,  vt  primo  oofcat 
qux  piimo  &  folo  iplius  adu  cxiflcie  pof- 
fuQcfccundo,  quacacrcacuris ,  fiuecxfli- 
lui.r  fint  fiuc  non  ,  ipfius  confcruauone, 
moiu,  .luxilio ,  coocutfu,  pcrmillu  cxide- 

«lunc :  ccccio ,  quarde  a<flibus  ciea- 
m  vel  fibi  vcl  a^ibus  cooueoiea- 
crcpoccft.  Tcrtio ,  Nouitomnia 
Entia  ,  etiam  iuxra  cuodcm  ordincm, 
qut  io  pofljbtliumrcicatia  cflmoDUratus. 


V.  locellc^us  Deiccrtus  cfV  &  io&lU- 
bilis  ,  adco  vc  ctiam  fucura  cootingcocia 
ccrto  Bi  tnfallibilitcr  vidcatjfiuc  illaYidcac 
in  caufis  ipfatura  ,  fiue  io  ipfis.  Ntti- 
tur  autcm  ifla  iofallibiUtas  iaHoitacc  cf^ 
fcotiz  Dci  ,  aoti  ipfius  immutabili  vo- 
luatacc. 

VI.  loccllcdlio  Dci  a  oulla  caufa  cr- 
cerna  caufatur  .  nc  ab  obic£to  quidcm: 

Jiuamquam  fi  obicdum  futurura  non 
>c  ,  quoquc  fucura  dc  |co  Dci  iocellc- 
dtio. 

VII.  IntcIIe/flio  Dei  quaorumuis  ccrta 
ncceditatcm  rcbusoon  impooic ,  (ed  po- 
tius  cootingcnciam  in  illis  Habilit.  Quum 
cnim  Sc  icm  &modum rci  nofcatifi  modus 
rci  contingcnscfl ,  neccflcefl  vtcalem  oo- 
rcac.&  propterca  contiogcos  nuneac  cc- 
iamtcfpcrtufcicntia:  diuiux. 

%  VlII.  Scicoiia  Dci  fccuodum  obiedla 
diflingui  pocefl,  &  primo  io  theorecicam, 
qn.ircsfubraciooe  cotitacis&  vrricatisin- 
tclligit,&  pradlicam,  qua  fub  ratiooc  boni, 
&  vt  obicda  voluntatis  &  potcncix  fux 
confiderac 

IX.  Sccuodo  ,  fcicntiaDcialtacft  fim- 
plicis  intclligeotix ,  qua  fc ,  omoia  poflibi  - 
lia  ,  omoiuroquc  cottum  nacuiam  &  cf- 
fcutijm  iotclligic.  Alia  vifioois,  quafuam 
&  omuium  aliocum  cutium  cxiUcoiiam 
viJit.  w 

X.  ^cicocia  Dci  qua  fuam cflcntiam Sc 

•iam  ,  omnia  poflibilia,  omnium- 
.  im  oatuiam  &  cflcDciain  intclli- 
it  ,  fimpIicitcT  neccfTatia cft  ,  rcpoftad 
.'crfcilioacmfcicDcix  ipfius  pcttincns.  Ar 
vcro  qua  oouit  ct^tium  aliorum  cxiflco- 
ciam,cx  hypothcfi  ncccflaria  cfV,  ocmpefi 
hjbcant,h,il)ucrint,  vd  habicurafinc  cxi- 
flcniiam.  Pofico  coimobiciitoqualicuQ- 

3uc,  ncccflc  cft  vt  hoc  lo  fcicntiam  Dei  ca- 
at.III.iomDemlibcium  aiftum  volumatis 
diuiux  prxccdit,  hxc  fcquitur ,  idcoquc  a 
(cholaftiiis  illa  oatuialis  ,  hxc  libcradi- 
citur. 

XI.  Scieotiaquanouicaliquid  fucurnm 
fi  hoc  fit,  mcdia  cft  iotcr illas  duas :  prxce- 
dens  qutdcin  adlum  voluntatis  libcrum 
quoad  iQtcUigcniiaai .  rcdaoooili  cxhy- 

N  n  poilic- 


ttl 

poThc(i  illius  aliquidrutammrcicQS&cun- 
dcm  virionem. 

XII.  Scicntiaiibera  &  vifionis  .  qux  & 
przfcicncia  dicicur «  cau(a  rcruin  aoDcil> 
at  fcicDtia  quxpra^ica  cfli  (Implicis  inicl- 
ligcniix  8c  nacuralis  dicicur ,  fcu  ncccHaria 
rauCicdomniumrcrum  pcrmodum  prx- 
fcribcntis  &.  dirigcuti$,accc(icncc  volunca- 
cis & poccniiz  a^lionc.  Mcdia  illa inccruc- 
oircdcbet  inrcbus  quxalibcrtacc  arbitrii 
crcatipcndcnc. 

XIII.  Ex  obiedorum  variccare  &  mul- 
titudincmcdio  Sc  modo  intcUigcatix  & 
▼iftonis  adparetfDco  mcrito  infinitam  fci- 
entiami  &  omnifcicncijmtribui  >  camquc 
rccundumobic<3a,mcdium  &  modum  lic 
Deo  ctTc  propriam,  V  t  QulU  rci  ucacx  pollic 
compcccrc. 


THESIS  XVIII. 

Voluntarc  Dci. 

I.  TOluntasDci  trifariamdicitur.Pri- 
V  m0)ipra  volendi  faculras.  Secun- 
do, A Aus volcndi.  Tctiio>Obicdum  vo- 
liiuro  l'riman^nificatio  cH  principalis  & 
propria  ,  fcqucntcs  dux  fccundarix  &H 
gura.  # 

IL  Dcfcribi porcfl,quod  fit  vitx  Dci  fa- 
cultasaltera  ,  a  viu  vUciiustcndcntc  pct 
iotcllc^um  flucDS  >  qua  Ljcus  iabonum 
co<^itum  fcrcur.  la  bonam  ,  quia  hoc  cfl 
uum  omnis  Yolunratis  obicftum. 


lACOBI  ARMINII 

dincfcrtur.  Primo.vultrci  f-im  SccOodoj 
vult  omniaillaquxcx  in:.  i  ponibi- 

(ibus  p«r  exaemum  fjpicntix  fux  iudi- 
cium  ncicnda  ludicauit.  £c  primo  qui- 
dcmilla  vuhfaccrc  vcfinr  ,  dcindc  in  illa 
affc^lus  c(l  voluntate  fuai  prout  timilitu- 
dtncm  aliquam  Kabcnccum  ipfiu&nacara» 
vcl  vcfligiumaliqUod  illius.  Tcriium  vo- 
luncacis  obicd^um func illa qux xquum cf- 
fetudicatvtacreaturisinrcilcdu  ic  libero 
acbitwo  prxditisfiaDt:cuiincluditur  pro- 
hibitio  cius  quod  non  vult  (icii.  Quartum 
diuinx  voluararisobicdlum  cll  promiflio 
ipfiusjillaporinimum  qua  crcaturx  ratio- 
nali  permitttt  facerc  quod  piohibuir>  Sco- 
niittcrcquodprzccpit.  Quinto  vult  ilU 
qux  fccunduin  fapicntiam  luam  iudicacfa- 
cicnda  de  aiflibus  crcatutarum  rationabi- 
hum. 

V.  Volitionis  Dci  caufa  'iei9ny*f*lfn  ci- 
tra  Dcum  nuila  cfl  ,  ncc  finis  vUus  cxtra 
ipfum,crcaturaautemeiufq;  aflio  vclpaf' 
fio  ist'"v^(n*-'f  caufa  cflc  potcll ,  finc  qua 
Dcus  ifla  vohcione  (upcr(cderer. 

VI  Omuium  vcroaliatum  rcrum  cau- 
facADcus  pcrinccllcdum  &:  voluotatcm 
fuam .  mcdiantc  potcntia:  ita  tamcn ,  vr .  cfi 
pcrcrcaturas,  vel  cum  illis.  vclin  illis  agiCi 
modum  propcium agcndi  vcl  patiendi  ipfis 
diuintcus  indicamnantollat ,  fcd  rafdem 
fecuodum  modum  proprium  iplarum  (uos 
cffcflus  producetc  ,  &  Dcia^ioncsin  fe 
rccipcrc  (inat,vcl  acccffjrio.vclcoutiagc- 
tcr,vcllibcrc  :  quxcontingentia  &  Itbcr- 
tas  >  vc inccrtam  Dci  prxfcicntiam  non  ra- 
ciuncitaa  Dci  volitionc  ,  cciiaqiic.quoad 


THESIS  XIX. 


i      .   i;um>noomodu  qua  £nscA>  fcd  l  iaccllcdum  Dci  ,  cucncuum  futuritione 
ctumquaboaum:fiacrcipfa/ir,  fiucinin-  1  aontoUuutur. 
'  iiuioarantum  :  vtrumque  au- 

(   >  .  <.:;itintc]lc(5lus.    M.iluai  auicm 

qLiedculpxdtcitutfimpIiciter  8c  abfoluic 
Aon  vultDeus. 

m.  Bonum  duplcx  c(l ,  fummum  &.  a 
fummo,  Illudcft  piimam  ,  imroediatum, 
ptincipalc,dirc£lam,  «(««««i  Bc  adxquucum 
<fiuinxvoluntatisobieflum.  Hocfccua- 
darium  3c  indirc;^um,ia  quodoonaifi  illo 
Q^cdiantctcndit. 

IV.  Yoluous  Dciinobiciaafuahocot- 


Do 

oliinratis  Dci  dillin- 


I.  /^VanqnamToluiiiasuu  ^aai:  fim- 
Vc.plci  fic ,  potcflcamcn  cxobicdis 
fuii ratiooc modi  &  ordiaisfccuadu  qucm 

mob- 


DISPVTATIONES  PRlVATi€. 


ia  obieila  fertur,vancdiftingui »  quarutn 
dtltindionum  magous  io  tota  Sciipcura. 
multilijuc  eias  locis  explicaodis  cft  v- 
fos. 

II.  I.  ^  olunras  Dci  tcrtut  io  obicdlum 
fuumvcl  fccuudum  modu^nacurx  ,  vd 
iibcrtuis, illiusiarionc  rcflRDcus  iaob- 
icdum  fuum  primiim  «i'»»*»  &  ailxqua- 
tum » Uoc  cft.io  feipfum :  fccuo^lum  modii 
libcicjcis  in  alia ;  ic  \n  omnia  ali.i  libctcacc 
cxcrcitiii  io  multa  libcicacc  Ipccificacionisi 
quuaon  potcft  odiffc  rcs  quatcous  (imi* 
htudmcm  aliquamDci  hibcntiid  cft.bo- 
nx  funt,  quauquam  amarc  cas  ncccflatio 
nonccncatur,quuai  poncr  cns  vbi  vifum 
clfet  in  oiliilum  icdigctc 

II.  I.  VoIuntasDci  ditimguiturincaAi 
qua  vultprrcifcahquid  faccrc  ,  vclimpc- 
dirc.vclqua  vult  jliquid  ficri  vcl non hcti 
acicatunstatiooalibus,illa  voluntasbcne- 
placict  vclpociusplacici  dicicur.  hxc  Hgni. 
Hxcccuclacacft,Cccoimpoftulac  vfus:  il- 
la  pattim  rcuclata,p.^rtim  ov&«lca.4|]a  vti- 
cur potcutia vcl  irrcfiftibili ,  vcl  Hc  accom- 
data  obicfto  &  fubicdo  .  vt  cfFcdum  fit 
foiticura  >  quauquam  fccus  acadcrc  pof- 
fcc.  Huicvoluorati  duplicioppoaitux  vo- 
limiatistcmiirio ,  idcft,pcimiirioduplcz. 
vnaoppofica  voluocati  itgni,alccra  placici: 
illa  cft  qua  pcrmiccic  aliquid  crcacurx  ra- 
tionalispoccftjti  oon  ciicumfciibcodo  a- 
ilumaliqucmlegc:  bxccft  qua  pcimittit 
aliquid  potcncix  &voluotaci  cicacurxoo 
poncndo impcdtmcQCumquo  adusrcipfa 
impcdicuc. 

IV.  QuxDcusvuIcfaccrcilltvcicx  fc 
vutcnon  propcer  vU  am  caufam  czcra  fc  po- 
fitam ,  fiuc  id  (tt  citra  vllius  adlus  a  crcatura 
pcrpctiati  confidcratioocm ,  (iucczadus 
cccaturx  occafionc  fula ,  vcl  ob  prxccdco- 
ccmcaulamacrcaturadacami  cuiusdtftin- 
Aiotiis  tcfpcdo  opus  aliquod  proptium 
Dci  dicitui ,  aliquod  cxciaucum  &  alic- 
oum.  Qua:  vcto  vultficri  induplici  funt 
ditlcicncia:  Ea  cnim  vcl  Dco  io  iciplis  gia- 
taluoc&acccpta,vtrooialia  opcca:  vclpcr 
accidcos  &  propict aliud  placcnt .  vt  ccre- 
.•Tionialia. 

VoluQUsDctcft  perempcoria,vcl 


cum  coodicione.Pcremprotla,  q4lftri^c 
&  rigidc  obdaec.  vt,  qui  non  crcdit  ita  Dci 
manctfupcr  illum  ,  qui  crcdit  faU:us  crir. 
Euangclii  ncmpc  vox  qux  continct  po- 
ftrcmam  Dci  rcnclationcm.  itcm  Samuc- 
lis  ad  Saulcm.proiccittclchouaocfis  Rei 
fuper  Iftaclcm.  Cumconditionc  cft.qux 
adncxam  habct  conditioncm  fiuc  tacitam, 
Niocuc  fubucftctur  intra  40.  dics  :  malc- 
didtusquini  inctiuomnibusivide- 
licct,  niiipct  ^i....ium  Iibcrctur  amalcdi- 
(flioQC ,  quod  Gal.  j.  cxprimjcur.  Hicrcin. 
18.7. 8.9. 10. 

VI.  4.  Voluntas  Dci  alia  cft  abfolura, 
alia tcfpcifliiia.  Abfolura,  qm  vv^-T  >1i. 
citcraliquidcitrarcfpc^lun; 

vd  aftioncm  crcaturx ,  qualis  clUic  hdcli  - 
bus  faluandis.Rcfpcdiua.quavultahqutd 
cum  fc(pc(ftu  ad  crcaturx  volicioncmvcl 
adtioocm.  Eaquccft  vclaoteccdeos,  vcl 
confcqucQS.  Aurcccdcns  qua  vultallquid 
cum  rcfpcilu  ad  fcqucnrcm  voljtioocm 
vcl  adioncm  ctcatuix  ,  vt,  Dcus  vult  o- 
rones  Uomiocsfaluari  fi  crcdunr.  Confc- 
quens  cft.qua  vuU aliquid  cum  rcfpcdu  ai 
anrccedcnccm  volirioncm  vcl  adlioncrm 
crcatutx.  vcmelius  fuiilct  liomioi  ifti  pci 
qucmfiliQshominis  traditur.  finatusaoa 
fuilTct.  vtraquc  dcpcndct  cx  iftaabfoluca* 
Sc  (ccundum  illam  rcgulacur. 

VII.  f .  Vulc  Dcus  nonnulla  quacenus 
(ccuodum  nacuram  fuam  abfolucc  confi- 
dcraca  booa  fuot.  Sic  vulc  clccmofynam: 
dc  homioi  bcQefaccie  quaccous  crcacu- 
ra  ipfius  cft.  VqU  &  aonnulla  quaccnus 
fpcrtacisomnibus  circumftanciisbooa  in- 
tclliguntur.  Sccuodum  hanc  impio  dicir» 

JuatcfumisQomcomcuminos  tuum?Sic 
icit  ad  Hclt,  abfita  mc  vtdomus  pacris  tui 
corammcmancatin  fcculum :  cotcmncn- 
tcsmccootcmncntur ,  &:  hooorantcs  me 
hooorabo.  Non  mulcumabic  hxcdiftin- 
dio  ab  antcccdcnce  prozimo. 

Vlli.  6.  Vulc  Dcusnonnulla  pct  fc  auc 
pcf  accidcos. i^cr fc,  qux  bona fuor  fimpU- 
citcr  8c  rcbtiue.  Sic  vuit  Gilutcm  homini 
obcdicnti.  Pcraccidens,  quxrcfpcduali- 
quo  mulafuQt ,  adbonum  (ibi  cooiun^um 
nabcnc,qQod  magis  vult  Dcus.quam  boaa 
)  Na    a  icfpc- 


i^t  lACOBI 

^cfpcif^fti  innlis  illis  opponca.Sic  vulc  mala 
pacnx,qiia  mauulr  ordincm  iuflicix  fcma- 
it  iopuuuioacquamimpuDitaccm  cccatu- 
rxpcccacitcis  >  quaiaquamiUaboDO  cflicc 
creacutx. 

IX.  7.  Vulc  Dcus  aliqaa  in  cauds  fuis 
aDCcccdcQcibus ,  hoccft.fccuodumquod 
caiiQs  cnruDi  voJcj  eaiquc  ica  ocdiiiac  vc 
cfFs^us  cx  h.s  coniequi  poninc  :  aui  fc 
conrcqiiancut  Dcopcrrcpiaccte  poliuoc. 
Alia  vulr  in  fvipiis  :  qux  dillin^io  oon 
difccdit ,  rublUndam quodaccincc >  ab  iIU 

2ua  voljncjs  laabfoluum  &rctpc£liuam 
ifUnifVa  cft. 

CoROLLARI.V. 

I.  An  diu  voHthnet  Dei  Mdfirm*tiue  con 
trMrttinvnufn  idtmquo  •vmformeob- 
itffumttndcrepojfint  N. 

II.  AnvnMvoliii9  Det,niwfiformaliterV' 

nM,moHt3Mcc'  repcJfitTRe- 
t"'^<-  inoiiu  . ...  j  ^oHtrAr.n-  rr» 

/1  :  la  ethict  ccntrMriM. 

III.  .  Cr  qucd 

^iti.i^  ^  r      ijillttr ,  fMlt- 

quMm finemvclit.  £i. 


THESIS  XX. 

Atrrilniuii)ci,qiixm  volunracccius 
conridcrand.i  iunt ,  &  primo  dc  lis, 
i]ux  affcilmim  in  crcacuris  ra- 
tionabilibusanalogiam 
habcnt. 

l.TNvoIuorarcdiuina  cconderariilcbcnt 
liltaDci  atccibuta ,  qux  ipfi  iu  Scripcui  is 
fiuc  propric  iiuc  '  •  "ibuuotur  ,  f"c- 
cuodum  quand..  affc^uum 
&  viitutum  in  crcacuiis:  '  us. 

11.  Qnx  affciluum  j:  n  bahcnt 

ad  duo  lumma  gcacra  u.  . . .  ,  ..iruuc  ,  vc 
pximumconriocaccosain.^us  oni  ilmpii- 
ciccr  circa  bonum  vcl  mali  .•fiir, 
^uipiimiuui  dicipoITuat  >  ai.^:  com- 


ARMINII 

prchendaccos  qui  circa  bonum&malom 
quaabfcns  vcl  przreotcil  vcrraacar>&  di- 
ci  poifuocdcriuaci  aprimis. 

III.  1'rimiciui  func  amor ,  cui  oppontum 
crcodium&  bonicas:  &hisadncz.Tg[acia, 
bcnignica$,^|ufericordia.  AtBor  boniu- 
cc  pcior  cft  iR)bic<llum  quod  Deus  ipfc 
c ! '  MS  amocc  pnoc  in  obicdlum  quod 
aj...  . .  a  Dco. 

IV.  Amoc  cft  aifcAas  vnionis  in  Dco, 
cuiu<^  i  func  tum  Deus  ipfc  &  bo- 
cum .  tamcreatura,  vcllccundum 
inuglQcin  ,  velfccundum  vcftigium  can- 
luru  L»c;im  rcfcrcos,&  fxlicicasiUius.Fcr- 
cur  auicm  aiFcdus  illc  vcl  ad  ffucadum 
h.ibcndun^quc ,  vcl  ad  bcncfacicndum.  I!- 
ledicicuc  amoccomplacencixi  htc  amici- 
cixqui  inbonicatemincidic.  Complacct 
fibi  Ucusinnacurxfuxpctrcdltonc  •  quaie 
&fciprofruitur.  Complacct  ctiam  fibi  ia 
ciTc^ibusfuisadextra  produdis  ;  cum  a- 
^ibus.cum  opciibas, quxfunr  '  - 
nisiftiBsrpccimioa,&  cuidcoi 
(juace&iiiisaltquomodo  fiui  dici  potcit. 
Placccccianiipiiiufticia  a  crcatura  pr.Tlh- 
ta:quarc  adiilam  habcndamaifcdus  cius 
cxccufuseib. 

V.  Odium  cftaiTcTus  fcparationts  io 
Dco, catusuLicdumprimancm  cfT  'p  •!- 
ftitia,fccundaiium,mirctiacrcacu 

cx  amotc  cumplaccuctz,  l>occzaroorc  a- 
micitix.  Quuro  auccm  Dcus  propnc  fc 
amec  &  booum  lufticix  ,  codemquc  nio. 
mcoco  iniquiucem  odio  habcac,  cicacu- 
ram  vcroeiufquc  bcacitarcmfccundatioa- 
mct  &  ifto  moracncu  roifcriam  crcacurz 
odto  habcat:  hoc  eft  >  a  crcatura  auerrun- 
cacam  vulcihiocficvccrcataramin  iniufti- 
ciapcrfcucraoccmodiohabcac&a;  TT  r  ■ 
fcrtam  illius. 

VI.  Odium  aurem  collatcraie  amoti 
Don  cil  ,  fcd  ab  amorc  ncccllaiio  flucnsi 
quum  amor  non  io  omnia  qux  inccllciflui 
Dci  obiiciuocur,  cendat  vciccodecepoflic. 
Corapcticcrgo  Dco  a  fVqucin 
Dcoponcr.duraaotc  ^ .  ^  •  .r 
cxiftcnciamrqaa  poiiua^^uso 

ih  occcidiuce^  Qoa  hbcrucc  to- 

lu  

VII. 


DISPVTATIONES  PRFVAX^. 


VII.  Amotautemcumtoram  volunta- 
tcro  Dci  noD  cxplcat>adiuQdljm  habctftbi 
boaitatcm,qua:  &  affcAus  in  Dcocom- 
municaodi  bonum  fuum.Hums  obicdum 
primum  ad cztra ci\  Dihilum  &  adco  nc- 
ccffatio  primum ,  vt  illo  fublato  ouUa  ad 
cxtra  communicatio  cllc  qucat.  KCtn%  cius 
eft  crcatio.  Secundum  obic<flum eft  crca- 
Kura  ,  qua  crcarura  ,     cius  aiftio  dicitur 


caaduffl  qucm  execratur  opcrainiufticia: 
&  rcmuncritioDisomi/Honeni.  Gaudium 
cft  affciflas  cxreiconucnicntisprzfcntia. 
qualcs  funtifruitio  fui  ipfiust  obedicniia 
creacurxi  communicatio  bontcatis  ipHas 
&  interitus  rcbcUium  &hoftium  fuotum. 
Dolot  illi  oppolitus  cft  cz  inobcdicntia 
crcaturx,  mifcria  ciufdcm,  &  occafionc 
daca  a  populo  fuo  blalphcmandi  nomca 


.w..  ,  ,   .  _  (rw^...w  .,...|...>...-ww.  

conferuatiofcufuftcnratio, crcationts vc-WDci  inccr  Gcntcs-  Huic  affiniscftpani 


luticonrinuatio.  Tcrtiumcftcrcaturaof- 
ficium  faciens  cx  prxfcripto  Dci ,  &  cius 
adio  eft  cuedio  ad  ftatum  dignioicmSc 
focliciorem.comuoicatio  ncmpe  boni  ma- 
ioris  quam  quodpcrcrcationcmobcinuic 
crcatura.  Vrcrquc  nic  progtcirus  boniracis 
nominc  commodc  &  bcnigoitatis  non 
Hcbraicc  appcllaripotcft.  Qaaicumob- 
lcdlum  cft  crcaturanonfacicosotficiam, 
fcu  pcccacrix,&  co  ipfomifcrixobnoxia 
iuxca  iudicium  iuftum  Dci ,  &  eiusa<^tiu 
eft  libcracio  a  pecc.iro  pcr  pcccaci  remif- 
fioncm  &  mortiHcac.oncni,  &  hic  bonica- 
tis  progrcilus  mifccicordix  nominc  ad- 
pcllacur  ,quxcft  '  fubucnicndi  mi- 
(cto,nihilobftaii;.  . — uo. 

VIII.  Graciacilquoddambonitatis& 
amorisadiuadtum^quollgnificatur  Dcum 
aifcctum  efFe  ad  comnutucandum  fuum 
bonam  amandumque  crcaturas  ,  oon  cx 
mcritoautilcbito,  aucvliacauQiextriofe- 
cusimpcllcntc,  ncque  vcipft  Dcojliquid 
acccdut.fcd  vc  bcncfic illi  cui  bonunuit- 
butcur  &  quiamacur,  qux  cciam  libcrali- 
tatis  Dominc  appcllari  potcft  :  &  fccan- 
dum  hanc  Dcus  diues  dicicuc  bonitatc, 
mifcticocdij,&c. 

IX.  AAc^us  ab  i'!lis  ortt ,  &  qui  circa 
bonum  vel  malumqiiaabfcns  vtlprxfcus 
cfl  vctfjntur,cootidciantur  vtaiialogiam 
biibences  vcl  in  iisqui  in  concupiicibiii 
animx  ooftrxpactcluntt  vcl  in  irafribili. 

X.  lo  concupifcibili  cft  primum  dcfi- 
dchum & quodillioppofitumcft.  Sccun- 
do  ,gju  ^iumit  .lolor.  Dcfideriuini  ftaf- 
f  irincndi  .rcacuris 
ia.  .  .,...ibos,5  '  ais  prx- 
nit.iiii ,  quin  .  ii  contu- 
nuccs i.nt  Huu  cft cppoiicusaitc^tus fc- 


tcncia,qux  nihil  aliud  cft  quammucatio 
volici  vcl  fa^li  propcerafturacrcaturxra- 
tionalis,  vcl  pocius  dc(idccium  mutatroois 
ilHus. 

XI.  lu  irafcibih  fpcscrt,&:  oppofirad^ 
fperacio ,  confidcocia«  &  ira ,  cciam  mccus 
adfirmatiue  fpci  oppofitus.Spcs  cft  attcnta 
booi  opcris  a  crcatura  debici  &pcrgratiam 
Dci  prxftabilis  exfpc^atio  ,  qux  facilc 
cam  prxfcicntia  Dci  certa  conciliari  po- 
icrTT-xjrnpciatio  cft  cx  pcrtinaci  m. 
crcaturx  grarix  Dci  fcopponcnrisflt  ^^i- 
ricui  fanclo  rcfiftcocis.Coofidcotia  eft  qua 
Dcus  ingcntt  Spiritum  boouro  defidcra- 
tumprc  ,  &  malum  cxofumrepcl- 
lit.  liacli .Liusdcpuliiooisio  Dcopcc 
puniiionem  creacufx  lcgem  ipfius  tranf- 
grclTx.  qua  creaturx  iofert  malum  mifctix 
pro  ioiultttia,  &  vindidam  fumic  dcbiram 
fibi ,  canquam indiccmamoriscrga lulli- 
cum  ,  &  odii  aducrfus  peccatam.  Hxc 
quuin  vchcmens  cft  furor  dicirur.  Mccus 
eft  cx  malo  quod  Dcus  auctlacur  imnu- 
ncnce. 

XII.  Horumaifc£tuumnonhuIliDco 
pcr  fc  compccunt  vtfimplicitcrpcrfc^io- 
ocm  in  fc  concincnccs  ;alii ,  qui  vidcntur 
impcricdtioois  quidpiam  habcrc.  illi  tri- 
buuotur  cffcdus 
Donnulli  crca- 
turarumj.  i.vt- 
poce  fimphci  &  immutabili,  &  cttravllam 
inordinat  ohem  &  rcd>x  rationis  rcpu- 
gnantiam.  vfum  vcro  &  cxcrcitium  illo- 
rum  infinitx  Dei  fapicntix  fubiiamus.cu- 
itis cft  fingulis  obicdtum,  medium, nncm. 
ciicumftanti.ir]u'  ^  -  ^  '  cruc- 
rc,  cuiprxrcliqii'  ^  .  '^oix- 
ccdcndx. 

Nn    j  THE- 


li6 


MCOBI  ARMINII 


TMESIS  XXI. 

Attributis  Dci  vimirum  mor.ilium, 
qua:  vclur  modcratrices  funt  arfc- 
<<luum  priccdentc  Difjnitationc 
conlidcratorum,anaJo- 
glamliabcntibus. 

f^TLlx  autcm  gcncratitn  omDibus  affc- 
1  ftibus  prifuDC,  aui  fpcciatim  nonnul- 
losconcernunc.  Gencrahscfliuftitia.qux 
vniucifalii  (fcu  lcgaliij  dicttur dc  qua  vc- 
tus  didlum  ,  quod  vircutcs  omncs  io  (e 
coDciocat.-  fpccialcsfunt  .iuftitiaparcicu- 
laris ,  paticntia,  &  qux  irz  cartigationum- 
quc  &  panarum  fuot  modctatriccs. 

II.  lullitia  Dci  vniucrlalitcr  confidc- 
rata,cfl  viitus  Dci.qua  omnia  rc«5lc  Sc  dc- 
f  rr  r ,  iiirraidquodipficouucnircdiiilac 
i  usadmioirtrar.- qux vnacum 
lapicntia  omnibus  illius  adionibus  ,  dc- 
crctis  .  faiftis  prxcft}  &  fccundum  quara 
Dcus  iuftus  &:  rcdus  dicitur,  viaciusx* 
qua,&  iuflus  in  omnibus  viis  fuis. 

III.  luditia  Dci  particularis  cfl,  qua 
faam  cuiquc  cooucDieutcr  tribuit :  Dco 
quod  ipfius,  Sc  creaturz  quod  illmscd: 
quamti:  lis  Dci.tum  in  diiliscon- 
(idcramu  .j  ...is.  Dccrccorum  ratio  hic 
diucrla  nonclli  quiaquicquid  facicaucdi- 
cit ,  fccundum  decrecum  fuum  zccroum 
fjcic  aut  dicic.Et  hic  quidcm  partim  amo- 
ris  crgabonura  obcdicntix;partimamoris 
crga  crcacuram  &  boniucis  modcramcD 
continec. 

IV.  luflitia  io  fa£li$hocordiacconfi- 
dcraripoccfl ;  vcprimafuincommuoica- 
tionc  boni,  feu  fecundum  crcaciooiem  pri- 
fnam ,  feu  fc      '   n  rcgeneraciohcm :  al- 

tcracll  in  pr.i  onc  oHicii  lcu  lcgisla- 

ciooc ,  qox  condat  poflulacione  £icti .  & 
pro;  ;nii,pa:na:q»c  commina- 

Ciont.  .u.Li.i  wii  tu  iudicio  dcfadlis , qu.'e 
ictnbuciuacf^,  tumcommunicaciuapra:- 
miocum  viodtcaciua.  U\  omaibus  inis  Dci 


mjj^nanimitasi  in  communicationc,  r 
milliouc  Si  icmuDci  -tM  i  '  ■t-  !  K 
us  &  niagnificcntia  ^ 

commodcpattimad  iitiin 
ad  commuutiuam  luiui  aiw  pof- 
funr. 

V.  luflitia  ia  di^is  ctiam  triplcx  cfl: 
vciiia$,qu.ifcmi'  i- 
bct.cui  opponicu   .j...  .....i- 

^as  8c  fimpiicitas .  qua countiat  prout  intus 
cuncipic  .  fccundum  animi  fui  fcnfum  & 
ptopolitum  ,  cui  opponicuc  hypocnfis  Sc 
cordis  dupUcicas  :  Sc  Kdcs ,  qua  conlbDS 
c(i  in  fcruaadis  promiilis  Sc  communica- 
ciouibus  ,  cui  oppooicur  incoaflantia  8c 
pcriidia. 

VI.  P^tientiacfl, quaboni,idefl,obe- 
dicncioTf  rxquamamat ,  dcfidcrar, 

•  i,ui...:n&mali,quodvctar,-  T 
K  ■  roicraatcr  lutfcrt  :  parccns  . 
catoribus,  cum  vciudiciamifcricordix3c 
fcucritacis  fuxpcr  lUos  cxfcqnatur,  cum 
vccos  ad  rcftpilccntiamadducac  i  vcl  con- 
tumaccs  xquius &  grauius puniac.  £c  hxc 
quidcm  vidctur  amorcm  ctgabooumia- 
fcicix  cemperarc. 

VII.  Iix& cafligatioDum,  pocnarum- 
que  moderatriccs  lunt  longaj]imius,man- 
(uctudo ,  fcu  lcnicas ,  clemencia  &  farilicas 
adignofccndum. 

VIII.  Longaoimitas  cfl  virtus  >  qua 
Dcus  fufpcodic  iiam ,  nc  propercc  ad  mali 
dcpultioncm fimulacquc  idif fura creatuu 
peccatisfuis  mcriiafucric. 

IX.  Manfuecudo  efl  vircus,  quaDeus 
mcdiocricatcm  fcruac  circa  iraminviodi- 
cando.nc  illa  vchcmcns  oimis  <ic :  imo  ve- 
ro  Dc  grauicas  iUius  rcfpoodeac  fcelcrum 
magnicudini. 

X.  Clcmcntiacfl  virius,  quaDcusca- 
fligatioocs  &  pocoas  crcatutx  dcbicas ,  ec- 
iam  cum  quum  eas  infligic,iurcmpcrac,vc 
grauitatc  &  diutuiDitate  fua  peccacoruai 
niagattudincmouD  cxxqucnr :  ii^-o  vr  vi- 
ces  creaturx  non  exfupercnr. 

Xi.  Facilitasn  ' 
qua  Deus  fccicu.w  .^  .xL  Li, 

&  »5  modumac  tcri  ucpccca- 
torumciito  cooucQieotct  la  xcctou  dure^ 

COROL- 


dispvTation 

COROLLARIA. 

Ah  iufiitU  Dei  pirmittMt  "J/  ertatHrAm 
rationAltm  nsn  pttcMtrictm  dtjlintt  tttrn* 
merti!  N. 

An  iuJlitiM  DtiftrmittMt ,  vt  eriMtur»  in 
flccMtidfer/euerAnsfAlueturf  N. 

An  lujlitia  df  mtfericordiA  ncn  pejfmt 
ttmmtdo  nitquo fenfu  vt  quodnm  rtfptHu  op- 
fofit*  confiderMri}  Aff. 


THESIS  XXII. 

Dtj 
Poccnti.1  Dei. 

I.  OtcDiiam  Dci  conridcracuii,  vt  paf> 
1  Huam  ,  quz  in  Dcum  vt  puium  a- 
Aum ,  cjdcrc  non  pctctl  >  acgamus ;  ita 
cam,auzintcroisadiibus>idquccx  natuiz 
Accc/ntatcoccupaiacAjomiitunus :  cam- 
qucfolummodo  cxamiuandam  iu  ptzfco- 
tt  cxhibcmus,  quz  agcndi  vi  conilat ,  Sc 
qua  Dcus  eztta  fc,&  opetari  potcHi  &, 
quaodo  vifum  c(l,opcr3tur. 

II.  Eilquc  kzc  vitz  £iculus,  qua  iilc 
przcUDtc ilifcllcAu ,  qui monHrat  &  diti- 
git,  &  voluotatc  quz  impci Jt,  czttioiccus 
opcraii  potcfl  ,  quzcuiiquc  libctc  vciic 
potc{l,&  opetatur  quzcuoquc  Itbcrc  vult. 

III.  Mcnfuupotcniiz  diuinzclliibe- 
raToluniJS  &  qutdcmaJzquatJi  Hcutob- 
ic3uni  pocenttz  commodillinic  czobic- 
Ao  iibcrz  vclunt.itis  Hei  ciicuroicribiac 
Ii  ,  •  •  LH)inc,  imo  &  debcac.  Quicquid 
c  j  voluntatcm  ciuscadcrcncquit, 
ocquitetiamlubpotcDtiam  ,  U  quicqutd 
lili  lubcil.ctijm  lubilliAi. 

IV.  Voluotas  autcm  Dci  (olum  lUud 
velle  potcll  qaod  ctfeatiz  Dci  {'quzium 
intcllcdtusipfMis,  nim  voluntaus  fuoda- 

ntuni  cftjnon  aducrijcur^Koc  cil,  nihil 
cns.verum.bonum.  Vndc ncquealiiid 
on  .1.  Rutfust  cum  fub 

,  !tin  iiiiiinz  clTcociz, 

Cii  vj.MiUjUi.i  .iiiiplicitcr  & 

ablolutcctl  poilibiicj  Cc  Ucushuctotum 


ES  PRIVATi€.  x%7 

▼clie  poflit ;  fcquitar  Deum  poiTc  emne 

ponibile. 

V.  Imponibilia  Deo  fuDt » qnar inuol- 
uunt  contradiAioncm  ,  vc  facerc  Deum 
alium,  matJti.  pcccarc,  mcntiii,cfficctert 
ahquid  iimul  iit  &  oon  fit ,  fuerit,  Doniiie' 
rit .  Acc.  vt  hoc  fic .  &  ooo  fit  hoc,  vt  hoc  fic 
&  contrarium  eius.vt  accideos  (it  iloc  fub- 
icAo,Tt  fubfljocia  mutetur  in  iubftaotiam 
pizcxiftcotcm,  paois  io corpus  CbiiRi,  tC 
corpus  (it  vbiquc, &c.  quz  partim  impo- 
tcnnx cil podc (accrc  pattim iuCiuiz vcllc 
faccrc. 

VI.  Efl  autcm  iofioita  Dci  potcntij. 
idquc  non  co  tantum ,  quod  oinnu  po/fi- 
bihapo^d,  quz  ptofcdo  taoumcrafuDr» 
adco  vt  non  poiTiot  tot  numcrati ,  quia 
poHit  plutj  ,  tJota  pondcrati  qum  pofHc 
maiora^  fed  ctiam  quia  lili  rcfiiti  ncquir. 
Omnia  cnim  crcataab  iilotaquamaptio- 
cipio  ciiicieotc  pcudcot ,  tum  io  ciTc ,  cum 
in  confcruari  :  vndc  ilU  mctito  tribuituc 
omnipotcotia. 

VII.  Quz  ruiili  crcatuiz  potcil  com- 
municati. 


THESIS  XXIII. 

PcrfcciionCjbcaricatc,  &:glo- 
ria  Dci. 


I. 


SE^I  ;uu.  lamcx  omnium. qozhatfle- 
nus  Dco  tttbuta  funt ,  cum  modo  i'u- 
pcrcmincnciz  coonderjronim  (tmphcifc 
in6oito  compicxu  rcdi'  '   '         '"  'io, 

ooa  quadngulahabci  [  . .  —  i.>in 

hoc  (impUcitas  &  iofinitas  przlhceraoc ) 
fcd  quj  omnij  habct  quz  pctfcdtiooem 
aliqujm  fitnplicitcr  ootaot  pcifcifU/rimc.- 
potci^uc  itla  ooa  iucommodc  dclcribi'. 
quotl  bt  intcrmiu.i  - 1  (imul  ft^pcc- 

ie^aeflcntiz <Sc  VI...  I 

11.  AtqihzcDcifv  .aipliciotr- 
mioe  omnem  crcatam  pettc^ioocminfi- 
oitc  cxccdit ,  (iqir  ' '  ;  nioomDia. 
Sccuodumodopc;  .  .  i  ctticooa 
aliuode   Gtcatuizauccm  «  vtiDeopex- 

fcai«- 


i88  lACOBI 
fcdlionem  n  participatione  habent  ad- 
umbratam  ad  archcty  pon  ilhus  >  ita  confc- 
qucnter  ncc  omocm  habcot  >  ncc  modo 
pcrfcdiirimo  •  fcdtamcoalizahishabcot 
maiofcm.  &  n.co  Dcofuntfi- 

mihotcs&  pi       ,  j. 

lU.  Ez  hac  pctfcdtioae  Dci ,  mcdiantc 
aliquoaflu  iorctDO, cxiftit  cius  bcantu- 
do,acmedianiealiai!orc(pc'>«  ciuiad  cx- 
tra,glorta  iptius 

IV.  Bcariusci. ^^i^-  mix  u^i  ,quoil- 
le  pcrfc^ioDc  fua  pcr  mtcllc^lum  plcoc 
cognita  &  pcr  voluntatcm  iummc  anuta 
fruitur  cum  acquicfceotii  in  eadcm.  Ita- 
quc  cft  pcr  aclum  intcUcftus&yoluota- 
ti$  :  Si  iDtcllcCli.  iitisob- 
ic^licflcotiam.lco  .  .  .^aobic- 
^um  non  ciretaelus  ftrlicitaiis .  nifi  id ,  vt 
cJletaAus  foclicititis .  a  voluntatc  habcrct 
pcrpctuo  intuitum  obiccli  bcatifici  dtfi- 
deraate,&  iacodemacquterccnte. 

V.  E(l  autem  hxc  Bcatitudo  ita  Dco 
propria  >  vt  nulii  crcaturx  communicaii 
poffit.  EA  tamen  ipfc crcaturarum  intcllc- 
.■>       rdiuitum  boDum  beatificumiatio- 

-ifli ,  5:  cfFc(flor  aclus  in  cffcilum 

tcndemi*.  loquTc^tftiua^^^""*' " 
quibusb  ;tJi 

VI.   aptaomo 

quam  ipfe  aSibus  cztcrots  varie  nunifc- 
ftamfacit. 

V I I.  Modi autcm  maoifcftationis duo 
potiilimam  nobis  in  Sciiptuiis  declaiaa- 
lur .'  vous pcr luminis fplcadoiifquc  ioufi- 
cati  cffulgentiam  ,  «cl  pcr  oppolitam  illi 
dcoCim  icocbtofitatcm  :  aiter  pcr  ptodu- 
dlioncm  opcrum  cius  pctfcdliooi  8c  cx- 
cellcotix  coogidcotium. 

VIII.  Et  hzcnaturzdiuinx  dcfciiptio 
ptimuro  omnis  Rcligionisfundamriuum 
ell :  cx  perfcdUonc  coim  ida  &  beatitate 
Dciicoocludiiur  :ia(f\um  Dcodi- 
gnc  &  vtilitcrcv  ,  offt.iocuiusici 
noiitiam  per  glonx  maoifcflatioaemde- 
ducimui. 

Thtfes  de  ?4tre  &  ^  ^  ■  niquede 
Spirnu  S4rt(lo  yjktii.  .«uTri- 
niute  f(4ndtdm  LtiUr  tx  puiedentibm 


ARMINII 

DiJput4tioni(ftu  publici  htcfupplertpote- 


rit. 


THESIS  XXIV. 

JDcj 
Crcarionc. 


I.  H  Dco  ,  qui  pninumcft  Rcligio- 
uis  Chiiftianx  obicdlum,  cgimus» 
dc  Chnfto,  qui  iuxta  Oeum  alictum  eft 
ciufdem  RcligioDisobicdlum ,  agcicmus 
at  nonnulLaprxmincn Ja ,  fmc  quibus occ 
Chiiftuscdct  Rcligionisobicnum ,  ncq; 
ncccllitas  Rcligioois  Chiiftianx  lotclli- 
gerctur.  imo  rcrocaufapiimum  czplican- 
da  cft  proptcr  quam  DcusiushabctRcli- 
gioncm  \  ILani  ab  bomioc  poilulandi ;  vo- 
dcetiam  Rcligiocz  viiftiuscaufx&  lutis 
prxfcripta,dcniquc  cucntus  qui  cxftitit, 
vndc  ncccflltas  cocftitucudi  Chiiftum 
Saluatorcm  &  Chtiftiaoam  ReligioDcni 
orra  cft,  quam  St  Dcus  cz  voluutatc  fua 
vfurpauit  .  q'  >  iusfuuinquod  pcrcrcatio- 
ncm  obtinci  lo  bominem  pcr  pcccatum 
hominisoooamint.  &afl\:dum(uumerga 
homincm  peccarorem  &wifetumnon  o- 
nn?!*ft^epofuit. 

II.  ^AiomqucDcusfitobie^iumRcli- 
gionis  ChrT'(il,-»"'  "oo  modc  vt  creacor, 
fed  ciiam  vt :  •  •  qnopoftcriorc  rc- 
fpcAu  etiam  «  .  .  -i^s  qua  conftitutus  i 
Dco  Saluatoi ,  Rcli^'onis  Chiiftianx  ob- 
icdum  cft  i  ncccflc^dt  vt  de  crcatiooe 
piimxua ,  &  qux  ilh  fc^undum  oaturam 
lunfta  funt ,  &  poft  illam  e)f  liominis&a» 
czftitcrunt,  piimum  agamV^*»  antcquara 
iradlare  incipiamus  dc  icvic^onc  ,  vbi 
piimum  eft  Cbtifti  tauquam  Mcdiatow 
conftdcratio.  \ 

III.  Creaiio  cft  a^lioDcicxte\«>aS«* 
Dcu$  Tcrbo  &  Spiritu  fuo  oraaiap'^**'' 
fcmctipfumcx  Dibiloproduxit.  \ 

IV.  ElScicns  primaiia  cft  Dcus  pawr 
pcr  fetmonem  &  fpii  i 

pellenf  ,  quam  lo  i.i  .  ;  ^  . ... 

[propter^  lodicautmus  ,  ijotitrat 

Dci. 


DISPVTATTONES  PRIVAT^. 

nioodntio.  Quz coim  proprieraces  diui- 
axA  i  agendum  concurrunc  >  lilx  ni  a^io- 
ne  cluceDt  oatura  fua.-Bonicas.in  i : 
municatioacirjpienciain modo.u:  i.uc,c<. 
Tarictatc,potcntiaiaco,quo(i  toc&:  canta 
ez  nihilonncpioduda 

1 X.  Finis ,  qui  cui  dicicur, cA  bonum 
ipfaiumctcatuiaium,  & pr.ifci:im homi- 
Dis,adqucm  pieixqucahaccrcaturjt,  vcl- 
utipfi  vtilcs,  rcfciunturfiuxtaiudituciO' 
ocm  crcaiionis  diuinx. 


l)ci,fccundum  qaam  afFeflus  ell  ad  bo- 
oum  fuumcommuaicandum.  Ordinatrix 
cll  fjpicmia,cxccurrix  i 

c(l  vo''  :  '1'  ''I'cra  cx 
fccundu  otiar  pi.- 

mum. 

V.  Maccn.i  i  iuit, 
trifariam  confiv:  o- 
mnium  vnde  omnia  vntuctsdiuntpindu- 
,in  !■  :• 
labi  poii  u.  .      ......  II, 

quod  mcnsnoilrapct  ««««^'"'omnisen- 
ticatis  Ytmatcriam  pnmam  •  it:il- 
ludcnimlolumc;ipjx  cdpri.  ..  i.  i  com- 
municacionis  ad  e)'tr.-i.-nam  in  materiam 
cozuam  acqoc  ius  habccct  Ucusformam 
fuam  intioductndi  >  ncquc  agerc  potcns 
cdcti  vtpotc  xtcrnam  Sc  n)utatiuni  oulli 
obooxiam :  vclfecunda ,  vodc  omniacot- 
porca  iam  fecuTidiim  fuas  fomus fcpaijtas 
didindtai  &  hxccf^  chjosiu«i$indigcria- 
quc  molcs  ab  initio  cuniiiM  :  vcl  ccftia. 
quz  func  tum  clcmcnta  jfla  fimphcia  &  fc 
creta,  tum  o.  noulU ,  corporacoinpollta, 
vnde  tcliqua func  produclai  vc ex  aquis  le- 
ptiha  voiattlia,  piftcs.cx  terra  rcliqua  ani- 
mantia,  atbotes,fru(iccs,virgulca,ex  Ada- 
mi  collj  niulicr,  cx  fcmiocjpccicrum  pct- 

pc:  .11!«.'. 

VI.  toniu  cll  ipLa  rctain  omnium  cx 
nihilo  proi..cliu.  fccuudum  archccypoo 
I it  mcarc  Dci  fioc  vUa  propria  cntitace  ( nc 
quismaodumtdcalciufiiigac)  prxcxidcns 
ioformata 

VII.  £x  Matcrix  &  formjeiacuitupri- 
mo  ducct  crcacioncm  cITc  adioncm  im- 
mcdi.nam  folius  Dci,  tum  quia  ctcatura 
quz  cfl  Hnitz  virtutis  in  uihtlum  opcrari 
noo  potcd,  tum  quia  matci  lam  infotmarc 
formis  fubflantialibus  ncquit.  Sccundoi 
Iibcrc  ptoduAam  noo  nccciraii6  ,  quia 
Dcus  nec  obligatus  fuic  oibilo  ncc  lodigus 

/irum. 

i  1 1.  Fiuis,  nonqui  Dcumadcrean- 
dum  mouit,  Deus  cmm  ab  cxtctno  noo 
mouctut ,  ioi  qui  cx  ipfo  cicationis  iCta 
crv-  -r.tcr  &  immcdiatcrcfuItat,imo  vc- 
u  udus  cffcncia  cooiiQccuc,c(lfa« 

piCDtiZi  boniiatist  &  poccotizdiuiAxdc- 


ftumcrcationtscdmundusiiic 
|uicaMi&tei 
lam  matis ,  taoquam  exrr 


X.  EAAu 
vniucrfus^ui 


c<x\i  &  teirz,  ahquau  Jo  ct- 


comple^cutiuni  nomini 
ptora.  Hic  mundusrotumal:  pci  - 

fcdum&abfoluturo,  nequc  ^uiwviuia  hx- 
bcns  vltius  formz , qur  rclationcmad  tu- 
tum  aat  parres  eius  habere  poinc.  ocquc 
vlla  formarcdundansquznti"        '  • 
ocm  ad  totum  &  eius  aliqu.. .  ,  ....  .  . 

bcac  Edque  vnum  quid.uon  vnicacc  indi- 
uifibili  ,fcd  fccundu/n  conocxum  &  coot- 
clioationcmmutuxq;rcbcioois3dfcdum, 
cooflahs  parcibus  non  modo  fccundum 
tocum  &  firumiYcrum  suam  fccundum 
nacucam ,  cn'cnciaro ,  &  exiilcotiam  pecu- 
liatcm  diflio^lis  :  quod  ncccHc  fiiit  noa 
modo  pctfe(£lionem  Dci  aliquo  modo  iq 
vnrictatc  &  multitudioc  adumbraodum) 
fcdctiam  ad  commoollrandumquodnoa 
ncccfllcacc  oacutali ,  fcd  libertacc  voluota- 
tis  muiidum  coodidic  omnipotcos. 

X 1.  Tocum  autcm  hoc  vniucrfum  io 
ctcs  creatarum  rerum  clatTcs  fecuodum 
Scripruras  quam  of  .fltibuicur :  io 
creaturas  mcr^  fpi.;:.u.vs  fic  inuifibilcs 
qualcs  Atigcli;  iocrcacuraspurccorpora- 
Ics  >  dcaiqueiacrcaturas  vnafuipaicecoc- 
porales  &  vinbiles , altcra fpiricualcs &  lo- 
uilibilcs,  qualcs  funt  homioes. 

XIL  Otdiaem  iti  creatiooc  huoc  ob- 
fciuatum  arbitramur,  vtprimo fpiiitualcs 
crcaturx,  id  i ft,  Angcli coodiii  funr ;  indc 
corporalcs  &  quidem  iuxra  fencm  fcx  die- 
rum.oon  firaul  &  voo  momcnto :  dcnique 
homo  &  corporc  &  Spiriru  coodans.  tc 
quidcm  corporc  prius  formato>iadcaDi- 
maiDfpiiatacrcaDdo.&  crcauiofpiraado; 

Oo  YC 


190  lACORI 

Tt  qucinndmodum  io  SpK jtu  cocpit ,  ita  in 
Spiritiitnfinur  creatioiwtn  DcusipfcSpi- 
xitus  immcofus  &  xtctous- 

XIII.  Ha:c  cicatio  fuodamcnrum  cft 
illius  luris  quod  Dcus  ab  hominc  Rcligio- 
nem  poftularc potclli  quoH  jpfum  ccrtius 
&  plcoius  intelligeiur.vbi  dc  ipd  primxua 
homiois  crcationc  rpcciaiim  pcrtra<3auc- 
ximus.Qui  cnim  non  cftctcatot  omniunii 
idcoque  oon  omnia  fub  fuo  impcrio 
bct  I  ci  noo  potcfl  tuio crcdt ,  ocquc ccrta 
Ipes  Sc  fiiucia  io  illum  collocatuBpn  folus 
cimcii  .■  qui  adus  ad  KcIigidHcra  pcitt- 

ACOC. 

CoROILARIA. 

I.  Mundiu  nequc  con>iitit*  eji  ab  t.ttrn9, 
yuqnt  nh  tterno  crt/tri  fotuit  :  fuaa^uam 
Dtm  ab  *t*rno  injlru^iu/utrit  iUafmtentia 
fua  mundum  eotuUrefctuit  ^  pojlea  ctndi- 
dit :  qujut^uamfuafut  ttuOum  ttfnferume- 
mtntum  <•  n»bu  cotuipi  pojftt,  quo  mundtu 
srtari  non  fctuerit. 

I I.  €Uii  creationtm  acturati  mentefua 
gtncipit,  necrjfeefi  vtprittrplrnitudiitem  fa- 
fieruii  ,  bonitatH ,  (y>potentu  diuint ,  dupli- 
ttm  concipiat  fiutpriu*iionrmfiuev*cuixa- 
tim ;  vnam  jecundum  ejftntiam  ^formam, 
qnt  ftit  inflar  infiniti  Hihili ,  quod  iufini- 
tarum  ftrmarum  eapaxefi  ■,alttram  ferun- 
dum  locum  ,  qua  trit  injiarinfiniti  vacui, 
if»ed  plurimerum  munderum  pcttfi  ejft  rt- 
ttptAculum. 

III.  Vndt ^hocftquitur  ,  ttmpw  fjy  lo- 
oitm  feparatiu crtaturai  nontjfi,  verumre- 
tw  rreari  ,X'elpctim  adrerumcrea- 
tf.  '  ^  ifiere ,  aonatfo!uta  ,J'ed rela- 
lii-  rtruarei  ereatanuliacencipi 
ttuttogitat. 

IV.  Cri^iio  i.jic  oinniii)}i  ac  ;'(- 
ninarum  externarum  creai  ...n- 
^ioat ,  ^  oRHftHreipfa  prima  tfi  ,  ^  a- 
m»  in  ft  perftda  ,  non  alteri  prmcipaliori 
lu/truier.s  tanijuam  medium  illiut  ,  quan- 
^uam  nonnuUat  creaturat  Dtnd  ftctrit^, 
^ut  prMter  hoc  qued  ptr  creationu  aSlkm 
faHt.  funt  ,  etiam  apta  funt  vltertiu  pro- 
jHoneri.iS  odfiatumixcelltnti^emtHthi. 


ARMINII 

V.  Si  quod  ebieSnm  ertationii  pontiur, 
nuUum  conueniMtiu*  poni  pojft  videtur, 
qiiam  ex  omnihtu  pojfibilibm  illa  ,  fua 
a/iu  crtatiotm  tx  nen  tjft  ad  efft  preduffa 

func^. 


THESIS  XXV. 

Angelis  in  gcnerc  &:  fpccic. 

I-  A  Ngcli  (iiDr  fubfiftcntix  mcrcfpr- 
-*»  ritualcs  ,  ad  imajiincm  Dci  conili- 
tZiram  Tt  creatorcm  fuumagnorcctcnt, 
diligcrcot ,  colcrcot ,  bcatique  cum  itl» 
viuercntj  tum  vt  ccrta  munia  circa  rc- 
liquas  cteaturas  cx  mandato  D  s  i  ob- 
ireoc. 

II.  SubHAc  ntiji ui^imusaducrfusSad-  . 
ducxos,  aliofque,  contendcntcs  Angclos, 
oiiiil  aliud  cflifi  quam  vcl  bonos ,  aut  ma- 
los  animorum  motus;  vel  cxcrcitia  potcii- 
tiaf  ad  luuandum  ,  aut  noccodum.  quod 
cum  rota  Scriptura  pugoat ,  vti  aftioocs 
(qujrfuntfuppofitorum  )apparitionc$,  ic 
oomtna  quz  ipfis  ttibuuotur  fatisfupcrqae 
demondunt. 

I I I.  Mcrc  Spirituales  addimus  ,  Tt  ab 
hominibus  fpccic  oppofita  dtliungamus. 
&  naturam  figoificcmus,  Ac  quamuis 
conipofitio  cx  materia&  formanoocadic 
in  Angclos ,  tamro cos abfoiutc eflc  com- 
pofitas  fubrtantias  adfcrimus,  &pninuna 
quidcm  ex  efl'e&  c/rcacia,dciodcexada 
&  potcntia;  tertiodcoiquecxfubic^oac 
accidentc  iohztcote. 

V.  Czictom  quoniam  crearurz  funt, 
finirz  font ,  ac  metimur eos  loco ,  cempo- 
rc,&numcro.  Locoquidcm,nonquo4 
in  co  /int  vufutyiK»* ,  hoc  cft ,  occupcnt  Bc 
rcplcant  ccrrom  fpacium  localc  fuz  fub- 
ftaotizf  ommcnfuratum,  frd  >«r '  ic 
cft,  cxilbnrinlocofine  vlliusfp...  i- 
lis  occopatiooe  ac  replctiooc ,  quod 
lartici  appcllaot  dcnniriui!'  io  loro  ctlc. 
Veium  vt  multis  io  locis  Cmul  cflc  po£- 
fuor>  fedmodoiiiYnofuDtjmodoin  olio. 


DISPVTATIONE 

lU  noQ  rine  tempofc  mouearar  ilicecviz 

pccccpcibili.  Tcmporc  mctiniuc  illos  (luc 
aruo ,  quia  priacipium  habcnt  cflcodt  i  & 
(ocam  fuum  xuam  qiioduicoiruccclliuc 
habeot  i  pet  pattes  ptxicriti  >  prxrtniis  >  & 
fucuti>  Dun  autcm  coturocoacm  momen 
to  8c  iniifljnccr  fibi  prxfeas.  Numcto 
deniquc  >qui  licec  in  facta  pagioa  aoa  (it 
defiiiicus  ac  proinde  oohn  incognicusi 
Dco  vero  DOtus.  elk  tamcn  longc  maxi- 
aius  >  quineciniauitaiDCcaugctui,cum 
ncc  geaercncui  >  nec  latcrcanr. 

V.  Ad  imagincm  Dci  coaditos  dici- 
mus  >  appclbncut  coim  Hlii  Dci  :  quam 
iniagincm  dicimus  pattim  conflarc  iis» 
quxad  naturam  corum  perciocnt ,  partim 
iis  quz  fuDt  doni  rupecaaiuralis.  Ad  aa- 
turam  pertinct ,  tum  fpiritualis  cflcntia 
tum  faculcasiDtclIigcndi  >  volcndi ,  8c  po 
teateragcDdi.  Ad  fupcrnatucalc  dooum, 
lux  ootitixioinccllc^u  ,  &  illamfcqucos 
rcdlicudo  fcu  fandicas  voluotatis.  Im' 
morralitas  doni  quidcin  cA  fupetnatura- 
lis>  fcd  quod  D  i  v  s  illis  coaleruate  fla- 
rutt  quocuoquc  modo  crga  Dsvm  fc 
gcranc. 

VI.  Fiaisfubncditurduplex,  vtthro- 
num  Dci ,  taoquam  apparitores  ctrcum- 
ftantcs,  ad  diuinat  maieuatisgloriam,cum 
Dcum  pcrpccuo  laudcoc  &  cclcbrcnc:  tum 
Minirietia  /ibi  a  Dcoioiubdaadeiusou- 
tum  vclociillmcexfcquaatur. 

VII.  lotcr  Ao^clos  ordinem  quen- 
dam  effe ,  cz  ipQ  Sctiptuta  didicimus,  quz 
Aagclos  flc  Archaogclos  aominat>&ipn 
Dubolo  Aogelos  (uos  atttibuit.  At  quz 
&  qualis  f\(  lUa  tn  ordiocs  &  varios  gradus 
difliodlio  lubeotcr  igooiamus.  Arbitra- 
murctiampontis  cettis  Angelorumordi- 
nibus  t  vctiftmihus  cflc  Dcus  ab  cadcm 
MiniAcria  diuctii  otdinis  Aogelos  vfur- 
pate.quam  fiDgulis  didioclis  Miniflctiis 
dilliQCios  oiJincs  pizficctc  .-  quanquam 
iccus  (coticAtcs  DoD  fineiatioDe  fic  fcatirc 
puicmus. 

VIII.  Angcli  ad  Mioiftctia  iniun^a 
obeundum ,  Idcpecorpoiibusiaduii  appa- 
tucrUQcquz  coipora  qoo  cx  nihilO)  fcd 


5  PRIVATi£.  x?i 
cx  przcxiflentc  materia  flbi  ipfjj  forma- 
runc  &  adfumpfcrunt,  Don  vnioocclTco- 
tiah,  ncque  pctfoQaIi,(edlocaIi.quiatunc 
cxtra  illa  corpora  non  Hieruai,&  (ecua- 
dam  ratioDcm  inflrumencalem ,  vt  iis  vte- 
reotur  ad  adioncs  tDtunclas  commod^^ 
pctagendas. 

I X.  Itaquc  ncc  viuificatanc  ifta  cof- 
pora>oeque  pcr  illa  vidcruncaudicruotw 
guibrunt,  olfcccrunt,  tctigctunr. phan- 
tafmata  concepcrUDt,  acc.  fcd  illas  tantun» 
adtioocs  pct  cofumorganaproduxecuQt. 
quz  ab  iohabitance>  fcupotiusincxiftcB- 
te  Angelo  ,  tanquam  motoic  fccundum 
locum  pcrfici  potueruot.  Qua  Je  cauia 
fottc  Aoo  iocommodc  aSitmatur  ,  ver^ 
humana  corpoia  ,  qu*  aniroa  viuifican» 

6  tnformaos  inhabitat  ,  i  corportbus  i- 
flis  adfumpiis  ,  humaoo  ludicio  dtfccriii 
pofTc. 

X.  Przfcripfit etiam  Dtvs  Aagelit 
lcgem  certam  >  ex  qua  vicam  fecuadum 
D  ■  T  M  ,  noo  fccuoduni  fc  ipfos  infli- 
luercat ,  cuius  obfctuationc  bcaci  cfTcnt 
aui  cfaofgtcllione  ztcrnum  miferi  ,  cirra 
vllamifpem  vcnix.  Vifum  cnim  D  e  o 
cfl  cum  Angelis  focuadum  flii(^am  iu- 
flitiam  ageic  >  ncqucomncfuumbonum 
in  illis  ad  faluicm  ptoduceodis  cxpli- 
carc. 

XI.  Ao  vcro  vnus  obedicotiz  a<flus 
bcaiitatis  zternz  fuii  impctratorius  , 
qucmadmodum  vnus  ioobcdicncizaiflos 
zcctnicxitiifuitmeiiiurius ,  oon  dccidi- 
mus. 

XII.  Ex  Angchs  DooDulli  Icgcm  fibi 
pofitam  funt  traofgtcfli  ,  idquc^proptia 
culpa  ipfbtum  ,  quum  ifb  gratia  qua  e- 
rant  infltudi ,  &  qua  Dcus  ipfis  adfifle* 
bat  <  &  adhflere  paratus  crac ,  lcgi  obe- 
(iirc  ,  &  ia  iategrttatc  fua  petfiActc  po« 
tuctinr. 

XIII.  Hiocfada  Aogcloruminbonos 
&  malos  Diuiiio ,  quoi  uin  illi  fic  dicuntur 
quia  io  veritatc  petlhteruac ,  &  domici- 
lium  fuum  fcf  uatunt .-  ifU  vcro  mali  dicua- 
tut,quiaia  veriiaic  DODflcictuoc  &  domi« 
cilium  fuum  dcfct  uci  unt. 

Oo    1  XIV.B»»- 


I9i  lACORl 

XIV.  Boni  autcm  ditutuur  non  tan- 
tum  rccundutit  habitum  infufum.rcd  ct- 
iam  lccundum  a<ftumqucmprxrtiicrunr, 
&  (ccuodum  coofirrraciQncm  in  habituali 
bonitatc  i  cuius  caufam  ponimus  ingiatia: 
augmcnto  i  6c  (ancto  illorum  propofuo 
(juod  concepcraot ,  nartimex  iatuitu  poc- 
nz ,  qui  Angcliapouatx  affcilifiiot ,  par- 
tim  cx  fcnfu  auct *  gratia:.  A n  ctiam  cx  per- 
kHi  bcatitudinc  cui  nihil  addi  polT>t,oon 
ncgamus  pioptcr  dodlorum  confeufum, 
qaanquam  lationcs  adfciri  poHc  viJcan- 
curin  contrarium. 

XV.  Angcli  mali dicuntur,  piimo  mali- 
tia  aduali.indc  &:  habituali,&  obHrmatio- 
oc  io  iAa:  vnde  dclcdlantur  faccrc  quid- 
quid  in  cootumcliam  Dci  Sc  cxitium  pto- 
ximi  tendcrc  poircarbitraotur.  Obflina- 
lio  vcro  ifta  in  malo .  panim  ex  irati  Nu- 
miaisioruitu ,  &  iodcoatamalaconfcicn- 
tia ,  partim  cx  propria  iilotum  mahcia  oc- 
cumducercv:dctuix. 

XVI.  Dcpcccati  vero  ab  Aogclispcr* 
pettaiirpccic,  quodbam  illuJfuciitadfc- 
uerarcnihil andcmus  : fupcrbix  tamcn  cti- 
rocn  fuiflc  probabilitcr  affirmarip^flcdi- 
ctmus  ,  excoquodhomincmargumento 
ab  excellcncix  dcfidcrio  ad  pcccaodam 
foiliciiaucnt. 

XVII.  Quum  Dcos  Angclorambo- 
notum  opcra  vti  vult,  oon  modoiis  viri- 
bus&  facuUatibusquasipfiscootuiit,  fcd 
eciam  auilis  ab  ipfo  vti  potcft  dici:at  vcro, 
TC  Diabolus  quoium  opcram  vfurpacma- 
iore  fcicncu  &  potcotiainflrucrcdtcatur 
qaam  cx  crcationc  &  ptopriacxpericotia 
habcoCiCODCiaucoirevcxiuciatbicramur. 

C  O  R  O  L  L  A  n  I  A. 

I.  Aa  AngtU  boni  dtcipojjnnt  interftMU- 
efHAado, fnlu»  caritatt qnatn  Df^      . ...... 

eemt^  bctninilnts  debent,co7: 

quiri permittimut. 

II.  jin  indiintrin;  >  O' 
ChriJltuMedUtor  flr . 

UI.  Anomr.ti  (pecieif 
^erifmiliui  exijiin.smm  ^UfUr*(MtrMtiiitn 


ARMINII 


THESIS  XXVI. 

Creacionc  hominis  ad  Imagi- 
ncm  Dci. 

jl  X  T  Omo  cft  Crcacota  Dci  cx  cotpore 
{  1  1  &  aoima  ranooili  cooHans ,  bona 
&  ad  inviginem  Dci  condita,&  quidcm 
fecundum  corpus  cx  pia:cxiftcncc  marc- 
Tia,ocmpecerra,  liquorcaquco  &  a;chcrco 
pcrfufj.&fccuniiumanimam  cx  oihilo.pcc 
iofuiflationcm  Spit  itus  iu  oares  ipHus. 

II.  Illud  autcm  corpus  iDCOiiuptibile 
iuillct ,  potuiflctquc  ooo  mori  cx  gratia 
I  Dci,  fi  homo  oon  pcccairrt,  coque  mo- 
I  ricodi  occcflltatcm  (ibi  accctfiuiirct.  £c 
quia  fucutum  crac  aoima:  recepcaculum> 
•variisutquc  exccllcntibus  orgaoisioAru- 
4lum  c(l  a  fapicntc  crcatore. 

in.  Anima  vcrdadmirandxprorfuscft 
naturx,{iipiiusortum,fubftantiam,facul- 
tatcsihabitumquc coniidcrcs.  Ottu:  nam 
cxnihilocft ,  crcatainfundcn  Jo,  &:  iufuGi 
crcando,  corpore  ad  eam  recipicndam  rice 
przparato,  vt  matcriam  tanquam  forma 
ioformarct ,  &:  naciuo  vinculocum  corpo- 
Tc  voita,  cum  co  vnamcompooercc  Ctifm- 
fSfi6u  cTcata  ,  inquam  a  Dcoin  tcmporc, 
prouc  quocidic  aJhuc  oouas  io  iiogulis 
corporibus  aoimas  creat. 

VI.  Subftancta;  :  qux  Hinplcx  cft,im* 
matcrialis  &  immortahs:fimplcx  inquam, 
nonrcfpctflu  Dei,  cooftat  cuim  cx  adiu  3c 
poteocia,cflc&  cflentia  ,fubic<flo&acci- 
dcntibus  ,  fcd  rcfpc^iu  Matciiatorum  Sc 
Compofitorum.  Immatcri:l(s,q(iiapct  fc 
fu  h  fi  ltcre,&  i  corporc  fcpafaca,foia  opcra- 
ri  potrft.  Immottalis.ncn  quidcnialc.fed 
pcr  fortcntanicmDcigratiam. 

V.  Facultatibus:qu* du *  .linr^Inrelle- 
dus  ■&  Voluntas,  ptoutpbitdum 
dupk^  '''   Tntellcdu^  '  ■     -  :.t 
Eos&.  lumvni.. . 

rc  oaturaU&^ccelfitfii»  adcoque  vDifor- 
ir  ■  ■  ">pcndct  ad 

bt  .  '".-^' r.3rM3c 

ad 


DISPVTATIONE 


S  PRIVAT^. 


ad  boDum  vDiucrtalc  »  5c  id  quod  fum- 
mumcU  .  vclfccundummodumlibcrtaris 
adaluomoij. 

VI.  Dcniquc  habitibus :  qui  ruurprimo 
rapicntia>  quaintcllc<flus  vcrum  &  bonum 
rupcioaturalc cum  fziicitaiis  i  tum iuQitia: 
clarc&  ruBicteoter  lotclltgcbar.  Sccuodo 
iuftitia  &ran£limoaia  % ,  (|ua  vo- 
lunias  apta  crat  Sc  proi..^  :^  .^i^uiidquod 
fapieotiaidaiubcbat  ficicndum  >  &  mon- 
ftrabatdcfidcrandum.  Quz  iullitia  &  fa- 
picotia  onginalts dicitur  >  tuni  qtiia homo 
ab  originc  lua ilijm  habait.tum  ouia  Ci  bo* 
roo  ia  intcgritatc  perflitiHccpoucris  quo- 
quc  cius  communicata  fuiiret. 

VII.  Inhisautcmommbas  tnirifice  rc- 
lucebat  Imago  Dci  >quamdic<muscircn- 
jnilitadiacm  ,  quahomocrcacorem  fuum 
xefcrcbat ,  &  fccundum  modum  capacita- 
cis  fu2  cxprimcbat.  In  aoima  ,  toquam,  fc- 
cundum  iubUantiam  &  faculrares  eius  & 
habirus:  incorporcquanqujm  id  proprie 
adimagincin  Dct  cooditum  dici  ncqucat> 
qaipurus  cH  Spiritus  ,  tameo  aiiquid  di- 
uinu  cfl,tum  ia  eoquod,ii  homonon  pcc- 
ca(rct,oijquamfui(rctmoiituruin,d:  quod 
capax  efl  fpccialis  tDcortupcibilttarts  & 
glotiz>  dcqua  cH  i.  Cotinth.iy.  tumquod 
cxccllcntiana  aliqaam  ^  roaicflatem  prx 
fefcrt  fupra  rcliqua  animantium  corpora: 
Deoiquc  quodinflrumcncum  iit  aJmira- 
bilibusadliooibus  6c  opcrationibus  acc6- 
roodum.  Incoradcniqucpcrfuna  .  fccun* 
damcxccllcntiam ,  intcgritacem  8c  domi- 
nium  in  aUas  creacuras  ipli  collatum. 

VIII.  Parres  iOius  Imaginis  Ac  diflia- 
gaipofTuncvr  noonullx  homini  dicantur 
oaturaIes>  alixfupcrnaturalcs .  ooonullx 
efFcotialcs  ipfi )  alixaccidenralcs.  Antmx 
ssturalc  cf^  &  cn'catialc  clTc  Spiritum ;  8c 
VI  tntclligendi  Sc  volcndi  tum  fccundum 
caturam  ,  tum  fccundum  modum  libeica- 
ris  cflc  prxditaro.Supernaturalc  vcro  ic  ac- 
cidontalc  notitia  Dci  rcrumquc  ad  falutcm 
xtcrnam  pcrtincutium  ,  &  voluntatis  fe- 
cuodam  iil.iin  noritiamRcditudo  Sc  Sao- 
Sitas.  Ir^  hucufquc  cd  ani- 
mx  ■icatniflcircdc- 
iii; .  --w  ^caccidcncaljs, 


quia  cx  gratia  c(i  affiftcatia  confcruaut»- 
nis,  quam  Dcus  animx  przlLire  aoa  cc- 
nctur. 

IX.  Immortalitas  vcrocorporiscotacfl 
fupcrnaruralii  &  accidcntalis:  potcfl  cnim 
illi  corpori  aufcrri ,  &  corpus  in  pulucicm» 
vndcfumptume(l>tcucrci.  Exccllcuciaprx 
aliisanimancibus,&  aptitudo  ad  variasef- 
fcdioocs  produccndum  illi  c(i  oaturalis  Sc 
cifcntialis.  Dominium  ia  crcaturas  ,  quod 
tocihomioiquacxcorpore  Sc  aaimacoo- 
flat,compctit,partim,  vtfccunduin  naturx 
cxccllcotiam  jlii  conucnicos  ,  partim,  vc 
gratiofo  doao  in  illum  collatumconfidc- 
rari  pocefhcuiusreifigoum  hocefrcvidc- 
rur,quod  nunquam  illiin  vniuerfumadi- 
matur  hocipfum  ,  quamquam  varictur& 
fecundumgradus  &paiics  aogcatui  &  mi- 
Duarut. 

X.  Aique  ica  crcatus  cA  homo.vcDcum 
crcacorcm  fauro  agoofccrcc,  diligercc>  co- 
lcrcc  .  &  curoeobcacusinxtcrnum  viue- 
ict.Cuiusctcationisadlu  Dcusgloriamfa- 
picntix  booitatis,  &  potcatixfux  planiill- 
mcczhibatc 

XI.  txiflahominis  dctriptionc  appa- 
rcthomincm,  tumaptum  cfTeadRcligio- 
nisadlum  Dcoprxflaaduro,flquidcmilIe 
ab  ipfo  poUulctar ;  cum  capaccm  rcmu- 
Dcrationis  >  qux  Rcligioncm  Deo  prx- 
flaotibus,  dcccDCcr  obtiogctc,  &  panx» 
qux  illam  negligcDtibus  iuflc  infli&i  po- 
tcfl:3c  proptcrca  RcIi£;ioncm  ab  iploiurc 
mcrico  >  fccundum  luum  quidcm  rcfpc- 
dum  poflulari  poflc.Ethic  cftpotifrimus 
refpedus  fecuoddm  qoero  dc  hominisad 
imagincm  Dci  crcauonc  io  SS.  Thcologia 
cfl  pcirradaodum. 

XII.  Prxtcriflaro  imagincm  Dci  &re- 
fpciflum  adfupcrnaturalia  8c  fpiruualia,  ct- 
iam  coiirtdcraadus  vcoic  ftatus  vitx  ani- 
maIis,iD  quo  primus  hnmo  conditus  8c  c6- 
flicucusfuic  iuxcaApoftolum  r.Corio.ij. 
Quod  aniinalc  pnus  cfl  iodc  quod  fpiri- 
tualc:  quiflatus  fuodatur  ia  oaruralicor- 
potis&  aoirox  voione  ,  &ia  vicaquaroa- 
oimaDacaralicccviuic  iocoipotc  >  cx  qua 
voionc  8c  vicacft  >  vr  aoima  corpori  luo 
ptocurcr  ipfi booa.vicifnm  corpusanimx 

O  o    i  S^*- 


194  lACOB 
prxdo  f\t  ii  oPnch  ipfiut  nJturx  &  defide' 
liiscoagrua.SccuDilum  huDC  riarum  mu- 
tuuscftrcfpcdus  inrcr  homincm  &  bona 
huiusmundi,  <\iii  cfficit  vthomocadcfi- 
dcrare  »  ic  iis  Itbi  comparaodis  opctam, 
<]uam  oecciTaiiam  &:  cooucuicotcmarbi- 
cratur^impcudcrs  poflit. 


THESIS  XXVII. 

Dominio  Dci. 

I.  T^Xcrcncionc  conipctic  creatori  Do- 
JL_/mioium  in  omnia  ab  ipfo  creaca: 
quod  proptcrcaprimum  c(l ,  a  ouUo  aho 
vclahusdomioio  dcpcndcns: idcoqifum- 
mum  quo  nullum  maius  cft .  Sc  abfolutum 
quod  m  toiam  crcaturam  cft  ,  Cccundum 
ipfam  totara  Sc  pattcs  omnes  fingulafquc 
cius,  omncfquc  rc(pcdlu$  qui  intcr  creato- 
rcm&  ctcaiuram  uint  :  &  proptcrca  pcr- 

Sctuum  ,  ocqppc  quamdiu  cicatura  czi- 
cc. 

II.  Efl  aureiD  dominium  Dci  crcatoris 
ius  ,  &  potcflas  cius  in  crcaturas.  fecuo- 
dumquamtllas  ftbiproprias  habct.iis  im- 
peratc ,  vti  >  &  de  illis  facerc  potcft ,  quic- 
quidratiocceauooisi&at^uttas  illi  ioiiiza 
pcrmitcit. 

III.  luscnim  Tlteriui  czteodi  ood  po- 
ted  quam  cauGi  illa .  cz  qua  totum  illud  iut 
cft,& vndedcpcndcr, patitur:  quadecau- 
ia  000  cooucoit  huiciuti  Dci  vcl  vtcrea-  | 
coram  fuam  alteri  addicat,qui  pro  arbitratu 
in  illam  dominciur,  ita  vt  ncquc  Deo  co- 
gaturrcddorefui  dominatusratioocm  ,  8c 
cccaiuiziciurix  capaci  omoe  (naluro  io- 
fctre  pofGc  citta  cicaturx  ipfius  ciadicx 
mciitum,  autfaltem  ooo  io  aliquod  crca- 
rurxidtusbonum  :  vcl  vccrcaturx  adum 
impcrcc .  cui  prxflaodo  vires  neqoe  ha- 
buit  ncquc  habccc  potcflfufficicntcs  &ne- 
ccUanas  :  vcl  vtca  vcacuc  ad  pcccatumia 
muadum  iouoduccodum  »  quo  poi  ciu» 


;  ARMINII 

punitioncm  vel  remifTioocm  glortofus  c 
uadat ,  vcldcoique  de  illa  Factendi  quic- 
uid  fjcundom  abfolutjm  fuampotcciaia 
c  illa lacerc  poccA,  fcilicct ,  ztcmum  pift- 
oiic  vclafQigcreciciapcccarum. 

IV.  rocedas  illa  ptouc  io  creacuras  ca- 
tionalcscA  ( quorum  rcfpcclu  potiflimum 
dc  dominio  Oc  potcflacc  Dci  anitur  )  fe- 
cundum  vfum  coandcraripotcftbifariain» 

vcl  vc  /kcvtnxii,  vcl  »C  fictnMK.n  leu  mT^nn, 

Ulaefl ,  quavtiturcicra  vllamboni,  quod 
crcaturz  vtile  aut  fjlucatc  nt.iDtcnttonem: 
h^c cA .  quaodo etiam  crcacurxipfiusbo- 
nura  lorcodic  Ec  hac  poflicma  vcitur Deus 
cz  boniratis&  fuffictcotixfuxabundantia 
vfque  dum  crearuram  ob  cius  pcruerfica- 
ccmindignamxAimcc>  cuircgio&ptccc- 
ooimpcriopra-fit. 

V.  HioccAquod  Deosaliquidimpera- 
cutuscreacur;  caciooalt.ncque  omoe  quod 
iurepoOcc  ezi£ic,5cfuafionibus  vctcur  per 
argumenca  vtiitcaccm  &  oeccflicaccm  ipla- 
tomfpcciaocia. 

VI.  Imo  vcro,&  concraAum  fcu  foedus 
ioeac  cum  creacura  ■  idque  horium  vc  crea- 
curanonramcz  dcbiro,  quam  cx  fponca* 
nca,  Iibcra  &  libctali  obcdtcocia  Dcofer* 
uiac:iuzca  oacuram  faedcraciooum  quz  (ti* 
putacionibus  conftanc  ic  prominiooibui: 
vodeDcus  lcgcm  fuam  fxpc  focdcns  oo- 
miDeiQfigoir. 

VII.  Hxccamcnadncxa  cft  fempet  ifti 
foedcrationi  coodicio  ,  vt  homo  (ocJcris 
immemor,  &  dulcis  illius  impetii  contem- 
ptor,femper  dominatu  illo  vere  dominico« 
ilri<flo.&rigido  vigearuc,  io  quem  iucidie 
iure  qui  alced  parere  rccuGc. 

VIII.  Vnde  exirtic  duplcx  Dct  lus  ta 
crcacuram  ractooalcm  ,  vnum  quod  tpfi 
compccic  cz  cccaciooe ,  alccrum  ez  coocra- 
dlu  :  illud  iooitcnsbooo  ,  quod  accepic 
crcatura  icreatotcfuo  ,  hoc  iooitcos  bc* 
ncficio  maiori  quod  accipict  creatura  i 
Dco  coofciuatorc  ,  promotocei  &glori- 
ficatorc. 

IX.  Aduerfus  quod  duplez  iusfii.oa- 
ctogac  ctcacuram  pcccaie,  iam  Deo,  Do- 

mii)u« 


DISPVTATIONES  PRIVAT/£ 

miflo  >  Rcgi  &  Patri  luo  ius  co  ipfo  tii 


»95 


buit  ipfam  vc  crcacutam  pcccatriccm  tra- 
^ao<ii.&  dcbicas  poenas  infercodi ,  ic  koc 
iusccrtium  cfl  )  quod  ipfius  crcatarxia 
Dcum  maicficio  iuoititut. 


THESIS  XXVIII. 

Do 

Prouidcncia  Dci. 

I.  rjRouidcDtiam  Dco  coinpctcrc  tum 
L  oatura  ipfi  Dci  >  &  rctum  ipfarum, 
tum  Scriptura,(}uio  &ezpciicaciacuidca- 
C€roflcndit. 

II.  ProuidcDtia  aocem  oon  oorat  alt- 
qtiam  Dci  proprictaccm  .  noa  qualica- 
lem  ,  Huc  potcntiam  ,  fiue  habitum : 
(cd  a(^um  >  qui  non  ad  incra,  ncquein 
cerous  cll  ,  fcd  ad  cxtta  5c  ezrernus:  cir- 
a  obicwlum  aliud  a  Dco  ,  idquc  non 
TC  Dco  ab  xtcrno  in  intcllc^ioiic  ipdus 
Toitum,  fcd  vcfcparacum  ,  &  rcipfa  czi- 
Aens. 

III.  Eflquc  iSius  inccllc(ftus  praifti- 
ci  •  fcu  voluncacis  iocclledlu  vccncis, 
noo  voico  momcnco  pcratftus  ,  fcd  pcr 
inomcDra  durationis  rerum  concinua- 
tas. 

I V.  Ec  dcfiniri  poccd ,  iotuitus  Dci  fol- 
licicus,  vbique  potccs  &  continaus  ^  fc- 
eandumqucm  totum  mum^um  &  fingu- 
las  ctcatutas  .  caiumquc  j<flion  s  &  paf- 
fioocs  curat,fcdcceo(cr,  &  illisconucni- 
eoterinbooum  ipfarum  crcaturjram,prx- 
f-rtimpioram  bominum  ,  5:  pctfciTlioni» 
diuinx  dcclaratioocm. 

V.  Obiedumcius  pofuiDiusturo  mun- 
^uin  voiuetdim  .  quaicnus  vnum  quid 
tii  ez  )  a  tibus  multis  intcr  fe  ccita  rcb- 
tionc  atfcdis  ,  &  ordincm  ad  fc  inuiccm 
kabcotibus  ,  tum  fiugi  '  -  ituras  ,  ca 
Mimquc  aftioocs  &  j-....,  .  ^  ,  :  fetuato 
difrriminc  booicacisqux  io  ipfis  efl.pii- 
mo  (ccunc!  '  iram  ez  crcaciooe>  (c- 
cuodo  iuir.j  ^  ui.jm  cz  doDorum  fupcr- 
^aiuralium  comtnuauatioac  ,  8c  ad  di- 


goiratcs  cueAione  i  Tertio  iuztarcAum 
cum  oatutz,tum  gratix  vfumiquztamcD 
duo  poftciiota  ctiam  prouidentix  aAui 
adfcribimus. 

VI.  RegulaproDidcntiz  fccudumquam 
adlus  fuos  producit  ,  efl  lapieotia  Dci* 
munllians  quid  Dcum  deccat ,  vclfccuo- 
Jum  booitatcm,  vcl  fccundum  fcuctitatcm 
ipfius,  vcl  fecuodum  amorcm  ipfius  crga 
luAitiam,  vclcrga  cieatuiam  >  (cropcr  (c-> 
cundumzquitatcm. 

VII.  Adtus  pteuidentix  ad  eiusczfc- 
cutioocm  pcitiocntcs  fuot  tum  confeiua- 
tio  ,  quz  vidctur  vcrfari  circa  cfrcnrias, 
qualicaccs,  quancicjces,  tuni  Guberoatio, 
quft;  adlibus  &  padionibasprzfidct  :  cu- 
ius  aftus  prxcipui  funt  motus,auzilium> 
concutfus  ,  pcrmilTio  ;  illi  tres  adbooum 
fc  cztcodcntes ,  (iue  oaturale ,  (iuc  morala* 
hzcad  malum  lantumpenincns. 

VIII.  Hifcc  adtbos ,  cxccpta  pcrmidlo* 
ne ,  czfcqucndis  fciuit  vniucrfe  &  fempct 
ipfj  Dci  potcnria  fpcciatim  &  aliquando 
ipfx  ctcaturz.  Vnde  actus  prouidcntiz 
vcl  immcdiatus  ,  vcl  mcdiatus  dicicur. 
Quando  vticur  crcaturis  ,  cuoc  ipfis  mo- 
ciis  fuos  oacurx  ipfarum  conuenienccr  a- 
gcrc  pcrmiccic  ,  nift  ipfi  prxtcr  oidioem 
quidagcrc  videaotur. 

IX.  Dcindc  ,  qui  iuzca  qucodam  cci^ 
cum  natutz  rcl  gratiztenorcmpcragua- 
tur,ordiaarri  dicnntur:  qaiprztetvcl  fu- 
pra,  vcl  ciiam  cootra  ordiocm  iftum  vfur- 
paatur.eztraordioaiiidicaorur  :  conclufi 
tamcn  ("cmpcr  tcrminis  dcccntiz  Sc  con- 
ucnienciz  ,  de  quibus  in  Jcfiaitiooe  di- 
zimus. 

X.  Gradus  in  proaidentia  poDuncor> 
oon  fecuodum  ipliim  intuitum  ,  oeque 
fecuodum  ptzrcntiam  .  vcl  conciouita- ' 
tcm  i  fcd  (ccundum  foltcitudiocm  &  ca- 
ram  (  quz  tamcn  fccura  efl  }  quz  ma- 
ior  efi  de  hom:ne  ,  quam  de  bobusiroa-' 
ior  citca  fi^leles  A:  pios  ,  quam  ciica  iin- 
pios 

XI.  Finis  prouidcntiz  adluumque  ipfiuf 
omnium  cfl  tum  pcifcdioois  diuipx» 
vtpoic  fapicntiz  ,  boniratis  >  iulhtix» 
fcucritatis  >  potcntiz  dccbrauo  ;  tum 

booum 


i9<f  lAC^)t 
bonumvDiuctC .ptatfcrtini  !ii>n  i^^i-nclc- 

XII.  Qaum  vcio  Dc\:  .  ;at  vel 

pcrmittat  la  tcmporc»  quo  xtcroo 

dccrcuctit  vclEiccic  vcl  permiticrc  .  hinc 
decretum  illud  qunquc  ptouidcntix.ciuf- 
qucaifliouibus  prarficitur  ,  vt  intcrnuj  a 
cliisextcrno. 

XIH.  EfFcitum.  lcu  ^oiilcquciis  potius, 
tpCDco  compctcnscftprxfcicntta  ipfius: 
quxpatrimnaturalit&  occcliariai  paitim 
libcradicitur :  &  Iibcraquidcm  >  quiarc 
quitur  a^um  libcrx  voluotatis  dioinx >  ii- 
ocquaobic£lumilliusDoacflct:  Naturalis 
&ncccnj:ia,  quatcnus»  pofitoperadum 
voluotatis  diuiox  obic^oiilo  ,  id  ipfum 
igtiorarisk  tliuiQo  inicllcclu  ncquit. 

XIV.  Ptxfcieiitiam  il^am  lcquitur  ali- 
quaodo  prxdi^io  *  qutim  Dco  ▼ifum 
crcatutis  fignificarc  rcium  eucntus  antc- 
«juamfijn!  *»cdncqucprxdidio,  ncque 
prxrcic.  reifuturxncce/riratcmiD- 
fcrt:quuui  ajtuia  &  ordine  rc  futura  fiot 
poftcriorc*.  Rcs  coim  Donfitquiapixfci- 
u,aut:  cft.rcdquiafuturaeftprx- 
(citur  <5»;  jJi.i  111.1  tur. 

XV.  Imo  veroDcque  ipfum  decrctum. 
fccuadum  quod  prouidcotiam  ciufque  a- 
Ausadmiaiilratdomiou$,necel1icatemrc' 
bus  futuris  ioferc  :  cum  coim  a£lus  Oei 
iatctous  fit.  io  reipfanihil  poniti  Scd  fc- 
cuodum  modum  potcocix  ,  qua  Deovti 
vifum  iorctum  admioiftratiooe  ,  vel  dc- 
ceflatio  vcl  cootiagcotci;  Hunt  &  cucai- 
uot  ics. 


THESIS  XXIX. 

Du 

Fadcrc  Dci  cum  priinu  homini- 
bus  imco. 

I.  /'^Vanquam  Dcus pro  iurc  &  potcAa- 
V^rcfua  in  hominem  a  fc  ad  imaginc 
fuam  conditum  obcdicntiamilii  in  omni- 
bat  ad  qax  prxflaodum  vitcs  habckat, 
aur  giatia  Dci  liabiturus  crat  in  illo  fta- 
lU  idoDcas ,  piAfciibcte  potcrat ;  tamcn, 


i  aRMINII 

vc  obeilicotiam  voluQtatiam  &  liberalem* 
qux  fulum  it!i  grara  cft  ,  ab  homiae  elicc  - 
rci .  coouadlum  &  focJus  cum  illo  laitc 
ToIuu,quo  obcdicntiam  poftulauii ,  &  vi- 
cillim  prxmium  promifit,addita  pana  de- 
Duatutionc, ncomnino  intcrparcs  icsa- 
gividcrctur,  atqucfihomo  I^ci->  omnino 
oollridus  ooncUcc. 

II.  Quadccaula  tcx  Dci  i*^>  .mnc  .'oc- 
du»  dicuur.coquod  duabus  illis  partibus 
coofta:.  tofcilicetopcris,  &  pro- 

millopi.^  ,.  .;i adiuogitur  ptxnx  dcou- 
tiano  ad  fignificadum  lus  Dci  lo  homiocm 
quod  000  omiiioo  rcmilic ,  &  homiocm 
ma^isadobcdicoiiamio:itaadum. 

fil.  HaocobcdicnriamprxfciipfitDeus 
piimum  lcgc  mcnii  hominis  ladiia  &  im  - 
piclla  ,  qua  iplius  natutalccrga  Dcum& 
ptoximum,  propicrcaquc  &  ctga  fcipfuin 
officium  cootinciur  ,  qui  cft  amoriscum 
rimorc,  hoiioic  ,  cultu  ciga  fuptriorcm. 
Cum  eoim  virtus  vcra  coofiftat  in  adfe- 
cluum  ordioatioDc,  quorum  primas,  po- 
ti<IImus.&  a  quoaJii  dcpcodcut  cft  amor, 
illius  oidioationc  tota  ler  contiactur. 
Quumque  obcdicntia  cflc  non  vidcarar 
vbiquistotam  faam  voluntatcm  fioe  vUo 
vel  minimo  renifucifcquituri  Hincad  ex- 
plorandam  obcdicntiam  prxfctibeadum 
fuit  I J  a  quoaliquoadfcclu  abhorrebat  ho- 
mo  .  &  vctand  im  in  quodaltquoadfcdlu 
fetcbatut.Ordinandus  itaquc  amornoftri, 
qui ,  vt  homo  fccundum  homiocmviuac 
pnm j  &  proxima  caufa  cft. 

IV.  Huiclcgialum  vifum  Deocft  ad- 
lungcre,  S)'mlolicani.  fiftatitcm  Symbo- 
hca  lcx  qux  ptxcipit  vct  vctar  adlum  ali- 
qucmDcopcrfencquc  grarumocQuc  in- 
gtatum  ,  id  eft.iodiH^crcatcmihuic  nm  fcr- 
uicns  vtcipcriatut  Dcus  aa  homo  obcdi- 
cntiam  ipfi  prxrtare  vclit  ea  fola  decaufa 
quiavifum  eft  Dco  poftulatc  ilUm  ,  «G 
oulla  alia  ratto  cxcogitari  ponic  cac  Dcus 
Icgcm  illam  tulcrit. 

V.  1 

bitiua   , 

tali  ahquaioLlioatii 
pcdcaiborc  fc 

dctC  ,  OIM'--cr '  .  .  .:.  .^.  .Ck 

dc/i- 


DrSPVTATIONTES  PRlVAr.t. 


Jcnderabilis  ad  comcdcodam  A(flus  indif- 
fcrcatis  prxfcriptiooc  bod  vidctur  xquc 
rommodc  obcdicotiam  cxploraic  po- 
tuiilc. 

V  t  lotcr  Ttramquc  obedieotiam  hoc 
difcrimco  ctTc  vidccur,  quod  ilh  rcra  & 
ipfilTima  Dco  gratafic  obcdicnua  ,  quj:Ti 
quiprxdat  fccundum  Dcum  vcrcviucrc 
dicituf :  haec  autcm  ooa  tam  ficobedicotta 
quamprofc/lio  czccroa  dc  o'  j  lu 

bcotcr  przftaoda.ac  proztcu.. .  .  .j^iiitio 
rcurccogoitioQisSymbolum ,  ^uo  quarfc 
Dco  fubcUc fatctur  &.  iubcotcr ^jbcUc  dc- 
claiat.  Doo  fccus  atquc  vaGllus  Domino 
obcdicDtiam  pra:ftatpro  illo  aducifui  ho- 
ftcsipnusdcccicaodo»  quam  fc  ip/i  daic 
lubentcrfatctur  .  muoufculum  cxiuuum 
quotaaois  illi  oifcicado. 

VII.  Exqua  coUatioocappirec .  obc> 
dicDtiam  Icgi  SymboTicx  prxftitam  loogc 
eUciofctiorcmcaqux  prxftjtur  oaturaTi, 
at  vcro  ioobcdicotiam  prxfticamSymbo- 
licz  QOB  miouscflcgraucm.vclgiauiorcm 
etiam:quiacoipfo  profiicturhomofcfub- 
cfrcaollc}  &  oc  in  aliis  quidcm  obcdirc 
&  maiorismomcnti  8i  difticilioris  opcrx. 

VI II.  Prxmiumquodlcgisipfiusfum- 
mx,&:  cuiuspta-ftatio  pcrfc  Dcogiatacft 
>il>c:d>catixrcfpoodcif  cx  xquo  oblerua- 
ta  i^ux  intcr  Dcum  &  homiacm  cft  aoalo- 
^iaSc  ditfcrcutia  )cft  ipfa  vitaxterna ,  to- 
tiusvoluntdtis  &  dcfidcrii  ooftri  imple- 
tio  :  pi.rmittm  vcioquod  IcgisSymbolicx 
oblciuatiuDi  iclpomict.cft  rru(5tuumPaia- 
difilibcra  fruitio ,  &  potcftas  odcodi  dc  ar- 
borcvitxjcuiuscfuio  prilhiium  rigorcm 
fempcrciaticfkitueodushomo.Fuitautcm 
hxc  arbor  vitx  Symbolum  virx  xtcrox» 
quapotituruscracliomoiiabillaabftioeo» 
do  obcdicotiara  profcniis  cn'ct.&  legi  rao- 
tali  vcre  ilLim  prxftiulict. 

I  X.  Acbittamurj  li  primi  homiocs  ia 
iatcrtitatc  pcr  obedicotiam  vcriquc  lcgi 
pixltitam  pctmaofiircot.Dcum  eodcm  pa- 
ftocum  corum  pofteiis  adutum  fuiflc, 
ocmpclcgis  moraiis  cordibus  iofciiptx, 
aialicuiusfymbolicx  vcl  ccrcraonialis  o- 
bcdieiiriamprxftando  ,  quaoquam  dcar- 

.cboniac  maiiidiplumatfirina- 
i^'w^i4timBonaudcainus. 


^97 


perftitifTcnt  in  obc- 


X.  S, 

1^'^.°^'^  i  -  o'i.ccrtjstcmpoiibut 

avita  aoimali  pcr  iotcrmcdiam  muutio- 
ncmanimalis.  mortalis ,  corruptibiliscor- 
Porij,iafpiritualc.imir.ortale.iacoirupti- 
bilc,  ad  immoitalcm  &  bcaram  vitamm 

cal.sagcodamtraosfercDdosfujflchomi- 
ncs  vcnfimjlc  puumus. 

COROLLARIVM. 
^  yf«£.v4.« D€c immrdiatt.antftrafer A' 

dtarbo- 


ftmnmmtu. 


.  di/qutri 


THESIS  XXX. 

Quomodo  rchomogdrcritmfoc.de- 
rc  pruno  prarftando  ,  fcudc 
pcccato  primorumpa- 
rcnrum. 

I.  pOcdcrchocaDcocumhointoibHs 

X  'nito,  homioiscratfccundi. 
dJtiooes&Icgc«  fccdcrciUo  p,.^ 
viiam  pcrpctuoformarc,&  ioftuucic.li- 
q-Jidcmprxniia  promifliex  vtriufq;  coo- 
ditionis  prxftatiooc  oKtcoturascncr.  3c  io 
panasinobcdicot.xdcbitas  &  dcounria- 
casnonjncutfurus.  Id  quamdiu  fcccriti- 
^noramut.at  noo  pcrfcucrafl-c  in  obcdica- 
naiplaS.litcrxtcftaorux. 

JI.  Fadcr!.s  autcm  ilhus  violatioocm 
dicimas^u.Uc  traufgrtflioacm  lcgjj  fym- 
bolicxpofitx  ooo  cdeodo  fiu<au  aibons 
lcicntixboniac  mah. 

ni.  Caufaillius  cfficicos  fuit  homo, 
voluntatcm  fuam  ad  obiciium  illud  vcti- 
tum  dcTcrmi  oans .  &  potcot  iam  ad  ficicn- 
dumappijcans  Cauti  vcro  cxteroa  mo- 
ueDSpcrfc&pijocipahsfu.tDiaboIus.qui 
aggrcflusfamioam  (quatn  imbccilliorct» 
putabatv-  ■  .  cuiCpcifuafifl-cr.faciIc 
^ft°r"^  ,  .  ' '  Jfgumcatis  falfis  vfus 
cUad  pcrluadendum.  Vaam  dcdudum 
abvtihtatc  boni  cxaduifto  coofcquuca- 
ri.aJcerum  ex  rcmotioDe  prohibeoni, 
ftcmpcncr3t:oncpa:ox  iolcquuturx.  lu- 
ltruincatalis,Sci|>cM,  cuius lioguaabufus 

i"?  cfl 


apS  lACOBI  A 

«ftadargamcnta.qoa:  vcUet,  proponcnda  ' 
Tcr  accidro)  fiuilus  ipfcqu»  oculiS  Ai:(idQ- 
rabilis  &  (aporc  dclcfVabilts  Titiobacur. 
OccafionaliSjLcxDei,  quxa^lum  Datuia 
fuainiiilFcicntcro  ,  aJqucm  homo  adfc- 
ilum  &  vircs  babebac  intcrdiclo  fuo  cir- 
cumrcnpfic  ,  d«  finc  peccaco  pcipcirati 
pofTcc. 

Y I.  Caufa  intcrna  fca  «©«virMn»  tu>t 
duplcz  affcdtus  iahominc,  tum  fupcnor 
cr£;a  fimilitudiocm  Dci ,  tum  inferiot  crga 
fruitum  dcfidcrabilcm  ,  oculis  dclc^abj- 
lcm,  &  ad  vcfccodumbonum.  Vrcrquc  a 
Dco  pcrcrcatioocrn  inditus^fed  ccrto  mo- 
do.ordin  t>ic  vfurpandus  Immcdra- 

t.i  &  proA  ..  , .  . voluntas  liominis ,  quz 
przcuntc&  monilrautciotcllcdufc  ada- 
dlumapplicuit  Aiquc  hzfunt  caufr  qux 
adcfficicndum  hoj  pcccaittm  concoite 
xnnt  ,  qmbus  omnibus  vc  perimagincm 
Dei  rcfilterc  potnicita  per  pofitioncm  Ic- 
gis  dcbait.  Nulla  iraquc  harum ,  ncqncfi 
qua  alia  in  gcncrc  caularum  dctur.ncccfli- 
latem  homini  iotolit  Noncxtcrna,  fiuc 
Dcum  aut  quid  cz  Dco.fiuc  Diabolum,fi- 
uchomincm  confidcres. 

V.  Non  Deus.Illc  cnim  quom  fummum 
bonum  fit,n«l  nifi  bonum  agu ,  eoquc  caa- 
fjpeccati  cfliciens  dici  noo  poicft,  ncqne 
dcficicni ,  quum  quxadhoc  peccatum  c- 
uitandum  lufficientia  &  ncccflaria  erant 
adhibuit.  Neq;quidinDeo.Noniotcllc- 
ilus  autvoluntasDei ,  qux  prxcipii  qua; 
iulbfunt.  facit  quz bona,pcimitutqui 
mala  fdntAtque  perfniflio  harc  taotum  cA; 
nccclTario  abaflu  taliqui  aAu  hominis  rc- 
ucraimpcditurus  eflct.nihil  cxtra  fc  effi- 
cicndo.fcd  cfficientiam  aliquam  fnfpcn 
deodo.Itaquc  caufa cflc  non poicfl.  Non 
Diabolus  Illc  enim  tantum coofuluit.oon 
impuht,non  neccfl^itatcadcgit.  Noo  tna. 
Hxccnim  cxcmplouotumprzue  potuitj 
autaliqc  coj;crc. 

VI.  I.  u  .  '  am  com- 
fnnocm  coufidcres ,  quz  ad  vnum  taotum 
bonum  fcrcbatti:  cm,quz 
«ommuniad  ;Luat:neque 
qutdiooaiui  ccoim  iotel- 
kvlu>forct>'  athic  fualioQC  ii  cooiilio  a* 


RMINII 

gerc  pocc(l,Don  nccefTtate.  Volunfarc  igi  - 
tur hbcra,  motu proprio a Deo pcrmtnoi  a 
Diabolo  pcrfuafo,pcccauitbomo. 

VII.  Matcria  pcccaciillius  fuucfusdc 
atbore.Adlus  fuanacuta  quidcm  indtfle- 
reos,peclcgisautempofitioacm  vctitus.8^ 
potcitatihominis  fubua<Sus,aquo  \ 
nomoabfUncrc  potuit  ctiam  fioc  ia.it^.u 
volupcacis.  Iq  quomiraDetbooitas  appa- 
rcc ,  czploraacis  aohomo  ipfius  impciio 
fubcflc  vellcc  io  rc  cam  facile  vicabili. 

VIII.  f  orma  fuic  lcgis  pofic*  trans- 
grcflio,fiucawlus cdcndi,qua  vccicus :  qua 
coimrcritus  crax  ordioem  aduam  licito- 
rum&  boootomexccflcrac  ,  ac  potcfVaci 
hominum  ademptus  ciat  ,  oc  citra  pccca- 
tum  excrccii  poiict. 

I X.  Fiois  peccaci  oullus tuic.booi  coiin 
fcmperrationcmindnic.  Hominis  vcrofv- 
Qispropoficus  (  fed  noD  obtcntusfuic,  vc 
cum  aflldai  fuperiori  crga  imagincm 
Dci  ,  cum  intciiori  ei^afiudum  fatisfa- 
ccrct.DiaboIivctoHuisi-uu.hominisa  Dco 
faoaucrfio.&  ex  hacioczilium  &maIifo- 
cietaccmpcicradio.  Pcrmifllo  vcroDci 
rcfpc^um  habuic  ad  anccccdcorcm  coa« 
ditionem  crcacionis.quz  hbcri  arbicrii  ho- 
mincsfcccrac,  AcadadusDco  gloriofoi» 
qui  indecxifkcre  potcranr. 

X.  Graaicas  pcccaci  illius  cx  his  po' 
ctflimum  clarcc ;  primo,Quod  fucrit  trans- 
grcllio  Icgis  eiufmodi  qux  crac  pofira  ad 
czplorandu,an  homo  Dco  TcIIet  cflc  fup- 
plcx ,  tc  coroplura  alia  pcccaiagrauia  fc- 
cumvchebat.  i.QupdaDcotamiafigni- 
busdonis  cumulatus  homo  id  pcrpccrare 
aufus  fuerir.  j.  Quod  cnm  c/lct  taacaa 
peccacoabiboeodilacilicas»  eam  facilcfc 
induci  paflusfic ,  &  io  canca  rcrumcopia 
afFcduifuononfjcisfeccric. 4.  Q'  '  o 
fand:ficaco  &:  tjpo  calcAis  p.i.     .  ,a 

pcrpcctaaerit  iub  oculis  pcnc  ipfiut 
Dei ,  qui  familiariccr  ipfo 
vcrfabatur. 


THE- 


DISPVTATIONES  PRlVATyE, 


19* 


THESIS  XXXI. 

Eifc<5kis  peccati  primoxuin 
paiennim. 

1.  Ffc^Huspcccau ,  quodpatrarunt  A- 
IZ,dam  &  Huaricfiudu  vccito  vcfccu- 
rcsprimus  6c  immcdiatuscn  tum  Numi« 
aisolfcafioi  tumReatus.  Oftcafio  cxpo- 
fitA  ptobibitionci  Rcatus  cx  adciira  cius 
£ia(ftioac  pcr  dcaunciitioncm  paea^  *  fi 
prohibiiioncm  ncgligcrcor. 

II.  Ex  ofrcnfioDc  NumiDi&cmsitinarci- 
furob  violarumaadatu,  10 qua viobrioac 
triplcx  caufa  iuAae  cxcandcfccutix.  (.Pocc- 
-flatisciusfcuiuiisdcrogatio.  i  Eius  crga 
quod^pcicbatur  dcncgatio.  j.  Volitio- 
«is  pc^iandatum  figoificatx  contcmpcus. 

III.  Ex  ceacu  &  itadiuina  rcquiturpoe- 
na,cuiusa:quicas  cxicatu  cfljoflidioab 
ira.  Vcrumillaroaatcgrcirjcd  cum  con- 
-fcieaciat  oicnia ,  cum  cimor  iraci  Numinis 
&  mctusptsaz.quorumngnumfuir.quod 
indccxiibtfuga  &  ab(coolio  k  facic  Oo- 
-mioi  dcambulantis  in  hotto  ad  auram  diei, 

#  &  vocaotishomiocnn. 

IV.  Caufafugz  8c  abfconfionis  iftius 
adiuuans  fuicaguitto  proprix  nuditatis.  & 
pudordetlla,  cuiusillos  aoteanoa  pude- 
oac:quxipia  &  eoafcicotia;  rcliicandx, 
cimonque  &  mctui  ifticzcitando  vdaa- 
gcndolciuirc  vidctur, 

V.  Cum  confcicncia  ofFcafi  Numinis 
Spitirat  nraciar  incus  habitans  connActc 
Dcquit:idcoque  difcciru  illc  adpcrpccia- 
cioQcm peccati  ,  &  coiciis  piopriicouie 


dam  duplifi  alccci  pan»  obooxii  6di 
fuac,  mortifcilicccccmporali.qugccllani» 
raa:  i  corpotc  fcparacio.dc  xcecnx,  qux  eft 
cotius  homioisa  Dco  fummo  ipfiusbon» 
fcparacio. 

VII.  Vcria(quc  iudicium  fuif  illotut» 
cx  paradifo  cicdio  Huius ,  quia  Paradifux 
crattvpus  4i  figura  coclcftis  domicilii.ia 
quofummi  6c  plcna  Tigtcbcaticas,&rc- 
'uccntiamaicftaclsdiuiux.  Illius,  quia  ia 
Uohorco  fuic  arb^  virx  pbntata  ,  cuiu$ 
fiuftus  comcftiis  Prfcaprus,  cracad  vi- 
camaaimalcmhomini  coociOSuuidam,  ci- 
crainccruenru  morcis.  Quxarbor  5i  Syaxr 
bolum  vitx  coclcftis  crcpcxhominibus  Sc 
roorcts  xccrox  fccucurx  indicium  fuic. 

VIII.  Acccrtir  ptcna  viro  «c  focminx 
peculiaritcr infliifla.  Uli ,  quod  cx  fudoic 
Tultus  fui  panc  fuo  vcfci  dcbuit.  &.  ccrra  la 
if  fias  opcrc  malcdifta  cribolos  fic  fpiuai 
proIacura.Huic,  quod  variis  cooccptus  4: 
partusfui  doloribus  fuit  obnoxia  ,  Viru 
inflidta  pocna  circa  ftudium  confcruandi 
indjuidua,  ficfcemiox  circa  pcrpccuatio- 
ocm  fpccici. 

IX.  QuoBiam  verocaciofocdcrisaDca 
cum  hominibus  primis  ioicihxciiiicvcti 
ipfi  infauore  Dci  8c  gratia  pcr  prxcepti  i- 
ftius&aliofum  oblltuatioocm  pcrmane- 
rcacad  poflcros  dooa  in  illos  collaca  craos- 
.T^itccrcnrur ,  cadcm  gratia  diuina,  qux  ilU 
obrigir:  fi  vcro  lUi  cotuin  fc  indignos  fa- 
ccrcnt  pcf  ioobc<iicoriam,  poftcri  quoquc 
ipforum  iis  carcr^oc,  &  concrariis  mah$ 
obDoxiicireot  .•  Hincaccidit.vt  omncs 
homincs  qui  naruralirer  cx  ipfis  propa- 
ganJifucriDC  raorii  tcmporali  &  xtetriX 
obnoxii  cuaferiac  ,  it  doao  ifto  Spiritus 
fatJfli  fiuc  luftitia  originjli  vacui  .•  qux 
poena  priuacio  iinagioisDci  8c  pcccacuro 
ori»inalcappcKari  fialcc. 

X.  \n  vcro  pixtcr  carcnciam  iuftitlx 


  .  .  «cuiuispioprii  ...    

muatiooc.  Qaarcccum  duccrchomincm  originaJisaliquacontrariaqualitas  confti- 

dcfiit  Spiritas  Dci  bonos,  &  defauorc  Dei   

iacu&cordi  ipfiustcftiHcari.  Quod  ipfiim 

iurccumpiaua  conlcicntia.accufani.cc-     .ui.iiin..4icii- 

A:ticance,conuinccnte  ic  condcmnaucc,  j  wamipfum  pcccacumotiginiscflc,  vtpote 

/jiagnxpacnxlocohabcndumcft.  quxfob  fufficit  ad  quxui 

VL  Prxter  ilhm  pocoara  ftatimio^i-  iucommittcad»iir,& ptod 


cueoda  fir.taoquam  pcccaci  ohgioalis  pars 
aUcra  .difquin  -  —  us.  quanqu.ira 
acbm  amur  vc  .m  folam  carca- 


1  a^ua- 

,;.i..in, 

X I.  Difpu- 


joo  lACOBI 

X  I.  Difputatio  aa  pfccatum  originis 
pcraojmam  anpcrcorpus  propagccur,  in- 
atilisnobis  vidctuc,  idcuquc&  alccraifl.]> 
an  aoima  ficcz  ciaducc  nec  oc,ad  haac  rem 
hiud  DCCcOaria  vidccur. 


THESIS  XXXII. 

Ncccflicatc  ^cligionis 
Chriftianie, 

1.  XTVllahomini  cumDcocitra  Rcli- 
^^ioncm  votocft:  uullaRcligio  ci- 
tra  p[x(ciiptum  &:  infhcucioncn)  D  e  i, 
iiuamvcpotc  iliius  (iuccrcationis,  fiacia- 
u]pcrctiamrc(litutionis,iurcprout  vifura 
cft,variarcpotcft  lu  vi /juomodocum^us 
ilbm  inftituat,homincm  fcmpcr  ad  ob(cr- 
uandum  ubligct,ci<)uccxobligationeob' 
fciuandi  Dcccniiacem  imponat. 

II.  Modusautcmrcligionis  ( namquo 
ad  fubftantiam ,  qux  in  Dei  ooritia.Bdca- 
niore,&c.  coo&ftit ,  fcmpcr  cadcm  cft.nifi 
ad  fiibftantiam  rcfetendum  vidcatur,quod 
Chti(banam  Rclicioncm  Chnftus  vtob* 
icAumeius  ingrcdiatur )  noo  mutacutoin 
mntataiDtct  Dcum  homincmqueilli  vni- 
cndum  tclaiionc  ;  &hzctnucata  variaiut 
fcilicet ,  pi  .rrntiponcn  quod  homo  adhuc 
Dco 

III.  ;.c.a;:i.'  j  :a.,a  (&qax  Rcligionis 
primx  tundamcntum  fuic  primum  )  inrcr 
Dcum  &  homiucaifuic,  iliumquidcrr,  vt 
ctcatorcm ,  hunc  vcro  vr ;  'ima- 


fttlt! 
t 

l 


T)ci  &  inicgrum  -  .  .   -  .  .  .otc- 
:  fopctftruila  rigid  i  ftudlai^ue 
c  obedicntiz  lcgalis.  Acmu- 

ocft,  nt          rr  peccatum 

.lamin^  qucacccpti. 


lcd  traQ(grc(roris&  damoabilis.Vade  poft 
pcccatum  aut  nui'    '  '  i 

Dcum cuiCiMr V.  -   ..- 

to  fctlici  e  rultu  Dei,aut  Deo 

pcili  ciooemnoua 

(■■■  ;  ....vj-ui.  ,       ,  ujlio.iv       1  . 

u   arclatioacmiQ(htucod.i 


ARMINII 

ligio.  Idquod  &  fccit  mi(ericorsDeus 
hddcm  p  totiofx  fuz  gtatix. 

IV.  ^cdquamDcus  noQ  fii  teftiiutot 
pcccatorisniftioMediatore  expiaatepec- 
caca,Dcum  placante,  pcccatorcm  (andlifi- 
cantcnifi ,  inquam  iu  vnoillo  Mcdiatore 
Dci  &  homioum  homioc  Icfu  Chrifto,oo- 
luic gloriofi^Tiraus  Dcas  folus  citra  media- 
torcmillum  aut  ruodamcncum  c^Tc  ioccr 
ipfum  &  cefticutum  ab  ipfo  pcccatorcm, 
autobic^um  e(1*e  Rcligioois^quamrcla- 
tiont  illi  ( ad  (uum  rcfticucotis  hooorcm  & 
zceraam  rcfticuci  falicicaccm )  fupcrftrue- 
tct.  Placuic  eoim  Patri  per  Chriftum  rc- 
coQciliare  (ibt  omoia  &  per  huoc  rcftirue* 
rciam  qux  in  ccclis,tum  quz  ia  tcrra  funt. 
IMacuicciiampatri  vc  omocs  hoaorcnt  fi- 
lium  prout  hoaorant  patrem,  adco  vt  noa 
hoQorcc natrcm  ,  quifqois  non  koaorat fi- 
lium. 

V.  Vodepoft  iogrcffum  pcccatum  nul- 
la  hominum  aDco  (alus,nili  pct  Qikiftum, 
Qullusfjlutaiisculcus  Dei  niii  lu  iM)inc  & 
rclpcdu  C.hiilh,qui  Cbtidus  pcccjrurum 
fcd  io  ipfum  credcutium  faluator  eft ,  adco 
vtfioc  Dcofic  qutfquis  (inc  Chtiffco  cft  & 
fiaeChtiftoquifquis  (ioe(idc,(:ncc-j1tu,& 
Religionc  Chtifticft  :  (inc  cuius(iucpro- 
mi/TiitypifqucaduiTibrati.nucexhibiti  cla- 
icqucannunciatifidcacfpc .  ncq;antiqui- 
taslaluaiuiti  ncquc  falui  fumusnos.  « 

VI.  Quj  dc  caulacum  ptimi  facderis 
iraofgtcdio  ncccfricatcm  coociucat  Rcli- 
gionisaltcrius  conftitucndx ,  eaquc  non 
accidiiict,  (ifocdus  illud  initum  noofuif- 
fet,apparcc  caqux  dc  focdcre  piimxuo& 
(.  iVmuc  ab  homioibus  ptimis 
t.  ..a...;.  :urin  Sctipiuta  ,  ucca(tuncni 
contincre  rcftitutioois  a  Deo  pcr  Cl  i:- 
ft;i'mfacicadx,  &  ptoptcrea  iu  C'  i 

RcllglOnr  '1      ■         '  ,  O  ,  uc.i;j.U 

forroa  nj.  i!r  con- 

(luduui. 

VII.  Ellquc  Dcus  Rciigiouis  Cuii- 
ftiaax  obtcdtum , tum  vt  if  .tor  rMn  vr 
rcflauratoi:  ia  t.hriftofilj 
I.,           inarationcm  cc<iuiocat,cut  i 
].L     '  ucm  poftulaie  ub  homtoe  pcin;, 
qui&iftuscfta  Crcatotc  C{catura,&aRe- 

lUuxa-* 


DISPVTATION 

AjDratore  ooaa  creanira.  lo  quo  obic^ 
confidcrandum  quod  rclit  cffc  glo- 

:i.  jior  liomiaisqui  illiim  cx  pcccaci  mc- 
!i:o  Sc  inilcriaadzccrnamfa-liciraccmpcr- 
ducac  Qua;  tna  nomina,  CreacoiiSj  Rc- 
ftautacoris .  Glorificacorispotifnma  argu- 
mcnca  contiacot  quibiis  homiaiRcligio 
pcrluadctur. 

Vlll.  Cxtcium  qiii.t  ntium  Dco  c(l 
rcAauraiionem  itlam  taccrc  pct  filiuin  fu- 
dmlcium  Chiiftum  Mediatorcmthtncec- 
iam  falius  Dci,  qua  conlticucus aDco  Chri- 
llus  Sc  Domiaus  «obicdum  cfl  Rcligionis 
Chridiana;  Dco  fubordioacum  ,  quam- 
q  um  illc  incrrra  ,  vt  fcrmo  patris  Idi ,  ia 
pjticab  atctoo  cxiftcn'  onltilcui  i  &  pof- 
(it&  dcbcat. 


THESIS  XXXIII. 

Inlhiirationc  Hominis. 

1.  /^Vm  Religioois  Chriflianx  obic- 
V^ftumfit  Deus  non  tantum  qua 
crcator ,  fcd  ctiam  &  propiic  qiia  reflaura- 
tor  humani  gcncris :  crcaciouis  tra(fVacio-, 
xicdcfun«fli  ,  derelljurationc  porro  age- 
vcporequx  altcram  tn  fc  contineat 
.  cur  Dcus luic mcricoab homuic & 
>reRclrgioacm  poflQlare  pofTir, 
i  i:  Rcn  iiiratio  illa  cft  hominis  pccca- 
T      k  pcr  pcccatum  ztcinx  &  icmpora- 
rci  pcccatiquc  dominio  obnoxii  rc- 
lciuuio,  &  nouafcufccandacrcatio. 

III.  Caufla  sony^iii"!  cftgratio(a  Dei 
nnfcricordia ,  qua  pcccacum  coadonatc  & 
ixfuccurreic  yoluir, 
i  \  .  i.i  uLi.-.  .itcaquam  efthomopcc- 
c  ifor ,  ti  proprerpeccaiumitx  Dci&  pec- 
.  quzin  fecontioec 
vajii..  ;         milcricordi.v illius 

gratiri  i  accidcn<,cx  co  quod  Dcus 

dc!c<f\atus  eli  tnifc.  cum  alioquia 

pcccavjm  fitpci  fe     ;  ;<,piic  caufa«^i(^- 
■ni(^'lt*^>:  &:  iiiciir<-rt.:  irx  3c  damnatiooii. 
V,  forixum  fub  gcncraliqaidcm  icfti. 


ES   PRIVATit.  ^ot 

'  cucioais ,  feu  reparatioois ,  feu  redcmpcio' 
ois  uortooc  coacipercponumus  .-atcxpti' 
catamdatcooa  pollumus  oiil  fub  duabu^ 
particulacibus  a^ionibus  .-  quaium  altcta 
cft  {^cccatorum  rcmtflio,  vcl  in  gratiamre- 
ceptio ,  altcrahominispcccacoiis  adima- 
giacm  Dci  rcoouatio  fcu  fanifhficatio.qui- 
busipfa  ia  Filium  Dci  adoptio  euntinc- 
tur. 

V I.  Fiais  primus  cft  laus  gloiiofx  gra- 
tixDciqaxczipfa,  &(imurcum  ipfare- 
ftituticois  fcu  tcdcmptionis  a<ftionc  czt- 
ftit.  altcr  cft  vtncrcparacipie.iaftc  &fo- 
btie  viuaoc  ia  hoc (xculo  •  8c  ia  alccro  bca- 
cam  foclicicacem  obriocant.  ' 

V  1 1.  Vifum  auccra cft  Dco hanc  mifc- 
ricotdiaminrcftitucodohomioe  citra  de* 
claratioocm  iuftitix  fux ,  qua  iuftitiam  dt- 
ligit  &  pcccatum  odit,ooo  excrccrc,tdco- 
quc&  conftituicvc  modus  peragcadxrc- 
ftauratioaisclTct  pcc  Mcdiatotem  ioter  i> 
pfuni&  homiocra  peccatoicm  ioccrue- 
oicoccm ,  quzncobirecur,vtvcroconfta- 
tccipfum  pcccatum  odillc  &  iuftiti;im  a- 
marcdcque  iurefuo  nihil  vclte  remittcr* 
oifi  cius  iuftitix  facisfacSum  cftcc. 

yill.  Huic  mediacioQt  pcrageodx 
coofticuit  Filium  fuum  vnigcoitum  Mc- 
diatorcm  totcr  ipfum  &  homincs .  &  Mc- 
dtatorem  quidem  pcrfaoguiocm  &  mor- 
tcmipfius,omnioooolci)S  Tcfint 
ois  cfFufionc  &  ictciucntu  roon  .^s 
icftatoris  circcremifno  ,  auc  Tcftamentt 
noui.quodrcmifrioncmSc  lcgisdiuinx  in 
cordibus  infcriptionem  p-opv'  ^  ,  -oijfit. 
macio. 

1  X,  Qux  caufa  cft  (]  .  '  i  .  . .  ^  i  i- 
ftus  rcftauracionis  iftius  :Mc.ii.i:'Ji  ,  polk- 
quaroi  Patrc  fad^us  eft  Chtiftus  &  Do- 
minus  caputquc  Ecclc/i.vcft  co! 

fit  obiedumalteruni  Dcoquc  fiu  i- 

tum  Rcligionii  Chriftiaox.  Itavtperil. 
lumad  Dcum  accedeodu.^n  fc  religioois 
ilii prxftandx cauHa     '   '  vuacumDco 
patt^  rc!:^ionis  i        .  prxftaa- 
dum ,  quofpincum  Tixiufque 
fiuilomudoexclu- 
dimus. 
Pp    }  THE- 


lACOBI  ARMINTI 


THESIS  XXXIV. 

Pcrfona  lefu  Chcilii  Domiiii 
noftri. 

L  /'^Via  DomiQUs  nofler  lefas  Chri- 
V^dus  obiedum  rccuDdahum  cd 
ReligionisChriltianx,  dccoporro  vtMlt 
aliquoc  liifpucacioDibus  pcccudljndum 
e(l.  Imprimisaucem  pcrfoaam  ipfamqua- 
lis  io  r«  eil,coDri(icrarc  nc>.circ  habcmus. 

II.  PcrroD.imhanccircdicimus  Fihum 
Dei3c  Filiumhominis,duphci  naturacoo- 
ftaotcm>diuiaa&  humaaa  ,  impcrmixce. 
incoorufc  ,  infcparabiUccr  voitis,  ooofc- 
cuodumhabitudmcm  vcl  inhabitactoncm 
caocum  ,  fcd  voioac  quam  vcceres  rc<flc 
^nrotTKiwappcllarunt. 

III.  Diuioam  oaturam  caadcm  habec 
cumPatcc  periotcraain  &:  xccroam  com- 
flauoicacioacm. 

IV.  Humaoam  nacuram  habcc  cx  vic- 
gioe  Maria  pcr  opcracioncm  Sp.  Sancli. 
qui  fupecucnic  &  obumbrauic  cant  fcmco 
ilhus  ftrcundaodo ,  vc  ck  eo  promifltis 
Meflias fupcroacurali  modo  oafcerecur. 

V.  CoD{iatauccm('ccuadumhumaoam 
oaiuiaro  c<  corpore  vere  orgaotco,  &  ani- 
ma  vcrehumaoa »  quzcorpus viuiiicauit, 
&io  hocdmihscArchqutspcifooisicuho- 
minibus,  adcoqueomaibus  citcotialibus 
9c  oacuraUbus  piopiictatibus  tum  coipo- 
risjrumaoima:. 

VI.  Ex  vaioae  ifta  pcrfoBali  cxtAiti- 
diomatum  fcu  propnecacum  commuoi- 
catio ooo  reah<i ,  aciiqutc  diuinx  natura: 
proptta  fuot  cffula  cireot  io  naturam  hu- 
raaoam,  fed  vcrbalis,  ionixatameo  voio- 
ais  ipfius  veriCiKi.  &  arft  iflimam  vtriutque 
aaturz  coaiuo<SioocfD£goificaas. 

COROLXARIVM.» 

r**  «  vT»'Hir  ^HMtnm  fignifieM  Filium  Dti 
ejftnti^m  itMicAm  i  ft  habtrt,fiUo  Dti  t  nhni 
ficuMdHm  ScripturH*  Eceltfi*  ttm  Grtiu 
ft^ott  LntiMjtMouism  i*tifi. 


THESIS  XXXV. 

Saccrdotali  Chrifti  mu- 

I-  /^Vaoquam  pcrfooa  Chrifti  propcet 
V^exccficncijni  digatflima  lit  qux 
culcu  &  honoica(fici.uur,camcOi  vcfccuo- 
dum  Deum  Religionis  obicdum  cflccduo 
aliacx  voluntacc  Dci  fuetuac  occciraria: 
primum,vcmunia  aonauUa  obircctn  ' 
ctam  homioum  ad  ralucem  arccrnan. 
comparandam  :  fccuodum  ,  vc  iUi  Domi- 
Diuma  Deoio  omoia,  &  qu:dcm  plcna 
Uluaodi  &  damnaodi  poccftas  darctur, 
cum  cxprcfTo  maodaco.  vc  omocs  iUum 
hooorarcnccinquam  pacrcm&  oniacge- 
DUillifc  fiedcrcc  ad  gloriam  Dci  patris 

II.  Vtrumquc  llniul  iialuacoris  &  Mc- 
diacotis  nomiac  cfiprchcnditur.Saiuatorit 
quidcm,  quatcnus  fiocm  comptchcudit 
vtiiufquc.  Mcdiatoris,  qua  modura  dco«- 
cacfincmprarftandi.  Saluaodi  enim  adus 
quaccnusChrifto  cribuicur  ,  lalucis  oouc 
acquiritioncm&commuoicationcmc  Me- 
diacorvcro  cll  hominum  apud  Dcum  to 
impctraudafalucc ,  &  Dci  apud  homiocs 
in  parcicnda.  Dc  pfiotc  ouncagcmus. 

III.  Mcdiacor  homtnura  apud  Dcum 
&  Saluacoc  pcrlalucisimpcfcacioocmScac- 
^uificioncm  (  qu«  &  pcr  modum  mcriii 
aboriJiodo.\is  appcHatuf  )cft  .S.i 

Dco  coollitutas,  ooa  Iccuodum   . 

Leui,fcd  Mclcbizcdcrhi ,  qui  faccrdos  fuit 
alttfTimi ,  &  fimul  Rcx  Salcm, 

I V.  Saccrdos  hic  cx  natura  vcri  oob 
cypici  faccrdcHis  fimul  &  (accrdos  &  vi- 
dima  futtin  voaperfoua, quodpropcerea 
oonnifi  ex  vcra  &  foltdj  obcdic.T  i 
Dcum  munus  ininoiicrucfn  p' r 

cuit. 

V.  lo  Saccrdono  Chii(ii  couiiacrao» 

datum  pra:paratioad  !"'■   i":  •  i- 

ocnt  fuodlio ,  ptxpai  .c 
vidinue.^^accidos  przpatatus  cii,  voca- 

ciooe 


«clIioDCtn. 

Co  R  0  L  I.  A  RI  A. 

1.  QolUthntm  fncerdotii  Chrifti  Mel- 
€biteJech  vel  pricipHt  vel  vBo  tnodo  :n  e» 
confiftrre^quod Mtlchtx.tJtk panem  vinnm 
thlHlerti ,  cttt»  otcnrrcret  AbrtUjamo  <k  ctdt 
Ktgum  reJtunti,  Segamm. 

I  I  SAcrificiitmChriftiprcpitiAtoriumef- 
Jt  tncrnfHtHm  contradiStoitem  implicaf  fe- 
tHndum  Scripturiu. 

III.  ChrifiM  vium  HuliH/i  qnnm  in  ealo 
pairi  reprd/entAtitr.  Er£o  non  c^rtnr  in 
Mifa. 


l. 


DISPVTATIONES 

Monc  fcu  impofitidncoianerit,  raniftifica- 
tioac  Si.  coQlcciatioocpcrlbn^pct  Spi.ljo- 
^um  Sc  per  obcdicDiiain  6l  paniooe5,ci- 
lam  aliquo  iclpcfiu  pcc  rcrufciucioocm 
cx  moituts.  Vidlimactumprxparacapct 
rcparjtioncm  i  pcr  ohedicntiam  (  oportuit 
cnim  Si  Qtidlam  Tidtimam  cfle)  pcrma- 
Aatioocm. 

V  I.  FuodiomancriscooGftitio  obla- 
tioncrcu  prxfcotatione  facrificii  corpo- 
lisfic  ianguinis  fui  &  incctccnionc  apud 
Dcum.  Bcocdiclio  >  Qux  cciam  laccrdota- 
lis  muncriscrat  io  V.T.  hic  commodius  ad 
ipfam  lalucit  communicationem  rcfcrc- 
cur :  vt  &:  Rcgcslcguntut  lu^.  T.  bcnc- 
dixjlfc. 

VII.  Apotclcfmata  munetis  facctdo* 
talis  >  rccoociliatio  cum  Dco  .  tcdcmptio- 
oisxccrox  impccratioi  tcminio  pcccaco- 
xum,Spiritusgracix,  &  Yicaxcccoa. 

VIII.  Ec  hoc  quidcm  rcfpcdu  Saccr- 
docium  Chtiflt  fuic  propiciacoiium  :  ac  vc- 
to.quia  &  oos  bcocficio  illius  conflicuci 
fumus  faccrdorcs,quipci  ipfumDcogra- 
tiaiumaclioQcsoffccamus,  hinc  illcetiam 
cftfacctdos  cuchacillicus,v]uaccous  nollra 
(acriliciaDco  patri  ofTira^vtilla  manibus 
ip/iusoblataacccpta  habcacpatet. 

I  X.  Ez  illis  qux  hucufquc  diifta  fuoC 
conriiat,  Chndum io  muncre  fuo facctdo- 
lati  ocquc  fuccclfotem  vllum.  osquc  vica- 
iium ,  iicquc  focium  habcrc  >  (luc  coufidc- 
temos  oblattooem  tum  ptopiciacotii  fa- 
,  quoddc  ruotaocui'  ii.tum 
t.i...^.illici  I  quod  &dcDolu^ .  lotct 


PRIVATiC. 


THESIS  XXXVI. 

Prophctia  Chrifti. 

PRophciia  Chtifti  duplicitcr  coofi' 
dcf 


tanda  vcait,  vclquatenusiopto" 
priapctf«Baillam  obiuitio  tctiiscuucrla' 
tus,  Ycl  quatCDUS  pct  Minifltosfuos  admi' 
niHrauit  fcdcosia  cahs  ad  dcxttam  Pa- 
tris  Nos  dc  cafccuodum  piiotcm  tationcm 
agcmus  in  prxlcnti. 

IL  Obicdlum  prophetix  Chiifti  pro- 
prium  Qon  fuitlcx,  quanquam  illam  cx- 
plicueTit,&  a  prauis  corruptclis  vindicauc- 
liti  nc<^uc  hnt^iXtm ,  quamuis  &  illam  pa- 
tiibusfadam  confirmarit.fcdEuaogclium 
&ipfumN.T.  vclrcgnumcaloium  4c  iu- 

llitiacius. 

III.  la  hacpiophcliaChtifti  confidc- 
randa  tutn  munerisiropoGtioitumfuu^io. 
Impofitio  habct  lanfliUcationim  ,  lurttu- 
£tioncm,iQauguratioacm>  alUllcDtix  pio- 
minioncm.       '  ' 

IV.  San^ificaciocfl,  quaadhoc  mu- 
nusa  Patrc  iam  ab  ipfo  momeoto  fux  coo- 
ccptionis  pcr  Spiritum  efl  fandificatus 
{vndc  8i  oatumlcdicit  ,  vt  tcrtimonium 
pcrhibcrci  vcritati  )  &  qmdcm  cxccUcn- 
tiorelongc  modo,  quamlcrcmias  &  lo- 
aunes  fandlificatt  dicuntur. 

V.  Infltudtio  cfldonotumad  prophe- 
tiam  obeuodam  oeccn'ariorum  collatio, 
quxcooftatSp.Sandli  copiofiffima  io  il- 
lumcfFuhonc  &  fuper  illum  manfioncj  & 
Spiritus  quidcm  fapicntix  >  tQtclIigcntias 
coDfiliiifcienciz  ,  timori$Dc»mioi,&for- 
titudinis :  quo  Spiritufatflum,  vt&  omnia 
Qux  clllnt  doccnda »  vellct  doccte  fecuo- 
dumDcum  &audcrct.  coQira  omnia im- 
pcdiir.cnta  fufJicicntcr  &  abundantci  in- 
atuftamcnrc.&adfctlutumconcupifctbi- 
li>rumirafctbiU. 

V I.  Inrtiudlio  aucem  a  rcbus  coguiiu 
acccn'atiis  diciiurinS.  Sciiptu;a  fa£la  pcr 
vifioncm&  audicum,  pei  iotimam  fccrc- 
torumPaiiis  iDtuitioacm  .•  qux  figoifica- 
tur  phtaii .  qua  diciiur  cflc  ia  fioa  patris  & 
ia  coclo. 

VU.  la- 


?04 


VII.  Inauguratio  £i^i  eftpcr  Bipcif- 
iDum ,  qucm  illi  loanocs  contulicivbt  vox 
aPacreccclitusdcIaia  &  Spiricus  canquam 
columba  corporca  fpccic  fupcr  ipfumdc- 
fceadens.  fuctunt  tanquamliccrztiducia- 
rix.quibus  illi  canquam  lcgacioPacriscfl 
adlcrcadoceadipoccflas. 

VIII.  Cui  iuogcodaed  perperaaSpi- 
ticus  Go^i  adfi(lcncia ,  hoc  iDfo  fignoco- 
lumba;>  ■fupcripfumrcquicKcocis  &  ma- 
neocis  ^romiffa ,  vc  munus cain  acduum  a- 
oimosc  admioiflrarct. 

IX.  Iafua£bieoeconlidcraoda  doAri- 
Dxpropontio.cooformatioirucQCus. 

X.  Dodriox  propofitiofactacfl,  tum 
rcbusip(isturo  pcrfoais  coucnicoccr.  Pcr- 
fooxipfius  &  eorum  quos  docebat  cum 
gratiaA:  au£loricatCi  nullius  hominis  fa- 
cicmaccipicodo  •  cuiufcuoquc  (lacus  auc 
condttiooiscircc. 

X I.  Coofirmacio  facla  cil  *  cum  per 
(ao<f^imooiam  do^riox  adamulTim  rc> 
fpoodcDtem  ,cum  pcr  miracula  ,  futuro- 
rumprzdidioocst  coglibicionum  8c  alio- 
cum  iccretOTUm  rcuclacioacs .  deniquc  pcr 
ipfam morccmacctbillimam  8c  coniumc' 
lionflimam. 

XII.  Eacocus  fuit  duplcz  >  vaus  do- 
Ariozip<ius  naturxrcfpondens  ,  p.iuco- 
lumadipfum  conuci/io,  fcdcitraipliusta- 
Icm  nocitiam,qualcm  do<flriua  poftulabat: 
habcbaoc eoim  io  cogitarionibus  dc  rrgno 
cxtcrno  rcilicuendo.  ;Mcci  cx  prauitatcau- 
dicorum  >  doClunz&  dodoiisrcpuilj.& 
ccucifixio.&  inccrfcdio  Vodc deipfo coa- 
qucticur  Elaias  64.  fc  10  vanumlaboran'e, 
&  trufhaconfumpfincforcicudincmfuam. 

XIII.  Quoil  ipfum  cum  Dcus  fucu- 
romprxfciucric,cercumcll  ilium  votuiirc 
vchxcpcophetia  fcruircc  Chrifto  pcr  pal- 
lioaes  ad  Saccrdocalc  &  rcgium  muous 
capcncodum  6c  admiaillraodum  confc- 
craodo.  EtncprophctiaChrifti  quatcnus 
4bilbpcrApo(lolos&  atios  ipHus  fcruos 

«A  adminidrata  >  mcdium  fuic  pcr 
<^uod£ccleliaip(iusad  fidcax 
adduAa  &  faluau 
cft. 


lACOBI  ARMINII 

COROLLAMTM. 
An  Chriflt  Mnims  vllAm  fcuntiMn  .u- 
perit  a  Xtym  immedtJUt  in  $llam  ofter»). 
trMSptritntfx  ruentum,  ijutjt 

vntcnu  litcttur,  -  ;  . ;  rtptrmtttimm. 


THESIS  XXXVII. 

Rcgio  Chnfti  munerc. 

I.  /^Vum  Chtillus  perpaflioDCS  con- 
V^fccratus  fadlus  (itauthur  falu^is  o- 
mnibus  ccmpcrancibusip(i,.i  '  '  ti 

vcro  noo  caotum  bonotum  111.^  ji 
fcruic  Sacerdi^ale  muaus>fcd  &commu- 
nicaiio  ri  ;r ;  oponuit  iUum  regu 
digoitatc  j4i..^iiin  ,  &  Dominum  fupcr 
maiacooftitui.cuinplciia  poicftatc  falu- 
ccm,&  qux  ad  iltam  ncccirai  la  fuocimpat- 
ticndi. 

II.  Regium  Chrifti  officium  cft  rau- 
ous  Mcdiatorium  ,  quo  ille  omuium  qux 
io  calo 5c  in  cerra func  Domiaus>  &  pecu- 
liatitcr  Rcx  capucquc  Bcclciix  coaftitu- 
cus  a  Patrc,omcia,iilainquc  Patiisnominc 
gubcruatadEccIc(i.r  falutcmflc  Dci  glo» 
riam.  Dc  quo  vidcbimus  accommodatead 
EcclLMam,  quiaifta  conddcratioaos  po- 
ti(rimumcoaccrnic. 

III.  Fuadionesadrcgium  fflunusper- 
tiocntcshx  clfc  vidcntur.Vocatioad ; 
cipationcmrcgni  Chnfti.  Lcgislatio 
noium  in  hacvita  ad  (alutcm  occcll  i 
rum  collatio,&  malotum  illis  oppoOtoruni 
aucrruncatio.-  dcoique  iudiciam  &  qux 
illiadnexafunt. 

I V.  Vocatiocft  ptimafua^io  regiimu- 
neris  Chrifti ,  quahommci  pcccatorcs  vo- 
catad  rcfipilccotiam  &  (idcm  Ev  1      '  ^ 

habcodam;  propolito  prxmio  li.  .■  

patiooctcgni  >  &  cammioatioocadJ:rax- 
ceroiexitiia  (acic  Domiai. 

V.  T    ••  1  ;tio  dl fccuada  ;u.. 
ciircg        ,iti  ,  qua  bdchbusot: 
pforumprxfcribic  >  ^uodDco&  Chnfto 
caoquam  capici  &  priucipi  fuot. 
fubaici  prxftatc  ccacocur.  adJita  I 
pcrprxmia&paoaSi  qux  ftacui 
fttusfpicicuali«  proptic  cuuucoiunc, 

VI.  lorcr 


DISPVTATION 

YI.  Intcrbonaquibus  commuDicaodis 
fcruit  ccitiafundio  muncris  ChtiQi  icgiij 
nuD  tjatum  numcumus  remitrioacm  pcc- 
catorum»  fiOpaut  :  iotustcAifi-  ^ 

cjutcni  cordibus  i.     ^  .jiioti  fumus  Elii  : 
Dciifc J  ctiim  omnia  qux ad  ofHcium  piz-  I 
Ajndum  acccllida  funti  vtpotc  illumioJ-  ' 
tio.  bonarurn  cogicatiouum  8c  ddidcrio- 
lum inlpiniKo» cotiobotacto  nducifusTcn-  ' 
tadoncs»  &omoinolcgis  Dci  in  cordibus 
noftris infciiptio  :  prxtcica  cx  boni<iani- 
mali&huius  vitx  quancum  faluti  fidchum 
ruorumcoaducerc  aouit.  Mala  vcro  qui-  j 
bus  auerteodis  funt!lio  hxc  przfidcr  iflis  ' 
booiscoocrariaiotclligcodaruoc.  j 

VII.  ludicium  ci^eztrcmus  a^ut  rcgii 
muocris  CbriHi.quo  dc  voiuctils  omoium 
homioum  ad  titbunal  fuum  aotc  citaco- 
tum  &  cooflitucoium cogitatis, di&\s,  fa-  ' 
£tis»itcm  &  oininis  iuAe^  citrarc(peAum 
pcrrooaiumfcotcatiam  dicic  &  cxcquitur 
iricnflibihtcr  pcr  pixmioruin  iuftam  5c 
graciolam » pocDarumquc  dcbicam  rctribu  I 
ctoaero  »  (|ux  io  vitx  xrcrox  largicio- 
ac  .  &  morcis  xtcrox  ioflidiouc  con- 
Cftit. 

VIII.  Apotclcfitwta  iftis  fuo^iooibus 
icfpooflcntii  fuat.  i.  Collciftio  EccleftdB 
fcuxdilicium  tcmpli  Ichoux:  qux  collc- 
AiocoodacvocacioQCgcntium  ,  &  tedu- 
ftioBcfcurcftaurationc  ludjioium  pct  fi- 
dem  qua  rcfpondccur  vocacioni  diuinx. 
1.  Efl  obcdieniia  maoiiatis  Chrifli  prxfli- 
taabiis  quicrcdidciunc  Domioo  »  Sc  pct 
fidemciucs  rcgui  calonim  fa<tli.j.£ft  adc- 
pdotemif&oaispeccatorum,  k  Spiriias  S. 
alioruroquc  boootum  ad  faluccro  facicn- 
cium»  &  libcratioamalis  iohac  vita  infe- 
Aaotibus.Deoiquc  efl  refuxrc^io  cz  mor- 
tuiSilc  viiaeacccmx  parcicipacio. 

IX.  Mcdia  <juibus  Cnriftus  regnum 
fuumadmimflrac  aobispociilimumioEc- 
clcfia  coDndcrandafuot>tumverbaro»tum 
Spiiitusfaodus.quxfcparari  non  dcbcot. 
Nam  Spiritus  ipfc  vticut  Tabo  aut  fcofl- 
bus  vcibi  otdioaric  eius  cxicma  prxdica- 
tionc:  5c  vetbumfolum  citraSpititusian- 
£ti  illumioatioacm  ic  infpirarioncm  cd 
Lolu£Bcicas.  Chtiflut  vcxo  hxc  duo  uoa 


ES  PR-IVATy^. 

fcparat  nifi  colpa  vcrbufn  repellentiam ,  dc 
Spiticuifaofborefiflcacium. 

X.  Eucotusapotclcfmatisoppofirifuor» 
iugiabieftio,  pcccaciimpucaiio  ,  Spirttot 
fanfti  ncgacio vel  ablacio,&  ctadirio  iu  po- 
icflatcm  Sataoz,  io  rcprobam  mcnccm ,  8c 
duiiricrocotdis,  prxtet  raala  temporaJia, 
moisdeoiqucztcrna. 

XI.  Bxhifccappaict  prophccicum  mu- 
nus  quo  Bcclcfia  pet  vetbum  colligitur, 
dcbeic  rcgiomuncricfrc  fucccnturiatum, 
idcoquccius.idminiflros  rcac  Anoflolos 
&fefuosCiirirtiappcllari,taDquain  illosta 
orbem  tcrrarum  in  qucm  potcllacem  ha- 
bctcmitccncis  ,  &  vcrbum  lo  orcillorum 
ponemis  :  cuius  eciamafliflcociapcrpcrua 
ncccflaria  cft ,  vt  verbum  fhi^um  aatuiz 
fuz  conuenicntcm  ptofcrrc  polfir. 

XII.  Munus  hoc  Regium  ita  Chriflo 
fubDco-Pancpropriurocft,  vtnullufft  nc 
quidem  fubocdiaate  lo  illius  cooforriuro 
admitcat ,  raoquamillo  vclutcapiccmini- 

I  lleiiah  vfurus.    Qaa  dc  caufa  Romanum 
Pontiftccn»  fc  caput  &  fponfum  Eccleliz 

quanquamfubChriftoappclIanccm  ,  An- 
xichiiftum  cffc  dicimus. 


THESIS  XXXVIII. 
Do 

Statibus  Chrifti  tum  humiiitatis, 
lum  cxaltacionis. 

I-  /^lrcaimpofirioncm&cxcciiciorjcni 
V_-'ofHcioiun)  Cbrifto  compcrcnriuni 
duoftacuscis  confidcrarifolcac ,  rcquifici 
adhoc  vcSalnatorisnomcnfccundum  Dei 
voluotaremgcteie  pofCc  ,  &rcmnominc 
fignificaram  ipfo  foiloprzftarc.  Vnuscft 
hunuhcat:5,&  lccundum  camcm  animalisi 
alccr  cllglo:ixfccuodum  Spiticum,  &  Spi- 
ricualis. 

IK  Ad  priorrmpcniaencbifidciooftrc 
A  rricuh,  P^j^  fnb  Pontu  FiUro,  eruci^xM, 
monum,  ftpMttm  ,  dtfctnitt  Md  Inftros  ,  ad 
pottcriorem  ifti,  B,ifHmxU,»fctndit  mLca- 
los,ftdtt*4dextT*m  Dii  fntrit,  vnd$  vmtH- 
rustfinU  indicium. 

Qq  III.  Paf- 


lACOBI 

III.  PaflioChrifticonnnctomnisgcnc- 
cis  cootumclias  6c  cruciatus  tum  animx 
tumcorporis.quospanim  furor  hoftium 
ciiQtutitipartim immcdiata  ipfa Patris <a- 
iligatio.  Hofcepoftrcmosdicimus  nooa- 
oimalis  vitx  bono.  fcd Spiritualis  vitx  cfTc 
contrarios.  Initium  autcm  paffionum  ifla- 
rum  ducimusa  captiuitatc  iplius:nam  aux 
antc  ipfi  accidcrunt  sf>TO9««  potius  tuif- 
reputamusiquibusczplorarctur  ,  anprx- 
fcias  fctcudorum  ,  Sc  quidcm  pcr  fci- 
entiam  cxpcrimcntalcm  ,  tamco  volun- 
caria  obcdicntia  promptus  forct  ad  alia 
coleraodum. 

IV.  Crucifixio  habct  modum  occifio- 
nis  >  qui  modus  docer  Chriftum  prono- 
bis  malcdiftioncm  cffe  faftum ,  vt  nos  pcr 
ilhus  cruccm  a  maledi^ione  lcgis  libcrarc- 
mur  :  Hxc  cnim  tota  caufa  vidctur  cur 
Dcus  malcdidlum  proBUoctauitqui  pcn- 
dcrcf  in  crucc ,  vt  intclligercmusChriftum 
diuina  potius  difpenlationcquam  hunuaa 
opcra  in  cruccm  a^um  ,  malcdi^^um  ab 
ipfo  Dco  nollracanfa  cenfcri. 

V.  Mors  Chrifti  fuit  vcta  animxipfius 
a  corpoic  fcparatio  ,  &  fccundum  crtc- 
^us,&  fecundum  locum :  qux quidcm  cz 
crucifixiooc  >  3e  prxfcrtim  cx  cruiifra- 
gio  fcquuta  fuiffet  :   Qua  dc  caufa  mc- 
ritoa ludxis iotcrfcdlus fuillc dicitur :  fcd 
a  Chtiftoipfocft  prxoccupata,  vrdcclara- 
rct  fc  potcftatcm  a  DcoPairc  acccpilfc  ani  - 
jpjm  (uam&  vttamdcpoocndi ,  &  volca- 
ccm  mortuum  cire  Illud  ad  coofirmatio- 
ncm  Tcritatis  ab  ipfo  tanquam  propbcu 
aonuotiatx,  bocad  Sacctdotalis  munctis 
lationcmpcrtincrcvidetur. 

VI  Scpiiltura  Chrifti  habct  rationcm 
"  r>rtis  , ciufquc io  fcpuicbro  manfio 
.r  illum  fub  dominio  morcisfuille 
vlque  ad  rcfurrct^ionem  ,  qacm  ftatum 
norafi  pntamus  pcr  cxiftenliam  Chriftia- 
apud  lofciosjcuiusinitium  fuit  dcfccnfus 
pudlnfctot.  vt  fcpclitio  manfionis  in  fc- 
pulcbro.  Hxc  intetprctatio  fitroarur  cap. 
X.  \t}.  tum  coolcofu  V.  Ecclcfix  qux  in 
.^ymbolofidcialtcrutrum  taotum  illorum 
habuit ,  aut ,  dclccndit  ad  iofaros ,  aut  fc- 
pultus  cft :  Siquis  tamco  aiiuio  cHc  fca- 


ARMINII 

fuin  Articuli  i^nKt%dtfcindit  ndlnferoi,  ooo 
refragamur  ,  modo  lilc  cumScriptatisjc 
analogia  fidciconfcntiat. 

VII.  Atquc  hic  ftatus  ncfcflarius  fiiit 
tum  vr  Patn  fuo  obcdicotiam  prxftareti 
cum  vtteotatusiu  omoibus  fioc  peccaco 
tamen  compati  poifit  its  qui  tcntantur;  dc- 
niquc  vtperpafrioocscoufccrarctur  in  Sa- 
ccrdotcm  &  Rcgem  ,  &  in  gloriara  fuam 
iorratcr. 

VIII.  Statusveroglorix  &exaltattoDis 
cootinct  rres  gradus  ,  Rcfurredlioocm, 
Afccnfioocm  lo  calos  ,  flc  fcinoQcm  ad 
dextram  Pattis 

IX.  loitiumglotixfuit  libcracio  a  vin- 
culis  infcrni  &  cz  mortuis  rcfufcitatio, 
quacorpuscius  mortuum  &:  infepulcluo 
pofitum  ,  dcletis  moitis  in  co  cffcd\ibus, 
auimx  rcduoitum  ,  &  in  vitamtcdudlum 
eft  ,  Qon  haoc  aoimalcm  fcd  fpiritualcm; 
quaoquamcx  viabuodantc  aotmalis  vifz 
muou obtrc potciitquamdiu  poft  rcfutrc- 
Aiooem  in  hac  vita  cum  Difcipulis  ad  fi- 
dcm  rcfurrc^ioni  adhibeodum  commora- 
ri  cumncceflcfuit  :  quam  tcfurrcftioncm 
non  Patti  modo  pct  Spiritumfantf^um.  fed 
ctiam  Chrifto  ipfi  tribuimus ,  qui  potcfta- 
tcmhabuit  fuam  animam  refumcodi. 

X.  Aflumptio  Chnfti  to  calum  habcC 
prngrcfl^umcxaltationisipfius.  Cumeoim 
lotcrra  muous  ioiunAum  admioiftraflct, 
&  corpus  adcprus  cflct  non  animalctcrrc- 
oum,  corruptibi[e,carnalc,  &  ignomioio- 
fum ;  fcd  fpiritualc , cocleftc .  incorruptibi- 
Ic,&  gloriofum,&  alia  muoia  faluti  homi- 
Dumprocuraodx  acceflaria  io  calo  &  dc 
calo  obcoadacflcnr ,  fasfuit  vt  co  cuchc- 
retur  ,  &  ifthic  porro  dooec  ad  iud 

[  vcon-etpciroaocrcr.  Vndedogm»  Peni.j.^n  - 
THtr.  dc  TrMnfuljUniiauone,  ^  Vbiquitari>- 
rftm  de  ConjHbjiiuiliAttern  vel  eerpernli  cmr- 
foru  Chriftiin,{Hm  ,fub ^Ane prtftiui»  r€- 
ftUitur. 

XI.  Ezaltatio  Chrifti  ad dcztram  Patris 
habctcxaltatioois  illtus  fupicmumgradu» 
continet  cnim  fummam  gloriam  &  potc- 
ftatcm  Chitfto  jpfi  i  Patre  cominunica- 
cam  Gloiiam,quodadfidcatI^uiin thro- 

I  nonuicftatis,  tumquodipfi  rcgtuiun.u- 

flUS 


DISPVTATIONES  PRlVATyE. 


nus  colUtam  (It  cum  plcoo  impcrio  lo 
coclo  &  ia  tcrra  fupcr  omnia  &inomoia 
crcata  >  tum  quod  ipfi  digiiitas collata fun- 
gcndi  porro  muucris  Saccrdotalis  in  ida 
adioncquxincQBlis  aSaccrdotc  coctis  fa- 
^oiubliiniore  pcragcndacrac. 

X(I.  Racionc  Saccrdotii  fliit  (latus  illc 
ncccllaiius,quiadcbuttin  coclocoram  Pa 
rrisvuttu  comparcrc  rjoguincfuoadlper- 
lus.&intcrccdcrcpro  fidclibus  Mtioncrc- 
gii  quia  dcbuic  dc  ccclis  vcibum  ( cccc  pro- 
phccix  adminidiationcm  rcgio  muneri 
fubordioatam  ]  Sc  Spi(itummiiccrc,omn>a 
innomioc  ratnsdcfolio  maicflacis  admi- 
Qi(lrare,3c  imprimis  Ecclefiam ,  bona  pio- 
miHa  verbo  Sc  Spiricu  obfignata  coofe- 
rcndo  obrennpcraDribusipri ,  &malainfc- 
rcndo  immoiigciis  ,  pcfcquam  Dci  pati- 
cntia  abud  fucrioi  tamdiu  quam  iuihna 
rulciare  pocuit.  Cuius  admiotlirationis 
poArcmus  adtus  etit  iudicium  vomcifalc 
quod  cxpcdamus.  Vcui  Domine  Icfu. 


THESIS  XXXIX. 

Voluntatc  &  mandato  Dei  Patris& 
Chrirti,qiioRcIigioncm  libi  ab 
hominc  pcccacore  prarfta- 
n  volunt&man- 
danc 

I.  pRxtcr  iftaqux  Dcus  in  Chrifto  & 
L  Chriftus  CTtmandatoPatris  fccitad 
baroaoi  gcncris  quod  pcr  pcccatum  pctic- 
tatrcdcmptioQcm .  quovtcrquc  Rcligio- 
nem  libiab  homiuc  pcccatorc  prxflati  me- 
ruit ,  &prxtcr  hoc  quod  Patcr  Chriftum 
Scruatorcm&  Caputcoollituitcum  plcna 
poccftatc  &  potcnciafaluaodi  pcr  Saccrdo- 
ulis  &  rcgii  rouocris  admioillrationcm, 
proptcr  quam  potcftatcm  digous  cft  Chri- 
llus  quireligioDc  colatur  ,  &  rcmuncrari 
cultoicspotcDsocfrullratoIacur,  icquitc- 
baiutvtvoluotasDci  Patrjs  &  Chrimac- 
cedcrctquo  RcIigioDcm  fibi  prxRari  vel- 
knt  &  lubcteot  ,  nc  Rcligionis  przftatio 


JO7 

II.  Hocnundatum  Dcuspermodum 
foBdcns  proponi  votuit,id  cft,  pcr  mutuam 
partium  contrahcntium  ftipulationcm  & 
promifiloncm,  &  qutdcfocdctis  nunquam 
abrogandiautintcricuri  .  quod  proptcrea 
uouum  dicitur  ,  &  {anguinc  lcfu  Chiifti 
taoauam  Mcdiatoris  cft  fancitum. 

III.  Ciuadccaufaquia  Chiiftus  o  ifti- 
tutus  cft  a  Parrc  Princcps  S:Dominus  cum 
plcoa  pollclTionc  omnium  bonoium  ad  la- 
lutcm  ncccilariorum,  ctiam  Tcftamcntum 
dicitur  :  proptcrca  quod  illccrum  vcTc- 
ftatormortuuscft,  acmortc  lua  ratam  fc- 
cjtpiomiilioQcmrcftamcotanamantcafa- 
ftam.dcobtineuda  hxtcditatc  xtcioa  pcr 
tcmifriooem  pcccaiorum. 

IV.  Stipulatio  cx  pattc  Dci  &  Chrifti 
cftDcumlorc  Dcum  &  Patrcm  m  Chn- 
fto  .  h  Chriftum  nominc  &  mandato  Dei 
Doinioum  &  Saluatorcm  agnofcat ,  boc 
cft,io  Deumpct  Chrjftum,&  m  Chriftum 
crcdat,&  vtriqucamorcm,  cultum,  hono- 
rcm.iimorcm  ,  ilcintcgramcxprxfcripto 
obedicntiamprxftct. 

V.  Promiflio  cx  pattcDci  Pacris  &Chri- 
fticft.DcumforcDcum  &Patrcm,  Chri- 
ftum  vcro  foic  Saluatorem  pcr  Saccrdoca- 
lis&rcgiimuncrisadminiftrationem,iIIo- 
tumquifidcm  &cx  fidc  obfcquium  Dco 
Patii  &  Chnfto  prxftabant ,  hoc  cft ,  gra- 
tam  habituros  Rcligiofi  officii  prxftatio- 
ncn.,idqucrcmuncrataros. 

VI.  Vice  vcrfahomiois  pcccatoris cft.fc 
inDcum&  ChriftumcrcditQrum,&cxfi- 
dc  obfequiumfiueobcdientiam  prxftitu- 
tura:  ftjpubiio  vcro  vtDcus  memorpadi 
&  reftimonii  fui  fantfli  cflc  vclit. 

VII.  Chriftus  abvcraqucpartcinrcruc- 
nica  partc  Dci  ftipulationem  proponit,  & 
ptomiflionem  (aoguioc  fuo  coofirmac» 
quin  &  ratam  forc  cotdibus  illorum  per- 
luadct  &  «bfignat :  cx  paric  vcro  hominis 
pcccatoris  promittit  feSpiricus  fui  cfficacta 
eifcdlurum  vt  homoprxftct  promifla  (uo 
Dco,  viciflimapatre  poftulat  vt  promifli 
fuimcmor  talibus  tcmiflioDcm  pcccacom 
omoium  &  vitam  xtctQam  largui  digoc- 
tur.  Imo  vcrointciucnic,  olliciumaljho- 
miflc  prxftjtum  Dco  rcpixlcntando  ,  tc 

Qq    1  odo- 


joS  lACOBI 

oiorc  fnnnntix  Oix  gracam  Dco  accc- 
pcurr.quc  rccificndo. 

VIH.  Ailhibeotuc  eciam  ngnacula  ez- 
rcrnaqux'S.icrjmeaca  appcllara  fuacavc- 
tci  tbus  LaciDis  >  qux  cxpactc  Dci  obfi- 
gnaDc  pcomirQoocm  ab  ipfo  fadVaaa  :  cz 
partc  vcro  liominum  obligacioDis  illius 
qua  fc  Dco  obfltinxctaoc  luoc  chicogca- 
pbaivcomoi  modooihil  dcfiderecucquod 
adfadcris  &  padli  coofcnlu  parcium  loici 
Dacuram  &  racioocm  vllo  modo  faccre 
poflc  vidccuc. 

IX.  EzhifceomnibusapparctChriflia- 
DX  Rcligioois  pcrfcAio  (uBicicaciflima 
&cxcclIcocia  pra:  czcccis  cximia  ,  quan- 
quam  &  vcrx  clfc  fiDg.incui.  Sutiicicatia 
iacoc{l)Cumquod  omvii  lUius  ab  homi- 
nc  pcccatoreprarfljrtJi  ncccfllcaccmcuin- 
cic  prorfuscflc  abfbluram,  &nullomodo 
rcmiflibilcm ,  quo  (ccuiicjci  cacnis  via  prx- 
cludicur » cum  qaod  aductfus  dcfpccacio- 
nem  forciflimc  muoic»  tum  pcccacorcs  vc 
ad  pocniceaciam  adducaocui  >  tum  ofli- 
cium  EicicQCcs  Tcfpe  cerca  fucuforumbo- 
nocum  in  cocpco  fidci  &  booorum  opc- 
nim  cutfupcrfcucrcnc.  QnarduofuQcma- 
lamazimain  omniRcIigionc  caucnda. 

X.  ExceIlcQciahicprzcarccriscfl>quod 
omoiaidaChMdi  Mcdiacoris.  Sacctdotis 
&  Rcgis  iorcrucntu  pcugancur :  io  quo 
quamplutinu  argumeotaoobis  propofica 
liioc  cum  firmandx  aeccfllcati  iliius  piac- 
llacionis.cumconfirmanda:  fpct ,  &  dcfpe- 
rationiaufcrcndx,  qnxiunulla  aluRcIi- 
cioac  commondran  pofluoc.  Qua  dc  caa- 
la  Doo  mirumcft  ,  Chrifluradici  Dci  lapi- 
cntiam  &pocentiam  £uaagcliopacc£a£tam 
adlaluccmfideliam. 

Co  R  O  LLAR.I  V  M. 

KuUnt  frects  nuUumquc  oJpciMm  s ptcca- 
lore  prtfiitum  Deo  gratum  ejfe  rtifi  re^cclu 
Chrifii,  (ytnmen  pfifmlnmreffefecifftoptan- 
dfi  df^  Denm  prteunio  ,  vt  Deuj  Regi 
Mtjpi.  ^  Re%niipfi:t:prr.grtfffti 
ieMtiicertvellet, 


ARMINII 


THESIS' 


XL. 


Pndcftinacionc  lidclmm. 

I.  /^^Vumhucufqucadam  fit  deobie- 
V^<t^oRcligiooi$  Cbttdiaoz,  fcil  %ic 
Dco  &  Chtido  >  &  dc  tacionibusiotmali- 
bus  cuciIIisvcilicerR^rligio  przdati  pofTic 
&  dcbeac » inter  quas po(bcma  eft  volua- 
cas  Dci&maodatumciufdcm  przfciibcti- 
cis  RcltgiODcm  pcr  Focdciis  padioucm  cui 
fubocdti  opottcbic  de  vocaciooc  homi- 
num  ad  f<£dcri&  lAius  participatioocm  : 
DooiDcommodc  hic intcifcrcmusdcl'rz- 
dclliuaciooc, tum  qua  Ilacuit  Dcus  lccuo- 
dum iHud  przfcriptum cum  homtoibus  a- 
gcrc,  tumquadccrcuit  vocacioncm  ifbtn 
csc  mcdia  ad  lUam  admioilharc ,  &  prius  dc 
priorc. 

IL  Prardeftinacio illa  «fldecrctum  Be* 
ncplacici  Dci  inChitdo  ,  quo  apudfe  ab 
ztcroo  ftacuit  fidclcs  luAificarc,  aduptatc. 
Sc  vita  xccrna  dooare  >  ad  laudcm  gloriofz 
gtatiz  fux  )  imo  ad  dcclataiioncm  lulU- 
tjz  fux. 

III.  Hzc  przdcfltoatio  cft  Euaagflics 
&  propcctca  pcrcmptoria  &irrcuoc.i 
cumquc  Euaogclium  ficpure  puccgcacio- 
fum,  ctiamhzc  prxdcflinatio  graciofacft 
iuxcabcQcuolumaffcit^um  Dct  laChrMto. 
Gcacia  aucem  illaczdudit  oroncm  ca 
quzabhomincczcogicati  poccft  potaatc 
pcoficilci  ,  quaDcusmoucacurad  Dcctc- 
tum  i/lud  fitcicndum. 

IV.  Cbriilum  aatem  ponimus  fuoda- 
mcncuroillius  przdciliQ.ncionis  Sc  caufam 
mcricotiam  cotum  bonorumquziflode» 
crccofidciibusdeftinacafuoc.  Amor  cnim 
quo  Dcus  homincs  prxcifc  ad  (alucema- 
mac,&  (ecuaJum  qoem przcif: illis incca - 
dic  vitamztcruamdarc>noacflaifi  in  lc- 
fu  Cbrifto  fiUo^rdlionis>  qiiiiioo  tan- 
tum  t  firitici  cununonicariooc  ,  fcd  & 
mi  it'  '  •'  ilTiiKocaufafiluiis, nontatum 
v'  '«jtx  falutis  ,  lcd  &impc- 


ditx.  Noclaci&crgo 


Chri- 


DISPVTATIONES  PRIVAT^. 
Cbfifto  ctibuiiac  ,  cum  cxecutor  dicictir  qaamquam  ia  Dccrcto  >  t 


509 


Dccretiiamancea  BtAi.&cirraconfidcra- 
tionem  ip(ius  tao<]uam  iaquoDecrcium 
(undacum  cft. 

V.  Macetiam  illias  przdcdiaaroois  du- 
plicem  pooimus,  cum  res  diuinas  cum  pcr- 
foDas  quibus  illarum  communicacio  e(i 
przdcUinata.  Rcs  illa;  funt bcncdidliones 
Spiritualcs  graiix  k  gloria;  nomioibus  ap- 

ftcllari  folitjc.  Pcrroox funt  liomincs  Bdc- 
cscrcdcotcs.  rcilicctio  Dcum  iutlifican- 
cem  impium ,  &  Chridura  cz  moiruisrc- 
fufcitatum.  Fidcs  antcm  prxfuppoDtt pcc- 
eatum,  ncmpc  qux  in  Chiiflumcit  Mc- 
diatorcm intcr  Dcuni  5c  homiocs  &  ipfam 
quoquc  pcccati  agnitioocm. 

VI.  Formam  pouimus  in  ipCi  adlionc 
ihccrna  Dci  prxordtnancis  fidclibushaoc 
cum  Chriflo  capitc  vnioncm  &  commu- 
oioncm bcncficiorum cius.  Fiocm vcro  io 
laude glotiofx gracix Dci .  qux cum cauQ 
Cit  iflius  dcciccijXquum  cflab  illacclcbrc- 
tur,quanquam  Dcusillamipfam  vfurpaa- 
do  caodcm  illufliaucrit  &  glorificaacrit 
iufliux  etiam  ipfius  hic  mcntio  incidit, 
Ttpote  cuius  ioterucotu  d.itus  c&  Chridus 
Mcdiator  &  poflulata  fides  in  illura ,  vt- 
pote  citra  qucm  Mcdiacotcm  Deusmifc- 
ren  ood  yoluit ,  ocque  citra  fidcm  io  illum 
£iluare. 

VII.  Cumautcmhocprxdcflinatioois 
Decretum  fit  fccundum  clcdtioncm ,  qux 
occeiTatio  locludit  reprobatioocm ,  &  de 
hacvidcudumefl  i  quam  cppontcdcfioi- 
inas  Decrctum  irx  fcu  fcucrx  voluocatis 
Det .  quoab  xccrno  ftacuit  infidclcs  &  im- 
paeoitentescnodcmnareadmortemxtcr- 
>tara>ad  dcclaraodam  potcotiam  &  iram 
fiftm,  ica  tarocQ  vt  infidcles  nun  tantum 
propccr  ii\fidelitatcm ,  fcd  &,  proptcirclt- 
qua  pcccata  a  quibus  pcr  fidcm  lu  Chri 
ititm  libctaii  potcraot.ifla  pocna  adficiao- 
cur 

VIII.  Vtriquc  buic  Decreco  fua  fub- 
iungitut  cxccutio  >  cnius  a^us  co  ordinc 
pctaguorur  quo  tu  Dccrcto  ipfo  a  Deo 
iuoc  ordioaci.obictfbaquc  cun;  Dc^crcii  tum 
cxecuciooi'  ■  nifor- 
«nia  .  ftuc  (  .  -d  '  . 


iiicntc  Dct 

pcr  toccllrdlum  confidcraca,in  czecutionc 
vtadutaliaexiflcntia 

IX.  Hxc prxdcftinatioeflfuodamen- 
tum  Chtidianifmi .  fatucis ,  &  ccrtinidinis 
dc  falute,&  de  illaagirut  ad  Rom.8.i8.je. 
&cap.9.&  fcqueoiibusjCtiamad  Eph.i. 


THESIS  XLI. 

Do 

Pr.rdcflinationc  mcdiommad 
ndem. 

I.  I)Oftquam  a£lumefldc  Prxdcflina- 

I.  cioncquaDcusflacuicfidciiDfc& io 
Chriflum  ad  falutcm  obtincndam  nccefTi- 
catcm ,  fccuodum  quam  fidcs  prxfcribirac 
prxflaoda  caoquam  oHictuth  ab  komine 
pcccatorc  Deo  &  Chtiflo  dcbitum,  fcqui- 
turvtagamusdc  Prxdcftioationequalla- 
luit  Dcus  mcdia  ad  fidcm  admioiflrarc. 

II.  Quumcoimadusillefidcinonfit 
in  poceflatc  hominis  naiuralis  ,  camalis> 
a  u  imalis ,  peccatoris ,  cumquc  nemo  prz- 
flare  pofltt  oifi  per  graciam  Dci,  omnis  au- 
tf:mgratiaDctf(:cundum  voluntatem  Dei 
adminiflrctur,  &  voluntaccro  qaamapud 
fcabxccrnohabuiCicfl  cnimaAioinccroa; 
hioc  occcfTc  cil  vcficaliquaprxdcllioacio 
in  mcoce  8c  voluntatc  Dci  prxconcepta 
iuzta  quam  gtatiamillamfcumcdiaadil- 
lam  dilpcofcr. 

III.  Pr.TdcAioationcm ancem illam  dc- 
fioirc  poflurous  quod  fit  Decrccam  Dci 
aiteroum  quo  apud  fc  fapicntc:  &  iuflc 
cooflicuiciDcdia  ad  fidcmhominibus  pcc- 
cacoribusingeocrandamoecefraria&fuf- 
ficientia  fic  admtnifltarc  vc  oouic  mifcti- 
cotdiaro  &  fcucritatrm  fuam  decctc  ad 
nomiais  fui  glotiam  &:  fiddium  falutcm. 

IV.  Huiu$Przdcflinatiooisobic<flum 
funt  tum  mcdia  fidci  ingcncrandx  ,  tum 
homincs  prccatorcs  quibus  illa  aut  dare 
aut  noo  Jarc  dcctcuic ,  qncmadmodum 
prxccdcntis  fuit  fidcs  ipla  i.t  przconce- 
•tfonc  mcntis  Dct  cziflcns. 

Q^q    j  V.Cada 


310  lACOni 

V.  Caufa  'Sf?"»V''A"'  Dccrcturr.  fa- 
cicndum  impcllcns  cft  tam  milchcordia 
tomrcuciitasDei:  Cipiciitia  vcr<Sn»odum 
prxfctibit  qucm  iufticia  adminillfat  ,  vt 
mifcricordix  tribuatur  quod  ex  xquo  ipfi 
dcbctur.ac  fcueritatis  quoque  ratio  h  jbea- 
tut  iutcrca.fccundum  qu.ini  minacui  Dcus 
fc  famcm  vctbi  miflurum  in  »cri  A. 

V  I.  Matcriacftmcdioiumdirpculatio 
conccfTa  vel  ncgata.  forma  cll  jpU  ordina- 
ta  difpenfatio  lccundumcjium  hisconcc- 
<litunUis  ncgaturivclhot  Sc  non  illopado 
conccditnrvcl  ncgatur. 

VII.  Finiscuiusgtatia  8c  qui  auim- 
uiftrationi  co  iplo  momcnco  contunclus 
cft.cft  mifcricordix  Dci  &  fcucticatisla- 
picQcixquc  &  iufticix  dcclatatio.  Finis 
cui,fcqucns  cx  adminiftrationc  cft  fidc- 
lium (alus.  Eucntuscft condcmnatioiofi- 
dclium  &  aonnullorum  grauior  coode- 
mnatio. 

VlU.  Mcdiaauccm dcftinata propria & 
•txHM  fuot  veibum&  Spiritus.quibuset- 
iam  iungi  pofruotbona&malahniusani- 
malis  vitx,  quibusDcusadcundcm  fincm 
vtltur  ,  dc  quotum  natura  Sc  cfticacttatc 
in  ipfa  vocaiionc  ,  vbi  vfurpautut ,  agc- 
mus. 

1  X.  Hifcc  tribnimus duo epitheca,  nc- 
ccrTitaccm  &  fufficicntiain  ,  qux  ipfis  fe- 
cundum  Dci  voluniatcm  &  n.ituram  com- 
pctunt.quxeriamfimuliuneimus  Ncccf- 
(itas  iis  ioeft ,  quia  finc  iis  fidcm  coocipcrc 
Doo  potcft  pcccator:Sufiicicatia,quia  fru- 
(Iraadhibcotur  fi  oon  fufliciant ,  quam  ca- 
mcn  fufHcicotiam  noo  ncccfic  habcmus 
pooere  io  primo  momcoto  quo  vfurpari 
iocipiuQClcd  in  toto  progrcffu  Sc  complc- 
mcnto. 

X.  Ifta  mcdia  ocmioi  Deus  dcftioat 

proptct  vcl  fccundum  mcriia  ipfius.  fcd  cz 

puia  puta  jgrariai  ncmioi  ctiam  dcoc- 

gat  nili  iuftc  proptcr  prxcc- 

dcDiiapcccata. 
•  • 


THESIS  XLII. 

Voc.ittonc  hominum  pcccicorum 
ati  Cluiftum  &:  falutis  in  co 
participationcni. 

'  I.  T  T  Ocatioad communioi\cm  Chiifti 
V  fc  bencficioium  cius,  eft  graciola 
a<flio  Dci  qua  homincs  pcccatorcs  reos 
condcmoatioois  &  fub  domioio  peccati 
conftitutos. ex  aoimalis  vicx  coodirionc 
cx  muodi  huius  luquinamcutis  &corru- 
pcclis  euocat  pct  vetoum  &  Spiiitum  fuum 
ad  vtcam  fupctnaiuialcm  in  Chrifto  pcr 
pocnitcntiam  Sc  fidcmcoofcqucndam.  vc 
in  illo  lanquam  capitcfuoa  Dcodeftina- 
to  &  ordioato  voiri ,  &  bcncficiorum  eius 
communione  frui  qucaot, ad  gloriam  Dci 
&  ip('orum(aIutcm. 

II.  CaufacBicicnsbuius  vocacioniseft 
Deus  Sc  Pater  in  Filio ,  qui  Filius  Sc  ipfc  v  c 
Mcdiator  &:  Rcxa  DcoPaticcooftitutus 
vocatpctSpiiitum  fandum,  quaillc  Spiri- 
tus  Dci  cft  datus  Mcdiatoti ,  Si  Spititus 
Chrifti Rcgis Sc  capitis Ecclefix,pcrqucm 
Patci  Sc  Filius opcrautut  adliuc.  Hxcau- 
tcm  vocatio  fic  admioifttatur  pct  Spiri- 
tum  vc  &  ipfeSpiricus  audotcirsredt L'ap- 
pcllctur  :  oam  illc  cohfticuit  io  Ecclcfia 
fipifcopos ,  ille  mittit  Doflotcs.iIIe  donis 
illos  ioftruit.  adfiftic  cis,&  verbovim& 
authoritatemconciliat. 

III.  Caufa  s^i5>K/i*o(i  cftgratia,  mifc- 
ricordia,  &  ^i>^auAf*tin»  Dci,qua  illc a  Jic- 
dus  cft  ad  fuccuircndum  nrileiix  homiois 
pcccacotis.  illiqucbcacitatemimpertich- 
dum.-  caufa  vcto  difpofiiiua  cft  ipfa  lapicn  - 
tia  Dci  &  iuftitia  qua  nouicqua  tatiooe 
dcccac  Yocacioncm  iftam  adminiftrati ,  Sc 
vulccam proutfascft dilpcnfarc.  Vndc fa- 
(f^um  cft  Dccrccum  voluotatis  de admioi- 
fttatiooc  Sc  modocius. 

IV.  Caufa  infttumcntatit  vocationis 
eft  vcibum  Dci  fiucprxdicatione  fiuc  fcri- 
pcionc  admihiftracum  opera  homiojs, 
quodfitoidioaiic.'  fiuc  citra  opcram  hu- 

manam 


DISPV^ATIONES  PRIVAT^.  51; 

maoam  infus  mcnti  &  voluouripropofi-  f  cftfcrmonisgnrix-rcpuKa,  conniiidiuioi 
tum  a  Dco  iremcdiat^. quodcllcxtraoc-  !  coQtcmpruSjtciKlentiaSpirituifanirbofa- 
dinacium  :  &  vcibum  tjuidcm  tum  lcgis    da  i  qaorum  propriam  caulam  &  pcs  (e 


tum  Euangcliipatticisopciisribifubordi 
catura. 

V.  Matciia  vocatioois  fuoc  homiocs  ili 
aniraali  vicaconAituti,  muodaflii  oacura- 
lcs^animalcs.pcccatorcs. 

VI.  Ttrmious  a  quo  vocanturcft  fta- 
tQS  tum  vitz  animalis .  cum  pcccaci  &  mi • 
fciix  proptcr  pcccatum ,  ncmpeacoodc- 
mnacionc  &  rcatu,dcindc  a  lcruicutc  & 
domioiopcccati. 

VII.  Tcrminusadqucmcft  ftatusgra- 
tiz (cu bonirupcioacuralis  &  omnisbcDC- 
diiflionis Spirttualiscommunicatio.  qua- 
rum  plcnitudo  in  Cbriilo  capicc  c(l ,  iccm 
poccilas  &  vis,  quia  8c  affcdlus  communi- 
candi. 

VIII.  Finis  prozimus  vocacioniscflvc 
Dcum&  Chiillumamcnt.iimcaot.hnno- 
rcnc,  colant,  obcdicnriamquc  in  iuilitia  & 
£)ndlimonia  vcticacis  luxta  prxTcriptum 
verbi  diuini  prxAcnt  vocanti  Dco ,  Sc  hac 
ratiooe  Hrmaro  faciunc  vocatioocm  ic  clc- 
dioncmfuam. 

IX.  IinisccmocuscflGiIus vocatotum, 
&  gloria  Dci  &  Cbrifli  vocantis  ,  quz  po« 
fica  fuot  in  voiooc  Dci  &  hominis.  Qua 
coim  Dcus  fc  voir  hommi  &  voirc  fc  ho- 
mioi  paratum  dicic,  gloriam  fuam  illiiflrac 
Dcus  :  quahomo Dcouoicurfaluccmob- 
tiocc  homo. 

X.  Vocario  ifla  cum  cxccrna  cfV.tum 
ioccroa.  Extcrna  pci  minidciium  homi- 
Bum  vctbum  proponcocium  :ioccrna  pcr 
operacionem  Spiutus  finifli  illuminaticis 
&  cor aiHcicocis ,  n  t  .ittcn  Jatut  ii<>  quz  di- 
i-untur , Hdcfque  verho adhibcarur.  l:z  v- 
tiiufqae  coocutlu  cllicaciias  vocatioois 
cxifhr. 

XI.  llla  autcm  diftribniio  non  cfl  gc- 
nciis  in  ipccics,fcd  totius  in  paitcs,noc 
c(l ,  cotalis  vocatioois  io  partialcsaAiones 
ad  voum  paritcr  icnn>ir^«concurrcntes, 
quoJ  cil  obcdicntia  vocationi  pocllicai 
vndc  vocacorufu  5c  vocationircipondco- 
tium  coctus,  Ecclcfiidatur. 

XII.  H;!cntus  vocuionis  pcr  .Kci  Jcns, 


habcc  maliciam  &  duricicmcoidishuma- 
ui  i  cui  Doo  raro  adiungitBt  luflum  Dci 
vcrbi  fui  concempcum  vmdicaDCis  iudi> 
cium  ,  exqueconatamcnrisczca:cacio& 
cordis  obduracio  ,  inq;  rcprobum  fcofumr 
&  potcltatcm  Sacanz  cradiiio. 


THESIS  XLIIL 

Pccnircntia  qna  rcfporKictur  voca- 
rioni  diuinx. 

I.  Vum  Dco  vifiim  fic  io  (aluris  nc- 
gocio  agcrc  cum  homioc  pcr  racio- 
ncm  la:dcvis ,  id  cft,  pcr  (lipulationcm  fcu 
poflulationcm  &  promifiioncm  ,  cciam 
vocatio  ad  participatioccm  fadcns  rcfpi- 
cit,  vtrimquc  &  icorfim  in(lituitur,vt  ho- 
mo  prarflcc  pollulacum  fcu  prxfcriprum 
Dci  quo  obcincacpromiflum  cius.  Rclpc- 
dus  aucem  mucuus  intcr  ifba  duohiceft» 
vc  piomiirum  argumcoci  inflar  fic  ,  quo 
Dcus  vtitur  vtabhominepoftulatufuum 
obtincati  poftulati  vcropiaftatio  vicilTira 
coo<ittio  fit  fiuc  qua  homo  promiflum  a 
Dco  obtincic  ncquit,&  pci  quam  ccrco 
ccttiusobtinctpromifluin. 

II.  Vodcapparcrprimu  omniu/fi  quod 
ifljin  vocarionfmcxcipircdcfidem  ,  qua 
cicdirur,  fi  quis  poflalatum  prarflct  pto- 
miiTo  potiiurumi  fi  vcro  non  pra:llcr.  pro- 
midis  caiitutum ,  imo  vcroconcrariis  ma- 
hs  afficicodum .  iuxca  oaturam  focdcratio- 
nis  dtuinx  ,  vbi  oulla  prom-ifio  cfl  finc 
commioatiunc  illi  contiatia  :  quz  fidet 
fuadamrntumcAcui  obedicnti-i  vocatio- 
ni  Dci  prxiUuda  innicitur,  ti  pioptrrea 
fundamcntum  Rclijjionis. 

III.  Iflius  vc  «">  obcdicntix  parccs 
voiucrsc  cres  conftiruunturaThcologi«;. 
P:itra  cft  panircntia  ,  voutio  chirr»  cll 
pcccatoiumad iuilicuiit ;  Sctiii  '.  '  Hr- 


,11  lACOBl 

«lcs  iD  Chriftum  ,  &  in  Dcum  pcr  Chri- 
flum  ,  vocatio  cniro  fit  pcr  Euangclium 
quod  cl\  rcrbum  fi«Jci."Tcrtiaicll  oblcrua- 
tio  maadatoiutn  Dci,  inqu.-)  coniilHt  (.111- 
dlimooia  TitXiad  quaro  vocaotur  Hilclcs& 
finc  qua  ncmo  vidcbic  •'^cu  o. 

IV.  Pocmtcntia  eft  dolor  Sc  peccaris  a- 
goitis  ,  8c  contra^o  pcr  pcccatum  mor- 
lis  dcbito  &:fcruitute  pcccaticum  dcfide- 
riolibcrationts.  Vndeliquit  adpccnitcn- 
tram  concutrcrc  ,  vnum  vclutaotccedcns, 
alterum  vtconrcqucos  ,  tcrtium  vt  illius 
oaturam  proprie  &  picni/nmc  complc- 
zum. 

V.  Qaod  anicccdcotisinQarcA,  agoi- 
cio  cft  peccatorum  >  qux  duplici  conllac 
ootitia.  gencralicjuaquid  fit  pcccatum  v- 
oiucrfc  &  cx  prxUriptolcgiscognofcitur: 
particulari,qua  peccatum  pcrpctratum  cllc 
czmcmoria  fa^orum  tum  patratoru  tum 
omtirotum,  corundcmqucad  lcgcmcxa- 
mioeagoofciiur.Hxcagnitio  lundam  ha- 
bet  duplicis  metiticonfctentiam,  damoa- 
cionisfcu  moiiis,  &  fcruitutis  pcccati,pcc- 
catieoim  Aipcndium moiscd,  &quipcc- 
cat  fcrous  cft  peccatt.  ifta  agnitio  vcl  intet- 
oa  cA  aoimi^vcl  ctiam  czteraa  &:  confcirio 
appellatur. 

VI.  Quod  oacuram  pacoitcotiz  iotimc 
comple^itur  cfi  dolor  ipfc  de  pcccato  pet- 
petiato  A:  mcrito illius,qui  unto  maior  efl 
quanta  pcccati  agoitio  clarioi  cfl  &  am- 
pUor  :aqua  cciamgcQcraiurmcdiantedu- 
plici  timore  poenx  noo  modo  corporalis 
ft  cemporalis,fcd ctiam  fpititualis  8c  xtcr- 
njiitc  Dei  quotimetur  ludicium  um  bo- 
ni  &tu(li  Numinis  qood  pcr  peccata  of- 
fenfumcft:&hic  timor  rcifte  initialis  dici 
poteft,& fpcmaliquam  huictimoti  annc- 
zamcflecredimus. 

VII.  Quod  fcquitur  cft  defiderium  libc- 
rationisapcccaro.hoccft.acondcmnatio- 
Depeccati&  a.  Dominio  illiut,  quod  tan- 
cocdmaius  quaoto  nuior  cftagaitiomi- 
fcnx  &  doIoT  ob  pcccatom. 

VIII.  Huiuspa:oiientixcaD{a  cftDcus 
^tverbum  &  Spiritum  tpfius  in  Chrifto: 
£ft  cnim  paeoiteotia  ooo  ad  defpcratio- 
ncm  fcd  ad  (alutcm  teodcai ;  ac  calis  noo 


pot  ftc{rcni{ircfpcclu  Chrifll,  taquofo- 
lolibcraitoncm  apcccati  iondcmoationc 
&  dominio  obtincre  potcft  f  cccator.  Vcr- 
bum  autcm  quo  vtitur  initio  vcibum  lc« 
gistA,nontamco  fubcddinonc  Irgaliipli 
propiia, fcdadnexa Euangclii  pixdicatio- 
ais.cuius  prima  vox  cit ,  ItberacioDcm  cz- 
politam  panitemibus.  Spihtus  autcm  Dci 
non  immeritoSpiritus  Lbrillidici  poccft 
qiuillcMcdiatorcft ,  piimum  vrgcosho- 
nuncm  veibo  lcgis ,  indc  giatiam  Euangc- 
lii  oftcndens  :  quorum  verborumcoooc- 
zto  fic  conciooc  fac^a  8c  fccuriutem  au- 
fert,&  defpcrationem  prohibec>  quxfunc 
perniciesRcIigionis&  aoimaium. 

IX.  Satisfactioncm  quam  Ponrificii  tcr- 
tiam  paoiteaiix  paricm  faciunt  non  aguo- 
fcimus«quanquam  noo  ncgcmijs cum  quc 
vcrcpacoitei ,  prozimo.aductlusquc  pcc- 
catfc  fatctur,cooaturum  facisfjccre,  &  £c- 
clciixquamfcaodalolxfit.  Dco  vcro  oul- 
lo  modo  ab  homioe  per  vllam  pccattco- 
tiam  .  dolorem,cootritionctn,elccmofy- 
natum  dationem  ,  voluocaiiam  posnaium 
lufcepiioncm  &  tUationcm  (atisficii  po- 
tcft  :  QupJ  ipfum  fi  prxlcribcrct  Deu$ 
pctpctuo  angorc  Gcheoox  immioeotis 
torqocri  cooictcntias  oeccfrumcircc,  oon 
minusquam linulla  gtatix  promiiriopcc- 
catoit  Ucflaefrculllam  vcio  quam  defcri- 
pfimus  pacnitcntiam  fi  vcra  fit  Deus  di- 
gnatuigiaiiofaapeccaco  &  mifciialibcra* 
ttoDcquxHdcm  habcifubfcqueatem  ,  de 
qiufcquenci  difpuutioocagcadumeric. 

COROLLARIVM. 

TceniitMi*  nequt  qHo*d  tpfnm,  mqui  qu^ 
*d figaa  etu4  $xt»nm  SacrnmtntHm  efi. 


THESIS  XLIV. 

Fi4ciD  Dcum  &  Chriftura. 

II  'PNK  primapartcobedirniixquxprac- 
jLxdatur  vocatiooi  Dct  fupcriore  4i- 
fpuu- 


DISPVTATIONES  PRIVATiC. 


315 


fpuMlione  egimn*  ,  fcqairur;i!tera  ,  qux 
obcdicanaBdct  dicftur. 

II.  Fidcs  vniucrsc  ciiadkcniiis  vciuati 
aiibibitus  ,  &  diuina  diuinitus  rcucbcx. 
Fundamcotum  quo  lidcs  diuina  nititur  c(i 
duplcx.  vaum  cxteroura  &  extt  a  mcotem, 
altcfum  iDtcrnum  in  mcDtc.  Extcrnum  efl 
ipla  veracitas  cnunriantis  Oci  ,  <jui  oihit 
fjirumcouariarepotcfl.  lotrrnumduplcx 
cft.tum  communis  notio  qua  Dcum  vcra- 
ccm  cdc  oouimus  ,  tum  ootitia  qua  vcr- 
bum  illad  Dci  cffc agoofcimus.  Ea  pro  du- 
pltci  rcuelacionit  mode  duplcx  cfl>  lcgalis 
&  Euaogclica.quarum  hxc  prxfcntis  coa- 
fidcracioois,  ccoditqucia  Dcum  &  Chii- 
ftum. 

III.  Fidcs  Euangciica  cft  adfcnfus  ani- 
roi  a  Spiticu  fanc^o  pcr  Euangclium  in  pcc- 
catotibus  ic  pcccata  pcrlrgcmagoofren- 
libus ,  dcquc  iifdem  poeuiicntibus  produ- 
dlus,quo  tum  ccrco  fibt  pctfuafum  habeor. 
Icfuiti  Chtiilum  a  Deo  conftitucum  cfle 
auchorcm  Qlutis  obcempetaotibus  ipH ,  & 
fuum  quoquc  Ci  in  ipfum  credidcrinc  •  tum 
in  lUum  ranquam  calcrn  credunt  ,  8c  pcr 
eumin  Dcum  tanquam  Pacrem  bcncuo- 
lum  in  ipfo,  ad  falutcm  cccdcotium  &  glo- 
rianaCli  illi  &  Dci. 

I  V.  Obic«fluni  fidet  eft  tum  Deus  & 
Parcr  Uomiai  oofti  i  Icfu  Chnfti ,  tum  ipfc 
ipfcChnftushicalulIocoofliiucusaudlor 
(aliJiiS  obcdientibus  fibi. 

\  .  Fuima  cft  adfcnfus  ipd  tali  obiedo 
adhibicus  ,  quinonpcrdifcuifumcxpiia- 
cipiis  natuia  notis  acquifitus cft :  fcd  iupra 
nacutx  ordtocm  iofufus  ,  aui  tameo  pec 
quotidiaoa  prccum,  moriinVaticnis  car- 
ois ,  &  booorum  operum  cxercitia  coofir- 
matur  &c  augccur.  Notitia  cft  Hdci  antccc- 
dcos:  prius  eoiro  coofpicituc  fillus  quam 
crcdatuc  tn  illum.  Fiducia  autcfti  coofe- 
qucQS:pct  fidcm  enim  £duciacollocatur 
ia  Chriftum,&  pec  cum  io  Deum. 

VI.  Aud^or  fidci  eft  Spiritus  S.  quero 
Filius mitttca  Patre raoquam  Aduocacum 
&  Vicanum  funm  ,  qui  ipfius  cauGm  m 
oiuodo  &  contra  muodum  agar.  loftru- 
mentum  cft  Euangclium  fcu  vcrbum  fi- 
dci,  coaciacQsfcoiumdcDco&Ciinfto, 


quem  Spirlrus  inrcllcrtai proponit 8e pcr- 
tuader. 

VII.  bubicdumioquocftanimus,aoa 
caotum  quatCDUs  iiIcobic(ftumhoc  vcve» 
rum.  fedctiam  vcbonumagaofcit,  quod 
vox  Euaogeliideclaiat :  quareooamodo 
adintcllcctum  theoreticum  ,  fcdeciamad 
adfc(niuum  &  pradlicum  pcruncc 

VIII.  Subicdtum cui,  vcl  obicdum  cir- 
ca  quod  eft  homo  pcccacor  &  peccacaa- 
goofcens  &  pocniccas  :  cft  cnim  fidcs  illa 
oecenaria ad  falutcm  credenri « ac  non  nc- 
ceflaria  aoo  pcccatori.  Ecproprerca  nemo 
nifi  peccacor  Cbriftumpro  Scruacorcfuo 
agnofcercpoten.  Eftcnim  iialujtorpec- 
catorum.  Fiois  quem  nos  ooftro  bono ia- 
ccndimus cft  falus  nacura.  At  finis iiimmuf 
cftgloria  Dci  pcrlcfum  Chtiftum. 

COROLLARIVM. 

jfn  ^iti  PMtrMfn  fM^paHtsfromiJ/ionUeM- 
dem  fuit  /jMoudfMbJlantmmiutinct  cnmnt- 
firn fub  N.  r.  /  jtffirm. 


THESIS  XLV. 

Vnionc  fidelium  cum  Chrifto, 

I.  VmChriftusfitconftirucusaPatrc 
V.>(alaacor  credeotium  ,  qui  omnia 
booa  (ua  qux  k  patre  impectauic,  &  obc- 
dicotia  fua  &  a£tu  ipfo  obtiouir.  in  calum 
ad  dextcam  pacris  cxaltatus  fidclibus  com- 
municet :  cemmuaicatio  autem  bonbru/^ 
pcr  communicacioncro  e(rc  ncqucac  nifi 
vbi  prxceiTic  ordioara  &  apca  inccr  cum 
qui  communicac  &  quibuscommuoicatur 
VDio.hiocncccirccft  vc  deipfaChrifti  no- 
bifcum  vnioae  primum  agamus  ,  vcpocc 
qux  &  primum  &  immediacum  ctFcdum 
cft  fidci  qua  io  illum  caaquam  vnicum  (al- 
uatotcmcredicur. 

II.  Huius  ipfiusreiTcricasvniooifqac 
hcccnitas  ngnificatur  ooBiinibus  quibus 
Chriftus  rclanooc  quadjmadfidclcsinfi- 
R  i  gnitur; 


J;T4  IACOBI 

gnitur ;  c^rxiiix  fuDC  capitis  j  fponG  t  funda' 
incoti,  viti5,&  fimilium.  Vndc  viciflimfi- 
dclcs  appelUatur  mcmbra  io  corporc  i- 

fidus,  quodciltou  Ecclcfia  crcdcntium, 
ponfa  Chtillijlapidcs  viui  ipfi  inxdificati, 
palmitcs  due  tami,quibusctiam  vocibus 
ar^fliflima  iotei  Chrilbm  &  fidclcs  tdi* 
rignificatur. 

III.  Quamdcfihircfcudcfcribcrcpof- 
fumusfpintualcmcamqucatftiJrimam,  & 
proptcrca  myfticc  cffcntialcro  coniun- 
^iODcm,  quafidclcsabipfo  Dcopattc& 
Icfu  Chrifto  pcr  Spiritum  Chrifti  &  Dci 
ipfi  Chrifto  immcdiatc,  &  pcr  Chriftum 
!Dco  conocxi  vnum  cum  ipfo  &  cum  patte 
fiuoc,&  omoium  boaorum  cius  pattict- 
pes  ,  ad  fuam  faluccm  &  Chtifti  Dciquc 
gloriam. 

IV.  Au£lorvDioDis&  Dcuspaccc,qui 
filium  fuum  caput  conftituic  ficclciiz, 
cumquc  Spiritu  donauit  citramcnfuram, 
&  filio  fuo  adunat  fidclcs  :  Sc  Chriftus  aui 
a  patre  fpiritum  illumadeptumcumfidc- 
Lbus  commuoicar ,  vt illi  pcr  fidem  adhx- 
reates  vous  fpititus  (int.  Admioiftn  {iint 
ProDheta; ,  Apoftoli  &  alii  difpcD&torcs 
inyuctiorum  Dci ,  qut  Chtiftum  funda- 
mcncum  poQUoc  &  eifponfamadducunt. 

V.  Partes  vnicndx  fuot  tum  Chnftus 
ipfcqucm  Chnftus  conftituit  caput,fpon- 
liini.tuiidanv  vitcm, &c.  dcditque 
ci  omucm  -^^  .^^..oacm  cum  potcftacc 
plcnarta  &  mandato  caadcm  communi- 
randi ,  tum  homo  peccatot  iJcoquc  dcfti- 
tutiis  gtoria  Dci.  attamcofidcIis&  Chii- 
ftum  profaiuatoicagaofccns. 

Vioculumvniooiscfttumcxpartc 
crcdciit:am  ,  lum  cx  partc  Dci  S:Chiifti 
confidcraudum.  kx  paitc  cTcdcQtium,tp{a 
fidesin  Chrifturii&  Dcum,  petquam  da- 
tur  Chriftus  habitarc  in  coidibusooftus- 
E»  parte  Uci  Sc  Chnfti Spiritus, vuiiifquc 
<}uicx  Chnftuvtcapitccooftitutofluttin 
cic.'cotcs,  ?t  illos  uoquam  mcmbra  ipfi 
aduoiat. 

VII.  Fornu  vaionis  cil  ipfa  ordinata 
harmootaca  &  vbiquc  confeociens  pcr 
iUD<5turas,fccuQdun  :amdoDoium 

Ciirifti  i<!oDcc  lubr.iw..  compactio 


ARMINII 

&  coacmcotatio  ,  qux  fccundum  Tarias 
ance  alTatas  fiiDilituainesappcllacurvaric : 
rcfpedlu  cjpitis  &  mcmbrotum ,  incorpo- 
ratio  :fuadamcDCi&  domus  illtfupctftiu- 
Ax .  inzdificatio :  fponfi  &  fpoofx ,  carais 
&  offium  patticipatio.fcu  cato  ex  caiocos 
cx  oflibus  Chnui.-  vitis&  palmicum  ,fcu 
olcx  Sc  rainorum,  iQfitio  5i  implantatio. 

VIII.  Finis  ptoximus  2c  tmincdiatus 
cft  communio  pattium  inicrfe  voitarum, 
qux  ip(jquoqueciFcdtumcftcon(cqucns 
ex  vnionc  ifta,  fcd  a^iuc  tntcllcifla piout  a 
Chriftofluic»  palfiuc  veroproucio fidclcs 
inlluit ,  &  ab  illis  recipitut  .■  cuias  rci  caula 
cft  quod  relatio  fit  difquipataotix  ,  vbi 
(undamentum  cft  Chnitus  omnia  podi- 
dcos  &:  nulla  rc  indi^cns  ;  Terminus  fidc- 
hs  omnium  cgcns.  Rcmotus cft  lalus  hdc- 
liumxtcroa,&  glorta  Dct  &  Chnfti. 

■  IX.  Cxtcrum  aon  modo  bona  fua 
Chnftuscumfidclibusfibi  vnitiscommu- 
oicar.  Tcrum  ctiam  proptciiftamardiiH- 
mam  votonem  xftimat  bona  &  mala  quc 
fidclibusinfcrunturfibiquoqueficri  :  vn- 
dc  commifeiatio  ciga  fuos  &  ccrtum  fub- 
fidium  ;  ira  vero  iaaffligcntcsquxmanec 
fupcrillosoifircfipircant  ;  &  bcDcficcinia 
crga  cos qui  vc)  potumaqux  fiigidx  alicui 
faotum  in  nomtor  ipfius  dcdcnoc. 


THESIS  XLVI. 

Commiinionc  fiddium  cum  Chri- 
fto,  &  quidcm  cum  mor- 
cciUiui. 

L  \  TNiofidcIiumcumChriftoadcom- 
V  muoioncm  cum  eo  teodit.qux  fi- 
ocm  &  fruduin  omncm  vaionis  tn  fe  con- 
tioct.  &  immcdutc  ez  ipia  vnionc  fluir. 

II.  CommuniocumChiiftoeftquafi- 
dclcs  ipfi  vniti  omoiaqux  ipfiusfuni  cum 
co  habeoc  commuoia.fcruata  tainco  dt- 
ftiodUoDe  qux  ioccr  caput  &  membra  eft, 
jotcr  cum  qui  communicat  &  aui  parcici- 
pat,quiIaodtificac&  quilaQ^liCcaDCui. 

UI.  Com- 


DTSPVTATTONES  PRTVATiE. 


III.  Commnoro illa  rccundum  Scriptu- 
ras  Idpattito  conlldcraDda.  Aut  cnimeft 
communiomorti$ipfiuj,autvitx.  Chti- 
Itus  caim duphcitct  (ic confidcrandus cft, 
■ut  lccuDdufla  ftatum  incorporccarnist- 
pliustjuoJctucifixum,  mortuum  .fcpul- 
lum  cft;  autfccundumftatumgloriofum 
ic  nouam  vitam  in  quam  tcfufcitatus  cft. 

IV  Moitis communio cft qua ipfi  com- 
plantao  fimilitudinc  mortis.cius  vim  tc 
omuia  cx  illaptomanantiabcncficiapartt- 
cipamus. 

V.  Complautatio  illa  cft  veictis  homi- 
feis  noftri  fcu  corporis  pcccati  in  &  cum 
corpotc  cat  nis  Chrifti  ctucifixio ,  mottifi- 
catio,&  fcpclitio ;  quibusgradibuscorpus 
carnis  Chtifti  cft  aboliium  ,  quod  ctiam 
f  uo  modo  cotpus  peccati  dici  potcft .  qua- 
renus  Dcus  illum  pionobjspcccatumfc- 
cJt  ,  ciqucpcccatanoftramcorporcipfius 
pcifcrcnda  dcdit  fupcr  ligno, 

VI.  Vis&cfficaciamortisChnfticon- 
fifiitic^olicioDcpcccati&  mottis  ,  quia 
&  lcgis  >  qux  chirographum  aducifus 
nos  cfti&  vis  pcccati  qua  pcccatumnos 
occidit. 

VII.  Bcneficiaquxmortis  Chrifticffi- 
cacia  pcr  communienem  cum  illa  fideli- 
buscontingUDtjfunthzcpotiinmum.  Pri- 
mum  ,  Ablatio  maledi^iionis  quam  pcr 
pcccatummctiti  ctamut,  quxincludkaut 
adncxam  habcc  reconcitiationcm  noftri 
cum  Dco ,  rcdcmptioncm  perpetuam ,  rc- 
mifljoncm  pcccatoium ,  luftificationem. 

VIII.  Secuodumeft,  hberatioadomi- 
Bio&  fcruitatcpeccati ,  ncpeccatumam- 
plius  virrs  fuas  in  crucifixo,  mortuo,  &  ie- 
Dulio  ooftro  corporc  peccati  cxerceat  ad 

^btincndum  deudctia  fua  par  obcdico- 
ciam  quam  illi  in  corpore  noftro  pcccati 
fccundum  vcrctem  homincm  prxftarc  fo- 
litifumuf. 

IX.  Tcrtium  cft  ,  libiiiuuilixctum 
qua  illa  chitographam  fuit  aductlus  nos, 
confiftcns  io  loftitutis  ccremooialibusi 
cumquarigiduscxa^ordcbiti Doftri ,  ac 
inutilis  &  inefficax- ptopter  cat ncm  no- 
Atam .  &coipuspcccati,fccundum<^uod 
caxoalcs  ciamus ,  quamqaam  ipla  rpiiitua- 


5»f 

lis  elTer  Dcoiquc  8c  qua  pcccattim  maliti* 
fua  8c  pcrucrfitatc  lcgc  iplaabufumcftad 
oos  lcduccQdos&  occidcndos. 


THESIS  XLVIl. 

Do 

Commimione  lidclium  cum  Chri- 
fto  quoad  vitam  lUms. 

I.  y^Ommuniocum  vitaChtifti.cftt^ua 
X^illi  conformatione  vicx  ipfius  inlici, 
totam  vitx  ipfius  vim  Sc  omnubcncficu 
ex  ilU  ptomanantia  participamns. 

II.  Cooformatio  noftti  cum  vitaChrifti. 
eft  vcl  buius  vcl  futurx  vitr.  Huius  vitx, 
cft  rcfufcitatio  in  nou.nm  vitam ,  &  noftci 
in  Chrifto  capite  10  cocleftibut  collocatto 
quoadSpifitum  Futurxvitx,  eftrcfufci- 
tatio  noftri  in  nouam  vitani  fccundum 
corpusi  &  in  coelcftibus coUocatio  quoad 
totum  hominem. 

III.  Hinccouformitas  noftiicum  Chtt- 
fto  fccundum  cuodcm  dupliccm  rcfpc- 
Aum  i  hic  rcfurrcdio  noftri  in  vitam  fpiti- 
tualcm .  Sc  conucrfatio  in  coctis  fccundum 
fpiritumipoft  hanc  viti  rcfiurciflio  corpo- 
rum,  corumq;  cu  Chtifti  corpote  gloriofo 
conformitas  &  fruitio  coclcftisbcatitatis. 

IV.  Bcncicia  cx  vica  Chrifti  pioma- 
oaotia  pattim  in  fpacia  huias  vitz  inci- 
duot ,  pareim  io  fururx  vitz  tempora. 

V.  lo  fpacia  huius  vitx  incidcntia  funC 
adoptio  ooftri  io  filios  Dci  Sc  Spiiirus  iao- 
&i  commaoicatio  :qux  comuoicatiotria 
in  fe  comptcdlitut  bcncficia  patticularia. 
Primo,Rcgcncrationcm  noftti  pct  mcnns 
illumioationem  Sc  cordis  reoouationem. 
Secuodo,  Perpctuam  Spiiitus  Cia£ti  iiTi- 
ftcotiam  ad  cxcitaodum  Sc  coopcraodum. 
Tertio.TcftificatioDcmciufdem  cum  cor- 
dibus  ooftris  quod  fimus  filii  Dci,qoo  qo> 
miocSpiritusadoptioDisdicitur. 

VI.  io  fpacia  vitx  fucurx  incidcntiafuac 
coofeiuatio afutura  ira  Sc  virx  xterox  da- 
tio.quaoquam  coofcruatio  illa  ab  ira  vide- 
ri  poilit  conciuuaiaa  Aio,hicczpta  &  pro- 
\ic&»  »  fub  cempus  TCto  iudicii  cxtrcmi 
coofummata. 

Rr   *  VII.  Sab 


}\6  lACOBI 

VII.  Sub  confcruattooe  abiraDonia- 
cptc  ctiam  comptehenditur  coatioua  iu- 
(lificatio  a  pcccatis  per  iotciccilionem 
Cbrifti,quiio(aDguisruoeflpropiiiJtio 
pro  peccatis  aoQns,&  aduocatus  ool^cr 
apud  Deum. 


THESIS  XLVIII. 

Tuftificarionc. 

I.  Encficu  rpiritualiaquarHdclibuscx 
X^vnioDC  CoriAi  pcr  communioncm 
mortis  &  vitz  ipfius  in  hac  vica  cootia- 
guoti  commodc  ad  iullificationis  &  f^o» 
^iHcationis  bcncficium  tcicrri  potcll ,  v  t- 
potc  quibus  doobus  tota  promitTio  ooui 
fadcris  compreheoditur,  qoo  Dcuspro- 
mitiit  fc  pcccacatcmiirurum  •  Sc  I  'gcsfuas 
m  cordibusfidcliumfcdciatoiuni  liioium 
infcripturum. 

II.  ludiHcatiocIladio  DciluJKisiu- 
(la  Acgrauoraiquadcthronogratix  U  r^x- 
(eticordix  homincm  pcccatortm  fcd  iiic- 
lem  ,  propccr  Chriftum  Chriftiquc  obc- 
dicnciam  &  iudiciam  a  peccatis  abfoiuit, 
6c  luftum  ccnfct ,  ad  iuflificati  falutcm ,  8c 
iuilitixgratixqucdiuinxgloriam. 

III.  A^ioocinDciiudiciscflcclicimus, 
ui  licec  vc  fupicmuslegisbtordc lcgcfua 
ifpcririicpotucrit,&reip(adifpen(aucrit, 

tamcn  nou  cx  abfolutainfiniiarporclUtis 
plcuituriinc  difpcnfationein  adminiflia- 
uir.  vcrum  ioter  iaftitix  limitesfcfe  conti- 
iiuir,quam  duplici  modo  dcmooftrauir. 
Ftimu,  quod  00001(1  prxcuntcrccoocilia- 
cioQC  &  fatisfadliaoe  pcr  Chriftum io  fao- 
guiucciuspcia^ai  fecundo.quod  noanid 
pcccata  fua  agnofccntcs  &  10  Chuflum 
cicdcutcs  iuftilicarc  voluit. 

IV.  Gratiofam  &  mi(ciicordcma^io- 
ocmdicimusooorefpcdu  Chrilli.ac  (1  pa* 
tei cxgratiacoDua  (liidam  8c  rigidam  lu- 
ftitiam  dillin^la  Chrifti  obcdicutiam  ac- 
cepta(rct,proiuftuia,fcdDoftrirc(pe«ftn, 
tum  quia  Dr us  ex  gratiola  raifeticordia 
crganot>Chiiftumprooobispcccatam& 


ARMINII 

oobis  iuftitiam  fccu.  vtnoscfTcmos  Dci 
tuftitiaio  illoi  lumquiainfideEuangtlii 
commun  oaetp  Chnfti ,  illumquc  pcr  fi- 
dcm  propiciatotium  pofuit. 

V.  Cauda  mciitutia  iuftiii>...L.^i.i$  cft 
Chiiftus  per  obcdieotia  Si  luftitiamfuam, 
qui  &  ptopterea  mcnto  cau(a  s^tcfTM/xn- 
xn  dici  potcft:idcmque  Chrirtus  io  olic- 
dicDtia&  iuftitialuacftcau(raiufti(icjc  o- 
oisooftixmatetialis.quatcousDeusChri- 
Aumoobis  io  iuftitiam  dat ,  ciulquc iufti- 
ttam  &  obcdicotiarn  nobis  impuui :  cuius 
duplicis cmffx mcritorix fcilicct  &  matc- 
1  ialis  rcfpcdbu,obcdieotiaChri(liiufh  coa- 
ftituidicimur. 

VI.  Obicwlumiuftificationisefthomo 
pcccator ,  talcm  fc  coiu  .{olore  agoofcens» 
&  (idclis ,  credcns  ncmpc  io  Deum  qui  iu- 
ftilicat  impium,  &ia  Chiiftumttaditum 
propcet  peccata  ooftia  ,  Sc  rc(ufcitatum 
proptcr  luftificationcm  ooftri ,  qua  pccca- 
cur  iu(i iHcatiooc  cx  gratia  mdigct ,  qua  fi- 
dcl.s  luftificatioocm  cxgraiia  ofc^j^t. 

VII.  f  uics  clt  caufla  vcl  adio  loftru- 
mcntaltsqua  Chriftum  oobisinpropicia- 
tionem  &  luftitiam  a  Deopropohtum  ap- 
prchcndtmus,  iuxta  pixfctiptum  Sc  pto- 
miflum  Euangclii ,  quo dicitur,  qui  crcdt- 
dcrit  iuftificabitur  &  fcruabictu>quiooa 
crcdidcritiCondcmnabitut. 

VIII.  Foima  cft  iplagratio(axftimatio 
Dci ,  qua  Chtifti  luftitiam  nobis  impuuc, 
8c  fidcm  nobis  io  iuftitiam  imputat.hoc 
cft ,  pcccata  ooftra  oobis  (idclibus  prop  ter 
Chrillum  fide  apprchca(um  rcmiitit,  lu- 
ftofqueioilloccofct,  quxxftiroatio  iuo- 
dlamhabetadoptioocmiolilios  ,£>  colla- 
tioncmiutis  innxrcdiutcm  vicxxtcrox^ 

IX.  Fiois  cuius  gracia  eftiuftificacifa- 
lus  :  a^io  eoim  illa  pcra^icurbouoipfius 
homioisquiiuftificatut.tinisquiex  lufti- 
ficationc  cxiftitcitra  vllum  Dci  iufti(icaa- 
tis  commodum,  eft  iuftitix  &graiix  diui- 
oxgratioladcmonftrario. 

X.  Effc<flaiuftificarioaishuiu$cxccI- 
lentifllma  (iiot  pax  cum  Deo .  &  coofcieo- 
tixtraoquiIhcas,glotiatio  (ub  fpc  gloriai 
Dct  io  aflltdiooibus,  Sc  in  Dcoip((>,certa- 
quc  Yitxxccrox  cxpcAacio. 

Xl.Sigil- 


DISPVTATION 

XI.  Srgillum  iuftificacioDis  czternum 
cdbapnrmuSfiocernum  efb  Spiricus  Sao- 
^us ,  voacum  corde  oofho  tcUificans  nos 
encfiliosDeij&  cbmaasiocordibus  oo- 
lltis^^^ii  fMttr. 

XII.  Hanc  vcro  iodificacionem  conH- 
dcrarc  habcmus  ,  tum  circa  iniciumcon- 
ucifioois, quando  omoia  pcccaca  ancccc- 
dcnria  coudooaocur.  tum  pcc  cocam  vi- 
cam.propccrca  quod  Dcus  poUicicus  c(l  re- 
ttiinionem  peccatorMm  fidelibui  .  foedtrtuu 
jHii  7«(3;/c;  lefipircuoc,  6c  vera  fidc  ad  Chri- 
num  propiciacorcm  &  czpiacorcm  coofu- 
giuot :  fiois  vcro  Bc  complcmccum  cnc  fub 
czicum  vic^.quumraifcircordumruam  ab 
omoibus  pctcucamvicam  perpccratis  pcc- 
catisabrolucntcmiouenitcdabir  viiam  in 
fidc  ChriAifioicntibus,  deciatatio  vcro  & 
matiifcflatio  critinfutuio  iudicio  vniucr- 
fali. 

XIII.  Conru.  1.1  ijluii  jiciuni  cftcondc- 
mnatio,  3c  conctJticcacc  imnicdiatai  Ik  vc 
ioter  duo  illa  oullum  medmm  czcogitaii 
poflic. 

COROLL  ARI  A. 

I.  Tidtm^optrn  sd  iufiificMticnemton- 
(Hrrtrt  tfi  impc^ibilt. 

II.  Fidem  nonrtUe  dtci  cnnjfnmformalem 
iufiificAticnu,  quando  tfio  nomine  h  non- 
nHUu  nofirAprofifftonis  Doclorilt.  MffellAtur, 
tum  formnlu  t»u^*Ahufiuenb  illudtcifur. 

III.  Chrifium  nin  tjfe  fromtritum  vt  fi- 
dti  dignitAte  (ymertto  lufiificemur  ,  inulto 
Ptinm  'Vt  operHmerite  iufiificemur,  cjuin  mt- 
ritum  Chrifii  iufiificntioni  ex  cperibm  ad • 
utrfatur  ,  fidtfjue  Qr  meritum  in  Scrifturis 
tl^pcinuntur. 


THESIS  XLIX. 


n 


San<iiihcaiionc  hominis. 

I.  r  ADdificatiooisvoznotataiflura  quo 
k^aliquid  ab  vfu  communifcparatur,  & 
vluidiuino  coiifccratur. 


ES  PRIVATit.  317 

II.  Vfus  communis  .  dc  cuiac  {aodifi- 
caiiooc  agimus,e(l  vclfccandura  naturam 
ipfjm  ,  quaanimalcm  Titam«iuic  bomo. 
vcl  lccuodum  cortuptioocm  peccati,qua 
pcccato  viuic  ,  ciquc  obcdic  io  coocu- 
pifccnciis  ipfius.  Vlus  diuinus  cA  cuBi 
homo  fccundum  Dcum  vmic  in  confbt- 
miucc  (an^licacis  &  luftiri.x-  in  qu.i  condi- 
cus  efl. 

III.  Hxc cigo  lantftificaciorcfpcdu  ccr- 
mini  a  quo  cll  vcl  ab  vfu  oacurali,vcl  ab  vfu 
peccaciacrmious  eius  ad  qucm  cfl  vfus  fu- 
peroacuralis  &  diuious. 

IV.  Quum  vero  dc  hommc  pcccatorc 
agicur,cunc  faodlificacio  dcfiAicur,quod  fic 
adusgraciofus  Dci  quo  hominero pccca- 
corcm,(cdfidcIcm,rcpuigacab  igooraocia: 
tcocbris  ,  apcccacoinhabicancc&conca- 
pifccntia  cius,&  Spiticufcicnciz  ,  iufliciae 
&  (andiucisimbuit,  vcavicamundifcpa- 
racus,  ic  conformisDcofadus,  vicamDci 
viuatad  laudcm  iufticix  &gloriofxgracix 
Dei,&  faluccm  ipfius. 

V.  Hxc  cigo  fanilificacio  in  duobu» 
illis  conllAic,  in  morcificatiooe  vetctis  ho- 
miois,quiIccuodum defidcria  coriuptus, 
&  viuificaciooc  noui  bomiois ,  qut  1'ccuo- 
dum  Dcum  cooditus  cA  in  iulilitia  &  (aa- 
dimooia  vcritacis. 

VI.  SaodlificatiooisaudorcADcuspa- 
tcr  (ao£lus  iplc.  in  filio  fuo,  qui  (andtus  cA 
faodorum  ,  pcr  Spiiitum  faoifiificaiiauis. 
lofltumcntum  cxtcrnum  cA  vctbam  Dci 
intcinum  fidcs  vcrbo  prxdicationis  prz- 
AiiaiQOQ  cnim  (ao(flificat  vctbum  qua  prz- 
dicatum  tantum ,  nifiacccdat  fidcsquapu- 
rifi  cancurcorda. 

VII.  Obicdum  fandificationis  cft  ho- 
mo  pcccator,  fcd  fidclis:  pcccatoi,  quia  pcr 
pcccatum  coutaminatos  &  vitx  pcccatt 
addidus  incptus  cA  ad  fctuicndum  Dco 
viuo  :  .^dchs ,  quia  per«fidcm  in  Chiiflum 
ChtiAo.iu  quo  l'an<^itas  00!) ra  c(\  funda- 
ta,  voitus,iliique  coofotmatione  mortis  5c 
rcfuiicif^ioQis  ctus  complantatus  &  iua- 
duscli:  vndcpcccatomoiitur ,  &adno- 
uam  vicamcxcitatur. 

VIII.  Subicdlum  cllpiopiic  animaho- 
minis  ,  &:  primo  mcns  qux  illumtnatur, 

R  r    j  dcpul- 


^i^  lACOBI 

dcpulfis  igQoranti«tcncbris:indcaffc(fluJ 
fcu  voluntas,  qua a  domioio  pcccati  iuba- 
bKaDTis  libcraiur,&  Spiritu  faoi^itatis  pct- 
funditur..Coipusncquc  quoad  circotiam, 
Dcqucquoad  qualitaicsintcmas  trutJtur: 
Jfcd  cum  fit  pars  bomiais  Dco  conlccrati  & 
ioftrumcntum  animxcooiuninum,abani- 
mafaDdificata  inhabitanic  pcccati  vfibus 
adcmptumfcruitio  Dci  adkibctur,  vt  intc- 
gcrnortcrfpiritus.anima,  4:  coipusincul- 
patc  tn  dicm  Domioi  ooflti  Uiu  Chiifti 
fctuciur. 

I X.  Form»  cft  in  ipfa  reporgationc  a 
pcccato  ,  &  conformationc  cumDco  in 
corporcChnllipcrfpiiitum  ipfius. 

X.  Fioiscft»t  homofidclis  Dco  confc- 
cratus  io  Saccrdorcm  &  Rcgcm,ilh  fcruiat 
in  Douitatc  viia:  ,  adoomioisdiuini  glo- 
ri3m&  lalutcmipfius. 

XI.  Ciucmadmodumin  V.T.faccrdotcs 
adcultumDcoprarftandum  accclluii  lan- 
guinc  adipcrgi  folcbant  :  ita  8c  (anguinis 
IcfuChrim.Quifanguis  cftN.T.  huic  rei 
fcruit,nobis  uilicct  ab  ipfo  conftitutis  &- 
cctdotibus  adfpcrgtndis  ad  fcruicndum 
Deo  viuo.  Quo rcipedu  adtperfio  fangui- 
nisChtifti  >  quas  przcipuc  Icruic  pcccatis 
expiaudis,  &  luftibcatiouis  cauflacft,  ct- 
iamad  (anftifica»ioncm  pcttinct.  Illic  c- 
ntm  feruit  adfpcrfio  pcccatis  pcrpctratis 
ablucndis  ,  hic  homioibus  tcraillioocm 
pcccatorum  adeptis  Cio^tificandii ,  Tt  por- 
ro  cuUuRiDeo  &Gicnficia  pcr  Chnftum 
ofFcrrepofriot. 

XII.  lUa  QnAificatio  vno  momcoto 
honpctficitut ,  fcd  peccatum  acuiusdo- 
minio pcr  crucem  &  mortcm  Chrifti  Iibe- 
tati  fumus ,  pcrquotidiana  dctrimcnra  ma- 
gisacmagiscocruatur  ,  &  intctior  homo 
tenouatut  iodics  magis  magifquc  »  dom 
murtificationcm  Cbrifti  iu  corporc  no- 
ftto  circumfctimu%&  cztetous  homo  cor- 
lumpiiur. 

CoaoLLARIYM. 

j4h  ejuomoio  mors  corporiffnnSificinio- 
nu  ferfelitonem  (jf  comflementum  aJftrMff 
liijqHtri  ferpiittimm. 


ARMINII 


TEHSIS  L. 

EcclcfiaDci  &:  Chrifti ;  fcu  Jc  Ecc!*- 
fiapofl  lapfum  in  gcncre. 

I.  /^Vmpcrfidcm.quxprimacftofficii 
V_vnolhi  crgaDcum  &  Chnftu  pars, 
cx  voione  &  commuoionc  Chiifti  bcoefi- 
cia  iuftificatioois  &  fanclificatioois  obti- 
Duccimus  ,  pcrqux  bcocficia  tumctfiliis 
irx  Sc.  fcruis  pcccati  fiiii  Dei  ic  fcrui  iufti- 
tix  coofticutifumus  ,  vodc&fascft  vrpa- 
tcnti  noftro  ic  Domino  obcdieoriam  6c 
cultumprzftcmus  :  tum  potcntiam  &  li- 
duciam  oaifti  fumus  obcdicntiam  &c  cul- 
tum  illum  prarftandi ,  fcqucrcrur  iam  vt  de 
obcdientia  ic  cultu  tanquam  alccra  parcc 
oiHcii  Doftri  agcrcmus. 

II.  Vetum cum mulci  fiocqui periftabc- 
ocficia  filii  & fcrui  Dci  fadti  func,  qui  incec 
feper  candem  fidcm  &  Spiritum Cnrifti  v- 
Diti  funttanquam  mcmbra  io  vno  corpo- 
rc,  quod  Ecclcfiadicitur  ,  cuiusfzpeia 
Scriptuiis  mcntiofit  :  Vidcturde  Ecclc/ia 
piitiutusagcndum,  vtpoccquz  a  fidcifta 
orcam  ducens  ,  omocsilloscomplcAiciff 
quibuscultus  Deo  dc  Chtiftoprzftandus 
ptzfcribitur. 

III.  DeindccomDco  vifum  (ueric  ccr- 
ca  figna  infticucre,  quibus tum  communio 
fidclium  cum  Chrifto  &  intcr  ipfos,&  pac- 
ticipatio  beoeficiorum iftotum ;  tum illo- 
tum  vici(rim  erga  Dcum  &  Chtiftum  ofii- 
ciumgtatitudinisobfignctui:  videbicur  & 
dciftisfignis  agcndum  forc  aorcquam  ad 
ipfum  culcum  Dco  &  Chtifto  debtcuni 
progrcdiamur.  Ec  quidcm  de  Ecclefia 
primo. 

IV.  Qaxvoxnotac  vBiuerfe  cxtum  c- 
uocatorum  ,  non  rantumadumSciuiTum 
cuocancis ,  fed  &  obfcquium  tcfpoodco- 
tium  vocationi,  ficut  vtapotclcfma  ipfius 
adusea  vocec^icludatur. 

V.  Dcfinitur  auccmcztus  cuocacorum 
^  fbtu  vicz  animalis  &  peccati  a  Deo  6c 
Chnfto  I  pcr  vcrbam  ic  Spuritum  vttiuf- 

qu«. 


DISPVTATIONES  PRIVAT/£.  jij 


c[\ic,  xA  vitam  fupcrDaturaldn  fccunHum 
Dcum  6c  ChriQum  ia  aguirionc  &  cultii 
-rtriufquc  viucndum,  vCTtnufaacpartici 
pationc  xtcrnum  bcati  fiHt.ad  gtoriamDci 
pcrChridum  &  Chridi  io  Dco. 

VI.  CauHa  cSicicns  iflius  cuocatioois 
cdDcuspatcr  iofiliofuolcfu  Chiiflo»  & 
Chridus  ipfc  per  Spiritum  tum  Patris,tum 
Fiiii  qua  Mcdiator  cfl  &  caput  Ecdcfia:, 
raodificans  &  rcgcncraos  Ecclcfiam  ad 
nouam  vitam.  Cauifa  impuKiuacdgratio- 
fum  bcncplacitum  Dci  Patris  iu  Cnriflo, 
Jc  Chrifli  amor  crga  illos  quos  fibi  langui- 
■efuoacquiriuic 

VII.  CauHa  cxfccutrix  cratiofi  iftius 
bcocplaciti  Dei  in  Chri(lo>  quz  Sc  hoc  rc- 
fpciflulecandum  dirpcnfationem  admini- 
ftradici  pofcil  ,  cilfpiritus  Dci  &  ChriAi 
pcr  Tcrbum  Dci  &  Chriili  quo  foris  po- 
ilulac  vicam  Cccuodum  Dcum&  Chridum, 
addi  a  promidionc  przmii  &:  corominatio- 
oc  pocna:,&  intus  mcnrcm  illuminat  io  oo- 
ritiamilbus  vitx' ,  &  nos  aHicit  amotc  & 
dc(tdcrioilliusyitx  ,  cotiquchnminiTim 
ic  poccntiam  cribuic  vicamtilim  viucodi. 

VIII.  Matcria  circa  qu.im  (iuc  obic- 
Aum  vocacioois  funt  homincs  animalcs 
Sc  pcccatorcs.  qui  fccuoduin  oaturam  qui- 
dcm  capaccs  lunt  ioftru£lionis  a  fpiritu 
pcr  vcrburo  accipicndx  .  at  fccundum  vi- 
tambuiusmuodi  &ftatum  pcccati, obtc- 
nebraci  mcntc  it  abalicnati  a  vita  Dci; 
quiftatus  pollulat  vca  pridicationclcgis 
qua  illa  pcccatuin  aigu  it  &  dc  pcccato  c6 
niacirinitiumprxdicatiouisHat, &  dc  ad 
f  rzdicacioocmgratiofi  Euaagcliiprogrcf- 
fusfiac. 

IX.  Forma  Ecclcfiz  fita  cft  in  murua 
DciChriAiquc  vocancis  ,  &  Ecclcfix  illi 

■  '■  rclatiooc  ,  fccundtim  quam 
.  .j  -iuiilopcrfpiriium  vfiiufquc  ilU 
vitam  fupcroaiuralcm  feoium  &  motum 
influitjilla  vicifTim  viuificata  &  fcofu  mo- 
luquc  affcifla  viucrc  &  inccdcrc  fccun- 
dum  Dcum  incipit.4:  lo  cipcd.irionr  rro- 
■nllorum  bonorum. 

X.  I  inis  cuocationis  ilhas  eft  ,  qui  8c 
Ecclcfiarfummum boQum  continct ,  bca- 
•niudo  cx  vQioucDci  )o  Chrii^o  pcrfcda 


8c  conlummata  :  vndc  refulcac  gloriaUc' 
'Ercicfiam  vnicncis  fibi  &bcatificanus,qua; 
ipfo  vnitioois&  beatificationisadlu  dccla- 
laiur ,  &  poirogloria  ciufdcmDci.quum 
illi  bus.honor ,  &c  glona  canitur  ab  Ecclc- 
fiainfccula  feculorum. 

XI.  Ex  atf^u  cuocanonis  illius  &  for- 
ma  Ecclcfixiodc  cxiflcntc  .  apparcc  iocet 
homines  fcu  coetum  qua  homincs  fuQC) 
&c  qua  cuocati  Sc  vocationi  obfccuodan- 
ccs  diilinciucodum  cffc  i  adcoque  di- 
ftingiicodum  vccoctus  cui  nomco  E.cclc- 
fiz  aliquando  compecebac  ,  ica  dcfice- 
rc  poflic  ab  ido  obfcquio  ,  vc  Ecclcfic 
aomcnamtttac  ,  Dco  caadclabtum  (uum 
aufeicatc.&  libcilum  rcpudii  immorigcrae 
&adultcrzvzori  mictente  ,  vodc  condac 
vaoam  c^Tc  glurtarioncm  pootificiorum  dc 
eoquod  Ecclcfia  RomaQacriarc  qoq  pof- 
fic  &  dcficere. 


THESIS 


LI. 


Ecdcfia  Vct.Tcft.  feu  fub  pro- 
millionc. 

QVum  Icfus  Chriftus  fic  heri.hodic, 
iJcm  Sc  in  fecula ,  &  imus  aoguia- 
ris lapis .  cui  Ecclcfia  cum a Ptophccis.  lum 
ab  ApoftoIiSxdificatacftfupcil^rufla,ca- 
putqueomniumqui  laiutis  ctuoc  parcici- 
pcs:  tota  Ecclcfia  iftofcnfuCbriftiaoadici 
pottfi  :  quanquamiftonomincpcculiari- 
tcrvcntat  Ecclciia  quz  poft  ipfius  adtua- 
lem io  czlosafccnfum^coliigi  cocp' 

II.  Quinquatn  autcm  voa  fit  Eccjviu 
rcfpcdu  iundancnnipfius,  &  cotumqux 
fublbnciam  iplam  conccrnunt.tamcn  quta 
Deo  viiumcfcdiucrfimodc  illam  admini- 
ftrarc  ,  ratione  illius  porcftdiftingui  Bc- 
clefia  quam  commodiinmc  iu  tcclcfiam 
quz  ccinporibus  Vcc  Teft.  fuitancc  Chri- 
itum,&:  in  cam  qux  ccmpoiibus  N.T.poft 
Cbriilumcxhibitum. 

III.  I;cclciia  antcadueotamChrifttfub 
difpcoIaiioQe  Vcc.Tcft.cll,  quzpcr  ver- 

bum 


,io  lACOBl 

bjm  promiiTionis  dc  fcminc  mulicris  & 
fcmiae  Abrabami ,  &  dc  McfTia  Ycntnro» 
cx  ftatu  pcccaci  lc  mifcria.- cuof.ita  cft  ad 
parcicipatioDcm  iulltiiz  iidci  &  I  ilutis ,  & 
fidem ifti  ptomiflioni  habitam,  &  per  ver- 
bumlcgisadcultum  Dro  in  ficjuciamifc- 
ricordix  iobocfemincbcncdiclo&  Mcdia 

Eroiniflo  obciacoda:  prxdaQdum.infjoti- 
ipfius  Bcclc(ixztaciconucoieutcr. 

IV.  Vctbum  piomifljonis  pnncipiogc- 
ncraliniime  ,  &  obfcurius  ,  proccdcoci- 
bus  vcro  fcculis  fpccialius  &  didindius 
propofitum  eft.  coijuc  magis  qoo  tcmpo- 
ra.iducotusMcifix  in  cainc  propinquiora 
fuerunr. 

V.  Lexqux  ifli  \  ul.kiodi  (ciuiit ,  fuic 
tum  motalis  tum  cct cmoiiialjs  (  fureons  c- 
nim  hic  io  conndcratioocm  ooo  veoic )  & 
vtraquctum  cjua  viua  voce  tridita  .  tum 
qua  pcr  Molcn  fciipto  comprchcnfa  & 
propoitta  ,  quo  poflciiore  refpc^lu  deca 
potifllmumagicur  ioScripcuristum  V.tum 
N.Tcftam. 

VI.  Lcx moralis ifti  officio fcruit dupli • 
ci  raodo  .  primo  DecelTitaccm  gratioGc 
promifliODis  dcmonftraodo  ,  quod  facit 
dc  pcccatisaducrfus  Icgcm ,  &  dc  iofirmi - 
tatcptxftandi  Icgcm  coouinccodo :  cui  6 - 
ni  rigidc  &  ftrictc  propofita  cft  Sc  vt  fic 
propollca  coofidcratut.iuxta  id>  qui  fcccric 
ci  viact :  &  .aulcdiAus  omais  qui  ooa 
maofcritio  omoibus.  Secundo  •»»♦««*'«  ob- 
fcruauooemcius  afocdcracis  promifliouis 
poftubodo. 

VII.  Ccrcmonialis  ,  quanquam  ipfius 
ob(etuatio  Oeo  pcr  fc  6c  propccr  fcgcata 
ooo  fIt,camcQduplici  oomioe  obfcruao- 
da  ptxfcripta  cft,  tum  v t  de  tcatu  pcccato- 
tum  Sc  malcdidione  conuioccrct ,  &  (tc 
gt.icio fz  promiiriouis  acceffitatcm  decla- 
raicticum  vtfiibfpepromiflionis  pci  typi- 
camrerum  futurarum  prxHgDificacioucm 
contumaca  (idclcs  concincrcc:  Ifto  tcfpc- 
£tu  peccatoium .  hoc  vcrogratix  ii  rcmif- 
fiOBif  fignaculum  fiiit. 

VIU.  Confidcrandaitaquc  cft  Bcclefia 
iftius  tcmporis  cum  qua  hxrei  dicirur, 
tum  qua  lofans,  vcl  fccuudum  ipfam  fub- 
ftaattam  fui,vcllccundum  ccmpori  ifti  cu- 


ARMINII 

ucnicntemdifpoGciooem  &  oecoaomiant . 
&ccuodum  illum  tetpcdum  fttitfub  pro- 
miflioDc  fcufocdcrc  pn  minionis  ,  fcrua- 
dumhuncfublcpcacfub  V.T.  quorcfpc- 
dtupopulut  illcTctuilis  dicicur  •  &.  hxrcs 
inrios  noo  dif^rcDS  ''  ,  qucmadmo- 
dum  refpcdu  proii,  ..  .  populus  libcr 
ex  libcra  aatus,&  fecundum  Ifaac  teccoii- 
cus  in  fcminc.  cui  fatflj  cft  piomiflio. 

IX.  Sccuodum  pronuilioacm  cft  po- 
pulus  fpoauocus  .  fccuodum  Vct.  Tcfta- 
mcnc.populus  camalis  :  fecuodum  illum 
rcfpedum  fpiritualium  &  calcftium  bo- 
noium  bxrcs  ;  fccaodum  iftum  fpiritua- 
lium  8t.  terreoorum  prxfcrtim  rertx  Ca- 
uaan  &  booorum  cius:''ccundum  illum  ic- 
(pcdum  Spiticu  adopciouis  dooatus  fuit, 
(ccuodum  hunc  Spiritum  habutt  fcniitu- 
cis  coDtcmpcratum  durantc  promifliooe. 

X.  Horumrefpeifluum  .ipcrta  confidc- 
ratio.focdcrifqucpromiflioois  &  Icgis  fcu 
V.T.  commoda  collatio  5c  oppofitio ,  pla« 
rimorum  io  Scripcura locoiu  n  incerpicta* 
tiooifctuic,  quialioquia  dilHcilius  >  imo 
vcto  vix  cxphcari  poAunr. 

COROLLARIA. 

I.  §i^iM  V.T.ahregATt  ucii{4ii  ,  frofttrm 
nan  Jdutiuine  TtJlMorit  *ut  Midistoru ,  ftd 
animaJium  bmtorkm  fuit  ccnjtrm»ndum. 

II.  V.T.tnScrifturii  nunquMm pro  foedt- 
regrMtiA  vfurfatur. 

III.  Confuftepromijfionu  (jf  Vtt.  Teft.  >« 
Thtolegi»  ChrilUnnaobfcHritnitm  fsrit, 
non  vntm  trrorh  cauffn  #/?. 


THESIS  LIL 

Do 

Ecclcfia  Noui  Tclbmcnti,  feu  fub 
Eu.ingelio. 

I.  p  CclefiaN.T.eft,  qaumacoafitma- 
JL,  nguinem  Chnrti  Mcdiato- 

risN.  1  .uu^..  eiufdcm  lo  coclosadfccolu, 
cx  ftatu  pcccatipcr  verbum  Euangcliipla- 

ncma- 


DISPVTATIONES  VKWATM. 


■c  nanifcl^aci  ,&:Spicicum  Chcifli  xcacis 
adulcxhx^cdibusconacaicaccm,  cuocati  , 
CGcpiciil  pxxicipacioDcm  iullicixiidci.^ 
ialucispcifidcm  £uangcliobabium«  &ad 
culcum  Dco  Chril^oqucprjrAandum  io  v- 
Dicacc  Spicicusciuldcm ,  3c  porco  cuocabt- 
turcodcm  roodo  adfiocm  vfqac  muodi» 
adlaudciv.  '      \r  Dci  &  ChriAi  gracix. 

II.  Cau:,.  -.scft  Dcus  PacccDo- 
-xiini  auHnlc:  :li,quiiam  fc  plaaiC- 
(imcichoaam&  l^acrcmD.  N.XC.  inaot- 
fcftauic,  &  ipfcCJuiftus  ad  dcKcram  Pa- 
tiiscucdus  >  &  plcnapotclbcc  la  ca:lo  8c 
lu  ccria.  quio  8c  rcrboEuaogcIii^  Spiri- 
tuS.  aicra  menfuram  dooaeus.  cau(a«Qrw- 
y»v,u(>n  cA  graiia  &  mifciicordia  Dci  Px- 
uii  Sc  ChriHti,  ipfaquc  Dci  iuflicia,  cui  iam 
talcru  ChriHo  pIcfiillimc  cz  bcnejilacito 
Patriscd  fatisfadlum,  &  quzclarcin Ba- 
aogcliocA  manifcllaca. 

III.  Spititus  Chridi  cft  caala  fccua- 
,,4umaccoaomiam  miaiflra.quaccous  Yi- 

catiusChri(lic(l.&  dccoquodChiiili  cil 
accipic  ad  ChriRum  gloriticaadum  per<c- 
uocacio«cm  iflam  ia  acclcfiaipftus  i  cum 
plcna  cancum  poccOacc  adminiftraiidi  o> 
mniaproucvulc.  Qui  vcicurYcrbo  Euaa- 
clii  potico  io  orc  fccuotum  fuorum  immc- 
iacc  vocatioacmipGtmpcragcocc ,  &  vcc- 
bolegis  fluc  fcriptxfKUc  mcntibus  iafitz: 
£uaagcIto  cum  auccccdcnccr  vc  locus  illi 
fiac,  tum  coafcqucatcc  vbi  fidc  rcccptum 
cdferuicacc. 

IV.  Euocationis  illius  obiedum  fuot 
iioamodoIudzi,fcd&  Gcacilcs,  ablacio 
pcrChcidi  carncm  &  fangaiocm  paricte 
JDCcrgcrioo  quigeatcsaludzis  diflinguc- 
bac  aaica,id  cfl,cicra  difcuraea  omocs  ho- 
miocscommuoitcx ,  &  pcomifcucvcium 
peccacores  teipia  cxidcaces,  fiuc  fccales 
aguofciat  quibus  prxdicatio  fiuaogelii 
Uatimcxhibctutjfiucad  agaiuoacm  pcc- 
catorum  lioc  adduceodt. 

V.  Hzc  £cclc/ia  propccrca  quod 
adulracil  ,  &  proptcrca  cucorc  &  cu- 
«acorcooaiadigec  ^  liberacU  afccuiruce 
Icgis  occouomica ,  &  cegicur S(>iricu  plcoz 
libcitaris  nullo  modoSpiritu  fcruitutis  cu- 
ccmpc(ato.&  ptoptcica  hbcra  cU  ab  yfu  le- 


gisccreiTioDialis',  quarenas:  -natj* 
dts  pcccatisieruicbat,&  Chiic^;..^  numc- 
tac  aduccius  uos. 

V I.  Eadcm  quoquc  rcuclaca  facic  glo- 
TiamDomint  vclur  m  fpcculo  iatuct 
p&mquc  habccrcrum  coilcftium  cx^... 
Iaroimagiacm,& Chiiflumimaciaem  in- 
uifibilisDcijcharadtcrcmhypoftjfcos  Ta- 
tris&  fplcndorcm  glorixcius,  ipfumquc 
corpusfucurotumquod  Chriiticf^,&  pro- 
ptcceaooa  indigct  lege  vmbraro  habcntc 
fututoruraboacrum.-  quadccaufa  ab  ca- 
dcmlcgc  ccrcmoaiali ,  quatypicc  Chri- 
.ftum&booa  futuxaprzfiguiabat  ,  libcra 
cft. 

Vlf.  EccIcfiaN.  T.  aullam  omtiin* 
quoad  vcrbum  ipfum  icu  Spiritum  roco 
iuo  dccurfu  mutatioacm  fcntjc  ,^aric,  aoc 
fcoticc  vfquc  ad  finem  huiasmuadi  :  cr- 
trcmiseuim  tcmporibusloquutas  cfl  no- 
bisioFilio  »  &pcr  liios  quiipfum  audi- 
ucruoc. 

VIII.  Hzc  cadcm  Ecclcfia  pccuiian 
fcafu  &  diftin(ao  contra  £cclcfiam  qtir 

1  futt fub  V.T.  Cathoiica  dicmir ,guatcout 
[  pct  vniucclum otbcnrccrraram  difFufacft, 
I  &  omacsomoino  naciones ,  cribut,  popu- 

lo$,liagua$ complcxa cft  ambitu fuo  quam 

voiuctfalicaccm  ludzorum  plzrorumquc 
I  rcic£liononimpcdic,cum  &ipfialiqujn- 

domagno  nunicco  &  vcluc  agmir,!:  f-  .lo 

ad  candcm  finc  acccfluri. 

IX.  Ecclcfiz  ijoatcous  fuic  accmport- 
.buslohannis  vfq;ad  Chrifti  in  ccclosad- 
fccnfum.flatiim,  iaconfiflcnccm  &  vclut 
iacermcdium  laccc  pcomifnoais  &  Euan- 
gcliiifcu  V.&  N.T.flacum  no malcauc  m- 
commodcappcllacc  pollui»us. 

X.  Qaa  dc  caufa  lohanois  Mtnifls- 
i  rtumv::  '  :catumtuiT.  Apo- 

{loloruii.   1..,..^.  -ccrponimus ,  tum 

aeutri  plaac  &  oinaimodo  conformcm: 
vodc&maior  dicicurProphcta  ,&  miaor 
miaimoio  rcgoo  Dci. 

CoaOLLARIVM. 

lohAnnU  lai^ttfmAhueufjue  emttChrtjh 

l>afr,fn:atevnitffrfi(ifev/  iCt  rtfittMtitrir.^n 

Jfhifif 

THfi- 


lACOBl 


THESIS  L-llL 

Do 

Ecdciia:  Capitc,&  No- 


tis- 


I.  /^Vanquam  capat  4:  corpas  vnius 

T uuni ^uopnc  -.t .  -  ^ • —  i.  .  -nc ,  ta- 
mcn  is  qui  fccunHum  oatQjam  Ecclcrix 
cjputcil,cam  ea  namia:  commuuioDcm 
baberenoo  potci^  >  cA  cnimcrcacuta  cius. 

I I.  Scd  virum cft  Dco,  qui &  caput  Ec- 
clcfix  cll  fccnudum  aatutam.  &  ctcacor  li- 
lius.EccIcii^  darccapuc  BliumlcfufuClui- 
(lum  hommcm  faddm  /  pcr  qucm  ctiam 
Ecdcfiamconderc  voluit,aouam  fcilicct 
crcaturam  ,  vtardiot  intcr  Ecclcfiam  & 
capat  ipfius  cnTci  vd>o,&  libciiot  Edcotiot- 
quc  commuaicacio. 

III.  Capitis  autcm  Ecclcfiz  ad  ipiam 
triplex eftit'"  I.  Vi  caput  omuia 
»n  ie  perfc»^^  1  .  jntiBcar,<]ux  ad  vttam 
tc  {awtem  eins  funt  oecciTatia  &  fuHicico- 
tia.  I I.Vt £cclc/ii,fuo  corporiaptc (icad- 
uoitum  pcz  commiUuras  &  compagcs 
Spiritus&  fidci.  III.  Vtcaput  pcifcttio 
Disfux  Mrtutcm  liit  influcrcponic,  &:  lUa 
caudcm  ab  "  ■  'c  fccundum  otdi- 
Dcra  prxoi  vic  fubordiQacioois 
apte  tibi  tuxu  vtituiquc  diHcrcotum  le- 
^oodcBtis. 

I V.  Hxcauccm  ttiafoli  CfariAo  com- 
fctaQt,imoTcroauiIumillorumtriumcft, 
<|uodvlli  pcrloox  Ycltcip 


ftocooucDit:  quarc 
(lcfiz, cui  Ecciclia 


.M 


uc  fccuodum 


•otciDam  &  ipfilHm^un  cUcntum  cohx- 

.  I." 

.s^emo  vcroiliifecandumiUumrc- 
fpcdora  vicarius  cllc  potcft  ooo  Pcttut 
Apoftolos,  nonPoDir 

nus.  imo  vetoncqaioL  >  .^^  

icroam  admioiftratioocm  Ecclelixqucm- 
piamiotct  homiocs  vicariu 
»cft  >  &■  quodan-'-'' •  ri>,uo..   


^iuucilalc^  q^ 


ARMINII 

VI.  Nontarrc 
illocapiic  Minilt 

QcsiUasobirc  quxadiDunia  captcts  pcrti- 
Dcntjptoptcrca,  quod  t;  '  '  fit  mc- 
diaotc  hominum  opcra  ..im  tuatn 

fibicongrcgarceamquc  cubernaic. 

VII.  Hx         ,  " 
pitiXuofccui 


1- 


ta,cciam  ahis  innotefcit  pcrncna  &  ir 
cia  quxoiigiacmfu., 

tcn>acH"ciJtiahaN  .......  ..  .i  uou 

fucatalint  &  fpc  .!;ia. 

yill.  Signa  lixc  luDt  fidci  vcrx  ptO' 
fcllio,  &  vitx  fccund  titus  prafcxi- 

ptum.& ioftiudum  1.  .  .>qucdadcx- 
icroasaAioDcsatiioet.dcquibus  folisiu- 
dicate  poirutn  humines. 

IX.  Hafcc  uous  dicimus  cfTc  Ecclc- 
hx  cxmofetusbcnchabcutis:  Ailicii  po- 
tcft  vt  lola  fidci  profwllio  pcrpublicam  vci- 
btprxdicationcm  ficauditum  ,  pcr  .Sacra- 
mcntorum  admiaiftratioocm  &  vliiipa- 
tioucm.pcr  picccs  &  gratiarum  atllioDCS  ia 
caobtiucat,&  vitaiplj  tota  a  profciTiooc 
dcgeacict,&  dcniq;  Chiiftum,  quein  fcirc 
vcnjoprefiteiur ,  fadis  neget;  quu  «:ai*a 
Dondcfinit  cflc  Ecclcfia  quaniirpcr  Deo 
&Chiifto  viiuiii  cft  illjmciufque  moics 
lolcratc ,  eiquc  IibcUom  rcpudii  oon  mit- 
tcrc. 

X.  Accidit  vcro  vr&iu  i,  u  ^ 
nctalfa  vcris  incipiat  admifccrc,  &:  Icho- 
uam  iiiuul  &  Bahaiim cokic :  tuuc  bnt  c- 
ius  cooditio  pcflima  &  proximacxcidto,&c 
iubcDturoniDcs<)ui  illiadhxtcnc  cam  dc- 
fcrctc  ,  hucuiquc  faltem  ae  abomioatio- 

1  cius  panicipcsfiant,  fcquc 
. -itisidoiolattix coutamiocut  i.  .  .1..^ 
matieoifuam  accufatc  quod  mcn.tiix  fir, 
&  mdiiti  fctdus 

XI.  Ir.  <VM 

fcruDi.f  . 
cft,qutaiplapiiota  Dco  8c  Chnfto  dch:- 
■  uiomDcsIidcli;s&qucmq;r 
jdiixicic  indiuiJuo  uctu 
1 1   Pooiifcx  Kumanut  Ecc 
.wu  cft  ,  fs  quia  fc  ^ 

,  .  coipfononica  AotUi   .  ...  ..a 

«oiupctic. 

XIII.Norx 


DISPVTATrONE?  PRTVATJC; 


Xiii.  Nofx  Ecclcfia;  qnas  Pontificii 
vcDditaor.anciquttjSivniucrljtas,  dut  Jiio, 
amplitudo ,  (ucccrtio<JoAorum  non  intci- 
rupca>conQiiratto  in  dri![ltiua>pr£tct  lufce 
cjuas  pofuiraus  confucx  fuot , quia Accom- 
modaacur  prxfcuu  lltcut  Ecclciix  Ro- 
maoje. 

THESIS  LIV. 
Ecdelia  Ca^^^ol-cijcius  partibui 


3i; 


ibus. 


I.  ir  Cclcfia  Catholica  cft  coctus  fiJc- 
Xl/liam  vniucrfoium ,  ck  omni  liogua, 
tribu,  populo ,  nationc  Se.  Tocattonc  €Uo- 
catorum-  qui  vocacioiic  Dci  falucan  er 
(lacu  corrupcionis  in  (Jignitaccm  filiocum 
Dcipcrvcrbum  focdcrisgratuitJ  vocaci,  & 
Ciinftotanquam  Tiua  mcrobra  capiti  pcr 
vcramfidcmiuncifucruncfuot&ecuotad 
laudcmglotiofi  gratixDci.  Vndeapparct 
Ecdcllam  Catiioiitam  nulla  rc  ad  fuUlao- 
tiam  Ecclcfix pcrcitvcntcdiffctrcaparticu- 
biibus.fed  fola  tantum  amplKudinc. 

II.  Qucmadmodum  auccm  catiooe 
maccrtx  {  qux  orancs  cotT!plc<ftitur  qui 
>nquani  vc  catioott  falucaris  participcfij 
&  io  familiamDci  adfcrifucniut.funt, c- 
f  unc )  CjtholtLa  duitur  Ecclcfa .-  lic  ifor- 
rra  (qur  i-c  nliflitiainutua  iclacioncEc- 
clcrixChxirtum  tanquam  caput  fuum  & 
fponfjmfidc  ti      '    '.cuti£,&  Chtifli  Ec- 
cltfiam  fibi  tai.  .^  .       oipus  &  fponfam  i- 
taariflc  Toiencis  pcr  ipir.tumfuum,  Tti- 
pfiusChiiilivita  viuacEcclcfu,  6c  partt 
niumquc  ciusbonoruni  fiatj 
ir  vna  &  fan£la. 
quodfub  vno  Dco  &  Patrc 
.  romnia,&  ino- 

 iucctpus,  voica- 

^  .  iomioopcr  vnam  Spiricum 

fitadunata  pcr  Toam  ndem  codcn\  vcrbo 
'       im  candcm  fpem  hxccdiiatis  ciul- 
nutuamqvic  chaiitatcro  coagmcnti- 
ntcm^tuip  fanclum  &  Jhabitaculuir 
X_  iiuum.  Quarc  toca  hxc  vnitas 

.'.^.i;.i.uxiiscll;qu3nquamquiaduaati  luu: 


III.  Vna 

r 

y 


p.trtinicoipoicpa^^jiipitifu  co-  " 

IV.  Saocia  ,co  quod  br-""fT  :! 
(andorumcimundo  imi: 
c,ata,(anguincciusa  peccan$lota,Dci  prr- 
Tcucia&:  gvatiolainhabitacioac  dccorara, 
dcniquc  pcrSpiritus  faodi  f^inf^ificacio- 
ncm  vcrafandicatc  otoar  . 

V.  Cxccfu  Ecclcfiahxciicetvnumfir, 
frcundura  a^lus  caracn  D  •  ^  i  andcm. 
quaccDUS  vcl  omncs  vcl  .v  ;  crccp!t, 
HtftingUitur.  Quxpcrccpitcrcacioois  lur 
4c  coQfcruacin         -m  cantum,  lo  vi.i  cf 

fcdicitur,  &:  i  .iisapp-"v' vrpotc 

coiadhucficcum  peccato  .-nundo, 
4c  Sacaoaconfligcndum.Q  pcrcoa- 
fummacionis  p.uciccp  . ;^inpacri« 
cflcdicitureacnumpl.  ^upatur.quc 
dcuiiitis  hollibus quicfcic  aiaboribus  fuis, 
quxquc  cuin  Chtillo  rcgnac  io  coolis.Huic 
paicimilitaoci  in  tctiis  eiiam  tituJus  Ca- 
diohcxattribuicur,  quaccnus  ©mocspar- 
ticularcs  milicantcs  (uo  ambiiu  coinplc- 
ditur. 

VI.  Diftribuitur  autcm  Catholica  fc- 
cundumparresipfius  ia  multas  paiiicult- 
rcsEcclcfias  JlquidcmillamuUis  ccctibiu 
conftcc  fccundum  locum  di/fitis  8c  di Aia- 
^tis.  Illx  aurcm  particuIaccsEccIclix,  vc 
oomco  EcctrlixhabeDC,  tca  quoque  rcra 
Bomiae  figoilicacam  &  iatcgr.iin  d^ 
cioncrahabeDi,fimilariura  partium  ini[.jr, 
quxtotius  nomco  &  dcfiQicioDMn  parul 
cipanc ,  &  folarantum  vniucriicacc  Catho- 
licadiffcrtafingolisppiciculaiibus  ,  nulU 
piorfusalia  rc  aux  ad  cdcntiainHcclcfir 
pcrtioer.  Vodcfacilcintcliigifur  quomo- 
do  intclligi  qucat,cum  particulares  Eccle- 
fixfingulxcriarc  quanr,  ramcn  Catholi- 
caerrarc  oon  polUr  j  hoc  ncmpe  fcnfu, 
quod  nunquamfic  furururn  tempus  quo 
oooi         '  i  aliqui  fidclesqui  mfunda- 
mcntc  i         nisuoo  crient.  Vcrumcx 
hac  intc:  ^ncppparet,  exeoquoi 
Cacholuadjcitur  tWo  fcnfuab  criorcim- 
munis cfl'c,f oncludi  non  pdlc ,  vllum  cx- 
tum.quantuir.uis  nuj;;ium ,  errorc  excm- 
jptnmcin.nitificin  iJlornus  vclpluresqui 
icaduc^ifint  inomncm  vcticatcm  rt  ctra- 
rc  cc^UwMnt. 

Si    i  VII.Hioc 


^14  I A  C  O  B  I 

VII.  Hine  cum  e^atio  Ecdcfix  fiar 
W'.usf  crSpiniumifoWpci  verbiDn^nuo- 
eiatutn,&  vocjn'iDtus  tcipoDcIcant  fidc,fo- 
tis ptofdlionc  tiuci.ptoucqui  vocautuc ia- 
tctnum  &  cxtcnsum  hommem  habcnt.- 
tinc  H  '  'itioDC  eotundcm  vocnro- 
tsn^,..:  iut  in viftbilcir. &  iauinbi- 

lemiabidinnclo  eztcrDoaccidcntc.-iaui- 
(Ib  '  '  - '  - :otdea'Jiufliiiaiti,Tifi- 
bi     .  ;r  oir  i.i  falatcm.  Ec 

kzc  vitibilttas  aut  I  :i$  noo  magis 

Aurnunuk :oti  Ecck  ^.aho!icx,q^uam 
fing'il';p-iticuljtibus  Ecclcfiis  conucnir. 

Ylll.  Dcindc  quum  EccUna. ex  boc 
man.lo,  qui  totr^ ;  ■  .,!ofituscff  colliga- 
lur,*:  Ixpc  pri .  o$  (jui  pr.i  rtt  vcr- 

bumDcic  ;  vdbum  annuntiaar, 

quumquc  n  ^  i  .^ct  cxhomimbusdcce- 
ptiotu  &:  lapfui  obDOzii&  y  quin  ctiAm  er 
dcccptii  Ci  cx  iapfis :  hinc  Ecclclia  dtftia- 
guiiut  ccfpccltt  dodlrinz  tidci  in  orthodo- 
xam  &  hxtcttcam.refpcflu  cultus  diuini  in 
idoIol4fric3m,&  DcumChriftumquceius 
tctlccorcDtcm.-rcfpcdu  moium  {ccuoda 
tegis  tabula  picfcnptorum  ia  puriorcm 
■¥f '  irr  ;  vbr  ctiam  gridus  func 

ai;    ii  fccundom  quosvn»  ma- 

{•iseft  hxtctica.idololattica,impuraquam 
ai  nmnibusrcdlum  fccnn- 

ai.       .     .  .  ...aiciamcdfcrcodum. Sic 

i{uoque  Catbolicx  vos  Tfurpatur  dc  iis 
i-  \)x  oec  Bzre&extti«]i  laboraor, 

si     .   .  .  twlaiticjc  ruDt, 


THESIS  LV. 

rotcCitc  Ecdcilx  in  dogmatis 
tcudendis. 


Jtl  potefV  vaiic. 

Vcilatur  c  I  dogmata  tradcD- 

da.vcl  ciu  ,  ..^  .  ...cijiias,  vclcircacoc- 
uencusagcudos,  vclcirca  MioifktosmOi- 
<ucadus»TcldcQi^uc(ijciiimr<ii^OBfm, 


A  R  M  I  N 1 1 

I I.  Eccledz  ( ficc  i!la  vniuerfc  coDfTilr 
rctur,(Iuc  fccuodu  partcs  Jpotcftas  in 
matis  inft»cuer.  '        '  ptimum  ■ 
nulbptotfusci^  .im  fpoiii 

Cc  pcoprercavcKcm  Iponfi  fuiaudite  tene- 
tur  noD ip£i  fibi  noimam  voteodi ,  crcdcn- 
di.fjciendt  ,  fpcrandi.prsfcribcra  poicH. 

I I I.  Tora  vero  eius  circa  dogmau  po- 
tcnased  intradiror'  '  '  i:o  clinfloquc 
difpcsfatione  &  a.  inoQC,  quam 
nccciratio  ptarccdit  dogmatam  diuino- 
tumhuminskpiaacccptio.quxeftT  -  ' 
aomcafcmcl  acccptummcrito  coal 

I  y  Qucmidmodumacccptario  U  ca- 
(lodi.i  dogmatum  vct  (ccundum  vetba,  v el 
(ccuadumtcdumfcnfum  conndeniri  po- 
teft.  iractum  acceprorum  &  cuftodito- 
rum  dcgmatum  traditio  vcl  fccundum. 
vcrbacil>.vclfccuadumrc<£lum  fcnfumdi- 
ftiogHenda. 

V.  Sccundum  verba  tradttio  eff,  mi- 
doipdfTima  vcrbaquz  sccepitnue  1. 
fiucviua  voccaDco  tradiia.fincaliaaddi- 
rioDCfdiminuuonc ,  mucanonc ,  rranf-n*^  - 
tioaeprofcrr  j  nueexarcfiiais  vbi  > 
diitioa  rcfcndidir,(iuccxfuamcmonaqiu 
viua  Toeetradita  cum  cura  fidclictr  con- 
fcruauir  ^(an£le  tedificans  iiria  ip(a  cflc  qu^ 
acccpit  diuiaituspura&  ryncera.&N 
motte  tcAificatiooem  iliam  cooiit.. 
paraia,  quaDtumrarietasexcmptarium 
ipfisoriginaiibus  lioguis  traDsIatorr  lo  a- 
liaslinguas  permitticr  quatamco  funda- 
meatumcoufq^uenoBcoacctnici  vrdcfO' 
proptcr  iftam  varietarcni  dubirairpoflir. 

V  I.  Traditio  fccundun.'  fcnfum  e(l 
dogmatam  verbisdiuioifproponcorum  6c 
coraprchcDfbium  latior  cxplicatio  ^ 
pticatiojin  qua  feiorra  vcrbitpriu;  r 
reimiaoscoDtiDeredcbcr,DUllai 
latemdogmatis vclloci  iatcrpi< 
profercosquae  roti  fuDitirr.cntc 
ntur,  &cxal 
aot:  quod  cauc  .t 
maximcipfiui  vcrbi  tra 
r-;  'lantumficti  putcit  ab  cxoticis 

vut-i .-  1 .  ..ollincac. 

VH  Huic  potcdatt  adotrtim  c(l  ius 
dogroaa  a  ^uooiA  Spiiim  propofita  cxa- 

miiiaBdi 


DISPVTATIONES 

JVcnanJi  &  diiudicandi  >  vbr  enam  nor- 
mam  verbi  q^uodccrcoconnurdiuiaum  cl- 
fe,&  vtralcteccpcuoicil  vfurpabic.&qui- 
«lcmfoIius>ftcv     -  »  ;  .  I  edc  fx- 

cercvcUc.&al  -  j.  Sica- 

mcaqualiacunquc  rcripcahumana  pror»> 
gula  vrurpaucric,  noD  cricctlux  macucina 
&  propccrca  inccncbtispalpabic. 

V  I  i  L  Cauerc  aaccm  Ecclefia  dcbcc 
cum  ne  verba  Hbi  diuioicus  cradica  a  quo- 
piam  abl"conHac,eorumuc  lctftioncaut  mc- 
<licaciooecuipiam  incccdicac :  cum  nccum 
fuisvccbis  dogmacar  dtuioa  ccrtis^de  cau- 
{^4eaunciar,qucmpiam  ad  illorum  rufcc- 
pcioocm  vcl  appcobacioncm  compcllacioi- 
Ivfub  hac  conditionc  quaceou»  lcQfui  di- 
oioi»  verbi»  comprcKcDfo  coafcncanca 
£int  :  LXenique  ne  qucmpram  prohibeac 
dogmara' vcrbisEcdclix  propoiica  Icgici- 
mccxaminare  voleucem'.  Qtucquid  eoim 
horum  rcccrir  arrogacx  fibi .  Sc  przcerfas 
ias  &xquum  vfurpacx  poccilacis^  crimco 
«ffugercnonpotcrir. 


VKIVATM. 


3^> 


CoROLLARIV\f. 

Commentum  efl  Fontificiorum  iieSptri/u 
/Anllofu  ajfijlen:e  EecUJiA^vt  in  iudicio  de 
mutheruicit  fcriftitfMcitruUi^jfre^A  fenfuum 
ditanorHrr*  irutr^retAtione  errMre  non  pofftt. 


TFJ^SIS  Lvr. 

FotcflatcEccfcfix  in  lcgibus 
fcrcnciis. 

I.  T  Egc?  cpiar  Ecclc/i.r  prxfcribi  po(^ 
JLUuncauc  VI  prx'fcriptx  confidcrart 
poffunr  dupiicesianc ,  Dorabili  difcriminer 
&:  :r  fc  difcriminacx, 

OM.i  .  '     '        mpc  qui 

prarfci   ^incuius 

gracia  prxfcrrbuDtUT  r  deniquc  lecuadunv 
^imA:  ncccfntacc  '  nis. 


II.  A!i.r  cnim 


fecundanr 


l>curn&:  C  i.nftum  inHituendx  circntiam 
l^aAu«  iidM  j  ipci ,  ckuintis  neccirarios 


concernunr,  czque  neccf^iar  &  primaTi.tt 
feupriocipalcSr  &  vclucfundamcatalcs  i- 
pnusrcgni  Ocidicrpotroac.  AlisTccoa-' 
dlusquofdjmfccundarios  &  fucccocuria» 
cos ,  cucum(lauciafq[uc  a^uum  srincipa» 
lium  refpiciuDC ,  qux  omnia  aa  illoruni 
prtorum  commodiorem  faciliorcnnquc 
obfcriiacioncm  faciuuc » qua  dc  caufa  poli- 
riux&iDfcruicorcsdici  mcrcncur. 

ItL  Ad iegesnecciranas&ipfiusiiilciy 
fpcr,  charicacis  adtus  eflcncialiccr  conccr- 
ncoccs  ferendas  ncquc  lushabcc  Ecdcfiar 
aeque  vlla  neccflitace  »d(lhogirur,  lUud 
eniin  Dei  &  Chriftc  eftpropriiilimc  ,  & 
cam  prolixea  Chnfto  eft  vfutpacum  vc  ni- 
bil  adfidci ,  fpci ,  chariracis  a£lus  p<utincrc 
pofTit  ciTcocialicer,  (^uoctab  ipfo  pkoiirtme 
ptxfcriprum  uon  fir. 

IV.  TocaigiturEcclefixpoteflasinfc- 
rendis  legibus  lecundi  geoecis  pofita  cHi.de 
quarum  lam  poGciouc  tum  obfcruaiiooc' 
vidcodumcfl'. 

V,  In  huiuiinodi  logum  prxfcripcioner 
adhxc  fcq^ueotia  ocolosinccodcre  incca- 
roiqu-c  habcrc  d^cbcc  Ecclciia.  Primo,  vc  a- 
<frus  quos  prxktibcc  auc  vccabic  finc  me- 
diifc  adiaphori  >  fua  oarura  nequcboni  ae. 
quemali.qui  ramen  Tcilescilcponincpro 
circumilanciispctfoaacum,remporum,  lo- 
corum ,  adlibus  prxfcripcis  commodc  ob- 
fcruandis. 

vr.  Sccundo ,  vclegcs  Buiufmodi  vcr- 
bo  Dei  ooB  iiocaducriir  ,  fcd  illi  pociaS' 
conformes  (TDr,  /iae cx  iis  quae  geaeracin» 
vetbo  Dci  pcxfcripca  funr  iuxta  circum- 
(bocias  lam  dt(fias  d^cducancur^fiue  iisqux 
Ycrba  Dci  prxfcripra-  func  cxfequcodis 
tanquammedtaapcacxifiimeorur. 

VII.  TcrtK>,  vradpoliciara  Ecclcflar 
exreroara  bcoe  ordiaaodam'  pocillimuni 
rcferaocar Dcus  coim  aoa  confuiloais 
fcd  ordiois  au^or  cfl & amacor,  &  dccori 
vbiqnc  habenda  cnrracio  ,  pociilimani  ia 
Ecciciiaqux  domusDcicd,  quamro/ai- 
mcdccec  ia  fc  quippiam'  ioordinacumaur 
indecorum  habcre  vcl  commicetc. 

YlII.  Quarco, neauftoricaccmfibifii- 
marper  lcgcs  fuas  coufcicorias  ad  a^usa 
fc  prxfcriptos  obligaadi.ficeaimiauader 

$ »   ^  i»s» 


nbcndi  ucceHa- 
iiaminfriagcudii 


^16 

iusChiifti.  ncmp' 
vi.Si  ItbcrtaccmC .  .: 
q  immuois cilc  dcbcc ab  ciufmodi l.iquci!>. 

IX.  OumtOiDC  dbi  ipfis  aJimac  vllo 
hOo  ,  vclptomiflioacfimplici  »  vclm- 
ramcnto  i  fiuc  pcr  viujjnYoccm » lluc  pcr 
manus  fubfcciptioacm  potcftaccm  ipfas  lc- 
gcs  abcogandii  amphaadt  >  ftiioucndi>mu- 
tandi»  dcquaipfa  poccflacis  fux  pcrpctua 
duraciooc  non inucilc cHcc  fi  fub fiocm  lc- 
gum  ip(a  Eccicfia  protcftatctut ,  fubiuiKfla 
cl.iufula quam Magidratus in  polictcis  po 
Ctiuislcgibus  vfuiparcfolcc. 

X.  Adobfcruacioncm  vccoqaod  atti- 
ncc.cumtam  lata:fuac.hucuf(^uctum  fin- 

gulicum  omocs  qai  in  ficclcii.i  funt  ob- 
tinguncui  ,  vc  ncquc  pcr  contcmptum, 
ocquc  cum  icandalo  ahocumuanfgtcdi  il- 
lasliceac:  &  ip(a  Ecclcfia  ooo  iia  vilcm 
habcbicobfcruationcm  illatum  vcilias  pcr 
conccmptum  &  cumfcaadaioaliorum  vio- 
lan  pcrmictat  >  fcd  tranfgrcflbrcs  talcs  can- 
quam  ioordioace  8c  indecorc  fc  gcrcnrcs 
porabicmoncbic ,  coiripict ,  aigucc ,  Sc  ai 
(aoiorcm  mcnccm  rcduccrc  conabitur. 

Co  ROLLARIVM. 


dMm  m  Ugiius  'EccUJiafiieisfMctrt,nediMtHr- 
mAilla  (ycitra  vUmh  mMtmionem  f*ffa  ob- 
ftruAtt»  (  ;  ■  •;  "■•;>;  neceJfarU  obJtTHMlioiM 
fsriMt^ 

THESIS  LVII. 

Potcft.n:f  Ecclefiac  in  iiirc  dicundo, 
fcu  dilciplijw  Ecclcftaftica. 


I 


G 


'''us  rc- 
;nfor- 


Vm  nulia  focicta";  omp 
c1cinihtuta&  bi 
mata  diuconfiflcrc  poflic>oiii  ccrta  lurildi- 
^liooisfcu  difciplir  .c  in  officio 

contincantur ,  vcl  j  .  ...um  .t  i  rur 
quiad  illam  pcmacnci  eciam  iii  .1, 
qux  domus.ciuitasjcegaum  Dcicil,huiuf. 
modi  difciplioam  vigctc  Sc  cxcrccrc  nc- 
ccflecft. 

il.  Haiic  aurem  Titx  Spiruuali  aoa  a- 


TACOBI  ARMINII 

nimali  accon\modjfam  cflfcdcccf,  LEc 
clciixquacalisxdtficanda: ,  coaiutivtad^, 
aniplihcandx,  Sc  cxornandx  .  confctca- 
tiifquc  ditigcudis  iafciuirccitra vim  coc« 
pori  auc  rci  ilaruiquc  v'  Tialts  vtU 
parccaoxiam,oififorcc  .'1  .  -  ;  vidca- 
curpropotcflarcfibiaDco  V  cciam 
alia  raciooc  pcccanccm  ad  tciipiti:caciant 
adigcrci  cuiuiliil  prxiudicamus. 

11.  auccm  difciplioa  ficcicfiadica 
a^io  Ecclcfix .  qua  fccuodum  poccAaccm 
a  Dco  &  Chniloinflicucamfibique  dacam 
&  cr  conictcncia  impofiri  muucris  vfur- 
p3ndam,omocs  &iiugulos  qutadEcde- 
Uampcitincnt ;  fi  in  peccacum  maoife- 
(lum  lapfifunc ,  rcprchcndic  &  admoncc 
vt rcfipifcaot ,  aut ,  fi  in  pcccacis  pertinaci- 
ccrpcrfcueranccxcommunicac,  ad  Ecclc- 
fix  tocius  boQum ,  filutcm  ipfius  peccato- 
lis.corum  qui  cxtra  funiIuctifa<^toncm,ft 
Dct  ipfius  Chtifliquc  gloriam. 

IV.  Obic(flum  huius  difciplinx  fiiot 
omnc$&  finguliqui  Ecclefix  pcr  bapcif- 
mum  infiticapacesfuntdifciptinxifliusad 
fui  corrc*ilioncm.  Caula  fcuforinalis  coo- 
diiiocui  dtfciplina  in  illos  cxciceoda  fic> 
fuotpeccaca  ab  ittisadmifla,  fiue  illado- 
ftiinam  cooccrnanc  fidci  &  hxrcfcs  fiot 
cxittalcs  Sc  pcrniciolx.  fiucmoics5: rcli- 
quos  vicxCniiflianxadus. 

V.  Oportec auccm vt pcccaca  ifta cxrcr- 
nannt&  maoifcfla  ,  onrafciliccc.'^ 

notaiis  a  quibus  difciplia^admini.  

tur.hoccd»  vc  cooftctcn^cccacafecun- 
dum  Icgcs  Ecclcfix  a  Chrifto  lacas  •  & 
quod  fincpcrpctraca.  Dexnccroiscoimfo- 
lus  Dcus  ludicac. 

\  1.  Forma  adminiftratioois  cfto  cam 
omni  maofuctudiuc  &  dtfcrcrionc,  cum 
zcloetiam  ,  &  aliquando  cu  fcuccitacc  5c 
rtgorcaliquoifi  ficpoftulcc  vfus.  Inccntio 
autcmfit  ialus  ciusquipcccauic,&  cot:iis 
corpotisE:  ^Dci&C-hrifti. 
VII.  Du..,  ..  .. . 


teflnndi,  pttefiati  liher 
iiMndv  mntMtionem  quan 


....-  .  '-xccuttuumpo- 
ficum  cft  tum  la  admonitioae ,  tum  in  ca- 
ftigaciooe  fcu  puuiciooe»  tcI  in  ccofun 
qux  fic  vcrbis  cancum  pcrreprcheofioncm, 
adhotcacioBcm,comraiaacioocm,  vcl  qux 
firpriuacioae  noQDulioium  ad  commu- 

aiojicM 


DISrVTATOI 

nioncm  faDftonim  *  &  (alurarom  caiufquc 
fidclisin  corpore  ChiiAi  cxxdilicacioacm 
cxtrmfccus  pcrciacntium. 

VI II.  Ad   nes  (uiuaccommo- 

^jtx>ptimo  p^..  .  ..<  (^uxpcci.Mi'UDt> vbi 
nccjndum  difccimcn  Atatis ,  fcxus,  c.ondi- 
ctooiscum  omni  prudeQtu& difcictionc. 
Sccundu  ip/rs  qux  rutic  pcrpctrata  pcccaiis, 
gr.iutoracainUuuraliaaiiis.Tcriio,  modo 
quo^ctpcctata  fuutpcccau,  <jui  hiclpc- 
cfl  coDfldcfaadus. 

i  Nam  pcccara  alia  fuiu  dandefli- 
na ,  alia publica .  fiue  illa  off caiam  caocum 
l).ibcant  in  Deum  ,  fiuc ctiam  coniuu^m 
cumiila  iniuiiam  in  proximum  :  fccua- 
dum  qucm  f  oftetiorcm  rcfpcifium  pcc- 
cacumpriuatum  dicitut  ,apnuato  ncmpe 
in  priuacum  admillum  ,  qualc  intclligic 
Chiiilus  Macch.  iS.cuius  cc:am  argucadi 
modusiAhic  pixfcttbitur. 

X.  Peccaium  clandcftinum  cll  quod 
clani  paucis  confciiscfl  pcrpccratum:  huic 
clandclltna  compcrit  corrcptio  ab  lis  fa- 
cieodaquiilliuscoufciifunt  :  adhiberita- 
hiCD poieiitad  conciltanda repicheationi 
9udotitatem  altquis  cx  Hcclcux  aociAiti- 
bus,quitameo  idipfum  ad  collcgas  rcfcr- 
rc  nullo  modo  poierit,fed  clam  haberc  dc  ■ 
bcbit. 

XI.  Publicampeccaiumcftquodplu- 
nmiscoofciis  patratumed  :  quo  oomioc 
anillu  '  tri  poflitquod clam quidcm 
paciatu  Jt multisionoiuit  vclcuipa 
ciusqui >pfum  commifir, velaliorumqui 
id  Ciac  Qcceflitatc diuulgatunr,  dilpici  pcr- 
 -10«. 

.1.  Peccataauccm publicaadbucfunt 
inaliquodifcrimioc.Namautalicui  Ecele- 
fixparii  uotafuut,  aut  toti  vc!  pcnc  toti 
hcclcfiar :  pro  hocdifcrimiocctiara  variari 
dcbctadmonitio.Siparti  HcclcnoE  notum 
fic  im  ,  fufiicit  coram  ipfo  feoatu 

Hcw.  M..aico  ,autcoram  pluribus  quibus 
innotuitadmoDeti  &co([ipi  pcccatorcm.- 
Sitoti  Ecclcfixjcoramomoibus  aigucn- 
duscO.  '  ■    .  cumad pudoreme- 

iusquii.  ..   '  .Jperteucfacicndum 

ahos  ncipfius  cxcmplo  pccceoc.  Quan- 
^aampudgtt  alicuiu»  coafuli  foQk  cum 


NES  PKIVATAL  \xi 

raodcramioc  aliquo,  ocmpc  C  pcccaior 
pcccandi  coufuctudinc  nonicnctur ,  fedi 
pcccato  przoccupatss  fuerir. 

XIII.  Quum.  •  o  illa  coccod.u 
vtpcccatora  pcc.;  ,  >  ulillat,  occeflc 
cd,  Oidprima  admuuitiooe  non  obtioe- 
cur,  aliquotics  tterctur  admooicio  dum 
corrigacur  pcccacor,  auc  contumaciam  dc- 
claret.  Vtrum  vcrodumfpcmprxbctcor- 
sc(flicais  quam  tamcn  opcrc  if  lo  non  prx- 
ftac  exiudicio  &  voco  Ecdefix.ad  puni- 
tion;m  venirc  Ttilcfit,  diircniio  cllinccr 
Do^oret ;  Scd  illa  ooo  tamccrtit  tcgulis 
tcrmioari  poflc  vi  '  illadif- 
cteiiooi  prxtuluii  pcimit» 
ccoda. 

XIV.  Si  vcrofprctismooitis  omnibu» 
contumacitcr  m  pcccati;.  pcifcucrcc  pcc- 
cator ,  poflquam  lam  paticotia  necciraria 
crga  cum  vQ  cft  Ecclelia ,  ad puuitioncm 
dcucnicndum  eft,qux  cft  excomuuicacio> 
cvclufio  uempc  contumacis  a  comrouoio- 
ocfictorum  &  ipdus  Ecclciix  >  quamtx- 
cluCoacm  publicam  comitabitur  cora- 
mcrcii  ipfius  &:  familiaritatis  vitatio  j  a  fin- 
guhsEccIc/ix  mcmbris  curanda,  quoad 
occclGtas  oHiciorumilli  vel  ab  omoibut 
fecundum  ^cocralcm  ▼ocationcm  ,  vcla 
nonnullis  Iccundum  fingulatcin  obliga- 
lioocm  dcbicorum  pcimictiu 

Su^timti «nimnonliitrMHr  *b  ehli^atio- 
nttrgm  princijttm  propter  txtomtnumcmtio' 
nempnncipu  :  Honvxer  a  dthnoquodniM- 
rttopnJinrtttnctHr  :  Son  Uberi  tu>  to  qu«4 
parentibus  debtnt  ,^fictn  ttliu  fimtltbm. 

XV.  Hancexymmonicationcmoon- 
oulhcifc  pucanc  a  foio  Tfu  cxox.  aliieam 
dupliccmcrtc  putant  I  minorcm  &  maio- 
rem.cxclulioncm  paaialcm  a  oonoullo- 
rumiactorura  vfu  :  maiorcmab  omnium 
iimul&totafidcliumcommunioac  :  Alti 
vcro  minorc  rciedla  oullarn  aham  quam 
maiotcmillam  aenofcuoc;cum  hullaillis 
tidcaiur  cire  caula  cur  magis  ab  hacquam 
illacoinmuDii  ;  cootumax 
pcccatot.quili.  .    ^u...  .  .  ..:t  vc  vllumin 

Bcclcfu  &  coaucncu  Saowlorum  locum 
obiiiicat.  N  ©5  fcutcniia  oO  mccrpoo  imus, 

lc«i 


51$  lACOBI 

fcd  cem iaiicio  doflorum  &  pioium 
cucicodam  pecmiccimus.vccommuai  coa- 
fcofuci  ScripcuiisiUtuatutquod  iptisma- 
ximccfl  cooreaciacum  ,   Sc  xdincaciooi 
fcclcilxaccommodum. 

CoaOLLARIA. 

Vhi  mAttifiJim  SchifinAtid  meim  »fl,tx- 
ennmunictuient  MbJlinstniMm  tfi. 

Annon  (jy>vbimttm  tl7  ftrftcutionii  cb 
^cemmMnieMiontm  tx/li/urti  f  Arbitrs- 
snur. 


THESIS  LVIH. 

Conciltis. 

I.  /^Oociliam  Ecclcfiaflicum  cft  cz- 

\^tus  Yiiorumnomioe  Dci  coagrc- 
oatoium dc  tchasad Rcligioacm.&  Ccclc- 
i\x  booum  pcitiocntibus,  fccundum  rcr- 
bum  Dei  confuicncium  &  dcHaicnciumad 
£ccte(ia:(alutcm&  Dcieloriam. 

I  r  'C.TCUS  huiurmodi  lodiccodi  potc- 
ftascflpcocs  ipGitT.  Ecclcfiam  .-  quxfiilt 
fub  ditiohcMagillratusiidclis&  Rcligio- 
ncmpio6tcQtis,  vcl  publiccillam  tolciao- 
cis.tumporcflatc  haoc  Magifltacai  trans- 
lctibimus.-flot  cuius  coouocationc  iHcgi 
t:mumconc»ltum  eire  fuflinucruotProtc- 
ItacccsdcDullitateConciliiTndcntini  Ec- 
clciix.SiTCio  MagiAratus  ocquchdclis  fit, 
ocquc  paUice  colcians  Kcligioocnit  fcd 
hoitis pciTccutor , tuoc  itli qui  ic  ficcle- 
liaprxndcotillo  m«nc«fungcatur. 

ilL  Occafioncm  iiuiufmodi  cooucq- 
cntprxbcot  vcl  mali  ooonulli  qui  Eccle- 
fixnozamiafcruat,(iuci(atiu  Ecclciiafi- 
ueeiuacam.vcl  ipla  pcrpecua  Bcclerix 
quamdiu  in  tctris  cft  conftitutio.  Quum 
cnimobnoxi»  fitcrrori.couuptcix,  dcfi:- 
^ioni  a  vctitate  dod^tioz  ,  lotcgiitatc  cul- 
cus  diuioi ,  morum  probitatc  &  coacordia 
Cbriftiana.ad  bxiclcs ,  idololtttiam ,  mo- 
fumcorruptclara,  &  fcbifmau,  vtilccft 
coaaeoiushuiufmodiiaftitai  .-aootameo 

ii  quod  corruf  tciArats  togtciTaffl  ciTc 


ARMINII 

raanifcfto  coaftct,  id  corngatur,fcd  etitn 
vt  loquiuturan  uooaliquidtugtcirun 
quumiQimicushomo  zizaoialpaigat  «iux- 
micatibus  honumbus  pcncs  quoj  rft  \- 
grum  Domini  cutarc 

l  V.  ConucntumlKin 
cimas{'fGeii"uuacairaioi:^.i...a.a^L.. .  j. 
iiexita  ordincm  diuioitus  vocata  )  quos 
Jiifcc  dicimusiungnuosciTc.opottcic. 
mo.rtfior  •     ■  ucs  ioScnptutis  3t  l?ii;ui 
lotlliscx  i>habcaot.  SccvoUo>vcpti 

fiatigraucsj/Mudcotcs ,  modcrati.vcricacifi 
diuiox  &  paos  ficdciiafticc'  amantcs. 
Ta^to  vtlibcriiinc.  &  oulii  vci  pciloax 
vel  £cclciix.vcl  cooFcilioai  ab  hominibus 
coafcripcx.fcdfoUDco  dc  CKttitociufque 
TCtboobftcidi. 

y.  Siuc  £ccleiiaftici  illi  Goi  iiac  Politici« 
impiimisMagiftiatusiprc  fummus.  <c  viti 
publicoio  Ecclcila&  Rcpubl.muncicfua« 
gCQces.-  deiQde-ctiampriuati ,  uc  ouidcna 
^zclufis  iis  qui  quippum  aliud  itatuuoi 
ouamco.-  '  .'  n  -  ,  '..ibct.modoi- 
llis  doQi  w]uc  caicsooa 

^.odo  dchbeuciuam  lcd  4e  dccitiuam  lea- 
xcoriam  diccrc  poifc  arbitramur. 

VI.  Obicdum  circa  quod  vciiabicur 
Conctiium  fuacrcs  adilcligioocm  &:£c- 
clcfix.quatahs,booumpciuatutes;  <]ux 
duobus  fuaiiTus  capuibus  compichcudtm- 
tuci  vf  ptinutiuiiifit  ipia  doctiioa  fidci* 
fpci.chaticaiisjrccuniUiiam  vctoj  otdo  0c 
policiaEcclclix. 

VII.  Noima  fecundumquam  dclibc- 
ratio  iafticueada&  dciiaitioiraciendj 
vaica  &  fola  cft  vcibum  Dci , pcocs  quLin 
abfolutum  cft  lo  Bcciciia  donuoiunula  rc- 
busveio  adoidiQcm  &  ivm|i«*  Bcclciix 
pcitiacnci!jus  ,  licct  cm  Reipul^ 
&  Ecclclix  ftatumiuL.   ^  ...ic,  &  iccua- 
damcitcuraftaattas  iocoium,ccmputum 
pcifoaaiumdclibetauoacm  &  dc. 
pciagetc.-vnum  mudocaucj: 
vctboDciaducifumftatuatu: 

VIII.  Quia  vctoomniaotdiocpc 
dcbcQtiahutufmodi  coaciliis.oe 
aliqucm.toticoQcihoptxiidctc. 
ftratusfammus  adiit,tpii  id  muouv 
vcrum  potcftilic  hec  oiGcii  maodaiL  i 


DISPVTATIONES  PRIVATi£.  31? 

cem  per  coociliam  aliquoHmulcorumdo* 
^orum  lc  piorumhommum  ez  Scripcuris 
inuencum&confirmacamui,(^Qara  vaius 
alicuius  opcra  priuacim  apud  le  id  ipfafa 


fitic  Ecclcfiaftico.  fiuc  policico  viro,imo  Sc 
ipli  concilio  ncgociuin  hoc  commictcrc, 
tnodo  tpCe  carcc  vc  omnes  &.  fin^uli  lo  offi- 
cio  coonneaocur .  nc  cumuUuolc  pcragan • 
cur  iudicia.  Vcilc  aucemcd  vc  Epifcopus 
aliquiscooAicuatutqui  prcccs  &  gratiatu 
adioDCSobcaCt  agcnda  propouac,  fcncca- 
ciascxquitac,  ' ,  quaotum  quidcm 

illc  vt  Ecclcf'  Lc  oIuMiiuiis  .itnior 

crt. 

IX.  Locushuiuimodi  conuciuibus  dc- 
ftinandus  cfl  qui  maximc  commodus  fic 
omoibus ad  Syoodum  acceiluiis ;  ni(i  for- 
cc  Magillracut  fummo  vidcatur  illumdc- 
ligciclocum  qui  tpfi  commod«nimus  Cc. 
Locus  cucus  ciFc  dcbcc  abiufidiis  i  GIuus 
condudus  omnibus  procurandus  oeccfla- 
cius  •  vc  Itccac  ipfis  (iac  ooxa  acccdc(e& 
difcedcrc  ,  quaotumper  ipram  Dcilegcm 
liccc.coBtraquam  outlius  Tclmaximicoc- 
cuscflTcl  canculaau^toricas. 

X.  Audoricascoacilioium  abfoluuno 
cft.lcd  dcj)cndcos abaudoritatc  Dci  Qua 
dc  caufa  nemo  ftmpltcitcr iis  qua;  ia  cooci- 
lio  Hatuta  fuac  adrcocin  ceoccur  (  aiH  illi 
ioccrriDt  qui  crrarc  ncqucunc^indubira* 
taciusrcibabcntSpiritusiandiTric/tii(t«& 

ccllimouia  )  fcd  potcft  voulquifquc  ,  imo 
Tcro  tcnccurquxin coocilio coaclula  fuoc 
adnorm.imvctbiDcicxigcrc  '.  &  fi  com- 
periaiconfcocirc.adprobarc,riamioasim- 
probaic :  hac  tamca  cauciooe  ac  £tcilcxcii- 
ciac  quod  vnamtni  cam  mulcoium  pio- 
tom  &  dodlotum c6fenfu  (lacucum  cft,  fcd 
diligcncci;  difpiciac.au  &cripturasprofcfa- 
tisclateproaaociantes  babcat ,  tum  illo- 
rum  coDfeofuiaflcnfum  fuum  ptxbcac  ia 
Domiae. 

X  I.  Conciliorum  acccflicas  flmplcz 
son c(l ,  quiapotcfl Ecclcfiadcncccflariis 
iofltui  Hae  illis.  Magoa  cameo  illorum  e(l 
-vtilitas,  n  innominc  Dominiinftitotafc- 
cuiidum  illius  ▼ecbum  omaiaczamiaeac* 
&  conflicuaoc  id  quodcommuniconfen- 
fu  iuxia  iliam  ootmam  vifum  fucric  pro- 
nunciaodum.Qaum  eDtm  «culi  plus  vide- 
anc  quam  oculus  ,  tc  Domious  ezaudiic 
foteac  prcccs  mulcotum  intcr  fc  coofeo- 
ticDtium  iu  tcrra,  vcnfimilios  cfl  vcnta 


acgoiiumagcntis. 

XII.  Vudc  eciam  concilii  alicaius  att<> 
doricaccm  taaioreia  eflc  dicimusquam 
cuiufuis  hominis  quiifliconciliointcrcftj 
ctiam  Romaoi  PontiHciSiCui  nullum  aliud 
ius  cribuimus  ia  vllo  coocilio  quam  cuiais 
Epifcopoicciamcumcumillc  vcri  Epifco- 
pi  munusobitfidcliccr.caaramabcfl  vcfiae 
illiusiulfu,prz(idacu,dirc«5lioac  ,  cooci- 
lium  cogi  6c  habcrioequcac. 

XIII.  Coacilium nuilum poceflfuccef- 
foribus  fuis  pra:fcribcrr,  quuminus  illi  lur- 
fum  dc co difpicianc ,  dc quo aocea  io coo- 
ciliisprxccdcQcibusaAum  Sc  dcliQicu  efl: 
quia  rcs  Rcligionis  in  prz:iudicatum  non 
vcoit.  Ncquc  potcfl  coociltum  vllumfe 
iurciurando  aduringerc  ad  vllum  aliui 
verbum  quam  ad  Dci  vcrbum  obfcruao- 
dum:  mufco  mious  poccfl  ipfum  pofitiuas 
lcgcs  faccrc,  ad  quas  aut  fcipfum  auc  vllum 
homioem  iuramcnco  obftringac. 

XIV.  Liccat  cciam  occuracnico  pofle- 
tioriconcilioindubium  vocarcqaod  prx- 
ccdcnte  occumeoico  cooflitacaro  cfl ,  quia 
occumenica  coaciliacciamcrrare  poflunc: 
ncque camen  indc  fcquecur  Hcclciiam  Ca- 
cholicam  crratc ,  hoc  cfl.omocs  fidclcs 
>Aix«(  crrarc. 


THESIS  LIX. 

Miniftcriis  Ecclcfi.afticis  N.T.  ic  vo- 
cacionc  ad  ea. 

I.  ly  yrlaifletii  voce  defignamos  of£- 

ivlciumfcumuauspublicam 
«ity^.fupcriotifubfcruiens,  &hic  quidcm 
Deo  Sc  Cbttflo  qua  Domiaus  efl  Sc  capue 
Ecclcfix.  Iccleiiaflicum  ab  obicdlo  luo 
dicicurquodcflEcclena.&  apolicicoqnod 
circa  Reaipublicam  ciutlcm  eft«  diAiogui- 
mus. 

Tc  n.Efi 


iac6d 

II.  Bft  aatem  munat  publicom  a  Deo 
ccrtis  hominibas  demandatum  F  '\ 
colIigcocli,coIlc^l3mcuraDdi,&  ;  -.  .i- 
Aum  caputciuspcrquciUumadDcumad- 
duccndi,  vcbcacamvitamcoDicquaturad 
Dci  St  ChnfU  gloriam. 

I I I.  Quum  aotcm  Ecclcfia  conftet  ex 
homiutbus  animalem  vtcam  viucntibus.Ac 
ad  (pintualem,auzfupcriorcrc,£c  vclutfi- 
nit  alteciut  cflc  acbec^in  ilb  dcgendam  vo- 
cacit  ,  duplcx  munus  pro  Dccellicacc  lum 
aoimalistumrpiiicualis  vicx  iDEcclcfiaob- 
ctiodum  cft :  vDur»  ,  quod  proprie ,  per  C* 
&  immcdiacc  circa  vicamSpicicualcm.eiuf- 
<juc  ioicium ,  progrcflura ,  tc  coafirmatio- 
aem  verlacuri  altecuoi ,  quoantmalis  vica 
funcDcatur  ,  8c  proptcrca  pccaccidcos  & 
mcduccad  Ecclciiam  pcrtiBcr.  Illud  fcm* 
pet  oeccflaiium  cdpcife,  hocnoDnifi  cx 
n]rpothcfi,fiquidem  fintqui  altcoa  fulleti- 
tatiooe  iodigcanc,&  illis  axc  ip(a  ooo  con- 
ciogat  pcr  ordiacm  aliqucm  tn  ciuicacc 
«ODllicucum:  quo  cafulcmpec  duraredc- 
beCi  cicraillumaon  aeccflarium.  Dc  tliis 
propricagimus  ,  dcbocnihit vlccrms di- 

IV.  Munut  vicz  Spiricaali  accommoda- 
tumcoafiditinhifcccribusatflibus.  Pii- 
musc(l,ioiltruuo  vcriutisqux  c(l  fccuo- 
dum  pieratemiSecuodus  >  iocercelltoapud 
Dcum  i  Tertius,  rcgimeofeu  guberaacio 
iollituctooi  iiliaccomtnotUca. 

V.  Inlhcutiocoofiftic  in  vetiutis.  qux 
credenda  ,  rperanda  ,  facicoda  conrtDcci 
proporicione ,  cxplicacioQC .  coofirmacio- 
ne,falficanscoofutatione  ,  adhoitaciooe. 
coircpttooc.  confolationc .  commtnaiio- 
ac  :  quod  vctbo  tum  Irgis  tum  Euangclii 
pcragicur:cuifun£lionia.-iiungimusSacra- 
mcntoiumetdcmfiQi  fcn^^rnr^^r^  ii!  '  :r,i. 
ftucioncm. 

VI.  lotcrcefliocnnfiitic  lu  picciuus.  & 
graciatum  aAionibus  pco  Ecclcfia  8c  fin- 
guUi  cius  mcmbris  ad  Deum  ofFcreodis> 
pcr  Chridum  vaicumaduocatum  &  inter- 
ceflorcmnoflcum. 

V 1 1  Guberoacio  Ecclcfix  io  huac  fi- 
acmvfurpjcur  ,  vtio  cota  Ecclefia  omnu 
4ccorc,oidiBC>  &adcdificatioocm  fiaor, 


I  ARMINII 

fic  fingubrius  membra  in  officioronrinc- 
antur  ,  fc 

mcncur.c   -..jul.. 

m'aniur,ti  .  srcctptancui 

VIII.  Muiiu  iila  non  fempci  codcm 
modofunr  :"^r  '>^ti,acquciifdcn>  '-r:  r 
butadmK  ibtoitium  cr: 
tisEccIcfia:Ciiiillijnz  ,  nonou 

diacc  ilia  a  Dco  &.  Chnilo  impc 
&  ab  iis  quibutimpofira  func  >  otra  ai 
cioocm  ad  ccRas  Bcclcfias  admioiiu ...... 

Vode  &  AdftiiniAti  dtdt  fuoi  Apoltoli, 
taoquamlcgati  Chrilli  pervniueitam  or. 
bcm ccrrarum  ad  Tniuerfas crcararas :  qui. 
bus  Euan?rli(lxadditifunt  ranquam  <rv>- 
ifj>i.  '  diace  vocaciraAores3c  Do- 

<ft'  -i  .  .optA:  Prcsbyieri  ,  qutcctc:^ 
1;  :  iciuntptxfedb.  IJIiadtcmpus 

du  [juci  UDi,&  fucccllorcs  ood  habueruoi: 
Hi  ad  fincmvfque  raundidurabuotpcrpe- 
cua  lucccfliooc:  quamquam  ooo  oegemus> 
quin  ,  cum  Ecclcfia  alicui  primumcolli- 
cndacH  ,  Tous  homo  incegramrcrram 
occ  ndo  pcragtarc  pofltt. 

IX.  Hxcmuniairafantcompacaca  ,  vt 
ynapcifonaomuia  illa  fimul  obirc  poflir, 
quaoquam  &ficpoilulaoteEcclcfix  vcilt- 
tacc  .  &  donorum  diucificace  vane  io  va- 
rtut  difliibui  podinr. 

X.  Vocatio  ad  muoia  Bccle£aftica  ra- 
Uacfl  vclimmcdiata  vcl  ir^  ' 
nonagcmus.  Hxccftaflu  ,  , 

Si  Chhilo  per  Ecclcfiam  adouniftraiut, 
quo  homtncm  ab  vfu  animalu  vitx  ti 
muni  fcpararumfibiconfccrar  ,  A:admu- 
Dus  palloralcobcundumamaodat  ad  dla  ■ 
tem  nominum  &  gloriam  fuam.In  qua  vo- 
catione.tumipfam ,  lameius  cfficicorcm. 
tumobtcdlum  confideraredcbemus 

XI.  A^ut  vocacionis  conH^- 
cxamioeclcdiooe  &  confirmati 

men  cfl  diligensioquifiti(>    piobatio ,  to 
pcrfooa  de  qua  agirur  apta  fit  obeundo 
muoerci  quxapiicudo  confiftit  m  rertim 
vcraiuroitoeccir.r  j&adpro- 
batione,vitx  proLi..,. .  .  ..       c  cor  "  • 
nicadicumabitquxnouit  ipljtqn^ 
tas  loqnclamipum  &  loq: 
coDUDet:piudcotta,meJt 


DISPVTATIONES  PRIVATvC. 


pacicntialaborumt  iofinnitacutniiniurui- 

riini.&c. 

XII.  Klc^io  e(l  pcrfooat  tceitimeeza- 
minarje  8c  probx  compcrtz  ordioacio.oua 
ipH  munusobcaodumimponicui:  cui  IX' 
pe  addi  iblcr  oublica  quxdam  per  prcccs  & 
Baumimpounoncm,quia  &  pcriciuoium 
prrmi(rum,iaaugutarto ,  &  veluiinipnus 
muocrts  admioilirjtioocm  minio  :  qux 
coofitmario  dici  iblct. 

XIII.  EtHcieos  primaria  efl  Deus  9c 
CbriduStSc  Spirirus  vcriufquequa  Cbrifli 
cautam  ageos  io£cclcfij;aqua  caufa  cota 
Tocationtsaudoricas  depcndct.  Miniflrai 
c(l  ipia  Bcclcfia,  in  qua  numeramus  Magt- 
(tracum  iplbm  Chtidiaoum  ,  Do<^otcs 
cum  reliquis  Presb^rcris  «  flc  populumi- 
pliim  .  vbi  vero  Magilbatus  noo  e(l  qui 
hancremcurarcTelit ,  iilbic  Epifcopi  (cu 
rrcsby teri cum  plebe idud ocgotium per- 
agcre  poduat  ic  ^bcnc 

XIV.  Obictrium  cft  pcrfooa  vocaoda» 
io  qua  requiticur  Ecclcfix  cauia  aptiiudo 
illa  de  qua  didum  cft:  ic  proptec  ipfam  tc- 
flimomum  boox  cotUcieotix:  quo  adpro- 
batmodcde  iudicium  Ecclcnx  6c  coofcius 
ribicftquodl^  Dccio  Dci  iimorc  ti  loUus 
£cclc(ix  xdincandq  (ludio  hoc  ipfuinroii- 
ous  capcnit. 

XV.  FormaTocatiooiseireotialis  eft  tc 
omoiaaganiut  fecuodam  tegulam  verbo 
Dei  prxlcripcam.  Accidcotalis.  vt  deceotcr 
ic  cooueoicBrer  fccuodum  particularesrc- 
fpcilus  pcrfonarum,locorum,  tcmponjra, 
&  tcliquarum  circumftaotiarum. 

XVL  Vbicuoque  hx  cooditioocs  fcr- 
uantui  omocs  >  lcgitima  cfl  vocacio.&  o- 
moiczparteproba:  (iaaliquade(ucrit,  a- 
&as  Tocttioois  quidem  impctfcdlus  c(l* 
(cdrau  nibtlominuscd  habcnda  vocatio. 
dum  Tocatio  Dci  manct  cooiun^a  foris 
aliquateftificatiooeipfms,  qux  quia  Taria 
<(l,dcfioircooo  poUun-iiS. 

C  O  R  O  L  L  A  R  I  V  M. 
Vteaticnti  in  Pen:iJUU  EecUjU  neit  fu^ 


perft&A  :     frimi  rifotVMOfts  erdirtMrism 

voraticr.cm  (jy medtiuiunhMhutrunt . 


THESIS  LX. 
Do 

Sacramcnris  in  gencrc . 

Dt  Eccltftd,  eim  potejiate ,  a(  verbi  Afmi- 
flerie  tgmus  haHentuJeqtuun  vt  dt  fi- 
gnu  iUisagamtu  ,  quM  Deut  vtrbo  fu9 
apfcndity  quil/nfque  fidtm  fccderatoru 
fuorum  cordtbui  tttgener,itMn  obfignat 
&(onfirrtiAt.yecanturenimhac  Jign4 
vulgo  SacramtntOiVoceScripturit  qtei' 
dcm  tion  vfitatd.attamen  tamen  pro- 
pter  cottfenfum  Ecclijianon  retiiiendd. 

I.  j^STauicftihxcTozab  Tfu  milicariad 
vfum  facram  cranslaca  :  ftcuc  enim 
miliccs  Impccaton  fuo  pcr  Sacramentum 
tanquam  pcr  (blcooe  iuramentum  coofc- 
crabantuc  j  ita  etiam  focderati  hotum  fi- 
goorumperceptiooc  taoquam  publicoia- 
ramcotaChcido  obfttioguntur.  Scdquia 
cadcm  Toz  tcI  rclatc  fumitur.idque  vd 
propric  pro  (Igno .  tcI  metoovmice  pro  Q- 
goacoi  vclablblute  ,  idquc  (yoccdochice 
pro  Tiroque :  oos dc proptu  dgoificaiiooe 
Aicagemus. 

IL  E(l  igicur  Sacrameocilm  Cgnam  ac 
(igiUumiactum  8c  vi(jb'le  i  Deo  ioditu- 
tum,q^no  promiflionem  giaciolam  vctbo 
propodum  .foederatis  fuis  obfigoat:  cof- 
Quc  viciflim  ad  officii  (ui  prxftattonem  ad- 
(Iriogic.  Itaqac  oooalixoobis  bifccpto* 
miiTioncs propooaoturjquam  vcrbo pacc- 
fadxfuoc 

III.  Sigoum  &  (Igillum  dicimas  ,  tun 
czvlii  SciiPturx  Gcocf  17.  i.  Rom.  4.11. 
tum  cz  tpdus  rci  oatura  ,  quia  oimirum 
hxc  figoa  prxicr  fpccicmczteioamquan^ 
fcofibus  Dodiis  lofcruoc  ,  aliud  faciuoc 
ia  cogitatioocm  vcoire.  T>^quc  du- 
da  caatiUB  Cuxk  figoa  figoificaaua  *  l'c4 
Tt   X  'fo** 


451  lACOB 

vfff^ht  &  («eiilt  t  qti2  oon  rocotcm ,  fcd 
&coripfum2mciuDC. 

IV.  iacium  dicimu5  duplici  rcfpcdlai 
tumc^uia  aDco<latumcft,rumquiaad  v- 
fum  lacrum  datum  cft.  Vifibile  dicimut, 
quia  de  oarutafigoi  cfl  rc  Hc  (cnfupcrcc- 
pcibilcjquodcniin  talc  oon  cA ,  dgaumdi- 
ciDcquic 

V.  Auaor  hoRim  Cgnorum  cft  Dcus, 
qai  foIuscdEccIcfix  Domious  6c  Lc^t- 
Ucor,  cuias  cft  lcgcs  przfcribccc,  promif- 
(afaccre  .  caquc  obfigaatc  iis  quibus  ipH 
^ifum  cft/icnis  :  quz  camcn  gtaciz  obfi- 
goandziouintaccommodata ,  Ttcam  pcr 
analogiam  quandam  (igmficcnt.  Natuialia 
KaqucGgoa  oqnfunt  ,  quz  cz  fuaoacura 
cotumillud  (igoificanc  ,  quod  figoificanc; 
led  Totuoutia  *  quorum  (tgaificatio  toia 
peodcrab  arbicrioinftitucoQf. 

VI.  Mafcria  cft  ipfum  czccroam  elc- 
Dicntum  a  Deo  creacum ,  idcoquc  eius  po- 
tcdaii  fubicdum ,  &  apcum  nacum  ad  ob- 
(igoaodum  qoodDeus  co  ob(igoatum  vult 
(ccuadumfapicnciamfuam. 

VII.  Forau  latcroa  Sacrameotonim 
(cunifita«i->»'4rer'<n')  io  rclatiooe  conli- 
ftic,  &  cft  cooueflieosiila  analogia  &  (imt- 
licudo  tntct  (ignum  6c  rem  (igaaiam  i  qux 

umicprifcmationcm  ,  tumobfi- 
,::m  3c  cxlubtiiooemngoati  cz  aa- 
«rtoruate  &  arbitrio inftitocntis.  £z  ardif- 
(ima  haciigoi  cum  fignaroanalogiavariz 
runttnSciiptnta&:  Sacramentis  Tlicacz  fi- 
gurarz  locutioncs  ,  ficut  cum  nomca  rci 
figoatzfignotribuituri  Tt,  PaAum  mcum 
to catne  veftra  GeoeC  17. ij.  k.  vicc Ter(a, 
Tt,  Pafcha  noftmm  immolatum  cft.  i.Cor. 
f. T.  7.  vcl  cum  ligoo  tribuitur  propriccas 
tcitvc,  qui  bibet  deaquaiftaooohtictin 
xtcrflum  loh  4..14.  Tel coocra  i  vti  hoc  cft 
CorpusMatt.i^.ttf. 

VIII.  Finis  Sacramcotoramcft  duplcz, 
proximas  &rcmocus  :  proxtmus  cft  pco- 
ininioois  io  fizdere  &Az  ob(>gaatio  :  te- 
motus,  tum  fideifcrdcratoiumconfirma- 
tio,|cpcrconfcqii«n$  Ecdcfiz.quzcz  illts 
cooftat,:  ;lotia. 

IX.  1!  : >  .jmcnca  aOeoinfti- 
tota  k.  rliftpaad.i  fuat,  foedetati  Dci  fiior, 


I  ARMINIl 

iiquc  foli  &  omocs  ;  qaibas  camdiu  il- 
lorum  vfuscoocedcodus  cft  ,  quaaiditt  i 
Dco  focdcracotumnominc  ccnlcntuc ;  It- 
cct  ipfi  pcccatis  fuis  repudiatioaem  roc- 
raciiflt. 

X.  Hxc  autem  Sacramcnra  pro  vari* 
hominumftatufuutcoofidcraoda  :  tcI  c- 
oimantc  lapfuminfticuta  fueiunt,  &func 
focdcrisopctum;  vcl  poftlapfum,  &funr 
(tBdensgraticSAcnmcorum  fadcris  ope- 
rum  vnicunifuit,rciI.atborviiz.  Fadcris 
gratiz  funt,vcl quatcous  in  fadusptoinif- 
(umfpcAant,&  infintcs  adhuc  Hcclcfiz 
fub  pzdagogia  cooftitutz  fuor,  qualta  (ue- 
[untCircumciho  &  Pafcha:  vcl  quatcnus 
iamadfaduscou(ixmatumfpcL\ani,&funC 
EcclefizChiiftiaaz&  adultz;  quiilia  func 
Baptifmus&Caena.  Dcquorum  (iogulo- 
lum  ioict  fc  conucoicotia  &  difctimioe 
commodius  io  cuiu{quc  ciaAatiooc  a- 
gccur. 

CoROILAKtYM. 

SMcrificia  dr  SmerinntntM,  Uctt  in  n$nnut- 
lidcmMeniMnii nuHotdnoen  mede confnnJtn- 
dM  ,  qtiiMhtc  Mi  iQu  mnUH  rej^tHihui  dif- 
ftrHnt. 


THESIS  LXI. 

V.T.  Sacramcntts,  Arbore  viw,  Cnr- 
cumciliotic ,  fic  Agno 
Palchaii. 

I.  A  Rbor  viczaDcocreata  &  iofUtD- 
m  \  rafuitin  !  'inem  .  vthomo  ia 
legisdiuio^olv  rrfifteos,eiusfra- 
Au  vcfcctecur .  luiu  ati  vium  haoc  anima- 
lcm  a^iacifus  omncm  dcfc^um  qui  ez  (c- 
oio  vclaliacau(a  iacidere  poccrat  cooret* 
uandamconcinuandamque  ,  rum  adpro' 
mifTionrm  virx  heido;  n    ire ''orii  dcfi- 


fnan  '  'itn 
DCO    L  i. ...,:.- UCO 

infliturau:  indoapu  futr  pctoa- 

tuta- 


DISPVTATIONES  PRIVATyC. 


vuralem  vim  &  poceaciam  illi  iadicam « 
huic  idonea  fuicpropcerfimilicudinem  & 
aoalogiam  quz  cfl  uiccr  Titamaniroalcm 
ic  fpiricualcm. 

II.  CircumciliocfinghumfadcrisDci 
cum  Abrahamoiaiciadobfignandampro- 
naiflioncm  dc  fcminc  bcocdido  cx  illo  oa- 
tcicuroidc  bcocdiccodis  lu  ilio  omoibus 
gcncibus  ,  illoque  Patrc  mulrarum  gco- 
tium ,  &  hzrcdc  muodi  pcr lufticiam ndet 
cooflicueado;  quodquc  Dcusillius&fe- 
minisciuspoflillum  DcusclTc  vcllccad- 
mioiArandum  io  illo  rocmbro ,  quod  c(l 
scocratioois  ioflrumcocum  ordioacum  io 
lezu  virili ,  apca  omnioo  ioccr  (igoum  & 
zem  fignatam  analogia. 

III.  lUofignoomncsmafcuIi  ex  Abra- 
hamooiiuodi  o^auaaoatiaitacc ipforum 
dieinfigoirndifucruDCczprcflo  Dci  man- 
daco,  addita  comminationc  forcvtepo- 
pulo  fuo  ciusanimacxfciodereturquicir- 
cumcifusnoo  cilct  iftadic. 

I  V.  Quanquam  autcm  focmeliz  in  t- 
p(aram  corporc  non  circuncidcbaDtur,in- 
ccreatamcnciufdcm  fa:dcus&  obligatio- 
ois  participcs  cranr,^uia  in  virisccnlcban- 
tur,  &  aDcoprocircumcifisbabcbantur. 
Igitur  Doo  opusfuic  vt  Dcusaliudquod- 
djm  inditucrct  rcmcdium  collcodzafaB- 
minis nariuz  corropciooi pcccati,  vt Pod- 
tificii  oHirroarc  audcnt>  przrcr  &  concra 
Scripturas 

V.  EciHeprimuscflrcfpcdluscircum- 
cifionis  ad  iTfn^ffAiWpettiocos.  Aitcrcd 
quod  obAiingebaocurcircumcin  ad  tocius 
lcgis  a  Dco  btz,  &  poci/Timum  ccrcmo- 
■lalis  obfctuatioocm.  1'occrat  coimDcus 
focdcratis  futs  pxzfcribcrc  Icgcm  proarbi- 
tiaru  fuo>&  (igoofocdcrisiamaoccinfti- 
luco  &  vfurpato  obligationcm  cius  fcr- 
uandz  obdgnarc , &  hoc  rcfpcdu  peicincc 
circumcilioad  V.T. 

VI.  Agnus  pafchalis  crac  Sjcramcn 
toma  Dcoin(litucumadob(tgnaDdamIi- 
beracioQcm  cx  vEgypco»  eiufqnc  mcmo- 
tiam  (Inguiis  aonis  (laco  tcmporc  rcno- 
undam- 

V 11.  Prztcr  buDC  Tfum  (eruiic  «riam 
Chitdo  vero  aguo ,  qui  pcccaumuadicf- 


fec  lararus  &  ablararus « typicc  adambraa- 
do  ,  qua  dc  cau(2i  criam  iUius  vfus  abroga- 
cus  fuic  Chrido  io  craccpa^fo  &  immola- 
co.quod  ad  iusacciocc,  poflca verocum 
dcdrudiooc  vrbis  &  tcmpli  rc  &  faflo  ab> 
rogarus. 

VIII.  Arboris  vitz  Sacramcntulfi io- 
crucocum  fuic,ia  rcliquis  duobus  Sacra- 
mcocis fanguiois cfFufio  crac ,  coaucoien- 
cer  diucrfuan  (biras  faedcracorura  Dct : 
illa  coim  indiraca  fuic  anccpcccacumin- 
grcfTum  in  mundum :  hzc  poftcriora,poft 
pcccaram  iogrclTum^quod  noooifi  (angui- 
nc  iuxta  decrccum  Dci  cxpiatut ,  eo  quod 
pcccaci  (lipendiurh  mors  fic,  &  vica  aoi- 
malis  in  (aoguine  dta  (ic  iuxca  Scripcu- 
ram. 

IX.  Traofttus  fub  oube  &  pcr  maxe, 
Manoa ,  &  aqua  ex  petra  (igna  Sacramcn- 
talia  fucrunt ,  fed  extraordinaria  •  &  quz- 
dam  Sacrameotoram  N.T.  qoafi  przlu- 
dia ,  quanquam  (igoificatioois  &  obfigna- 
cionis  obfcurilfimz,  quum  rcs  illis  figni- 
ficac(  &  ob(igoac^  verbo  cxprcfsc  ooo  Gat 
dcclaracz. 

CoROtlARI  A. 

7.  VeriJimiU  ejl  EccleftMmiprinUMMpefk 
Upfum  promijfione  (jf  ref  Anuiengtui^brn- 
hHmi  vfyut  ttmpjrn  Sncrnment»  fkM  hs' 
iuiJfe,jUAnquAm  iRorum  exprejfn  in  Scriptu- 
rn  non  JtMtmentio. 

1 1.  illM  fuerint  Mjjirmiirt  MuiMttiu 

ejfet  \  Jitamen  quudicMt  ,primum fuiJfethU- 
tionem  infsnfit  rtcensnMti torMm Dominot» 
dit  quo  mMttr  purtficMbMtur  a  pMrtu :  Mltt- 
TMm  'vtro  tfum  fMcrificierum  ^  MJ^erJio  - 
nem  Janiuinu  torundem ,  prebMbilitMtt  noB 
ctrtt^ 


THESIS  LXII. 

Do 

Saaamcntis  N.  T.  in  generc. 


I. 


SAcnmenta  N.T  funr,  quz  focderi 
(euT.  Nouoraoitc&  {aogaiD«Mc- 
Tt    j  diato- 


,j4  lACOBI 
diatom  iHius  &  Tcftatoris  coofirroatio , 

ir  Ooamobtcmtaliacflcoportaitqux 
tpn  cflent  confiimarionitamradlxligm- 
ficandx  &  obfignand* ,  hoc  clV ,  j:  Un- 
guinem  iam  fulum  &  mortcm  Mcdutoris 
fotcracniflc  dccbrareoi  &  oblignarcnt. 

III.  NuUaitaqucm  N.T.Ucramcotis 
cR^rio  Cioeuiois  ficri  debuic:  oequc  vlU 
cali  rc  cooilatc  debucrunc  »  ^uz  vitz  lu 
faoguioc  «iftcotis  particcps  fit  vcl  fuctit. 
fiipiato  coim  iam  pcccato  &  tcmiilioae 
plco^ impcttata pct  languihcm  &  mortcm 
Mcdiatotit ,  nullaampliusfaDgumiscftu- 
fiofuitoeccflaria. 

IV.  Inftitucoda  tamcn  fucrunt  antc* 
«uam  ipfa  facdcrisN.pctfanguincmMc- 
Jiatoris  8c  mottena  Tcftatotis  coofirma- 
tio  ficrct :  tumqaiainftitutio&  obfigna- 
tio  Teftamcnti  ipfara  mottcm  tcl^totts 
aoteccderc  dcbcc,  tum  quiaipfc  Mediater 
coruodem  particeps  ciTc  dcbuit,  ad  coufc- 
crandum  ca  in  fua  pcrfooa  &  obfignandam 
imagis  cotumuaionem  qux  intcr  nos  &: 
iipfuroc(b 

V.  Cztcrum  cum  nullarcconncoicn- 
Irius  figolficctuc  &  obfigoctuicommunio 
iactificti  iu  rooiccm  obUri  pto  pcccatis 

2aam  (aoguinis  adfpcrftoae  &  ipfius  facri- 
cii  cfu  St  Uoguinis  potu  ( fiquidcmUo- 
euiocm  bibcte  iicuifl'et)lunc  quoquc  nulU 
^goa  cooutnicnciota  fuctuot  quam  aqua, 

J>aois&  vinum,  quum  ipfius  fangumisad- 
pctfio&cTuscorpotisfietinonpoirct ,  & 
potus  laoguiais  iofupet  fi^ti  ooo  dcberec. 

VL  Sacraracncotum  N.  T.  Tisflccfli- 
cacia  vlcra  figoificatioois  Sc  obfignacionis 
adum  ooo  progrcdicuc:  ocquc  vlUrci fi- 
gnatx  pcr  illa  cxhibirio  cflcaut  fiogi  po- 
ccft,quxillis  infisaclibui  intcrmcdnsooo 
{peragatur. 

Vll.  Et  proptcrca  Ucramcnca  N.T.a 
facramcncis  in  V.  T.  Tfurpaus  non  difFc- 
ruor.  quod  illagratiamcxhibcaoc,  iftave- 
lo  at  vcl  prxfigurcnc. 

.  i  1 1.  5>actamcnta  N.  T.  cxtra  tpfum 
-vfum,  cuius  cauflaiofticuca  fuocirationcm 
racramcntorum  aoa  habcnc:  ocquc  pro- 
liiot  iu  qui  fioc  &de  &  tcripifccacu  iis 


ARMINII 

Tcuncur:adulcts  ncmpc  a  quibus  fidcs  8e 
rcfipilccocia  poftulancar.  Dc  In^ocibus 
aliud  cft  iudiciura  .quibus  cx  parcncibos 
fidclibus  narci  fjffi-ir  vr  \n  fccdcrc  cca- 
fcaatur. 

IX.  Sacramcnta  N.T.  tuftitucafunt  vc 
durcnt  ad  fincm  vfqucfcculi  :&  ducatura 
funt  vlq'jcad  fincmlccult. 

C  O  R  O  L  L  A  R  I  Y  ).(. 

SeilMrum  in  Religiant  ChrifiidMadiutrjt- 
tlU  fUn  f  -njfionem  X'Jmi fiUrMmtr.!:  ■ 

rnm    '7  >;  vehrmenfia  antijiiiua» 

euiu  imam  f^fufficientemcMu- 

fam  f>r*.i/ere  ^jjtnt  bci^Ml$,vt  ab  vfu  fti  r.»- 
mentorum  cum  iffn  fMTticifnniorumAif.i- 
nrMnf  mtrito  ^citrMftccMtum. 

THESIS  LXIIL 

Do 

Baptilino  &  P:Edobaptirmo. 

I.  T)  Aptifmus  cft  initialc  N.  T.  facra- 
D  mcnram,  quo  fadctati  Dei  aMiai- 
ftro  Ecclefix  io  oomine Pattis,Filii  &  Spt- 
riius  fandtt  aqaa  tinguntut  ad abFiicioocm 
fpiritualcm  qu<jpctl.inguincm  &  '•"•.-x 
Chrifti  fic,  mquc  corpus  Chiiit 
ncm  figntficandam .  &  olWignandam 
baptizjti  Dco  patri  &  filto  cius  pct 
cum  fandlum  in  peculium  confccrati  cora- 
munioDcm  cnm  vtroqae  babcaoc>  ficipfi 
fcruiaot  oranibus  dicbtts  vitxfux. 

II.  AoAormftttucionis  eft  DeusPaccr 
ioFiliofuo  N.T.McdiatorepcrSpirirara 
xtcrnum  Tcriulquc.  Ptimusciusadmioi- 
ftrator  fuic  lohaooes.  Chiiilus  vcro  coo- 
firmator ,  cum  eum  a  lohaonc  accipicndo, 
cum  poftca  pcr  difcipulos  (uos  ad- 
ftrando. 

III.  Proocauccmbaptifniuf ! 
i^^atx  rcfpcdtu  duplcx  c(t 
alius  ianguinis  &  fptri;>: 

iftc  iateinus ,  fic  &  mat 

plcxeflede'  .tDa&ctecrcoacxtcioi, 

toca  oa  flc  ca  1  k  i  i.  1  otccai. 


DISPVTATION 

IV.  Materia  baptifmi  cztetDi  cAaqua 
clcmcntaris.  apta  fccunclum  aaturam  ad  id 
<]uod  immundum  cfl  purgaadum  :  vnde 
ctiam  apta  vtDco  Tcruiatad  figQificaaduni 
&  ob(igQaodum  (aoguincm  &  fpiritum 
Cktidi,  quifaosuis&rpiritas  ChriAicfl 
tcs  figuata  baptiuni  cxtcroi.  Applicjtio 
Tcro  tum  (ao^uiois  tum  fpinius  Chiiih,  fc 
▼triufquc  cffeiAus ,  cft  res  /igoata  pcr  aquai 
iflius  appIicatioDcm,  &  applicattonis  clFc- 
Aus. 

y.  Fotnubapiirnuczteroicfl.ordinaca 
illa  fccuodum  iodirutioocm  Dci  admioi- 
ftratiojquz  coDfulitiabisduobus.  i.  vtis 
«ui  bapcizaturbacaquaadrpcrgatut.  x.  vt 
illa  adrpcrfio  fiat  ih  oomioc  Patris^  Jilii,  6c 
Spintus  (ao^i.  Cui  aoaloga  c(l  iutcroa 
cum  (anguiois  tum  fpiritus  Chtidi  ab  ipfo 
folo  Chndo  r.tdaadfpctlio  Sc  commuui- 
catio.  qux  incctoa  baptifmi  iotcioi  fotma 
dicj  potcd. 

VI.  Finis  primarius  baptifmi  cH  vt  fit 
coixfirmatio  &  obdgnatio  communicatio- 
Disgratia:io  ChitAo fccuodum  N.  focdus 
quod  Dcus  patcr  nobifcumiQ  Chn(lo& 
proptcr  illum  loiit.  Sccundatius  yt fit  ini- 
tiatioois  no(liae  io  vtfibilcin  Sccictiam 
fjrmbolum ,  &  cxprclTa  oota  oblicatioDis» 
qua  nos  Dco  Patti  &  Chtiflo  Domiuo 
Dodro  obdri^i  fumus. 

VII.  Obiciflumhuiusbaptifminoncd 
realc  fcd  perfonalcraotum ,  omncsfcilicct 
fa:Jui.in  Dci  ,  fiucilli adulti (ioc.  (lucin- 
faoics  ,  raodo  cx  fcedcratis  vel  faedcrato 
r  ■  ttumquiaillisablucioiofanguioc 
(  ^  nMHa ,  tum  ctiarr.  quod  pcr 
1,  in  corpus  Chntli  infcran- 


ES  PRIVATi€. 


lur 


VII(.  Bapcilhius  hic  quu  ctl  loicialc  fa- 
cramc.ntum  lOoncAfxpiQsiceiaodus  i  & 
qiiia  cll  (acramentum  M.  T,  oooeAmu- 
t  rqiieadfiocmhu- 
ju;.^v.....i  cftfionumcoofir- 
rn3D«  prom.  ; ,  camque  obfignaos, 

.iicitur  pet  illQm  confcrrigratiam, 
:  'cct  collatiooisa^a,quamquifit 

I  Acationcm&  obfignauoocm:im- 

couTi  coliatio  graciz  pcr  aquam 
iieii  bequtr. 


THESIS  LXIV. 

CoenaDoiniiii. 

I.        Vm  dcfacrameotoinicationis  Ba- 
pcifmo  fupetiorc  Difputatione  a- 
A\itn  fit ,  fequitur ,  vt  iam  dc  confirmatio- 
nis  facramcoto ,  coeoa  agamus. 

II.  £jm (icdcfinimus.- CanaDomioi 
eft  N.T.IacrameDtam  a  Chnfio  iromc 
diatc  io  vfum  Eccicfizadfincm  vfque^c- 
cult  inAttucum.  io  quo  icgitinu  panis  ic 
vioi  externa  admiQiU'ationc  .  fumptio- 
nc,5e  fruitione  morsDomioi  adouotiatur, 
iotctiiacotporis  &  (anguinis  Chritlifum- 
ptio  fruitioquc  iignificatur,  &  arAintma 
illa  voio  fiue  nyttini» ,  qua  (umus  cum 
Chrido  capitc  noAro  contundliobfigna- 
tut  confiimatutque  propccr  ChriAiindi- 
tutioDcm  ,Sc  aoalogtcam  figoi  ad  remfi- 
goatam  xcbtioncm  :  fidclcs  autcm  fuara 
crga  Deum  graticudiocm  ,  &  obhgatio- 
ncm.communiooemioicr  ipfos,&  ab  aliis 
omnibus  difcrimtnatiojicm  profiientux. 

III.  Auiflurcmhuioslacramcnci  Chti- 
Aum  coailicuimus  :  illc  cRim  folus  Do- 
mious  &  caput  Ecclcllz  a  patrefuttcon- 
ilitutus ,  iushabelis  (acramcnca  loAituen- 
di,&  hoc  ipfuni  quod  pcr  factamcotafi- 
Cuificatur  &  obll^natur,  cfticacitcr prx- 
Aaodi. 

IV.  Mateiia  cA  paois  &  vinum,  qux 
fecuodum  cffcnttam  dod  inutaotut ,  (cd 
mancnt  quod  aotcfuctuot.ocque  fccua- 
dum  iocum  corpori  aui  (aoguini  copolaa- 
tur,  itavtcorpusfit  velio,  velfub,vclcum 
paoc,  &c.  Dcquc  lo  vfu  canx  fcparari  po(- 
funt,  vt  laicis  paoe  porrcAo,caiizdcAc- 
gctut. 

V.  Formam  pou'ir.us  in  icljt.KiiC  tc  4t- 
fti/fima  voionc ,  qux  intci  figna  &  rcm  (i- 
gnatam .  &  vtnufquead  fidcles  commuoi- 
cantes  rcfpcdium  ,  qua  vnum  quoddam 
fiuntanalor  '  '•militudine.  £x  bacrc- 
lationis  cc,  une  diiplcx  (ignotutn 
ifl  hoc  caoat  iaciiUDcoio  vfus  coaicitut : 

pnQX> 


jj^  lACOBI 

pnor,  ftteprxfcDtcnt;po(lcrior,vtrcpr«- 
(cDtaado  obfigacDt  oobis  Chridum  cum 
faisbcocficiis. 

VI.  Finiscftduplc»  I  vnus.vifidcsno- 
ftra  erga  prominloocra  gratix  a  Dco  fa- 
^yn  ,  &  Chrifti  morie  &  rcfurrcdliooe 
coDfirmaram,ac  de  noftraciti  Chrillum  in- 
fitioois  veritarc  &  ccrtttudinc  magisma- 
gifquc  corroboreiur :  altcr,  vt  primo.fidc- 
les  gtatitudinem  &  obligatioocm  fuam 
erga  Dcum  teftcntur  mortis  Chtilli  rc- 
cotdatioDC  i  fccuudo ,  vc  chatitatcm  intcr 
(efoucaoc,  cercio.  vt  hacnota  abiofidcli- 
busfececoaoiur. 


THESIS  LXV. 
Milsa  Papali. 

« 

I.  /^Mifllsvatiis  Miirr  ,qaxadfcnio- 
V./ tur,fignificatioDibus,nic  eam  con- 
iideramus,  qua  Pontificiidicuoteam  cfTe 
czteroum  tc  ptopcit:  didum  (acrificium 
czpiacorium ,  in  quo  faciificuli  Chriftum 
patri  luo  pro  viuis  Sc  mortuis  oHctuoc.* 
quodquc  adfcruocfuifl*ccclcbratum&  in- 
Aitucum  ab  ipfo  Chtiftocum  cclcbraccc  ic 
infticuccct  caeoam  fuam. 

II.  Primodicimushocfacrificiumfal- 
fo  cocDC  Domioicai  inftituciooi  tribui.* 
non  enim  infticuit  Chtiftus  (acrificium  fed 
lacramcncum quod  apparccez  lofticutio- 
DCipfa»  in  qua  ocquicquamquidcm ,  faU 
cem  ezceroum  ,  Dco  ofi^crrc  iubcmur. 
Conccdimus  tamcn  io  caeaa  >  vt  ia  omoi- 
bus  adliooibus  iubcti  auc  dcbcic  cflc  io- 
ceroum  illud  facrificium ,  quo  fidclcs  Dco 

?>teces,taudcs,&  gratiarum  a^iooes  of- 
crunt.  Vudecocnadiiflafuittf^jKs^fict.. 

III.  Sccaodo, huic  (actificio tcpugoat 
ftcrificii  Chrifti  oatura,  vctitas  &  czcel- 
lcotia.  Cum  eoim  (acrificium  Ciuifti  fic 
TDicum ,  czpiacorium,  perfc^um,  iofioici 
Yaloris  ;  cumquc  Chiiftusfcmel  oblatiis 
rucnc&voicaiuioblaiionccoofummaue- 
nt  in  pcipctuum  faodlificatos  fcmcl,  vtte- 
ftatur Scriptura .  ccttc, ncc  vllialii  faciifi- 


ARMINII 

cio  ,  occ  huius  Chrifti  facrificii  rc rctuioo; 
locus  vUusrcliAusefl 
I  IV.  Acccdtt,quoducf4Slucxilhmarr 
Chiiftumoifcrtipofrc  ,  aucdcbcrcibho- 
minibus,aut  ab  vllo  alio ,^uamafcipfo : 
ille  coimfoluscft  8c  vi^ima,  &facc<dos, 
quippcquilolusv:  iaaoceos,(i- 
nelabc,&  fcgrcgata:, ^  .  ^  ^.iioribus. 

V.  Ex  his  omnibus  (atis  patctnooo- 
pus  cflc  ,  in\6  impium  c^Te ,  nuuc  ofFcra- 
tur ab  homioibus  hoftia  czpiatoria  pro  vi- 
uis&  mortais.Addc.quod  ftultxcfiipno- 
raottx  t  eziftimatemortuosaurcgct^. 
qua  oblatiooc,  aucpofleillaremilfioncm 
pcccacorum  confcqui ,  qui  ancc  moccem 
eam  ooo  fucruoc  coafccuti. 

V I.  Prxcer  tres  iftos  cnormcs  errores 
in  Mifla  patratos .  in  (acrificio,  in  (accrdo- 
te ,  in  iis  pro  quibas  offcriur  facrificium  ; 
quartus  omniutn  turpiflimus ,  6c  cum  ido- 
lobctia  cooiundusadmittitur ,  quod  illud 
ipfum  facrificiumabipfb  ofFercntc,&  illis, 
pro  quibus  offcrtar  ,  adotatur  ,  &  cum 
pompa  circumgcftaiur. 

COROLLARIVM. 

In  hifetverbutMiffntfi facrificiumtxpiM- 
totium  ,  reprdftntMtiuMtn  eemmemorM- 
/ .  (  ofitHm  ifi  in  Mfptfito,  ^  clsrM  con- 

tr.i.iu.io. 


THESIS  LXVL 

Falils  quinqae  Sacnmends. 

I.  /^Vm  ctia  ad  (acrameoti  cfreotian) 
V>  coofticucodam  ncccfTario  rcqui- 

taDCur,nempc,  ioftitutiodiuina,  flgQum 
extcroum  vilibilc  ,  &gratixinuifibil!',  .i'? 
falucem  aeceroam  pcrttncncis  prom 
fcquitur  id  ipfum  facramcnti  nominc  vc- 
nirc  non  poftc ,  qood  in  vno  iftoium  dcfi- 
cic.vel  cui  vnum  iftorum  dccft. 

11.  CoDfirmatiocrgoPoncificiafacra- 
mcncumoott  eft .  quamquam  eztcroa  cru  • 

Cl5 


DISPVTATION 

cis  fignatio  in  fronce  ChrifVUni.  6t  chri- 
fmaus  vn  Aioadhibcacur :  aani  Ifta  (igaaia 
Chiiilo  indiru  ta  non  funr,  ucquc  fao^ifi- 
cjca  ad  attquid  ralucirisgtJtiarligniHcan- 
dum  y~\  obhgaandum  ,  ac(|uc  promifla 
gracia  Tfurpationi.aut  rcccptioni  illorum 
lignoruin  adncza. 

III.  PocnitcociaquidcmadiuscriaDo- 
mino  prxrcriptus  omnibus  in  pcccatam 
lapfts  I  habcos  p:omiirioncm  rcmiflionis 
pcccacorum  :  atquiaoullumiucacx  ptx* 
lctn>iodiuinocxtcrniim  liguum.  quoera- 
tia  liguificctur  &  obfigncturicxtllic:  icicir- 
co  (acramcnti  oominc  appcllari  ocquit. 
Ail^us  enim  laccrdotis  poctiicciucm  ab(ol- 
iiciiiis  ad  auauDtiatioucm  buaiigclii  pcr- 
tiocti^c&  miuo6ioillorumopcrum,qux 
fatisfj^oria  a  i  ontiS  Jis  malc  dicuotur, 
ocmpc  iciunii ,prccum,elccmof)'uarum, 
afflidionisantmii&c. 

IV.  Vodto,  qujccxtrcmaa pontificiis 
dicicur  ,  quia  nonaifi  aoimam  agcntibus 
adhibccur,  nullasi.improifus  vitcshabct, 
neque  vnquam  a  ChriHo  iuflicuca  cH:  ad 
promiirioncm  gracix  fpicitualis  iignaa- 
'dam.  Icaquc  (acrameoct  nomioe  vcnire 
ocquit. 

V.  Ordo  feu  tnflitutio  ,  confirmatio, 
inauguiatio  alicuius  pcifonx  ad  munus 
aliquod  Ecclcnallicum  obcuodum,  (acra- 
mcnti  nomine  ctiam  vcnirc  ncquit.tu/n 
quia.iu  fingulatcm  &  publicam,  tum  aon- 
Dulloium  10  Bccicfia  vocationcm ,  non  ad 
omii'um  communrm  pcrtincc;  tamquia 
liccc  a  Chtiflo  inflicuta  Ht  i  tamea  oon  ad 
gratix  gratum  facieotis  fcu  filuuris,  fcd 
taotum  ad  gratixgratisdatx.  vt  loquuo- 
lur.obfignationcm  pcitiocnc  quxcumque 
/igm  extctoa  in  ilU  adhiberi  l  ofTiac. 

VI.  Matrimontum  iDtcrvirdm  &  fo:- 
minam  ,  quaoquam  fimiiicudincquadam 
cum  coniugio  (piriruali ,  quod  inter  Chri- 
ftum  &  intcr  EcctcfiamcfliConDeaiac^ra- 
jnen  ocquc  rtgoificando  huic  iliud  aDo- 

miDo  ir.fttiutum  efl  ,  ocquc  vllara 
gratix  fpiritualis  pronnirto- 
ncm  adiunftam 
habcr. 


ES  PRIVATiC. 


7 


I. 


THESIS  LXVir. 

Do 

CulcuDciinvniucrfum. 

PRior  ofScii  noflti  crga  Dcum  Sc 
Chriflum  parsfuitvctusdc  Dcoac 
Chrifbofeofus,  fcuverain  Dcum&C  hrt- 
(lumfidcs:  altcra  cflredlus  vtriu(qi  cutcus. 

II.  Hxc  pats variis ncrinibus appclla- 
cur.  ApudHcbrxosmuyi^'  cni^JKn.n' 
culcus  &  timoc Dei.  Grxcc  iV(nr'eM«,  Tttn'- 

ftn  tdyttTntt        :  apud  I  t- 

pictas,  culiu&fcucultura  Dci,  vc  . 
lionos  t  ob(ctuantia. 

III  Dcfiniri  reuv.atim  potcfl :  qaod  fic 
obfcruantiacx  ndc  s  c:a,  or.rcieotiabooi, 
.charitateoonfidj  Dco  Chndoquc  luxu 
Dci  Toluntatcm  nobis  patciaifVam  flc  co- 
gnitam,  ad  vcriufq.glottam,  culcoiislalu- 
ccm,  &  aliorumxuiticattoncm  prxflanda. 

I V.  GcDUS  cxprimimus  vocc obfcruan- 
tix  ,  qaia  ilia  cxprcflam  contincc  ooflrx 
mcotis&  vtilitatis  in  Dcum  I  Dciquc  vo- 
luntatcm,  iotcottoncm,  qux  huic  otHcit 
noidri  crgaDcum  pacci  irtumjcx  paczcta- 
fp  lar. 

V.  Obic(fVum  idem  cft ,  quod  rotius 
Rcligionis,&:  primx  cius  partis,fidci  ncm- 
pc.Dcus  &  Chridas :  ia  quo  exdcm  racio- 
oes  formales  confidcrandx.quasgcocra- 
cim  de  Relietoacagcotcscxplicutmus. 

V I.  Ih  cnicicotcfcd  colcote,qucm ho- 
mincm  ChcifUanum  dicimus ,  rcquiiimus 
fidcmvcramin  Dcum&  Chtiflum,  con- 
fcicotiam  booam,  vtpotcfanguinc  &  fpi- 
rituChtidiperfidcmiaoilificatam  &  pur- 
eatam  ;  &chatitatemfynccraro,liDcqui- 
btis  oultus  Dco  culcus  prxftaripotcdipfi 
gratus&acccptus. 

VII.  Matetia  fuoc  iplx  parciculares 
a^ioocs  io  quibus  cultus  Dci  confiflicfcd 
haoc  informac  ipfa  Dci  voluutas  &  prx- 
fcriotio :  ooo coim  vulc  Dcus  coti  aibicriu 
crcacarx  ,  fed  iuxca  placitum  &  prxfcci- 
pcum  fux  voluncaris. 

VIII.  FioisprxcipauscHgloriaDci  Ac 
Vu  Cbiiai: 


35«  lACOBI 

Chrifli ;  niinasprzcipul  >  ipfa  falus  culco- 
tis ,  &  alioium  hominumxdificaiio .  tnm 
Tt  Chnfiolucrifiant ,  tum  vtad  Chnrtum 
addu(fli  magis  in  iila adolcfcat  &  crcfcant. 

IX.  Formacflipfa  obrctuaaciacoQfor- 
mata  ex  omnium  idorumaptacoacnicD- 
tia ,  ad  obicdi  ncmpc  colcndi  dignitaicm, 
prxAantiam  &  mcritum.cx  tali  colcncis 
dirpofitionciuxtatalcpra^fcriptum^ex  in- 
tcntioDC  finis  ifiius  ;  quorum  vnum  fi  dc- 
(it.vitiaca  cU  obfcruancia.&ptopccrcaDco 
iograca. 

X.  Ncquc  camcn  propterca  omitrcn- 
^us  tli  cultus  a  Dco  prxfcripcus  ,  cti.im(i 
homo ,  cui  pi xfcribicur,  nondum  illum  cx 
liuiufmodi  aniruoia  iAumiincmpixfcarc 
pofljt. 


THESIS  LXVIII. 
Do 

PriEceptis  cultiis  diium  in  gcricre. 

I.  B  cultu  Dci  a^luris  commodifli- 
JL/  maviaTidccurcflc  &  ra(io,fi  mao- 
dacocum  Dci.  quibus  culcus  illc  pixfccibi- 
tur ,  ordtncm  fequamuE.  omniaquc  &  (in- 
gula confidcrcmus.  Illacnim ipfum  colcn- 
ccminlhuuiu&  infurmanr.&:  culcusma- 
tcriam,  formam,  &  iinrm  prxfcubunc. 

II.  In  przcei  '  '  >im  Dci  prxfcri- 
bcncibus  tiiagcu.i  .ii  ..  confidcrauda.  i. 
Fuadamcntum  illorum  quo  tus  &au(flo- 
ricas tubentis nititur &  xquitasipfius prx- 
ccpti.  1.  prxccpcum  ipfum.  $.  fandiopcr 
promiflioncs  &  comminationcs.  lilud 
przfacio  cfi  prxccpci*  bxc  appcndixdici 
poccft ,  mcdinm  cit  ipfa  prxccpti  cflcnria. 

III.  Fundamcncum  fcu  prxfatio  conii- 
Bcns  iubcntis  audoricaccm  cxq;  cazqui- 
xatcmprzccpci.cilcommune  cotius  Kcli- 
[^icnis.ic  propccrca  criam  fundamcntum 
iidci,  puta,cgo  Ichoua  fum  Dif  ,  r  Jcc. 
ego  Dcus  omaipoccns  fcu  o:  . icns 
fum  ii^crccs  cua  magna  valde  Hgo  fum 
Dcuscuus&fcmini^t  •  Jcnonmcdo 
concludicur,  crgodil  ,  , .  ..ouaio  Dcum 
«uum;  ergo  ambuJa  coram  rac  inctgrt,  fcd 


VRMINII 

cciam,  crgo  crcdc  in  mc.  Vcrum  dc  eo hic 
nooagcndifm ,  quuminprxccdaneisper- 
tratnauimfir. 

I  V.Rcliqua  ciTc  dif  o  prxcepfum  &  prx- 
ccpci  fao<flioncm  fcu  appcndiccm.  Ncquc 
cnim  cxitliraandumcfbprzccpciduascire 
partcs,qu3rum  vna  poftulac  prxftationcm 
adus  vcl  omiflloncm ,  altcra  panam ;  led 
pollcriorcm  pacccm,qux  appcndix  dict- 
tur ,  horfum  Kiccrc,  vi  Dcus  io  priorc  dcfi- 
dctio  fuo  potiarur,  bcncfadurus  C  obti- 
ncat,puoicurus  fi  noo  obcincac 

V.  Ad  prxccpca  quod  accincc  ,  aocc- 
quam  ad  iingnla  vcniamus,  primo  genera- 
cira  vidcodum  ,  quid  in  omni  prxccpco 
coniidcraodum  vcniac. 

VI.  Impiimisauccmobicitum cuiufun 
prxccpci  duplcx  cft ,  vnum  formalc ,  aliud 
maccrialc  ,  fcu  vnumformaliccrrcquifiiu. 
aliud  maccrialiccr.  Illud  vbiquc  &  in  omnt 
ptxccpco  vniformc  cft  ,  hoc  vcro  diftin- 
dum. 

VII.  Obicdum  formalc  fcu  formalircr 
requificum  ,  cft  ipfa  pura  puca  obcdicncia 
ctfra  rcfpcfbum  ipfius  rci.vdaftusiin  quo 
vcl  ciica  qucm  obcdicncia  fic  prsil.inda. 
Ec  hanc  liccc  nobis  ca:cam  appcll.nc ,  co 
cxccpco  ,  quod  habcac  prxccdaueam  hanc 
vnicam  noticiam ,  qua  fcicur  Dcuin  id  i- 
pfum  prxfciiplillc. 

VIII.  Obicdum  macccialc  fca  matcria- 
liccr  rcquificum  cit  adu'^  '  ^fcu 

fingularis,  in  tuius  vcl  y.  -  o- 

mMlionc  obcdicntia  iita  cft 

Dw.Ex  obicAoformali  dcducituraiftus, 
inquoobcdicntiami':'  I^cusvulr 
pcrilliuspacracioncni, .  .  .icurx,vc 
altquidinhomincfir,  quodabillo  patran- 
do  abhorrcat  .•  &  aiftum,cuiu$  omifltonf  m 
Dcu'- ■■  •  r- r  T  -  ■•iir<i,vtalii' ' 
iu hi  .  n  pacra.i 

aifei^tum  lic , (ccus  ncquc  tliius prxitacio- 
ncm  huius  omifltoncm  obcdicn- 

tiani  ;"e. 

X  porrofcquicura^osiftiuspa- 
cracioncni  &  omiflioncmproctdeicacau- 
fa  ,quz  nacuram  i:  •  —  lactum  vcti- 
iumaife(5tam  ,  <S.  .  coatftu  abhor- 

icotcmfupcicc  &:  cohibcac. 

THE- 


DISPVTATIONES  PRIVATiC. 


THESIS  LXIX. 

Do 

Obcdiciuia,  forniali  obiccto  pixcc- 
ptorum  onmiuin  diuinocum. 

1.  BcdicDtia,qux  formalc  obic^tum 
V^cll  omniuni  prarccptoium  cJiui- 
norum  omnibnfquc  prjcccptis  prxfcribi- 
tur>propri<i  &  adarquatcprxfcribitarTO- 
luntati.fccundummodumltbcrtarisfcha- 
bcnti.hoccft.qualibcracft.vt  voluntatcra 
fccundum  modum  narur.r  fc  habcntcm> 
hoccd  >  afFcclum  modcrctur  iuxta  obc- 
dicntiam  prarfcriptam. 

I I.  Libctiasiitacft  vclcontradidllonis 
fcu  cxcrcitii » vcl  coutrarictatis  fcu  fpcci£- 
cationis.  Sccundum  libcrtatcm  cxcrcitii 
modcratur  voluntas  affcdtum  ,  vt  a«ftum 
aliqucm  potius  patcct ,  quam  ab  co  abfti- 
ocatiVcrcoDtra.-fccundumlibcrtatcmfpc- 
ciBcationis  modcracur  volunt3satR-(5lura 
vta(3urali  potiustuhocquamiaillud  ob- 
icdum  tcndac. 

III.  £x  hoc  fotmali  obicdo  omnium 
przccptorum,ciufque  rationc  Cic  confidc- 
laia, nafcitur  ommum  prxccptorum  pri- 
ma  diftnbutio ,  caquc  formalis ,  in  prxcc- 
pta  iubcDcia  &  vctantia ,  id  cft>  quious  vcl 
commiflio  vcl  omiflio  prxcipitur. 

IV.  Pracccptum  vctans  ita  obftringtf, 
Yt  Dunquam  patrarc  Uccat  id,  quod  vcti- 
tumcft  malum  enim  noncftfacicndum 
Tt  cucniat  quod  bonufti  cft,qua:  tamcn 
fola  cfTct  ratio  car  przftari  ahquando  licc- 
rct,quod  prohibitum  cft. 

V.  Prxccptum  iubens  Don  xqu^  ob- 
ftrinEitrigidcjlic  vt  quoquevel  momcnto 
prxffaodumi  quod  i^bctur.id  coimfieri 
ncquit .  quamquam  nooiithominisarbi- 
ino  rcUflum ,  quando  dtprxfttturusnec 
Dc  >  fcd  fccundum  occaftoncs  &  ncccflira- 
tcs  oblatas  ciusprxftatiofitadmiuiftrao- 
da.  StcuonliccbatDaoiclitxiduumabfti- 
Dcrcabiouocationc  Dci. 

VI.  Quaudo  prxccptum  vcraos  &  ia- 
bcDS  duc^ccootiaiia  fuat«fiucrccuadum 


5/9 

a^um>  diligcs  Deuin>  oon  odio  habcbi* 
eum>  odio  nabcbis  mundum  non  diligcs 
cum  i  fiuc  fccundum  obicftum  djljgcs 
Dcum,  nondiligasmundum>odiobabc- 
bis  mundum  .  non  habcbts  odio  Dcum. 
tum  tranfgrcflio  lcgis  vctaniisgrauiorcft 
quamiubcntt$>quia  plus  rcccdtt  ab  obc- 
diearia;&  commtflio  mali  vctiti  iududic 
omiflioncm  boni  prxccpti. 


THESIS  LXX. 

Porio  de  obcdicntia  manclatorum 
Dci  ui  gciicrali. 


I.  /^Via  obedicntiam  prxftarc  infe- 
V^rioris  cft.hinc  ad  tllani  prxftao- 
dam  rcquiritar  humilitas  quxgeneraum 
confidcrata  qualitas  cft  ,  qua  quis  aptus 
natus  cft  ad  fubmittcndum fcfcalii, ciuf- 
que  iufla  capcffcnduhi  &  cxfequcndum  : 
&  hicquidcmadfubmittcndumfcDco. 

II.  Obcdientia  pariim  tntcrnum ,  par- 
tim  extcrnum  aflum  rcfpicit  :  vcriufquc 
prxftatio  ad  integram ,  vcralb ,  9c  fyoce- 
ram  obcdicntiam  rcquiritur.  Dcus  coim 
fpiticus  cft  &  cordiuminipcftor,  quico- 
tius  hominis  tum  iotcroi  tum  cxtetai 
obcdicotiam  poftulac  ,  afTefluum  cor- 
dis  ,  &  mcmbrorum  corporis.  Extcrnus 
Gnc  ioteroo  hypocrifis  cft  :  larcrous 
(ioe  cxteroo  iocomplctus  cft  »  oifi  im- 
pcdiatur  bomo  ab  exteroo  fioe  culpa  fua 
prxfcnrc. 

III.  Cni  peo^  coinciditquodaScho« 
lafticis  Thcologis  dicitur>  ptxftarc  prz- 
ceptum  vcl  fccuodum  fubftantiam  adus 
taotum>  vel  ctiam  fecundum  qualitacem 
&  moduffliequi{itum:quo fcnfu etiam di- 
xincLiAb-usvidetur.  aducrbia  faluarc  & 
damoare. 

I V.  Ad  obedicotiam  iotcgram  vcram 
8c  fynceram ,  imo  ad  obcdicluiam  ioteroi 
hominis,  affctftuum  cordis,modiquelcgi- 
timi  prxftandam  rcquiricur  gratia  &  coo- 
cuifus  Dci  fpccialis.  Ad  exceinum  vero 
adum  corpotis  &  fubftaoiiaaiftus  caotum 

V  u    &  pixftau- 


340  lACOBI 

pr2:0andam  ,  anae  rcuclacio  Sc  auxilium 
Dci.quod  gcDcralc  >-ocatur>  &  ifti  fpcciali 
oppoaitur  ,  contraquc  iUud  diAioguiiur» 
luHiciat,difquiiipctmittimus. 

V.  Gratiaillalpccialisquz  mouct ,  cx- 
citJt  >  impcHit  •  vrgcci  ad  obcdicodura  > 
quamuis  tncellcdlum  6c  affedlum  homints 
moucatphyftcc  ladco  vt  illtus  fcnfu  noa 
pollitnoaaflicihomo  >  tamcaconfcofum 
non  cfticic  fcu  clicit ,  aifi  moralitcc ,  hoc 
c(l  ( pet  fuafioois  modum  &  libcra  volitio- 
nc  homiois  iutcrucoicaie .  quz  libcra  vo- 
litio  000  coadioacm  modo.fed  &omocm 
antcccdentcmaeccfUcatcm  Sc  dctcitnioa- 
tionemcxcludir. 

V  I.  Coocuifus  vero  ille  fpccialis  fiue 
auxilium  gratiz.auod  &  gratia  cooperaos 
8t  coucomitaas  dicitut  a  gratia  illaexci- 
caocc  >  mouencc > quz  pizucoieos  dicicur 
6c  opcrans ,  nequc  geiicrc  ocquc  cfficacta 
difFctr»  fcdeadcmcAcontinuata,  tantum 
cooperaos  fiue  coocomicaos  dicicur  ,  ob 
coocutrom  volutiucis  faamaoz  ,  tiuem 
grncia  opcraos  &  przucoicnsa  voluorarc 
clicuic-  Hic  coocuifusooa  dcocgatur  illi 
cui  gratia  cjcciuns  adhibecur,  niii  cxcitan- 
tircfiAachomo. 

VII.  VadccoDcIudiiur,honnacm  rcge- 
nicum  plus  boni  polTe  przdatcquam  prz- 
flat  &  plus  mali  poircomirrcrcquamo- 
mictar,  5c  ptoptcreagratiam  ctHcaccm  nc- 
quc  co  f«nfu ,  quo(ccundum  Auguflinum 
accipiiur,  oequc  quo  fccuodum  noooul- 
los  ooflros  Uodlorcs  ,  ad  obedicotiam 
przlb'nd.ini  c(rcnecciraii.im>(|uodi|>fum 
cuni.^ugu|lioi  dodttiaa  optimc  coofcouc. 

COR  O  LL  ARTVM. 

Cf>*!1io  llbfrtatem  Mgtntu  circumferilit 
M  - •       ^  1  toUit  i  ea^fue  ipf»i^manfcripttfi 
.  tJiantejeu  interlmBetite  incli- 
e  naturaU :  magu  ergo  natnr»- 
tHclinati}  coutrariaefi  Uber- 
tatit  ^Mam  coaiho. 


ARMINII 


THESIS  LXXI. 

Obicdo  matcriali  prxccptonim  lc- 
gis  in  vniucrhim. 

I.  /^~\  Vemadmodum  obcdieniia  pure 
V^pucc,  &c  vcluc  ioabftra<no  coofi- 
derata  >  cll  obicAum  formate  omoium 
przccpcorum1cgisdiuiaz,fica£iusioqui- 
bus  obcdicncia  pradaoda  przfciibicur, 
fuac  obicdlum  niatctialc  przccpcoruin  co- 
laadem. 

II.  QaadccauGiadusidicumdcmum 
lcgi  cooformcs  &  fccundum  Jcgcm  prz- 
rticidiccotur  >  cumobcdicnriai^siofor- 
inaucric,  bocc(l,cum  cx  obedicntia  fcu 
obcdicndi  aoiino  6c  Audio patrati  fuerioCi 
quod  Audium  obcdicndi  occcdaMo  prz- 
ccdancam  habet  ccrtam  ooiitiam  quod 
adlus  illi  a  Oco  przfcripri  fuoC;  iuxtadi- 
^um  Apoi^oli:  quidquid  non  fit  cx  fide 
pcccatumeft. 

III.  Vodcappartr  booam  intcnrioncm 
adaiilum  iudincmJum  non  fufiicere ,  nifi[ 
przcctrcric  mand.i!um  Dei  ic  maodata  oo- 
titij.  qiiaoquam  finc  bona  inceociuoc  oul- 
lus  hCius  ctiam  a  Dco  nuodacus  pcr  fc  pla- 
ccrepofiit.  Volumus  auccm  fubadiooi- 
bus  ctiam  6miinonemcomprchco(amia- 
cclligi. 

IV.  Bonum  crgo  opus  voiuersc  hafce 
condicioocsrcquirir.  i.  vcficprzfcripcum 
a  Dco.  1.  vc  homo  cerro  ooric  id  a  Dco 
przccpcum  cfic.  5.  vt  animo&  ftudioobe- 
diendt  Dcofiacquod  fioe  fide  in  Dcum 
fieri  neqaic;  acccdcrchucdebctcooditio 
fpccialis  ad  ChriAum  Euangcliamq,-  cius 
pcriineas  >  vc  cx  fiJc  in  Corifluro  fiac, 
quandoquidcmnullumopus  io  Dcogra- 
cum  cll  PoH  pcccacum  tn  llacu  graciz,  niii 
iDChriito&  pcrfidcmioillum. 

V.  A^us  auccm>  quilcgcprzfcribua* 
cur,  aucfuocpcrfc&  iofuaoaturaindiffe- 
ccntes>  auc  in  lc  habcoc  aliquid  cur  Deo 
pbccaocaucdiipliccanr»  przfcribaocui  ab 
co  auc  vctctur.  Quzilksprzfcribitlcr 
poiiciua,  f}mbolica,ccic[noDialisdicitur : 

quz 


DISPVTATIO] 

t{ux  iftos \:  X  moralis  Sc  deralogus  >  etiatn 
Icx  uacuiz  dicicur.  Dc  hifcc  poilrcmis  a- 
gemusporro. 

VI.  Adusmaccnaics ,  in  qutbus  obcdi' 
CDtia  lcgc  morali  przllanila  prxfccibitur, 
luDt  vcl  gcncrales  ,  &  ad  totias  legis  o- 
maiumquc  &  (tugulorum  prxccptorum 
obfcruacioDcm  pcitincntcs  :  vcl  fpccialcs 
fciingulis  dccalogi  pr^cceptis  pcculiaiicct 
prxfcripti. 

VII.  Gcnctales  funt  Amor,liolior,timor 
Dci 5c  fiduciainillum :  fpccialcs  in  fingu* 
lorum  prxccptorum  pcculun  czplicaiio- 
iictr;i6tabuQCur. 


THESIS  LXXII. 

Amorc,timorc,liducia ,  honorc  Dco 
ab  homme  debitis. 

I.  A  Ctvs  iftigcncralcs  velinprimoa- 
yxcluvchn  lccundocoafid&aripof- 
fuot.  Inpiimoaftcduuaa  nomii^^eniuut; 
iafccundo,  proprium  afflunmnomcDribi 
rctincot.  Ptoptcr  ardlam  vcrointer  affc- 
AuoQ&a^um  fccuadum  ynioacm  &  na- 
turaeconucnicatiameodem  aomioe  affe- 
^us  &  a(flusappcItaotur  arooris  >  tirooris, 
fiducix.honods. 

II.  Amoc  Ocicdadlusofficiofusbomi- 
ois  >  quo  fcieos  voleos  voioncm  (ui  cum 
Dco,  icgifqucdiuiDX  obcdicotiam  omni- 
busrcbusaliisaoccpooicjcuifubiicicur  o- 
dium  fcparatioQis  &  ioobedicncix. 

III.  Timor  Dci  cll  adus  officiofus  ho- 
miais  quo  fcicns  voleos  ofFcnlam  Dci  ia 
trjnfgrclTiooe  maodatoruoa  cius  pofitaro. 
iram cius, ccoluram,&  (loi^tam  ac fecxi- 
ilimatioocm  aotc  omoia  cxboricfcit  &  fu- 
git  Dcab  co  (cpatctor. 

IV.  Fiducia  iaDcum  cftl  a<:!lus  ofHcio- 
fus  homiois ,  quofcicos  volcos  io  Dcum 
folum  tccumbtc ,  ab  eoomoia  ccrco(pe- 
raos  &  cxfpciflaDS  quxfalutaria  libifuoc» 

uibus  &  nulorum  amolitiooem  coropre- 
codimus. 

V.  Hooor  Dci  c(l  adlus  officiofus  bo- 


ES  PRIVATi€.  54» 

minis  ,  quo  fcicns  volcns  Deodebitom 
ipflus  cxccUcocibus  virtuiibus  fadifque 
prxmiumrctriboit. 

VI.  Obic(flumhorumomoiuma^uum, 

prout lcgc  prxfciif  ti  &  officiofifuot ,  pri- 
mum  cil  ipfc  Deus  :  quibufcuoquc  cniin 
ahis  rcbus  illia^us  prxftaodi  fuot .  pro- 
pterDcum  ,  &  cx  ipfius  iufTuprxftandi 
iuot.lccus  booi  vcrc  dici  non  potcrunf. 

VII.  Ratioformalisobiedi,  cutoempc 
ifli  a£lusDeo  pixftari  pofTuot  &  dcbcaor, 
fuuc  fapicotia  j.bonitas  ,  iuftitia.ac  po- 
tcotia  Dei  ;  adufquc  fccuodum  cas  & 
pcr  eas  ab  illo  prxftiti :  qux  autcm  ad  fim- 
pliccs  iCiui  poftulaodos  priores  vcl  poftc- 
liotcs  parccs  obciocant  pic  difquiii  pcrmit- 
cimus. 

VIILCaufainBmcdiaraiftorumadluuni 
eft  homo ,  iceuodum  iotcllci^um,  afTcAu, 
&  libcrtatcm  v  oluotatis  fu« ,  noo  qua  ho- 
mo  aoimaIi$,fcd  quafpiiitualis.ac  ad  viam 
Dcitcformatus. 

IX.  Caufa  prxcipua  cft  Spiritos  tan- 
<Sus,-qui  &  afFcilusamoris.  timoris,  fida- 
cix,  hoDOiis  iofiindit  honnioi  pera^lum 
TcgcocratioDis,&  adailus  fccuodos  cxci* 
tat.mouet.iocitat gratia cxcitame  >  cumq; 
ipfohomioe  adcofdempioducendos  gta- 
cta  coopcraote  coocunic. 

X.  Formaaauumiftoramcft,vtexfid€ 
feciiodum  legem  Dci  fiant.  Fiois  tc  ad  &- 
lutem  iproiumopcraoiium,  Dciglwiam, 
3d  aliorum  lucrifadioocm  ,  connxmatio- 
ocmque  perpetrcotur. 


THESIS  LXXIII. 

Aiikibus  obcdientke  ringiilaribus,  fcu 
qui  ftnguhs  prarccpiis  Drarfcri- 
ptilum,  leudcdecaJt  go 
in  vniuerrum. 

I.    A  Ctvs  obcdieotix  fpccialcs  dcca- 
J  \  logo,fiogulilq;  prxceptis  prxfcri- 
buotur  :quaieipfe  dccaJogus  oobiscx  or- 
diaccooiidciaoduscft. 

Yu   j  II. De- 


2 


« 


341  lACOBI 

II.  Dccalogas  commodc diftribuitur  in 
p:xf«ioDcm  &  prrccpu.  Prxfiitio  hifcc 
vcibiscomprchcnfa  cft  :  Ego  lehoun  fum 
i)emtMU$,quie.inxtte  ex  J£.g)fto  liomo  jtr- 
uttutu.  Arbicramur  q^im  prarranoDcrr. \- 
ftam  potius  ad  cotumDccalogum  quarr.  ad 
priraum  prxccpcum  pcrtinct  c:  t^uamuis  dc 
rc  adco  cxigua  cootcndcrc  uoa  ail  itrcmur 
coolulcum. 

III.  Przfacto  continct  argamcnium 
faafioois  gcncralc  ,  cur  populus  Ifracliii- 
cu&Ichoux  obtcmpcraie  dcbcat  ,  td<juc 
duplcx  ,  vnum  duilum  i  iurcfadcratio- 
nis,altcrumaparticulaii  bcncficio  infigni 
icccns  illi  prxftito.  Hlud  contioctur  htf- 
cc  vcrbis  ,  Dctu  tuiti  :  iflud  fcqucntibus, 
qmtilHxi  tt  tx  ttrrx  JEg^fti ,  cuius  bcoc- 
licii  commcndatiocft  cx  dcfcriptionc  ad- 
dira,quod  itgyptusfucritillis  domus  fcr- 
umitis  :  illi  cxaggcrando  fcruitutis  mifc- 
rizvc  qua:  ilUs  accidcrunt  in  mcmoriam 
tcuocarc  pocerunr. 

IV.  Qu,anquaTiiargumcDtumhocDr«# 
tuM ,  ciiam  ad  crcationcm  rcfpiccrc  po(Tit, 
idqucbcncficiura  coraprchcndcrc ,  tamcn 
fpcciatim  intcndifocdcris  cumifto  popu- 
lo  padlioncm  vcrifimilius  cft. 

V.  fiihacprxfatioDC  commodc  dcdu- 
ci  polTunc  ai^us  ifti  gcncralcs  dc  quibus 
pracccdcnti  difputationc  a£^umcft,amor, 
ttmor, fiducia.houor  Dci;  quiacnim  le- 
houa  cft  Dcus  ipforura.  qui  ipfos  cx  ^tgy- 
pto  libcrauicidcircoetiam  amandus  cft,ti  - 
mcndus.honorandus  ,  &  fiduciainillum 
collocanda,cum  mcrito.tum  vtilitcr. 

VI.  Gcncracim  autcm  nonaulla  obfcr- 
uandaad  omniumfimulprxccptorum  rc- 
£lam  prxftationcmjqualtafunt: 

VII.  LcxDci  intcgram  oris,cordi$,o- 
peris,ideft,ezternam  &  inccrnam  obcdi- 
cDtiamrequitit  :  Deuscnim  totius  bomi- 
flisDcuscft,anin-!.'»:  8^  corporis,  &  prxci- 
puc  corintuccu 

VIII.  Exphcatio  prxccptorumDeca- 
IogiaMofc,l'iophctis,Chrifl:o  &:  Apofto- 
lis  pctcoda  cft,&  fuHicicntcr  habcri  potcft, 
adco  vc  oihil  occcirarium  cogitaii  ponit 
quod  cx  y.&  N.Tcfta.  fcriptishauriri  oon 
po/Hc. 


ARMINII 

IX.  Ex  fine  propfer<^ucm  datumcft,r- 
niufcuiufque  prxccpti  lciKeoria  cft  famc- 
da,caquc  omnia  co  indudi  iudicaodarunr, 
finc  quibus  prxftati  prxccptum  occiuu: 
proptctcactiam  vnura  &  idcm  opusaddi-* 
ucru  prxccptarcfcrripotcft.  quatcnus  ad 
diuctfosfiiicsfpcftat. 

X.  InaDirmatione  ocgatio,&io  ocga- 
tioncaffirmatio  oppofica  vidcturcomprc- 
hcnfaciTc  .  quia  oontaotumamaloabfti- 
ncntiatn , fcdetiam  boni  cfficicntiam  po- 
ftulatDcus:  (piamquam  ratio  rcddipofllc 
curnonnuUancgatiuc ,  nonnuUa alffirma- 
tiuc  cnuntiauertt  Dcus. 

XI.  A£liooes  bomogcocz  &  cogoatx 
codcm  prxcepco  iubcntur  aut  vctaocur, 
gcoulqucfpecics,  &fpccics  voa  cogoacas 
(tbtaliascomplcditur ,  oificaufa  iufta  fic 
cutfccus  fit  ftatucndum. 

XIJ.  Etfcdus  io  caufafua  ,  &  caufa  ia 
cfFcclo  fuo,  fi  coDUcifio  cft  QccciTaru  Sc 
fccuudum  oaturam  »  ooo  ez  accidcotiiu- 
bccur  &  prohibccur. 

XIII.  Rciatiuorum  vno  prxfcripto .  vci 
vctitod||p  altcrum  prxcipitur  vcl  vcta- 
tur,auia (c mutuo  ponunt  &  toUunc. 

XIV.  Si  contingat  duorum  ptxccpto- 
rum  obfcruatioDcm  prxftati  fimul  ooa 
poilc  ,  cius  habctur  ratio  quod  momeoci 
maioris  cft  ,  &  cuius  przitaodt  iuftiorcs 
plutcfquc  caufxfuoc. 


TEHSIS  LXXIV. 

Primo  Dccalogi  pixccpto. 

I.  T^Ecem  Dccalogi  prxccpca  commo- 
jLydc  io  prxcepta  piimz  &  fccuodz 
cabulxdtftribuuntnr ,  &  piimxcabulxca 
prxccptacttbuuotur.  quxofficium  noihil 
crga  ipfum  Dcum  immediatc  prxfcribuor, 
qualia  fuoc  quatuoc  :  Sccundx  tabulx  ca 
prxccpca qux  homioum  erga  homincs  of- 
ficiacontiacot.eiqucfcx  poftrcmaattnbu- 
uotur. 

II.  Rcfpc^ushic ioicr  vrriufquc rabulz 
ptxccptacft,  vf  cx  amorccigaDcumciuf- 

quc 


DISPVTATIONES  PRIVAT.C.  543 


^ne  rcfpcd!Vu,amorcm  &  officia  amoris  cr- 
ga  proximum  prxftcmus:&  li  coDtingat  vt 
BcccfTaiiootliciumvclcrga  Dcum  vcl  cr- 
ga  prozimum  (ii  dcfcrcndum,  Dciis  proxi- 
tfnoprxfcratur  ,  intclligc  io  iis  quz  fuac 
cultus  Qon  cercinoDialis  ;  alioquin  valcc 
inud  ,  T/o/(P  mifericordi»m  ,  (jf  non  ftcrifi- 
eium. 

III.  Primum  prrccptum  cft  ,  Non  crit 
cibiDcusalius  coram  facicmca ,  vclcon- 
trafacicm  mcam. 

IV.  Hoc  prxcepto  Dcgauup  t.inqujm 
prxccdancum  qnid  &  prxfljjBficum  in- 
cludt  fcu  prarfupponi  hoc  a^R^iatiuum, 
wie  UloMam  halfepiffro  Deo  tuo  ,  ccitifTiir.u 
c(t,iiIquccK  prjcfacionc  ipfj  immcducc  lc- 
quens.  EgoUhouafum  Deu^tHUi  :  Ergo. 
Sim  egoUboHADemtiiuf ,  vcli  quoH  iJcm 
efl,cigo,  haie tne leheuam  pro  Deotno. 

V.  Habcrcaurcm  pro  Dco  cft  tum  in- 
CcUctflus  ttini  aHcclus  fcu  voluntacis,  dcni- 
quc  &i  ciTcftus  cx  vcroquc.  fcu  fingulis  cxi* 
Acutis. 

VI.  Alius  Dcus  cfl  qiiicquid  Iiumana 
mens  commioilcicur,  cui  diuitntaccm  (fiuc 
cflcotia fit  lc  vica, fiuc  propriccaccs,  Gue  o- 
pcra ,  fmcgloria)  folivcio  Uco  conucni- 
cocam&  proptijn»atcribuic. 

VII.  Siuc  autcm  rcs  cui  diuinicaccmac- 
tribuit  homo /ic  aliquid  cxidcns  \clcrca- 
tum  ,  fiuc  aliquid  non  cxillcns  &  purc 
putc  ini:M|iinrium,  &  fignK-t]:um  ccrcbri> 
pcriiidecu,  '  -  .s  cntm  ilhur.  alius  Dct 
tocain-atci  'c  iiuntana  cll  r^^dicali- 
rer>c(rcacialitcr,  vi:  tualitec,  nulln  tnodo  in 
eocuiattribuirur.  Hinc ilUphtafisiaScxi- 
pcura  j  pofl  cc^r  fuuui  fcrnicari. 

VI I I.  Pottlk  autem  Dcus  hicaliusfub 
criplicidiffercutia  itixia  Scripcuras  coaci- 
pi  nirni  illumco- 

  .1  illum  acccpc- 

rc  ,  .uir  <!.tjiquc  ab  aliis  populis  accepe- 
lunt,  quum  nc;  icpjrrcseorum 
illum  c  poilrcmum  fit 

vclco.-...  >'if  ,  vcl  !'bcra 

(pontanea  voluncat 

IX.  H.1C  dc  caul.i  .i.juk  ille  Dcus  vcre 
idolum  ■  'ir  ,  &  aftusquoalius  Dcus 
liabctL.         ..ria, fiucilla  mcotc  ,  xiii- 


matione,  agnitioDc,fideinucafFe^u,amo- 
rccimorc,  hducia,  fpc, fiucaliquo  cxccrao 
cifcdu  hoooris,  culcus,adoracioQis,inuo- 
cationis  pacrccur. 

X.  Peccacihuius  eoormitat  apparetez 
ao,quod  appcUatur  dcfcdlio  a  Dco,dcfcr- 
cio  viui  foocis,&  cfTonio  caucroarum qaa; 
aquam  oouhabeot  :  pcrfida  coutugii  (a- 
crofaodi  dcfcrtio  .  &  pj(fti  conuubialis 
violatio  :  irao  quod  dxmoniis  facrificare 
dicuncur  Gencilcsquicquid  Dcofc  offcr- 
rcpuc.ioc  iQidaDciigoorancia  &  abalic- 
QatioocavitaDci* 

XI.  Caufacur  dxmoniis  CcruiK  dican* 
tur  ,  quamquam  fccus  arbicrcQtur  homi- 
ocs,  hfc  eit,  quod  ^aihao  fit  tocius  ido- 
lolatriz  fons.  capuc  ,  &  origo  ,  &  omois 
culcusqui  impcnditaralii  Dco  au£lor,fua- 
for,ixtipuIfor,apptobatoi,dcfcnfor :  vndc 
&fummusidololatria;gradus  cfl,cum  quis 
Sacanam  vtSachaoam,&:  fcproSachaaagc- 
rcnccm  &  vcndicantcm  prb  Dco babcc,Ycl 
diutiiitatcm  illitribuit. 

XII.  Quanquam  autcm  Gebtilcs  Ao- 
gelosfiucDxmonasooo  vtfummu  Dcum 
ccluctuoc,  fed  vtmioorcs&  Mintfbostl- 
liu$,quorum  tQtciucntu cumfummo Dco 
communicarentitamen  cultus  qucm  illis 
cxhtbucruncftiit  idololacria  >  qui  culcus 
iflcoulli  qiiam  Dco  vcro  debcbacuc :  noa 
pcrcincc  auccm  ad  dcfinicionem  idolola- 
tria:  vcquisculcamfoli  vcro  Deodcbicum 
aliiprxltcccaoquam  Dco  ;  fufticic  cnim  fi 
lilum  proDcohabcac,  cuftumdjuioumil- 
li  atcribucndo,  etiamfi  nicotc  citflirocc  il- 
lutn  oon  cflc  Dcum illum fuprcmuir..N oa 
cxcufac  crimco ,  fcd  aggrauar.fi  fcicus  quis 
diuinum  culcum  prtjfttc  ciqucm  fcit  iplum 
Dcum  ooneflc. 

XIII.  QmimqucChciflus.quiaaPatrc 
Rcx&Doniiausfitconfticutus  ,  &omnc 
iudicium  acccperic  fit  hooorandus  vc  Pa- 
ccr,oaiacquegeou  ei  iacaru;iadum,&  ipfc 
quoqueinuocaodus  vcMcdijcor  &  capuc 
Ecdcfix  ,  adco  vcQcmioi  tUum  honorcm 
cicraidololacrizciimen  prarflarcpoHit  Ec- 
c!efia:hioc  PonciticiiMariam  ,  vclAoge- 
los,  vcl  fanclos  horniocs  adoiantcs  &  vcl- 
uc  doQorum  jacoics  &aduiiQilt[acorcs,YcI 

vcia- 


544 


1  ACORI 


vcinterccfrorespertnciiarua  inuocanrcsi 
idoloUtrizcnmcnadmitcit. 
XIV.  Imo  vero cum  pancm  io  cocaa  ado - 
'naz,  &  ipfumPoDttficeniprocoqucm  (c 
TeodicacaccipiuuDC  &  habcutiiiioloUctiz 
pcccatum  pcrpccranc. 


THESIS  LXXV. 

Scciindo  Dccalogi  prjcccpro. 

I.  I^Rjeccptumfecundum  coaftacman- 
L  dato& (andlionccius.  adcfcriptio- 
Dc  Dci  ad  punicnduni  tr.infgrcfl"orc  prom- 
pti&potcntis  ,  &  bcncfacicudum  obcdi- 
CDti  vatdc  propcnn,quo  commioatio  poc- 
DZ  &  promimo  pra;mti  coorcqucnccr  in< 
cluditur. 

II.  Mandatum  ipfom  ncgariuum  cft.vc- 
catuc  faiflum  Dho  difpliccos  his  vcrbis: 
Nonfacicstibi  fculptilc,  nec  vllamimagi- 
ncm  corumquxfuut  lu  coclofurfum ,  nc- 
quc  eorumquzfunc  in  cerra  dcorfum,oc- 
quc  corum  quz ioaquis  fubtcrra :  uoo  io- 
curuabis  rcijIis>ocquc colcsca. 

IU.  Summaprxccpticft,  nequisvllam 
imagiocm  fculptam  ,  fufam ,  pi^am ,  auc 
quouis  alio  modo  fadam  ,  fiue  archety- 
ponhabeac  rcm  exiftcarcm  ,  duc  ficlam, 
Dcum  Tclxrcaturam  ,  fiue  arcbccypoa 
fuum  rcfcrai  fccundum  realcm  aliquam 
couuooicntiam  ,  fiue  tancuni  cx  loltitu- 
cionc&opinioDC  adorct ,  auc  culru  diui- 
oo  profcquatur:  vcl,  quod  idcm  cft .  oe  id 
quod  Numioisioco  habct  Sc  colit.nue  vc- 
rcfiuc  falfo.io  vlla  vcl  ad  vliam  imagincm 
adorccvelcolar. 

IV.  Qacmadmodum  cxcollatioochu- 
luspra^cepci .  Sc  aliorum  Scripturx  loco- 
tvun,  vbi  Dcus  imagincs  quaidam  coofici 
iubct>apparet,aoo  vetaci  ipfara  quarum- 
uis  imaginem  confcdioncm  ,  modo  ad 
cuitum  non  proftituantur  ,  ita  cx  huius 
ciufdem  przcepti  aKorumquc  illi  collate- 
ralium  «uc  anaiogorum  comparatiooc 
cooftar ,  imagiocm  ad  Deum  iepr*fcn- 
taodum  oullara  coofici  dcbcrc^  quia  hoc 


APvMlNlI 

ipfum  nihii  aliud  Ht  q<iam  mutarc  gTo- 
nam  incorruptibilis  Dci  in  fimiliiudjocm 
rci  coiruptibilis  :  quic(juid  cnim  cfttngi 
potcft  vifibtlceft  ,  &  ideo  corruptibilc: 
quod  geocratim  aifirmare  cum  Scriptura 
noo  vcrcmur,  quanquam  cum  eadcm  & 
cx  eadcm  fciamus  Clitiftum  ounc  fccua- 
dumcorpusiocorruptibiicm  cttc- 

V.  Diftio^lio  duplei  hic  a  Pootificiis 
adhibctur,  Archctypi  &  iroagiois  .  dcin- 
dc  imaciois  ipfius  qua  cx  tali  matena  con- 
fcdla  ciyyjMimago  cft,boc  cft,  rclata  & 
apta  adrH^BDtandum  archctypoo:  vn- 
dcporrotMOTcuDtiutentionis  io  colcndo 
diftindlioa£qua  cultor  vcl  inarchctvpon 
folumi  Don  imagiocm  >  vcl  fi  ctiam  :n  ima- 
giocm,noDtamenioillam  qiu  rxtali  tua- 
tcnaeft,  Dcqucinilbm  piin.ipalitcr,  (cJ 
latc adarchetypon iotuctur.  Nos non nc- 
gamtismcotcm  homiois  ciufmodi  diftin- 
dioocm  coQfingeicpolTe. 

V I.  Scd  cum  procumbeotcs  antc  iiiia- 
gincm  ilia  diftinclioncfeexcuGircatraDr- 
grcflloDehuiuspi<,ccptimoliantur,Dcuir, 
ipfum  mcodacii  aiguuot  ,  &  ipfius  m.m- 
datum  irrident ,  mcDd.icii  arguucjc,  quia 
com  Dcus  dicicprocunibcntcmantcima- 
gincmdiccic  ligno  fic  iapidt  ,  Tu  TMtr 
meui  ts,  ilh  dicuot,  boc  illum  ooo  dicc- 
rc  hgoo  &  iapidi,  fcd  archctypo,  ocmpc 
Dco  :  irridcnt  Deum  &  mandatum  eius, 
quia  per  illam  diftin<:\ioncra  Amt  ncrno 
vnqu-m  ,  quaoquam  imagiocs  quafuis 
adoraos  ,  tcu»  iftius  pra:ccpti  vioijti  a«>i 
pofllt,  Dififccuodum  fuam  ipfius  opinio- 
Dcm  ludicaucrit  iilud  ligoum  vcreDcuin 
cUc,  &  proptetca  fcvcre  8c  rcipCi  Dcum 
cffcciflc  ,  quod  vt  tatiooc  vtcnti  cucDiaC 
impofllbilccft. 

VII.  Scd  cxcnCinoDem  fuara  ifta  diftin- 
dionenitcntcm  cx  partc  annihilant .  cum 
dicunt  imaginem  codcm  honore  iSc  cultu, 
fiuc  A4rf  ft«(  ,  fiuc  ^»AW«< ,  fiae  xicrff  ;»ahW 
aftici  quoipfum  archctypflij  ;  neqocex- 
tcodit  fc  cxcuGtio  pct  iftam  diftindio- 
ocm  curo  ipfum  Deum  imaqioc  repix- 
fcotant,qmaid  fimplicitcr  vctitum  cft  nc 
fiat 


VIII.  Dicimus  crgo  PoatifT 


-  u  ;i  - 

dum 


DISPVTATION 

Aini  iudicium  Dci ,  &  ipfas  cxprcflTas  Scri-  ' 
pturas  .tedctribui  quA  \  '^'nnant  eJTco-  j 
ciaraDci.  cumillum  .  ircois  cana  ^ 

baibapraediti  &I0I10  intidcntis  rcpncfctt-  [ 
wut.ctiamfi cxptcffis vcrbis dicant  (clcirc 
Dcum non  habcrc corpas ,  & protcllcniar 
C:  bancFoimam  nonipfiuscllcntiat  teprx- 
fcnraodx  cffinxidc ,  Icd  tantnm  rcpracfcn- 
tandx  coiTipantiooi  cius  Prophctis  ali- 
quando  fiCix ,  &  fiEnificaod*  piarfcntia: 
ipiius  haoc  Gmilitudinem  inrtituijrc  ;  cft 
enim  ptotcftatip  coDtraria  fiidis.cum  lafta 
naturaid  fintnon  cjuo.l  nns  ea  cllc  fiagi- 
nius ,  fcd  quod  Dcus  I-  t  ca  cflc  di. 

cit.Illcautcmdicitfcallmuiaii ,  fibi  fimili- 
tudincmficri,fcftatui  anrco  vcl  argcutco 
iculpttlicflc  fimilem. 

IX.  .Omncs  illas  imagincs  dc  quibus 
oiximus.tumDci  tantumad  rcprzkntan- 
duro  polltas.ium  aliarum  rcrum  fiuc  vcra- 
ruinuuefidarum  adcultum  cxpoOtas,  di- 
cimus tticle  tum  fccundum  ctymon  tocis, 
«umfccundum  vfum  fciiptutarum  H*h>im 
dici,  &diftinftioncminicridola&  fimu- 
lacrafiuc  imagincsa  Pontificiis  vfurpatam 
er  fpccu  horrcndx  iiloiolairir  produ- 
^amefic. 

X.  Qtto  prxccpto  vctantur  imagincs 
vlkcadculium  diuinum  confingi  aut  to- 
ftitui,  ,  codcmalixfiiamfa^tli  iuot&  ad 
cuitum  cxpofitx  toiii  iubcntur,  adhibita 
liacdupli  '  '  prxccJjiua 

commod.. ...   .iina.  1.  vt  ab 

iis  pcnci  quos  in  Kcpublica  Sc  Ecclcfiapo 
jJLr.cfl-  ^    .  , 

XI   Qju.inquam  honos  talibusimri 
aibusjvcl  uiimini  pcr  talcs-inugimrs  . 
biitiiiipfi Deo  vcro  fit  ignominiofus,  ta- 
mcnacquiimagincsc  '    &  Ic- 

{^itimc  ad  cultsm  ju  ^  inir, 
coniumcliaafticitjipfum  iiumcnquo.^ 
Icrc;  ccontumelia  alficit , 

(C  dcLULu.. 

XII.  Affirmario  ocpatiuo  lotip: 
pioopp'  -  hic  cllc  VI 
dctur .  vt  b  ui.. ,  4  ^ 
nrntis  cogitJtionc 

.;inatiouc  coUmus. 

XIII,  Saadto  ptxccpii  commiuauo- 


ES  PRIVATi^. 


J4( 


ncm  incJudciis,hxccft.  Ego  enimtdiona 
Dcustuus,  DciisZclorcsium.vifitansini- 
quitatcmpatium  lupcr  filiosin  tcrtiam  « 
quattam  gcocrationem  io  his  qui  odetuoc 
mchoceft  ,  nifi  mcohuic  prxcepto  ob- 
tempcrauctitis,  ("cnuctismc  cilc  nonoiii 
mcixmulam j  acque  pafliuum  impuoe  vi 
illc altcrt  dctur.aut » tgiotuinca fculptibi- 
iibus  cummuaicctur. 

X I  V.  Altcm  pars  (aodiioois  coucioer 
!ltoncmhis  vcrbjs  :  Ec  ego  Ichoua 
ij,u  o-cus  ,  ficicDS  mifcricordiam  inmillc 
d.liecntibus  mc  Ar  cuftodicntibut  prxcc- 
ceptamca.ho  -'luicmco  prxcepco 

obcdicritis,  fcnaccis mcmifcricordia  vfu- 
rumcrga  vos  .  &  crga  iibcros  vcftros  io 
raillefimamgcncratioocra,  fiquidcm  8c  ilH 
meamaucrmc. 

X V.  Fitautcmmcntiopoftciuuiin.vf 
comagiscxcitentur  homincsad  obedico- 
tiam,cumnoQtantumluo,  fed  etiam  po- 
ftcrumfuorum  bono&  malo  fioc  obtcm- 
pcraturi  vci  tranfgrcHuti. 

XVI,  Ex  coilatione  ptxcedentis  prx- 
ccpti  &  huios .  apoarct  Juplicera  cflc  ido- 
loiJtrtam  ,  vnam  quafaifum  &  fiditiura 
numcncoii(ur,aitcram  qua  vcrii  vel  fai- 
fum  numein  in  imagiac,perimagioc,velarf 
imagMjcm  colitur  ;  qoxtaraco  ipla  imago 
aliqujndo  filius  Sc  altus  Deus  dicitur. 
quud  Schic  fignificarc  videcurDeus ,  cuni 
air;timcnrna7c!n'  i  dudlo  ab huiu» 
pi              •ol^tioi. ,    .  j.ctcftudcr. 

CoROLtARIVM. 

'ntidetorum  idohUtrtam  thrjt  exMgg€- 
"rtim  S^Cetitt/tnmiitehUtru 
■■■■  ■  Ktodnequeli- 

'  -t.thHJHtviUM 

yejp  HorrenJatn 


■  ttgrMittMem,  tt  dUU' 
.  Cr  vtneir 
I  ex  t,- 
qiUfcomfiiirMri  i>ojfe. 


Xjc 


THB- 


lACOBI 


THESIS  LXXVI. 


I.  ✓^OrftAibocpr^fcptomvt&prxcc- 
V  )  ,  &  (jnilJoQC  cius 

f  :  •-  !<>,  prarccptum 

r.  lumDcidif- 
n  ajjHfncsntnitn  Do- 


 j  ,  fumnu  &  finis  przccpti  cft: 

i  Detistota&fanilas(it>&  nomcncius 


.omeo  I 

ii.v  ji. . '  " 
Dcum  VL 

tuto  Dci  vfurpator. 
IV.  AlTui 


'•rcn- 

contaminandum. 

.1  nono- 

1  •  -  '  \ 


nomcn  Dci 


ell  illud  vcil  i;.    c  &  liHguac- 

loqii!,piupnc.-n qui&  f) ticcdocbtcctubco 
ctiamtada  comprchcodcre  vcliti  quibus 
Dcus  vcldiuina  minus  icligiofc  tratftan- 
rni  .per  nos  licct  •  &  putamus  a  prxccpti 
j  noo  recedi.Nos  vctoiaexplicatiooc 
j  '.imptionis  pctfirtim  • 

.  :  ..uicula.in  vaniin-  V-  itur, 
procoquodcdtcmc.  .lafa: 
pcrfruitu&  nullo  Ttili  bucpiomcudaci- 
tcr,fallb,  ftmulatciocogitanter,  &c.  vude 
longc latcquc ctiam  hic  ptohibitio  fc dif- 
fiindtt. 

VI.  Scd  fortcnoniocommodc  ad  duo 
fucnma  capita  fcu  gcncra  omnisfumptio 
nomiaisDci  in  vauumrcduci  potetit.-.Tt 
ptimum  gcnus  complc^atur  vfurpatio- 
■cm BominisDei  ^  ,,m 
mnino  ficicnda .. 

Tc!  hdlo ,  cui  Deus  oominis  liii  mcotio- 
ncm  inicrucnirc  noo  voluit :  vcl  quia  Hci- 
Criim  nonfit.vclquu  minoris  momcoti. 

1 1.  Secandum  vcro  gcnus  complc- 
Tutur  vfurpationcmnon^  noo  rc- 

^am  .  quum  fcihcctto  oi  .{uo  no- 

iiioTbiUciU  Yfurparipot^  .:iatndc- 


.atio  cil  IQ  htikC  vc 


ARMINII 

bitcex  pracfcripto  Dci  . 
vcrc  vuirpatur. 

VIII.  HuiufmodioBicia  funt  Adoraiio 
&  Inuocatio  Dci  iW  ' 

diutnatum  Enarratio   

mcnia.&c.  In  hifce  viijipatur  nomco  Dci 

iuvanumtni" 

noncx  toto     . .u  .  ...^.v  , 

dubicameconfcicncia ,  qqun 

de  q^uod  io  co  vfutpa: 

ciiam  contra  confciciu;,iii..  ■.  i  vjuaii.ua  it- 
ibmouium  d.indum  nurdacio  vfur- 
patur. 

IX.  C 
Namooii  ... 
tum  ,  qni  nonu 

vfm.  qua  pciluadctc  niiitur  ,  nc 

quis  ji^.wiiomcn  vfurparcaudcat  .•  cuius 
tantomaior  eflnccenitas ,  quantomiaor 
cRpcccatiiAius  zllimacioiotu  bomiacs. 


THESIS  LXXVII. 

Qiiartoprxccpto. 

I.  T)Rxccprum  hoc  cootinct  dua^ 
1  tcs  i  mandatum  &  rationem 
Mandatumvcro  propooituri.  pauct 
bis.indclatius  cxplicatur.  Piopol 
hifccvcrbis  i  Mcmcnto  V-  .^  ..aiia 

fandifices  : cxpJicatio  in  .xthr^.o- 
penbus.&c.  Ratio vcrobi(cc|co( 
ditur;  Nam  fcx  dicbus  fccitDcu&co. 
&.tciraro  8cc. 

II.  lo  pracccpti  propontione  oorcntur. 
I  'us  pra:fcnpcus  .- qui  cfl 

c..:.o     cuta  aoxia  &  follicita  dc  ^^iu 
Ao noo omittendo ,  qux  cxprrfT.i  c\\  ii\o 
vcrbo,memcoro,&  ne  obliui ! 
Au,  qi  dictiut,  dics  Sabbathi 
fcpiimusocpeinordincdieti' 
tiocxpta&  pcifcflacd  ;  qui 
<!  .  quod  runc  Dcu»  qutcu 

&  ....  :i,.i  licfccodum. 

III.  i         ;o  coxiCJBCtdao.  i.Ceo- 


DISPVTATIONES  PRIVAT^. 


ccfflowcm.rcfcx  dies  impendaacopcribus 
adauimalcm  vicam  ciulqac  fullcntacio- 
Qcm pcrtincutibus, qnx  coDccfllo  conti- 
occmaBdatixqutcaccm.  z.  Mandacum  dc 
quiclccndo  ab  illis  ,o  dic, 

cum  cnumcrationc  j  j  •  ,  .^iiiefccrc 

oportcat.Non  tu  modo ,  fca  6c  filiu.s  tuus, 
fcruus  >  incifUiiumcrltum  «aducnaquic- 
fcenc, quorc]uoc  ncmpe  func  incuapotc- 
ftatc  quicfccrc  fjcics. 

I V.  Raciocontinctin  fcduoarguracn- 
ta  ••  quorum  pi ius  ci\  ipfius  Dci  cTcmpIum 
quilcpcimo  dic  quicuic  ab  •  '^  is  fuis, 
1'oftcrius  bcncdidio, &far  .10  Dci 
quafepcimumdiem  voluic(eparacumare- 
liquisdtcbus ,  8cfibi  fuoque  culcuidcfli- 
oacum. 

V.  Sandtificarc  fepcimum  dicm  eft  il- 
lumabvfibus  commuaibus  Sc  ad  anima- 
Icm  vicam  perrincncibus  fcpararc;  Sc  Dco 
adibufquc  ad  Dcum  rcfquc  diuiaas  vicam- 
qucfpiricualcm  pctcincncibus  confccrarc.* 
quz  (aniflificatio  vaciis atfiionibus  conilat. 

yj  oQaoufquc  abfVineaciaabopcribus 
adanimalem  vicam  percincncibus  cxcco- 
deoda  fit  >  vctlifTimum  confidsracu  arbicra- 
inur,&quaaqi\g|n  nihil  prxcifc  przfsri- 
biinus>cameo  liccnciam  calia  opcra  pacran- 
diquammaximc  reflridam  vellemus»  8c 
■dpauci(fim*ncccll*aiia  rcftri^f^am.  Noo 
coim  dubicamus  quin  vaticapud  Chriftia- 
liot  Sabbacbum  violccur, non nbflincndo 
ab  iis.quar  aliis  dicbjiisliaca  fun; 

VIII.  A(flioncs  ad  fanclihcauouem 
fabbachi  percincnccs  duobus  gcncribus 
concludipofTc  arbinamur,  vciliz  fincpcc 
foSc  pcimo  ad  Dci  cuUum  pcrcinentcs, 
Deoquc  inipfisgracx  &  acccpcr.  Alixi- 
fti$a«ibusprx(landisfubordinatx,&hor- 
fum  fcruieotes  vc  illx  aAioncs  Dco  ab  ho- 
minibus  quam  optimc  prxlhri  ponioti 
qualcs  funt  quxad  ioftitutioncm  fidtliuni 
:!i  piV.cio fuo pcrtincDt. 

vin.  H  jdi  autem  (aoclificano 
nontantunt  pij.i4ca  Sc  domeflica  c  '  ' 

bct  ,  fcd  cciam  publica  Sc  Ecclcn.  

Yult  coim  Dcus  non  taotum  a  fingulis  pri- 

laudjri, 


uatmi  agm 


fia  magoa.rthacraeioneoonmodf^fin^ti 
lorum,  fcdac  tocius  roiuerfitacis  Dcu^s  *: 
Domiauscfrcagnofffacur. 

I  X.  Cxtcrumquuhomioihuii.-,i  j 
li  vitx  nimis  intento  facilc  obrepit  ncgfi- 
gcnria  Dci  &  diuinorum.hinc  ncccfTc  fuic 

mcmoriamhommibusr(:fficaii,hicrocc, 
i^icmcntoracc. 

X.  lam  vero  quodad  dicm  fcptimuft» 
atcmct  quifan^tihcari  iubccui  ,fn  co  id  mo- 
"ic  &  pcrpctuum  cft,  vc  dic*  lcptimus  hoc 
elt.rnuscxfcpcemcultuidiuinocooficrc- 

nrllotcmporc. 

'  •  busin,- 

pcndcru.fcptimun  .busaiic 
codcmmodoconrinu.i  • 

XI.  Atvcro  aaodad  dicmilluni  u>ccr 
icptcm  ,  qui  dics  fcx  quibus  Dcus  creatio- 
ncm  pcrfccir.infecufusc(l,arciner,eias  Gi,- 
CtihcariononcftpcrpctuxjnftiturioDJs  5c 
nccclhtatis:  fcdmucaii  illcinjliu  '    '  - 

pocuic.  &  ruotcmpore,  vcmutai  

tuic-  ncmpciudicra,  quiDomiuicft  ;ip- 
pcllacur  ,  •propccrca  <^uod  noua  creatio 
tuncpcrrcfurrcaioncm  Chrifti  er  mor- 
tuisioChrifto  ctpite  noftro  pcra^a  cr.ic, 
&  oouumpopulumnotiumqucDdam  C»b- 
bacifmum  iiichoarc  xquum  crai. 

RH.  Ratioillj.quxabcxcmplo  Dci 
qui  quicuit  dic  feptimo,«reationc  ncmpc 
pcrfcaa,dclumpracftrr.]ncadooHXctc.i- 
tioBistcmpuscitirjuir,  idcoqucilla ccHjii- 
tc,  aut  ialtcmad  il!.im  ikunda  cx  noui 
crcacioncacccdentcnonmirumfuitdicm 
illumtnrcqucntcni  quo  icfurrcxit  Chii- 
Itus,mutatumfuifrcabApoftolij.  Chiifto 
eoira  nooampliusia  caroc  ambulaotc .  nc- 
quc  fccundum  carncm  nofccndo.nc ua  fa- 
dlafuntomnia. 

XHl.  Bcncdidio  rero&  nini3ificatio 
Dciab  illo  dic  Sabbachi  io  Domioicum 


cr.r 

ncas.in  Icfu  C 


X  1  V. 


:r,  co  quod  omnjs 

-"1  ?   TCt- 

!  jn- 

'lUaialandtihcaniuc 


api  jb 


O.: 


'  cnci  ju  ii^iiu,n  luici  Dcum  &  popuiwm, 

Xx  r 


ip.'ius 


fpftus.quoJ  Iciioi:  I  •  ■  .X, 

ccunisii  tcn^porj 

tcfl ,  Sc  Cibbacbi  oblciuAtioacin  lil»  per- 
(uailue. 

X  V.  Si  qois  dictn  dorrM-ictim  a  rcli- 
quisdi<bu$  nullo  mcdo  /icodum 
putaaerit,aaijUuml  iiujapdica: 
tl(  '  •     '  _m  vcJLuox 

tl    .  . .  .cm pro  lchil- 

mactco  loiiccicfu  Dci  iubcDtium  atbi 
siamur. 


TACOBI  ARMINII 

cioociliorum  a^uumqui  illoTnm  fWrert 


TH£SIS  LXXVIIL 

Qninto  praiccpco- 
I.  T  TQc  prjcccpcum  ptmmoi  efttecuo- 
X  Idx  cabulx.Contioctaujcm  pixcc- 
ptum  ipfum,  tum  pracccpco  jdtiicampto- 
irinioDcm.f  lots prxcepci  cll  vt  otdo  qui- 
damlliiutct  '  slccundum  qucm  hi 

Ci!    ••  :  ..loicsriutiquun ptx- 

h  iKciotum  ad  iociccatcm 

tucodam  ncccUauoium  tmpetaodi>&  pa- 
rciidicondrtit. 

II.  PrxccptumprzfcribiraAum.&ad- 
iit  obicdlum^cui  iiic aAus  pizdaodus  iit, 
Atli;-  'lonoran  '  :ictutiObjc- 
tluni.ii.v..  .ocjbus.  ^....^.,1  tuumSc  ma- 
licmtnam  .  vndc  appatctuura  rclatorum 
Baturani 

j^catn ,  quufc^uuc  ^•••iu  uuui  u^^^  ^^ui 
iint. 

III.  Hunoraadi  Toz  quam  apciinme 
vtutpatur  ad  cmincntiam  U  iAm: 

kuoor  cnimcxcclicoux  pixii   .L,ctuf- 

qucprkibtio ii^nuin  coguitioois:  &voX 
illa  con  ;  la  oificiaqux ru 

T  itur ,vcl  vtfi«ii, 

1\  .  Tiiaautcmprxcipue  ifloTocabu 

iu couuucutur  t.vti  i 

ipforurapctfoi  ;',  :   

tunpfutum .  udoipiis 


mmcncix  &:  naUi.v  fuu  lilis 
conttucDC  cc>  :m :  tum  un  lolciaii- 

tiavitioium  i..o.um  ,  conniucntuquc 
ad  illoSiA:  Tctccuoda  coruodumobiCiLtiu- 
ne,bcntgnaque  cxcutiitiooc. 

V  i.  Obcdicncu  puiica  c(l  in 
&  iibcrali  pizikactOQCcetuni  qu;i 
bunctk  omiiiioae  cotum  qux  p: 
quxooD  uotum 
[  Ocnxivciumecij.i.  ^ 
p;a;iiaada  cll,idqucuon  cam 
jpii  Dco>  cuius  viccmgcraat,  obiciQpc- 
recur. 

Y 1 1.  Gtatitndo  ,  qn«coottaer  colla- 
tioDcn»tctum  iliisad  viut  ritxrccUDdumF 
digDiutcm  ncccllatiutura ,  cxccadcte  fc 
dcbctaoncaQCum  ad  tcmpusquoaiuncre 
liiufunguutur ,  vctumetum  pct  cocam  vi- 
tam ,  ctiamii  obcingac  illos  pct  icoium  auc 
aliacauia  ad  oauaus  obcunduoi  lacpcofr 
cllc. 

VI II.  OiHciis  ialciiorum  (itpctio- 
rum  oiHcia  aoaloga  (uot  luitaccm 
tnodcracam  ti  dccotum  u..  lii  vica  pu- 
bltce  Si  ptiuacim  piadcac  ,in  prxcipicndo 
luibtiam  Si  xquicatcm  fcrucoc,  lo  gtatita- 
dine  poiluianda  niodum  noo  < 

Ar lic fiin c  r.irtiLubtim  Jircti  . 
dc^- 

-in  vucibus  pacus  &: 
i. v.i.-..  ..ii  .  ;..juibus un        :'i  con.^>;c- 
hcnduncuiiquilupiaao'  iqtiuha- 
manaiocictatcriucin  p'  lUcioEc- 
clcfi.         'iue  in  lchol.. 

nicii  - .   .  .ctcmpotepu...  

bcilt:liuc  ordinario  ,  iiuccxti.i 


mocs  auccm  iliiapte  &  aonciita 
iUiUi  iuuiashic  parLOic' 
muncur,qaodblaadum  c 
idoocom  maziinc  tum 


<um .  .iix&uf- 
ficiieorum. 

Y.  KcuciCijua  <.umUuu  Luuiia  pixfta- 


citiimc  pciluaacodai 

UMiutcihuaiiucsroci(U>  aicutiiviiicj,  lic 

Yudc 


DISPVTATIONES  PRIVAT^. 

ptum  poft  fiocrB ,  quo  concupifccmu  ccr- 
taiura  rciumprohibccur. 

II.  Scxtum  pri-ccp:umprtverl>ahs<, 

Ntf»flffii«.confctuatioDcm  titx  animahs 
<c  incolurairatcm  coiporum  pro  fcopoha- 
btt,ttqucillafartatc(flaru  ,cuvar. 

III.  Summa  autcm  prxccpti  cft,nc  ti- 
tamaltcriusauccorpotis  cius  incolumita- 


▼nde  rcliqujEproucDtutJtpcr  iuctcmcota 
geoerishumani. 

XI.  EmiQCDt.x  .;".c>.'n\  iflius  gra- 
duro  non  amiitunc  rupcrioics  quouis 

tcccato  ,  aat  vitiofiwtc  fua  •  vprfc  & 
oc  bonoris  ,  rcucrcntiz  ,  obcdicntix 
&  £;ratitudini$ofHciam  przftanJumfupc- 
iiotibus  ctjam  malis& pbtcftatc  fua  abu 


iiotibus  ctjam  malisdst  potcitatc    -r- 

leutibus:  caueatur  modo  vt  Dcifcmpcr  .  tcm.imoncqucnofttani        V  v.Uo 


apud  nospartcs  pottorcsfint,  &  fic  dciut 
Cxlan  quod  Cxfariscft,  nc  Dcoaufcra- 
car,auc  ooo  tribuatur,  quod  ipfius  eft. 

XII.  Cui  ipficautiouitriplcxaliacau- 
tionccctrarioadiuogcndacft.  i.  ncqutscr- 
letintudicio.quo  hoc  vclilludDcicirc  & 
Boo  Cxfansfibi  pcrfuadct.  ».Tt  rcdc  dif- 
ccraat  intetidquod  agcrcvcl  tolcrarc  iu- 
bctur.&hagcrc  ,  anailiofitcitcarcm  vcl 
obicilumfux  potcftatifubditum  ncc  oc. 
j.  Ncfubtitulolibcitatis  i  non  obcdicn- 
Jiinhocivclifto.arrogetfibims  fupcnonsi 
aut  in  ipfum  fupctiorcm  inlurgcndi  po- 
teftaccm.fiucad  *UJm  fiuc  addoraioatum 
tanrumipfi  cripicndum. 

XIII.  PtoraiHio  vcro  huic  prxccpto 
additacootioctut  bifcc  verbis  vtfislon- 
gx  rttcttamquam  Dominus  Dcus 
tuii. ;u«  cft  tibi.-  quibus  piomitiitur 
primaiio  quidcm  ludxis  fiJclibus  prxce- 
pium  h(«c  prxftantibns  longxuitas  vitx  in 
icr    ^  '    ,     •  r,  ctiamipfis 

gct;   i  facieiitibus 

wicprxfcotis  duraria  Dcniquetjrpiccta- 
hbuspromittitur  vita  xtctnafcuctekftis, 
i-uiustcrra  Cauaamtypus  fuit. 


THESIS  LXXIX. 

Scxtoprasccpto. 

0[^fti'  --  )  '>ctquintum  prxccptum 
manafocictJicpct  mu- 
rna  fupcnotum  &  um  oBicia  im- 

pcianliiS:  '  .  ^aiti  Ucus  cauct  omni- 
busiis  i]>t.i.  .  .  Atn  m  ifta  (ocictatcdc- 
gendani  nccclfaria fuot ,  viix  fin^^uiorura, 
pt'  ci ,  bonis  aJ  vitam  nc- 

ccii«iii:>iv>.  u^n*. .  .tddcas  dccimuin  prxcc- 


'c 


musjfiucfraudc  iiuc  violcutia  vfi ,  vcl  vo- 
luntate  eius  Ixfioocmoptcmus  ;  acccdat, 
nc  huiufmodi  ooftram  v  olunutcm  iudicio 
vllo  cxtcrno  figoificcmus. 

IV.  Vudc  apparct  homicidii  oomcn 
nooappcllaodum  fi  quiscafu  [  vt  Scriptu- 
raloquitur  )fccuri  &  manu  fu  'i  n  ^va 
fyUi^jj^iicniis.  cxcidcutc  ali^ 
ciat.ncqucfiaddcfcofioncm  vicx  (ux  co- 
gacur,vimfibiabalccioillaum,  cumaUus 

pcticulo  rcpcUcrc. 

V.  lubccur  vctohocprxceptovtvitam 

proximi ,  imo  &  ooftiam.  lcgitimis  modis 
5:  tationibus  confcruarc ,  &  ab  omni  tuiu- 
na  tucri  ftudcamus. 

VI.  taufla  vcro  hnius  prxccpti  vni- 
ucrfalis&  ybiq;  &  fcmpcr  valcoscft  hzc- 
qi<  nio  adimagtncm  Dei  ,  qux  htc 
pi  .  .  notat  immortaUtatcm ,  conditus 
cft:cui  addi  potcftnatutx  Cmilitudo.  & 
quod  omncs  cx  vno  fanguinc  oiigmcrn 
irahimus.Caurtx  vcto  parcicularcs  multx 
adfcrripofluoc  qux  ftatuihomiovi 
cuaUconucoiuot,  vcpotc  quoda  "^^ 
pictiorcdemftifinr  or;oracorumbabi- 
uculum  Spuitus  i  u,  quod  omnis 
fioccorponsYDiu*  mcmbrafub  vno  capi- 

VII.  Refcruat  vcro  Dcus  fibi  loicrea 
de  cuiufuis homiojbus  viu  difponeodi  lut 
proarbitiatu  vndc  funt  •  'ari- 
ftr        .  hcla  dc  octidcn..    .  -. 

ri.      .    .undaium  Abrahxdacum  dcm- 

tcx&ciCDito  filiofuo. 


Hoi  rpttrMtio  ctmf^yrin  confcitn- 

timcei.  juit,nifiiitev  pcrpar- 


Xx  i 


Paul» 


3J0 


Paulopoft  hancdirpucacionetnperadamji.  lulii ,  fecuca  c(l 
CollacioHagicniis,quzhabicacflinconrciru  Illu/l.  Ordd. 
a  qua  Aucbor  ftacim  ingrauefccntc  morbo  Icdo  affixus,can- 
dcm  i^;  OftobrisplacidcinJDomino  expirauic. 


P    I    N    I  S. 


lACO 


I ACOBI  ARMINII 

SS.  TheoLDodtorisexiniJi, 

Amtcacum 

D.FRANCISCO  JVNIO 

RtEDESTINATIONE 

per  literas  habita 

CoUatto: 

Cuiiis  S  Y  N  o  p  s  I  s  Dcdicationem 

fequitur% 


» 

Wuftribtu,  tiobibjfimii ,  Magnificu 

DO  MINIS 

O  RDINIB  VS 

PROVINCIy^ 

VLTRAiECTINJE, 

Dominis  noftris  honorandis, 

V  I  K  diuinapUne  miferUordia  failam  Jtt ,  vt  cum  ref  ituta 
patru  noftrilibert4te,€Xiujfonut  iugo  tjrranttidk  Iberica ,  Eccle- 
fu  quoquelefu  Chrifit  his  locit  ab  idololatria  repurgata  fuerint, 
nemmtm putavm  ejfe,  qui  fialiqujpittatetaHutinres patrum, 
acmaiorumatategeftof  oculos  coniiiiat,dubitarequeat. 

VrtffcratenimKempub.dudumdira  feruituSjOmnique  feruitu- 
tegratitor  tjrannuconfcientiarum.quaomnibmquinon  prafini' 
ti  aAformulam  C»ticUiirridentiniIoquerentur,cred(rent,  viuerent,poJiexquifttif' 
fwu  tormcnta,  certum  igni ,  aqua,gUdio,  refle,exitium  infertbatur^  nifi  mature  de^ 
fcrtA  patria  bontfque  omnibus  tndlientnudt  atque  extorres  inter  ignotos  viuere  ,  & 
quAm  afuo  Prinape  non  poterant ,  ab  aliit  Principibm  cletntntiam  expcriri.  Sa- 
uitum  diu  fuit,  permiitente  ita  Dw,  in  innoxU  cittium  capita.nuUa  fcxm ,  nuUa ata- 
tis .  nuUaordinu  habitaratione.  Sacraefcripturaf/egiffejblum  Deum-reltgiofe  colutf[e\ 
Chriftum ,  qui  in  teelu  ad  dextram  Patrk  regnat ,  negaffe  paucorum  verborum  ob- 
murmuratione  txpane  creari  ,  atque  ita  fub  fpeciebm  panis  adorandumtffe;  dixif 
fe,  p(ccat.i  mortaiium  folo  iUimfanguinedtleriyneqjVttotgni  (ubterraneo aut iuduU 
gentiis  purgArr.tiiaum  aliquod  Ecclefta  Romana  mintmum  violaffe ,  carnes  dte  Vene- 
ris guft.tfe,autaimdleuius commi/iJfe,capitale  erat.  KuUafereefl  honeflior  in patrid 
noftra  familta  ,  quanon  tftms  jiammafctntill^  experta  fit,  lamgut  adto  omnia 

1j  furfum 


354  E  P  I  S  T  O  L  A 

furfumprorfHm  mifcendu  vidfbantur  ,  qumn  rejpuits  jdfli^jim  Patriam  noflram  ^ 
(xh Defu.Vos excuuuit  llIuJlrcs,tiobilipmi,Mjgnitici  Domifii,inquorum  Diactfiy 
inque  vrbe  MetropolitdnA.  coniun^iiatquefniti  Patria  nofird  Pro(eres,upita  quadam 
fancldlAertatk  in  Repub.&Eccleftaferuundadecreuerunt.Etfuitquidem  iUudde  Rt- 
ligionecaputtunc  tmporis,  rudm  conceptum^neque  enimpatithantur  initia  iHa  ac- 
curutiorem  omniumpartiumreJiaurationem,vigenteadbucmagnaex  farte  Papatu^ 
drmifquecircumfhtpentibm: Sedberoica  virtus  veJfraynibilofecuu,intertuhat &cre' 
pituiatmorumprovita&incolumitate  ciutum  fufceptorum  ,  femper  hoc  fibi  inipfb 
Martepropofitum  habuitiVt pojfet  aliquando  depofitis  armit  pacujiudia  cum  RthgtO' 
nkApofloUca  puritatecontungere. 

Stmulatqae  ergo  conceffum  vobn  diunuiiis  fuit  fpacium  rtjpituudi ,  rtpart4i.i  ah 
hofit  Hijpano  cumduodeccnnaltbus  induciu  praclara  lUa  confepone  »ivita.libertatit 
atque  ojuTtihOfA.iotAtretuliflis  vos  protinus  adprimastUxs  curas ctnflituendatranquit" 
litatu  Ecclejiafitca.  Sciebatuenim  muneris  vejlri  ejfe  omniumque adeo  Ocr»;6c;^ji 
cVt«»,  dare  optram^  vtciuesi^iptav>((^n(jv^iovfiiov  ^.oLynTiviv 7nt<n(iva7^Hx  ^ 
9%fxyMt.Videbatisett4m^nontn  vicinistantum.fedin  vejlraetiam  Ri^ublicayidnu* 
fer  pracifisquortmdam  aHiontbus  conftinfq^tffeHum  effe ,  vt  tituloreformationif, 
paucialiquot inquieti,fibiquepariteratqueMitmolefti  homines ,  >tue/co7>?5«3«TK»- 
T«f ,  io^euf  ii^Koc<r^y,fA,5vTii  ,  nouam  quandam  hterarcbiam,non  eam  quidem  idt~ 
hlatria ant  fuperftitionit.fed confciennarum  tjrannidis  inuekerent ;  &  quod tpftopti' 
miimacYertftmum  iudicarent.tdaitu protinus  Virisbonity  etiamcumgrauifimorunt 
fuppitciorum  comminatione  prafcriberent ,  abutentesadbancrem  creduUptebitf^t- 
ciittate,&paucorum  quorundam  doitorumnojlrorum  auttritate :  Quum  autem  res 
ifiactrtHm  Ecctefu  fihifma ,  trijlemciuibus  calamitatcm,&funtjtam  Reip.CbriJIid- 
tti labem  ejfet iUatura,  nequeadbuc copia vUa  Spodt  generalis daretur  j  txjlittjiis  vos 
primi,qutadReip.&  Ecclejia  vobiicominijfaconferttationemformulam  quandam re- 
gtminis  Ecclefiaftici  antehosanntsfexconceptamjuju/lu  w  lucem protrahi ,  vtquibut 
eapartibusbreuior  viddatur^fuppleretur-.qtiibus  laxior,tTuncaretur,quibtu  mutila^ 
corrigeretur^atquc  emendaretur\ad  txemplum  ( quo  adctus fieri pottrat )  mfittutionM 
AptfioUu,  vtitaljabitainrebmindifferentibHsrationetndolisciuiumveflrorum  ,  i'f- 
firiquepQltteumatiSy9mntafiertnt,iioiKoScfjilw  <^ar)taf)t«^»^t<nf. 

Sedmeditanttsi/latrifiis qutdam percultt cafui ,  qui patumabfutt .  quinturhatis 
ttnftiusomnibus,  totam  vobit  Rempubltcam ,  &  cum  Repubiua  lidefiam,  vofque  ad- 
to  ipfosfubutrtiffet:bocagenteDiabol»,  vtfalute pofibabtta  excugoque  tmptrioctues 
rnutuiifjaitnibut  in  fna  inuicemvifctra  fauirtnt.Quamata  fimul  atque  calefit  p9* 
tmquamhumanaproutdentiaptrvos  &(onfcederatosvobwBc/gica  Proceres  ccmpt- 
fitafitnuecanfopitafunt^  relapfiefiis  protinusadprifitnatUapacu &pi€tatis  ctnfilnt^ 
formulamqueregiminit  Ecdeftafticiconcepifiis  ,  qua  quidem  omntbus  pacem  Ijraelit 
txoptantibus  nthUvidtturf4Hbrim,mhiladcQncordiam prmius.hocqutdtm  rtmpm 
poiutjft  cxoptart. 


DEDICATORIA. 

Qut  exijltwdnt  pncemaliter  fierinon  pofje.rjuamficonceptiiy  mlnutdtlm  derehsu 
fwgtiluformuHtacdccretttjduatur pojiea^  vtqiiifecm ftntiuntcdmufT.orr^y  '  v/jn- 

tur  ,  nonpoffunt  quinntcefttatem  rerum  credendarum  ininfinttacu.  ir.t, 

adto  vt  Cbrtjlianui  aliquit  de  fide  fua  interrogatus  ,  vtl  indtcem  dtciftonum  talium 
confulere  cogatur,velaltoqHi  Btbliothecam  adne&autorts  fuoseuoluereypriufquam 
certiquicqtiampof  it  refpondere:  qtiod  quidem  malumqunm  inScotia  ante  complu- 
res  annos  zjlotarum  quorundam  jiitdio  inualiitjfet ,  pojiea  Sereniftmi  Ma^na  Br#- 
tannia  Regis  autbutttate&diuifuprudentia  emetidatumtjl.  Vtrt  enimamplifiLan- 
dt  &prohandtcapitaplurai)abeam  pajiorts atqueEpifcopi.quam  liabeat plcbi;tamen 
(redendt  &  fan^evtuendtparta  fintoportet,& qutdetnnumero pauca,forma  ftmph' 
(iftma.  VultenimBeus  nef^(}ariaomnia  expofuaejfe',  adeo  vt  ab  eorum  pcrcepnone 
fscque per  imbeciUitatemcorporis  ,  neque per  varietatem  occupationum  rctrabatur 
quifquam,neqne  per  difficultatem  obfcuritatemqueabjierreatur.  Soie&Lunanihil 
puguefi  necejfarium^nibtltanicn  magis  expofitum  liominum  vfibus  \  Detts  ip/ty  qui 
Mltoqui  luitm  babitat  inacceffam ,  itamentibus  nojiru&  fenftbusfefe  ingait,  vtni' 
hiirerttm  crcatarum  vidtripofit^qMod  nondeipfotejietur^nufque  faptenttam  ybont- 
tatemy&iujiitiam  pradutt.  Dctnde,  quuni  ab(iruftora  fcitntiarum  non  nift  long$ 
jcmpore  ,  multis  laboribus  atque  vigiiits  ,pararipojiint,votutt  Deus  necejfaria  fida 
dogmata pauciscapitibm camprehenfdyper  Apofiolos  fuos  Ecciejia  proponi ,  vt  qui  in 
iUts  confenttrent^ChrtJiiani^Catholid^Orthodoxt  audirent  ^etiamft  m  minuttis  qui- 
bufdam  prohationum^altut  fortealio  iret.  Caufas  plures  coUegit aduerfm  Gentts  Tho- 
jfiM,  earum  tamen  vnam^quiaidmeretur^fubiicimus ,  Quia  inqttit^  inucftiganom 
ranonis  humana;i)lcrumqucfalficasaclmircctnr,proptcr  dcbilitarcm  intcl- 
Icdus  noftriiniudicandoj&rphanrafmatum  pctmixtioncm  j  &c  quiaapud 
multos  mdubiorcmancrcntcaquacfuntvcriflima  fic dcmonftrata,dum  vmi 
dcmonftrationis  ignorant ,  &prxcipuc  quumvidcntddiucrfisqui  (apicn- 
tcs  dicuntur  ,  diuerla  doccri  ^  inter  muica  ctiam  vcra  qux  dcmonftrancui 
immifccturaliquando  aliquidfairumquodD6dcmonftratur,rcdaliquapro- 
babilivcifophiftica  racionead(critur,quaeinccrdum  demonftratio  reputa- 
tUTjidcoGportuit  pcrviamfidci  fixa  certicudine  iplam  vcricatem  dc  rcbus 
diuinishominibuscxhiberi.  Hacergoiegefidei manente,vtpraclare a lertuUtano 
fcrtptumtH,  catera  iamdtfcipltna  &conuerfattonisyadmittuntnouitattmcorreiliO' 
niSyOptrante  falicet  &proficitnte  vfque  in finem  gratia  Dti.  Apofioii  Lreui  Sjmbolo 
pmniacredendacomplexi  funt:  Dtm  ipfe  agenda  ^  Decalogo  :  Cl)ri(im  pttenda  ora- 
ttonis  formulak  ftprafcriptaiQuis  illteii,  qui  fupra  Deum  ,  Chrtftum  ,  Apofiolos 
fapereaudeat,&velfuis  deciftombm  Ecclefiamonerare  ,  velirsitllu Jpinofis quafiio- 
nibmpiorum  animetconturbare,&vnitatem  Ecclejiaconuellert?  Si  cui  tantum  vel 
gtnimi  efi,velotii,mtminerit ,  Fidtiejfecredtrtqua  nonvideat ,& adfentiriiisqtt^ 
rum  caufas  ignores :  Diutna  facro  mjfieriorum  velo  tegi ;  nofirum  ejfe  atlionem  ad 
jfidem  adtungere,&jerrt  in  aliis  omnia ,  qua pietattm  non  ladunt.  Nunquuiu  tattt  bene 
frbi  Cbrifitano  fuit,  quin  quum  in  nictffariis  ,hoceii ,  inpaucisomnts  conuenirent  j  im 

ij    X  reli- 


55<?  E  P  I  S  T  O  L  A 

reliijutf ,  ho(  eft,  in  multit  aRi  Mliit  dijjentirtnt ,  falua  etidm  Ecdefid  vnitdte.  N«/  • 
lum  dari  feculum  potejl  quo  hot  non  Ucuerit :  nuUiu  Ecclefiafticus  friptor  qki  ncn 
&db  itiiu  &  ^  feipfo  mterdum  recedat  \  adeo  ,  vt  qui  hodie  fententltm  aUqHam 
extra  i!U  nccifttdtit  capita  veltt  defendere  ^  facileinuenturus  fttinteranti  juosquem 
fu£opion':oni  obtenddt.  Proinde  bene  iUi  dtgenerebumano  mereri  fidentitry  quiin 
finda  &  rcli^iofaopinandi  Itbertate  vnitatem  concordtamque  EccUfiaJitam  efeiU' 
dicantes ,  hominuni  animos  n:cfjfariit  adftrtngunt ,  k  dijputandoque  retrahunt  ad 
ftudtaviuendi :  &  vt  Soerates  fapientiam  eccclo  reuocatam  in  vrbibm  primut  coUo- 
(auit^ita  ipft  chriftianamplebem  abaltercatione  admores  &  vitamreuocitnt :  etfi 
nim  tucundiftnt  difputanttum  labores ,  tamen  agentium  >  hoc  tji  Deo  obtcmperan- 
tium^&laudabiltores  funt ,  &  frucluoftores. 

Ac  perpettijquidemhac  Patru  noflri  Iacobi  Arminii  dumvixityVotafuif- 
fe,perpetuafquecontentioneSt omnes  qui eum norunt.factle tifiari poffunt: nosptne  ft- 
pe  vidimus  illum  no^es  dtebut  hxc  talia  meditantem  continu.tffe.  Seque  verofuilfet 
iUi  difficile  .ingenium  aduerfusEcclefuhoftesarmarty &BeUarminumaliquem  ,  aue 
tttam  ftmulphalangem  Pontificiamimpetere;fedquumiudicaretyquadamab  lUitnon 
maledoccTitquadamnonreileanoftriSinonputauitfibi  aut inagro  atttno  iumnoxiit 
herbit  bonatfrugeseueUendas  yaut  in  proprio  ^zjinia  qua  autnatum  fuperfeminator 
atque  interpolator  Diabolus  fubftituerat,pro  vtilt  & fatutari  ftgete  vtndttanda. 

Et  initio qutdem.qui erat  iUim  candor,fperabat band magni  rtm taboris  futuram: 
namquumaliosexftioingeniometiretur  y  credtbat  humair.tate y  prudentia  ,  rationt 
fnanifeftaeo  perdmi  poffe  fratres  fuos ,  vt  vcl  trrtres  commonflratos  agnofcerent  ipfi 
vltro,  atque  mtndarent  •■,  vel Jiveritatem  ( vt  fit)vineeretpcrttnacia  yfaltem  pate- 
rentUT  alios  eam  ,  quod  initio  ctiam  licucrat  ,  profiteri.  Fruftra.  hiulti  enim  vel 
hoc  ipfiim  protrtmtne  babuerunt,  quod  inea  qtu  ipft ,  ipforumque  amefignani  po- 
fuerunt^  aufm  fuiffet  anquirere.  Caput  autem&  velttti  fons  vriicus  omnium  quos  iUt 
culpabatcrrorum,  eft  pnpoftereconctptadediuina  Pradeftinatione  optnto  :  boc  enim 
uputita  vtkCaluinoconceptum  eflyittdicabjt  nontantum  a  rationt  omni  tfedet- 
iam a naturaipfuis  Dei &facrisltteritefteilienum  \  ipfisquinetiam moribm  omniqut 
religioniadeo  aduerfum  ,  vt  fiquif  txiUius  fententia  tenorevitam  fuam  inftitueret, 
non po(Jet  vUoinodo  adfalutem  pcrtingert.  Quidimm  inundum autcarnem  cum  o- 
mnibui  voluptatumiUecebrif ,  &Unociniorum  irritamenti*  fugut  is,qui  credit  ccrtO' 
tjuefibiperfuafum  babet,  nonpoffcfefJute  fuaexitdere ;  fedtam  cfe  ncceff^rium  vt 
faluetur  etiam pofl peccatum  ,  quam  neceffarium  efl ,  vt  Dem  decretum  fuum  mn 
frangat  ?  Quid p'ittati,iuftiti£yfandnati ,  fjarun  m  nttnquam  non  acerbnm 
tJf,&perfe^orridum,operetur',qtiicertofIatujt^r!ot;qtttdi:nfet£einnumeroiUoab' 
Jbluttreieclorttmquta  tdfciatyf  :at}  .ufastbaturqmdtmfapt- 

numtropare^n  Hi  < vt  D.  Lalutnut .  erm  in fenttntiam  iUam,quam 
ipfeoppugnabaty^digmuui:  ^  pturarHpi)  fcnt^fedquum&iUaipfa fcrt- 
ftitra  non  rfSt  ab  ipfis  effent  imciUUa,  &iota  ab  tpjn  uijjentiret  antiquitasfiraufari. 

urst 


DEDICATp\IA.  357 

ter  dt  lAtind  ,  &  pteuti  noxia  efftt  iSa  ipfa  eredulitaf  ,  &  relt^ionem  omnem 
werteret,  putab.it  iUe finc  vUo  pacis  publica  dtjpendio  eakfc  proponi  pofe,qua  & 
fcrtpturit  confona  &  Dei  natura  conuenientta ,  &  pittati  inftilUnda  idotua ,  &  fi 
ddmiffa  tjfent  pacem  ac  concordiam  cum  fanHtmonia  allatura  ejfe  iudicabat,  Im- 
primii  vero  etiam  illud  pium  ipfius  pe^us  perceUebat ,  quod  pofita  iUa  abfoluta  de- 
tretorum  mediorumque  ad  fines  fuos  fubordinatorum  necefittate  y  videbat  feri  non 
poffe,qum  &  caufa  peccatt  Dem  iUe  optimut  &  fan^tftmut  (latueretur,&  in  cU' 
menttftmum  numtn  fub  tttulo  iuftttia  ,  fumma  crudtlitatit  infamia  tranfcribert' 
tur.  ¥ertur  quondam  Ttber.  Cafar  virgtnem  quandam  flrangulari  voluijfe.  Cur  ? 
quia  ita  libebut.  Sed  quum  vetaret  id  patria  mos ,  quo  non  licebat  intemeratam 
accidere  ,  mifit  virgmemitd  lenonemy&  decret»  fuo  viam  ipfe  flernens  ftupratam 
9(Ctdi  iuftit,  Suetoniue , 

Immaturx pucllx ,  <juia  more tradito  ncfascflrcc  virgines  (Iranguliti,  vi«  Cap.  LXl. 

tiarat  prius  a  carnificc,  dcin  Arangulacae  funr. 
Ignofce ,  6  bone  Chrtftey  Ectlefta  taa  doiloribut ,  qui  de  Deo  ad  exemplum  Tiberii 
docere ,  loqui  ,fctibere ,  non  verentur ,  • 

Dcum  homines  hoc  confili©  condidKTcjVCnon  ranium  labi  poflcnr;  fcd  fifiatoritd- 

ctiam  vcrcipralabcrcntur;quippc<juuranonnifihacrationcpccucnirc  ^ 

pocucricad  Hncsillosprincipalcs. 
Caluini  fententiam  horrtdtorem  quum  pojfet  deferere  .,maluit  incruftare  D.luniut\ 
itaq^  fubieclum  pradeflinationis  (onftttuit  non  bominem  quem  nondum  Deut  crea- 
re  decreuerat yHeque  eundem  treatum  cum  prafcuntia  lapfut  :fed  ereatum ,quat€' 
nus  ii  naturalibtu  tlonif  A  Deo  inflru^lut  ,  ad  fupernaturalt  bonum  'tuocabd* 
tur  :  qua  quidem  fententia  Thomant  fit  an  non  fit,parum  reftrt  \  certe  conftat  k 
D.  lunio  in  Acadtmia  Lugdunenfi  pr^pofuam  ac  dcfenfam;  non  multo  paucma  h4^ 
bere  abfurd^^quam  habeat  tUa  D.  CaluinL 

Hanc  fententiam  poftquam  apud  ft  txcuftiffet  parens  nofler ,  eamque  tnuenif' 
fet  non  iit  ntxam  firmamentu  qua  antmo  ipfiitt  fatitfacerent :  vifum  ipftfuit  tum 
dt  ta  ipfa ,  tum  de  prtore  iUa  Caluini  coUationem  cum  D.  lunto  [cum  quo  iUt  haud 
ita  pridem  fenno  de  diuina  prouidentiafuerat ,  &  qutdem  tptatt  fuaeffu  )  infli" 
tutrt.  Breut  itaque  ad  eum  exarato  fcripto ,  feUclis  aliquot  argAmentis  boc  euiii' 
cere  tonatus  efl  ,  vtraque  tUa  fententia ,  prater  alia  imommoda,  ntceptatcm  pec' 
(,itt  introduci ;  ac  prdmde  ad  tertiam  qtu  creattonem  &  lapfurn  fupponeret  dtue^ 
niendum  effe.  Hoc  (i  obtinuifit,  animus  ipfi  erataltius  progredit  &  tandem  de- 
cretum  de  faluandu  fiitltbus  ,  condetnnandit  infidelibus^  preponere.  Tiefpcndit  ad 
iUttd  fcriptum  lunirn  yfed  non  fecundum  exfpeclationcm  qHtrentU :  quandoqutdem 
fartim  communem  obie^i  rattvnem  pontndo  (  quodper.c  eixAru.Ky.7?<.v )  partim 
yerba  auRorum  fte^ndo  ex  pluribns  vnam  fcnnntiam  conflare  (tnatus  efftt ,  (m- 
tra  eorum  qui  fingulas  tutbaniur  mentem.  ViJj  ttgo  hoc  rrfponfo  (orfljuerar  pa- 
rtns  tiofler  CoUatitnem  prafiindtre,   Veram  ,  cum  intcUigmt  poflmodnm  ,  hoc 

r  V   j  ipfutu 


EPIST.  DEDICAT. 

tpfum  re^onfHtn  a  Comi(lortbus  4uroristr.wffiriptum  pdjTim  per  txatjus  Jludiofi- 
rum  voliTare,cotitra  qHitm  tnitio  conutnerat^imo  &  in  lucetn  forte  edcndum:mo- 
tdt  hoc  eum  rt  breuijiimam  adornurct  Rcplicam  ^  &  ad  D.  luntum  mitteret.  Eam 
'B.epltum  pcr  fexennium  integrum  apud  fe  habuit  D.  lunim  ,  antequam  a  Deo  ex 
fjjc  vita  euocaretur  ,  &  t.tmen  nt  vcrbo  qutdem  attigit.  Tofl  mortem  vero  iUim 
farens  nofter  eam  auxit  &  atnplificauit ,  in  eum  quem  nunc  exbibenm  modum. 
Son  eft  ab  co  quafita  viQoria ,  fed  vcritas.  Habutt  D.  luniiu  laudes  fuas.quat  iUe 
ipfe  qui  eum  nuper  tantopere  extulit ,  vt  putartt  aduerfm  viaum  neminem  bifcere 
aufurutn  futjfe ,  nondum  fitis  capit.  Vtin  im  vero  viri  iUius  ad  exceptionem  iftam 
Tcftfonfionem  videre  itcuijfet.  Haberent  forte  vtrigraues  &  docli  quod  ampitm  iu- 
dtcarent  de  ftimma  rei.  Hoc  fane  ejfdlum  putamut ,  vt  cuiiibet  dttnceps  manift" 
/lumfuturum  fit^  admulta^  imo  ad  pleraque,reJponderi  non  potuiJfe:&  fi  vlte- 
riiu  in  coUatione  progrefum  fuijfet ,  ad  incitas  omnino  lunittm  redtgendum  futfe\ 
&vel  fintentiam  mutaturum^quod  eft  candoritivelpertinaciam  proditurum  fuijfe, 
cjuod  ab  iliius  moribm  erat  aitentf  tmum.  Hanc  ergo  CoUattoncm  ,qiita  &  praci- 
fuum  S.Theologia  caput  expitcattqualit  enim  Pradefiinatiottalii  Keligio:&  quis 
inter  du$s  exctUentts  doHrina  viros  infiituta  efi/,  &  ingenttbtu  votis  ha^tnm  diu 
tnultumque  expttitay  fuafu  amicorum  paternorum  quum  in  luccm  edere  decreuif- 
femm,  &  patrontu  aitquis  buic  operi  qttartretur^  infcripfimm  vobu  lUufires  &  Ma- 
gnifici  Proctres ,  quorum  &  moderatio  Cbrifttano-nrbi  iampridem  notafuit ,  & 
tiuper  conftuutis  decrttis  EcclefiAfticit  magis  adbuc  emicutt ;  &  adfe^m  in  patrem 
Hofirum  tantm  dum  vixit  futt»  vt  vel  iUim  memoria  partem  aliquam  lullm  nojhi 
dolorifqtu  leniamm.  Adbtbuiftis  iUum  aiiquando  viuam  ad  componenim  contro- 
fierfiat  in  Eccleftii  veftris  natas ;  adhibete  nunc  defutiSi  confiltum  ad  pietattm  Re» 
ligionemque  veram  ciuibm  vefiris  cum  veritate  inftiUandam,  Ita  vos 

lUuJhes ,  Hobiiiftmi ,  Magnifici  Dommi ,  lefm  Chriftm  attrnm  Dei  Filim 
fitrU  cottferutt  y  veftrifque  conftliit  btntdicat.  Datum  Lugd.  Batau.  8.  Mart. 
4mto  vltimi  ftcult  clo.  lo.  c.  xm. 

III.  ficNob.  Magnificcntinc  veftrje 
addiclininvi, 

D«Iacobi  Arminzi  Theoi. 
Libcri  orphani  nouem. 


P  R  ^  F  A  T  I  O.  559 


D  LECTOREM. 

Abes  hic,  amicc  Lcdlor,  duoriim  grauifTimorum  Thcolo'- 
gorum  moHcftam  dc  diuiria  Prardcftinationc  difputatio- 
ncmj  non  qux  omncs  circa  hoc  dodrmx  caput  dubiiatio- 
nes  cx-pcdiat  ,  lcd  qux  prxcipuas  faltcm  cius  fcntcntiac 
quam  amplcxustuit,Cl.  Vir  D.FrancifcusIunius.  Caluini 
Paradoxa  ad  viuum  hic  non  rcfccan  tur ,  (cd  tantum  quate-» 
nusplacitislunianisluntadfinia:  plcniusenimcapcifccu- 
tus  cft  ArminiuslibcUo  aducrfus  Pcrkinfum  j  plcnimmc,iibro  fingulari  quo 
Thcfes  quxdam  inopinatx  D.  Fr.incirciGomaridchocarguracntoc.xami- 
nantur. 

Sicut  autcm  libcralis  fuit  Sc  ingcnua  hxc  duonim  virorum  vcritatis 
ciula  inftituta  2^'Ae$«f ,  itaiucundum ,  imo  &  vtilem  tibituturum  cxiiHmo 
ilhus  confpcdium.  Eiit  omnino  opcrx  prctium  videic ,  quam  blandc  atque 
humanitcc  luniumcompcllctprior  Arminius  :  qu.imdillmdlcrcsluaspro'- 
^onat,  quam  clarc  cxplicet,quanto  cum  iudicio  ordinct,quam  ncruosc  con- 
hrmet.Rurfumjquam  grauiter  rdpondcat  Arminio  Iunius,quam  curiosc  o>- 
mnia  cxaminct,  quam  Ipccioscdiltinguat,  quamcallidequxdamdcclinet, 
Quam  dcxtrc  dilHmiilct.  Dcnique,quam  dctra«flo  omni  fchcmate  poftca  nu- 
oam  vcritatcm  proil-r.it  Arminius,  & in medium quafiSolemeducat^qui- 
bufque laccnis  tcla  in  (c  torta  rctorqucar.  Magnum  ilnc  dubio  Fuit  D.  lunii 
nomcn  apud muttos ,  (cd  Arminii apud quoidam non  minus :  iUe  £ama apud 
cxtcrosclarcbati  hic  apud  luos :  In  Olo  cruditio  mulciplex-,  in  hoccum  philo- 
rophkrnotitia,  exadtactiam  vigmtThcologia:cognitio,indcfciIbfl:udioar- 
dcntil]imirqiadDcumvoiisccvmp.irata.  Illcmultafcircvolmf,hicfcdcfun- 
^um  iudicabat,li  hoc  vnum  lcirct  quod  proiiTcbaturScripturamlacranT, 
lilc  m  iudicis  li  bcriorjhic  icTupulofus,&  lcntus.  V  tcrquc  tamcn  pacis  &  con- 
cordia;  amans,(cddiucrii  s  confiliis.  Illc  quum  fuam  (cntcntiam  propofuiflcr, 
rcliqu.is  quamumuis  diiridcnccsadcamincHnarc& flc(flercconabacur;  hic 
quum  omncsrclii^josccxaminalleCjlol.im  illamamplectcbatar,quam  vcrani 
cflc  ludicabat.  icliquis  ita  rcicdis',  vtconcordLTriatisconfultumcxiftimarct, 
i :  pofito conlcnlu fundamcntalijin  cxtcra  libcre  dilquirere liccrct.Ita foduiii 
eft  ,  vtilhusfententiamin  cantanominiscelcbntatcfcquanturpauci ,  huius 
multi  :  Scd  potcll fortc  condonari D.  lanio,  quod  cauCim  iftam  agat fngi- 
diulculc,  ru.mquumnondum  plcncfciretqucenamcirctD.  ArminiidePrx-' 
dcllinationcfcnc^lk        'amvul  >nlioncsfn  :cicad 

Arminianaillaoppiig.i.iuu.i,quani         LitiL;iu>.i)da:  Qii    '  Liuiamen 

quamlblidchat,ex ledionc ipla uu  ^  is.  AccipcintcicaC.  ...nionisirtius 

i  YNo i'SiN,&: cxca co^jnofcc (inid ,,h  vrToqucpr.rftiniin.  fir.  V.ilr. 

Pro- 


COLL  A 

Roamium  lacobi  Armtnii. 
rrcacmitim  Fr.  Inntt  .ai  rejfon- 

fiontm  futtm. 
I.  ArmiDiusne$rcmcntiasdc 
Prrclcftio3r«oiic  rcccnlct. 
lHniu4  fententiiu  tUm  compofitnrttit  duaf  di- 

fi$niliones  prAmitttt. 
Armioius  fcDceocias  illas  trcs  diftiDguir. 
Oflcndit  cas oon  diffcrrc  rolo  loqacm^i 
modo.  Et  diflinif^ioncs  (^uaslunuuas 
examioac. 

II.  Armioius propoait rrium fcatcntiarum 
difcrimcn. 

lunius  reprob^tionU  vecem  docet  triplici  fi- 
gnificati4  acctpi,  (^pecc»ti4m  ejfesh  Ar- 
tninio  in  eim  vocii  aquiuocAtioncj. 

ArminiusoftcDditfc  rcprobarionis  voccm 
vfurp.iflc  fignificatiuncIuDio  ipfi fami- 
liari. 

III  PtoponiturfcntcDtJaD.CaluiniabAr- 
miDio. 

iMniui  negMt  enm  ejfe  Cnluini ,  funmquepro 

CAluiniana  commendat^. 
ArminiasptobatcamcflcCaluini ,  lunia- 

oam  vctoa  Caluini mcotc aiicnam  cflc 

oHcndit. 

IV.  Proponitur  fcnicntia  Thomac.quam 
luoiusfcquituc. 

jMnim  negnt  eam  ejfe  Thom*. 
Aiminius  dcmonlliat,  eam  >  vt  Thomai 

ooo  fic ,  tarocn  a  luoto  propofitam  in 

Thcfibus  publicc  difputatn. 

V.  ProponirurfcDtcntiaB.Auguftioi. 
Eam  luniUJi  conatur  cum  prtoribut  conci 

linre^. 

Arminius  difccirocn  buius  apnonbusvr 
gct. 

VI.  Eiaminatur  prima  fenrcntia  qux  cft 
Caluioi. 

"D.lttnim  pefiquam  differnit  dtmentc  illtM 
fententid,  de  conuenientia  eiiu  cum fecnn- 
da  fy<  tertitt,de  fundamentuquibufdMm 
lU  iUim  fitntentiddefenficnemnecejfariut 
txaminat  pefiea  D.  Arminii  argumenta 
I.  Queddixerat.DeumnonpoJfedecernere 
'uUumallum  mifericerdi*  aut  lufiitid  fu4t 
circa  tum  »  quem  nendum  decreuit  fore, 
aut  qutm  cenfidera/  quidemvt creatum, 
fedinfuriinAtMraliim.  i.  f^oddtxerki 


TI  ONIS 

exeo  ejfe  confequens,  vt  Deut  fitauir.rpec- 
cati.   Tandem  proponit  qutfiitnes  liuAf , 
Vnam  ,  quemede  peccatum  fit  liberum, 
quumvolunta^fit  aDeof  Alter0m,Cur 
Dem  voluntatem  homini  indiderit^ 
Armmtus  t.  probatiidchccrafcczpoficam 
autoium  fcotcotiam.  i.  FundamcDta 
luoiaDaczpcDdic t  de c(reotia Dci.  Dc 
caufisaiflionumdiuioarum.  Ezami- 
naticfponfioDcs  luDiaoasadargumen- 
ta  a  fc  ptolau.  Adprimum.  Adfccun- 
dum  4.  Ezcutit  lcuitcr  didindlioocs 
luaianas.       Etiamahas,  quas^bcius 
fcotcnnx  authotibus  dizciat iuiicocas» 
&  quasluniusprzcccicrar,  vtfunt.  t.  In 
peccato  aUud.eflc  aiflum  ciustaliud  eius 
vitiofitatcm.  1.  Dcctctum  Dci  poncrc 
quidcm  ncccflitatcm  ,  fcd  oon  poDcrc 
coaclionctii. }.  Diningucodura  dfc  dc- 
crctum,ab  czfecutionc  dccrcti.  4.AHad 
cflc  in  hac  caufa  dcccetum  cflicaz,  aliud 
pcrmiiriuum.  j.  Acfluncccflaiiumqui- 
dem  cflc  rcfpc«flu  dccrctt,  contiogcn- 
tcm  vero  rcfpcdu  natuix  humanz.  6. 
Dcum  non  tam  dcrtrudtioncm  creacu- 
TX  quzccrc  in  rcprobacioncquam  fuata 
gloriam. 

VII.    Traofic  Arminius  ad  fcnccDciaiB 
Thomx. 

D.luniiu  ait  ft  ixoptajfe  vt  pluribm  itrgit- 
mentu  priorem  fententiam  Arminimfi 
fieripotuijftt  tcppugnafftt^. 
ArmiDiusocgac  priorca  lunio  folutaeflci 
addirquc  tiia  infupcr  nouaargumcnta. 
V  III .  Scntcntiam  Thomz  tnbus  quzdio- 

nibus  compreheodic  Atminius. 
luniuf  illai  agnofcit,fed difiinguit  vocem  pU- 
raoaturaha  .-     v^^r^m  reprobationis  in 
fenfu  catachrefiico  reiicit^. 
Atminius  czphcat  vocem  pura  oaturalia: 
tc  pro  rcprobatiooc  fubfticuic  voccm 
przdamoaiioms. 
IX.  Propooitucprinu  quzftio  Aoobie- 
^um  clc(flionis  &  non  clcdlionis  lint 
homincs  in  pufitr  nacurahbus  coolidc* 


rati?  ^rminiusid  nc"at. 

o 


lunim  exfUcat  ftnttntiam ,  dicit  beminei^ 
Sk  Dte  confideratum  fuiffe  cemmnniter,  ci^ 
tra  ratienemptccati  vt  caufa. 

Armi- 


SYNO 

Atminius  ofteDdit  fljcatnqiixAiobiscaU 
lidc mucatum.  Quzrienim.anpecca- 
tam  fic cooditio pixeJciAcns  in  obic^o 
cligeado.EtTcautcm  probat. 

K.  Probatur ,  in  cicdtonc noa  confiticr;^ 
homiacm  a  Dco  in  puiis  oaturalibus. 
I.  quia  calis  l^omoounquamfuitaDeo 
crcatus  >  quia  Deus  noo  diligit  &  cligic 
niH  podpcccatiim. 

lumiu  dijlinguit  illud  pura  oatutalia.Dr/i»' 
de prohat  imaginem  Deifnijfe  homini na- 
turidem.rofttriorem  "vero rMtionem  negM. 

Acmiaius  prius  illud  argumentum  viodi- 
caturas  docct  quid  fit  nacuralci  quid  fu- 
pcrnaturalc  :  tum  quz  paries  intagmis 
Dcinaturaicsrueriac»qua;fupcTuatura- 
Jes  10  Adamo.  ludc  rcfutat  ea  quibus 
probaucrat  lunius  bona  illa  fuifTc  natu- 
ralia  :  dcnique  oHcndic  quo  adu  Dci 
haoc  aut  illam|ima^iQispartcm  habue- 
ricAdam.PofVcaaflciitfccuadumfuum 
argumcQtum. 

XI>  Ptobat  idcm.  i.exeoquoddicamur 
clcdi  in  ChnAo.  2-  quodclcdiofaifla 
cxgtatia. 

luniHiperplexMur ,  (^sdi.  negatChriJlum 
tjfe  tantum  medttttsrem  peccMiorum  :  ad 
X.  dicit.gratiam  ab  Armimo  accipi  feeun- 
dttm  qnid,  quum  iKttUigenddfitfimplici' 
icr.  ^ 

Arniiniusargumcncaruaduo  vindicati  & 
propiioic docct ,  Mcdiatoris vocc non 
clTc  iacclligcndum  alium  quamrecon- 
ciliatorcm.PtopoftciiorcNonintcUe- 
siflc  fcgratiamaliamquamquxpccca- 
torific. 

Xll.Pfobatur  idcm  inprrtericione.vtquae 
ctiam  prafuppocat  pcccatum. 

luniu*  prdteritionu  defiaitionem  eulpattri' 
pUcinomine:  Tttm  negat  SjfUogifmiminO' 
rem.  Etfulerum  eiuiprimum.fecundum. 
Pofita  ratitne,  autoritate,  txtmplo  probat, 
prsttritienit  caufam  non  tffe  in  homin<^. 

Armimus  docct,illud>dc  dcfiaitionc,qua;- 
(itumen'e,lecnimDoadcfioiuiflc.  Re< 
Ipondccquc  adtiia  illa  pollca  minoris 
fazargumeucumptimumdcfcadic.  £c 
fecuodum.  Dcin,diluiccaquzluniusa 
raciooc ,  aucohtacc,  cxempio,  actulciac. 


P5IS.  3<ri 

roftremu(n,ofte»<IiraAum  ncgatiauna 
quo  homo  permiflus  e(l  labi  in  pccca- 
cum .  Don  poflc  Tocari  adum  prztcri- 
cionis.  dcnique  defcndic  aigumeocum 
,  fuum  fccuaduRK 

XIII.  Dc  przparaciooe  gratiz  eiufqae  oe* 

{^aiiooc,  docetur.  eam  oon  verfari  circi 
lomines  io  puris  aaturalibus  cooftdc' 
ratos. 

luttiut  Jlatum  huim  qudjlionit  aliter  for.- 
inat^. 

ArmiDiutfomatum  i  luoio  admittir. 

XIV.  Arminiusquoddixerat,probat>i.  ci 
eo  quod  homo  oon  (uericcrcacusita  a 
Dco  io  purit  oacuralibus.fcd  io  grana 
fupcroaturali.  i.  cx  co,quod  Lcx  iiumi- 
Qt  data  cfl .  quzprzflatifincgiaiiatu- 
pcrnaturali  noa  potuir. 

luniut  pritri  membrodieitrej^mfumkft  aU 
propofitionem  X.  adpcjltriut  >  ntgatpartt' 
cularem  iUam  legem  dt  arbore fcientia  bo- 
ni    tnali,adomnet  hominetpertinuijf-..  . 
Argumtnta  Armtnii  qutbm  lUt  oppofi» 
tum  probauerat ,  eonatur  rtftUere ;  ^ri- 
mum,ftcuMdum,tertium  (^quartum. 
Arminius  piius  membrumdocct  viadica- 
tam  fuiflc  a  fcadfcrtioacpropoficiOQis 
decimz.  Sccuodum  iam  coufitmat  io 
icge  fymboiica.  Vbi  cciam  tehqua  fua 
a<ilcrit. 

XV.  Piobatur  idcm  ex  eo  quod  gratia  quz 
przdeflinatiooe  homiiii  przpatatut.  lic 
Huangclica. 

Iuniu4  iUiid  dt  gratia  Euangtlica  refirt  ad 
gratiam  conftruationu  ,  non  adgratiam 
rejlaurationie. 
Arminius  vrget.gratiam  Euangclicafri  cfTc 
^rimo  dc rcflauracionc homiais pccca- 
toris. 

XVI.  Probatai  idem  ex  eo.quod  relicf^io 
hominis  in  flacu  oatuiz ,  fioc gratix  fu- 
pcrnaturalis  adicdliooc  •  ciufa  fuiifcc 
pcccau. 

Juniut  rejpondtt ,  gratiam  fuptrnaturaltii* 

non  fuijftdtbitam. 
Armiaiusrepooitjdcbiiam  fiiifTe. 
X  VII.  Dc  przparatiooead  paoam  ficprz- 
ccritoruni,negat  Armioius  illoxum  poc- 
nas  ica  i  Dco  tuifle  przpatattSt 

Z  s  JnniHt 


rOTLATIONI 

i 

Arminiusnciftat 

XVllI.Probair-iu-ntiamfuam  Armlnius, 
t.  cx  co  quod  ira  llaruantnr  pcccau  oc- 
ccdatu.  I.  quod  posna  fpnitualis 
dc(linetur,<)ui  a  przmiu  fpu  itualt  antc- 
ccdcntc  Dci  dccicto  fucrunt  icpulfi. 
Innim  friiti  illudnigatft^ui.  Depojltriore 
dtcit ,  neminim  k prdmio JpiritUAlf  reptil- 
fum  ftiijfi  antectdentt  Dei  dtrrtto. 
Arminius  prius  argumccum  dcfcn Jit  ipfis 
luniivetbi^.  Sccundum  ait  niti  iiypo 
potlicfi  lunianxin  ThcfibuscxprcflTx 
XIX.ProbaturidcmhocargumcntOiDcus 
ita  coocipicadiis  cll  dcccrocrc  ,  ficut 
cxfcquitur  :  M  cxtirqmtur  in  pcccato- 
tem.Ergo. 

lunius  dijlinguit,^  tltgi  fuidim  Mcprtttriri 
a  Dio  dtctt  hominem,d»mnariveropiccM 
torem :  ttarjui  quod dtcitur ,  PrxdcAma- 
ctoncm  oihil  adlu  poocrc  iii  prxdcAi- 
liato )  illi interpretmlur,  oihilfuppoDcrc 
JSegMt  eti»m  verum  effe ,  grattsm  Dei  tien 
communicari  nifipeccAtori. 
Armihius  cxplicat  phrafin  Scholaflicam .- 
8c  oftcudit  ,  gratiam  pr.rdcflioationc 
przpatatam  oon  dati  nifi  pcccarori. 
^X.  Ollcnduurfcnrcntix  luuianxtutcra 
lofirma  cfTe.  t.  iiludidc  neccflari^  dccla- 
rationc  libcralis  grarix  &  booitarisdi- 
uiox.-hanc  cnirn  dicit  ia  crcacioocap- 
paruilfc.  1.  illudjdcDcccflariadeclara- 
tiooc  iuflicix  diuinx  :  nam  hxc  aliccr 
manifcflari  potuit.  j.  illud,dc  natnra 
prouidcntixi  negat  cnim  cfle  coouc- 
oieot,  vt  ca  pcrmittatt  vc  quifquam  a 
lummo  finc  dcficiat. 
tuniui  e*  conatur  cenfiringri.  ^ 
Arminius fua exphcat ,  luoiana cfHcaciter 
eoertit. 

XXI.  Arminiusfentcntiam  lunianam  cum 
Caluini  fcntcotia  coofcrcns  ,  oftcndic 
vrrimquo  iotroduci  aeccnicaccai  pec- 
caodi. 

tuniui  id  negnt^. 

Arminiusdillioileprobat.Primum  infcD- 
icncia  Caluilu*  rbi  cuam  icfuuc  ca  quz 


S  SYNOPSIS. 

fc&rcbtix  Caluioi  excufaodx  &  dcfca* 
dcodf^allau  fuac.Podca  m  fcntcotiaD. 
lunii. 

XXII.  Oftcnditur  imo,  fcntcntiam  fccun- 
Jfiam  qux  lunii  cfl ,  minus  cifc  probabi' 

Icm  quam  fit  prima. 
Argum.  I.  Quia  fingic  oUic^um  «  qualc 

nullumruic  vnquanf. 
Juniut  huicargumenti  rejponfum  a fe  ait  ad 

projp.fttionitVl  (^X. 
Armmius  rcfponfioocs  illas  a  fc  quciquc 

cxcudas  Jicit. 

XXIII.  ArgW.  Quia  iUud copulac intcr  fe 
dccreca  hctcrogenca. 

lunim  contra,  dtcrita  att  redt  inter fe  coht- 

Aimintus  cootrarium  cuidcnter  oAcfidir. 

XXIV.  Arg.lll.  Quiahiatum  rclinquit  in- 
cer  dccrctum  prxtcricio  Jis  3c  probatio- 
nis.qucm  Caluious  fupplct. 

luniiu  ntgat  optu  tjfi  mtdio  decret§. 

Armioius  olicndit  non  poflc  ex  prxtcri- 
tionc  ad  prxdamnarioncmredcpcrue- 
airi,oifi  ioterccdeocc  dccrctopofitiuo 
ncccfl*ariipcccaci. 

XXV.  Arg.  IV.  Quia  cft  inconucnieos,  vc 
qux  cuncipiac  humincsauinonconfi- 
deraros  in  Adamo  ceccns  crcato  ;  auc 
non  omncs  coofideracosi  auc  diucrfi- 
mod^  i^*fideracos. 

tunitu  'vteluiletur ,  docet ,  crtationem  elfu 
nattiralem  ,prtdeJ}tnationem  fufematit' 
raJem;  itaqut  mirum  non  ejfe.fiaitter  tUa, 
altter  httc  conjideretur. 

Arminius  ncgat  id  cflc  confcquens. 

XXVI.  Arg.W  Quiaincroducicdccrcrom 
cquiuocum ,  &:  fubcoodicioocraotum 
diuifiouis  cerrum. 

lUHim  idr.tnALj. 

ArmiDius  mcotem  fuam  expticar,&  cflSca- 
citcrcoDfiimai. 

XXVII.  ScDtcntia  B.  Auguftioiqaxtetcta 
cratintacta  rehoquirurab  Arm.  &cur? 

lunim  lam  dicit  cmm  duabm  tllu prinibif 

conftntirLj. 
ArmiQius  ortcndir non  conucnirc  tV  con ■ 

cludit. 


r  1  s  j 


lACO- 


• 


lACOBI  ARMINII 

dmtcA  cttm 

D.  FRANCISCO  IVNIO 


PRi£DESTINATIONE, 

per  litteras  habita  Collatio. 


CUriJpmo  viro ,  D.  D.  FRANCIS  C  0  IFNIO, 
frAtriirt  Chriflo  debitd  obfiruantia  mihi  cokndo 

lACOB.  ARM.  falutcm  dicic. 

Fir  Clari/tmej  &  multis  mlhi  nommibm  renerande. 


frMcmium 
LArmin  md 

primumjHu 
Scnftum, 
^Mo  dmhtfit- 
timi funm 


V I  feotcntiis  aliorum 
fuum  afTcnfum  non  tri- 
buunc  I  ludicio  ^utdcm 
ccrto  id  facere  vidcDtur 
fibi,  &  aliis  vidcri  volunt: 
fcd  alicn^  fcntcntix  igno- 
7>^lTi  ""o  fapiufculc  cius  rci  cft  cauCi,  ouam 
tMudoim»-  '°    minimcagnofcunt.  Ego  doAo 

titdtPrAdf  hominum  tum  noftri  ,  tum  antiqui 
*^J^.!r"fcculifcntentiisdcPrxdcftinatioDis&Rc. 
^l^^^iprobationis  dccrcia  aftipulan  haacnus 
Htfimnmrie  ^'"^  ^rwm^  pcrfuafionc  non  potui.  Cau- 
txplicMtum  '^'"^  iudicio  ccrtoadfcribam  non 
f2/  Me  patitur  mcx  impcritir  confcicntia  :  vt 
rttnseertio  igooranti* ,  vix  fcn  opinio  quzdam mca, 
jp  ,  'qua  illorumfcntcntiasmiliipcrccpiircvi- 
niein/lrL  dcoT.  Hxfitaui  itaquchucufquc;adfcntiri 
Smiem  dt-  roctucos  fcntcniix  alicnx  mco  animo  non 
ftderac^    'pleoc  pcifuaCxi  &adfcucurcnonaudcns 


cam  ,  quam  vcriorcm  quidcm  kabui  ,  ac 
dod\iorum  calculis  nondum  adprobacain. 
Quarc  ncccHanum  mihi  putaui  ad  aoimi 
tranquillitatcm  cum  dodoribus  fuper  hoc 
dccrcto  confcrrc  ,  vcczpctircraniHorum 
doAa  opcra  dubitationcm  mihi  8c  igno- 
raotiam  czimcrc  polfcc,  &  fctcntiam  ccrti- 
cudincmq,  mcoti  mcx ingcncrare.  Etfeci 
quidcm  hociamantcaapudxqualcsnon* 
nullos,  & aliosquifuntioaudoritatc i  ac 
( vt vcram fatcar  jioutili  mihi,aut  etiam 
damnofocucntu.  Quarcadtcconfugicn- 
dum  mihi  puraui:qucm  partim  &  cditit 
fcriptis  ,  partim  cz  aliorum  rclatu  talcra 
floui)  vt  abfquc  mctu  ccrtum  roihi 
cjc  ic  frudlum  liccac 
Ipcrarc. 


• 


Zk, 


ReJfoM' 


3^4  ARMINII  DE  PRytDEST. 

FRANCISCI  IVNII. 

lACOBO  ARMINIO 
Domino  &  fratri  Charillimo 
(alucem. 


froctmium  'TSluturni  nicDtii  caufam  ,  obfcruande 
T.((hor.fto»i4  i--' fratcr  ,  mihi  Tcrtullianus  attulit, 
Ihntaiu  «juem  a  mc  fufccptum  fuiHc  iam  diu  non 
mHclontiorit^Z^^^^^  '  littcras  tuas  in  pigmaic 

/iltntti  eai4-  coflocauicrcgioucadfpc(5tusmci,  vtraci 
fam  a/ifert,  ^'^S*      ofticn  rccordarcr  <juam  piimum 
aHAftiotJtjti  poircm,&  adatgumcntumpoftuiatioDTS 
ftiptraua    tux  attcndcrcm.  Ac  ccrtam<juidcmgra- 
ecnfuHtur    uifllma:  vniusqua:ftioniscxplicationcma 
^raiiijftma  mcdcfidcrasiquaio^uxftioncquod vcii- 
^iT^ /j-ii,,*y^T3tiscftDouitplcDcDominu$  :  quodtatis 
modulofuo  cftciprcflitin vcrbofcnpto,quodfccun- 
fCjfcfiirHm         Dcum  vtriquc  confulimus  :  quod 
.•eJlafHr.     rcDtis,&  ooofefiTisapcrtecauatias:  quod 
fcctio  pcr  mc  apcriri cupis :  vtex  hacmu- 
cuacongrcffioDC  &  commuDicatioociIIu- 
itrcmus  gracix  diuioxvctitatcm.  Faciam 
pro  mco(ura,quam  mibi  admenfus  Domi- 
nus>qaodpoflumi  8c  myftcriibuiusaugu- 
ftiflimi  q^icquid  video  indicaboiliuccx 
Tcriratc,  {tuc  cx  fpcc^  opioionts  videro : 
vtquod  Dcicfthabeasmccumiquod  dod 
vidcmus  quxras  mccum.ii  quzri  in  vcrbo 
potcft  :  quodmczopiDtoaiscft.fimclius 
y  idctis ,  amancer  &  fraccme  rrcegas ,  &  fa- 
lutari  monitu  rcuoccs  in  vencatis  viam. 
Niliil  !iic  crE4T«»^»i^mif»^V«»f  dicam, 
quiaad  rcm ipfam  malo  cranfcurrere ,  qux 
niagitfacit  »e»f  •''?j^*^^'n»<AJ'**«»quam 
ApoftoliR  prxcipit.  Omnes  pictari  5c  ve- 
i.i  .r.\).    Ticatiftudetciudico  •-  fcd  ooh  omncspro- 
fcA.  16*      ptcTca  in  picute  veritaicm  omnem  vi- 
deDt.  CogDofcimus  onmes  cx  partc,atque 
ex  partc  prophetanras:  &  Spiritus  vcrita- 
cis  de  die  lo  dicm^Sedaciccosiaomocm 
teritatenv  Partcm  vcricatis  pcrcipimusj 
parremque  cradimus:  icliquaro  fuis  mo- 
mcntis  fpiritus  vcritatisdaturuicft pctca- 
cibus.  Dct  igitur  ille  vtriquc  ooilrum  t» 


ius  autcm  collationis  fiatcrnx  vfum  yt 
mclius  pcrcipiamus  vtcrquc ,  &  oihil  mihi 
imprudcoti  (  vccoofereocibusplecumque 
fit.)  cxcidac ,  fcquar  ipfa  lincrarumu^^im 
vcfttgia  i  vcrbumdc  vcrbocxfcribWs,  & 
diftiujgucnsinquxdam  vcluiicapiulocos  . 
fctipttoois  cux  ;  cifque  fubiiciam  eodcm  ^'^'^^' 
ordioc  fcQtcntiam mcam de fingulis ,  v t ad  Jy"^'*f''>^ 
omniaquidfcntiam  ,  quidnon ,  tc  quibus ^'^'^.'/'f*, 
fundamcntis  &  rationibusfcatiam  pctlpi- 
cuc  vidcrcpolfis ,  &  fccundumDcumfta-  f'*^'P'" 
tucrc  cx  modo  rcfpoafionis  mcx.Hic  zx^of^°f^j'J"^ 
primuslocusfciiptiouistux,  vbitcdiccn-  J"'*/*^- 
tem  rccogoofcas  licct. 


Prmu  propofttio  Arminii ,  ex  diftinniorje 
lunii. 


Vldco  itaquc  .  Vir  clariflime  ,  tres  ia 
▼niucrfumcflcdc  ifto  Articulo  feo- 


EnumtrOM- 
tMTtrtsdi' 

tentias  ,  qux  fuos  habcot  aiiftipubtorcs  dtfn 
iotcr  doftoics  Ecdcfix  r.  jftix.  Vna  cft,  dtjlinatim 
qux  Caluini  &  Btzx  dicitur ;  alttra.  Tho  ftntttnu, 
mx*  Se<natorum.  /#r//ii,Auguftini&  eo- j?»!"^?**^ 
rum  qui  illuro  imiiaotur.  Omncs  in  co  adauciortt 
conucniuntiquoJ  panterftatuunt:  Dcumy"«*  reftTim 
xicrno  &  iinmutabili  dccicto  ft.itui(re '"'"J^A»*^ 
cernshotninibus,  canerispixtciitis.  dare  ""^i  '"i"* 
vitamartcrnam  fupcrnaturalcni,  caqimc-  conuetuaKt 
dia  iildcm  pixpaiatioquxad  vitam  iftam  «'W'"- 
cot^fcqucadam  funt  ncccflatia  &  cflicacia. 

F.  lunit  dd  l.  propoptionon  rejjwnjio. 

VArias  fcotcorias  fi  quis  accumularc  fJurtti» 
volec ,  plurcs  io  fpccicm  habiturus  J^ttttmtt^' 
cft  :  fcd  hx  funtofaac  virotum  facilc  ^ii^-  uenirif^jkj 
cipum  io  rationcdoccodxveriiatishuius^iy^ 
fcDtcDrix. I n  quo autcm  coiiucnirc  omoi-  «^y^ 
bus  intcr  fc  prxdicas  ,  duo  foot cxplicaiio-  tentim' 
nc&  aDimaducifiooc^  nifirncanimusfat- 
Ii()dignillima.  Voum cft,idquidcm,quod 
ais,<tTc  vcrimmum i  Dtum  ttttno  (^im- 
mtetabiU  dtcrtio  Jiatuijfe  eertii  hot/iinilm 
dare  "vitatn  a/emam  fufematHralem  i  Ccd 
viram  illamxtctaam  non  hic  cflc  primo  8c 
pcrfcopus  diuioxpixdcflioattooifitllius, 
quin  f  otiusfccundaiio  &  pcrconlcqucas 
TQf  i/<*^n«i  coolcdariam.  Dcmooftrac 

Apo- 


CVM  F.  IVNIO 

Apoftolus  Eplieri.  <sefeAnK  >if*m  «'r  v<*9>- 

nimttScc  E{paulopo(l.Tern9.ilv«e9t^7«c4> 

fmnUaKi  p»XmfmnuS^  W  mirm  cstmXg/trm, 
iCC.EtKom.  8. 17.  ti  JiyinM,i^%>^V(ff»f^3'> 

r»S Scc.  Non  igooTaosauccm ,  fi  pro  diflc- 
fCDtiaponuuraIiquiscfFc(flus>  dcfiaiuoQC 
rei  viciolamdrc.  PrzdcQiaatio  >  (I  pro- 
priamciustiiffcrentiainrpcclcs .  Sctiptura 
tcHc,HfutJtaim*c{i  ,  iafilunoocm  (  vtita 
^icamus )  Cueadopcioaem  filialem  •  cuius 
€ffcdlus&  confcijueDSXtccria  viu.  Sicvc- 
Tqm  efl  prxdcfliaari  oos^d  r>cam,rcd  pro- 
prium  prxdel^inaii  ad  vtjtrim*  fiDgulati 
gratia  coelcllis  patris.  Qui  vcramuis  poaic> 
altcram  fupponit :  fcdpijorcm  illam  in  tra- 
^atiooc  commuoifcmpcr  &  omnino  poni 
ficceflecA.  Qu^smobrchuiuscotiusargu- 
mcnti  czpcdicior  foie  vidctur tacio j  (i noc 
ordinc  (alurarc  illud  przdcflinationis  di- 
oioz  decrccum  oblcrucmus:Dcum  prxde- 
Aioauinc  uosadadoptioncmfiliorum  Oci 
in  ChriAo  W ,-  euijit,  ciufq>  adoptionis  viam 
-&cermiaumxccrnofuo  dccreto  prxfixif- 
fe:  viamquidcmgtatix  ,  DosiaofHciode- 
«luccutis  vocattooe&iudificatiooeooflri: 
«crminum  vcrovitx  ,  quam  adfcquemur 
pcrfctflagloiificationcno(lrji.Rom.8.qux 
^ratix  ilhus  cffcdla  fuut,&  ooflr;  adoptio- 
ois  confcqucntiart-J/jCAjw».  Vcrum  igi* 
turdiciiucomainoicum  Dcutad  vicamiU 
bm  cercos  homincs  prxdcilinauifledici- 
cur:fcdia  rationedoccodi  aecfatis  vidctur 
<!ici,DCcfatis  comodc ,  oifi  vtjjamio  Chri- 
ilo  graeuic4 ,  vcluc  prioi  iufliHcatioae  6c 
Yitaacgloria fubflcrnacur.  Alcciumadhuc 
-animaducifione  mihi  quidem  vidccurha- 
b(-rc  opus,cumDcum  d\c\%,t»  tr,ediA  homi- 
xiliM  itjdtm^npAraJft ,  qiiA  ad  vitnm  ijlam 
xonfequendk  fHm  nereJfAria  o<  efficiitiM.Hxc 
«nim  ctli  dicuntur  vcrLffime  j  ramco  xcrta 
cautioncdtflingui  ,  &  rcligiofcaccipioc- 
.ccfle.Opus  prardeflinatioois  diuinx  cil^vc 
ita dicam]fiIiarioaoflia,quodDcus  oobis 
«llpatcr,&  oostiliosadiangitfibi  ptr  gra- 
tiam.  Qui«-'qU'(]^uccm  Dcusadbancv^l- 
mm»  foaluounaadam  io  oobis  oidtaauic> 


COLLATIO.  3^5 

id  refpeAu  Ctjtnmt  illius  ooilrx  Aoo  oac* 
dium.fedncccflarium  adiuodlamefV,  auc 
confcdarium.Illaipfaxccroavita  eil  coD' 
fcdariaadoptioniinofltXHf  mmtit.  Rc- 
fpc^u  vcro  adiuadotum  ic  cotifcqucn- 
ciumiotcc  fcalia  aliotum  media  appctlari 
ponuotivcvocatio  mediumiullificationis 
dicitur  ,  &  iuflificatio  glorificationis  ooi» 
flrx.  Rom.S.Vcruntamco  vtvc  mediafior* 
recuodum  quid  plciaque  fuot  oeccfratia  & 
cfficacia,aoo  pcrfcacqucfimplicitcr;  nam 
fipet  fcfimplicitcrquc  cflcnt  ncccfratia& 
cfncacia>xquc  io  omnib.  piis  &  elc  Ais  nc- 
cefTaria  cfTent  &  efficacia :  oon  fuoc  auicm 
plcraqac  ciufmodi ;  cumctiam  in£inces,& 
quihorafiiprema  veniuor  vocaiiaDotni- 
no,  fine  illis  vicam  xt^am  confcqueo- 
tur.  Arquchxcpcr  occanonemdifta:alio- 
quiadctcomainoconucni^ 

Replica  I.  Arm.  ad  Rcfponfioncm 
f .  IVNII. 

Clariffitm  Vir» 

D.D.FRANCISCO  IVNIO, 
fratriin  Chriftodcbitarcuc- 
rcncia  colcndo. 

VIr  Cbriffimc&tnulcismihi  oomioi-  Troomlum 
busveocrande  :  Legi  cuum  fcripcum  R^licAAr' 
8c  relcgi  ,  caque  qua  potui  diligcntiacx-  mtnii.quo 
cu/fi,  fingulas  eius  partes  <:um  mcis  piopo-  fibi  •vidtri 
ficionibtu  accurace  >  pro  virium  modulo,  indicat,pU- 
coofrtcas  ,  vc  certiusdc  vcricaterci.qux  r«y^«f  argm 
intcroosagitur,  iudicarcpoflcm.     Dum  mtntationet 
autcm  fioguIaiudiciiIuccrxpcndo,anim-yi<<M  re/pon- 
aducttcremihi  videorplerafquc  measpro-yitf«/^»*f  /i»- 
policioncs&argumencatioBcstuatcfpon-  nii  run  refn 
fiooc  nonrciutatj  :  quarcaudcocabmum  xari.tdooqut 
in  maous  fumcre ,  &  aliquid  commcncari,  Jeeat  di  no- 
quo  ,  quid  ioifbi  rclponfiooe  dcfidcrcm,  tto  repetitu- 
iignificcm  ,  & measracioocs  propugncm.  runiqmac- 
Omoiaoauccmmihipcrfuadco  T.U.  ooa  cMintiue  ad 
jcgrius  id  laturam  >  quam  priorc  mco  la*  rrjpn  • 
fcripto  vfurpacainlilicrcatcmculic.irihiquc  dtatrr. 
fiquxcorrciHionc  jndigcrc  ,  &  icfu;:icio- 
ocdigoa  vidcbuncarca  Jcm  carit«cc  indi- 
caturam:  tcc^o vcritascmj  quamin  fim- 
Zi   j  pUci- 


^66 


I.  ARMINII 


pticirate  corciisqu.rro.tua  fiJcli  opcraiQ- 
tcllipcrc  qucam  ,  Sc  alus  ad  glorijm  Dci 
&  jprorum  filuicm ,  quaocuai  vfus  poftu- 
labu , cxplicarc  Spiricus iUc vcriraiis  mihi 
adfic  ,  mcntemquc  &  manum  ita  di»gat, 
vcavcritacc  uuilibiabcrrct :  fi  camcnqiiid 
excideric  vcroipfius  rcnruiminusconicn- 
UQCum,  idDoudi<^um,Qoarcripcumha- 
bcrivoio. 

Rfplica  Amimi  ,ftut  cenfidndtio  re(pon- 
fionuadl.propofinonem. 

^^Rcs  cgo  io  priorc  meo  fcripto  pofui 
VI  vt  flu'  X  noftroiumdodorum  dcPrardcllina 
rts  pof-  tionis&  Rcprobationisdccreto  lcntcntias 
funtefjefen-  diucrfas,  doq  coutrarias  :  plurcs  fortc  ad- 
tintu dePri  fcrri  poflcQt,  fceHjoQ  zquc  inter  fc,&  ab  a- 
tleJIinaiione.Viis  difcrcpantcs.Singularcnimillac  illuftri- 
tamen  hm  bus  Qotis  fc  rci  ipHus^dc qua agitur,  cHco- 
tresmaxime  tiam  naturamquccoQCcrocQtibus.  diftin- 
wmy* ^/i^guuQtur.Primo  dccrcti  obicilo  (  Hommi ) 
Mfii*  </i/cr#- diucrfum  modum  &  rationcm  formaicm 
fMrt.  iQduunc,  dun.iUa  condcndum  ,  illa  con- 

ditum,  hzc lapfum  Dco dcccrococi  ofTcrt. 
x.Ptopriecates  diuinas  aut  alias  ,  auc  alio 
modo  confidcratas.dccrcto  ifti  accommo- 
danl.  Nam  prima  mifcricordiam  aciudi- 
tiam  frbi  obic(ftum  fuumpra:parantcs,ccr- 
tiacafdcpropriccatcs  vt  ioucoicDtcsfuum 
obic^um  prarparatumintroducir:fccunda 
gratiam  quzgcoeris  v  icc  cft  ad  illam  mife- 
ricordiani,  ptzficitPrzdcAioaciooi ;  Sc  li- 
bcrcaccm  gratizaoo  clc^lioui  fcu  ptztcti- 
tionisprzparationi  vero  pocnz  iuflitiam. 
3.  Adlibus  ccriis  inter  fcdirtcrunt.  Prima 
rcDtcotia  adumcrcacioDis  decrctoiilirri- 
buic ,  ic  lapfum  hominis  cidcm  dccieco 
rubotdioat:  (ccunda  &  ccrtia  crcacioncm 
przmictrcccctia  ctiam  lapfum  hominis  dc- 
£Ccco  przfupponir.  flacuens  dccrrcum  elc- 
Aionis  quod  cx  mifciicordiafluic  ,  8c  rc- 
probacionis  quod  cx  iuflitia  admiQillra- 
rur ,  locum  habcrc noo  pollc nifi  circa  ho - 
fnioem  vc  pcccatorcm  coafidcracum  ,  8c 
propccrea  vcmifcriamericjl.  Vndcapparct 
mcQon  immeiico  (cQccncias  iflas  dillcpa- 
rallcquz  oocabilialiquo  difcriroiQcmccr 
li:lcp^aiicuracquc  dilcrimioaocur.  Czcc- 


DE  PR/£DEST. 

rum  iftos  noAros  Do£Vores  modo  Cancata 
doccodz  ciufdcm  vcricacis  difcrcparc,  mi- 
hi  fors  facilius ,  quam  ipfis  audoribus  co- 
rumqi  ancchspcrfuafciis.Bcza  eoimmul- 
cislocisacritcrcoDtcndicquod  Dcusprz»  jfu^om 
dcfltoaos  tc  rcprobans  homtocm  non  ,/}j,rumfem^ 
coodicum,  ocdum  vdaplum ,  fcd  vl  con- ^^^^y^^^^ 
dcodum  coofidqrat  ,  idquc  vulc  oomi- 
oc  Maflz  ,  Romaa.  9.11.  figoificarum.  ^^fjjj  muk. 
grauiaquc  abfurda  ftcus  fcnticncibus  im-  r^^  •^pj 
Digit.  £.G.Dicitiltos,quiDcodeccrncoci  ff„ffif  g,^. 
homiocm  vtcooditum  ofFcrunt,imprudc-  ^^^^ 
tcm  Dcumftatucrc  ,  qui  homincm  aotca 
creaiir,quam  dc  poHrcmo  cius  fioc  apud 
fcquippiamcuftitutumhabucrit.  Qu,t  vc- 
rovilapfum  ,  hiscrimco  impiagit  ocgatz 
prouidcnciz  diuioz,  cura  cutus  dccrccu  Sc 
ordinaiioncm  peccatum  10  mundil  intta* 
uctitcx  illorum  taliumfcotcntia.  Facile 
autcm  patior,imo  laudo ,  fi  quis  feotcatias 
Dodorum  potiuscociliarcitudcat,  quam 
m.igisdiflcpararc ,  modo  id  fiatper  com- 
modam  fcotcntiarum  lo  fpccic  diucifarum 
cxplicatioocm,  oou  pcrearundem  immu- 
iationcm,addicioocm vc  ab  ipfis  fcotcotiis 
dincnticotcm.  Secus  qui  facic ,  nec  opcaco 
conciliatioois  pocicurfrudu  ,  &:dcpraua- 
tz  (cotcotiz  tucrumadipifcitur.apudipfoc 
aadtorcs  mulam gratiam.  Quod  ad  duo  illa  Mnim- 
atcioct  quz  aoimaducrtcoda  putas  io  ex- 
plicacioDc  conucaientiz  iflarum  fcnteo-  tunii. 
ciarutrt ,  in  priorctibi  allcDtio  ,  io  altcro 
noD  muicum  diircocio.  Immediacc  coim 
Ptzdcflioacio  cft  ia  adoptionem,  Sc  pcr 
illam  i^  vicam  :  fed  cum  cgo  fcoceocias  a- 
licaashic  propooam  ,  cas  mihi  corrigcn- 
das  ooopucaui.  Lubcns  camcn  corrcdio» 
Dcmacctpio:  quaoquam  parum  auc  oihil 
Faciac  adiiaoc  concroucrfiam.   Imo  puto 
cam  facerc  ad  (Ubilicndam  fcnicntiam 
mc?m.  Nam  adcpcioio  Chrifloaon  pec-  Jidopticnem 
caci  modo  canqu.im  conditionis  in  obie-  inChriJi» 
dorcquificz  poflubc  pofiiioocm  ,  fcd  ic  ncnmod» 
alccriuscuiufjjm  rci,dcqua  mihiin  prio-/*ff4/«»«, 
le  meofcripco  agcndum  nonpotaui.  Ifla /V'* 
auicnues  tftfidcsin  Kfum  Chiiflum  ,ci-  inChrtjii» 
113.  quamDcmini  rcjpfacontingitadoptio, 
%cirra cutuscoofidciatiouciii  nrminiad- 
optio  przpaiatu'  prz«icUi&attoae  diutoa» 

loh. 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


loh.TJi.AdoptaoturcoimfidcIcSjQoo  do- 
ttiDCurfide  adoprati  :przparatur  adoptio 
cicditurisi  nooprzparatur  fidcsadoptaa- 
(iis,c}ucm.idniodum  iuflificatio  przp^rata 
ci^Hdcltbus  :  noo  fidcsiufliticatis.  Huac 
ordioem  oobis  iofinicis  locis  demoni^rac 
Scriptoca  Qaovero  fcDfu  vocacioncm& 
iuflificatioacro  viamadopcionisappcltcs> 
Doo  plcoc  capio.  Poccd coim  via  adopcio- 
uis  id  dici,quod  duccc  adadoptioocmi& 
iiladperquodadnpcio  ccndicad  fuomcer- 
•  niiQum.  Pollcrioic  modomihi  riamac- 

cipcrc  vidcris >  cx  co  quodiuOificacioncm 
podcriorem  adopttonc  (acis  >  &viamap- 
pclUs  gratixnosin  ol^iciodeduccnris  vo- 
carionc  &  luditicacioaeooAri.  In  quibus 
^uo  ooo  iodigoa  aaimaducrfionc.  Pri- 
mum  c(l  ,  quod  vocationcm  adopciooi 
ilibacdlis  canquam  przccdaocz>  quodc- 

fodcioccgra  vocaciooc  dicipoHc  vixar- 
itror.  Bic  coim  peccacorum  &  infidc- 
liumvocacio  ad  fidem  lo  CluiAum.  Efl 
▼ocacio  fidclium ad  cuFormacioocm  Cliii • 
fti  &  commuoioocm  cum  Chriilo.  lUam 
priorcm  Scripcura  prxccdaacam  facic  ad- 
opcioni.  Poflcrior  cflad  ipfam  adoptio- 
Dcm,  <^MX  cooformicaci  &  commuaioni 
cum  Chrifloincludicur.  Alccrumcflquod 
adopcioncm  iudificacionc  priorcm  f^icis: 
quam  vcramquc  cgo  fidclibus  finiul  ob- 
tmgerc  pucoccmporisrefpctflu.  acoacurz 
ordinc  iuftificacionem  pcius  adopcionc. 
Adoptacuc«nim  iuf^ificacus  ,  non  iuflifi- 
'AitftUwM'  catur adopcacur.    Quodordo  tumimpc- 
ttnitrdtne  tracionis  bonorum  tlloium  a  Chriilo  fa- 
iMfiificAt$«-  ^ae,  tum  impucationis  corundcm  bono- 
fumJijMi-  tumaDco  inChiiUo  fjcli:  declarac.Prius 
#*r.  enimimpccrauu  Chiiflus  rcmtflioncpcc- 

cacorum  ,  quamadopcionein,  nanirain- 
(jUJm  :  &  prius  imputacur  iiiflitia  q:tam 
ni la c io  jj^ukm  enim inimici effrmut  reeottci- 
it*fi  Jtemtu  Deopt/mortem fi!neii44, iccon- 
ciliaci  vcroidopcamur  in  fihos.  Coafide 
rcmus  qux  ifli  opponuncur  ,  impur.iiio- 
ucmioquam  pcccatotum  &  oonadoptio- 
tiern  :  cx  hifccclaxcillum  otdincm  vidcre 
eCc.Pcccatum  caufj  cfl  cxclufionis  afilia 
tioBC  pcr modum mcritiirmpuiatiopccca- 
ti  caula  ciufdcm  cxclufioa;spci  moJum 


iuftitix  p«ccatum  pro  mcrifo  panieoti$« 
Quod  fccundo  loco  dc  mediis  obfctuas,il- 
laau^oribas  quorum  fcnccociam  rcfero> 
dicuDcur  quz  Deuscum  Przdcftiaacioois 
dccrecofubordiuauic  ,  cucxfccucioniprx- 
ordioauicaoo  pcrquz,fcu  quorum  refpc- 
(k\x  ipfa  Prardcfliuacio  cft  taila  ,  fiuc  ad 
v«5in<»»,fiucad  vitam.Ao  vcroiflatalia.fi- 
ucadiuodla,fiucconfcftaria  ,  fiuc  mcdia, 
fcu  quouisalioDomiocappcllcocur,  caocu 
facianc  ad  confummandam  iam  dcftinatam 
aliquibusti»,^!"'»*  i  an  vcroinipfa  ad  filia- 
tioocmprxdcftioatioDcaDcocoofidcrara 
fiotjuoquam  neccffaria  prxdcflinandoLii 
adiuodla,vcilifIimumputocoufidcracu. 


U.  Propoptio  Armmii 

Dlfferuocautcraiaterfe  :  quod  ^"Atnx  jyifferentia 
homiocs  Deo  cligcaci  &  pixdcfUoa-  iftarii triHm 
ci.  ctiam  przcercuoci  &  rcprobaoci  ( quaa-  Stnthti»- 
quam  illa  oon  ica  diftioguac  commodc)of-  tHm^ 
tcrc  Doodum  coodtcos,fcd  coodcndos  :al- 
ccra  vc  coodicosquidcm .  fi:d  in  potisoacu- 
ralibus  coofidcracos  cligenci  &  przdcfli- 
aantijvcczoacurafupra  naroram  euchcn- 
dosiprzccrcuQci,  vcio  eadem  nacura  con- 
fi dcracos>Tcprobaoci>vc in  peccacis  fua  cul- 
pjmciiosrccrciavtlapfosioAdamo  ,  &ia 
mifficotruptioois  &  pcrditionis  iaccotc^ 
tuin  cligcQCi  &  przdcicioaotittumprzccx- 
cuoci  &  rcprobauci. 

H<(ponfto  lumidd  ll.propojitionem. 

IN  hac  fcaceAtiarum  ( quz  (>x<M7w^«iMf 
aon  eiimt-tttif  )  coarraciooc  tc  quodam- 
mo^^o  falli  fuo  ordioc  dcmooflrabimus. 
Scduloautcm  vicacum  vclim  vnum  homo- 
nymumio  hac  caufa  ,  io  vcrbo  reproban- 
*4i^,  &  vcrbali  tcprobadoois.  Tiibus  mo- 
dis  lioc  dicicur  :  vQo  commuDi  ,  duobus 
fingularibus.  Communc  figuificatujn  cfl- 15*  ftgnificn 
cumca  vocc  non  clctlio  fcu  practcritio  &  tione  inf  Uci 
damuatio  comprchcndicur  ,  quomodo  rtprob»rt, 
Caiuin.&  Bcz.t  ^rcqiicnccracccpctunc:ica 
camc  vciiuc[dudiltiuxc::ac.  diogularisfi- 

gnifi- 


I.  ARM  INII 

gnificatiooismodat  edcumckdioDi  op- 
puaitur  ,  &  non  elcdioacm  njcprztcn- 
uoncm  laiioc  cz  forcafi  vfu  dcfignacc^uo- 
inodo  cx  communi  Latiaorum  vfu  lum- 
pfcruat  Patccs.  Modusprxtcrca  (iagulatis 
efl.cum  rcprobacio  pro  damnacione  acci- 
pitur,qucmadmodum  acc,  mi  Fr.aoimad- 
ucrtom  toiohoc  fcripto  accipi.  Primus 
modus  vtt»fci'^ns(  cil  »  fccuodus  «/((S^, 
tcrtiuSjMiwiP/Mmyr ;  addo  ctiam  v'"'.^'*»- 
i(^>  mcrico  dici  polTcfi  ad  ludam  mcmbro- 
rum  horum  dillmdioacm  acccadcris.  Ego 
fccundum  omniao  probo  ,  &  fcxuacuius 
famia  vaiueiQhac  tradlacioac. 


Replica  Armmt.fiue  (onfiderdtio  Rejponf. 
ad  ll.propoftttonem. 

Llffercntiam,non  concrarictatcm  inicr 
'illas  icntcncuspofui,  camquccx  mco 
fcofuiamaaceexpoiui.  Nolo  auccmope- 
0     rofus  cfTc  ia  ifUus  comprobacionc  :  hoc 
eoimoperamdo  ,  vcvna  aliqua  cxpofitis, 
Tclaliquaalia  mihi  forsiacognica  (cnccn- 
ciaadprobccur.  Reprobacionisauccm  vox 
frobae  ^''-yjyihomonyma  fit.amccamcn homooy- 
mwtiuft    in»snoacftvfurpata:&ficflcc,  pencsmc 
-uoctrefTo-  ^^^^  eiusrei  culpa  aoacITcccui  voxil 
bMtionu  eo  fenfucorum  &  vfu  quorum  feotcn- 

ftnfuvjum  jj^j  j^^ij        vfurpaoda  ,  prxcipucau- 
ejftijuoms-  jgm^j  tuofenfu  ,  cum  (juo  mibi  fupcr 
ximeluntttt^^^  Articulo  erat  iaftiruca  collatio  ,  ifta 
tnfuufcrt-  ^^^^  y^jjj  jyjjj^   lafpeteranB  caim  varios 
ptwviitur,  fiiorum  fcriptorumlocos  ,  iaqueiispo 
ftrcmo  fignificatu  ,  qucmhic  vtw^dpic^' 
appcUaSj  voccm  illamabstecompcn  vfur 
patam.  Aliquos  adfcram,  cx  quibus  T  R. 
cognofcet  mc  ifta  vocc  cx  tuo  pcrpctuo 
fcnfu  vfum  cflc.  Sic  coim  habcat  oocz  tua: 
,,adfipiftolam  ludz  fol.  17.  6.  Pcopria  te- 
„  probationiscaufa  cft  homoipfc  pct  fuum 
ipfius  peccatum  in  pcccatis  moricas.  Sic 
„  io  Axiomatis  laciis  de  Nac.&  Grac.rcfu- 
catiooihbcUi  Pueciaai  przmi/Its  *  axiom. 
44.4f.46.47.  48. &przcipuc  49-&  jo. 
quorum  verba  hic  poaam  ,  axiomai.  49. 
Ncque  vcroprztcritio  caula  eft  rcproba- 
cioois  fiuc  damnacionis  »  fed  aotecedeos 
lolum  iUius.   Cau(a  ycio  cfficicos  Uhus 


DE  PRy£DEST. 

propria  quidem  dc  incerha«ft  peecacuin  tg 
crcaturz,accidcacaria  verocxrcraaquciu- 
fticia  Dci.  Axiom.  fo.  Rcprobacioicaque 
(  vcrcm  pcrfpicuc  dillinguamus)  auc  lacio- 
re  figoincaco  accipicur,  aucauguftiorc  & 
proprio  fuo.  Latiore  >  ficotam  racioaem 
coofilii  diuioi  inde  a  przccricioac  veluc  „ 
principto  aaccccdentc  ,  ad  damnationcm 
vfquc  vclucfiocm  confcqucnccm.inicruc- 
nicntccauGiptopria  damoatioois  .  id  cft, 
pcccaco.rcfpcxeiis.  Aoguftaore  vcro  caq; 
propria,ficfFcClum  pcccaci  duocaxar.  Ad- 
di  poflcnc  &  lila  quz  ailomac.  f  i.dicuocur. 
InThcfibusde  przdcftinacionea  Coddzo 
fub  cc  difpucacis  Thcfi  ia.  Przparacioni^f 
graciz  coocraria eft  przrcri(io,przparacio-  ,( 
ni  gloriz  concraria  reprobacio  vcl  poenz 
pizparatio.  Pizparatioauccmpocozcfta-  „ 
dus  quo  Dcai  lucuicpuoirc  crcacuras,&c. 
Thcli  17.  itcm  Thcli  18.  propccr  peccaca,, 
rcptobaodisexaeceflicaceiufticiz.Hicaao  - 
ccm  pcopric  iftis  vocibus  vci  voluilTe  vidc- 
ris :  quod  &  planius  fignificasiaThcfib.de 
blcdtiooe  aTrclcat^o  filio  fub  voo  przfi- 
diodifputacisThef.il.  Qupd  fi  Elcdioni  n 
ft^cuicur  coocraria  ( vcF.c }  iurobacio,figu-  <« 
rarc  diciiur,id  cft,aut  fyaecdochicc  auc  ca-  <« 
cachrcftice.  Syoccdochicc,  fi  pro  cocooc-ic 
dinc  coarrario  przdcftioaciooii  Caracbrc-  «< 
ftite,  fi  pro  non-clcdionc  fumacur.  Nam  {« 
non-clcClio  cll  primus  tcrminus  coofilii  <« 
diuiui  cx  fo!a  voluntacccius.  Rcprobacio  <« 
rci  'Itimuscxfecuciooi  proximiiscx  hypo-  «< 
thcfi  caufammanroccdcotium.  Vodcap- 
parcc  mc  ifto  figniHcatu  voccm  illam  vfur- 
paflc.qui  propnus  a  cc  appcIlacur.Qu^id  vc- 
rocgo  decadcm  vocc  ciufq;  vfuiudicem» 
paucisdicam.  Rcprobandi  verbum  ex  vfii 
bcini  fcrmoois  propric  fignificarc  noa  c- 
le<^ioacm,fi  clcCHo  fiocrcprobaciooe  bon 
coofiftit  ,  omoino  puro.  At  illud  mibi 
ouaquamafcripcura  viderur  pro  adlucan- 
cum  ocgacmo  .  ounquam  ctiam  pro  aiflil 
circa  oon-pcccatorum  verfaotc  vfurpa- 
cum.  Si  quaodo  Auguftinus  &  aUi  ex  pa- 
tribus pro prztcrittonc ,  noo  clcflione feu 
adu  ocgatiuo  vfurpaot  .  tum  pro  dcicli- 
diooe  la  peccaco  &  mafla  Coiruptioois  id 
accif  lunt  ;  fcu  pto  piopofico  000  mife- 

ica- 


r 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO 

xenili  Toce  pro  TiDdicatioae  a  peccaco  & 
mifcria  adlaali  vfurpata.  Caluinus&  Bcza 
fctcvbiquc  pro  fola  prxpaiatioQcpocQX, 
autpro  vtroqucadu  vfurpaar. 


Pf/m*  fin- 

Unridtx- 

flicKtio. 


Imtuiprt- 
inam  jtn- 

Um. 


11 1.  Propofitio  Armtffii. 

PRima  rcatcDiia  Hchabct,  Deumarbx- 
terDodacuinrcglotiamruam  pcrmifcri- 
cordiamfc  iuflictam  illudcirc  :  qMX(]uia 
adluczcrccri  noapoirunt  oill  ia  pcccato- 
rcs I  dccreuiiTe apad  (ecoodere  hominem 
faadlum  &:  ianoccotcmi  id  cfl ,  ad  imagi- 
ncmiuam,(cd  muubihccc  boaum,  qui  labi 
8c  peccarc  poITcc ocdmalTc  quiactiam  yc 
idcmbomo  laberetur  &  viciofus  ficrcc, 
quobacrarioacviam  fuisxccrois  coDfilits 
patcliaccrcCiid  cft,vt  mtfcncorditcr  aliquos 
ictuarepollec,  &  alios  iuAc  condcmoatc 
cx  propofito  xccraofuo.  aJ  mifciicordix 
ia  illis  5c  luilicix  ta  illis  dcclaracioocm. 

Rtjpoftjio  luttiiMd Iti.  Arm.Vrofo- 
fttmcm. 

H^cfeatentia  noa  fatispiaue  vidccur 
cQuaciaca.-  oametiam  Caluious  ipfo 
lafUcutioaum  lib  j.dtfeice  vctba Pauh  ad- 
fcrc  Eph.t.  Pri.defiinaHtt  nos  in  adofittonem 
filioTHmper  lefttm  Chrijit^m  infeft,Bcc.cx- 

3uecxplicaricruato  ocdioc  qucmprop.t. 
cfbiinximus.  Dcus  crgo  ab  xccrao  fla- 
ituic  gluiiamfuamperairopcioacmhocun?» 
&ptxceiicioacm  feuaon  adoptioocm  il- 
lotura  (apicatinime  illui^rarc ,  cciam  adht- 
bita mifcricordia <& juibtta fua.  £o polito 
optimc  cooccditur  eouaciacam  illudi 
DcumilacutiTc  gloriam  fuam  pcr  mifcri- 
cotdiam  flc  lul^ttiam  iUuiltarc  ,  li  intelli- 
g.ituf  commode.  Scdhoc  poflcafumma- 
iim cxplicabtrur.  Illud  vcro  cooccdi  non 
poccfl,  ncc  pueem  (impliciccr  a  Caluioo 
auiBczadidlum  ,  mifertcoriiiAm  &  ittfti- 
/iMtn  Mflitnift  inptccAtortitxetcert  non  fojfe 
Nam  primum(  vt  hxc  diftindlc  cxpJicc- 
mus  i^rtg^fotfTTgft)  pcccatoccs^aflu,  ha- 
jMCU,auc  poccatia  fuac.  Adu  fumusicx  quo 


vitioficas  naiurx  nofttx  opera  fiia  pTocn- 
ht  .•  habica  fuimus  in  vtcro  Sc  ab  vrcio,-  a«- 
tcquamopcracarois  cdcrcmus.  Porcaiia 
fmc  Adam  quodammodo  aocc  lapfum» 
quum  habicum  illum  faadura  fuum  poac- 
xcpocuic&fc  peccato  (  vc  fecit )  manci- 
paic.Sic  ciiam  mifcri  adtu ,  habitu,  aui  po- 
teatiaruar,quiauc  mifetias  pctfcrunr,  aur 
Jiabiram  carum  inducruncaut  in  cum  pof- 
funtincidcrc.  Lid  hi  pcccacorcsSc  mtlcii, 
noo  te,fcdratioac;nonplcnc.fcdquodam- 
vnnio  tc^  n  Sc  comparatc  folum  diccndi, 
viloh.4.18  En.feruiifuiinencrediturut  tf» 
ftt firmitatim ,  Angelu,inyMsm,futisppi^ 
turtu  /««»i,&c.Itcmqttclot».;.Qaiim  rcm 
opcime  Augu(\inus  vidctlib.  coatta  Pri» 
fcillian.  &  Origcnid.cap.  10.  concludeiis 
hac  fentcntia  clc^anttfhma  fcrmonc  fuum, 
cuiusenimpttrttctpAttoneit*flifunt,ttHscom-  j^g  fniftrtM 
farattonenec  iufiifunt.  Sccundoautcm  fi\- pgf,l„i,  fi^ 
fum  c(k.mifertcordtam  ntfiinpeccAXoreiexer-  j^jff^ggf, 
ttrinonpojft:  oam  6c  omncs  crcaiurx,  cc-  dianbeA 
iamAngcli  dc  cotlo  fccuodum  naturam^/^^^p^;,/^ 
fuam comparaii  cum Dco.mifcri funcqiiia fentea- 
■eceiuscomparaiioiiciulti  :  flt  quiadcuc-  ti^juHii. 
oire  io mtletiam  podunt  oaiara  iua  (  qood 
ccnc  mifcrum  cft  polTc ;  vt  contra  ,  noa 
poircmiferum  cflc,  beaiillimum  )  miicri 
iiiotpoicniia.  Pioiodc  qui  eas  a  mifcria 
poifibili  viadicauii  elcctiooe fua  .  fccii  cis 
mifcricordiam .  cuius  refpcdlu  AogcU  fue- 
runc  clcAi  a  Paolo  didi,i.  Tim.j  Quio  cc- 
lamCvrincraafcurfumoocam)  dc  mtlcii- 
cordiaLacints  quidcm  ditla  aogu(lius.fup- 
ponic  mifcriam  nccetfario,  fi  ad  princi- 
pcs  Itoguas  Hcbrxam  flt  Grxcam ,  quibus 
viriDci  fcripfcruoc  ,  acccaderis.  HchixiDemijiri' 
duabusvocibuscxpTcflcrupcion  fl£DV5mf<»r<^/4  vtet 
neutra  vox  ad  miferiam  propric  rctpicit,  ac  ex-vju  Ht- 
ncconario.Grxcorum  »A»(3hoccjlludfup-  brLiyrufH  ^ 
pooicaeccflario ,  ii  ad  vfum  commuacm  Grtxerum. 
Scupturx  aducrccris  :  nam  eciam  hberis 
futshxcparcDtcs  prxilani  quamuis  (^^1-  lufiitiam  k 
Cibus.acamifcrialibens.Tcitioautcmoi-  jy^  extrct- 
hilo  vcriuscft  tllud  I'*flififif>*f»pe{{«tufiinfip,ijtff,^f^ 
peccMoresexerctrt  Namiulliiiam  cxei<et,,„  ^fg, 
qut  luum  cuique  trtbuit ;  Dcus  autcm  nou  catores,  (Jf 
eirciplanefutufus  iuftus  ,  oi(i  tamiuilis,  ' 
quamiaiutlisfuuunibuetct.  -Nam  Acmi 

Aaa  A<U- 


I 


570  T.  ARMINII  DE  PR.€DEST. 

Adamum.flpctmanrifrctiuaus.ejcicttif-  iuftitiam  adhibuctit ,  ad  dccrctBm 
fct  luftitiam  Dcm ;  tum  |iixmium  fuum  in 


naciira  tnbucndo  ipfi  analopum  iultitix* 
iJhusjiumiupcrnatuialc  illud,  6cpotcntJ.« 
fuargratixquc  analogu,(Juodfymboloai- 
botisTitarhomioi  adurobraucrat.  Poiuii 
crgo  ctiam  in  non  pcccatorcs  iuftitiam 
exciccrcDcus.  Atdc  iudicio  mortis  ratio 
diucrfa eft.  Cartcu  ci  his,  qui  modo  fixc- 
iuncd4<fla,commodc  intelhgmius.  Dc  or- 
dinandi  tcrbo  ia  p:opoliiioncm  fcxiam 
«lidtuii  rumus. 

It.epliu  Annmii/iuecotifideratio  «- 
(jnnfmu  ud  1 1  l.propofino' 
ntm. 

'". "T  Go  (cntcntiam  CiiLuni  &  Bczo:  iftis 
^^^^Cahtnt  t/vcibjsbcuc  &:  plcne  a  mc  cxplicatam 
cflc,pluiibus  locis  cx  fcriptis  illorum  dc- 


Stnttntiam 


Hon  b»nt 
fltnemlH- 
Kte, 


fumptis doccrc potcro.  Licctcniraaliqua- 
doadoptionismcntioncm  faciant,  &  uon 
aJoptionis,quzilli  it>r./itfn,ut*»)f  clt  op- 
pofita,umcQ  i  ta  fcntcnriam  fuam  noo  pro- 
jL  ponunt,  vtabs tccft  cxplicata  propof  i.  ic 
hifcc  vcibis ;  Dtni  irgo  ab iterno fiitiuttgli)- 
riAmfuAm  ftr Adopttonem  iiorttm  (yfnteri' 
fiontm  ftu  non- Mdoptiontm  tdorttm  lx^itnti  f- 
fimeiUufir»rt,etiJ*tn  A  » 
^  f«/?//fj/«/l.  Dupliciici  ca,.ii  ....i   -t  - 

bis  ab  illotum  mcntc  abcrratur.  Pnmo 
quodilli  gloiiat  Dci  illaftrationcm  noo 
(tatuunt  imnicdiarc  fic:i  pcr 
horuin  &  non  tidcptienem  illoium      j  . - 
tcritioncm  j  fcd  pcr  dicUrAtionem  mifttt- 
sordit  ^iufiitiA,<\\ix  cxplicaniut  pcr  acius 
adoptionisfcuciccliooiSj&no  adoptionis  .  tum  qaos 
fcu  icprobationis.  Etvidctuihic  oidofcr-  (  &c.lixqui 
uandus  ex  norma  apodixcos ;  gloiia  Dci 
«ODfiftitin  declaratioac  ptoprictatom  Dei 
propiicta:csr'  '      '  lucnrcn- 

icsilluftrantui    .  .^  .  •  ■  cordt» 

;j/y//«/»nondicunturab  ]\\\%ndhibtri  etitim 
ad  prxdcftinaiionis  &  rcprobationis  dc- 
crc-         j  cnim  vciba  (ignificant  Dcum, 

fcti...  alias  fua;  nacusar  proprictact.s, 

adoptioucm  horam  &  noa-adopttoucm 
alioruro dccrcuiflc ,  ad glorix  foas illuUra- 
^roAcm,qao£ido  ctum  isifciKOidiam  & 


cxfcqucndum,  &  quidemft 
inutktiomsobictli.  Aiha.c;i 
noa  eft  :  fcd  quam  c?o  poliu.-ocmpc, 
DtumfiatHiJfe  per  m:  ■'tm  i"ft- 

tiitmtllmfirftre  glortM  ■ 
litmglortaDttntqke  ..^    .  , 
pofftt  ntf(  eiiM  mtjertcerdt»     iufiittn  decia- 
retttr:  iUam  antem  p.tfericordijtm  fiMtuunt 
t.:-'      '  ppriAmMlopttonu,  tufiutam  lero 
(,.  'nadoptioni*  fet*  reprctationit,  i'- 

trttifque  vtro  iUnfiranda  votifntatem  fi.^ 

cftjffA.  ..  ...  c      '  ^  -  -••"11 

partcs  (l:u  fpccics  illi  prxdcllinatioucm  di- 
itribuunt.Minuscrgoiftisvcibis  attnbui- 
turinifto  dccicto  m  fciicordix  &  lufti- 
tii",quamiUi  auttorcs  iftis  propiictaci- 
bus  tubucndumaibitiaBtur,  &  incxplica- 
tionccotiusfcnteniiatnbiiuiK.  Ncc  Ulud     /  j 
ab  illoruir.  lcntcntix  lultc  cximitur,  quod  a^^^j^^, 
milcncouiia  &  iuftitia  cxcrccri  nifi  in  a-  ^^^r^ 
«^u  pcccatores  noa  polfunr.  Apcrtiinmc 
cnimhoc  dicuBC,  BciulUtix  quidcm  vo-  j. 
ccmadpunicotcmrcltridta,  qnam  camca  . 
ego  luccUigo  vrci  fcxta  mca  piopodtionc 
patct,&  omoiDoabillisiotclligjp":o.Pau-  ' 
caautcmlocaex multisadfcram.  BezA*^ 
ueriHfca/HPi>:  -      '  ■  '  r.i^ ad  art.i.  Dcu  .  ^  ,  . 

homincmcc  iglotiam  lummi-  ^^^^^^^^^  ^ 

ferlcordix  tumiuftitix  dcclacaDdaro  ,dcut  ' 
rci  cxitusdcclaiauit »  coodidic.^damum 
ad  iuam  imagincm,id  cft.fanftum  &  inoo- 
ccoccm  i  quia  bcous  quum  iit.ooo  poiift  ** 
abco  vitiofum  quid  crcari.  Vition  aotcm  »» 
fiot  oportct  quoium  conftiiuir  mifcicii, » 
inftc  confticuit  c-.  '-mnarc, » 
olococgovcibad.  ,qui- *» 

busillam  fcotcotiam  countiaui.  hthezA 
aieT»Ub,i,qu  I.\i6.ini.  Dcu$ 


Btiji. 


t,  Vt  CXCUCOtlS 


l.qu 

qaumab  xici..u  

iutclijgt  poteft.tn  humaoo  potiilimum  gc-  ,^ 
nercgroiiam  fuampatcfaccrc>quxpaiam  ^ 
10 cxcrccodamifciicoidia ,  painmio  odio^ 
aducrfus  peccatum  dcnionftiandu  pollta,^ 
cft>bumiucm  coodidit  uuus  &  fottsiutc-  „ 
gtuni.reda  lotclhgcatia  ac  voluutate  prx- 
uitum,fcdjnDtal>ilcm.NcccDimiplc  fum- 
mcboaus  quidquammali  coadcicpotuic 

tUtt 


» 

»» 


CVMF.  IVNIO  COLLATIO. 


„  juf  voluif.&rfamcnnifi  malum iogrcfTam 
cflctiomuodiim  ocquc  mifcricoidix  nc- 
qae  iudiciolocusfutllccrclidus.  JneoUo- 
t]Hio  Mombel^artenfi  omaittm  pLtnifftme. 
.,  Nos inquicidcm  Bcza,hjcc  principia  pona- 
mus.  Dcum  ^ao^amlapicnti/Iimum  opi- 
ficem  ,  cuiusfapicnria  infinicacft,  quum 
coDftiruifictmundum  ,  imprimis  autcm 
,,  homincm  crcarc  «  ccrtum  nncm  propoC- 
tumJiabuinc  ,  &c.  Propofitum  cnin^Dri 
„  artcrnum  &  immutabilc  omncs  caufa»  or- 
dincquoqucantcgrcdicn$Fuir,quod  lo  fc- 
mctipfoaoartcroo  dccrcutt  omacs  Jiomi- 
Jicsad  fuara  gJoriamcondcrc.  Dci  autcm 
gloriancque  agnofcitur  ncquc  ccicbtatur 
«,  nificiustufliti3&  mifericcrdia  dcclarctur. 
Quaproptcra:tcrnu&  immutabilcdccrcru 
fccir,  quo  ccrcos  aliquos  homiccs  ,  mcra 
>,£i;ratiaad  vitamaiccrnam.quofdam  Tcroiu- 
duioad  artcroam  damnationem  dcflina- 
,t  uit.vtinillismifcricordiam.inliis  vcroiu- 
Aiciamfuam  dcclararci.Huocfincmq^uum 


Dcus  in  crcanone  hominum  propofirum 
*»  Iiabuiircr.ncccflc  fuucum  cciam  cogitarc 
•»dc  ^ia  &  rationcquaadjllumfincmpcr- 
•*  ucnircpotucrit,  vtciusmifcricordiapari- 
»»  tcr&iuftitiamanifcflarctat.  Quumccim* 
>»  mifcricoidia  ptzfupponat  mitcriam,  nec 
•>  mifcricordir  loois  ciTc  aut  ca  declarari 
»»  pofiit,vbinon  cfl:mifcria,idco  homincm 
•»  itacieari  oportuit ,  vt  incolocusraifcri- 
•»  cordixDcicircpotucric.  Quod  fine  prae- 
t»  ccdcntcmifcria  fierinon  potuit.  Sic  ciam 
»» iuftitiaprarfupponatculpam,  fiuc  qua  iu- 
•'  ftitiacxcrccii  ncquit  (  vbi  cnim  non  cft 
>'  culpa.ibi  ctiam  iuhitia  locum  nonhabct^ 
idco  homincm  quoque  ira  crcan  oportuit, 
•»  vt  ftruata  natura  aptus  eflct ,  in  quo  Dcus 
iuftitiamfuamdccbrarc  poffer.  lullitiam 
»»  cnimfuamin  hominc  dcclararc  non  po- 
tuiflct,  nifieum  ad  xtcrnam  damiucio- 


nor- 


Scripturis  fe  Hcfumpfiflc  pafatrt  .•  in  q 
hocccrtumcft,  Deum  iuftc  punitc  ji^ 
poircnifipeccacorcm^iaquainiiidemav-  di^voxDet 
tores  niifcricordi.T  voccm  ica  ncgabutT^^;.,^^^^  ^ 
▼furpat,! ,  VI  Dcoatttibuta  vindicatioocm  ^jJJ^^m. 
amifcrii  polfibili  figoificfft  i  vrpotc  qux^^^/.,;^ 
cx  illorum  mcntc  vbiquc  vindicationcm  feUigMur. 
ddJojnctamilciia, quam peccator  mcrirus 
e(t,Ucuf(^cau£iuUcinflixit,autcx  lafti- 
tiainfligcrcpotcft.  Vcrum  cnimucrono- 
lim  maguopcrcconreodcrc  ficrioon  poflTc 
rtmifcricordiacircanon  mifcros  aducx- 
crceatur.iifque  quxeadcrc  di(ila  furtabs 
cefacilcaditipuliri  pofIunt,fihuDC  Jiabc' 
autfcofum  qucm  mcis  vcrbiscnuntiabo:  P^n"^'/'**- 
ncmpc,  quod  omnes  ctcaturx  ctiam  An-  ^'»'^'^'"  t^* 
geli&  Homitjcscum  Dco  comparaci  mi-  'v*n^'c»u»-- 
fciifunt.mifcria  fumpta  pro  Qon  fclicita-  «eAmtJeriM 
te,  noo  pro  eoquoJpriuatiuc  oppooitur/"'.^^'^'^" 
fclicitati,fcdquod  conttadiccnccr.q«cm  •/'"/'''*» 
adraodumncqueillaratio  plus  concludit./*''''^"*?^ 
Dci  comparatione  occ  iufti  funt,  ergo  cius/'""**'''^ 
copar.irione  ncc  fclices.  Ta  nncnimfunr 
qux fc fiiigula  confcqnuntur,Iuftus,iniu- 
ftus.oon  luftusjfelix,  infclix  fcu  mifcr,noA 
fclix.Exiuftitia  fcl>cifat,cx  iniuftitiami- 
fcria,exooo-iuftiuai)OD  fcUcitat  coaclu- 
ditur. 

Crcaturarautcm  quatales  ,  cum  Dco 
confcrri  poflluut,  tum  ratione  tcrminia 
quofunt.tum  ratione  cius  ad  quem  funC 
produdlxa  Dco.  Karione  huius  Angcli 
&  Homines  funt,  iuliifunt,fclicesfunc, 
rationeillius  nccfunt.ncciufti  fimr.nccfc- 
liccs  funcquia  illa  habcntcx  niiuIo,&  pro* 
ptereain  nihilum  poOunt  reueni:  at  eius 
ratiooe  non  polfunt  dici  iniufti,nec  niifcri 
co  quod  tcrminus  vndc  produdi  funt, 
contradiccntcr  doo  priuatiuc  oppofitus 
eft  termino.adqucmdiuina  booitate  pcr- 
ueneiunt:  quod  brcmus  dici  porcft,  quia 


ncmdcftinafrct.PropofuitcrgoDcus, &c,  ^  funta  petcniia  produdli  adadtum,  quas 
H.rcalacobo  ADdrcacdiraquidcmfunt,  |  potcntia&  adus  cootradiccntia  iuntnoa 
a  D.Bc2a3gnita,cuin  refponlionctu.i.i<l  priuantia.-  lam vcroquiacxpotentia&a- 
iHud  CcHoquium  non  conquri.itur  f>bi  a  conftant.non  modo  ficri  potcft,  vr  dc- 

licnamfcntcntiam  aftingi.  Vi Jct  ergo  tua  '  fcrei?tc  eos  diuiua  fuftcntationc  io  nihi- 
digniias  mciftis  proptictatibus  obicd^um   lumrccidant  ,  fcd  ncccflc  cft  ,       fi  ab 
-iroprium  ex  illorum  ircotc  adaptauiflc.   cadcfcrantur  ,  in  nihilum  reucrcantur. 
4juam  foaoi  fcotcDiiam  procul.^ubio  cr   Ficri  mfuper  poicft,  vrpcrfiftcotcsdiuina 

Aaa   t  coa> 


r.  ARMINII  DE  PRiCDEST. 


conieniitione  qna  fuac,  fibt  umco  pei- 
mifTKtc  inmaDU  confiliirui  con(htuti>  cx 
iuUiciajquama£lu  piimob<ibcot>a^u  fc* 
etmdo  uoQ  Yiuant>{cd  quid  tlli  contratiuin 
paticut.&Lpcrboc  a£luioiulli  &  pcccaco- 
X€s(iQC>CJlrlquc  fa£li  ioiuflitia:  habitum 
iodiiant»babitu  quij^pc  iuflicia;  pcriilum 
aclumaue  ciFcfliuc  aut  dcnicritori^  cxpul- 
fo,  vndc  ptimonieticoi.  dcindc*aAu>dcui- 
quc&  b^biiumifcci  cuadaoc.  lamvcrcfi 
impcdiancuraDco oc idam miiciiam  me- 
icaotufjid  ctl .  Qc  pccccnt  &  adlu  mifcri  R- 
aot.ooo  vidcocuriUcadlusnoopoilltmi- 
(cncocdioradfcfibii  quurocxaficdu  prx- 
ucnicndimifcitam  fitprodudus  ,quiaffc- 
Aus  cuam  ad  mifci  tcocdiam  pcttinct.Hxc 
quidcm  ita  habcte  £ucor>&  pcopcccca  Hm- 
pliciccc  Tcrum  Doocire»  quod  mifecicoc- 
dialocum  habcce  noa  pofTic  nid  in  a^tu 
tedntcitA  pcccatorcs,  At  hoc  noucivclim  »mifcri- 
'vfkrpatatn  cordiamco  fenfuCaJuino  &Beratnon  r- 
tjftkdinis  furpari>imo  fi  mifcricordia  ira  fumpcaia 
Mufloribtti  locu.ciufdcm^vta.Ciluino  &  Bc2afumttur> 
*"^^*^'''^"intcllc£ta:fubftituamt ,  laratoiam  raiio- 
witnHmprt.-  Qjni  &  dciciiptiooem  ilUui  dccrcci  focc 
iejlinatiene  immucandani.  Addo  quod  mifericordiai- 
materia.nee  ftotuo  modoiQCclIcdaoon  vcnitincoa- 
'^"/'"'"^•fidcratiODcm,  vbr  deprxdcftioationc  ho- 
miottm  agicur .-  iUa  coim  homioia.Dco 
pra:fbitanoQill .  Ttpoteqaiamifcriapof- 
flbiii  Dci  pca:dcfliDaiiooeQon  cfl  vindica- 
Mifericor-  cus.Dcoique  & hocconfidcraiivcljro,  ic- 
fpcdlumioter  miiccicordiam  hoc  &  illo 
vinMcMta  intcllctflam  ciulhiodiclle ,  vt  vtraq, 

^^j,y^^,^^^y;.  adfalutcmhomiois  concutrcrc  non  quc- 
fihili,cum  ''^'  SicDimmifciicordia viDdicansa.mifc- 
f//;»j«<T;m."*P"^t>iU  locum  habct.tumifti.quatab 
tiicat  a  mi-  a^^^uali  mifciialibcrac,  locus  clfc  oonpo- 
fersa  /kS?//*/;  >  ^'F«>"  practepta ifti  vcl  pratcluGipo- 
fitnuladfa-  P**  priorem  aftus  fibi  propni  oc' 
luitm  homi  "'iooc  i  (iconcia  ab  adiujh  mifccia  hbe- 
num  con-    '^'  ^cflaria.  cum aJretailla  aiiufibi 

turrert  »#- P'  .  ctfcdicatqucita  piiot  ilia  hanc 

pci  mczcluJic  cauialucr&cifcifti- 

uc.hxc  tllaro  piioccmcoofcqucnier, oon 
fucccdcnsilhmuQcrc&iodcfund.^  Jcdcx- 
ftaosaf^ws  i"'  -1'-' '  •Ti- rc  i  fam  piioicm 
homio.  tiaautem,quod 
illaUtcuiB  iubucpoiUi  U  czc£ccti  iaaoa. 


qutatit. 


lufiitiM  u 
muneroM 


pcccatorcscft  vctidimum.    Eft  cnim  re-  y^f,nff,  ^ 
muncrattix  Boniniurti  modo  fcd  &  bt-ji  p^^f^a  ^ 
opciis.  Bxhifccveto  icaab&cccooildcra-  gtreiaiui. 
tis,  quis  irnpcdiat  quominut  coududam,  pfccjff(,ff„^ 
pcccati  Dcecrtariam  cxiflcotum  ctiamcx  ff/i  ,.  n:.. 
ncccflana  mifcucordi^^a:  iuduia:  dccIa-{,^„/ 
ratiooc  coocludi  non  po({o,quum  vcraquc  ^^^^  htepri-> 
ccrco  modo  confidcraca  ccum  cicca.  ooa 
peccacorcscicrccnportic.  Vndeocdoprx-^^^  .^^. 
dcibaacionisa  CaluiQO  &Bcza  coouim.- 
cus  proifuscuciticuc. 

Cxccrum  vcut  miicricordia  i  miicria 
poflibili  vindicans  Sc  iuikitiayirtutcm  rc- 
muaccaasmifeiix&jpcccaci  adualis  pta:- 
exillcntiam  aoa  dcudcieat ,  tameo  ccr- 
tumcftmifcncocdiara  amifcfia  aAualili- 
bcrantcm&.iuiliciampuaicatcm  cxcrceri 
oon  poiTc^aiiL  ia  adtu  miicro»  &  pcccato-  < 
tcs.  Caltiinus  autcm  &  Bczavbiquc  hoc 
poilicmo  modo  miiciicotdiam  &  iuili- 
uamaccipiuot,  vbi  dcpia:dcfbaacioais& 
rcpcobacioais  dcccccoaguoc  Quumquc 
milcricocdia&iuiliciapriorc  modo  vlar- 
pacxtocum  io  ptxdcnunaciooc  &  rcptO' 
bauoQc  homioum  qoq  habcaac>  fcdtan.- 
tum  prout  podcriote  (igoificato  accipioa- 
tur.potuit traclaius  dc mifcncordia  a  poi^ 
fibilimifcriaviodicaiuc,  &dc  lufttna  bo- 
Dum  opus  rcmuaerantcomttti, vbidc  pta^ 
dciliaationc  &  rcprobatione  homiotiin 
agituti  quanquam  ooo  diffitcar  cooiidc- 
rauoDcm  iftim  Ttilitatcs  fuas  ooo  txi- 
guasKabcrc. 

Scdquooiam  in  raiiericotdix  &  niCli-  DifcMrfnf 
tix  cooiidcrationcm  iogrcflifumus,  ^iu- fMfier  tU 
liipcr  lu  i]la,ii  vacat  &  lubct.peticucicmus,  mift- 
vuamquc  cum  aitctaai  buius.quod  agi-  rircrM»  (jr 
mus.ocgoiiiillulbationcm  compauBtcs.-  / 
&  pcimo  quod  ad  oburdlum  vrtiufque, 
dciodc  quodad  ordincm  quo  ciica  fuum. 
iiopulx  obic  Aum  vctiaotur. 

AUfciicordja  &iaftitia  >  illa  a  miictia 
poifibiU  vindicaDS ,  hxc  boou  opus  rcmu-  ■j"'*^ 
ocraos,  in  voacodcmquc  obtc^lolocum 'f"^ 
habcrcpofluoc^vtappaict  iaelcdisaogc- 
lis.qui  amifcriapofllbili  viodicatiftiut,& ' 
booi  opcria  tcmuoctatioocm  cx  diuinabc- 
nigniutcobtiouciuot.    llla  vcro  cadcm 
milcxicoidu  cimx  iuiliciapuaicoic  locutit 

kibcic 


CVM  F.  I  VNIO  COLLATIO. 


rcioeodlcmobicflaDequic.  Quodc- 
*imdignumcil  iuiljcicepitoicntss  achi  il- 
'uda.niifctia  poflibilioucfl  viodicacu.  Mi- 
fcricordia  vcro  a  mifciia  aduali  libcraas  ia 
co  limiLis  ell  mitchcordiot  alccn,(^uod  cum 
puoicaieiuilituciufdcm  obicdi  icipc<f^u 
Doo  cucuintjan  verocumiulliua  bonu  ro- 
muucraDtcaltcriusmifcricordix  indar  io- 
cumhabcTctjucac  &quomodo  difpiciea- 
dum  zi\.  Vidcmus  (aoc  io  Scripcuiis  mer- 
ccdem  booi  Ofcris  promicci  iis,quibus  rai- 
fciicotdia  io  CFitillo  obtigir,&:  ccipfa  prz- 
(Uri,fcd  illa  tcmUQCcaiio,  vc  vt  luftitix  ilc, 
lamco  Doo  ciliuilicix  prorfus  ifto  modo 
cooiidcratz,quocoB(idcracntiufluiabo- 
Bum  opus  fccunduin  prominioncm  Icgis 
cx  dcbito  temuocraos :  illa  coim  rcmuoc- 
vacioeilcz  gractaDei  io  IcfuChrillo,qui 
nobis  a  Dco  fadlus  c(l  iuibtia  &  ianClifica- 
cio.Iuiliciaibi  remuncraoscxdebico>lcga- 
lisdtcipotcfljhic  veromciccdcm  dans  cx 
gratia,  Euaogclicx  nomioc  ooo  iocom- 
modc  appcllaripoicfl;  cuius  cummifcri 


pcrfc&  ioterfe  comparafx.Mifcricordia  Dtmdt  de 
prxucnicos  mi(cium,&  iufticia  booum  o-  OrMne.qHa 
pus  icmuncrans  fecundum  lcgcm  in  voum obuBum 
fubie£lum  ccodcoccs ,  hoc  ordioc  vcuoiur,  fHumfingH' 
vc milcricordia  fuo  pnus  muDcrcfuoga-  UtcnduiH. 
cur.iufltcia  lade  fuasparicsobcar.  Impcdi-' 
cio  eoim  pcccaci  &  ezindc  roiferix ,  ipfum 
booumopusaoceic  ,  crgo  3c  booiopeiis 
compeoiattoacm>ica  quoquc  mifciicordia. 
amilciia  adluali  libccaos  prxccdic  iufli' 
tiam  booum  opus  ex  gracia  rcmuoeraotem. 
IpiaeDinimifcticordia  noo  modorcatum 
&  dominium pcccaci  aufcrc . fcd  tc  iuilicix 
habicum  ingcociac  cccdcoii ,  per  quem  o- 
pusbootini  mcrcedc  cz  gracia  compeniaa- 
dum  producicur.  Dc  mifericordia  auccni 
ab  aduali  mifcria  libcracite>qux  eil  prxde- 
(liiuctoais  adminiflracriz,  &iuflitiapu- 
nieocequxefl  reprobacioois^  cauia  ,  quii 
facicmus  iudicii?  vcramquc  diccmus  co- 
dcm  momcocoio  fuum  obicdum  ccndcre» 
acillam  uacurx  ordioc  prxcedaoeam  fa- 
cicmus.  Quamquam  eoimqui  eligiccoi- 


cordia,  vindicaotcabaduali  mifcria.icpc-    pfoquod  cligit.rcprobacnon  clctilos  ,  ta 


zamcotum  miiabili  modo  fa<flum  cit  a 
Dcoio  Icfu  Cbnflo  Sacerdocc  &  (a^riii- 
ciocxpiacorio  ooflro.  Obiedum  itaquc 
iuiluix  paoicntis  cirentialicci&  matciia- 
liccr>  aliudcflabobic(fto  roiicricordix  v- 
cxoquemodoconiidcutx  >  &iuAiti.Ybo 
namopus  rciourvciaocis  Obiccflum  vcro 
mifcricordix  viodicaotis a miferia  puilibi- 
Ualmdcflratiooe  formali  ab  obicQo  mi- 
feiicordix  amifciiaadluali  libciaotis.  illud 
coim  eftcrcacuia  iufla  &  itatu  creatioois 
fox  cooiidcratai  hoc  cicatura  pccc.'uiiz& 
aprimxuo  flatu  io  mifeiiam  fuam  culpa 
dcnKifa.  fiz  hac  vcroduplici  tummifcti- 
«ordia  cum  i-uflicia  piiores  a  prxdcflina- 
«ioais&  rcprobacioais  hominum  dccrcro 
amoadanox  iuot>  Dcmpc«n)ifciicoLdiaa 
inifciiapofnbiUviadicaas,  &  iuflitia  bo- 
niun  opuscx  pioroiiTioQc  lcgali  rcmunc- 
raoSr  poflciiotcs  vcro  dccrcco  iili  pixfi- 
<icndx>mifericoidia  hberansi  roifeiia  a« 
duah  prxdeibuationi  >iufliiia  puuicns  rc- 
probatiooi. 

lain  ordioem  videamus  fccuodom 


men  clcdlioais  adtus  nacurx  ordiocance- 
ccdir»  queroadraodura  atHrmacio  naciua 
prior  cfc  aegatiooc.  Vodc  concludimas 
[cuius  pudca  mcniiooem  £iciemus )  ocm- 
pe  dccrctum  iciiu>qacndi  homincm  m  ma- 
nu  coofilii  iui  >  &permiiccadilapfum,ad 
dccretum  rcprobationis  noo  pettiocrc» 
quumiddcciccoprxdcilinatiooisfitptias 
&aDtiquias. 

Vclim  huoc  ordioefn  paulo  diligeotius 
&  vlccnus  confidcrari ,  apccicc  eoim  oobis 
viamnonnulla  alia  abhocoegotio,  quod 
tradlamus>miaimcalicoa  pcoicius  cogoo- 
fccndi.  Si  mifericordix  dancis  graciam  U 
vicam  priorcsfuoc  partes  in  hoc  decrcto.' 
iuduix  vcro  nceanccs  gratiam  &  iofcrcn- 
tcsmortem  pciceriore&  fecundum  nacu- 
ramilicccooo  rcmporci.  tam  ctiamatque 
ctiam  vidcodum  ,  an  decrcti  huias  obie« 
Aumiacisaccuracc  &  adxquacc  ezplice- 
niroomine  pcccacoris  ;  ao  non  &  aliud 
^uiddam  fit  addcodum  quod  obiedum  it» 
circumfriibat,  vt  decrcto  cr  tali  mifciicor- 
dia  &  lulhcia  iadlu  ada?quetur,  cumque  eo 


^pcmiafltum  obicdlum  ccnduBt  fiogulx  j  rccro  viciinm  comtnecc>  quxcd  oacura 

Aaa    ^  obic- 


374 


I.  ARMlNtl'  DE  PRiCDEST. 


frtce- 
denti  Jif- 
curfu  dAtnr 
eonJiJer*n- 
dum,M.fton 
tnifericordU 
frAJcjlin» 
tionisy  *(■ 
proinde  et- 
tAm  iufiitiA 
reprobatie- 
ni(  admtni- 
firatrix  £H' 
ayigtlio  p»r 
tefaHa  pnt. 
idtojue  Cr 


oV.  icaa  adarquati  8c  potcntia  ia  obic^lum 
tcodcntls  fuuni  ,  proprium ,  &:  •i*H«^- Si 
quiscxiftimcc  ioftiti*  m  pcccatum  8c  pcc- 
catorcm  priorcs  pattcs  cilc  quam  milcrr 
corilix,&  Daiuraprius cflc  pcccato  icd Jc 
rcpocnara  dcbicam,quam  candcm  condo- 
natcpcccatotijillum  vclira  ad  duo  qux* 
damdiligcntcr  -ittcndcrc. 

Primum  cft.quod  luftitixquatcnus  dc- 
crcto  reprobatioois,  fmc  prxtcritionis  6c 
prxdamoaiionit  prxficitur  .duplcx  adus 
atriibuitur  aplcrifqucrraclatonbushuius 
inaTcrix,&:  quidcm  rci  naturx  conucnicn- 
ccr :  quorum  prior  dt  ncgatiuus.aitct  affir- 
matiuus,  &  quidcmhoc  ordinc  vtqcgati- 
rusprxccdataffirmatiuum.  Vadcrcquituc 
(i  illc  ocgatiuus  poftciior  cft  natnrx  otdi- 
ncaffirmatiuo  a<au  prxdcftiuationis,  vt 
cft.mifcricordtx  partcs  priorcs  cllc  :  nam 
abilla  cftac^us  alfirmatiuus  prxdcftina- 
cionisqui  adum  ocgatiuum  rcprobatio- 
nis  antcccdic  Secuadum  cft ,  quod  pa:oa, 
pcccatodcbita ,  pcrhocdccrctum  nemini 
dcftinctur  nifi  quatcous  pcr  mifcricor- 
diam  nooaufcrcuda :  arquchacranoncli- 
ccc iuftitia  fuo  iuic  panam  poflulct  a  pcc- 
catorctafticn  paoam  illam  luxta  dccrc- 
cum  prxJamnationis,  quodpcriuftitiam 
faftum  cft ,  Don  cxigit  qua  dcbita  cft  pcc- 
catori,fcdqua  pcr  mifcticordix  aflum  non 
cft  condonanda  :  alioquin  orancs  m  vni- 
ucifura  homincs  cflcntprxdamnati,  quum 
omncspocnamilbmfintcommcfiti  Vndc 
porro&hocconfidcraridcbct  ,  aoiuftitia 
qux  cft  admimftratiix  dccrcti  rcprobatio- 
nis  fiuc  prxdamoatioois  fit  Legc  ao  Buan- 
c»clio  patcfada,lcgalis  rigoris,3n  rcmpcra- 
taaliquamifcricordia  &  paricnria.Si  mifc- 
ricotdia  admmtltratrix  prxdcftinationis 
cftEuaogcho  patcfada, vtcft, vidcturcx 
iisqoxdi(ftafunt,&:  iuftitiam  illi  mifcri- 
cordix  oppofitjm.  '  irtirrordi- 

Dcprxccdcnti,Ei:..    .  tam  cf- 

fc.Si  qui»  hafcc  conhdcrarioncs  vanas  Sc 
ioutilcscflccxiftimat,  :noninuriIc 
cffcquodi-  ^  -rura  u.  .  ^  .liiuftitiadi- 
ciiur.Qu  ,i  viucnn  ilh$.Ec  malc- 

di£tu(  omnis  qui  noopermaacc  inomoi- 
busquxfcriptafunt  inhbcolcgisvt  facuc 


ca.itcm  quod  dc  Euangclicaiufttciadici- 
tur.Qui  crcditinfihumhabctviumxtcr-  triujnue  *» 
oam.  ht  quinoncrcditin  Filtumcondcm  ''^ 
natascft.  Hxc  cgointcHigcinibus  latiui 
conlidcranda  proponcrc  volui ,  indicii  po-  f^tortt 
ftulans  fufpcnlioncm ,  yfquc  dumrcmac-  mtneup' 
curatcpcnCtarmc. 


I V.  Propoftno  Arminii. 

SteittuU 

SEcunda  fic  habct.  Dcum  abxtcrno  cx  ,  ^^^^ 
hominibusin  piHsnaturalibusconfidc-  a^^fn-f,^, 
ratis  ,  ftatuilfcahquosad  fupcrnatuialcm  ^ 
fchcitatcmcuchctc  ,  iifdemqucmcdufu- ^.^ 
pcrnaiuralia ,  qux  ad  illam  conicqucndam  ^ 
lunt ncccHjria,  fufficicutia &:  ctficacia  or- 
diaafic ,  ad  laudcm glotiofx  fux  gratix; »- 
hcs  vcro  prxtcrirc ,  &  in  fua  natura  cdin- 
qucrcSc  iilHcm  mcdia  fapcrnaturaha.prx- 
Icrtim  ctficacia  non  impattiti.ad  dcclarau- 
darn  hbcrtatero  bonicatis  fux  j  eofdcm  tc- 
ro  prxteriios.quos in origine fua  non pcr- 
ftituros.  fcd  fua  culpa  ddcduros  prxnidjt, 
rcprobalVcid  cft.panamiis  prxparaifc  ad 
dcclaratioocmiuftitixfux. 

Rejponfto  lunudd  l  V.  Frofofi- 
tionem. 


Hitc  fcnccntia  oon  cnuntiatur.His  vci  •  '^- 

bibpropiusmcntcm  auiJlorura  c;  ' 
prxccdcos  illa  nam  primum  non  rau  ^ 
hxc  vcrbaapud  Thomim  autalios  lcgerc:  «ut^i 
fccundo,  fiquidixciunc,  non  caraeocedi 
xcrunr,  vt  m  propolitioncm  fcxtam  dc- 
monftrabicur.  Scd  fchcitatis  fuptinatura- 
hsnoiuinciniclhgc  Tiw  «fi^iR*»»  adoptio- 
ncm  filiorum  Dei  cum  adiuoAis  fuis  Sc 
c'  '  •  ■■    "'inibus.  r     •''       !■  •  •  ' 


frtAtem 


»    , 

placct,&  pctfeftioncm  rtXf  »»iit«A«  f  i, 
cix  fux.  Vcibuin  rcprobaodi  fumitui  v 
ii«;^»w«e*<,vtaotcr  •  ^bisobfcr- 
uatam.  Diftm        .  js  vo- 
ccs  aittcrdiftiogat 
avzlim' 


w 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 

Kcf>Uca  Aminu,fiue(onfideratto  Rc- 
Ipofif^d  l  y.propofim- 
neiu. 


375 


Slhaoclccundam  feotcDtiam  zquecoa- 
ucnicatcr  au<^otum  menci  CRunciaae- 
ro,atquc  illam  pra;ccdcntem ,  bcnc  rcs ha 
bcbic :  3C  hoc  mccuo>  quandoquiciem  noa 
•rquc  indubicaaccc  mihi  huius  coi;aitio- 
iicmactribuo.  Vidcormihttamen cmscx- 
phcationem  cx  Thcfibus  tuo  patrocioio 
difputatis  ,  in  quibus  (lylum  &  modum 
iraLl^adicuumagaofcu.  dcfumpnirc  ncc- 
nini  thcfi  10.  carum  ijux  rejpondente  Cod- 
diii  luocdtrputarxiiabctur.  Pcrroo.T  (  altc- 
'*  ra ncmpcpats tnaccnx  piardcdiascioais  vc 
"  cflchcit  7.  ciufdcm  dc  przdcAiaatioae 
difputationis  )  funt  crcacuix  cx  aacura 
"  :  aui-nihtl  fupcruacuralcaucdmiaumpo^ 
"  tcll)fupra  naturamcuchcudi,  &  ad  tc- 
"  luindiuiaarum  parcicipactoocm  traofmtt- 
"  tcnd.r  fupcrnjtutah  vittutcDci.  Eadcm 
"  vccbacciamhabcniur  thcfi^.  dccimxdif- 
putaciooisThcologica: ,  inquadchomi- 
numcancumpra:dcflinationcagitur,  vtcA 
prima  thcft ,  nc quis  putct iQa  dc  aogclo- 
ram  &  homtoutn  prxdediaatioae  com- 
muniterdi^aita  couotiarigeacratim  de 
butflc.-quxpodca  fiQi;uIi$  fpccicbus  pro 
ipfarum  modo  attribucrcotur  ;  aogclts 
acmpc  clcwtis  cx  aatura  fua  io  qua a  Dco 
cfe.ttifunc>  eucdio  j  homioibus  vcroc- 
le^lis  cuc(f^io  cx  coirupra  nacura  >  ia 
quam  corrupcioocm  fua  culpa  IjpH  func. 
Siumcoicarcs  hxc  cfl  mtclligcnda ,  iam 
inccrnos  hocqutdcm  rcfpc^lu  anila  c(l 
difcrcpancia.Ex  iliis  auccm  vcrbiscuarum 
chcfium  cooibtc  puto  homiocs  i>;/nrM  r^A- 
/Mr4//j>iM  coafidctatos  cflcmatcriam  ptx- 
dciltiiatiuDis  ;s obict^ium  adxqua- 

cum.Honunc^  -  .  1  i naturaUifiti i^^tWo, 
cuniquibus  Dihi\  fupenta/urale  aut  diui- 
num  cA  tribucum,  tum  qui  noadurci  inpec' 
M/«/«funtlapfi.  Inpurts  naturalibui  ccnfi- 
«/«ra/oi  appclio,  qui ,  ctiamft  habcrcofvr/ 
fupernataralia  (j»  diuin»,  velp<ecarum,  ta- 
mca  cum  i(i\s  non  confideran/ur  ab  co,  qui 
ftatuicfca(fluahquoCirca  iflos  occuparci 
9uod  taiitumdcm  vaiccacfiquis  diccur, 


occ  fupernaiuralia  iUtdiuinM.necpeccMtum 
cooftdcraotlfutilc  vicccatiouis  formalisin 
obic^olam  cxillis  vcrbis  i:a  coocludo. 

Homiocs  in  oatura  qux  othii  fupcr-^'"»^ 
aaturalc  aut  diutiuim  potcil  ,  coofidc- 
ratt,  funtobtcclumfcumatcria  prxdcfli-  batur,pri' 
nacioois.  wfl  quoad 

Achomioes  topuris  naturalibus  con(\- pf^dtftirM- 
dcraci,  fuoc  homincsto  naiura  qux  oihii  tionem  fiu§ 
fupernacuralcauc  dtuinum  potcll.confidc-  tleiliontm, 
ratijvcl  potius  funt iidcm  dcfinitionc. 

Ergo  homincs  in  putis  uatutalibus  coa- 
fltcuci  fuacobic(flum  8c  macciia  prxdcfli- 
uacioois,  ocmpeex  fcntcacia  chcfibustuis 
comprchcoCi. 

A/4wcfliachcfi.  Sieaim  voluncasDei 
fcudccrecumdccuchcodis  homioibus  cx 
cali  oatura  fupra  oaturam  cft  prxdcilioatio 
tuin  fcquitut  bomiocs  io  iita  talt  oacura 
coofidcratos  ciFc  puram  putam  in.tceriam 
ptxdclltnaiionis  i  quandoquidem  adlus 
Dci.tum  interniu  qui  cft  decretum  de  eue- 
hendishominiitii  nonnuUu  ,  lum  externfu, 
qut  e(i,ipfa  tuiflia ,  fcparatus  ab  ipfo  obic  - 
dtoCquod  iicii  dcbct  fi  obicAum  purum 
putum  coniidcrarc  vclimus )  rchnquit  oo- 
bishomiacsio^Mr^  natura,  qux  uihilyM- 
pernaturale^xutdiuinum  potcfc.  Si  dicatur 
iflisvcrbis  ftatum  pcccati  noa  cxcludi» 
quumccum  pcccacorcs  cx  natuia  coiru- 
piacachantur;tcfpondco  primo,hancnoa 
poflc  cflc  vciborum  tiiorum  mcntcm .  tum 
quia  opus  aoa  cfl  vi  de  tali  oatura dicatur> 
quod  fupcroaturaic  6c  diuinum  oihtl  po- 
tz(k ,  intciiigiiur  coim  hoc  ex  ipfo  adie(flo 
dumcorrupta  dicitur.-  tumquia  iodcfioi- 
ttonc  ptxteritioais  thcfjtf.ilie  adus  quo 
natura  iotcgia  aliquatum  crcaturarum 
nonfirmatur,artiibuitur  prxtcriiionij  qux 
prxtrriuocncicaturatamouooulbium  in 
oatura  ipfaram  icliflio.  Sccundo,  hicx- 
quiuocatiooem  cilc  iodcfiaitionc,  &dc- 
crccumillud  xquiuocum  8c  fubcoudicio- 
nc  diuifionis  tancu  ccrtu  cifc,dc  quo  poll- 
ci.Minor  clk  vcra.conflatCDim  cx aoicce- 
dcntc  jc  confcqucote  iotcr  (e  icciprocan- 
tibus  &  xquipolIcQtibus.QuxTcro/r4(//- 
fiinjr:    ■  '  !  it  ibi  cauaciaQCur  his  vctbit; 

liipt.i  .cuchcd^.&adiciudiuinarum 

paici." 


> 


participatioocm  traDfoiittcndx  fupcroatu- 
"  rali  virtutc  Dci.qux  rcs  dtuiaz funt  grMt* 
"  Scglorw.yi  cft  thcfi  9.  Cboi  hifcemca  vcr- 
"  baiquibus  fccundam  fcntcntiamdcfaipfi» 
confcniirc oon  cft  dubium , fi  rcto  ab  ilUs 
diftcntitc  vidcbuntur  alicui ,  proptcrca 
quodincuisihcfibusgratia  &  gloria  coa- 
iungantur  ,  mca  vcrovcrba  ita  iotclligi 
qucanc»att^ue  figloriam  primo  dcindc  gf  a- 
ciam  hominibus  prxdcllmanonc  prxpa- 
ratam  figoificarc  voluiircra,  «llc  fciat  mc  id 
noluilfciudicatum,  voiuillc  cantum  fim- 
plicitcr  totum  «d  quoJ  ptxdcftinatus  cz 
prxdtftinauooc  obtmct  jftis  vcrbjs  cx- 
plicare. 

Ad  lccandam  partcm  vf  nio  qux  cft  dc 
'Diindetfuo^  prxccritione  ,  dccaitahabcnctux  thcfcs. 
*^^''*""'**'Prxicritio  cft  adlus  diuini  placiti  ,  quo 
'  Dcusabattcmoftatuit  «juaidMn  <:rcaiuias 

>,  io  natura ipfarum  rciioqucrc ,  acnon  com- 
>,  municarc  cum cisfupcrnacuralcm  graciam 
(JU3  firmccurcarum  oaturaintcgra,aui  cor- 
.,  rupta  inftaurctur ,  ad  dcdaiationcm  libcx- 
catisijooitatisfux.  &  axiomaiaThcologi- 
>,  cadcnacuta  &  gratia.axiom.44.Huiccoa- 
filioclcdionisin  Chrifto  opponiturxtcr- 
aamconfiliamoon-clcftionis  ,  (luc  prx- 
ccricionis  ,  fccundum  quod  alii  pixccriti 
funt  vclut  iu  nacura  fua  rclinqucndi.  Mca 
,,  ycro  verbafunt  hxcialios  vcro  prxtcrirc 
>,  ftacuic  &  in  nacura  ip(aruin  rclioqucrc, 
&  tifdem  mcdia  fupcrnacuralia  pcxfercim 
,.  cfficacianon  tmpartiriad  declarandam  li- 
I,  bcnatemboiittacisfux.Hxcincacam  tuis 
i,  quiconfcrct,vtdcbizvoamcandcmquedi- 
»  uccfis iftis  vocibusrcnccQciam  enuiuiacam. 
).  Gratia  enim  fupaBaturalis  ic  mcdia 
t)  fupcmacuralia  ideoi fignificanc ,  gratia qua 
•I  firmacur  intcgra  auc  rcftauiacur  corrupta 
.>  cftilla.quamcgo  vocibus  mcdiorumctH- 
cacium  dcfcripn.  Efficacia  enim  mcdiaauc 
»1  fitmanc  inte^tura  auc  icftautanc  corra- 
I,  pcum  ;  ficucluBicicQtia  funt  qux  firmarc 
.,  &  reftauraicpoiruD^Finisportoiilequcm 
,1  cgo  pofuiexpn  '      ^  '   li  tuafccundaad 
laudcm  graiix    .  . .      ,  ix  ,  &  fccunda 
•»  thefiiQ.difputationis,  ad  iaudcm  gtatix 
t,  fuxgloiiohnimx  .  &ihcn  tf.difputatio 


I.  ARMINII  PR^DEST. 

libcrtaiis  boaiiacisdiuinx  .  nuUoalioai;'* 
di to ,  uontmprobocamcnquodhicadd* 
vis  (  perfic^oocm  TrtAwnrKiAv  (apiencix 
fux.Licctlibcrtas  bouitaiis&pcrfcdlio  (a- 
picntixooa polliatcoJcm  mocncoio  cir- 
caadus  prxdcftinacioois  &  prxceticioois 
vctfari.Sapicnti.cenim  prtorcs  funt  panes 
iacomnionftraoJis  modts  omnibus  pol- 
fibtlibus  itluftrandi glonam  Dci.coqucqui 
maximc  giorix  Dci  conduccre  queat.  Bo- 
nttatis  vcrociufque  hUcrcatcs  poftcriorcs 
funiin  modoifto  cligcndo  &  depoteacia 
f  Tt  ita  loquar  j  in  adum  produccndo.  "DentaMt 
Adcerciam  partemidem  dicoderepro-  ^uotd  n- 
batione  ncmpc  fcu  pocnx  ptxparatiouc, 
quod&  iUamrcdlccxtuamcocccxphcaui.^^, 
iiacoim  dcfimruT  rcprobatio  fcu  ptEox^^,^^^ 
ptxpatatioThcli  17.  fift  adusdiuinipla-^^-jun^jii, 
citi,qao  Dcus  ab  xtcrno  ftatuit  addccla- 
xauoncm  fux  luftitix  punitc  crcaturas  qux 
inorigincfua  non  fuctunipcifticorx, (cd ** 
a  Dcooiiginisaudorc  fadlo  &  vitisiitatc" 
fuadcfcfturx.  Eadcm  vcro  vcrba  <goat  '* 
tuii.nifi  quodaddidi,  Eofdtm  veropnteri-  " 
m.quorum  additionc  id  feci  quod  oxdo 
diuilioai&cx  pccfoois  a  mc  ioftttQtus  po- 
ftuIabat.  ooQ  caim  alii  fuotqmbus  poeoa 
eftptxparata  ,  quam  prxccrici ,  Itcccnoa 
quiaprxcerici ,  fcd  quia  pcccacorcs  fucuii 
prxuifi  funCjiis  pocoa  fit  prxparaca. 

QiuroJhucmihi  peifoadcrc  000 pof- 
fumlcntcnciatn  illoium  male  amc  expli- 
caiamclfe  .-  (i  in  fcquentibut  hoc  tidcro 
fatcborapcrtc :  quanquam  hxc  res  taoci 
non  iitfuomcati. 

Hoccoim  opio,  vc  vcl  illa  piima  vel  bxc 
fecuoda.vclaliaqn^uis,  qualtfcuoqocfca- 
ceotia  cx  Sciipcuiis  ,  pcrfpicuc  5c  folidc 
comprobctui ,  &  ab  omnibus  obicdiooi- 
busaecuraicdetcndatui.  DcYcrbo  repro- 
b*nUi  iaceiL  didum  ad  rcfponfioncm  fc- 
cuodam  .  quocgoinpofterum  vtiparatus 
fumcx  poftctiore  tuamcoic  ,prout  illam 
hoc  cuo  refcripto  cxpIicuifti.Forcc  ioprio- 
rceciam  fcripto  lu  vfurpatTcn',,  6  iliudtibi 
iftomodovfurpatum  in  fctiptiscuis  com- 
periflTem;  (cio  enim  xquiuocationemcr- 
roris  femp.ergenetriccm  fuilfcearoqueab 


.» nisdcprxdcftiaatioacaCodJxo  dcfcnfx  '  omni  fcria  difputattooc  piocui  abigca- 

bncmprxrciicionisporuifti  dcclaratioic«  dara. 


CVM  F.  IVMIO 


V,  Prepofitio  Armimi. 

Tertu  f*n-  -T"Ertta  eft  >  Deutn  ex  humaoo  gcncrc 
U»tit.,quA     \  Upfo.  &  io  pcrditioois  coiruptioiurq; 
'fi  -^ttgftfii-  nuJlauccncc,  ftaruiircalioi.cx  j;iatialibc- 
ni,  '^^<"*-raic,  aH  dccljracioocin  fux  tnileiicordixi 
alios  vcro  io  cadcm  mallj  rclinqucK  «  aut 
CiUcm  ob  Boalcm  impccuiccrttjam  damna- 
ic.ad  lUuftraodum  tum  Itbcrcatcmgiaciz 
fux  gtaruicx  crga  va(a  gloriz  &  mirccicoc* 
dixiruiuQitiamcrga  vjfadcdecoiis  &  irx. 
Has  cgo  feoccQiiJS  oon  idcotcccarco>  vt 
te  cas  doceam ,  fcd  vt  cu  vidcas  .  an  ego 
cas  bcoe  pccceperim  *  &  It  qua  aberrrait 
dicigas  &  ducas. 

Rejponfio  lunii  ad  qumt.tmpropofititntm. 

HVicrcieotix  cum  prima  AcfccuQdaper 
omniacooucnir,  fiillud  vnum  czce- 
hMiu cum  pcris,<7«o</ hic  eUcJio  c"  refrol>Mtio homtnHtn 
fnm»  ^f'-  fs8»  Jiciturpcfi ccr..ittit'Uem  Isffui  f^fecca- 
ttmd^  fcr  nofiri,  illic  citra  Uffm  ptccati  contem- 
•mniacon'  pUtio„'em.N caity.m  veromiluad  raciooern 
■"»"■'7'^'"*  clcdionis  &  reprobationispropnc  fimpli- 
Ji  iHniMm,  citcrquctidcturaJT  odum  pciiinerc,cum 
fTAterqMAm  folo  pjxdcftinjnte  ooincs  cauGm  ele- 
invnaali'  tlinnis  8c  rcprol»-«tionis  pofitam  cflc  vno 
^Hacireum  ^;.,.  itpfutatiantur.  m  fiuc  i;itcgrorum 
fiantia ,  qm.  c!i./>ioncin  &  rci>u>bjtioncm  fa(i>am.  fiue 
ad  rtm  ^^f-japfoium  pcccncorumque  fi-iflc  aftirma- 
frtenon  vi-  mnij ,  qoo  in  hoajinbus  caufa  vlb  fueric, 
dttur  /wi-qui  pcr  omnij  vtrnuisiu  ftaiu  fccundum 
tttrt.  naiuramxqualcs;  fcd  in  fola  voluotaccac 

lacfh.i.      libcitati  c  ^       Dct ,  qoi  bos  abillos  dif- 
crcuit>&:  :t  nin  pct  gratta.fl«>f*«t 

fTtlacobif  I  tiiiur)  vcl  fccuodum  pro- 
poHtom  volu  :catisfux.  Scd  camco  cir- 
cumftaotiacftobfctuatu  digaa.  dequaez 
Scripturis  poftcafuoordioc  iudiciumoo- 
ftium  adfcrcmus,qui3  fucuius  cft  proptius 
'  dehaciediceadilocus. 

Rfplictf  Arminii  fiuecon/tdertitioRfJponf. 
dd  V.  pTopofttioncm. 

V   .       -    /^lrcumftantia  peccati  ficlapfusmagou 
Ctreumjtan  ,n  hacrctota  habcc  pondus, 

tiaftccatiin  ' 


requt- 


COLLATTO.  J77 
oonquidemvccaufic ,  fcJ  Yrqualieatiy'a  fn^iteria  «ri 
obic^o  requiGtXicicra  cuius  coofiderauo-  dtfimafoiku 
ocm  ooopucoelcAiooem  aucreprobacio-  /^^^^ 
oem  a  Dco  fadlamautficripotuiirc  ,  qua  k*t,x>taMa- 
dcrepoftcalacjusageraus,  £c  multi  lunt  ihoI- 
viri  crudici  &  lo  Scripcuris  (acris  ooo  io-  ^,^^ 
czcrcitaci  >  oui  Dcumi  a  pcccaco  ex-yj^^^ 
cufiiti  ooQ  pone  dicuot  ,  oiG  homioem 
ta  ifto  fuo  decreto  vcpcccatorcm  confidc- 
raric.  Qi^od  vcroobie^t  racioncmforma-  CHimcmfi- 
lcm  proprieadratioocmdecrcti i^\'\x%2^i- dtr.iticomni 
tincrc  Qcgas,ob  id ,  (^od  in  prxdcftioaoce  noad  Jeere- 
omocs  vooconfeofu  cau(am  decrcci  pofi-  ti  rationem 
cam  c(rcfaccaatur,  id  duplici  de  caula  pco- pertinet. 
bare ooo  pofrum.  Primo .  quod  obicdli ra- 
cio  formalis  ad  a<flusalicuius  dcfioirioocm 
aeccrfario  requiricur ,  &  aoo  caatumadus 
caula.Sccuodojquod  ficti  poHit  .vr  caufail- 
lius  adus eius  (ic  oaturx,  vt  zSLvi  ifto  fuo  ia 
obiedum  itludquod  pooicurioflucreooa 
podlcoifi  ifta  &  cali  laciooe  formali  fic  ia- 
dutum  :  quod  cgo  hiclocum  habcre  arbi- 
croc  &  poltinodum  comptobabitur.  Nc-  •Nfc  Dei 

3acvllacftracio  cucquislibctcariDciprq- 
cftinaocis  prxfcribi  dicat  ,  ecfi  ciccum-  Htertati 
ftaocia  pcccati  dicatur  dccrcco  ifti  nccef-  quietjuam 
fariopixftrucnda.  derogau 

Cxtcrum,  quiacrcbra  hoctotofcripco  J^*"""/""»»* 
libctratis diuinx mcncio cft  fa<fta , noo  ciit (^vtt/ude 
absrc.fipaulolaiius  dc  illa pcttrac1cmt:s,  W*>-m/* i/r. 
ciquc  fuos  ex  ^ictiptura  termioos  Cccua-uinadifcur 
dum  ipfum  Dcum  pooatnus.  Libcrtatis/M<. 
fubic^um  eftvoluotas  ,  ubic^um  adlus. 
Illiusrefpcdu  ,  cft  aFc<flus  voluotatis  (e- 
cuodum  qucm  voluotas  libcrc  tcndic  in 
fuumobicdlum,huiusrcfpcdu,  cft  pote- 
ftas  &  dotiiioum  fui  aflus.  Hxclibcrcas  ' 
primo  &  principalitcr  Dco iocft ,  creataiis 
latiooahbus  pcr  commuoicationcm  a  Dco 
fadam.   Circumfcribitur  auccm  libccras, 
vcl,  quod  idcift ,  efficitur  vta^usaliquis 
000  uc  io  poccftacc  agentis  cribusmodis. 
Nacurali  &  ioccroa  occcnicacc ,  cxtctoa  vi 
&  coadiooc  ,  6c  lcgispofirjooe.  Dcu$  i 
aemioc  ro^i  potcft  ad  adum ,  a  ncmioc  ab 
adu  impc^iri.quare  illa  circumfcripcioaii 
fpecicIibeitJsDci  ooadftriDgitur.Lczet- 
lamDcoponiocquit.cft  coiintpfcfummus 
&fuprcaius  lcgislacoi  :  Scd  iplc  poceftle 
bhh  adftrm- 


^6%  I.  ARM  INII 

gntficatioDis  modas  cft  cum  cledioDt  op- 
pooicur  ,  &  non  clcdioocm  f].icprxtctt- 
ttoticm  latioc  cz  fofCDfi  vfu  dcngoatit^uo- 
modo  ex  commuai  Latioorum  vfu  ium- 
pfctUDt  Patccs.  Modusprxtcrca  riDgubtis 
c(l,cum  rcptobatio  pto  damnatioae  acct- 
pitur,qucmadmodum  ate,  mi  Fr.aaimad- 
ucnoin  totohoe  icripto  accipi.  Ptimus 
inodus  ru0iKt*;f*tif(  cil  t  fccuadus  iii^t 
tcnius  fnf»*vf**vf  i  addoctiam  tynr^qfi- 
jyrmcrito  dicipoflc,fiadiuftam  mcmbro- 
rufn  borum  dtitiodlioacm  attcadcris.  Ego 
fccuodum  omniao  probo  ,  &  fuuacutus 
famiDYoiuctiahac  tra<flatiooc. 


D! 


Replica  Armmlftueconftderdtio  RfJponJ. 
ad  ll.propoftttonem. 

kIifercntiam,no&  contrariccatcm  intcr 

  'lilas  .cntcDtias  pofui»  camquc cx  mco 

fcofutamaocecxpoiui.  Nolo  aatcmopc- 
rofus  cfTc  io  iftius  comprobationc  :  hoc 
^     cnimopcramdo  ,  vcvna  aliqua  cxpofuts, 
Tclaliquaalia  mihi  fors  iacogoica  icntcn- 
ciaadptobctur.  Rcprobationisautcm  voz 
rrobdt  ^'-ytyihomooyma  fit.amctamcnliomoDy- 
rntnttuft     ^^,^  vfurpata :  &  fi  cflct ,  pcncs  mc 

uoctrepro-  ^^^^  eiusrci  culpa  noncflct,cui  voxil 
tMtionu  eo  fenfucorum  &  vfu  quotum  fcntcn- 

ftnfuvjum  jj^j  tct\s\i  fuit  vfurpaoda  ,  prxcipucau- 
gjftt^uom»-  jpjjjgj  tuofcofu  ,  cum  quo  mihi  fupcr 
^ hoc  Articulo  eratioftituta  coliatio  ,  ifta 
injuufcrt-  ^^^^  ^^^^  lofpcicrain  cnim  rarios 

ptuvtitur,  (UQjun^  fctiptotumlocos  ,  ioque  lis  po 
Atcmo  fignificatu  .  quemhic ««''«^•'«'V 
appcUas,  vocem  illam  abscecompctt  vfur- 
patam.  Aliquos  adfcram,  cx  quibus  T  R. 
cogoofcct  mc  illa  vocc  cx  tuo  pcrpctuo 
fcofu  vfum  ciTc.  Sic  coim  habcot  ooca:  tua: 
,,adBpiftoIam  luJx  fol.  17.  6.  Propria  re- 
„  probaiioniscaufa  cft  liomo  ipfc  pcr  fuum 
ipfius  pcccacum  in  pcccacis  moricos.  Sic 
„  io  Axiomaris  (acris  dc  Nat.&  Grat.  rcfti- 
catiooi libclli  Pucciaoi  prxmiflis  ,  axiom. 
44. 4f. 46.47.  48.  &pra:cipuc  49. &  jo. 
quorum  vcrba  hic  pooam  »  axiomac.  49. 
„  Neque  vcroprztetitio  caufa  eft  reproba- 
cionis  fiuc  damoatioois »  fcd  aotcccdcos 
lolum  illius.    Caufa  vcto  efiicicQS  iUius 


DE  PRyEDEST. 

propria  quidcm  6c  incerha  eft  peecatuin  f( 
crcatura;,accidcntatia  vcro  cxtcroaquciu- 
fticia  Dei.  Aziom.  fo.  Rcprobacioicaque  „ 
( vcrcmpcrfpicucdilbnguamuslauclatto- 
re  fignincato  accipitut»  autauguftiorc  6c  ,^ 
proprio  fuo.  Latiore  ,  ncotam  racionem 
confilii  diuioi  inde  a  prartctitiooe  vclut  „ 
principto  anrcccdente  ,  ad  damnarioncm 
vfquc  vclutfiocm  confcqucntcm.inccrue- 
ntcncccauQptopria  damnationis  .  id  eil, 
pcccato.rcfpczcris.  Anguitiore  vcro  caq; 
ptoptia,ficfFc(tlum  pcccact  duocaxat.  Ad- 
di  poflcnt  8c  tlla  quz  axtomat.f  i.dicuotur. 
loThefibusdc  pt«dcftinatiooea  Coddaco 
fub  te  difputatts  Thcfi  i*.  Prxparatiooi 
graiix  concraria eft  prxrcritio,prxparacio-  „ 
ni  glorix  concraha  rcprobacio  vel  paecx 
prxparacio.  PtxparacioaucempQBDXcfta-  „ 
dus  quo  Dcos  Itacuicpanirc  crcaturas,&c. 
Thch  17.  itcm  Thcli  18.  proptct  pcccata,, 
rcprobandis  cx  ncceniiatc  iuftitix.Hic  aa-  - 
tem  propric  iftis vocibus  vci  voIuiiTc  vide- 
ris :  quod  &  planius  figaificas  ioThcfib.dc 
l-.Icdtiooc  aTrcIcano  filto  fub  voo  prxfi- 
diodifpuutisThef.il.  Quodfi  Elcdioni  «< 
ftatuiiur  coDiraria  [  vcfic }  r(^iobatio,figu-c« 
racc  diciiut,id  cft,au:  fynccdochicc  aui  ca-  <• 
tachrcfticc.  Syoccdochicc,  fi  pro  loioor-u 
dioc  coDtrario  przdcftioaiionii  Carachre-  ,t 
i^icc,  fipro  noD-cIc<^lione  fumaiur.  Nam  (c 
non-cicdlto  cil  prirnus  cctmiuus  confiIit<« 
dtuiui  cx  fo!a  voluncacccius.  Rcprobatio  <« 
rci  •lcimuscxfccucioni  proximiiscx  hypo-  tc 
thcli  caufarumaorirccdcntium.  Vndcap- 
parccmcifto  fignificatu  voccm  illam  vlur- 
paflc,quiproprtusatcappcllatur.Qn,idvc- 
rocgo  deeadcm  vocc  ciufq;  vfuiudtccm, 
paucisdicam.  Rcprobandt  vcrbum  cx  vfa 
latini  fermonis  propric  fignificarc  noo  c- 
lc6^ionem,fi  clcCho  finc  rcprobatione  noa 
confiftii  ,  omnino  piuo.  At  illud  mihi 
ouoquamafcriptura  vidcrur  pro  a^utan- 
tum  ocgatiao  ,  ouoquam  ctiam  pro  ada 
cirta  noo-pcccaiorum  vcr(aotc  vfurpa- 
cum.  SiquaodoAuguftinus  Bc  alii  cx  pa- 
ttibus pro prxtcrittonc .  noo  clc^iooe ica 
aiSu  Dcgatiuo  vfurpaot .  tum  pro  derclt- 
^ioociopcccaio  6c  mafla  Cotruptionisid 
accipiunc  ,  fcu  pto  propofico  ooa  mife- 

cca- 


I 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


rcndi  Tocc  pro  "vindicanonc  a  pcccato  & 
mifcria  a^laali  vfurpata.  Caluinus&  Bcza 
fcccvbiquc  pro  fola  prafpaTationcpacnx, 
aui  pro  Yccoqac  adu  vfurpant. 


Trimd.  fut- 
■{tttUtx- 


TLxiJlui 

■m*m  fin- 

ttntiam 
ttan  fntu 
fUne  ttb 
Arminio 
enuntin- 
tMm. 


Ticiofitas  natura;  ooflrar  opera  faa  pTXScn- 
lit  habuQ  fuimus  in  vtero  S:  ab  vrcro;  a«- 
tcquamopcracarnis  cdcrctnus.  Porcntia 
fuit  Adam  /juodammodo  antc  lapfum, 
quum  habitum  ilium  CaQdum  fuum  poae- 
xcpotuit,&fc  pcccatoC  vt  fccit  )  manci- 
parc.Sic  ctiam  miferi  adu  >  habicu,  aut  po* 
tentiafunr.quiaut  mifcrias  perfcrunr,  aut 
ii.ibitum  cacum  inducruDr,aut  in  cum  pof- 
funciDcidcrc  £tii  hi  pcccatorcs&  mircri» 
000  tCjfcd  rationcinon  plcnc.fcd  quodam- 
'moioiclpii  &  comparatc  folum  dicciidi* 
vtIoh.+.i8  En.feruitfuitnencrcditurut  tf- 
ftt  firmitMtim  ,  Angetu,in^uMn  ,fuis  ^pfcfi- 
tur$4t  lucem,8cc.licm<\\Kl6i>.sjQnam  tcm 
optime  Au^uAinus  videc iib.  rontca  Pri- 
fciliian.&  Origcnifl.cap.  lo.  «oocludcos 
bac  fcniccKia  clcganciiTima  fcrmoo^  fuum« 
tuiut enimpnrtiiipattone  iufiijunt,eiHt com-  j^g  ff,,  ^^^» 
farattonenec  iujiifunt.  Sccuodoautcm  ^^^- poJfibtU  cr 
fum  ed.mifericorkiam  nifi infnceMontexir-  fffjj^^gf^, 
ttri tt«n pdjfi :  oam  &  onincs  crcaturx,  ct-  jjgglfeM 
iam  Angcii  dc  calo  fccundum  natutam.^,-|,^;f^„/e 
fuam  comparati  cum  Deo,mifcrifunt,quia  tx  fentev- 
■cc  cius  comparationc iutii  :  8c  quia dcue-  lunii. 
nireinmtfetiam  polVuntnataca  iuaCqnod 
ccTTC  mifcrum  cft  polfc  i  vt  contca  ,  qod 
poilc  miferum  ciTci  beaiiilimun;)  )  miTcri 
funtpotcntia.  Proinde  qui  eas  a  miicria 
polTibili  viadicauit  clccliooc  fua  ,  fccit  cis 
mifcticocdiam .-  cuius  rcfped^u  AngcU  fue- 
runt clcdVi a  Paulo  dicVi,T.  Tim. j  Quio  cc- 
lamfvriotraafcurfiimoDcam)  Dc  mifcti- 
imus.  Dcuscrgoab  arccroo  fta-  ,  cotdiaLatinisquidcm  dic1aauguftius,fup- 
tuit  gluriamfuampcradopcioncmhocum»  I  ponic  mileriam  oecctrario,  d  ad  pcioci- 
&prxtctitioncm  lcuoon  adopcioncm  il-    pcs  linguis  Hcbnam  &  Grxcam ,  quibu* 
loturaiapicotiirimcillui^carc, ctiania<ihi-    viriDci  fcripicruot ,  attcudcris.  HchixiDemijirt- 

duabusvocibuscxp^ciTeruption&c^rnforVu  xnct 
ocutra  vox  ad  mifcriam  propric  retpictt,  ac  exvju  Hi- 


111.  Tropofitio  Arminii. 

PRima  fcatentia  fichabcc,  Deumabx- 
teino  ftatuiifc  glotiam  luam  per  mifcri- 
cordiamjc  iuftitiam  illuftrarc  :  qvxquia 
a£^ucxcrceri  aoDpoifunt  niii  in  pcccato- 
rcs ,  dccrcuiifc apud  fc  coodcrc  homincm 
fan(ilumficinnoccotcm,idcft,  adimagi- 
T)cmfuam,(cd  muubilitet  boaum,  qui  labi 
k  pcccarcpoiTct ;  oidioaiTc  quinctiam  -vt 
idcmbomo  labctctui  &  vitiofus  ficrec, 
quo  hac  rationc viam  fuis xtcrois  coniiiiis 
patcfacciet.id  eft,Tt  naifericorditcr  aiiquos 
lctuatepoflct,  &  alios  iuftc  condcmnatc 
cxpcopofito  xtciQoiuo.  admiiciicordix 
ia  ilUs  Sc  iuftitix  in  iftis  dcclatacioocm. 

Ktjponjio  lunii ti  Ilf.  Arm.?ropo- 
fitioneni. 

H.£cfeotentia  non  fatisplane  viderur 
cnunciata:  namctiam  Caluinus  ipfo 
iQftitutioDumltb  j.difcitc  vciba  Pauliad- 
fcrt  Eph.i.  Prtdefitnamt  net  in  adoptionem 
fiiiorumper  lefum  Chrifium infifi,8cc.ei- 

3ueexplicar(cfuato  otdioe  qucmprop.t. 
cftiiuxit 


bita mifcricotdia & iuftitia fua.  £n  poiito 
optime  cooccditiir   eouaciatum  illud, 
DcumftatuilTc  gloiiam  fuam  pcr  mifcti- 
coidiam&  luftttiam  illuiharc  ,  li  iDteili- 
g.iturcoinmode.  Scdhoc  poftcafumma- 
timcxplicabicur.  Illud  vcio  coaccdi  noa 
potcft,  ncc  putcm  fireplicitct  a  Calumo 
autBczadiwtum  ,  mifiricordiam  Cf  'i*fi*- 
tiam  aHunifiinpeccMoretixirctrt  non  peffi. 
Nam  ptimum(  vt  hxc  diftiodc  cxplicc- 
mus  vrigj»'»©''»»^?»)  pcccatoccs^aiftu,  ha- 
,bttu,autpotcatiafuot.Adafunias,cx  quo 


acce(1ario.Gtxcorum  ixtf^  ncc  illud  fup-  brtorum 
ponitnccenario  ,  H  ad  vfum  comniuncm  GntforwM. 
Scuptutx  adacncns  :  nam  ctiam  libcris 
fuishicparcntcs  ptxftant  quamuis  focli-  lufiieitim  « 
cibus,&amifciialibeiis.Tcitioautcmni-  j)fg  rxerte- 
hilo  vcriuscftiliud  lt*fii*i»mtiinpejfini^infi^,il^ittu.m 
petcAtoresextrcert  Namiuftitiam  ciei<ct,i;|  ;,o^  ptc- 
qui  luura  cuique  tribuit.-Dcus  autem  non  catorct, 
ctlctplaacfuturus  iuftus  ,  atii  tamiiiibs.  ,„y;4,, 
quam  latuftisfuuni  ttibuctct.  }v>'am  &hi 

Aaa  Ada- 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


„  «nt  ▼oluir.&rt.imcnnifi  malum  iD^rciram 
cflccio  muodum  ocquc  mifcricoriJix  nc- 
quc  iudicto  locus  futflecccltdlus.  InctUo' 
tjuio  Membclgartenjl  ommum  pLintjftme. 
.,  Nosinquicidcm  Bcz.r,ha:c  priocipia  poDa- 
mus.  Dcum  fan^amfapjcntiilimum  opi- 
ficcm  ,  cuius  fapicntia  iofintca eft ,  quum 
„  conftituiflctmuodum  ,  jmprimis  autcm 
bomincm  crcarc  ,  ccrtumnncmpropoC- 
„  tumiiabuiflc  ,  &c.  Propofitum  cnimDci 
iternum  fic  immutabilc  omncs  cauQ<  or- 
>,  dinc  quooucantcgrcdicns  Uiir.quod  in  fc- 
mctipfoabxtccno  dccrcuit  omncshomi- 
hcsad  fuara  gloriamcondcrc.  Dci  autcm 
«.  gloriancquc  apnofcitur  nequc  cclcbracur 
nifi  ciustufticiaac  mifcrtccrdiadcclarccur. 
Quaproptcrartcrnu  &  immiJtabilc<lccxcfu 
«,  fccir.  quo  ccrtos  aliquos  homiucs  ,  mera 
ji.a;rar!aad  viram jrtcraam.quolJam  tcroiu- 
duioad  xccrnam  damnationcm  dcftina- 
«itiit.vttnillismifcricordiam.inliis  vcroia- 
}.  flitiamfuam  dccIararct.Hunc  fincm  ciuum 
•*  Dcus  in  crcatiooc  homincm  propolitum 
«>  habuiflcr.occcflcfuiccum  criam  cogitarc 
•>  <ic  Yta  &:  ratiooc, qua adilium  fiocm pct- 
M  ucnirc  potucrir ,  vt  cius  mifcricordia  pari- 
»»  tcr&iuftitiamanifcftarctar.  Qu^umcoim 
>»  mifcricordia  prarfupponat  milcriam,  ncc 
»>  mifcricordix  locus  cflc  aut  ca  dcclarari 
>»  pofl»t>vbinon  cftmifcria,idco  homincm 
•»  itacrcari  oporruit »  vc  incolocusraifcri- 
•»  cordixDcicflcpoiucrit.  Qiwd  Cnc  prx- 
•)  ccdcotcmifcria  ficrinon  potuit  Sic  cum 
•»  iuftiitaprxfuppooatculpam,  finc  qua  iu- 
•'ftitiacierccii  ncquic  (  vbt  coim  non  cft 
»•  culpa,ibi  ctiamiuftitia  locum  nonhabct; 
"  idco homtnem  quoque  ira  crcari  oportuit, 
•»  v  ''    irinaturaaptuscfl'ct,inquo  Dcus 


u  or  ■ 


Scripturis  (c  dcfumpfiflc  }>4fa:i<  •  iii  q"' 
hocccrtumcft,  Dcum  iuftc  puoiic  «o..^., 
poflc  nifi  pcccatorcm^n  qua  Ult  iidcm  a«  •  D10 
rorcs  miftricordi.T  voccm  ira  nc*abu*t^„-^,^^4  ^ 
vfurpati,  Tt  Dcoatctibuta  vindicationcm  /liSiuau- 
amifcria  poflibili  fignificffc »  vrpotc  ^nx  ^^rttu4  #k- 
c\  illorum  mcncc  vbaqoc  vindicationcm  ffHi^titur. 
dcli"nccami(ciia,  quam  peccacor  mcrirus 
clt,bcul<^c,iuc  iuftc  iiiflixic ,  auc cx  lulh- 
tiainflijTcrcpotcft.  Vcrum  cnimucrono- 
Jim  magoopctcconrcndcrc  fitrri  non  poflc 
vcmifcricordiacircaooo  mifeios  adliicx- 
crccatur.iifque  quxcadcre  dicl.»  furrabs 
tcfacilcadftipulari  poflum,fihunc  Jiabc- 
aotfcnfum  qucm  mcis  vcrbnenuntiabo:  ^offemiferi- 
nempcquod  omncs  crcaturx  etiam  An-  f^f^"*^ 
gcli&  Homincscum  Dco  comparati  ini-  vindicati^- 
fciifunt.mifcria  fumpta  pro  oon  fclicita-  ^f'"*""}'^** 
tc,  Don  pro  eoquo  { piiuatiuc 

opponitur/5/7^^'^v- 

tchcitati,l*cdquod  conttadiccoccr.  qucm-y'"/'*'*» 
admodumncqucillaratio  plus  concludir.y^''"^^'*: 
Dci  comparat:onc  ncc  iufti  funr, crgo  cius/'*^"*"''''^ 
copar.itionc  ncc  fcliccs.  Ta  n.tcnimfunc 
quxfcfingula  confc(^uuntur,Iuftus,iniu- 
ftus.non  iuftusjfclix,  lofchx  feu  mi(cr,no* 
fclix. Ex  iuftitia  fchcitat ,  cx  loiufticia  mi- 
fctia,ex noa-iuftitiaooo  fcliciias  coaclu- 
ditur. 

Crcaturxauccm  quatalcs  ,  cum  Dco 
conferri  polfunr ,  tum  racionc  tcrminti 
quofuot.tnm  ratione  cius  ad  que«n  fuot 
produdlxa  Dco.  Rarione  huius  Aogcli 
&  Homincsfuor,  iuftifunt.fclicesfuor, 
rationc  illius  ncc  funt,ncciufti  funr.ncc  fc- 
liccs  funtiquia  illa  habcntcx  nihilo,&'  pro- 
pccrcaiiioibilum  poflunr  rcuerti:  at  eius 
rationcnon  pofluot  dici  inioftiinec  mifcri 
co  quod  terminus  vndc  produ(fli  funt. 


fuamdeclararc  pofler.  luftiriam    contradicrorcr  noo  pnuatiue  oppofitus 
''cDtmfuamiQ  homioc  declarare  non  po-    eft  tcrmino,adqucmdiuin3  bonitatc  pcr- 
tuiflct,  nifieum  ad  xccrnam  damnatio-    ocnctunc;  quod  breuius  dici  porcft,  quia 
nerndcftiuafl"cc.PropofuiccrgoDcus,  &c.  ;  funca  peccnria  produfli  ad  adlum  ,  qux 
Hxcalacobo  Aodrcacdiraquidcmfunt,  |  potcncia&  ai^us  contradiccoria  (uotooa 

piiuautia.-  lam  vcroouiacxpotentia&a- 
dii  conftant.non  modo  ficri  poceft,  vt  dc- 
fcrci:>te  eos  diuina  fuftcntatiocc  ia  nihi'- 
lum  rccidaot  .  fcd  nccen'e  eft ,  yt  fi  ab 
eadcfcraotur  ,  in  nihilum  reucrraotur* 
Ficri  infupcr  potcft,  vtpcrliftcotcsdiuina 
Aaa   t  eoa^ 


a  D.Bczaagnita,cuin  rclpcnfionc : 
ilUid  Cclloquiumnon  cooquctatut  1    .  . 
licnamfcnteniiam  atfingi.  Viuctcrgotua 
Hft»nitas  mciftis  proptictattbus  obiei^um 
vium  cx  illorum  ireotc  adaptauiflc. 
^,uin  fuam  fcotcDCum  protuHubio  cx 


k 


T.  ARMINII  DE  PR^DEST. 


itdnteit» 

i:fttr^atwi 


coRfcniitione  qaa  fuac»  fibi  umcD  per- 
znini&  inmanu  coafilii  fui  cooRuucit  cx 
iuiUcia.quara adlu^iimo lubcac  > adu  fc- 
euodu  uou  viuanc,(eci  quid  illt  coocrariutn 
pacrcuc.AipcrbocaifluiQiulh  &  pcccaco- 
zcsCoC)  cjlcfquc  fadli  ioiuflitix  njbitum 
ioduanc.babicu  quippc  iufbciae pcr lilum 
aclumauc  cftcdtiuc  auc  dcnicritonc  cxpul- 
(b,  vadc  primonsctico»  dcmdca<flu>dcui- 
quc  &  b^bitumifcci  cuadooc.  Lam  vcro  (i 
impcdianturaDco  oc  iftam  milcriam  mc- 
tcaatar,id  cft  >  nc  pccccot  &:  adu  mifcri  E- 
aoc.  noo  vidco  cur  lUc  a£lus noo  poillc  n)i- 
fciicordixadfciibi»  quuroczaElcdu  pra:- 
ucnicndi  mifciiam  ficprodudus  >quiaffc- 
Aiisctiamadmifciicoidiampcrtinct.Hxc 
quidcm  itahabcic£ucor,&:  pcopccicailm- 
pliciccc  Tcrum  ooo  cUe >  quod  milcricoi- 
dialocum  habcre  noo  polfic  aid  ia  ada 
pcccacorcs.  At  hoc  ootari  vclim  >mifcri- 
cordiameo  CcafuCaluino  &:Bcz2noa  T> 
$Jfe»dif{ii  futpari  »imo  fi  mifcricordia  ica  fumpcaia 
Muffordus  locuciufdcm^vcaCaluino  &  6czafumitor> 
*^'^^^''<^-iacclic£la:lubftixuaiur  ,  lara  cotam  ratio- 
wuiumprd.-  ojoj,      dcCcriptionem  ilUus  dccrcti  foie 
dtfiinMtune  immutandam.  Addo  quod  mifericocdiai- 
materia.ntc  ftocuo  modo  ioccllcdaooa  vcoicmcoa^ 
«^r>/ij/«</7*-(ideraiioocm,  vbr  de prardcftinationc  bo- 
mioum  agtcur .-  illa  cuim  homioi  a.  Deo 
piaeftitaooQcft .  ytpoccqoiamifcriapof- 
iibiU  Dci  pcxdcftioatiuocaooeft  viodica- 
Mifericor-        iDfoiquc  it  hocconfidcrarivchm,  rc- 
jj^^jr/^  ^^fpcftumiDtcr  mifcricordiam  hoc  &  illo 
'vmdicMta  "'odo  iocdlciftam  ciuGnodidre .  vc  vctaqi 
^^,y^,^^^y.  adfaluccmhomiois  concurrcrc  ooo  quc- 
fbtUiCum  ^^'  Jicoimmifericordiavindicansimtfc- 
fi/^a<atT/i»-^'*P"^'^*^'  locum  habcc,tumifti,qua:ab 
dirtu  k  mt-  a<^uahmifuulibcrac,  locus  c(l*c  oonpo- 
y^„^4^^j,/jtcft,virotc  piaciepraifti vcJ  pratcluQpo- 
fitnuladf/t-      P*^  iWzta  priorem  adlus  Cbi  proprii  oc' 
luttm  homi  "^o"^  i  dconua  ab  a^fiuuh  mifcria  hbe- 
raoscftoecellaria, rumalcerailla  aAuHbi 


^utMnt, 


num  eon- 

turrere  n$-  P'"P'^*'  fupcifcdicatquc  ica  piioiilla  hanc 
poft:  '  -'nexclodit  caulahtcr  &  cfFcdli- 
uc.i  m  piiorcmcoQfcqucntettOoa 

fucccdens  illi  muncrc  fuadcfuoiflacfcii  cx- 
ftaosa^DS  :  ite  illam*  piiorcm 

lnjlitia  »"•- homioi  dcfuj.u  L  c  ijftitiaauicm.quod 
muntram  iUalocrni  b.ibcrcuoffirSc  eicrccii  in  doo- 


peccacorescft  veiifTimum.    Eft  enira      o  r.iitnc*<m 
muncraciix  oooioiufti  modo  fcd  &  bcAii 
opciis.  Hxhifccvcro  icaabscccoofidcta-  ctreinrn  r. 
cis,  quis  irnpcdiac  quomious  coocludami  , 
pcccati  aeccflariam  cxiftcncum  ctiamcx  '  ^ 
ncccfraiia  mifccicordij#i*&:  iufliiix  dccla-^„„, 
ratiooe coocludi  ooapofr5,quum  vcraque 
ccrco  modo  conlidcraca  cciam  circa  uoa 
peccacorc&cxcrccti  polhc.  Vodeordopra:- 
delaaaciooisa  CaJuioo  &cBcza  coouuu^- 
cusproifuseucrcicu: 

Cxccrum  vtuc  maciinjiuia  a  miiciiA 
polhbih  vindicans  fic  luliuiavututcm  rc- 
muDcraasmifciix&cjpcccati  adualu  piaE- 
exiftcoiiam  ooa  dendeccar  >  umeo  ccr- 
cumcftmifcricordiam  amifcria  a^fluaUIi- 
bccanccm&.iufticiampuajcatcm  cxcrcccL 
noapofrc>oifL  ia  adtu  mifcro»  &:  pcccato- 
res.  Caluious  auccm  6c  Bczavbiquc  hoc 
pofticrao  modo  miicricordiam  &  iufti^ 
ciamaccipiuQC>  vbi  dcprxdcflmacioois^ 
reprobauoius  dccreto  aguoc  Quumque 
mifciicordia&ciufticiapriorc  modo  vfar- 
pacxlocum  in  pia^dcfbnaciooc  &c  repro- 
bauoQc  hominum  oon  habcanc>  fcdcaa- 
cum  prout  poflcrioie  flgnificato  accipiQOi- 
cur,potuic  craclaius  dc mifcricordia  a  pof^ 
fibilimifcriaviodicantc,  &dc  iufticia  bo 
num opus  rcmuncranccommi, vbi-dc prx- 
dcflinaciooe  &c  rcprobationc  hominaai, 
agicucj  quaoquam  ooa  dtfficcar  coofidc- 
lacioncm  iftam  Tciluaccs  fuas  ooo  cxi- 
guas  habcic. 

Scdquoniam  io  mifericoodia;  Sc  lufti-  j)ifcurfm 
cix  coaiidcracioocm  iogrefnfumus>  pau-^yj«r  dt 
Iifpcr  iQ  illa,fi  vacac&c  Iabct>pctfeucremus,  mife- 
vuamquc  cum  altciaaii  huius  quod  agi-  tieerdii^ 
mut.acgotiiilluilratioccm  compacafltcs:  iuJiiitM, 
&.  primo  quod  ad  obicdum.  vrciufquc, 
dciode  quodad  ordmcm  qua  circa  fitum. 
fjneulae  obicdlum  vcrLintur.. 

Mifcticoidja  &c  iaftitia  >  illa  a.  mifcria  _ 
pofnbjliviodicaos ,  Lxc  bonu  opusrcmu-  ^*"^ 
Dcrans.  io  vnocodcmque  obiedlolocum  ^f"^** 
habcrcpofrunc>vtappatct  inclcdisaoge-  '^' 
Iis.qui  amiCriupofUbih  viodicatifnotj&c 
boQi  opcrisicmuncracioaemcxdiuuQabc- 
nignitatc  obtinucrunt.    llla  vcro  cadcm 
imlcxicoidia  cum  iuftitiapuoicotc  locnm 

habctc 


CVM 

^aberc in codcm obicdoDcquit.  Quodc- 
''im  dignum  c(l  iuflinzpUDtcntis  achi  il- 
'ud a nafctia  pofllbilt oucfl  vindicatu.  Mi- 
icricordia  vcro  a  mifecia  aduali  Itbcr  jds  io 
co  limiliscllmircricordtxaUcri,quod  cum 
puoicoic  lunuuciufdcm  obicdi  iclpcdu 
noQ  cucuiruiao  vero  cumiulhua  booii  ra- 
muaciaotcalccciusmifcricordia:  inflar  lo- 
cumhabctequcac  &c^uomodo  difptctca- 
dum  cl^.  Vidcmus  iaac  tn  Sctipturis  mer* 
ccdcm  booiofctis  promicciiis,quibu$tQi> 
fciicotdia  iDChriftaobtigtt,&:  rcipfaprx- 
Aaiiifcdilla  remuocta|^,  vt  vtiuf^tcix  lic, 
tamco  ooQcftiuilicix  prorfus  ifto  modo 
cooftdcratx ,  quo  confidcracar  iudiiia  bo- 
jium  opus  fccundum  pfomiflioncm  lcgis 
cjc  dcbKorcmuacraos:  illa  cnimrcmuoc- 
ratiucltcx  gratiaDci  io  Icfu  Chrifto,qui 
oobis  a  Dco  fadius  c(l  iuftitta  Sc  (aodti&ca- 
tio.Iuihtia  ibi  rcmunctaoscx  debico,  lcga 


F.  I  VNIO  COLLATIO.  57? 

pcr  fc  &  intcr(e  comparafar.  Mifciicordia  Ddnde  de 
przucaicosmi(eriam,&  iuftitta  booumo-  Ordtni.tjHO 
pus  rcmuQcrans  fccuadum  legcm  io  voum  ohieiiMm 
(ubicfium  teadcoccs,  hoc  ordioc  yruocui»  fumnjiniu- 
vt  miicricotdu  fuo  prius  muocrcfung»-  Uttndunt. 
tur.iuditia  iivdc  fuas  partes  obear.  Impedi' 
tio  enim  pcccati  &  cxindc  mifcrix  >  ipfum 
booumopusantcit  ,  ergo  &  booioperis 
compco(attooem,ita  quoquc  mifcticordia 
amifcria  adluali  libeians  prxccdit  iu(ti- 
ttam  bonum  opus  ex  gratia  rcmuaeraotem. 
Iptacnimmtfcricordia  ooo  modorcatum 
&  domioium  pcccatt  aufcrc .  fcd  &  iuflitix 
habitum  ingcoctat  ctedcoti ,  pcr  quem  o- 
pusboQum  mcrcede  cx  gracia  compcD(aa- 
dum  producitur.  Dc  mifecicordia  autcra 
ab  aduali  mifcria  trbcraace>qux  c(l  ptxdc- 
(Itoacionis  adminiflracrir  ,  &iu(litiapu- 
oieocc  quz  e(l  rcprobacionis  cau(a  >  quid 
fjcicmus  iudiciiJ  vcramquc  diccmus  eo- 


lisdtcipotcftjhic  vccomcrccdcm  dans  cx  dcmmomcocoiD(uutTiobtcdlumccndcrc> 
gracia,  EuaDgcUcz  Domtoc  ooo  locom-    acillam  oaturx  ordine  prxccdaocam  fa- 


modc  appcUartpotcfti  cuius  cummifcri 
cordia,  viadtcaotcabadiaali  miG:tia,icpe- 
zamcotum  mltabtii  modo  fa^flum  c(t  a 
Dcoia  Icfu  Chnfto  Saccrdote  ic  dcxi&^- 
ciocxpiatorio  noAro.  Obtcdum  itaq^uc 
ludttix  punicniis  circntialiccr&  matciia- 
Utcr,  aliudcdabobicdo  mifciicordix  v- 
troqucmodocon(idct.4tx  ,  &  tulltti.Ybo 
numopus  rcmunctantt^  Obiccflum  vcro 
mifcrtcordix  vindicaotis a mifeiia  polfibi- 
HaliudcArattone  formalt  ab  obicdo  mi- 
fericordia:  amifctiaadluali  libaantis.  illud 
eoim  edctcatuta  iuda  tc  (latu  aeatioois 
fQXConddcratai  hoc  crcatura  pcccatiix& 
apiimxuo  (Utu  in  mifcriam  fuam  culpa 
dcmci(a.  Bx  hac  vcrodiiplici  tummifcii- 
cordia  cum  iuditia  priorcs  a  prxdcltina- 
tionis&  tcprobacioois  hominum  dccrcco 
amaodanux  iuDC>  oempc>niifcticoLdiaa 
im(crtapo(ribiIiTiDdicans,  &  iudtria  bo- 
num  opu9cx  promiliiooc  lcgali  rcmunc- 
raoS/  poderiorcs  vcro  dccrccoifti  prxfi- 
<ien<Jx>mifccicotdia  libcransa  mifciia  a- 
Auah  przde(baacioni>iuAitiapuoicnsrc- 
piobationi. 

lam  ordioem  vidcamus  fccuodam 
^pciuiaiiium  obictHum  tcnduat  fiogulx 


cicmus.  Quamquam  coimqui  cligiceoi- 
pfo  quod  cligit.rcprobarnon  dcdos  ,  ra- 
mcnclciiltonis  adus  oatuix  oidincaate- 
ccdic,  quemadroodum  afHrmacio  oacura 
prior  c(c  negaciooe.  Vndc  concludtmus 
(cuiuspoftcamcncioQemfacicmus )  ocm- 
pe  dccrcrum  rcliut^acndihomiDem  ia  ma- 
ou  confilii  fui  >  &pcrmitteQdilapfum,ad 
dccictum  rcprobationis  non  pcrtiocrc» 
quumiddccrctoprxdcdiiuttouts  fit  piius 
&aotiquiu». 

Vclim  huoc  ordioem  paulo  dtligeatius 
&  vltcrius  confiderari ,  apciict  enim  oobis 
viamnoooulla  aha  abhoc  oegorio>  quod 
cra^amus>mtoimeaheoa  peoitius  cogoo- 
fcciidi-  Si  mifcricoidtx  daotis  graciam  & 
vitam  priorcsfuor  partcs  in  hoc  decretor 
luftttix  vcio  ncganccs  graciam  &  iofcren- 
resmorcem  pc(tetiore&  fecundum  nacu- 
ram.licccnon  rcmporcr  cam  cciam  acquc 
cciam  vidcadum ,  ao  dccrccihuius  obie- 
Aum  (acis  accorace  &  adxquatc  ezplicc- 
ruroomtne  pcccacoiis  ;  ao  non  &  aliud 
quiddam  (it  addcndum  quodobtcdum  ica 
citcumfctibat,  vt  dccrcto  cx  talt  iniiciicor- 
dia  &  lullicia  fadlo  adac^uecur.  cumquc  eo 
rctro  Yiciillin  commccc,  quzcft  oaturaL 
Aaa    ;  obic- 


374 


r.  ARMINII  DE  PR^DEST. 

ca.iccm  <]uo(l  <lc  Euangelicaiufttdadtci' 


i.  A  ■ 


Ex  frtce- 
dente  dif- 
curfu  dAtHr 
eonJidtrM- 
dum.Mnnen 

fr.x.,.j-- 
ttoniit  »c 
proinde  tt- 
tAm  iufiitiA 
reirobatio- 
nis  Admtni- 
firMtrix  E«- 
/ingelic  pnr 
tefa^a  fint, 
idtc^u*  Cr 


cl:ic£la adarqaatl  &  potcntia  io  obic^lum 
tcoJcniis  fuum  ,  proprium ,  &:  «ixH*''- 
quiscxiftimct  lurtitiar  lo  pcccatum  Sc  |>cc- 
cacorcm  priorcs  paiccs  cllc  quam  mitcrr 
cordia;.&  oatura priuscflc  pcccato  rcddc- 
rc  pocnam  dcbitam,quam  candcm  coudo- 
narcpcccatori  i  illum  vdim  ad  duo  qux- 
damdiligcDccr  actcndcrc. 

Primum  cft,quod  iuftitir  quatcnus  dc- 
crcco  reprobatioots ,  fiuc  prxccritionis  & 
prardamnationis  pixftcicur.duplcx  adus 
attiibuicur  a  plcrilijucirjclatoribushuius 
marctix,&:  quidcm  rci  ojcurx  conucnicn- 
ccr.-quorum  priorcft  ncgatiuus^alccraHir- 
matiuus,  & quidcmhoc otdinc  vcacgaci- 
r.us pcxcedacaffirmaciuum.  Vadcfcquicur 
(I  illc  ncgatiuus  poftcrior  cft  natnrx  ordi- 
ncaffirmatiuo  ai^^u  prxdcftinationiS)  vc 
cftimifcricordix  parrcs  priorcs  cilc  :  nam 
abillacftadus  aiiirmaciuus  prxdcftina' 
tionisqui  adum  ncgaciuum  rcpiobatio- 
nis  antcccdic  Sccundum  cft ,  quod  pa:aa, 
pccc.itodcbtr.i,  pcrhocdccrccum  ocmini 
dcftiuctur  ni(>  quaccous  pcc  mifcricor- 
diam  noo  aufcrctuia :  atquchacrationc  li- 
cetiuftitiafuo  iurcpanam  poftulct  a  pcc- 
catorc,ta^cn  pocuam  illam  iuxta  dcctc- 
tum  prxdamnationis ,  quod  pcriuftici.tm 
faclumcft,  QOQ  cxigicqua  dcbitaeilpcc- 
catori,fcd  qua  pcr  milericordix  aflum  non 
cftcondonanda  .-  alioquio  oroocs  iovni- 
ucrfumhomiocscflcntprxdamnatijquum 
omncspacnamilbmfintcommcriti-  Vodc 
porro&hocconndcraridebct  >  aoiuftitia 
qux  eft  adminiftratrix  dccrcti  rcprobaiio- 
ois  tluc  prxdamnationis fic  Legc  ao  Buan- 
gclio  patcfa<fta,lcgalis  rigoris,aa  tcmpcra- 
ta  aliqua  mifcticordia  Sc  paticntia.Si  mifc- 
ricordia  admmiitracrix  prxdcftinationis 
cft  Euaogclio  paccfada.  vccft,  vidccurcx 
iisquxdtftafunc, &  iufticiam  illi  mifcri- 
cordix  oppontJin.tv  irxordi-  I 

ocprx  '  M-ri ,  EuaoL,  1  •  ^ -i^ilam  cf- 
fc.Si  q  .:c  conlidcrarioncs  vanas  & 

ioutilcscliccxiftimacillcfcDt  non  iautilc 
cfl"cq'iod  io  Sciipcura  dclcgaliiulliciadi- 
cicur.Qui  fcccrtc  ca  viuctiu  ilbs.Et  malc- 
didlus  umnis  qui  noo  pcrmaoec  io  omni- 
bus  quxfcripta  funt  ialibco  Icgis  vc  faciac 


tur.Qui  crcditiofiliumhabctviiamxtcr-  tnnj^ue 
oam.  tc  quiooocrcdicia  Filiumcondcm  li^""'"^ 
natascil.  Hxc  cgoiocclligcncibus  latiusy'''' 
conftdcraodapropooerc volai, iadiciipo-  eatortj 
ftulans  fuf^cniioncm,  yfquc  dumrcmac-  t»'»edf 
cutatcpcnlitaiior.  gnA^^dvi^ 


l  V.  Ftopofmo  Armlnii. 

SEcunda  fic  habct.  Dcum  abxtcroo  ex 
homiuibusin  pilisoaturalibuscoofldc- ,. 
ratis  ,  ftaruiflcahquosad  fupcroaturalcm  ^"*'^ 
fchcitarcmcuchcrc ,  lifdcmqucmcdiafu- 
pctuaturalia ,  qux  ad  illjm  confcqucndam  ^ 
iuococccfljcij, fuiScicucia&  ctHcacia  oc- 
^  dinaflcjadlaudcmgloriofxfux  gracix.  a- 
licsvcco  prxccrirc&iofua  nacura  rclio- 
qucrc,&:  iilHcm  mcdia  fapcrnacuialia,prx- 
(ciciin  cHicacia  non  tmparciti.ad  dcdaran- 
dam  hbcrcatcm  bonicacisfux  i  cofdcm  vc- 
ro  prxtcritos.quos  in  origioc fua  non pcc- 
fticuros,  fcd  fua  culpa  dctc<5Vuros  prxuidic, 
rcprobaflcid cft.panamtis  prxpanirc  a<i 
dcclaracioocm  lufticix  fux. 

Rejponfto  lu»ii4d  l  V.  Propoji- 
ttonm. 

H.i€c  fcnccntia  non  eountiatur.His  rcr-  //» hiu  w* 
bispropiusmcoccm  audoium  quam//'/V«/w!< 
pcxccden»  illa  nam  primum  oon  racmioi  eriAm*u- 
hxc  vcrbaapud  Thomamaucalio^  Lgcrc:  ^"td  d^*- 
fccundo ,  li  qui  dixciunc,  uoo  ca  meocc  di-  rtiri. 
xerunC)  tc  jo  propoiicioncm  fcxcam  de- 
mooftrabicor.  Scd  fclicitatis  fupcrnatura- 
lisnoinincintclltgc  -nW  tfc^rc;'(44<,adoptio- 
ncm  flliorum  Dei  cum  adiun<flis  (uis  & 
cofcdVariis  omoibus.  poft  illa  ytibA^mdde- 
c!,trancl  •  '  3,  li 

cia:  liix,  Vcrbuin  rcprobaodi  1  j»- 

n(;^«{nt*$,vcanccfuica  oobisobfcr* 
uatom.  Dillmdis  rcbus  to- 
ccj  alitcrdiftiogui 
ouiim. 

KiflicM 


CVM  f.  IVN 

Kei>rua  Armim't,fiue(onfiderat'to  Re- 
(j>ofif.ad  I  V.propofitig- 
ncm. 

SHunc  (ccandam  rcatcDciam  arquecoo- 
ucnicotcr  aU(^orum  mcnti  cnunciauc- 
ro,3t(jucillam  prarccdcntcm ,  bcnc  rcsha 
coic :  at  lioc  mccuO)  quandoquidcm  noa 
xquc  indubicantcc  mihi  huius  co<;nicio- 
ncm  attribuo.  Vidcor  mihi  tamcn  cius cx- 
tjum-  pl'cationcm  cx  Thcdbus  tuo  patrociuio 
fji^     difputJtis  ,  in  quibus  (lylum  &  modum 
rraLl.indi  cuum  agnofcu.  dcrumpfiirc.nc  c- 
niintbcn  10.  carum  c^nx  rejpondenie  Cod- 
di»  funt  difputatz  habctur.  Pcrfonx  {  altc- 
*'  ra  ncmpcpais  matciix  pixdcdinatioois  vc 
"cn.chcii  7.  ciufdcm  dc  prxdcilinacionc 
"  difpucacionis  )  func  crcatuia:  cx  oatura 
"  .  quarnihil  rupcruaturalcaucdmiaumpOi. 
'  cclljfupra  narutamcuchcndx,  &  ad  rc- 
"  luindiuinatum  participationcm  craofmic- 
"  ccnd.r  fupcrnjcurah  viicucc  Dci.  Hadcm 
"  vcrbacciamhabcncur  chcfi^.  decimxdif- 
pucacionisThcologicx  .  inquadchomi- 
num cancum prxdcflinationcagitur,  vt cA 
ptimathcn,  ncquis pucctiQa  dcangclo- 
ram  &  hominuin  prxdcflinacionc  com- 
muniterdi^aua  cnunciarigencracim  de 
buiflc.  quxpoftca  Jini;uli$  fpccicbu»  pro 
ip(arum  modo  accribucrcncar  ;  aagclis 
ncmpc  clcclis  czoacura  fua  inquaa  Dco 
crc.itjfunc  ,  cucdio  ;  hominibus  vcioc- 
lcvlis  cuc^io  cx  corrupr.a  nattira  ,  io 
quam  corrupcioncmfua  culpa  Ijpfi  func. 

camen  icaics  hxc  rft  incclligcnda,  iam 
inccrnos  hocqutdcm  rcfpcdu  nullj  cft 
difcrcpancia.  Ex  illis  auccm  rcrbis  tuatum 
thcllumcooliatcpuco  homincs  i>;/»ri«/i4- 
/Mr4//^Mcoa(ideracos  encmaccnam  prx- 
dclbnaciunis . fcu cius obictflum  adxqua- 
c  u  m .  H  u  au  ncs /«^«ri;  »/i/Mr4/i/' w  appc  11  o, 
cumquibus  nibil  fuptmAturAle  auc  diui' 
Hum  c(l  tiibucum,  cum  qui  nondum  inptC' 
r4/Mr»funcUpli.  Inpuiti  naiuralibus  conji- 
rfrr4/oi  appclK>,qui ,  cciamfi  habcrcncur/ 
jMpema/nralia  fy  dtutna,  i/tlpfccMum,  ca- 
nicocumiftis»*«fo/;  ■  'vrabcOjqui 
{lacuicrca(fluahquoc;...i  ..ios  occuparci 
^uod  taiKumdcm  yaJcCiaciiquis  diccxct, 


10  COLLATIO. 


375 


DCc/Mptrnaturalta2ntdiuinM,atcpeccM/Ufn 
coofldcrancifuinc  viccracionis  foimalisia 
obic^o.Iam  cxillis  vcrbis  i:a  concludo. 

Homiucs  in  nacura  qux  nihil  fupcr-^^"»^ 
naturalc  auc  diuinum  potcll  ,  confidc- '"^/»/»'*- 
raii,  funiobicdumfcumatcria  pixdcfti-  tatur,pri' 
nationis.  quoad 
Athomincs  inpuris  nacuralibus  confi-/"'**r/'''*** 
dcraci.  func  homiacsio  nacura  qux  nihil  //"»"» 
fupcrnaturalcaucdiuinum  pocc(l,conlidc-  tleJiiontm,^ 
raci.vcl  pocius  funt  iidcm  dclinicionc. 

Eigohomincsinputisuatutahbuscoa'- 
flitutifuncobic(flum  Sc  maccria  prxdcdi- 
nacionis,  ncmpccx  fcQCcncia  thc(ibustuis 
comprchcnGi. 

A//r/<7rcftiache(l.  Sienim  voluncasDei 
fcudccrccumdccuchcndis  bominibus  cx 
cali  nacura  fupra  nacuram  cft  c>rxdcftinacio 
cuin  fcquicui  homiacs  in  ilu  caU  naeura 
coniidccacos  cffc  puram  pncam  raaceriam 
pixdcftinacionis  j  quandoquidcm  adus 
Dci.tum  inrerntu qui  cft  decretum  de  eue- 
heHdtshomintbta  nonnuUu  ,  tum  externuft 
qui  Qd.tpja  tHinio ,  fcparacus  ab  ipfo  obic  - 
dtoCquod  ficti  dcbct  fi  obiciftum  putum 
puturo  conlidcf  axc  vclimus }  iclinquit  no- 
bi$homiacsin/>/yr4  natitrM,  qux  nihiiyM- 
pcrnatHrAleiatdtutnum  potc(t.  St  dicacur 
tfcisvcrbis  fticum  pcccaci  non  cxcludi» 
quumcciam  pcccacoies  cx  nacuta  coriu- 
ptacachancuijrcfpondco  piimo,hancnoa 
podc  clFc  vcrborum  tliorum  racnccm ,  cum 
quia  opus  non  cft  vc  de  tali  nacutadicacur, 
quod  fupecnacuraic  Sc  dtuiuum  nihil  po- 
tcft,  lacelligicuteDimhoc  cxip(b  adieiflo 
dumcoirupca  dicicur;  tumq-aia  indcfini- 
cionc  ptxicricionis  chcH  if.illc  adus  quo 
nacura  ioccgra  aliquatum  crcacurarum 
noniirmacur,arctibuitur  prxtctitionii  qux 
prxtctitio  cftcicacutantmnonnulbtum  in 
nacura  ipfarum  iclidtio.  Sccundo,  hicx- 
quiiiocationcm  cilc  indcfinitiooc.  &dc- 
crccumillud  xqutuocum  &  fubcouditio- 
ncdiui/ionisuntuccrcucifc,dc  quo  poft- 
Qi.Aiinor  cft  vcra.conftaceoim  cx  anccce- 
dcncc&  confequcnce  intcr  fe  rcciprocan- 
tibus  Sc  xquipclicncibus.Qux  vctoprtde- 
Jltnationninnt  ibi  cnuntiaotur  his  vcibii;  „ 
fupiaaacutacuchcd^.&adiciudiuioatum^ 

parti.** 


parrictpationcra  tranfmittcnda:  fupcrnatu- 
*'  raliTirtutcDci.qujcrcs  diuioxfuat  gratt*. 
"  Scslont:yzc(itUcli9.  Cum  hifccmcavci- 
**  ba,quibus  fccuadam  fcDtcntiaradcfcripli, 
coofcntircnoo  cft dubium .fi rcroabjllis 
HiflcDtirc  vidcbuntur  alicui  ,  proptctca 
quodiotutsthcfibusgratia  &  gloria  coo- 
tUDgaocur  ,  mca  vcrovcrba  ita  iotclligi 
i]^ucanc«an|ue  f\  gloriam  primo  dciodc  gt 
tiam  homifubus  prxdcllioanoDC  pr«pa- 
ratamflgDificare  voluiircm,  illcfciat  mcid 
noiuiflciodicarum,  voluilfc  tantum  fim- 
plicitcr  rotumid  quod  prxdcllioatus  cx 
prxdclbnauooc  obtinct  jftis  vcrbis  cx- 
phcacc. 

Adfccandam  pancnt  vcnioquxcftdc 
Dtindtijuo-  prxtcritionc  ,  dccaitahabcnttux  chclcs. 
'•''^'■^"'^"'Prartcxitio  cft  a<aus  diuioi  placiri  ,  qao 
Dcusabxtcmoilatuit  qualdtm  crcaturas 
„  in  natura ipfarum  rclioqucrc ,  acnoo  com- 
municarc  oim  cisfupcrnaruralcni  grariara 
>,  qua  firmccur  carum  lutura  intcgra,aut  cor- 
»,  rupta  inftaurcrur ,  ad dcclarationcm  libci- 
f,  taiisbonttaiis  fux.  &  axiomauThcologi- 
»,  ca  dc  natura  Sc  graria.axiom.44.Hutccoa- 
>,  filiocledionisiQ  Chrifto  opponitur  jctcr- 
num  confiliam  Qon-clcfrionis  ,  fiuc  pix- 
tcriiionis «  fccundum  quod  alii  pixtcriti 
ftinCYclut  iuoatucafua  rclioqucodi.  Mca 
Tcro  vcrbafunt  hxc:alios  vcro  prxtcnrc 
ftaruit  &  in  oatura  ipiarum  rclinqucrc, 
&  lifdcm  mcdia  fupcroaturaUa  prxfertim 
„  efficacuooQ  imparririad  dcclaTaodam  li- 
bcaatemboiiitacisfux.HxcTncacum  cats 
qui  confcrct, vtdebix  voam  candcmquc  di- 
„  ucrnsiftisvocibasrentcariamcQaariacain. 
„  Gracia  coim  fupciBacuralis  3c  mcdia 
»t  fupcroacuralia  ideoi  (igniiicaQC ,  gracia qua 
„  firmacur  iotcgra  aat  rcftautacur  corrupca 
cftilla,quamcgo  vocikis  mediorumcm- 
I,  cacium  dcfcripfi.  ElHcacia  coim  mcdiaauc 
»>  ficmanc  inccgiura  auc  rcftauranc  corra- 
I,  pcum  !  ncacfuDicicBcia  fuoc  qux  firmarc 
„  Se  reftauraicpo(raQc.Fioisportoillequem 
ego  pofuiexprcffus  cftrhcfi  tuafecaodaad 
budcm  gratix  glorioCcfux  ,  &  fccuoda 
»» thefiio.difpatattoois,  ad  laudem  giatix 
»,  fuxclorionHimx  ,  acthcllif.  difputario- 
«,  ois  (Tc  prxdcfttaatioae  a  Coddxo  defcalx 
I,  fiacro  prxtciitioais  pofuifti  dcclaiatioACM 


I.  ARMINII  PR^DEST. 

hbcrtatis  bonitarisdiuinx  .  nulloalioa^;  •» 
dito  ,  nootmprobotamcn  quod  hicadd^ 
V1S  ■  petfc^oncm  mXvrnnt.iAii  fapicntix 
fux.Lrcctlibercasbouicaris&pcrfieAio  fa- 
picQttxooapolliatcoJcm  mocneato  cir- 
caaclus  prxdcfttnacioais  &  prxtciitioais 
vctfari.Sapienrix  cnim  priotcs  funt  parrcs 
in  commonlhaQdis  modis  oTnoibu»  pol- 
flbilibusitluftraadigloriam  Dci.coque<jui 
m.iximcglotix  Dciconducere<jucat.  Bo- 
Qitatis  vcro  ciufquc  libcrtatcs  poftcriotcs 
funtin  modotfto  cligcndo  £c  dcpotcatia 
(  TC  ita  loquar )  io  aduin  produccodo.  Dtruaut 

Adccrciam  pattcmidcm  dicodcrcpro-  (^uond  n- 
batioQc  Qcmpc  feu  p<SQX  prxparatioac,  probMti»- 
quodac  illam  rcflcextuamcotccxplicaui.,,^  yj^ 
ita  caim  dcSiurur  icprobario  fcu  pocnx ^oTsif-rMf* 
prxpaurioThcfi  17.  fift  adus<iiuini  pla-  ratiewrm. 
citi.quo  Deus  ab  xtcrno  ftatuit  addccU- 
rauoocm  fux  luftitix  puoiic  crcaturas  qux 
io  origioe  fua  ooo  fuctuoi  pcrfttcurx ,  fcd 
aDcoorioiQisauflorc  faflo  &  viti»ficacc' 
fua  dcfcdlurx.  Eadcm  vcro  vcrba  «goac 
cuii,aifi  quodaddidi,  Eofdem  vtroprtteri- 
/M,quorum  addiiionc  id  fcci  quod  ordo 
diuilionisezpciibois  a  rac  ioAttacas  po- 
ftulabac.  noo  eaim  aliifuatqcubus  paen« 
eftprxparata  ,  quam  prxtcriu,licecnoa 
quiaprxceriri ,  fcd  quia  pcccacorcs  fucuci 
pixui(ifunc,iispccnaficprxparara. 

QuarcaJhucmihi  pcifuadctc  aoopof- 
fumicntcntiain  illorum  malcame  cxpli- 
catamclfe  ■-  li  infequeotibut  hoc  vidcro 
fatcborapcitc :  quaoquam  hxc  rcs  caari 
000  lic  nomcati. 

Hoceoirn  opro,vt  vclilla  prima  vel  hxc 
fccuoda.vcl  alia  qa^uis,  qualifcunque  fco- 
tcotia  cx  Scripturis  ,  pcrfpicue  &:  folidc 
comptobctur .  &  ab  omuibus  obicdiooi- 
busaecuratcdctcodatur.  Deverbo  repro- 
b*ndi  autca  didum  ad  rcfpoaftoacm  le- 
cuodam  ,  quoego iapoftctuin  vtipatatus 
famex  pofteriorc  cuamcote  ,prouc  tllam 
hoc  tuorefcriptoexplicuifti.fortciopriB- 
rcctiarafcriptoita  vfurpa(rcnr,,  fi  illudribi 
iftomodovfurpacumia  fcripristuis  com- 
peTilTcmj  fcio  eoim  xquiaocarioacm  er- 
roris  fempcr  geoctriccm  fui(rc,eamque  ab 
omat  fcru  difputatioac  piocul  abigca- 
daa. 

r.  Frf. 


CVM  F.  IVMIO  COLLATIO. 


i77 


V.  Prepofitio  Arminii. 

Tertu  ftn-  "T^Ertia  cft  »  Dcum  ex  bumaoo  generc 
tentU,quA     X  bpfo,  flc  io  pcrditionis  coiruptionifq; 

malla  uccntei  ftatuilTc alioi  cx  gratia  Ubc- 
m,  txflic»-  ^2ic,  ad  dccLracioocm  fux  mircricordix» 
alios  vcto  io  eadcm  mall.;  iclinquctr  i  auc 
(alccm  ob fioalcm  impocuitcntiam damna- 
ie,ad  illufttaodum  cum  Iibcit^tcmgraciac 
fuxgtatuitx  crgava(aglorix&  raiircricoi» 
diXituiuftitiamciga  vjfadcdccoiis  &  irx. 
Has  ego  rcoccQCiJS  oon  idcoicccorco,  vc 
cccas  doccam,  fcd  vc  cu  vidcas  .  an  ego 
eas  beoc  pcrccperim  i  flc  H  qua  abcrremt 
dirigas  &  ducas. 

Rejponfii  liinh  ad  qumtAmpropofitionem. 

HVicrcicncij:  cum  prima  &rccuQda  pcr 
omniacoDUcnir.  liillud  vnum  czce- 
hMMC eum  pcriSif  «a</ hic  eleHio  rtfreh«tio  horrtmum 
f>rtm»  &f'-fti(ln  JicitnrpfficcrMtior.em  Uffui  &pecca- 
tnada  per  f,  nofiri ,  iUic  citra  i.ipfi*i  &  peccati  contctn- 
•mniacoH-  pUtionem.X^cxinv.m  vcromihiad  racioncm 
•"""■'7'^*"*  clc(ftionis&  rcptobationis  propric  fimpli- 
di  iw*""'"»  ciccrqucvidcturadT  cdum  pcitiocre,cum 
frAterqHMtn  folo  pixdcftinjotc  omncs  cauGm  elc- 
invnAnli-  &  fi.-probjtionis  pofitam  cffc  vno 

fuacircum-  ^^^. ..  '.tpfu  fatcantur.  N..m  fiuc  iiircgrorum 
fiMntim,  fw*  c!t -^ioiicm  8c  rcj-iobationcm  f.»«il.jm,  fiuc 
Mdrem  ^^-|ap(bium  pcccatorumquc  f"ilTe  affirma- 
prienon  «ui-  ucti$,oonio  lioaiinbus  caufa  vlb  fucrit, 
detur  pttti- ppr  omni.i  vtrnuis  iu  ftaiu  fccundum 
nert.  natutamxquMlcs ;  fcJ  in  fola  voluntatcac 

iMceh.i.       libcf  tatc  ciigcntisDei ,  qm  Sos  ab  illos  dif- 
crcuiC|&  11  fibi  pci  gr.iria,3«A»?#ij 

^vtlacobi!  ■Jiiur)  vcl  fccundum  pro- 
pofitumvulii  ...4tisfux.  Scd  camcn  cir< 
cumftaociacft  obfctuacu  digaa;  dcquacz 
S«.ripcuris  poftcafuoordinc  iudiciumoo- 
ftium  adfctcmus,quia  fucuius  eft  proptius 
dchac  rediceodilocus. 

ReplKA  Armintt  fiueconfidcrstuRe^onf. 
dd  V.  propofitionem. 

.  A^Ircumftantia  pcccati  &  lapfusmagou 
CtreumfiMn  \^Q,xvoi\no  io  hacrccota  habct  pondus, 
tinpeccmtn  ' 


Douauidcmf  cciu&  ,  fcJ  vtqualicatis^i0  ^^,,,,^ 

obicdto  tcquiutXjcitta  cuius  coDfidcrauo-  defitnM:onit 
ncm  Doopuco  elcAioocm  aocrcprobacio-  /^^^^^ 
oem  a  Deo  fadamaucfieri  potuilTc  ,  qua  ^t.vtaun- 
dc rc poftea  tacius agemus.  £c  raulti  luoc  i^f^,^  j],^/ . 
viri  crudici  &  m  Scripcuris  (acris  non  io-  ^^^^  reaut- 
czeicitaci  ,  qui  Deuml  a  pcccaco  cx-jjf^^ 
cufari  non  pouc  dicunc  ,  oiG  hominem 
in ifto  fuo dccrctu  vtpcccatorcm  confidc- 
raric  Qi^od  vcroobicdiracioncmforma-  Cnimcenjl- 
Icm  proprieadraciooemdecrctiift'uspcc-ir/.f//(;«mi*/ 
ciacre  Qcgas,ob  id ,  ^od  in  prxdcftioaocc  ntad  detre- 
omocs  VQo  confcofu  caufam  dccrcti  pofi-  ti  rationem 
cam  effcfaccantur .  id  duptici  de cau(a  pro- ptrtinet. 
barc oon  polTum.  Primo .  quod obicdi  ra- 
tio  formalis  ad  a^us  alicuius  dcfinitioncm 
occcffaiio  rcquiritur  .  &  non  taatum atftus 
cau(a.Sccundo,quod  ficriporfit.Tt  caufail* 
liusa(ftuseius  fitoaturx.  vtadu  iftofuoia 
obicdtum  illud  quod  pooitur  loflucrc  ooo 
pofltt  oifi  ifta  &  tali  laciooc  formalt  fic  in' 
dutum  :  quodcgo  hiclocum  habctc  acbt- 
crot  &  poftmodum  comprobabitur.  Nc-  Kee  Deif^f^ 
fluc  vlla cft latio  cut quislibcttati Dci pt^- defim*ntu 
dcftinantis  prxfcribi  dicac  ,  ecfi  circum-  Hbertatt 
ftaocia  pcccati  dicacur  dccreto  ifti  ncccf-  quicquam 
fariopixftrucnda.  dtrogat, 

Cxtetum,  quiacrcbra  hoccocofcripco^*"'''^""»»* 
libcttatis diuinx mcntio eft fijtfta , non  eiit &vtt/iide 
abs  rc ,  fi  paulo  latius  dc  illa  pertracflcmus,  liberiatt  di- 
ciquc  fuos  ez  Sciiptura  cctminos  fccun- 
dum  ipfum  Dcum  pooalnus.  LibcrtatisyiM. 
fubtc^um  eftvoluotas  ,  ubietflum  a^us. 
Illiusrcfpc«flu  ,  cft  .iffciftus  voluntatis  (c- 
cuodum  qucm  voiuntas  Ubcrc  tcodit  in 
fuumobic£lum,huiusrcfpcAu,  eft  pote> 
ftas  &  dominum  fui  adus.  Hxchbcrcas  ' 
ptimo  &  principalitet  Dco  incft ,  crcacutis 
ration  jtibus  pcr  communicationcm  a  Dco 
faftartu   Circumfctibitut  autcm  libertas, 
vcl,  quod  idccft ,  cfficitui  vta^usaliquis 
oon  fit  in  potcftatc  agcotis  tiibusmodij. 
Natutali  &  intctoa  acccllicace >  exccioa  vi 
&  coadiooc  ,  &  lcgis poficioae.  Dcus  a 
Qcmioe  cop  poteft  ad  adum ,  a  nemioc  ab 
adu  impcdiri.quarc  iila  circumfctipiionis 
fpccietibcuasDci  noadftriogitur.Lcz  cc- 
iamDco  poni  ncquiccft  enim  ipfe  fummus 
&  fuprcflius  lcgislatof  :  Scd  ipfc  potcft  fe 
fibb  adftrm- 


37«  I.  ARMINII 

Caufk.  dui  "«IftriDgcrcatflaaliquofuo.  Qaarcduato- 
pet  qntt'  X-  mniQO  caufx  funr  qux  cfficiuor  vt  adus  a 
C:itf.UtiHU  l«q>i»5in  Dciputcftatc  nonfir.priMrcftipfa 
jyeteirtum-  Dci  natura ,  cai  quoH  icpugn:.t  fimplicitcr 
fcrilfitnr      elfc              Altcia  cft  aAus  aliquis  Dci 
Adftringt-    antcccdcns  cui  altcr  hic  a^us  rcpugnat. 
lur.earHm-  riioris  cxcmpla  funt.  Dcusmctiiincquir, 
aueilliifir/t-  cftcoinvnuura  vcrax  :  pcccarc  ncquitaut 
ttefer  fxfw 'f^'^''^*"!*"^  commitccrc  ,  cfkcnimjpfa  iu- 
ftitia.  Poftcnoriscxcmpla  funt.Deuscffi 
ccrc  ncquic  vt  non fucnt quod  prxtcriium 
cft,  antecccJentccnimfuo  aftucffccit  .  vt 
illudtum cflct  ,  fiiam  taciatvtnonfuctit 
dcftruct  (uam  potcntiam  &  voluntatcm: 
Dcus  non  potert  non  Dautdi  darcfcmco 
^^quod  ipfiustluono  infidcat ;  polluitusc- 
nim  idcllDauidi  &  pcrmiamccum. Non 
potcftobliuifci  laboriofx  caritatis  prxftt- 
^^caeinfandosquominus  illam  fuo  prxmio 
^jrcmuDcret  ,  promifir  cnim  rcmunctatio- 
ncm.Si quistgitut  inquircrc  vult  anadus 
aliquisliclibcri  arbicni  &  potcftatis  diui- 
nx,tllc  Tidcrc  dcbccannon  ipfa  Dcinatu- 
raillum  ailum  circumfcribac :  &  fi  abilla 
nonadftringuur  jan  non  aliquo  Dciadlu 
antcccdcnic  eiufdcm  libcrtas  fit  citcum- 
fcrtpta:  (i  compcrcritocutto  modo  aitum 
circumU-tiptum clfc  ,  tumconcludctadii 
illum  potcltatis  diuinx  cfFc ;  ac  oon  ftatim 
indc  fcquctui  aflum  illumaDeoprxftiiu 
«flc  vclptxftitumiri,  quiaadusqui  pcn- 
dct cx  libcra  voluntatc Dci ,  ab  illo  fufpco- 
— dtpotcrtocfiai.Notaodumctiamhocloco 
^  /r    quod  Dcus  mulu  ponit  pcr  potentiam 
Vei4mtn     »uamabroIutam  qux  oon  potclliurc  ;pu- 
.    nitCjpotcft  non  peccatorcm  pcr  potcotiam 
t     ^^.           I  <iu>s  cnim  obuftcrct  ?  at  oon  potcft 
^ur  I.  ,mL  >ure  puonatcnimcuiniuItinaDci.  1'otclt 
Mentinm    l'^"^^"^  Dcusdclooiaccrcquoa vuit  ,  at 
^          '  nonpotcft vcllcfacerc  dcfuoquod  lurcfi- 
ccre  Doapotcft.  Nam  voluntasillius  cir- 
cumfcriptacft  tcrminisiuftitix.Ncq;  crea 
luta  ira  cft  ia  potcftatc  Dci  creatoris,  \ t  dc 
.  illa  faccrcpoflitiurc.quiilquiddcillafacc- 
pfo'fMj.^  poffctabroluiafuapotcoita:potcftasc- 
iii  >d/tment0^^^Yyci  incrcaturam  noo  niti:uiinfiiiita- 
itit.UHrtHf  tccfl^cotir      :       •     ■   uioncifta 


ot 


DE  PR/CDEST. 

bis  adimat  cflc  quod  dcdic  cicra  yllum  no- 
ftrummcritum  ,  vtvcro  mifcriam  iofligat 
citranoftium  mcritum  oon  pcrmittit  Mt- 
fcrum  coim  cflc.  pc<uscftquam  ooo  cfle, 
qucmadmodum bcarum  cflc  .  mcliuscft 
quam  cflc.  £ t  proprcrea  ooo  cadcm  cft  li- 
bcrtas  infcrcndi  milcriamcicraculpacrca- 
cura-,acqucaufcrcodi  cfl^ruciam  fioc  culpa 
prxccdeorc  AufcrrcniniDcusquod  dcdir, 
&  pottftdcfuofacercquodTult ,  atmifc- 
rtam  infcrrc  ocquir.  quia  hucufquc  crcaru- 
raooncft  Dci.  Nonpcteftigicurhic fiau- 
lus  cx  mafla  informi  crcirc  homiocm  ad 
dcdccus  &  condcmnaiioncm  ,  nifihomo 
fcantea  diqnum  pocna  &  dedccore  fcccric 
fua  prxuaricattonc. 


VI.  Propo/itio  Arminti. 

PRima  fcntctia  mihi  difpliccc :  cum  ouia  n^^,^^,^ 
puto  Dcum  non  poflc  voluntarc  iflu-<«^  jfrmi- 
ftraudi  gloriani  pcr  mifcricordiam  tc  iu-  "^^^  ^uidttu 

ftitum punientcm  vcifari  circa  homincm  f-,:^-i.! 
j    '         ,  IMrt  prtrM 

oondum  conditum  ,  immo  nc  circa  cum  a,,'  ,;, 
.  j  «  jemtntn 

quidcniqutcttconditus&io  puusnacura-  ^^^^ 
libus  coofidcratus.Ioquamcafcntcotia  tc  " 
{ vt  puto)prxcunfcm  habco,  qui  dc prxde- 
ftioatiouc  agcns  nufquam  mifcricordix, 
fcd  vbiquc  giatix  mcntioncm  facis  ,  qux 
mifcricordiam  traofccndit ,  vt  locum  na- 
bcns  in  crcatuiis  ,  in  oiiginc  fua  n.uur^Ii 
pcrfiftcnttbus  i  cum  mifcricordix  coinci- 
dar.circapcccatorcm  occupata:tra«5las  vc- 
ro  dcprxtciitis&rcprobacis.in  hisfolisiu- 
ftitix mcminifti  Dciudcquia  cxilta  fca- 
tcntia  ncccfl^ario  ftatuitur  Deus au Aor  la- 
pfus  Adami,^  pcccati:aquo  oon  cxcofa- 
tiirpcrdiftinc^ioncsadus  &  viriofitJtis in 
Ji-Tu ,  ncccflitatis  &  coadionis .  decrcti  6i 
cxfcquutioois.dccfcticfHcacisac  pc:r«iifli- 
ui,  vthccab  liliusfcoceatixaudorib.  fco- 
tcntixipforom  cofcntaucccxplicatur:  oc- 
quc  pcr  Jiucrfuinrcfpedlumdecieti  diuiiu 
8c  o.itarxhumaax:  ncqueperaddirioocai 
fiois  ,quod  ncmpcrotum  idfiatadU- 


Deiin  crea- 
9ttras. 


quaooiti  Liamcom- 
mooicauit.  Qux  itoc  permiicicDco  vt  uo- 


luftracioDcm  glorix  diui- 
fix  ,  bLC, 


tnd  fenitn- 

tlA. 


CVM  F.  IVNIO 
Rfjponfio  lunii  ud  VI.  trofofitmem. 

Zxarmfu     "i^Riahicmihifuntponcnda  ordincan- 
iJlnrHm  r<-       tcquaniad  ipfas  argumcntatioiics  vc- 
twnum  ""'^  niam.  i.dc  mcntc  pnmx  illius  lcntcntix. 
prAmittun    ^      conucnicniia  cius  cum  lccunda  8c. 
rnr  m  ^w'*.  tcrtia.  j.  dcfundamcntis  pauculis  ad  hu- 
lus  quzitionis  cuidcnciam  nccclVjiiis.Pii- 
ma  igitur  illa  fcnccutia  (i  bcnc  cxplurabi- 
curjaniinaducttcmus  cettc  au^Horcs  liltus 
homincm  contciuplari  non  Gmplicitcr  & 
rolumancccrcationcm,&c.  Scd  commu- 
mccr  iecundum  vDiuetfam  racionem  cius 
&i  omnium  tcroporum.  Nam  cth  atflum  c- 
lcdionis &:  prardcllinacionisfvt qui inDco 
efllxtctnum  Itacuunt  dchominc  crcaDdO) 
umcn  obiedum  illius.id  c(l  humincm  ia- 
difcrctc  communitciquc  przdcfbaatum 
docenc  >  Dcumquc  ma(i^u  prxdciliuatio- 
nts  totamilmulrationemhominis  coccra- 
placum  ,  pro^ic  variz  lunc  pattcs  laexfc- 
quutionc  illius  xtctno  dccrcco  infotma- 
tx.  Sic  Bcza  manitcilc  iu  Epbcl.  1.4.  Chii- 
M  itus,inquit,propon]turBobis  vc  mcdiaror: 
»  Eigo  coiruptto  oriltuc  caufjium  prxcc- 
datuccclic  cftin  Dci  propoiito,corruptio- 
"  ncmautcmcrcatioiniuiticiad:  (an^icatci 
»  vcinfra,  4.14.  vt  iibi  Dcustum  adeospcr 
M  mifcticotdiam  fctuandos,quosinChti(lo 
elcgctat,  tumad  cosiui^cpunicndos  >  qui 
iamiquitacc  conccpti  pcrmaoercoc ,  adi- 
cum  paccficercc  >  &c.  quz  difcrteponic 
\erf.4.&  f .  Sic  ptimam  illam  quam  flatuis, 
&  fccundam  ,  &  tcrciam  fimul  complc- 
Auntur  audotesillt. 
Ctnuenitn-     *•  W-^bct  autcm  hxc  illorum  fcntcntia 
tta  iUiui  fgcumfccunda  &  tcrtia  quoquc  conucnicn- 
JuuruU^   liam  {immocadcm  citomninoin  hac  rc> 
ttrtiA.        quamuisfpccie  vidcaturfccus,  Cadvarios 
coram  rclpe£tus  attendctis.   Nam  quod 
hi  comrouniter  rcfpiciunt  homiucm  in 
przdcltioacioois  &cledtionis  reprobacio- 
uifquc  argumenco  ,  id  audorcs  fecun- 
dz  lcnccnciz  ,  quicunque  illi  fiQt.reipe- 
t!ta  caufc  ad  conditioncm  hominis  antc 

fcccatumrcftrinxcruntiideoqi  eofinefo- 
uro,  vt  in  przdcilmationc cauiam  elcdtio- 
uis  &  rcpiobatiouisin  iblo  pixdcriiuancc 
aflc  ^quod  vciillimum  cft  )  oflcadcrcot. 


COLLATIO. 


J7f 


rroindccum  clcdioncm  hominis  faiflani 
elfc  antc  lapfum  iliius  aileruat ,  noo  cxdu- 
duar  zternitaccm  decrcti  ilUus  i  fed  tao- 
tum  idfatishabucfunt ,  vt  ztcrnam  prz- 
dcitinationcm  ,  ideil,clc(ftioncrarcpro- 
bationcmque  confirmatcnt  aDcofadain 
cicra  rationcm  peccati  :  quam  tcm  noa 
obfcuroexemplolacob&r  Efau  Apoftolu» 
dcmouitrauit.  Rom.  «>  Sic  modo loqucn- 
di  ma£;isquamtei  fubflantia  prirai  aiccu- 
disdiflTcrunt.  Qui  vcioccrtiz  fcntcntiz 
adhzrcnt.  iinon  ad  caufam  cIc(ftioais  tc- 
probatiouifque  ptopric  rcfpcxcrunt  cum 
illud  diccrent  ;  fcd  ad  ordinem  fcricm- 
quctaufarum  ,  c.\  quibus  damnatio  con- 
\  fcquuta cfl: quam damuatioucm  multi iain 
;  olimcumrcprobatione  .  id  cft  ,  noo  dc- 
;  ftionc  vd  pixcciitiouccoDfundcntcSjdo- 
«ftriuam  przdcitinaciouis  impiam  clamica- 
baut,&  Dcilcruosctiminabancui  :  quem- 
admodura  exmultis  Auguitini  fcriptis  Sc 
Fulgeniio  conitat  luculcntillimc  Vd  vni- 
cusillc  Auguilini libdlus,qucm  uifcripiic 
ad  duodecimarticulosCilfoiibiimpoiitos, 
rcm  explanat  commodiiHine.  Nequc  fc- 
cundani  etgo.  nequetertianiptimam  (ca- 
tcntiam  coaucllctuot,  fcd  potiusciufdcm 
atgumcnti  patcescetto  rcfpe<ftu  diitiodtas 
diucrfo  modo  tradiderunt.  In  fummarei 
non  vfqucadco[vcmultt  auci^mant}  vidc- 
curdiilcncirc  i  fed  parcibus  excquutioois 
(quasomneisdccrcium  rcfnicit)  fuas  cir- 
cumftantias  quutJ  '-ptcra- 
tiooedecrcci  cribueruui. 

).  lam  ad  fundamcnta  quzdam  huius 
do(ftrinx  vcniamus  przftrucnJa  ,  quorum 
iodicio  (bbiliatur  vciit3sip(ius,&  quzcd- 
cra  vidcotut  (accre,  diirduancur.  Ea  au- 
tem  quacuor  capitibus  mibi  quidcm  vi- 
deututdifcludipoilc:  Dc  eflcntia  Dei,dc 
Scicocia ,  dcaiflionibus  illiut ,  &  dc carum 
caufisiquz  (iDgula  breuiccr  hic  rcccofcbi- 
mus.  Primus  locut  hic  cfto  cx  Malachia, 
Dcus  fum,  non  mutor.&ez  lacoboioDco 
Doo  eiTe  tianfmutatioucm ,  nec  vlluni  mu- 
tationis  vmbtaculuro,  &  multis  coDiimili- 
bus.  Fundamcnti  huius  ccrtiiTima  eft  vcri- 
tasiexquofupcifttuuur  cocluiionis  huius 
occcilitas  iucuitabilis.  ioDcoaihil  accc- 
Bbb    :.  dcrci 


j.  Tunia- 
mentn  quti' 
dAm  ad  cui- 
dtntmm  hu 
im  qnt.ftio' 
nuneeejfn' 
ria,qtit ,  4. 
hii  nctantur 
i.de  tjfentitt 
Dti. 


3?« 


I.  AKMINIl 


Bcrctcleccdcrc,  aut  cooaerti  re  aue ucioQC 
rlb :  piout  ciunn  lubcrc  fc oacaram  xtec- 
oicatik  Philorojphi  ipfi  (latuctUDr:Deusau> 
ccinxcetnuscu:«iioi^ue  omnis  motus  ex- 
pcrrcm  cfTc  Dcum  cflcati.i,  «)uia  immorta- 
iiic(l:PotCDtia,quuacluspuius  &  limpU- 
ci(rimus:inccllc(3u>quia  omma fuHt  in  ocu- 
lutimtxpofttA.  Hcb.4.  eaquc  vidccomnia 
6c  {iDgula  zccroutnincuitu  vno :  voluoca- 
Xi^w.ij.     tc  5c  coni\]\o\non  cnim  efi  homo  q'it  mtntta- 
Heb.li^       r«r,/»i»/ JiltMkominuquemfaeniteAt ,  fcd  idc 
fcmper clt  j  opere  dcmqae  quia  rcs  creacz 
Aiucqiix  variancptrmaocntc  Domiooio- 
u.-iitJbili,  toimamqi  &  cooccptum  xtci- 
Dumhabcnccio  (cfc  immurabilcm  eorum 
omoium  qux  io  cempoic  func&fiuQt  mu- 
xMiUim    tabilitcc  Secundm in.mit\\zi\M%  xtcrni  & 
fcitmim.      imroutabilis.&ioiiuitifcicuciam  xtcrnam 
&  immuubilcm  8c  ioBoicam  cfl'e,qux  fciac 

xteroam.immutabihtcr,&  iofioiic.Omois 
booi  fcicntiam  habcc  Dcus  eciam  7^»n- 
««r,  omDis  mali  vrMiiMt  omois  deotc^ue  OT- 
diois  iD  voiuerGcate  ( qoz  cx  rummis>  me- 
«liis.iofimis.  bonis,  malirquc  cool^ac )  c«ff- 
yinxmt  fccuodum  modum  diuioum  ipfius. 
hil  eoim  tiiplex  omois  Scicotiz  modus ,  6 
cum  refcii.n  comparabitur  pro  modo  fci* 
cntisatque  cognofccDtis :  infcrior,  zqua- 
lis  8i  fupciior  Yclfuperemioens:quudpcr- 
Ipicuum  cA  ex  vifus  fimilitudjoe.  Vidco 
lolem  I  fcd  icfeticu  cflluce  illiuslux  adfpe- 
Ausmci:cocoofcor«  naturalcs>lcd  vioo- 
ctualuccm  fohs,ioqutt  Aiiltotclcs.  Hic 
iofcriormodus  »  quioufquam  lO  DcoeAi 
io  Deofolumzqualiscftlcieocia  >  auc  (u- 
pcrcmincos  diuino  modo,  oamfui  «equa- 
lcmfcicntiamhabec :  cfl  quod  fcitcflefe, 
&  fcicadxquacefiuexquiparace,  quod  cft: 
omnia  jhaicit  fupciemioencc  modo>&ha- 
beclibiabxrcrno  prx^cntiflima;  fi  ooD>ef- 
fcoc  ablutda  duograuiifima  >  vt  alia  ta- 
ceam{  yaum>  -quod  ahquidDeo  accide- 
iccztcroitaciauccm  oihil  poccft  acccde- 
re:alcerum,  quod  fcieocia  aoa  competc- 
rec  Dci  voiuoce,  vc  priocipio  omois  fcicn- 
tiz.  Id  autcm  oattua  ip(a  pcrdocct  >  io  o- 
moi  gcocrc  voura  aliquid  cfTe .  qaod  vocat 
vaiuocuro,a  quo  cxccxa  zquiuocc:  qucm- 


siitenihn. 


DE  PR^DEST. 

admodum  (excmplicaufa)quzciioqaect* 
lcDC,ab  igoccaleoc :  btc  igniscd  cahdusv 
oiuoce,cxtcrazqutuocc.  Dcos  cAfcicas 
voioocc  cxteraxquiuocc  :  oifl  quis  fotte 
eoufqi  deflpiai  ,  vc  fcicnccm  fupra  Dcum 
dare  voluciicquodeflblafphcmum.  r«r-  ^^. 
timlcem  c(i,3{\iODCsDciin  ipfo  quidcm 
xtcinasclTc ,  oacurx  (lucciTcucix ,  lotcllc-  ^ 
<flus,  voluotatis,pi  cenciz.  8c  fi  quafuQC^- 
iufmodi  :  ab  ipib  vero  cxcra  iplum  vcluci 
Bucrclccuoduipiius  vcl  fccuoducrcacurz 
modil,  coucoicoter  dccicto  xteriio  ipiius; 
fcd  fuootdioc&  tcporaiio  Sccuodu  modu 
ipfiustiipli:xc(lad>io:cicationis,piouidc- 
tix.quaimmcdiatacil.&giacizfalutaris. 
Hiccoim  citraopuscicatuix  vliiusmul- 
'  taaDcopioficifcuntut  Qux  veromcdia- 
tc  io  natura  &  gtatia  pixftirc  dignatur 
!  Dcus>eafccudam  crcaiurx  modumDeas 
I  YCpiincipium  vuiucif  leagicacqQc  (  vcaic 
I  Augudio.  Iib  7.  de ciuic.  Dei  cap.  jo. )  Sic 
admioiiirac  omoiaquz  ctcauic  ,  vcciiam 
'  ip(a  propiios  excrccrc  &  agcie  mocus  fl- 
nat.  Sunt .iurcmproptiim«ccsTaliioatu- 
tz  &  inflindus  cx  Lucuia  ,  qui  advoum 
certuni&dLflinatumaliquodfcraDtui  fio- 
gularitcr  :  alii  voluntatis  10  oaturatatio- 
oali  .qui  ad  vatia  fluebonj,(iuc  loala  fe- 
ruutui;  booa ,  Dco  cCmoucnicimala  vcro, 
Dcomoacotc  lolumquod  uacQizc(t>&fi- 
Bcoccqaod  voluncariscft.  hx  quo  opcimc 
&  &nclillimcillud  coofticui  poccll>omncs 
cfFtdusSc  dcfctl^us  io  naiura  &.  lo  voluo- 
taceomniurn  omoioogfncrum  aDcipro- 
uidcncia cflc:  Vcrum  timcn iu,vc  (quod a- 
icbacPIacojcrcatuta  vclut  proxima  caula. 

ioculpafic  ,    ^lij  tfi^  Wr<j  rt< "IT*«. 

^4ir/M<Iocuscft.primam  &fumnuai  cau-  4.  D#fl*- 
lam  vfquc  adco  vniucifalcra  cflc  vc  uulia  rumcjutjii- 
iofupcr  caufa  cius  dari  jut  togitari  poflic: 
q\ixfi3baliapcdcatr3tif'  iiia 

nccfummaclVcpoteiit .  icm 

fupciiorcmvc  auc  zqualcm  dari  oporcc- 
bir. fic  oeurca  iimplicitcr  priraa  aoc  fum- 
ma  futura  cflcc  Tum  .-.has  omucis  cau- 
fas,auivipiiocipia  cllc,  autapnncipio:  vc 
principiacflcoaiurjm,  &  voluotatcm  »  a 
priocipio  cflc  caufas  n»cdias  ,  oaturalci^i 
nafura,&voIuDiacc  voIuntaii»s.Hai  u  mo- 

dua& 


eVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


a  Dc«  JupHccm  efle  coofticacumi 
■eccfrariUBi  &  cootiogcDrcm.  Necerta- 
rism  quidcm ,  <}ui  fe  alicer  habcrc  oon  po- 
teft  >  atquc  hic  (cmper  boous,  qua  nccetra- 
nus  :  Conriogcotcm  vcro,  qui  fe  habct 
•wMt Auc  boDus  (iuc  malus.  ScH  bic 
criplcx  cautio  pruJcDtcr  obfcnianda.  pri- 
ma  ,  vttcncaraushoscaufarummodosab 
ipfit  rebus  cflc  ,  &  in  ipfiscffcprOTationc 
priocipiorum  ,  a  qutbus  proficifcuncur 
(nam  dc  immcdiatis  Dci  a^lionibus  non 
dicimus , quje  fupta hxc  princip;a fuoc ,  vt 
antcaoQotaairaus )  oaturalcis naturalitcr, 
&  Tolunearie.  Sccuoda,-vrbosmodcu v- 
trofquta Dco  dfc ,  noo  autcm  io  Dco  fta- 
cuamus :  oam  modus  in  Dcoaon  nifidiui- 
-  %nt  eft,  id  c(i,Sc  nccciTarium  hunc  8c  coa- 
lingcotcm  omnibus modis  fupcrans ;  cum 
Deo  ncc  aliundcobucoiatocccflltas,  ncc 
▼lla  contingcDcja  ,  fcd  cflcnciaiia  fint  o- 
ronia  io  Dco,&  diuino  modo.  Tcnudc- 
siquc,  vt  iftos  modos  a  Dco  fic  infiucrc 
crcaiis  rcbus  ftatuamus  ,  vt  oihil  coiun» 
rcciprocctur  &  quafi  rcfluat  ad  Dcum. 
Ell  cnim  priocipiBm  vniuctfalc,  Deus: 
ad  quem  fi  quid^Kjiumtcflucrcciamcx 
fat\o  prmcipium<ll'edcfioercr.  Achuius 
(^uidcm  rci  caufa  manifcftacllcxnatata- 
lium  documcDCOcumcomparationc :  quia 
toca  h^c  rcs  non  a  pocenxia  naturaiiiimpli- 
•ct,  qua  naturaiis cfl.lcd  a  racionali  poccn- 
ccia  Dci  profc^a  e(l.  Eccnirocapoccncix 
naiuraliscflcoaditio  ,  vcfcmpcr  vuum& 


bus  diuiois  ezennplo  &  placer  iUaftrari,Iioc 
efto.  perfooa  Pacris  oatara  gcnuit  perf»- 
oam  Filii ,  non  Toluotatc :  Deus cicaturas 
Toluntatc ,  ooQ  oacma  geouir :  luqQc  li- 
husvnumeftcufn  Pattci  icscreatar  aDe« 
diucrfx  fant  i  ezqac  omoiDm  gencruin> 
giaduum,  cooditionumqft,  fuwcaporem- 
tia  rationali  cius  voluotari^  ad  dcmoa- 
fttandam  omnimodam  Gipientiam  ipGus. 
Noneftauremnouum,  quxanafurafunc 
rcciprocari  atquc tcflucrc ,  quia adacquatt 
funt  multa  ,  muita  ninurum  cncntialia: 
At  qux  a  Toluotatefuhc,  caaut  rcciprocaii 
autada^quari  cft  inaudirum.  Quodfihoc 
in  naturaeft  vcrum,  Ttprofc£locft, quaa- 
to  ma^is  io  Dco  crcdi  neccfrecft ,  ucum 
rebus  crcat's  comparabitarf  Haic  a  mc  co- 
pio(ius ,  miftater ,  poni  oporcuit ,  vc  certi» 
quaficanccllisdcrccmiaari  poflriDcfacilius 
icqucDCia.  Ais  ,  primam  (coccotiam  tibi  *f  *** 
diipliccrc,  ouia  puusDcum  non  poflc  vo-  „mentttm 
luncatc  illuftrandi  gloriampcrmifcricor-  „Armtmt, 
Jiam  &  iuftitiam  punicntcm  vcriaticiica  »>^''""«"'» 
homincm  nondum  conditum.  Addis  ad  „centrMfin 
ampiificatioDcm  immo  oc  circaeumqui-  y.ttntiMm 
dcra  qui  cft  conditusSc  inpurisnatuiali-  „CalMtm 
-libusconfidciatus.  Vtalteraltcrumintcl-  ^jWJD**** 
ligamus.quod  dicis verfMri  eircs  homintm,  nonf/ojfttftr 
accipioproco quod cft  vulgo , habcrc ob-  mijtricor- 
icdum,  fiucproobicdohomincm.  H^c^'*'" 
aurcra,  mi fratcr,  <iuo<l  putas,  quam  fit*c-  ftttiarnfH- 
rum,  fi  placccimntoquiapiacctacpcris,  nitntt  vtr- 
cxpcndamus.  Ego  vcro  cx  primofunda-/'"''  "''^* 


idcmfuDdaciDfuogcDcrci&  fiquidcxtra  ■.  mcoto  quod  aotc  pofui  (aquotcnondif  homintm 


fcgignit,gignatfimilccx  occeflitatc  natu 


yo—  'oc   fcDtircconfido)  ftatuobonaiDcmnondum 

rc,  autcontiDgcntiadinimilc  :  Pyruspy-  '  couditum,cooditum,lapi"um,&c.dcniquc  conditam. 
nim,bosboucm,homohomiDcm:  ncropc   homincm  communuer  ,  Trcumque  acci- 
provtvnius  cuiufqucreiin  naturaeft  fcr-    pias,  obicdlumcffc  potcatiX|fcicotix,TO- 
mavDica.  AtratiooaJispotcntix.quxo-    IuiTtatis,mifcricordix,&iaftitizDci:nain  netninem 
iT.nium  fotmanim  capax,  opuscdomni-  ;  fi hoc datur,omoinofcquutUTumcftcrgo.  ccmmuniter 
inoiium  :  ad  quod  tria  inagcnic  oportci   aliquid  clTc  cxtra  proaidcorijmcommu-  cgnjiUerittS 
concurrcre,  fcire, poirc,vclle.  Modusau-    ncm  , &prxdcftioatioDCCifing'j|arcmfi- f^jj,^^,^, 
tem  coram  qux  rationalis  potcnria  cfficit,    liorum  Dei  non  obic(f\um  Dco ;  crgo  Dco  jfjlinf,ntt. 
•  "      ■  '  aiiquidaccidcrc,  6  porcntix,  fcicntix.To- 

luotati.&o.  atiquid  infupcc  accidit.quia 
porvotia  lcicoua  ,  voluotas  Dci  cft .  auc 
Oeus ,  aut  diuinus  ,  td  cft .  mfi/  '  is. 
i£tcinitasquicquid  vidctifi oon  .<.  .  ..  .iia 
Tidci,  dcfiDit  eflc  xtctoitas.naiuram  xtcrv 
Bbb    }  ^Mtis 


DOD  a  rcicntiz  aut  potcDtix modo infor 
matur;  fcd  a  voluotacis  modo,  opcra,  qux 
io  fcicoiia  &  potcot-a  vclnc  radicc  vinua- 
fitcno!brmata  fuDt(vrIoqouorur)a(fluali- 
terihformantis  ;  idquc  liocrratc  volunca- 
d*,ac  ooQQCCclticaicoatuix.  Quodinrc- 


I.  ARMINII  DE  PRytDEST. 


r»itJtiN*iTiittir.  Iafinitas,finoninfiiiitain- 
tinitc  vidct,  C\  partibus  dcfinitur,  dcfinit 
cllc  inficitas  :  apud  Dcum  xrcruitatcm- 
quc  illiHS  non  cfl,fuit,aut  crit.fcd  dfc  pcr- 
manens  atquc  pcrdurans  totum  fimul  & 
intcrmmabilc.  Crcacma  in  natura  rerum 
cll  quidcm  io  tcmporcfcdDcofiipiao- 
mac  tcmpus  &  ab  xtcrno  in  xtctnum, 
Otnni»fH'  niodo  vnico,  idcfl,  diuinoprarfcntJllimn : 
turABeoelft ^^^^^  lantum  ipfii.fcdctiamomncsaffc- 
pr^ftntijft-  £^ioncs  ipfius  ,  vndccumquc  finr.  Diccs 
fottalTc  hoc  principium  in  conficflo  cflc 
(vtloquuntur )  fimpluitcr ,  fcd  hic  fccun- 
ilum  quid  aliam  rationcm  cflc;ncmpc  quia 
floiiur  dc  mifcticotdia  icpunitioncqux 
jK)n  nifi  cx  antcccdcntc  mifcria  &  pcccato 
Ycrc  ftatiu  pollunt.  Atqui  tam  hxcmi  fra- 
tcr,  quam  illa  funt  Dcopra:fcntifllmai  non 
dico  uaturali  raodo,qui  pra:tcrfluit;fcd  di- 
uioo ,  qui  xtcrnus  cll,  &  fupra  naturam  o- 
jnnibus  modis  cmincns.  Qui  fccus  putans, 
iiprofcclopcriditantur  ip(am  Dcifimpli- 
ciinraam  xtcrnamquc  cflcntiam  conucl- 
lcrc.  Practcrcadiximusinpropof  j.  mifc- 
riamfic  pcccatam  aiflu,  habitu,potcntiain 
icbus  crcatis  confidcrari ;  itcm  firaplicitcr 
aut  comparatc :  In  Dco  vcro  (qucm ctiam 


intcrnus  c(l:noo  crgo  tcmporarius.qaerh- 
admucium  cx  cotraiioomniacxtia  Dcum 
tcmporariaicxicrnu$igitura(fluscfttctn- 
porarms,namcxtra  Dcumcfb.  Quidcrco 
ftatuis?inquic$ :  Dcumucpt"  n  'icordia 
&  iufbttiam  puDicntcmvci!  ihomi- 
Dcm  nondum  coadirum  »  auc  cooditum 
quidcm ,  fcd  in  puris  naturahbus  confidc- 
tatum>  Equidcm quicquid illudcfl, quod 
dckommc  prardicari  potcft,  vcrc  &  fandc 
prxdicari  agnofco  poflc.  Vcrum  tamcn  lc- 
nius&  conucuicntcr  ChriP  ~  '  ilo- 
rum  vcrbis,duocnuntiaii  ['  —  ,qu<j 
fi  qui  non  cxprimunt  intcrdum ,  omnino 
tamcD intclligunt;  prius cft,  non modum 
&  cucntum  k>lum  confc^ucntcm  (qucm 
fiucm  dicuntnonnuUi  w  /•  :  ■  ^-xxiii)  in  hac 
quxflioucponcudum  l  ;  mifcricor- 

diam  &  iuuitiam  punicntcm ;  itcm  vitam 
&  moitcmaftcrnam ;  fcdfontcmipfum  5c 
gcous.puta  gratiam  non  gratam.adoptio- 
ncm  vcl  filiationcm ,  iijtjiaf ,  &  non  ado- 
ptioncm,  qux  cft  rcprobacio,  vt  propof.  i. 
diximus.  Poftcrius  cft,noh  lingularcm  vl- 
lum  fcd  comnauncm  hominis  rcfpcillum 
io  clc<flioni$  argumcnro  poni  oportcrc  >  tc 
eum  Dondum  c6ditum,conditum,Iapfum, 


Aiiftotclis  nobis  «VAwfitTiwcti^vftet^cflc  \  &c.  tamcn  in  conccptu  Dciomnicxparte 
c6cedit)mifcricoidia  &iudiciufuntqtcruo   intclligamus  pra:fcntiflimum  ,  adco  vt  in 


afta,ac  non  tcmpoiario;qui  omnibus  mo 
4i»mifcriam  &  pcccatum  hominisantc  o- 
innia  tcmpora  contcmplatar.non  accidcn- 


clc^iouc  hac  concurranc  gratia  inhomi- 
ncm  fimplicicer ,  &  mifcricordia  in  lapfum 
acpcccatorcmcxgratia  .*  in  rcprobationc 


laricrccipitintcmporc.  Poftrcmo(vcfon-  vcio,nongratiaadoptioni$,&nonmifcri 
tcm  rci aperiamus)tota bxc  cogitacio inde  cordia  Hxc  fi  commodc  dicuncur,aoit yI 
proficifcirur .  quod  nonfacisanimadacrfa  |  dco,qua  racione  pia  mens  oflrndipofnr. 
eftabiisquiitapucanc,  ratio  fundamcnti.  i  Aircnim  Chtiftus,Bfof<//V7wD«P/i/rM/jJ'r, 
3.quodantciccimus.  Cumcnim  omnisa-  ;  qui htrtdttArio  ,ptrcipientregnHmpr*pMrm- 
«flioautinccrnafir,aucextcrDa,auc  vcroq;  tumfibikconflituticnt  mundi.  Er  Paulus: 
iBodoconiun(Safimul:IntcrnainDcotft  !  Btum  TMtrtmbtntdixiffen^its omni bentdi- 


vclut  in  opifice :  cxicrna  cft  in  creatura  fuo 
tcf:ipotc  &  loco,  vclut  in  opcrc :  qucmad- 
jnoduminmcntcftrudorisdomuscft,  in- 
formacaantcquamopctcfitcxft^u^la  (vt 
-  loquunti:    -     riahtcr.  Cumverovtraq; 

 aft  o  coi  .       cft,  &  fic  cx  caopusnu- 

1  ■<-niu  ejji    mcro  vnam,quod  vocant>5«m'>ifl-i««»tum 
A.'ii»a>.       vcro latcrousiUcaflusqu.ififormalc  cx- 
ccriius  matcrialccft;nihii  inDeoicmpora- 
rjum^-^it^^us  Iblum  xccxnus  cft  ioDco<Dam 


7  ' 


Ifhffu 


eJicne Jf^irituali  in  fuperccclejliii'  ■  rijfo; 

prout  elegit  noi  in  ipfo  Mte  coi.^  nem 

tnundi ,  vt ftmut  fnneit  inculpati  cori  tpfo 
in  eharkatt ,  cu pr.i  i tt  na  in  it •^tim* 

per  lefum  Chrifiun.  i  cx  betirplacito  vfi- 
luntatH fui,ad  laudim.Qrc.  Qui  J  .'an  oullus 
crgorclpedlusfin^uljviscft?  Rcfpoodeo. 
propric  in  ntoclcdionis&repro- 
bationisifna.u  ul  vbmnationclocusdiuct- 
fuscft)  Qullus  rcfpcdus  cft  liui^ulaiis  ho- 

miQum 


CVM  F.  IVNI 

fniQaro  fccaDdam  cauCim ;  Cc6  toca  difcre- 
tio  noftri  a  rcprobisexptira  puta  Dcivo- 
luntateeil:  Dcusquahnmincs,{iuc  non- 
dum  conclifos,riac  contIitos,fiuc  lapfos,ac 
potius  oroaia  {imul  commuuitcr  coram 
ipfo  ,  pcr  omaia  tamcD  arquateis  intcr  fc 
natura  8c  forrc  ,  difcrcuit  difparauitquc; 
hos  cligcDijO  Sc  prxdcftin:3i)du  iti  ado- 
pcioDcm  filiorum  Dcii  illos  i'-bi  ipHs  &  oa- 
carx  (bx  donando  ,  ac  non  cuocaDdoio 
adoptionem  fi'  '    i  ,  qux  gratuita 

cft.  DCCoirigi..i...  ipoicft.  At<^ac 

hxc^ratia  rccundum  (e  vnica  modo  fit  du- 
plcx  iiiclcftos.namautcftgrati.i  fimplici- 
tcr,fi  homincm  ctiam  abxtcrno  citra  con- 
tcmp'ntioncmlapfusrcfpcxcris ,  quxgra 
cia  cum  A  ngclis nominibufq;  clc^is  com 
municata  clt ;  aur :  coniuniTla  mi 

fcricordia  ,  vcl  cli  :i.  .. .;,  ordij  gra'i;tfa, 
cumadfioguUicm  Iapfas5c  pcccari  rcfpc- 
Aum  dciccndcrts  :  Angclos  cnimgratia> 
nos  &  grati.1  &  mifcricor'?  u  Dcus: 

nifictiamad  potcntialcm :  :;dcqua 
^  propofit.  j.didum  )&  inifcticoriliam  rc- 
Ipcxctis:  Hoc  cnim  fcnlb  opusdiuinuin 
gratixmifciicoidM  cft  ,  &  meiito  dici  po- 
tcft.  Q»i:d  autcmhiccilquod  in  Dcorc- 
prchcndi  poliit?quid  Dcgart  a  nobis?  Dcus 
omncs  douauit  natur.i  numana.-bonacft 
«lonatio.  ccrcos  cx  ais  dotvauitadoptionis 
gratia  &  mifcricordia.-  hxc  dooatio  mc- 
Jior.  ncutram  dcbuit,  vttairquc  prxftjtit; 
illam  ommbus  j  banc  ccrtis  hominibus. 
5cd  aliud  cft,  dtxci it  foi^llcqailpiam,  ic- 
probatio,  aliud  iuftitia  punieas,dc  qualo- 

3aimur,atqucdamnatio.  BcDCcft:crgo 
c  reprobationcintct  dos  conucnit:  de  lu- 
ilitia  punicDtc  &  damnatione  vidcannr,. 
Cerce  qucmadinodum  va(a  mifcricordix, 
€]ux  prxparautt  Dcus  ad  gloriam,  vtdc 
«looftrarct  dii-"r; ,  -  '•lorix  fux  ,  funt  ab 
jrtcrooipfipij.  nadiuioo&incom- 
prchcnf^bilj  modo>  iioc  moiu  ipfius  vcl, 
mutatione  vlb,ficctiam  vafa  in  congmin- 
iMtm  nd  exuium,vt  demonfirMrei  ir»m juam , 
^  futatn  faceret  pottntiamfutun  .  Roman. 
j,  V.  zx.  (iiot  xtctnum  oculis  cius  cxpo- 
fita  diuioo  modo.  Vt  vafacrgoa  Deolunt 
aam  figulaioi  eft  omoium  :  vt  ux  va(a , 


O  COLLATIO.  m 

a  fc  fuDC  &  peccatofao ,  ia  qaod  ruUDt  vo- 

luntate  fua.  omncs  hac  naturafiliiirtfM- 

rmfi,  Ephcf  x.nonautcmpriniacoDditio- 

ncnoftra.  Affirmat  Mofcs GcDcf 

Dtu4,  int^iihtomnia  qujtfecerat :  tcceautem 

erant  hona  •valde:  quod  bonum  cft»  noo 

odit  Dcus  boDUSi  omnia  cx  crcationc  fuc- 

ruDt  bona  :  crgo  ex  crcationc  nibil  o- 

mnium  odtt  omoiDO  Dcus ;  alicoum  odit, 

noD  autem  fuum  •  ooftro  lapfui  &  vitio 

irafcitur,  non  crcationi  fux.  Ex  creatione 

vala  fuDt  .•  ex  labc  fuot  irx  vafa ,  &  coa- 

gmcntaca  ad  iDteritura ,  vc iafti/fimum  la- 

bis  &  vittofitatis  confcftarium  :  ckwDm 

tnim  ne  dinerfatur  qmdem  w*/«w»,Pfalm.  y . 

Qucmadmodumcftin  notitiaDct  bonum 

clcdlorum,  quos  afficit  mifcricordia  :  fic 

in  notitia Dci  cft  (  vt  Efaias  Ioquitor)alio-  ^J'**' 

rum  malum  :  hoccx  quofciuit,  odit  &  da- 

mnauir.  Sciuitautcm,  &  prxfciuitabas- 

tcrno :  oditigiturxteinum  &  damnat  ,ct- 

lamqiic  prxdamnauit.   Qi:x  autcm  ratio  Adamplifi' 

cftpioporitionisillius.  cadcmquoqucra-  cationem 

tiocftalterius.  ad  amplificatioocm  addi-  argumento 

XX  ,  imo  ne  circa  hominem  quidem  verfari  adieSam. 

T)e:th    ^  n  '}  condittM,^inpHriiHaturali-  quodnequi- 

bttt  (.  iis.  n>m  codcm  planc  modo  dem  etrea 

confcquitur ,  dc hoc ,  vt  dc  illo  i  &  non  es  hominet» 

licfcius  a  totq  io  modo  fiuc  condttum, 

communi  ad  patticubrc   ucsv-  f^in  puru 

niucr(jlcsfcqui  optimaconfequcotia.Ho-  nAturalibtu 
miocm  commuuitcrinelectioDC&rcpro-  conftdtratii 
bationcrcfpexit  Dcusabxtcrno  :  ergo&  mtftrieor- 
D0ndumc6ditum,&  coDditum  &  lapfum,  dia(^it(Jii- 
&  fi  quid  prxccrea  cft  quo  cxprimamus  ^«»«»'* 
quod  volomus.  Incaufa,)nquam,clc^Vio-/>o/«^"  t/rr 
ois  &  rcprobationis  homiocm  rcfpcxityiriD^K/. 
fimphcitcr  ,.  quocunquc  cum  tcfpcrta 
vcftias:  In  cau(a  damnatioDispcccatorcm, 
qucm  Chrifto  non  dcdit  pe:   '  >nctrj 
^ratix,  &  cjucm  ab  xtcno  pc^  . .  . .  in  vi- 
dcr.  Rcdlc  itaquc  fandti  illi  viri  cIcAio- 
Dcm  8c  rcprobatifinrm  hominis  ab  xtcr- 
no  faif^am  ftatuerunr  :  alii  noDiium  con- 
dici  hcminis,  alii  uuadum  lapli  ,atii  dcoi- 
qoeerinm  bpfi :  quia  in  quaaiscondittone 
(r         '  omo  cf  '.'tioDcmbc- 
.crctticr- -:  .  '  'K 

'  cos  iotci  1, 

pr. 


Di 


5^4  L  ARMINll  n 

pi  obari  potcft ,  01^1  difcrm  vcrbis  ol\co<li 
'  tur  alurum  conditKjnum  negatio.  Sic  c- 

Ditwfchjbciconfcofuomniumcommunis 
eDuncutio.  Iii  qua  fi  <jui4  pofitioocm  v- 
Dius  rcmotionem  ahcrius  cflc  affirmauc- 
m ,  in  vcritatcm  oaturalis  Logi.x  6i  com- 
muncm  vluu^impcgciit.Qupd  ficommu. 
nitct  caufa  clcftionis  Sc  rcprobitiouisita 
fc  habct ,  omniQO  fcquitur  cos  qui  homi- 
Dem  Doodum  conditum  elcdlum  cflc  a- 
iuDt»  ▼erirtlme  diccic  i  quia  k  Dco  elcdi 
funt  iDtcrno  adlu.antcquam  extcrno  cl- 
fcnt  :  qui  vcro  cooditi  clcdtioncm  affir- 
fnaot.  co$  cztcrni  adus  ptiocipium  i  vcl 
pnmum  modomrcfpiccre:  fi:  fic  dcioccps. 
Hatc  autcm  omnianoodcadluilliusfunt 
pcr  fc.  fcd  dc  conditiooc  aftus  qux  ninil 
AdMBtg^  facic  ad  fubftantiam  illius.  Dicis, i»/>«c 
/«»»46  Ar-  ff,f  fili prAtrt.  qui dtf>rdJtJJinMti»- 

minic  con-  ^^^^^  nufqnam  rniftricordn,  ,jtdubique 
ftnfum lu-  ^yjffn  tntnttonem  fiUto ,  i^us.  miftricordi»m 
tr»nfcindtt,ic.c.  Ego  vcro,mifratcrnecita 
fcod  voquam,  vt cxtcras  partcs  pofito  oo- 
mincgratix  vidcrct  cxcludcrc ,  ncc  vidco 
qnomodo  ex  ca  vocc  id  coocludi  pofllr. 
gratia  gcnus  cft  mifericotdix  i  non  cxclu- 
dit  fpccicm.  gvatia  viam  ( vt  itadicam  )  o- 
moiumtemporumcomplcditut :  crco& 
mifcticordix.ocquc  illi  qui  mifcricordiam 
Bominanr.pofuafpccictolluntgcouj.aut 
parie  pofua  cxcludunt  totum  tcliquum : 
ncquc  nos  pofito  gcocrc  ncgamus  fpc 
cicm  (  auttotopofitopartcmUliusfurcil- 
lamos.  Virumquc  ex  Scripiuris  cft ,  qu* 
rcfpcdu  fotius  &  fiogulatium  paitium  c- 
ius  prxdicaot  gratiam ,  &  certo  refpc£lu 
mifcricotdiam :  fcd  ncutrumcolluotaltc- 
lius  affiimatione.  Dcmoofltarcm  locis, 
Difi  tc  pro  peritia  &  intclli^cntia  tua  id 
Becum  iam  agnofccrc  plaDccoofidcrcm. 
Prardcftinatio  cx graiiacft :  eadcm  gratia, 
<jux  pixdcftioationcm  (andorum  oepc- 
iiticadcm  inifcticotdum  capii.quod  pau- 
lo  antc  Gitis  (  opiaoi }  declarauimus.  Cra- 
tuc  fimplicitci  memioi  in  caula  fimplicis 
ptxdcftioationis ,  id  eft ,  fimpUciict  com- 
muoitcrquc  cnuntiatx.  Mifcricordiam  et- 
iam  przdico  io  ratiooe  hominis  mifcri. 
qoa  fimphcitcr^qua  compaiat^  di^i.  Ad- 


y  PR.-CDEST. 

me  trAfl»ntemdefri:tntti^TtprobMsk 
in  hu folisiHfiitit  memintjft.  Primum,fi  pla- 
cct,  tollamushomooymiam :  dciodercni 
expcdicmus paucis.  Homooymiam  pto- 
poficione  fccunda  expofuimus:  rcproba- 
tos  aut  communitct  dicimus  •  aui  fin^uta- 
litct;  ficommuniteiaccipis,  rcAcfitiufti- 
tix  mentio,  vt  mox  dcctaiabimusi  fifingu- 
latitcti  aut  rcprobati  6l  pra*tcnti  pto  lif- 
dcmaccipiuntur,qux  propiia  cft  figoifica- 
tio  ,  auticpiobati  prodamoarisdicuntur, 
quod  eft  catechrcfttcum.  Priore  figoifica- 
ro  accipcrc  te  non  arbitror :  puftcriore  fi 
accipis  ( vtfacis)  certc  quod  dicis  eft  Tcrif> 
fimum,mc  nadtantcm  de  folisdamnatis 
tuAitix  mcminiflc-  Id  tantumimorobo, 
quod  copubtiue  fciibis de  ptxtcritis &  rc- 
probatis,  id  cft,damaatis  Nam  ct fi  iidcm 
lubicdo  fun: ,  &  omocs  prztcriti  damnati 
funt ,  &  damoati  prxtcriti   tameo  alu  cft 
eorum  ratio,  quaprztctitifiuercprobacii 
alia.quadamnati.  Prztcritio  vclrcproba- 
tiooon  fitfinciuftitia  ,  fcd  noiieftaiufti- 
tUiVta  caufaipfius:  damnatio  cumiuftitia* 
&  a  iuftitia  cft.  Ele<flio&rcprobacioTel 
prztcritio  opus  cft  voluntatis  libctzafa- 
picncia  Dci :  damnatio  v cro  cft  ncccfl~aric 
voluntatis  a  luftitia  Dci :  nam  Dcus  fe  i- 
pfum  ncgarc  noo  potcft.  i.Tim.  i.iuftus 
iudcx,  vtioiuftitiampuDiatneccflccft,  & 
iudiciumfaciat.rfal.7.Hoc,iuquam,opus 
cft  ;r>>.i>7nixi'A!<  (apicntiz  Dci  ,  quod  iis 
crcaturis.quibu^iincipium  viaruaifua- 
[umiudidir,puca  voluntatcmlibcram,  v- 
ttumquc  vfum  illiu^  cftcndcrit.  bonum  & 
raalum.&  cucnta  vfus  illius  in  vtramuis 
partcm  confcdlaria.  Quaproptei  tum  io 
Augclis  fapicotia  fua,  cum  io  hominibuY 
vum  vtriufquc  vfus,fine  vllo  «iiioaui  cul- 
pa  fiia  otdinauit  .•  Opus  vcro  laftitizcft*  j,. 
quod  iniuftus  damnat.  Itaquc  cciam Tcrc  ^^^^ 
lilud  dicituf ,  piaicritos  a  Dcodamoari;  j^^fxf^ 
fcdquiadamujndi,nonquia  prztcritifiuc  fg^fl^  cd- 
rcprobact. lam ad argomcoratioacm tuam 
vcnio  :  qua  aflirmas ,  exiUnfentmtiAnecef-  j)fum,i^; 
fArio JiAtui  Dtum  AHiJorem  lapfut  Adami 
/«cc4//,(^c.Equidcmnoo  vidcoaigumco-  ,^ 
cum,qao hzc  cooclufio cfliciacur occcfla-  ^1.», 
rio>  iiillamfcateatiamcommodc  ( vtpar  _ 

cft) 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


38f 


■  M 


ttu. 


cft^acceperis.  Erfi  o<li^<iubico>quio  cd 

verba  ilh  tua  lerpcxetisjquibusia  enuJi- 
cuada  prinu  fciucHtia  vfus  es  i  oriiinaffi 
^Hiitet-  •  '  -  '  i'fem homoMtrttur  ^viiio- 
jus  jici .  ;  >!»c  rMiione  ifiAmfnuAttrnii 
eoftjtUu  pAttfiueTit ,  id  ejl ,  w  nufencordittr 
ali'  ^f.&f.  Hxctuaigitur, 

niii  ii.. -ii,.       laaicaigumcBr.^.iio  :  Qui 

ordinauic»  vt  homo  lubcrccur  &  vitiolus 
ficret.audor  cft  lapCus  &:  pccrati.-  Dcus 
ordinauic  vt  bomo  bbetcrur  5:  vitiofus 
ficrct  ■  DcustfgoauclorcilbplusAL  pcc- 
rbumor-  cacioolhi.  AthuiusargumcocatioQtsoC' 
i<"»  gaturpropofitio,  q^uiaxquiuocatetcoim 
ordmaadi  vctbum  io  vulgo  quidem.fcd 
'  tamcu  vTfc'>;eiio«*i, accipicur  pro eo quod 
efl  rimpliciter  6c  abroluce  dcceroeie»  vo- 
luucarc  (  vt  loquunrur) dctermiaante,  6c 
tmerrj  probantc  fadum:  qux  vm'>y»Knj  ia  forcnfi 
' cil frcqueotinima :  Nobis  vero.qui io  hoc 
Jiti<//iin  ajgiimcaco  rcligiofcproprictarcm  vocum 
ccncmur  obrctuare,  ordiiuic  nihil  cA  a- 
liud,  quam  ordincm  in  fadis  dirpoocre.  Sc 
icbus  liogulis  pro  modo  ipfarum.  Aliud 
cft  dcccrncrc  fada  fimplicitcr ,  aliud  ordi- 
ocm  fadorum  dccciacicinrc  quaqucpro 
modoipnus  rriusimmediacum  rd.poue- 
rius  iodc a piincipio ad fiocro  mediaicfpi- 
cic  in  rrbus  cmuibus  a  J  ordincm  peui- 
oeniia.   Prlorc  figoificato  ucgaiui  fim- 
plicitcr  ifTumpiio  .-  cft  cuiin  a  vcro  a- 
cum  nullius  mali  {  dc  ma!o 
^  ■  viM  »m  Gc  L'cus.  I'o- 

fi.  arpropofitio:  cft 

CDin-.a  V  (Tiodiicrcpansi  necrationcYlIacd 
nccti  .ui  .11  ,  vtquiordincminfKflisdif 
ponit.cic  u  ni!> finguli» pro modo  ipQium, 
idcmiit  f.idoiumaudor.AliudcAfacicos. 
aliud  faAuin,  aliud  vtrumque  ordioans. 
Quifacitmal  ^  :ius,isauftoreftma- 
Ii : qui  ordinci  jnit  infacicntc & fa- 
domalo  ,  isoonauaorcflmali,fcd rbali 
oulinatur  bonusadbonum.  Hocvccovt 
intclligaiur ;  adhtbtndum  cft  fundamcn- 
tumquattum,qucdantcftaiuimi!S.  Exco 
caufam  haoc  cotam  circumfcnbcmns  ia 
huoc  modum:vitiuin  omoc.  csufzproxi- 
ma:  ,  non  rcmotx  aut  rummx  fcinpcr  cft 
adraibcDdunvIncatcnaaDaalus,quirum- 


picur,  vitium  facic :  io  «J-iv^aTwqucaber-' 

lac  rota .  hzc  dcmum  iu  culpa  cfl ,  ooo  fu- 

perioraucioferiervlla.  Cum  aucemcaufx 

omocs  aut  priocipia  finc,  ^  j 

(hicautcmpiincipiavclut.  .  ^ 

bus  Ycrlaotur  caonr  k  piincipiis  flueotes^ 

Deus  principium  voiucrlalc  omnis  booi* 

oacura  «priocipiiimrcrum  oacuralium  ;  8c 

voluoras  ratior.alis,  moraliom  principium 

ad  bood  auc  malumlibcrci7roju^«7ve4'!^«'. 

HxccriapriociptafuopropriomotuaguDC 

adioDcs  iuas  ,  6c  caufas  roedias  funduQr 

fingula  pro  raciooe  ipforumt  Sc  ordinaoc^ 

Dcusquidcmdiuino,  natiirai:         .  fo- 

luotasclcdiuomodo  '^'  odo 

fuditaaturam;  oatui..  ■  vo- 

luhcas  fuo  &  proprioadioncs  r.i.oralcis  ft: 

voluotariasfuas.  lam  vcroG  voluot.uftin- 

dicmoralc  fiue  boDum,lmc  ma!um,dc  luo 

fuudic  :  quod  oc  oacurx  qnidem  ipfi  vc 

caufxtribuipotcfl ,  licccoacura  voluoca- 

ccm  io  hominc  in^cocrccj  quiavoluncas 

C  vc  vc  a  oacura  fic }  piiocipium  piopiium 

rerum  moralium  ac  fingulare  efl  ia  oacura 

a Dco ioflitucum.  Qiiod  fi  hnius  culpa  nc 

iooacuram  quidcm  ipfam  cudi  pocclt,quo 

iore,  obfectoiimputecur  Deo,qui  pcr  mo- 

dum  &  mcdium  nacurx  voluncatcm  ho- 

mini  indic  ?  Rcfpooico  icaque  cum  Augu-  ^^^^^^^ 

fciQohbto  adueriusarctculostaUoiibiim-  V  ^  ^  / 
,       .    .  /-  i>  proprio 

pofitos. Anic.  lo.  None*fmrtientiuin,nte  '^,' 
^    ,.    .  ■*  ...  mctitcrtii- 

mAltgnitntem  tmtjnortim ,  «eqHecupiatttttei  ^^^^^  eiufy, 

ptccnntium  frAdtflinatio  DtiAut  exiit»tttt, 

aut funfit ,  autitnpulit  .fedplAne prAdeflin»-  ^*^-^^^^ 

uit  itfdicium  fuum ,  otio  vnicuique  retriiu' 

turttf  efi,  preutgeffit  ,pMi  bonum Jiut  maht/m 

qu»d  iudiciumfuturMm  non  tffet ,  f  f/omiMS 

Dti  voluntMtt  ftectrtnt.  Per£»it  amplias 

ibidemattic. it.dicens  :  ^iT  liice' 

rttur,  tjuod ttdium fncinoru  •  -  it-ft 

ejfttinccntonputoquodali ,  /s 

pojftt  txmtrart  inuidi» ,     tniium fctlerum 

pmratarti  de  ■  '  : 

quiAetfidtUr,.'.:..j  ^  i.  . 

bnrtt  tamtn  ft  non  intuL, 

er^o  infipiintis,qujtvedet/jtntta 

tur  ad  Dei  referendum  confilium ,  <ju 

Diabolointoiiimadfcribipatefl?  quiai  . .  . 

cantium  fagitiu  iUectbrarum  adiutor, 

C  c  c  non 


I.  ARMINII  DE  PR.£DL. 


DMplex 
qtujlio. 


rifn  voluHtatnm  ertiendw  tjl  tf[e genirittor. 
A : •>tl ergo  talium  rugotitrMm  Deu» priiiejl i- 
tMnit  vt  fierit,  n»c  iUntJt  AttimMm  tnrpiter 
neqHiterqueviBurMm,  ad  hocvttalitervi 
utret  fPrdpMraMtt :  SeJ  tjtlem  futHram  non 
i^norMit ,  ^  de  tatift  iufit  iudic/iturHm  ejfe 
prtfciuit ,  d^c.  Quod  fi  ncc  naturx ,  ncc 
Diabolo  im!  ■•"i- :  potcft  i  quaato  minus 
l^cocccaco.  Iimoatqucfjpieuii^i- 
mo?qQi { vc idcm ait  lib. .  -ismytai <tx.»»)ni>n 
cmne  qudd  pr/ifctt  ,pr4,drjlinat.  Alata  enim 
mntum pnfcUyCfnon prt.,itfitnat :  hna  ve- 
ro    prtfctt,  ^prideflrnat.  Bonumautcm 
iiludaUcocd  >  quodordinactoncrua  if- 
ponit  ordincm  in  boois  ie.  malis.  nnoO) 
o[ii>(fl  pluiimum  futura  cll  ( quod  abllt ) 
prouidcntia  Dct.  malam  aon  vulc  Oeus, 
icA      '■■    m  vult  &  fcruatctiam  inroalo. 
A  ^  u.  .i.  icc  hominis  acccfTit  malum  :  a 
Dco ordinatio cil  vniuerfalisatquc  Hngu- 
hiis  prouiJcnria:  ipfius  ,  cciamquzfutn- 
malafu i-    '    naenSj& ta ordiocm  co- 
gcnsfapicu 

Hic  duplcx  mihi  fortaflc  quxfho  com- 
nit  ■  :  ptima  ,  quomodo  hi  motus 

pro, ...  .  vluntacis  dicantur  cfl"c,cumvo- 
iuntatcm  ipfam.id  cft  motuum  voluoca- 
riutum  (bnccm  a  aacura  cflc  ,  aacucam  a, 
■  ■  ucur  Dcus  volunta- 

tci.  •  ■  -  .,   .,  nc  Iibcrratis  coafti- 

cuum  y  ominibusindidcrit 


T.rfhonfio  ad 


Mic  rcfpondcbo  pjiicis.  Ad 
.u  voluntasa natur.i c(l:,natuia 
,i  L  inoneominusvoluntasprinci- 
piumrooccum  boiumdiccndaeft,quam 
uatura  p;: 


n  dicitur 


1      M  1- 


im. 

-JCC 

cft 

illS. 

■iralium  licpriocipium, 
>  ui  orcus :  vniucrfo- 
'quc  vn: 
'  -niunj I  i  iii 
.n,quod  a- 
^  dunc ,  racionc  onus 

■  '    •  :f,tjp 

,     ,   cflc 

.<kpnQapmmpcclc>Dcus: 


cft  pcinctrinm  3  p^rijiio  ,  natura  &:  vn- 
luncas  r  camen  vcrnmqur 

piincipium  clk,  piopiios  fuos  : 
bcns.  Ncqucvcrocf*      '  '  ' 

caquifquain  cflcci.   ir, 

nacuraliaautcmaDcofuac.  Vcrumcamca 

ft  oacutam  auditc  nolun 

ritatcm  Dci,  Chiill  : 

boIo,Ioan.8  cumi 

propnu  loquitur ,  qut*  pttnAax  eji  ,  c 

lUfUl.  Hicpatcr  ■  '     ■  ;i 

dacii>  hicex  pr;  ^   us 

orcura  &  a«flu  jci  ib  Diabolo  cx 

Chiirti  vctbis.  U. 

eflcoii 

Quidhts  vcrbisoblccK  .nus-  Q^iu- 

pioptcr  Aii  ^    '     ;s  in  ca.:cju  .cfponfiouc, 

artic     oju  iicluditi  Suut  ergoprt.- 

HaricatoriblM  jfngelu  non  indidit  Dem  tl- 
lam ,  qHi.  in  Vf  ^lumts- 
tem  ;  t:.'  ■  -  /  ...n  1  .ijji.ium,qHO 
Diaho^.  itur  ,  tnferuit.  AlenJa- 

(ium  tnim  dt  prcprio  loquitur  :  ^  tibtr  .i 
mendacionenerit,/itficum-.  ue- 
rit.  Ncmpc  volunuccm  lu  - .  .... ,  cft, 
iuvfttttt  cflencialcm  illam  Adamo  dedic: 
tnocus  fuic  Ad.imi  proprius  &  nolUum 
fingulocumcfl  Qaomodoproprius,ciim 
aDcolIcdacus:]^  Quicuraquca  Dco  da- 
tafuac>aaclegciaiiscommunisdacafun& 
auc  prcpttctatisatquc  :  :  volunra- 

ccm  dcdit  :  hoii  .i.  '  •  ■  manci- 
pii  &  proj  :  rrop:.  .rft,& 

motusproprniUius.//4:tDquicAun 
Iibroei  ' 
natur 
nesau: 
nonfa  1 
Dcusiu:. 

Ad  i.ci.  ...  ,  .   :.irrm.f, 

iufmodi  11  R.efpondco 

fumn. 

tatc  c 

fonici: 

iaroingcausatumisaLniii  lumu 
fuic  ,v' 
tura,i  . 

iafcrioic>fpccictboni 

<  i. 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 

ciim  cottera  in  natura  rcnjtn*  inftioiflu 
<:r>rnmuni  oaturx  .  aut  rcnfu  moucaniur, 

'  'alibcr- 


Ui^  ^  , ,  ^  ..  ^  . .  !  jtioaa- 

lis  ,  :in  fuirum  pcncs  fe 

habacrunr  a  Uco  cz  fola  bonicace  cius. 
S.1  Fuit>  cjuod  hasipfasfpccics  ima- 

gii  .  .  .  piidicas  cam  aliis  tam  multjs 
condid  it .  &  fupra  alias ;  vt  pcrftd  iirimum 
fu  -  fpcculum  ,  quondciusiorcbus 

cr  :  potuit.cxiftcret.  S  '    "  fccit 

ei'..  iibcrtare  mntabili  ?  1  .na- 

giocmruamtV  fcipfum.  Vnicaeft 

circnrulis  imjgo  Uci  Pattis  ,  Dominiis 
/cfus  Chtidus,  Dcus  vnus  ,  zccrnus.  & 
immutabtlis  cum  Parrc  &  Spiricu  faodlo. 


tCIU  lulUiU.l.illU.l. 


s.audisfcrpcn- 
,  ^aod  Eux  occi- 
ouic  olim  in  pcroicicm  aofttam.  Satis 
e{locibi,quodfados  csadimagiacm  Dci; 
tjon  pci r.choDcm  diuinani  habcns  ,  (cd 
pcitcolioais  iHius  imaginem.  Pctfcdlio- 
ois  diuioje  cft  propiia  immutabilitas.- 
Hanc  Dcus  oatura  babct ,  crcaiura  imagi- 
ocm  illius  habuit  communirationc  qua- 
dam  a  Dco  peocs  fe  ,  dcponram  pcncs 
voluncatcm  liiam  :  fcd  abiccic  voluntate 
propria ,  quicumque  lapfus  cfl.nuc  Angc- 
G$n,  aJ  ^^5»^'"^  honio.Ncplura,totahxcquarftio 
i-^'rrf.   ^ ^^«ircioDccft, quam  totam  copiofjfllme 
ac  ocruoniTimc  T  enuilianus  bona  parte  li. 
X.  aducifus  Marctonem  pcifccutus  c(l,  in- 
de  i  cap.  f .  cuius  lc(flio  tibi .  coofido ,  (a- 
tisfaauracft.  Subiicis  caodcm  i  occcfTl- 
cace  coDcluGoois  illius  non  txeHfnri  iHes, 
ptr  dijiiniiicfus  m^hs  (^vitiofitatii ias/iH, 
itrrrffltatit^  eo/t^ienu  ,  iitcreti(^extquH- 
iScc.  EgoTerote,mifrater,eziftimo 
cx  iis  qux  modo  ditfta  fuor,  fatisprorua 
piecace  prudcociaquc  vidcrc  »  qua  ih  re 
fallar  argumcncacto.  Peccatorem  enim 
Deus  noo  facic,  fed  ordinac.v t  cum  A iigo- 
ftino  loquar :  peccatoris  vcro  ordinac ma- 
lumfadum,non  iubeodo  vcfaciacfingo- 
laiiceracqucnmplicicer ,  fioe  deccroeado; 
fed  ordiocm  fuum  &  iut  infinicx  proai- 
deocix  fux  in  ipfo  malo.quodproprium 
cfl  crcaturx  .  viodicaodo  fapicntinimc. 
Txiuropfaacc  caim  fapicfltiam  Dei  hoc 


modo  oportebar,  ctTm  TTum  ordinem  ia 
creacurx  fux  inor  ?  propria  Sc  vo- 

li;  (Hndcrct.Manc  -icm 

&:  .  .inoncm  a  bono  .  ,  . 1  ..^ctx 
voluntacis  motu.noo  Dci  luftto^u ,  crca- 
totaparauicfibi.  Libcrcasautcmiftaarbi- 
trii .  ioquicTcitUilianiislib.i.n  '  ^!ar- 
cion.cap  »on  c:  culpamfuam  ijuo 
dMtarJl.feJa/fMononvtUtbHii  <AtA 
tf'  ;u,nihil  ncctllccli.vtdc 

li:  s  c;.i..uit!!VioDibus  dicam  ,  qux  ^^,^^;^^^ 

fui         .ortalfc  vaicrcpoirunt:mihiqui- 
dcm  ad  hanc  argumcuutioocm  propric  italiJM  tx- 
non  vidcnrnr  pcttincrc  ,  nifi  alix  atgu-  cufandt 
mcncatioDcs  ,  quas  cx  fcripco  cuo  vi^cre  ftntentia. 
non  polTum  ,  atffcrancur.  Deiodc  omftcs prtmA  rtit- 
pocius  communicer  ad  quxdtoocm  dc 
prouidcntia  pcrtincnt  ,  quamadhwoclo- 
cum  fiDguiarircr.  Non  placctautcmquod 
aiuoccxcralincas.  Hic  veroforcalfedize- 
ric  qutlpiam  :  Ergo  iudicia  F ' 
gcncia  pcndctc:& fundaiicon. 
liad homiucm , quapcccacor, . 
tum  ipfius  rcfpexcrinr.  Ncgacu: 'coolc- 
qucns  :  namcourraca  ipfiquxn^isfunr 
continjgentia  ,  a  Dci  ordioatiooc  pcn- 
denc,  (ccuodum  onum  Sc  aAum  ipforum. 
Orcum  :  oam  &  modum  contmgcntcm 
xquc  ac  nccclfariom      ■  ■  •   n  natura 
Dcus  adum  vcrojinrebus  .gcnccm; 
io  maiis  vero  ccdancem ,  qua  malx,  oon 
quaordinantut  fingolari  proL-i      ■  cius. 
NonergofuncDcccontingcn      .  i^um-  Ccnttngtn' 
quefintnobu.-  qucmadraodum quxcau-  tianontfftj 
fxin'  lu.eanulioiurefupc-  Dto,fttin»m 

riori  :«div.]U'i  j)otlu;i:.  Scd  hanc  rem  iam 
aocefuodameacoquarcofdcis  opinoc  ,  cx- 
predimus.  Quamobrcm  aJ  alia  ccanficuti 
fumos. 

Rtplka  Aminii ,  fiiu  corfidertttio 
Ri  jponf.  VI. 

MEns  primx  rcoceotiae  ea  eft  quam  Menttm 
ego  propoficiooe  ccrcia  czplicaui.^ri/w*/e»- 
Ad  vero ifto  obie£lum commuoiicr  2c  in-  temiaejfej 
difcrctc  ,  ah  vero di(crctc&  ccttacircum-  eamqtutx- 
ftaotia  vcftitum  Dco  prxdcftioantt  &:  rc-  prtffa  rertia 
probanti  olFcrat ,  non  magnopcrc  laboro .  propojit. 

Ccc    1  dceq 


c;:cocninn  m-hlqua  n- 


>ncfthocloco. 
SicamcnA' hocpiUL  ^  liccac>dicami 
accuucc  lianc  rcm  pcnlic^iDci.  videiinon 
poflc  obic<;l  nmuoitcr  &  indifcrcic 

confidccitui..  ^.i.  Jccerncnti  Dco  »  cx 
Nj»  /»o/«>/7ircnccnciaaudorumprima:fcnecQcix.  Ta- 
ex/^njnju-  liccr  caim  obicdumeonfidcracumeft  dc- 
iiorii  tUttis  'iDco.q    '  ■  im  fuic,  quum  nul 

obitilitm     i..  1  .  iCncis  mccrnum  i- 

commttnucr(\Vii  lullomctiaro  czfcqucQcis 

^iniiijcrttn^Mnx  cxictoum  m  fc  reccpilTcc.  boc  coim 
conftacrrttii  puium  putumobicdtuti  dicicur,  vacuum 
tjft  dtctr-   abomniabacunUdcrationc.  (juxobicdlo 
ftcHtiDeff.   pcca<flurocaufx  circaid  vcrfanttsaccidcrc 
potclL  Quura  vcro  iuxia  fcatcr.iix  pri- 
roa:  au^oics  creacionts  atflus  ad  cxfccu- 
cioQcm  decrccii  de  quo  acimus,  pcrciocac> 
hinc  ccrto  crtcius  paccc  nomiocm  >  qua 
coodcodus  cft,  obicCtumprxdclhnauo- 
nis  &  reprobationis  cflc.  Si  tanKO  ouis 
Tarios&  multipliccs  <iccreti  iftius  aaus 
confidcrec  >  oon  dubium  qumaliiczil- 
lis  huic .  alii  iftt  homiois  ftatui  fiacaccom- 


I.  ARMINII  DE  PRiCDEST. 


feocircquod  dccietum  hr*f  T>( 
ittfa(flum,anteoroQcni 
que  &  qualiccrcunque  cooliderat 
Jcmexmcntiam.  HofM  enim  fnnt  Jjv/. 
DtontiJlroomtiiMoperMipfiHa nh  iu-> 
EcomQcsin  voiucifum  D 
artetn:  fiut  ncccfle  cft 
n   . ftatucrc  vebmus,  icu  iCiiji;',^ 

  .jordine&oatutaaQtcccdant.  i.  • 

ccor  iofuper  tc  io  hoc  conueiure  »  quod 
Qiilla  fit  io  pcf^dcftinato  vc! 
(a>curille  prxdcftiuatus  (u  ..>^  : 
tus  i  quodquc  illa  caufa  pofita  fit  in 
lius  pura-volunracc.  Ac  dico  >  q: 
aliis  alcius  coofceodjQC,  &  d^ 
vlccriusciccndauc  Nam  Ttr: 
Dcum  vlto  pcxdcft^n^tioois  i 
nifque  a^u  vcrian  circa  homioem  'vtncn- 
dnm  laffum  confidcratum  ,  Sc  Ser 
aiunc  Dcum  cirta  non  Hntmiiiu., 
crcci  adlu  oonoccupj.         ;4Mf  vcroa- 
perce  dicuoc  Sc  contcndunt  Dcuroptimo 


modandi  &  applicaodii  atquc  hoc  fcnfu  -   

communcm  &  iodifcrccam  obie^icoofi-  '  qucitIailcntcntiascxobic.dtib,  proutYoa- 


flcracioQcmadmifcro.  Veram  on.ocs  ifti 
aflus  cx  vno  primario  iuzta  iftius  pnmx 
rcQtCQtix  audtoics ,  dcpcndcnc ,  nimttum 
quo  Dcus  ftacaic  in  voa  informis  iftius 
xiafljc  .  vndc  hum.  o 
diimerjt,  parccglju-  .  .i  i.c.i.o.  .ix  ,  m 
alccra  vcro  dccus  fux  iufticix  dcciaiarc. 
acquc  illud  ipfum  cft  quod<iixi  mihi  ia 
prima  illa  H  .  difphccre :  ocquc  ad- 
huc  duin  nii...  ^  ..iuadercpoftum,  vllum 
cxihre  io  coca  Scripcura  dccrccum  quo 
Dcus  ftacucric  gloriam  fuam  per  mifcri- 
cordi.im  &  iufticiaminhorumfalute  &  il- 
lorum  condcmnationc  iHullrnr!-  ciru  Ii- 
pfus  pta:uifioocm. 

td  ttodttr      ^o*^"*  qBcm  cia$  ei  Bczaioi.  tphcl. 

^"v.  4    '       (ocet  mc  Qullamiftisaudtori- 
tm  ijyj  ,         iiir»  cxphcanda  illorum  fcn- 

ccncia  feciirc.  oam  &  in  codicic,  Deam  /I- 
^cacioDC!  -cnihomi- 
..-u:um  patt..v.ii,c  ci.icq^uendum 
^uodaoccdccrcuctac. 
^    Ad  conucoicQtiam  illaram  fcnfcntia- 
.^l^AiiiPt'  inijj^uodatuncctitccromncsmco  coa- 


Deo  io  primo  roomea- 
'^'    ^  &  rcprobacio- 
.lum  quippc  ab 
ptf  dcftinancis  &  rcpro» 


quzqjc  hc 

ro  ^ 
ats 

omoi  . 

ba> 
nc 
ho 

cum  obicCkUin  dici  porcft .  aaliumadbuc 

rcf.-    ^  ^  • 

ptum.  Quando  veio  iamaliquoDcia«ilu 


tcl 

iaii 


jliqucm  V( 


*.i  acccpic , 


dti 
cft 


qtioad  vlcciiorcmadlum  rccipicn- 
iracur  >  vc&pa  um. 
v^o.i  vcro  -  '^' "na5uiuiiu.'..i.  .iL.im: 
fcnccntiam  cxc..  .      arob  Eiau  Rom 
re<f^e  comproba.c  ,  dc  co  poftea  vidc 
mus. 
A  '  ■ 

rt-.L 

argL:menc3t:onri.  .  pjuca  i 
aaoocaic  ilue  quxicic«  AUbnmhf. 


iiccum 


CVM  F.  IVNIO 

CflcQtiaDci.  Densira  iromutabilis  eflfea-  | 
tu  I  potcntia,iotcllc<flu.  voluotatccon- 
(iUo  t  opetc  dcniquc,  vttatnco  cteatura 
tnutataaliusiUicicaturx  fiac  voluotatcap- 
pltcatioac  potcotije  t  &operc*quaro  Fuic 
ci  '  Jturxpcrfeucrantiiofbtu  prim- 
aci;.  ,  s *i-..c  tribucfls  quod  caufa; dcbctur, 
fed  ab(quc  vlla  Cui  mutacioac.  Deiodc  (i 
immataoibs  DcuSi  ergomotom  libenac- 
bittii,quo  fcmel  dcdit  homini  fiui  Sc  vci 
exaoimo  ipiius  ,  oon  ciicumiciipru  aut 
detcrmioauit  in  ▼nam  patccmdccreroali- 
(juo lUoiVi ia  idam  occcirario  iocltdct  >  io 
altcram  vcio,(laatc  illo  decreto  iDcliaate 
aclu  aoo  poflit.  Tctiio ,  Dcus  formam  8c 
cooccptum  zccroum  &  immuubilcra  ha- 
bcc  coruro  omoium  ,  quz  mutabilttcr  ab 
homiQib.  fiuiic  >  fed  natutz  ocdioc  feqocn- 
temflQulcotaliosconccptus,quosDcui  ha- 
bcr,de  lisquo:  &  iprcrjccic&  homioibus 
pcrmicttrc  Tolui.  AdfecHniium\oc\xtc\  dc 
(cicDtia  Dci.  Dci  ('cicnti.im  xtctoam  im- 
routabilcm  &  infiniumciVc  ^fcquecxtca- 
dcreadomoia  tum  neccititiatamroDtia- 
gcntia, ad omDiuni  quari-icic  ipfc  vcl  mc- 
diatc  vclimmcdidtc  ,  dc  qux  ficii  ab  ahis 
pcimitcitimibi  cft  peifiialitnmum  :  atmo- 
dutn,  quo  cootiogcotiaiutura ,  &  przfcr- 
cim  caqu.Tlibcriarbitrucreacursrum  (iiQC> 
^uzquc  pciroircerc  dccreuic  ood  ipfcrace- 
cccctiofciac ,  ooncapio  ,  neidaquidcm 
mcofurjquaabaliis  pctitioribusillam  in* 
tclligi  cxiftimo.Sciu  c^Tc  qai  dicaat,omoia. 
ex  ztcraicatcDco  ciic  pizfcruia  .  &.  mo- 
dam ,  quo  Dcus  futuia  cootingcotia  ccrco 
&iQfalUbiIiter  oouic  c^Te  huoc  ,  quod  il- 
la  coatingcoria  Dco  cocxi(^nt  io  SJunc 
xccroicacis. adcoque  fuoc  io ipfo iodiuHi- 
bili  &  in  ioiioico  NM^KZCcroicaciscompIe- 
Aeotetotam  rcmpuj.  Qucd  (1  itacft.no o 
diBiciIc  cfl  noflc  quo  padlo  Dcus  ftitura 
conriogeatia  ccito  ic  iafailibilicci:  fciac. 
ConciogcQcia  coim  oon  rcpugnaoc  ccrci- 
tudini  cogoirionisoi(iquatutuni,noQ  au- 
tcm  lccuodum  quod  przfcocia  fuoc.  Ac  ifta 
zatio  ooD  cxhauiit  omocs  diiHcuIiates, 
^uz  iucidcrc  pofluoc  circa  iftaiam  reium 
coofldcracioQcin.Nam  Dcus  cciam  ca  quz 
««fiungctcf  oUunc ,  aaoq^uaa)  anccm  coa* 


COLLATIO.  589 
ciogeoc  &  propccrcaDco  noo  cocxiftuoc 
io  NMffr ztcroicacis,  ootiit futura ,  oiii  im- 
pcdiancur;  Ycappatctex  x.  Samuclis xj.de 
ciuibtu  KeiUm  Damdim  tiadicuiis  io  ma- 
num54Mi!«r,  quod  tamco  £a£lum  ooa  cft. 
Ergocciam  cx  caufis  coociDgcntibus  vide- 
tur  ccita clfc cognitio  futuiot uifi  illz cau- 
Izcompletz  dut  3c  non  impcdiaotur.  At 
quomodo  caufz  complctz  cruoc  illorain 
adtuum  qui  peodcot  cx  aibitrii  Itbeicace, 
quibus  cciam  eo  ipfo  roomcaco  quo  hoc  c- 
lcgciuoclibcrQro  ftuc  000  cligerc  ,  vcl  a- 
iiud  prz  illo  cligcrc?  Quatc  bquaodo  pct 
ociumliccbic  ,  vclim  vc  tua  icucrcotia& 
hzc  ic  quzcunquc  ad  illam  quarAioacm 
fa'ciuox,luomorcaccuratcpcrrradct :  fcio 
multis  hocgiatum  6c  acccptum  forc ,  ope- 
ramqueiftam no iaucilcm futuram  in Do- 
mioo.iltctnadicituiDcilctcniia  ,  ac  noa 
omuiumlctroiumzqualiccr.  Namabfolu^ 
tcztcrnacft  Dcifcicotia  ,  qua  Dcusoouit 
fcipium  &  iofeipfoomniapoifibilia:atqua 
futuracotiaoouitcft  ztcionquidcm  tcm- 
porc,  at  oatuia  poftciior  adu  ahquovo- 
luDtaiis  Dcidcillis,ctiam  io  oonnullis  po- 
ftctior  a£la  aliquo  ToIuDi.2tis  humaoz 
ptzutfo.  Ecio  vQiucifum  hic mihi  videcur 
ordo  cifcfcicociz  diuio;  ad  obicAa  fua  va  • 
xia  comparacz,  vc  Deus  cojgoofcat 

j.  Seipfum.  C quzfacecc  iplc  po-  Ordoobii. 

J'      ccrt.  fforum  in 

w  ^   <iua:  ficci  po(fuDC  memt  diui. 

Itataia  j     abillis  .  quz  ipfc  r;.^. 

V..  faccrcpoccft. 

Orooia  ^ur  adu  ctcacioais  (Imc  czni<» 


tuia. 


8C 


4.0mniaqaz  peradlum  creatn 
pczcipucxacionaiiutnlunt ' 

"cl  nioius  j^-i  ift* 
crcacutarum  ,  & 
potiflimum  ra- 
f  Qnr  ipfc  £a^u-_i     tionalium  ,  effc- 

luscft  1  ^a: 

'  V:l  laltcm  occafio- 
uc  ;ib  iftis  accc- 
pca. 

C  c  c    *  Vndc 


r 


1 


?no  I.  ARMINII 

'  1  tic  appiret  xcrroiraccm  fcicotix  Dci 
iriab  illis.  quioliquidabhumaoa 
:e  dcpcodcos  illi  ptxiliuunr  vt 

^i.  iiutn. 

^  HocauicmnoncapioQ«omo<io  vciufn 
lit>quodio  omai^eaci  «iuo- 
<.uin,i  quo  '  •~vj[UiJULC.  l''utaui 

liudcnus.c}  .  ..cmj;ciicrc  fuct.cf- 
IcToiuocaaut  Ijltcm  »oaloga  :  a:quiuoca 
luccmcum  Yniuocts  fub  tiicm  gcous  ocyi 
comprchcndi  ,  ncquc  lo  mUC 
nictaphyiicum  ,  multo  mii  'ii. 
Dciodc  Toiuocum  arquiuoct  caulam  cire 
11. .M  poircputaui.Ntbilcnimfinulc.  Qu.od 
iiliinilc,  vtintcrcaubm&cffciflumi  tam 
noo  zquiuocum.  fcdanalogum.  Sicquz 
abignccalcDC.oo  vniuocc  ocque  a:quiuo- 
cclcdanalogicccalcrcdixcrim.Dcuslit  V- 
tiiaocc,nosaoalogicc.  Quodilli  fatcntur 
qui  propiictatcs  aliquas  oatutxdiuina:  oo- 
bis  tccuodum  aoalogiam  commuoicabilcs 
Ihtuuot.intcr  quas  cttam  fcientiam  oumc- 
,  raut../<<//«r//«w,AdioncsDeiiQipro  (iint 
lofHfn  dc  atcrnx  quidcm.at  fcruato  ordioc  alia:  aliis 
Anionil>Ht  priorcs:  |uiD&  occcdatioprxcun- 

Dtt^  lcs:3ncu.    •  .  .i.ncquofluuotcxtraipfunn, 

Dou  facilc  dixcrim:  fcio  autcm  cflc  qui  ita 
llacucrunc.  locccquos  ooQoulli  Georgium 
Sohhump  m.rcccnfcnr.  Noooiilia:  cciam 
adlionunt  lutctnaium  lo  Dco  luoc  oacura 
poilctiorcs  ptxuifione  afius  aiicuios  cx 
voluotate  cicaiurx  Sic  d«- 

crecum  dc  initt  -  .»  i  icdcmptio- 

fecm  humaoi  gc.  .  ilpoftcriosprxut- 
fioDclapfushomiois.  Ecu  coimDcusla* 
pfum  homioisimpediturusfuiflret,  oifilci- 
^ifTec  fc  illi  rcftauraoJo  tcmcdium  tacilc 
Btihibcrcpollc,  (qucmadmodumnonouUi 
ScntiaotjcamcD  dccrciumccrtum  de  rcrac- 
dio  concra  lapfum  adfcreodo  pcr  millio- 
Deai  filii.  a Dco oou  ci\  fa^flum.nili  pizui- 
f o  morbo,  id  cft ,  lapfu.  Modus  quo  Dcus 
laoq  icatu- 
raslu.i .  w-.  j . .1.  .^. ,. .  .:,.Li,.u;c,  cii- 

quc  aatura&:  voluoi  curxconcutiit 
ad  agcodum.  tllc  mihi  piobacur  quahfcun- 
quc  fic  >  qui  ooo  ioducic  dctcrmiaacioocm 
\  i.'i;r!t  T.'';  cTcatutxad  vonra  ex  contraiiis 


DV  ^DEST. 


cac 


>n  qiv^^rrdoillc  cot^  fiftif  rarii 
:tato,qt;  .ica 


omnucuffniintmw  <  planc&foiidc 

1  o- 

.V.  ,,.      ...  vo- 

luocatcomaiumo  umfint.^: 
Dcuscamcoa  culpaiminunisir  o- 
moi(fiqua  fic     ■  •  .  iiuco- 

tc   Siquiscx;..        .   jacximi 

quia  remota  fic  caufa,cxcatnrara  vcro  quia 
proxima  fitculpxarttr 
catum]illcntihiracioucii. ... ... 

vidccur ,  cur  aliqua  caufa  lo  ^ 
culpr  cxpers,  fcd  dcillocciamlaiiusp: 
c:i.AdquMrtiim,\'o.\\ic:'  ' 

caufamfuprafc,& prini-  ;  -^  .j 

alia  caula  oott  peodcc»ipfi  coim  rerr. 
in  icratioocm  coucluduot :  fc^' 
vt  vniucrljli  pi'      •  f  ■■'■■■1  . 
fio  produccodi . .  .asaba- 
liacaufaprxbcatur  ,  c>ucm  cztra  tltamoc- 
cif  ■'timacaulanecpiopoQcrctinfc 
pit:..    .i..ium,ucqucproduccrctaciu  ex- 
cra fc,  imo ocquc  proponcrc  fcu  dccerocre ' 
produccdum  ocquc  producere  pollcc.Ta- 
Iccfldecrecumdccr         lis  QOQOullis,& 
damoaciocx  illo.Q^  .  .  .  j  dc  inoitis  c.iu- 
(arumoccciratiarum  fif  continy 
zi(h,facilc  <  iquxdc 
<SlioucQacui..ii:,     iaCK  ii...is  poccno...  ^it- 
fcruifli.     Ccrcum  auccm  habeo  oihilcz 
iflisprxmiflis  aducrfis  raeam  fcaccuciam 
auc  ca  qux  ad  nxfca- 
teotixaracalla;  . ...l:.... 

His  ita  pofitis  >  veoioad  cv. 
ocm  refpooh  cui  ad  meas  argumi. 
ncs.  Iq  priorcargumcntaiioocmca  lui . 
xt niifcncordix ctucuti apcccjrn  r 
ria,dc  iuflitix  punicntt  homioc 
ratura  vt  uoodumcondirum  ,  pc: 

lcutcntia:  n-  ■  •■   '  ■  '      .  ■  ' 

quod  illan.  .  . 

NoD  cuim  tilo  pa^o  lubcrahitar  hnmo 


.cacibasi  Hqmsmodus  ludu-  I  licocdia&  iullKh  icaadn 


CVM  F.  IVNIO 

dctatx  .  ic  pixdclliaarioaiez  iflis  cauHs 
dcccccx-  Non  valct  aurcm  aigumcntatio 
abeoquodefl^iW  r.  ad  idquod  cfloVA»;, 
rccuodum  f^aod  coD{iiJcrAtzprouidcntix 
fubtraliitur  .  noo  (implicitcr  tta  ctiam 
prxdcdinarioo:.  QuoJ  ettam  cua  ptu- 
deutia  vidct  me  rcfpoufutum  >  idcnquc 
triplcxaliud  tclponlum  airulit:  ataullum 
coium  mexargumctationinoxium.  Nam 
fuodadprimum,(itco(^cccnam  ic  mife- 
riam  Dco  ab  xtcrno  fuiircpra-rcntilTima. 
at(|ue  vt  prxrcnf  i  fucruuCjica  mifcricordi^ 
&  luflicix  !).i)ccum  fuiilc  :  atiHj 

(luuis  ill.i 


quam 


Tii.im 


.1  & 

-ccnit.itcm 
[cnx  ,  vt  pcrillo- 


iuibri.im  lUuli. 

cxJ*  ■ 

lui..  i  -.1. '  .  ijm  djcccto  cx  mi- 
rcricordia&  iuftiiia  h&o  locus  ipfo  a^u 
elTc  pollcr.  'um  ,  conccdo 

eti.un  milc;.,o  t  ,i  ^d.ito  &  mifcria 

potcntiali  viudicjnti  locum  c/)'c  poHc  ia 
coquiadiu  ncquc  peccator  ncq*  mifcr.lir. 
fcd  dc  mifcLicordia  ica  confldcraca  hic  oon 
agimus:  &  c^rtum  cft  raifcricordiam  Sc  iu  • 
dicium  io  Dco  adu  xccrno  ctfe  ,  fed  a£lu 
primoiatadufccuudoDcus  cjs  propric- 
t.itcs  ex  n:c' ■ir---n  -   ■C  .  .       -  ...jaj 

intcllciflas  c  cm 
&  mifcrum  adtu.non  porcd.  Dtni/fuemiod 
Dciintc 

1  '.  i  •  .  ■-..noo  m.t...^    .1....;.         .w.  ,. 

tioncm  conucllir :  >\fam  ncquc  aclio  intcr- 
n  j,qux  efl  dccrccum  Dci  dc  gJoria  pcr  mi- 
fcncotdiam  &  nifbnam  pniii.   '   ■  Mm- 
fltarida  ,  iicijuc  awtio  cxcci      ,      .  ...  ,' 
vlii.uinaflualis  ciufdcm  plorix  pcr  milc 

;.iqucc«.'n 
noroiru' 
-  rum.Soo  qii- 
di  m  iiiis  qui  iiunc  l.  nrcoiiam  lucoci: 
r  ( 1 .  ■- 1  : 11 ' 

cr:-.  exfccu: 


COLLATIO.  r' 

nili  pcccarorcm.  Vcrumcgo  illud  diL. 
mcn  nego:  quin  -imoaio,  Dcumj  quod  fa- 
ccienopoccfl  a6lucxcernO|DCC  vcllc  pof-  f^, 
rcnequedcccrncreaftuinteroo,  ad?oque^,ij 

vnum& iifdemcircumftantiis  vcflitumcl- cjfe  ob- 
fcobie^tum  iotcrox  &  extcrnx  aftionis:  ieBumde- 
fiuc  illud^^Deo  fit  prxlcns  rationc  iQtclle-^r^^  ^  fx- 
<flus  ipfiusxtcrni  &  obiiciatut  cius  dccre-y^fj^;^^„^j. 
to>(iucreipfafitin  fuaaduali  cxiflcncia& 
obiiciatur  cxfccutiooi  dccreti 

Qnircadhucaliier  dcilla  fcnccntu  fta- 
cucrc  uoa  polFum  ,  quam  quod  probari  nu 
polTtccumSctiptura  (coricncibus  &  loqtii 

•AiUadu 

ii. ..  V,.  .  V., .■,  1..^  ■) k.;, i  ;i . ; (ti  &  A|u; i - 
tum  vctbiscnuutiari  poifc  pucas  j  noii  fa- 
ciuot  ad  fcntcntiam  illam  ptimam  ctplica- 
dam.lcdaJ  "  '  " 

tcntiaplui   .  ,  

me  agnofccnc  illius  feotentix adl^ipulato- 
rcs;  quodfatis  pl.inum  fccilTc  mc 
inci     •  T  oncfcutcntixciufdcmaiiivi^  ij 
fi'  iin  ,  &  iamuirfus  vcl  vnico  vcc- 

bo  conimonliraii  potcfl.  Ilb  cnim  qux  tu 
mf  1  conlcqucticcm 

pi-.  :  ...  .Cj  ;i.:MTiv!v<;  .  i"!  f.l- 

dcm  ifli  primx  fcntcntix  .1 
dicuntcITc&  pizcipuamdecreti  ciuldcm, 
^fincM  '  -  •  Qrcmum, qucm  diciir 

t  llc  gh  . . .  .oidix  &  luflitix  Jc- 

clarationc.    Dciode  oullam  illi  gratiam 
'  "iitiuncqux  non  fic 
I    -^. —  ,  nain  ^tatia qux in 

homiDcni  .ccrcil  ,  noncflcxelc- 

dione :  nuiiam  eciam  agnofcQnc  aon-gra- 
tia.ni  fcu  non-mifcricordiam  ,  quam  iufli- 
tia  punicnsuon  compichcudat ,  vc  vtcft. 
rgo  hic  .'iducrfus  feoteotiam  ita  ezplica- 
tam  non  ago.non  quia  illam  omoi  ex  par- 

tcptobo  ,  fcd  quiJ  iflan    -.luioi  & 

Bczx  cflc  dico  ,  hic  c  .11.  fum- 

fi  I  de  Jia  pofl  vidcbo.  Caiptim  autcm^^/^4  Snt 

-  '  rcn- 

-ctur  Deum  ab  omnt  ittmtiMc  i^^tc  r.irrn- 


ICIIl,  li'. 


narcpL 


(aQtuirabcfl  viiomt  -  •'cm 


59r  I.  ARMINII 

confidcrarioncm probcot ,  vr cootia  er il 
lis  pUaiirime  peccati  tanquam  coaditio- 
nisin  obicfto  betiediitioms  fir  clcdionu- 
rcqutnrrrc'  '       '     '  ■'»' 

paiioocm  quod  Dcustlhs  ab  arcctuopara 
uit:  fcdin  quo.&  pcrt^aeraJaonoo  inChri- 
fto  6c  pcr  Chtiftum?iraGinc,  crgo  pixpara- 
lum  pcccaroribui  ,  ooo  homtuibus  cont- 
ir.auitcr  &  citrapcccati  rcrpc6ura  couff 
dcratis  f"»  dieitur,  qitU  popultim 

fuumfaiuAi  .{peccatu.  LKm  Ephtj.prime 
ioogc  plaoiustdcmdicic  ,  vt  pollcalactus 
comptobabitur,  quaado  illoloco  cx  pro- 
Icflo  vtar  id  fcntcntt*  ,  qu* pcccatum  po- 
nit  condittoncm  in  obictlo  rcqutntam, 
comprobationcm.  Rcfpeitum  fiogularcm 
homtnum  cgo  noo  pofui  fecundum  cau- 
fam,(juodfcmcl  monitum  volo.fcdfccuo- 
dum  tondiiioncin  in  obicdbo  tcqutiitam, 
ucmpcpeccatumBtmifcriam  ,  quxadhuc 
yettturdif'  ^^^^^^^^  Qttod  ^M/u  voccm  cor- 
rr/ro^»/M«r^y^  j,^jj,gQ,5  fccuodum  rcm  i^  .u...  fi- 
reJptHum    gn,ficatioDcm  vocum  cft  :  at  huic  loco  no 
homtnum    ncccflarium  Nullacnimcft  graua  homioi 
Jfcundum    „  prjcdcftioationcfada  ,  vt  occ  vlla  prx- 
taufam.t^  dcftioationi pracuuquar non  fttconiuofla 
fteundum    ro,fcf,cordia.  Angclis  quidcmgratiaalfi:- 
tondtttontm     Ocuj,noo  milcricordia  cruenrc  a  pec- 
in  obitBo    ^^^^  ^  mifcria,  nos  mifericordia  afficit,n6 
rt^iifuAm,  gratia  oux  contra  mtfcricordiani  dtftio- 
ouicur.Loquor  deprxdcftioartone.Ezque 
jilamir  'lacftadoptatio,quarc 
noD  ex  i.i  ini'i'^u^  10  primxuo  ftatu  confi- 
dcratis,lcdcxpcccatonbus  :  quod  cttam 
apparctcxflylo  Apoftohco  ,  qaioonTafa 
Etatix  &  noogtattx  ,  fcd  mifcricordix  & 
irxappcltac  cledVos  8c  reprobatos.  Quod 
vafalunc,  idhabcnt  xqualicer  &  commu- 
nitcrcKcrcationcfufteuratione,  &  exgo- 
bcrnaiionc  ;  ouod  vafi  ira  digoa 

eamqucptL ..  .  ..uSl  hliiirx,  vt cft  tph.x. 
eo  etiam  intcr  (e  non  difcrimioancur.  Ac 
quod  bi  Ta(a  irx  funr,id  cft ,  ad  iram  dcfti- 
nata,exmcrito  '  n\fuo,atr^ '  >  iidi- 
cioiuftoiiamL  vievolcn  .  ve- 
ro  non  iix  va(a  iuoc  fed  mifcricocdiz  cx 
gratiaDci  pcccatum  illis  condonaic&  iri 
mcnbipaKcre  volcotis,  hoc  cxdifcrtmi- 


DE  PR/£DEST. 

naotcTtrofq  Dct  rolunacc fuDti qux dif- 
vrctto  poft  pcccatumioiciom  habcc  ,  fine 
adVum  DeiLoceroumfiuecxcccQumcooii' 
.Icrcmus.  Vndc  apparcceo  '  '  ircovafa 
i  xcrtcquLalal^-ri  onrr.v  lu 
Uiiftmum  cot 
datDei  vc' 

refpcfflu  onui.uiu  ■.  .iju.oiuiii ,  vciit  accci  - 
lariuincirc  confc^aiium  coiam  rcfpciflu, 
quibusfolisnegarcondooare  •  quodiultc 
potcft  puoire  lo  omnibus,&  coodonarc 
ftatuitcxteri$.g««i«ii4/;;/  '■'^  ,  .  / 

</i>Mr ,  iiicicm  argumentis  i : 
tixcoim  puoicQci  locus  oon  cit  oilt  m  pec- 
catorem,mi(cticordixiftius  ,  dcquaagi- 
mus.adtus  nullus  cifc  potcft  oifi  lo  milc- 
rum: at  homo inpurisoatutalibus cooluic-  ^4,, 
racuSfOec  peccatorcft,oecini(er,  i 
iullitia  &  roifcricoidia  locum  ciic^  i.iatu 
Qonhabcnr.     Vnde  vidct  tua  rcucrcntia 
prxdcftioacioois  >  ex  iUis  propriccatibus  &: 
ita  iutcUcdlus  fadx  ,  obiedlum  cifc  ooa 
pollc  hominem  communitcr  condH  - ' 
tum,  vrpotcquxcircumllanciam  pcc 
&:  mifcnxio  luoobic£(opoftuIat,quacit- 
cumftantia  homo  ad  dcteiminatum  fta- 
tum  rcftringicur,  &  a  cominuui coolidcra- 
rionefccIudttur.Scio  quidcm,  ficommu- 
ois  cootideracio  admittitur.  tum  oullam  ex 
(ioguLribus  ilUs  cxcludt :  ac  nouir  cciam 
tuadiguitas,llftagulaits  altquis  rcfpc^us 
prxciie  ponitur.ium  communem  illum  ez- 
cludi. At quod  io  caufa  clcdionis  &  repro- 
batioois  oulla  fit  bcucfa(^i  aut  peccati  con- 
(idcratio,non  omotno  conccdendum  pu- 
(to.  Bcncfidi  non  cft  vtpocc  quod  nullum 
fuic  :  peccati  noa  cft  vt  caufx  cur  hic  xe- 
ptobeturjnon  ille  ,  fedvtcaufxmeritortx 
curiilireprobaripoflct .  k.  conditionis  in 
obiedVo rcquifitx,  quod  fxpidimc  mooui. 
&  porro  (xpc  data  occafionc  diccr  ' 
lit.  Quou(quc  vcro  diircotiaot  i> 
tcncix  paucts  cft  anootatum  ad  1 
ncm  primam.Quaodoaorcm  i  'cus 
clcgtifc  vcl  noQ  dum  condicuni,  .1 .  ...udi- 
cumqutdem.ac  noo  lapfum,  vd  lapfum.tj 
intclltgendnm  noruniomnes,  ooDqtiau- 
Ics  rcipfa  funt  homiacs,fcd  qua  tales  confi- 
dcrati.omncs  cnim  farcatur  Dcum  ab  x- 

tcii^o 


..•1». 


CVM  F.  IVNIO 

temo  elcgifTchomioes  antcquam  condici 
clTcQCiaiflu  ncmpeincernotacsfflu  cxccroo 
oemo  dicic  homiocm  eleAum  aoccquam 
cundicuscffcc  ;  <]ujrc  conciliacio  idarum 
renccncjarum  rcfpcAu  aftus  iaccrni  ooo 
(uic  Fjcicoda  :  quum  vtriufquc  ad^us  v> 
num  idcmquc  fic  &  codcm  moiio  coofi* 
dcrarum  ubtc<!^um.  Er  diuerfx  funtqua;- 
ftioncSiOujndoclcclio  fjcla  (ir,&  quali- 
iicerconudcraco. 
'"'cie*Ut-  Autoricaictuiconlcolus  mca  diCtafla- 
.::umMk  bilirc  volui  ,  an  ignorantcr  ,  cxhisiudi- 
Am  .  (7»/^»  ciumfijt.  Przparaiiooi  pocnx  cx  iuflicia, 
tnluniu  quam  cgoczruisthefibu^cciam  reproba- 
tioocm  appcllaui  ,  fubiicis  homincm  vt 
f«ccM:ortm  confideratum.caqucpcccacum 
prAfuppeniscx  tua  racntcrac/r/w* jtnttntitt, 
pcccatum  irti  cidcm  dccrcto  fHbordin»t. 
Prarccricioncm  quam  illa  cadcni  prima  fco- 
tcotia  iufiitii  funienti  cribuic  ,  tu  libtrtMti 
bonicatis  diuiox  u{om%, punientemquexM' 
ftitiam  ab  ca  /Af/««^H,quum  fubie^Hm  prx- 
ccririonis flaruis  honiincm  wndum peccM- 
torem.  Prxdfftinationcraqujm  frimn fen- 
ttnttA  mifericordit  adfcribit  vccoutia  gra- 
tiam  dtdingaicur.rux  thcfes  iam  antc  cita- 
cxtcfponf.  4  ^rrtr/f  aniEnaor ,  5:aui- 
dcm jtmfflieiter  dtSit  quaodoquidcm  no- 
mincm  cohfidiraut  ia  uatura  ,  in  qua  cH: 
conJittUi  grMtii  vcfo,  qua  vnfericordia  cft 
cooiun  R  j  fubiicisAt)W»/«f;«  feccAtcrem,  ci- 
que  pcccatuin  frtjufpinit :  fenccntia  vcro 
fnmiMpeccatumfubordinAt,  quorum  v- 
irumquc  fimal  ficri  ncquu  ,  itaquc  ineo 
nuhiadirncin  vifus  cs  ,  quod  cIcdioDcra 
mi  '  '■■  non  cribuis  nifi  qua  homo  vc 
ntij<  o  ;ul.ra*ur,& prxpaiationcm  poc- 
CA- 1  ifitu  uon  adfcribis ,  nifi  qua  homo  vt 
txtebtio  tf"ttf^  coufidcratur.  Rcfpood^s  ,  gratia 
pofita  VI  gcncre  mifcricorJiam  ,  vt  (pc- 
cicm  000  ezcludi,  &  mifcricordia  polita 
vtfpecicgiatiam  vtgcnusooo  cx.ludi:£i- 
'l^nfo,  'Cor,atdico  primo  gratiam  vc  geous  pooi 
noupofrcnamgraciaquagcnus  iiulltus 
£luscaufjpo/\i  potcft  ,  aSusiucjuain  (la- 
guUris.qualis  cft  prxdcfUnaiio.  D  iode 
aliamcnchicratioucmgratix&iiti 
dixquamgcnc.-isJtfpccici-  ^-^ 
dicuoruivcfpccicsgratix  ,  ^ 


COLLATIO. 


55$ 


gcoerisadpellataprogratijqux  homiDcm 
tcfpicit  vtconditum ,  mifcricordiaoomea 
ez  obie^o  fuo  oad(a  pro  gratia  qux  ho> 
mincm  rcfpicit  vt  pcccacorem  &  mifcrum. 
Ex  illa  priorc  fi  homo  prxdeftioatus  di- 
CKur  ,  hxc  poftcrior  locum  habcre  noa 
potcft  ,  fi  cx  ifta  ,  mifcticordia  oempc.  , 
iam  illam  priorcm  locum  oon  habuiirc 
ccrtumcft,  alioquin  hacopus  non  fuiilcc. 
Ex  vtraquc  contundlim  prxdeftioacio  fa- 
dladiciuoo  potcft.  Quatc  rcftc  concluli 
cx  voiusfpcciei  pofitiouc  altcram  tollcoK. 

homo  ex  inte^M  nJUMra  euehcodus  cft 
in  fupcrnaturalem  gtoriaro ,  hoc  cft^r;ir/A 
fnnpliciter  fumtt  (y>vt  contramiftricordiJtm 
dtftmgHitur \Jtexeorrupta  .  )kocgratitcum 
miftricordia  coniunHa,  id  cft,  mifericordia 
proprium  opus  cft.  Gratia  fimphcitcr fum- 
tj  6c  mifcricordix  oppofica  hoc  non  po- 
rcft,  mifcricordia  ad  illud  non  cft  ncccf- 
faria.  Prxdcftioatio  autcm  cftcxtaligra- 
tia  quz  ii  potcft  cfficcrc  quod  propooi- 
tut  ptxdcftioatiooc  ,  &  ncccflaria  eft  ad 
illu  i  cfficieodum.  Quod  copuluiucfcri- 
pfi  dcprxtertcis  Sc  rcprobatis,  id  fcciquia 
fubicfto  vnum  funt.  At  noo  ratiooe:  fa- 
tcor  :  achocexprcffi  quumdixi  io  his  fo- 
tis  .  idcft,icprobaiis  .id  eR.damnatu  non 
prtteritii  iuftitix  mcmioifti.  Propontionc 
aurcni  fecunda  mcafigoificaui  aliam  prx- 
tcricionis,  aliam  vcro  ptxdamnationis, 
quam  ibi  rcptobarionem  appcllaui  ,  ra- 
tioocm  eflc  cx  mcntc  corum  qaibus  fo- 
cuodam  ftntcntiam  adfcripfi.  Homooy- 
mia  rcprobadonis  tcfpoofiooc  fccunda  ex- 
plicaca  cft  ,  &  omnisculpa  a  mcrcmota, 
quiillj  vocevbtq:  cx  cuamcntc  \fusfum. 
Bxillisvcroquxfcquunturapcrtc  apparcc  '^'.'^^ 
cc  a  primx  fcnrentix  aufloribus  diflcotirc. 
Tu  enim  prxdamuatioocm  a  iuftitia  cfic      'pf»'"  <■ 
dicis ,  prxtcririonjm  vcro  fcu  rcprobatio-^'''''"/''"- 
ncmcumiuftitia  quidcm  fcd  non  a  iufti-  *'*^o''*^*'* 
ria  :  acprimx  (coceorix  autorcs  icpiohi'^^»'^^'^' 
tioois  qiUiitcrcuoque  fumpcx,fiue  fyocc- 
do(hicc,fiuc  propric  ,  fiuccatachrcfticc, 
caufam  iuftittx  adfcribuor,  hoccftiSc  prx- 
iicm  &  prxdamoacionem  i  iuftitia 
cunt.  At  quomodo  elc^io  &:  prx- 
.  . ;..u  libeix  voluoiatis  opuscft,damoa- 
Ddd  tio 


594 


I.  ARMINII 


Cio  vcco  oecclTaric  votuoutis  a  iudiiia 
Dci.  Pucaui  Ka-ficDUs  cum  nodcisThco 
logis totum  hoc  dcccctum  a libcrrima Dci 
voluDUCc  iaduucum  ctCc  ,  acque  cadcm 
mihi  adhuc  fcoccQtia  vcra  cffc  vidccuc, 
iuxca  diftum ,  miftrthrcniMs  miftrther:  5c 
.  CMiiuvultmiferetur  ,      qutm  vult  indu- 
rAt  :  vcroque  adu  xquc  hbcrc  iungcncc 
Dco. SicQimocccflarium  cft  vtDcuspcc- 
catum  puairc  vchciquomodo  oon  puoit  it- 
lud  in  omoibuspcccacoribus  ;  (i  puoic  in 
ahquibus in  aUis  vcro  non ,  quomodo  nc- 
ccUaria;  voluotacis  ?  diflinwtioncm  coim 
ilUm intcr pcribnas xquc pccnjm  mcricas» 
quis  non  libcrx  Dci  volunuci  adfcribat? 
poflulcc  iuflicia  pocnam  propccr  pccca* 
tum  ,  fcd  abomnibuspcccatonbusarqua- 
litcr  cicra  difcrimcn  :  fi  difcriminatio  cfV. 
illa  ctl  ahbera  votuntace  pocoam  puflulan- 
tisabhis  ,  illis  vcropcccacum  condonan* 
.  tis.  Acncccirariumfuic  vtpunirctut&lccm 
De  fchoUJli    aliqmbus.  Si  ocgem  pofc  Chrifti  fjtisfa- 
carum  do-    ^ioDcm,  quomodo  probabitur:  Scio  Tbo- 
gmMt,qH9         3j  jjIJq j     Scholarticis dicerc,  booi- 
Ji*tMMntne-  (acisdiaiDZ  &  prouidcaciz  racioocm  po- 
ctffitmttm    ftularc  vt  noonulli  ad  vicam  cligancur,  alii 
pioitfndi  pec  pcrmitcancur  in  pcccacum  rucic ,  &  indc  ia 
cjui  ,  J»lttm  poeaam  mortiszcernz:  libcturaautemcf- 
inMliqui-    fc  Dco deccrncrc  quibus  vicam  &  quibus 
mortcm  vclitobcingcrc  ,  atracioncs  illo- 
xum  mihi  vidcncuc  tcfucari  pofTc  cx  iis  i- 
pfis ,  quz  alibi de pretio  redcmptioois  no- 
-urz  aCiiriftopcrfolacodicunt.  Aiuot  c- 
oim  prctium  iftud  fufficicns  elTc  pro  o- 
mninmpcccatis  ,  at  ft  iuflitiz  diuioz  nc- 
cctritas  potlulat  vt  aliqui  pcccatores  da- 
mocatur,  tam  prctium  ittud  pro  omnibus 
raiHcicns  non  cA.  Iuf\iciacnim  pretium 
illud  accipicQtis  poAulatocccfTario,  vt  a- 
hquircdcmptioois  £ot  cxpcrccs.iAaergo 
condiiionc  ab  offctcQVoblacum  eft  vt  lu- 
ilitiz  Qcccflitati  fcmpec  fua  illa  rcAarct  a- 
liuodc  poAulaoda  farisfawlio  ,  &  ab  aliis 
prxAanda.  Ncquequodhocpoflrcmum 
lcholafticoram  di(l>um,quodtamcDaPa- 
ttibus  fuDC  routuaci ,  quifquam  rciicica- 
«lumpuccc ,  plaois  coim&  cxpccins  Scri. 
pturo;  icflimoniis  compiobaii  pofrcc  f  ix 
opus  cfTcc. 


DE  PRiCDEST. 

lamadargumencaciohcm  meamfccoo-  ^1^^^,^  r,i 
dam  vcQiaraus.illahzcfuit.  ScQCeucia,ex  g^„jj^^. 
quaDcus  ncccflarioau^lorpcccatiflaiui-  f„f„f^,f. 
cur ,  omnibus  Chiiftianis  cft  rcpudianda,        .  . 
imo&hotpinibus  omoibus  :  ocmo  coiin  , 
morcaliumqucmDcum  zflimac ,  malum,^^ 
arbicratur.  Accx  fcncentia  Caluini  &  ntetfftriiii 
zx  Dcus  ncccfTaiio  autor  pcccaii  ftatui  tuiMM&t»^ 
tur.  Ergo  repadianda.  Miouris  probatio  ftmptfai& 
cooflatnisillorum  verbis ,  qoibusdicunt, 
Deum  ordinajfe  vthomo  Uberttur  ^vitio- 
fui  Jieret,  quohMt  rMtiont  viMtH  fuie  Aternis 
confiltu  patefMceret. ti^m  qui  ordioat  vt  ho- 
mo  labatur  Sc  pcccct ,  iUi  pcccati  auAor 
cfl. Hrc  mcaargumcntjtiu  firmacft,  nc- 
que pcr tuam icfpnoftoQcm dcbiiitaca-  Efl 
coimor</inA»</iquidem  voxzquiuoca,  ni 
flgnificat  propricordincm  in  fa(flisdifpo- 
ncre,&  rcbusfin^ulis  pro  n:>odo  ipfaium, 
quofignificatura  fcholaAicis  pcocfcmpcr 
vfurpatur.    Scd  fumitur  eciam  dooduq- 
quam  pro  co  quod  cfi  fimpliciier  &  abfo- 
lutc  dcccrucrc  voluocatc  dctcrmiuantc fa- 
Sum.Scdquidtum?ancoQciaao  ,  quiac-> 
go  voce  tlla  vfus  fum  quz  cfl  zquiuo- 
ca  6c  varie vfurpacur.zquiuocationcm  c6- 
mili  ?  Nonputo:  nih  probctur  quodcgo 
vocc  illa  vatio  ftgoificacu  v<us  fum  io  mca 
probarioDC.  Sccus  rariflima  fic  proba  argu- 
mcncatio,  quum  proptcr  rcium  multitu- 
diocm  Sc  iaopiam  vcrborum  crcbcrrimc 
cogamurvci  vocibusdiuerfum  figoificao- 
tibus.  i£quiuocario  autcm  dicirur  quan- 
do  vox  aliqua  io  eadem  argumencatiooe 
alitcr  atquc  alitcr  vfurpatur.    Ai  cgo  in 
propofitioDc  mea  Sc  in  affumptionc  eodc 
fcnfli  vocem  ifUm  acccpi  .  8c  fic  hbcro 
mcam  argumctationcm  ab  zquiuocatto* 
oc.Diconoc  cx  ipfactiam  liqucre.  Nam 
additailla,  vt  homo  Uherttur.iigni&csLntcr- 
dinMndiverbU  vtrobiqjaccipi  proeo  quod  . 
cfl fM(l0fimpiiciterdecernere ,  vcl porius  pro 
co  quod  eft  facieoda  hmplicitcr  dcccroerc: 
ooo  poffc  autcm  accipi ,  ob  illa  cadem  ad- 
icdla ,  pro  co  quod  eil  ordinem  fa^otum 
dcccinerc. 

lam  fjrllogifmum  paucisponamus  vtre- 
fponftoDcm  tuam  cx  adueiio  cbittiz  quca- 
mui; 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


,1  Ji .  fierer,Mufl0r  efi  la}ft^  peccati. 
j^fij  De$i4  ordtnnhit  vt  homoUbertttir  (^vitio- 
iic»  f'*-'  fitret, 
r.j.ojH4,  ^rgoDeMeflauHorfeccMti. 
•im  ccnfide  Ne^aspropoficioDcmjfiordioandi  rcr* 
tnu  Re-  bumlumicilrfro  ordioem  in  faftis  difpo- 
'•.f.Iunii  ocrc.Ncgasaflumpcioncm  fi  idcm  vcrbum 
>{»m.  proco  quod  cflfadafcu  facienda  fimpli- 
•  ciccr  dcccrucrc  vfutpacur.  Rcilc  fanci  & 
cgocibi  in  eo  allcncior.  Sed  quid  C  idcm 
vcrbum  ia  propoficionc  fignificct  ii&z 
(c\x  £jcicada  fimpliciccr  difccrncrc  :  tum 
(anc  vcl  te  quoque  faccnce  vcra  erit  pro- 
poficio.  Sccusvana  c(l  diftiudlio  voci$»fi 
falfafic  propoficio  quocuuquc  roodo  vox 
fumacur.  At  vox  illa  in  ptopoCtionc  fu- 
inicurprocoquod  cdfacicoda  fimpliciicr 
dcccracrc  >  vt  fiant  ■  quod  dcdarant  ipfa 
vcrba  :  qui  ordinauit  vt  homo  Uberetur. 
Iaman'umptio  inquis  falfa  cil «  fi  voxco- 
dcmfignificacuquo  io  propofirionc  vfur- 
paturi^  fic  aou  (cquitur  conduiio.  Rcfpo- 
dconoo  hoc  inccr  nos  quarri  an  alTumcio 
ifla  vcra  fitncc  nc,  voccordioandiprofa- 
cicnda  dccctncrcvrurpata  ;  fcd  aa  hocilH 
^icant  quibus  primanii  illam  rcotcnciam 
atcribui.  Quod  fi  illihocdicant&oropo- 
fitio  illa  vcraficicum  fcquicur  cx  illorum 
do^rina  >  &  cc  mihi  coafeocientc  ,  quod 
Dcus ficau(florpeccaci.  Faccris  cnimpcc- 
caci  auSorcm  cfle  illum  ,  qui  ordinac  vt 
pcccacum  fiac  ,.voluncatc  fimpliciccr  dc- 
ccrncotc  4cdetcrminantc.  kiCnluinniic 
BtxAxA  dicunt  planis  &  apcttifllmis  verbis> 
Duliiusiadigis  explicacionis,  ic.  idamcx- 
plicationem  vocis  ordmMndi,(^n2m  tu  pro- 
pxiamdicis  &  cgo  agnofco  ,  nuUo  modo 
admicccacibus.  Vclimauccm doccri , quo- 
modo  pcccaci  &codi  aeccfltcas  peadcrc 
pc^cabordinationc  &dccreco  Dei,  ali- 
ccr  quam  pcr  modum  caufx fiuc  cfliciencis 
iiue  dcficientis :] quz  dcficicns  in  ciHcien- 
tcm  rcducitur  ,  quandodcficicntis  cflici- 
entia  occeiraria eitad  vitandum  pcccatum. 
Ipfc  Bex.A  facctur  incomprehcnfibilc  clTc 
^uomodo  Deus  poflic  cfTe  cxua  cuiparo 
48chomocuIpx  obaoxius,fihomo  Dciot- 
^ic.itionc  &  occcfljrio  cfl  lapfus. 


Hocicaqacfaciendamfuif;ilIofumfcn"2^^„  r^;^ 


tcofiafuitlibcrandaab  iflius  abfurdi  coo 


necejfe  doct- 


fcquentia  \  quodcgoilli  mca  argurocnta~y^-^ 
tioncimpingo.  NccciTe  vcro  non  fuit  do'  i;)mfn  non 
ccri  quomodo  Dcus  peccatum  ordioaue-  tffg^^^ 
rit,&  quod  pcccati  auiflor  vcrc  non  Ct.  Af-  ucctuii 
fcntioreoimtibiTtrobiquc.tum  in  cxpli-  ftdihoenh-* 
cacionc iflias ordinacionis.cum in  co quod fitrdMm  ntm 
Dcuspcccaciaucor  noucfl.  Quin  &  ^P^^^fequi  ex po^ 
Caluinus  &  BczaapcrccncgancDcumau-yj-^jV,^,^^^^ 
torcm  pcccaticflclicctordinatioucmpcc-  ftntenti*. 
cati  taiem  dcfiniaar  qualcm  vidimus  :  ac 
noo  commoofltaat  quomodo  hzc  duo 
totcr  fe  coaueairc  poflioc.   Quarc  vclim 
plaac  &  pcrfpicuc  commoaflrari ,  quod 
Dcas  cx  illa  ordinationc  audor  pcccati 
noji  flatuitur ,  vel  fcoteochm  commurari; 
quandoquidcmultiscflfcandaio.imo  cau- 
(a  a  nobis  fcccdcndi  nonoullis.quapiurimis 
fcnobis  non  coniungendi.  Omniuo  au- 
tcm  mihi  pzrfuadeo  &  rc  illam  confcqucn- 
tiam  vidcrc.fedmale  fcotentiain  vitorum 
iftorum  commoda  cxplicaciooe  libcrarc 
ab  abfurda  &  blafphcma  confequcntia» 
quamilliifbam  impingcrc.  Candoriscer- 
ce  hoc  cfl  &  bcncuolcnciz  ,  fcd  nulli  bo- 
no  vfurpacar ,  eo  quod  ^lofla ,  vc  loquuo- 
cuc,  contrariacflccztui.  vtcuiuisinfpici- 
cnci  &  ccxcum  cum  gloiTa  eoafcreoci  cik 
mauifcflum. 

Duzporroiflxqucflioacs  ,  quastibt 
obiicis  >  mihi  oegotium  aoo  faccfruac« 
quum  res  ita  cxplicatur. 

Gaudco  tamcn  pulchra  tua  8rc1cgaate 
iflarum  quxflionum  tradlatioac.  Ego  vc- 
ro  aducrlus  feateotiam  Caluioi  Sc  Bczar 
quxrcrcm  :  Quomodohi  motu4  voluntatii^^fi'^^^ 
proprii  ^  ItberiSicAntur ,  quum  voluntAtit'^'*^  -^**- 
mBmDeidecretoMdvaum  fit  determinmtuit  ^offf^  pfi- 
Vcit\de:CurDeMhpminivoluntjUimindi-  tt>tfententi£ 
derittCuiuiUbertittt  iUttm  vti  friti  ipfo  afJu  ntceff^rio  fol 
tulutrtti  Hx  u.  quxflioncs  nccclTario  fuht  uendA;niJi 
folucndx  illis  autoribus  oifi  fcatcotiam '''•"""'(^* 
futm  indcfcnfam  dcfcrcre  vclint.   Appa  f'*'"  relin- 
rcc  crgo  cx  his  mcam  argumcntationcm  ^*"''''*'*". 
non  faflcrc  ,  fed  firmam  imrnotaitiquc 
maocre  ,  propterca  qubd  omnia  ,  qu.r 
attulifli  ,  prxtcr  mcaro  areumcatatio- 
ncm  lunt  ,    qui  non  voluit  ci  mca 


Ddd 


mca- 


r.  ARMINII 


mcote  concludcrc  Dcum  ciTc  peccatiau- 
lorcm^ibfic  a  mc  iQtus  blafplicmix  aboini- 
Baodx  vci  coguatio )  fcd  ez  Caluini  &  Be- 
zxfcorrniia  id  oeccflaiio  confcqui :  quod 
( tidcntcidico)  abstcnoiicdcoQfutacum: 
ocquc  omuiQo  coafutaii  potuit  .  quum 
otdmandi  vctbum  alicei qaam  iUi  vfuipes. 
arque  co  renfu  ,  fccundumqucm^ctiam  Ci 
Dcus  pccc3tum  oidinaflc  dicatur  >  oiliil 
minus  quam  Dcum  autoiem  pcccaii  ciTc 
coacluili  potcrir 
DeMpinHifi     Dixi  iarupcrrcntcntum  Caluini  Sc  Bc- 
nthm  qut-   2xqu^  (latuuot  Dcum  otdmaflc  vi  homo 
hti4jvAm     l3bcictui,& vitiofusficict ,  noa  polFcex- 
ftnttnriMn  cufaiiquo  miaus  Dcus  pct  ilUm  pcccati 
ItniuHt        audti.'!  i.ouflitujtiii  pc^  diftindtioii<.i*^«< 
4xcuji*ni      ^  vttiojitAtis  itt  aHu  ,  uecejftiMH  (jf  coAciio- 
CMluinm  Cr  nu,decreti(^exjequutionu,tiicretie^ciuii(^ 
BetM.  deque ptrmijfiui ,  ytUoc  ab  illmslciiictii  autho- 
niceffitatt    rib.rcntenii^iproiucorcnrancr  ciplicjtuii 
tarumAddu  ncqi  ^c:  dtuerfum  rejpeiium  decreti  diutni 
cind^rum    ^ nMurM.  humMnt.  fiu  hoininu ,  ncq;  adili- 
remouenda-  tione  ftnu ,  cp  oempe  tota  ifta  ordiuaiio  fiat 
TumqueAb      glotia:  Dci iIluflrationcm.Vidciis  mibi, 
^rminio.    vir  icucicndc  ,  non  vidiflc  quoifum  cgo 
bzcattulciim,QOQcoimaouam  aliquam 
aigumcotationcm  adfeiic  volui  cootta 
fcntenuam  piimam  ,  fcd  obicdlioocm 
mcam  aotcccdcaccmfirmaie  voluipcirc- 
futatioQcm  illaium  folutionum  *.  quae  a 
dctcnforibus  illius  piimx  rcntentix  ad* 
fctn  foicnt  >  aducifus  obicctioncm  ,  (^ua 
iltoium  rcoteotix  impcgiquod  Dcus  iadc 
autoi  pcccati  llatuatur.  Iilicoi.  ii  vtafua 
fcotcniia  ciimcn  illud  rcpcllanc ,  ounquam 
rc ri>>  n  !c at  illud  quod abs tCAllacum ciijid 
t:  .intafeoienciafua  icriJiaacaeccr- 

fc  cU  ,  qux  omoioo  mucacur  ,  fivcibum 
oidioaodi  ,  quo  illi  vtuntur  ,  fignificct 
oonpcccatuni  dcccracic  facienduai,  (cd 
ordiocm  io  fa  Ao  ilatucie.quemldmodum 
ru  voccin  iJlam  cxpJicas.  Scd  vt  doccanc 
«X  fcotcotia  ifU  fua  ooo  (rqui  ,  quod 
Dcus  pcccati  autot  fit ,  adfciunc Jixc  qux 
cgo  pofui ,  8c  ddigcareccxraiiis  illoium 
fcriptis  conquifiui  ;  quod  omaiaa  mihi 
£acicnduni  fuitaotcquam  "  '  nten- 
tixctimcn  illud  impingc.  .  .  ..inivl- 
UmiUius  (cmcuuxcxpUcauoacm,  vllam 


DE  PRyEDEST. 

diftiodioDcm  iaueoirc  pocuiflxm  ,  qo* 
fcQtcQtia  illa  pocuiflcral)  tllo  ciimioe  c<' 
cufari,  coafcicntix  mcx  fuiifct fcutentia<n 
illam  ifla  confcqucntia  ooo  gtauaic.  Tua 
diiliodbo  vocisoidioaadi  >  difficultatcm 
quidcm  tollit,  fcdita  ,  vc  vaa  cadcmquc 
opcra  fcateotiam  collar  ex  qai  ego  illam 
(t:quicommouflraui.Fac  vtpiimxfcotco- 
tix  aucoics  dicaot  Dcum  oon  alio  (cufa 
pcccatumoidinj(rcqaamquocuillud  vci-  * 
bum  propric  accipicodd  docuiib,  & ,  quod 
voIoiobciuuciOtfjtcboiquc  diiliQdioni- 
bus  illis  opus  uon  cifc  ad  talcm  icoccntiam 
cxcuCioiam.QuiduaJordioaodi  caim  vot 
tuoieolu  vfuipata  prt^fuppooit  pcccati  pcr- 
pctrationctn,  cx  illurutn  (cofu  pcipcttatio- 
ocm  pcccatipfxccdit  &  ponic  ,  oidioauic 
cuim  Dcus  vt  homo  labcrccui  &  vitiofus 
ficrcc,  ao  vt  dc  lopfo  &  vitiofo faccrci quod 
otdo(apicotix  .  booitacts  &  luriicixdiui- 
axpoltulaiet.  NuUa  crgo  hic  cik  cuaga- 
cio  cxcta  liocas  Dicis  omocs  illas  diiha- 
Aioocs  potius  commuaicer  ad  quxdio- 
ncm  dc  prouidcncta  pcrtinc: c, crgo  &  pcc- 
catioidinatioad  ptouidcntiamcommuni- 
tcr  pcrnnct.  Quod  fifcateotix  primx  aa- 
torcsoidinaiioocm^eccacipixdcflin.'.:'t'- 
nidiuiox  adictipiciiutiquid  mirum  &  '  >- 
(lioinioocs  illasadcaodrinadduci  ?  Nui- 
lum  crgoluc  mcum  pcccarum »  qui  diftin- 
dliouum  iflatum  mctioDcm  fcci-  Con 
pcccaifcm  fi  omilHs  illis  diftiodiooib. . :  i 
mcn  boc  impcpiiTcm  illorpm  frotcntix, 
quam  ilU  pct  ifUs  diflioc^ioocs hbcrare ab 
illo  obie(^arocDtolblent. 

Qmim  vcro  pcr  tuam  cxplicationem 
iliorum  reotcociam  ab  ido  obicdo  cii- 
minc  ooa  liberaucris  ,  &  cgo  dixcrire« 
iftas  diftiofliouesad  fcntcntixcxcufarto- 
ncm  JV:  dclcDiioociii  ooii  valcic  ,  oou  ciit 
iouiilc ,  fi  paucis  id  commooftiauelro,  n9o 
tuicauia  ,  qui  alitcr  fcutisdcordioarioQC 
pcccati,  fcdillorum  ,  qui  fcotcotiam  iUam 

fniinam tcncnt ,Pfoptcrcaquod  putani il- 
am  pct  hafce  diftiodliooct  commodc  de* 
fcndi  poflc. 

I'rima  diftiod^iooc  Havtiiutur.  iapKt-  Rtmetu /n 
cato  duo  fuuc  atlus  fic  vitiofitjs^   A£l\JS„u  Jifiiih 
Dcusaucoicltpccruamoidiaaciaoeni,  od  (j,c,»u  f  * 

Ticio* 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO.  m 

m8m4  vifio^itatii  in  a(ftu.  di(lio(5lioncm  primo  I  Ordinauit  enim  vtpcrillumgloriami- 
nofitMtU  coDfidcrabo,  dcindcrcfponfioncmcxilla.  fcticoidix  &  iuftuiatilluflrarctur,  mifcri- 
j^^ff  Diftiadioilla  vulgauquidcmcfl,&  vcri-  cordiae  inquam  condonantis  ft  iuftitix 
catcmaliquam  prxfcfcrrc  vidctur,  atdili  puoicntisi  atillailludraturnon  pcraAuiU 
gcntius  cxaminanti  apparcbit  facilc  cius  qua  J^lus  cft,fcd  c^a  pcccatum  cft&a- 
cxbonaparicfalficas.  NoQcoimcflgcnc-  ,  aus  vitiofus.  Noo cnimadusquatalisia- 
ralis  omniin  vDiucifumpcccato congiua.  !  digct  rcminionc,  fcdqua  vitiofus,ncque 
Imprimis  orania  peccata  aducifus  Icgcs  adtus,quacalis.mcrcturpanam,fcdqua 
vciaatcs  pcrpctrata,  quz  commifTioois  «ii-  vitiofus.Eigoglotii'  pcr  niilcncordiam  Sc 
cuotur  ,  hanc  difliudioncm  rcfpiciunt.  iuftitiam  dcclaratio  cfl  cxadluquavitio- 
Nam  ipfladlus lcge  rctamur .  Sc  propterca  fus ,  oon  qua  adlus i etgo ordinatio qux  fi- 
ipnadtusflpcrpccrcntuc  pcccatafunt.  Efl  ncm  habuit  illuflrationcm  gloria:  ifliuSj 
cnim  pcccati  ratio  formalis,aducrfus  Ic-  i  oonfuitadius,quacalis,fcdquavitiofus> 
gcm  pcrpctracum  cilc.  Vcrumquidcmcd  &  pcccati  qua  cfl  pcccatum  &  dffticu. 
adlum  illum  quaaAus  cfl  pcccatumnoa  InutiliscrgocflilbdidioiflioadrcpcIIcQ- 
cHc,  ii  Icx  illi  pofita  oon  Ht,  (cd  tum  ncquc  i  dam  obic^tioocm  quam  cgo  illi  fcntcntiz 
adus  cll  habcDS  vitiofitatcm.  Ablltlcx,  1  impcgt.  Addo  amplius  ad  lei  luccm.  Si 
ai^us  uaturatitcr  bonus  c(i ;  pone  lcgcq^  ~ 
adus  ipfc  mjlus  c(l ,  vrpote  vctitus ,  uon 


aliqutd  io  adu  quod  Vkr^iM  fcu  vitiofitas 
«iici  poflit.  Exemploremdcclarabo.  Efus 
Tetitifru(flus ,  flhominisarbitrio,  quoad 
ius ,  fuiflct  rchftus ,  nullo  inodo  pcccatum 
cffct ,  Qcquc pcccati  pars,  ncquc aliquid  in 
pcccato  i  ac  aiflus  idcm  Icge  vctitus  noa 
potcf)  non  cfTe  pcccattim  d  pcrpetrctur. 
ipfc,  inquam,adus,  ooo  aiiqutd  io  a<f}u 
quod  vitiuficatis  oonunc  appcliari  pofllt. 
Adlus  caim  illc  fuitnmpUcitctfatflusilli- 
cicus  pcr  lcgis  pofltionem.  Vcrbo  cfFcccro, 
(i  pccicro  mihi  commoDfliati  inilloa^u 
vitiofltatcm  abipfoa«flu  diflia^am.  Lo- 
<um  auccm  habetilla  difliDcflioin  adibus 
qui  fcciandum  ptxccptiuamlcgcmpcrpc- 
ciaotur ,  at  ooo  cum  dcbito  modo ,  ordinc 
&fiiie.  Stcqui  clccraofyoamdat  vtlaudc- 
tur ,  bonum  adum  malefacit,  cflquc  in  il- 
lius  fa(flo  adus  &  viciofitasatf>us,lccun- 
dum  quam illc adus pcccatum  diciiur.  At 
pcccatum  ^uod  homo  pcrpccrauitioiiio» 
cz  otdioatiooc  Oci  fuit  pcccatum  com< 
roiilioois.  Eigo  ab  illa  diflioclioue  alie- 
num.  Hocfundamenco  laifto ,  lamcftam 
eucrla  cfl  ipfa  rcfponflo  ex  diflindlione 
illa.  Scdage&illam  videamus.  Dcus,in- 
quiunt  ,  adusautorcflpctordiuationcm 
(uaminou  vitfolltatis.  Imoaiocgo  Dcuin, 
ordinalfc  aiftumilluni  oon  quaat^uscfl» 
quiviciofus. 


Dcus  clHcaciccr  dctermioat  voluotatcm 
ad  matci  ialc  peccati,  fcu  ad  praua  obic^a, 
quaoquam  dicatur  noo  dctcrminare  vo- 
luotatcm  ad  volcndum  malum  fub  ratiooc 
mali ,  tamco  cooflicuitur  auchor  peccati : 
quia  ncc  ipfchomo  vulcmalumfubratio- 
ne  mali  >  nec  Diabolus  follicitac  ad  malurr. 
fub  raciooc  maii,fcd  fub  ratiooe  dclc(flabi- 
Us  i  Sc  tamcn  dicitur  iimpiicitct  ioduccrc 
admalum. 

Sccuoda  diflin£lio  cfl  ccccfritatis  &: 
coadlioois.iflahocmodo  vtuntur.  Si  Dci 
dccretumi  quo  ordinauit  vtboir.olaberc- 
tui  ,  homiDcm  ad  pcccaodum  cogcicti 
ruin  faoe  Dcuspctilluddccictumpcccati 
autoi  effet,&  homo  immunisacalpa  ;ac 
dccictum  illud  oon  cogit  homiocm,nc- 
ccUicaccm  taRtum  imponicita  vr  non  pof- 
fit  ooo  pcccaie ;  qu»Qccciriias illi libcica- 
tcra  noo  adimit  :cigohomoquamlibcre 
pccccc  ftante  dccrcco.  fuiIapfuscaufacfV, 
Dco  cxna  culpamexiftcmc.  Coofidcrc- 
musdiftindUoneiv  &  vfum  illius. 

Ncccllitas  8c  coafliq,diffcrunc  tan- 
quan^gcnusfii  Ipicics.  Nam  ncccflicascc- 
umcoadlioncm  fnb  fc  compichcndic.Eft- 
quc  necclfiras  duptcx ,  alia  ab  iutcrna  >  alia 
abexccrua caufa  .-  alia naturahs,alia  vio- 
Icota.  NccclIIcas  ab  cxccroacaufadc  vio- 
lcntaioa.ft'.o  dicitur,  flueiUa  cornanatu- 
rain  liuc  aducifus  voluoraicm  fiat  ,  vc 
^uum  lapu  ifl  altum  pioiicitur :  fc  uioc 
Ddd    j  imbc- 


Remeth  ft- 

cundAdi- 

ftinflicnii 

iju£  efi  nt- 

ctjfttatu 

conHionk. 


y^l  I.  ARMINII 

imbccillioris  manu  abutitur  ad  altcrum 
YcrbcrandunvIUaaltcra  Dcccrtitatisnomi- 
nc  gcncrafi  ,  fcd  ad  fpccialem  iQielligcii- 
tiaro  coottado  appclUtur  Eft  crgo  inter 
hafcc  duas  fpccics  ^qua  coi5ucuiciuia ; 
quatcDUS  idcm  participant  gcnus.  &  ali- 
qua  difctcpaacu  ,  qua  fiogulx  piopriam 
lotraarohabcnt  An  vcro  coufquc  diftc- 
tant ,  yt coadio folalibcttati  fi: contraria, 
BOD  illa  alicra  Qcccflitas  »  &quicogaiad 
pcccaium  fit  pcccati  caufa,non  illc  qui  nc- 
ccflitat  citta  coa^lioncm ,  lara  vidcndum 
cft.  Hoc  cDimillidicuntquidillin^ionc 
ifta vtuntur Dc libcttatc primum.  lUa op- 
ponitur  dircOc  ncccHitati  in  gcncrc  conli- 
<lciat«,tam  natutali  qu.jm  coadiux:  vtra- 
quc  cnim  inducit  a£lus  incuitabilitatcm, 
qux  incuitabiUtas  libctiatcm  loUit.Libcrc 
enimagit  caulaqua:  adlum  fufpcndctc  po- 
tcft.  Dicuot  nonouUi  libcrtatcm  cum  na- 
mrali  ncccfTitate  optimc  confiftcrc  cxcm- 
Hlo  Dci  qui  &  narura  &:  Iibcrcbonuscft. 
Bona  vcrba.  Dcus  libcic  bonus  cft? 
hocablafphcmianonmuUumabcft.  Deo 
bonitas  fua  cft  naturalis  Sc  intima  ,  Coc 
qua  ncc  DcusclTcpotcft,  noncrgolibcrc 
iocxiftit.  Scio  libcrtatcm  aUquam  com- 
placentix  dici  i  Scholafticis  ,  at  contta 
ap(aro  hbcrtatis  naturam  Sc  dcfioitioncm. 
lam  dc  pcccato.pcccati  caufa  cft  qui  nc- 
ccffitat  ad  pcccandum  qualicunque  nccef- 
licationisaftu ,  fiue  wtcroo,  fiucintcroo : 
fiuc  intcrna  fuafionc  ,  motionc  ,  dudu , 
cui  nccclVaiioobcdit  voluntas  i  fiuc  cxtct- 
na  violcntiaadhibita,  cui  rcfiftcrc  non  va- 
lct  voluntas  licct  vclit  i  quamquam  tunc 
non  fit  futurus  adus  iUc  voluntarius.  Imo 
grauius  lUc  pcccat  aut  ifto  aftu  vtitur 
qaamhocj  nam  illc  hoc  facitvt  voluotas 
cicaturx  coofcntiat  in  pcccaturo ,  iftc  mi- 
nimc:  licct  ilU  coofcofus  non  fit  volun- 
tatis  qua  fi:  habct  fccuollom  modum  vo- 
luntaiis  hbcrx ,  fcd  qua  fc  habet  vt  oatura; 
quofolo  modo  Dcusvoluntatcmitamo- 
ucrepotcft.vt  occc(ratio  moucatur.hoc 
cfttnonpolfitoonmoucfi.  Atquciftopa- 
Ao,voluotas  vtnatura  confcoticns  in  pcc- 
catum  immunis  cft  a  culpa.  pcccatuin  c- 
Airo ,  quA  pcccarom » eft  a  v  olaatatc  hbera 


DE  PRitDEST. 

&fccuQdum  modum  Ubecracisruziaob' 
ic^lum  tcndcnte.  Lcx  coim  non  oatutje 
fcd  voluntati ,  oon  voluntatiquafchabcc 
fccundum  inodum  natutx ,  fcd  fccundum 
modum  libctx  voluotatis  ,cftlata.  Vaoa 
itaquc  hxc  diftiniftiocftiocfficaxadUbc- 
raotJum  illam  primam  fcotcntiam  ab  ob- 
icdo  ctimioc.  Si  qutspcrrioacius  tucii  vc- 
ht.vnum  cundcmqucadliunlibcre& Qc- 
ccfiario  pacrari  polTc ,  diuerlis  rcfpedibus, 
ocmpc  rcfpc£lu  caufie  primx  ordioaotis 
ncccn'ano,at  rcfpc&u  cau(a:fccuodai,li- 
bere  8c  cootiogcotcr.  IUc fi:iat cootiogcn- 
ttam  8c  occcnitatemQontcfpcdibus,fi:d 
loccgriscflcntiisdiircntirc  ,  cotamqucca- 
tis  implttudinem  diuidcrc,  &  proptcrca 
coincidcre  oon  potcft.  Ncccflarium  eft 

fpod  Qoo  potcft  oon  ficri;  contiogcotec 
t,quodpotcftDonficti.  Eccc  cootradi- 
ceotia,qux  nuUo  modo  eidcm  aduicti- 
bui  pofluot.  Voluotasliberetenditiaob- 
icflum  fuum ,  qu.indo«  potcotia fupcrio- 
reooD  cft  dctctminata  in  vnampartcm.  ac 
dctcrminacionc  iUa  faifla  pcr  dccrctum 
aliquod  Dci,non  amplius  dici  potcft  U- 
bcf  c  in  fuum  obic^um  tcodcrc :  oon  cotm 
iampriDcipium  cft  fuiadlusdominium& 
potcftatcm  habcns.  ScdoflaChriftiChoc 
coim  czcmplum  adfcruDt )  ao  dod  cius 
fuot  oatutx  vtfrangipotucriot  >  &  umca 
frangi  do  potucrunt  ob  dcctctum  Dci.  Rc- 
fpoodco  ,  fubiata  dctcrmiaatiooc  frangi 
potucruDt:  at  pofita  illa  pcr  dccrcturo  Dci, 
frangi  omoioo  ood  pocucruot ,  hoc  cft, 
oeccflaiiumfuttvf  iotcgfamancreot,  aoa 
contingens.  Ergone  Dcus  ofliuift  oatu- 
ram  mutauit?oon  fuit opus.  Impcdiit  taa- 
tum  nc  adus  confta£lioois  adhibcrctur 
oflibusnatum  fua  fragilibus ,  quia^usad- 
hibcri  poruiflct  tmo  &  adhibitus  (uiflcc, 
oifi  Dcus  dccccto  (uo  &  adu  cx  dccrcto 
prxacrtiflct.  taro  entm  pofucratfpiritum 
fuum  Domious,  quum  ofliuip  fraogeado- 
rum  caufa  aducnircnt  militcs  ad  cruccro 
Sc  cruriftagtum  accclccandxmortiscaula 
tum  vfurpabatur.  Ne  ptolizior  fim,  ooa 
rcfucabo  omncs  obiedioncs  :  petfuafuin 
autcm  habco  cx  his  qu.r  poflt.i  funr  oivincs 
lefutariponc. 

'1  ciiia 


CVM  F.  IVNIO  COLL^ATIO. 


5^9 


Rtmotio 
tertU  di- 
flindionU, 
4jui.  ijl  de- 
crttt  <^  ex 
ftcuticnit. 


Rtmctio 

^HtTtA  dl- 

/ftnSienu, 
^ut  tjldt- 
ertti  tfficX' 
tii &fer- 
mifiHt. 


Terciadidihdiocddecrcri  &  exfcquu- 
tiooit.  hac  ica  vruDCur.  LicccDcusabx 
tcroo  dccraucric  quordamhoniiDcsmord 
addicerc,  &  auo  hoc  pofTccordioaucric  vc 
.  io  pcccacum  labercocurj  camcn  illud fuum 
dccretum  dod  cxfcquicur,  a^u  ipfos  cod- 
dcmoando  >  niH  podquam  ipft  hommcs 
culpafua  yitiofi  facli fuerinc ;  &:  propccrca 
immuDts  efl  i  culpa.  Rcfpondco.  Exfc- 
quutioncin  pcccaco  fucccdjocam  ooo  cx- 
cufarc  a  culpa  ilium ,  qui  dccrcco  fuo  ordi» 
oauic Ttpcccacum  ficrcc ,  quod  poftca  pu- 
oircc  :  imo  qui  decrcuic  &  ordmauic  vc 
pcccacum  ficrcc,  illc  pcccatum  pcrpcci^- 
cum  tuflc  punire  oon  poccd  :  non  coim 
poccd  ciTc  vlcor  reifa^x.cuiu^facicndz 
fuic  ordioator:aqMpiocc(l  cHe  ordioacor 
pcrnxqoi  crimini$niicoi<.lin:iror  Ec  ic<flc 
Auguflmus.  Dtmfauitu  trim  iiUliH  ti  on  ipja 
trimwMordinareneuit ,  ordinarcD^mpc  vc 
fiaoc.  £c  iam  ancc  dcmunflraui  homi- 
Dcm  fua  culpa  viciofum  ooa  ficii  ,  fi 
Dcus  oidioauciic  vilabcrccut  viciofufquc 
ficrct. 

Quarcadiftinifliocftdccren  ttiicacis  & 
pccmiifiui .- qax  didiniflio  rcdc  czpiicaca 
omhcmdidiculcaccm  colicc ,  (cdcoilercc- 
iam  fcnccnciam,qaa  Dcus  Jicicurpccca- 
curo  ordioaiTc  vc ficrct.  Sed  aucorcs primz 
i'c  n  cc  0  cia:  pcr  dccrc  tu  m  p  crmi  iri  u  u  m  fu  j  m 
illam  fcnceociam  ft.ibiiire  oicuocur.  Di- 
cunc  cnini  Dcum  non  cfiiccre  (cd  decer- 
ocic&ordioarcpcccacumi  dicuncdccicco 
cflicaci  ooo  ficri  fcd  dccrcto  pcrmiiliuo 
ordioari  :  vcrum  decrccam  pcrmi/naum 
ica  cxplicanc  ,  vc  cum  cfficaci  coinridac. 
Permiflioncm  cnim  iocerprccancur  aflio- 
Dcm  voluncatitdiuinx  ,  quacrcacurat  ra- 
cionalt  iliam  graciam  nonci.icquxad  pcc- 
cacum  vicandum  t(i  occcflacia.  Ha.-c  a 
Aio  coniunda  lcgis  pofitieoi ,  picnam  in 
fcpcccaci  caufamcompichcudit  Qui  e 
oim  lcgcm  fcrt  imponibilcm  prarflicuci- 
cra  j;i  atiami  &  graciara  dcncgac  illu  cui  Irx 
pofita  cfl  i  ilic  caufa  eft  peccati  pcr  mo- 
dum  icmoucocis  probibcos  ncccITarium. 
^cd  de  illo  cciam  pofVca. 

Alioqui  fi  pccmifnuumdeciccumredc 
cxplicccur.  ccicumcfliliumquipcccatum 


pcrmitcere  decrcuic,  nullo  modo  peccaci 
caufam  cfici  vcilatur  eoim  voluntatc  fua 
circa  pcrminioncm  fuam  ,  dod arca  ipfum 
pcccacum.  Ncquc  coofcDcanca  fuoc  hzc 
duo  .-  Dcuspermiccitpcccatum  Yolcnsi  & 
Dcus  vult  pcccacum  :  ibi  cnim  pctmilfio 
tft  obicdlum  voiuotacis  ,  hicipfumpccca- 
cum.  1'ocais  cootra  fcquicur,  Dcus  per- 
miccit  pcccaium,  crgo  ooo  vult  pcccacuro. 
Qui  cDim  vulc  aliquid  ,  non  pcrmiccic  id 
ijmim :  cft  cnim  permiiriofignurarcmifiae 
Toluucatis.  Ergo ncc illa  diftioclio fcotcD- 
tiam  primam  ezcufac. 

Quinca  diftiodio  cft  dccrcci  diuioi  &  Rtmotie 
nacuiz  humauz,  qua  ica  vcuncur.  Pccca-  quintMdi- 
cum  fi  dccfccum  diuinumcoofidercs,nc-  Jlirulionu, 
ccffario  quidcm  fici  fcdfinacuramhuma-  f/«  ejide- 
nam  in  vcram<jucparccmzquciibcram&  ereti  diuint 
flczibilcmrcfpicias  ,  concingenccrfic  &  li-  ^natur* 
bccc :  &  propcrrca  liii  tanquam  caufie  pio-  humMt,. 
ximz  omois  culpa  crahlTciibcnda.  Dc  hoc 
iam  ancca  cgimusin  fccunda  dif^lndtioDC 
&  ftiHicicncci  rcfuuuimus. 

Scd  cadcm  difttn(flione  alitcrcciamv-  ^d^fff 
tUDCur,  pcr  diucifum  rcfpc(flum  finium,  rtjpe^udi- 
quos  Dcus  fuo  dccrcco  propolicos  habcc,  ffffj^orumji- 
Sc  qui  homioi  pcccaoci  propofiii  fuoc. 
Dcuscnim,  inquiunc.fuodccrccoioccodic 
faam  gloriam  tiluftrarc  .  homo  vcro  fuz 
cupiJitati  facisraccrc .-  &Iicctbomoidcm 
fjciat,  quoddiuinicuseftdecrecum,  noa 
tamcii  ideo  facic  quia  dcc  ccum  eft  ,  fcd 
quia  itafciccius  voluncas.  Rcfp  piimo,fi- 
ncm  bonum  a^tioocm  io  fciilicitamoon 
comprobarcfcu  booam  rcddere.-noo  e- 
uimfacicndamala  vtcucoiaoc  booa.  Ma- 
lum  aucctn  cit  crdinarc  pcccarum  vcfiac. 
Secuodo ,  &  hoca  Dci  decreto  cflTc.  vt  ho- 
mofaciacidquodDuis  vccuic ,  vcfatisfa- 
ciac  fuc  cupidicaci ,  Sc  propccrea  komincm 
a  culpa  czcufari  Tercio,ticcr  decrcti  diui- 
oi  impiccio  non  fic  finis  qui  homiacm  mo- 
ucar  ad  pcccaadum  ;  tomcn  illieadcm  cft 
cauiaquzhomiocm  Icni,tacico  Sc  imper- 
ceptibili  motu ,  efficaci  camen,  peccare  fa- 
ciat  :  fcu  potius  .  adum  illum  przftare 
qucm  Dcus  vt  ficrct  dccrcuic ,  qui  tum 
rcfpctftu  hominis  pcccacum  dici  ood  po- 
ccil 

Poftrc- 


4O0 


I.  ARMINII 


RiTJv/j  )flrcma  «icoic^nj  cicufat;ocft ,  abad- 

xtniijUn-  ti'Cioncfiiiis:quahc  vcunrur.  Hocdecrc- 
/iionts /tut^^^"^  Dci  non  iiacnuniiaicfolcrous.quoci 
txcnjMtto  t)cus  ftatucru  noooullosliomincs»tcrn» 
HU  Jtbnddf-  tnoni  &  condcmnatioM  addtccre .  icd  ad- 
iione  finu  «^«nus  ;  quo  iplius  iudicia  >  ad  noininis 
Deo  propofi'  ipriusgloriara  illuftrari  polfir. 
ti.  Rclpondco ,  additioncm  illam  noo  nf- 

gare quod  pofitum  cft  ('(labilitut  cnim  pcr 
rcdditipncm  caufx  )&  additioocm  finis  ct- 
iam  optimi  noo  luniticarc aclioocm  ,  quar 
inlc  fotmalitct  bona  aon  fit ,  quod  &  antc 
didumcfl.  Ex hi(crgoapparct,quod iIIjc 
excufationcs  friuola:  funt ,  ncquc  valcrc 
poirunc,  jd  dcfcndcn(hmrcntciiiiam,  quz 
Aatuit  Dcum  ordioaHc  vt  homo  labcrctur 
&  Titiofus ficret ,  quo  ira  yiam  fibi  patcfa- 
ccrct  ad  cilccutioncm  dccrcti,  quod  ab  x- 
ccrno  dc  illufttanda  fuagloria  pcrmilcri- 
cordiam  &:  iullitiam  apud  fc  coDcIu(it& 
ptopof^. 

Si  quis  putcCTllam  aliam  vcl  diflindio- 
ncm  velcxplicaiioocmadfctri  polTc  ,  qua 
fcntchtia  illa  cxcufctur  firdcfcndatur ,  mc 
lubcntifTimoidfict.  Scd  vidcat  illc  oc  fcn- 
tcociam  immutet  ,aut  uliud  qutd  addaiipfi 
reotrntix  ouUo  modo  coofcocaoeum. 

Obiicis  tibi  fub  fincm  rcfponfioDis  fe- 
ptimz  :  Ergoiudicia  Dei acontingcntia 
pendcot  &  iuodaocur  contiogcotibus,  fi 
ad  bomiocm  quapcccatoi  &  ad  pcccatum 
ipfius  rcfpcxciioi.  Quxobicdlioquiaet- 
iam  aducifus  meam  lcoccutiam ,  qua  pec- 
catum  in  obic^odccrcti  Dci  ptzftitucn- 
dumarbitroc ,  bcit,  cftmihi  coofidcranda 
diligentius.   ludicia  Dci  multa  fupci  pcc- 
cato fundari  plaoilTimum  cft  cx  Scriptuiis. 
quz  ramcD  cadcm  cz  pcccaro  pcodere  dici 
ludictHm    ocqucuot.  Aliud  coim  cft  pcccatum  fta- 
DttqHvd    ^'^^^^  obic<flum  it  occafioncm  iudicio- 
f*('tt  itbtc-  ruudjuinotum,  aliudidipfumcauljmfa- 
ctttoribM    c«ccomndcm.Iudiciumquod  Dcusfacit 
fnndiUUT  in^''  pcccato . libcic  facit.  Dcquc  id  pcndct  a 


-nct  in 

^^^t.m  eius  locum  aliud  fubll  .  iiidatur 
aun  conttn' 

rtuter  fm-  ^"^0  iD  pcccato  ,  quia  citra  pcccaium  ita 
dum  fti    ludicarenonpoflct.  At  pcccarumcftcon- 
*         tiogcns  fcu  rartum  ccncingcntcr.  Ergo 
Dci  iudicia  fuadaaiut  m  contingcotibus. 


Ncgn  confrqueot.  Nam  Dci  iudicia  fuo- 
daniur  io  pcccaco  ooo  qua  c('  .ccc 
fa(ftum  ,  fcd  qua  ccrto  &  iotuii..  .uicr  a 
Dco  prxuilum.  lotcrcedic  ctgo  vifio  Dci 
ihier  pcccjtum  &  tudicium :  quatc  iudi' 
citim  fiindatur  io  vifione  Dci  ccrta&io- 
falltbtli.  Driodc  quod  cft ,  quatcous  cft, 
ncccdjtium  cft.  Dci  autcm  iudicia  fuo- 
djocur  lu  pcccato  iam  fado  &cxiftcotc. 
In  tua  vcro  folutiooc,vc)im  mihi  czpltcari 
quomodo  qua;  cootiogcotia  fuot  a  Dci 
oidinationc pcndc^nc .  fiuc fccundum  or- 
^um  fiuc  fccundum  adum  ;  oidioatioDis 
vocc  fumpta  pro  eoquod  cft  facicoda  de- 
cerDcrc,noo  pro  co  qaodcftordincmia 
fjdis  ftacuecc  .-  iu coim  voz  tftahocloco 
cft  fumcoda.  Nanl^ll^t  modumcontin- 
gc^MM^atuiiftatuciic  Dcus.tamcocx 
ca^||HH|bicur  ipfit  cooiingcotia  ortum 
habcreab  ot  dinationc  Dci.  Caufa  cnim  li- 
bcra  &  adus  fui  domina  aifliuocm  coa- 
tingcntcm  fufpcodcic  potcft  proarbitrio, 
vcl  pruduccrc .  iia  quoquc  dc  adu  :  quaie 
occ  illud  intclIiPo .  quomodo  coniiogea- 
tia,  quz  talia  (unt  ,pfopicrca  quod  mo- 
dum  cooiingcntcm  Itjtuit  in  naiuiaOcus. 
Dco ooD fintcor.tingcr.iia  pccciiumDul- 
lo  modo  oulliusrclpcdueicocccllatium. 
Ergo  pcccaiuin  Dco  quoquc  cft  tniiiia- 
gcns,  hoccft  .aDco  ccMifidctacui  vicoa- 
tingcnrci  f.i£bum,  licct  vifionccctca&io- 
fjllibiiii  propici  infinic.tc  :zdiui* 
nz. ncr  r  -la  fuat  ■  oiicoo- 
tiogcr.  ^  i,acaliq  ..logcns 
afupciiuieconfidctan  vt  cootmgcos.No- 
tum  cnim  cft  Dco  nihrl  accidcrc  ,  nihil 
ct-nt.'ngccc,  cft  cyim  immutabilis.cft  fim- 
plicitrmius  ,  cft  fui  ipfius  cflc  &  cn'catia. 
At  fciencia  Dci  rcs  coofidcrac  qualcs  fuoCi 
Ijccc  vifionc  rcium omnium  oatuum loo- 
ge  cxccdcQic. 


r 


■ipt' 


quiitmts*' 

ttniit.fti 

tMmm  ittrt 

eominftih 

tUMbiHsvl 

taltMcenf- 

dtrAntHT. 


V 1 1.  Propofttio  Arminii. 

RAtioncs  alias  cui  miht  ifta  fcnicotia 
noa  iaci&faciac ,  nunc  non  a^ 
quia  vidcoccalio  mudocc  lationc 
lilud  ita<ilaic  :  QiiarcadThomz  i. 

cum. 


^VM  F.  IVNIO 

raoi,  cuifTtpato)  requoqoeruufnidfch- 
fum  rribuifti  ,|&  firmameota  tx  Scripturit 
adUibuifli, vcoiam}  &  apcnc  quidinifta 
dcfidcr!.-!-  fif  n-fi  mSo  Quam libercatcm, 
vt  oc  .  cm ,  nifidcfuavo- 

luutatc  rccliuiniibicooftarct. 

Rfjponfio  luniiad  VII.  Propofitio- 
tntH. 

■^ur-f.im  "D  Ationcsquidcmilias.quxcooquccx 
IXliot,  nuluillcmadfcrriquamrciiccri, 
^Mitfricott-    cadcm  opcra  ( fi  polfcm )  rem  totam  ab- 
Tin^fyf  ;;^„folucrcm:  cupio  eoim  fioc  vlUdiflimula- 


(<fut  dtcit 
luHim, 


tunhi' 


tionc  tibi  conftarciudicium  meam,ac  ficri 
fatiscxfpcdationi  tu».  Vciuutamchcxiis 
quxha(flcnusdiximu$,&  dcinccpsdi^uri 
lumus.fpcro  tc  vifurum  pro  tua  prudcniia, 
aut  quid  cgo  dcratiooibusiUisfaciamiu- 
dicii  ,autquid4^D  quoaaimustuuscoa- 
quicfcat  (quodfaxic  Uomious)  cxfcotcn- 
tiaooftra.  Thomx  frntcntiam  coniungo 
altcri.-ooofcqtior.  Sed  quid.&  quomodo 
cx  vcrbo  Dci  ftatuam  iDhocarguincnto, 
&  quid  io  ca  dcfidcrcm,  vcrbafcriptitui 
codcm  ordioc  pcicurrcas,breuitcr  &  pau 
cis,fiDcus  volct,cxplicabo. 

Reph(4  Arm'inu,fitU(ovfidtrat'ti  Ucfponf 
ddVll.propfiiionm 

Slquidcm  pucarem  tc  primam  illam  fcn- 
ccotiam,  prout  -bautmibus  ipfiscxpli- 
catui,  Sciipturx  toofcD-.ancam  cziftima 
re,  omm  modo  (  Cuartr  iMam  tibi  men- 
cem euclictc :  ac  video te  iilam  fcotentiam 
ita  cxpl<caic  ,  ut  multam  itlam  immates i 
yndc  mihi  pc-fuadro,  tefrnicntiam  illam, 
cifi  fccuod  im  ifta.n  tuam  ioccrprctatio- 
ncmiQreIli(;a:'.i' ,  ScripcurismioimecoD- 
fcoraoeam  ludicaie.  Er^nj  fratcr,liccat 
-  ,  1        '    -.a  veniaidrepefprc.quodto. 

nio  Donduna  libctafti  illam 
otentiatn  ameoobicdameoto.  Maoct 

•:  /*Ut$TfmftCtMtifl»tMi 

,      K.   «mo  Imiiritur  (y>  vitio- 
r$: ,  <IH9  ^.ian.  fik: patifncirrt ,  Mddttl». 
.  m  gitnmm  fnj".  t/fop*3a,  <f<w  ittm  «n- 
:Uiruj  ^n^Uttmm.  Nc  umea  quif- 


COLLATIO.  4«T 

piara  eziftimct  polliciutlooem  ifttm  me- 
am  vanamfuiflcccceaggrcdiarfcotcotir 
iftiusiquz  homincm  vc  nondum  coodi* 
tum  fcu  condcndum  prxdcftioaoti  Deo 
ptoobicAo  ofFcit,  per  alia  ctiam  arga" 
mcota  rcrjtationcm.  Vfusfumduobusar- 
gumeatisadillius  coohicacionem.  Vnum 
eftapiiore  ,  alterum  a  poftcriotefiuc  ab 
abfuido  coofcqucntc.  A  prinre  fuit  hoc. 
Quia  prxdcftioaiioeft  volunti^Dci  dc  il- 
lultcaada  liia  gloria  «ct  mifcticotdiam  6c 
iuftitiam  :  atilla  yoiaotas  iocuinooah.i- 
bctiQooDdMmcoodciofir.ccoodcodo.  A  Pnterfupe- 
poftcciore  fiue  abfurdo  coafcqueore  fiut  nora  t^imtn 
hoc.  Si  Dcasordioauit  vthomolab*retur  liuo.ti  itmt' 
8c  viriofus  fieret,  quo  ilii  voIun:ati  czfe-  fi*per  ali* 
quendz  viam  patcficcrccitumfcquicunl-  Mrgttmenta 
iumcncpeccaci  aucotcm  pcr  otA\mvoai  tontrMeam 
illam.  De illis hadcous fatis ^(\\xti\:Adf$-  tidftrtAtm. 
rotertittm  ArgMrr.totum.  Prxdcftinatio  cft  /. 
pacs  protiidcnctx  admioiftraotis  6c  gubcr- 
oanus  humaoum  geous  ;  crgo  puftetior 
oatQtaaAu  creatioois*  vcl  propofico  cre- 
aadi.  Sipoftcrior  a^u  creationis  vd  pro- 
pofito  creaadi  homincm ,  iam  homo  prx- 
dcftinationis  obicdum  oon cft ,  coofide- 
tatos  vt  nondum  conditus. 

6^r/M/»adiuogam.  Prxdeftioatio  c(l 
prxp  jratio  fupcroaturalium  boDorum,er- 
go  pczccdit  commuaicatio  aaturalium,lc 
ptoptcrea  crcatio  io  natara,  fiae a^u,  fiue 
iQ  Dci  dccreto. 

g^flTNm  acccdat.  Illuftratio  fapicattx 
Deipcr  creationcm  prior  c(l  illuQtationc 
fapieotix  Dci  qux  cft  admiaiftiatio  prz- 
dcftinaiionis,i.Cor  i.ti. 

Ergocrcatio  prior  prxdeftioatioae,  ia 
propofitoDci.  St  crcatioprior,ergohomo 
prxdcf^inaati  cufidcracus  ui  cxiucas,D0D 
vtcondcadus. 

Ita  quoquc  de  bonicacc  &  mifcricordiai 
quarumilla  priorin  crcacioae  ergaoihilu 
dcrooiiftratai  bxc  poftccior in pizdcfti- 
natinnecrgaidquodnihilo  poi^crius  cft, 
illufttat  J  clt. 

Horfum  etiam  omnia  adferri  argomen- 
ta  poCfuot ,  qaibus  coroptobatur  peec^twn 
ijft  conditi$nm  in^htBo  prtdt(litMi»nM  n- 
fuiJitMm. 

Ice  rill.Pr^' 


11. 


401 


I.  ARMINII  DE  PRiCDEST.i 


VI II.  Propofitio  Armtniu 

'*r*Riaitaquciaiftafentchtiacon(ldcra- 
TrtbtujuA'  A  bo.  I.  ao  Dcusab jrtcrnocxhomini- 
jtiom  Ht     jjjjj     puris  naturalibusconfiJcratisalios 
'  clc(icrit  ad  fuperbaturalcm  fxlicitatcm  & 


fiiturArm, 


cgcrit 

g1oriam,alios  non  clcgerit.fcd  prztcrierit- 
x.in  Dcusiis,quosclcgit,  td  c(l. homini- 
bus  cx  natura  fupra  oaturam  cuchcadis,  & 
ad  rcrum  diuinarum  parcicipactoacccaaf- 
mittcodis  cx  propofito elcftioois ,  prxpa- 
.  xauerit  lila  mcdia ,  qux  ad  fupcrnaturalcm 
falicitatcm  coafcqucodam  faot  occclTa- 
Tiaifu{Hcicatia,&  ci)icaciaialios  vcro  prx- 
ccncrit .  id  cft,  ida  mcdia  (latucrit  cum  cis 
non  commuaicarc ,  (cd  cos  in  natura  ipfo- 
rum  rclioqucrc.  }.aa  DcushomiacSillos 


puritaicm  corrumpentia.  Rcprobatioois 
voce  hcct  cx  fcofu  iAo,qucm  cacfes  tux  & 
alia  cua  fccipta  habcnt ,  vfus  fim ;  tamea  at> 
ca  in  poftcrum  dcfinam ,  (fi  mcminilTc  po- 
cero  )&  prxicticionis  fiue  aoa  cledlionis 
vocibus ,  pro  eadcm  veac  •  Qi/i  quando  v- 
crumquc  a£lum  Synccdochi  "  i  vocc 
comprchtnJcre  volo.  Prxpj. pa:- 
bx  vcl  prxdamnationis  ilUuslocofubdi- 
tuara,  vt  cft  a  mc  vfurpaca. 


7T.  Propojitio  Armmii. 

IN  pnma  quxflione  non  id  io  dubtum  *d 
voco,aaDcusabxtcrooaliquoshomi-  frimnm 
ocs  eicgcric  ad  (alutcm ,  atiquos  vero  ooa  qiuJl.nt^Mf, 
elcgeric,(ed  prxtcricric-  id  coim  ccxcum  Arm.Demm 
.  puto  ex  plaois  Sctipturz  vcrbis  :  fcd  cm-  trt4tjl$- 

f!f"l:".?!J"'*f!5"i"'"l'*V^^^^  ■  P''^''°  P^'»"     fubieilo^rtiODis3tDonJiW<»  wr- 

'  ~  elcdionisi  ao  Deus  chf^Ko  Sc  noQ  cU-fiunm  eirts 

gcndo  vetfatus  (it  circa  homincs  io  puris  homirmi» 
naturalibuscooddcratos.  Hoccgoba^c- ^ri»  nM»' 
Aus  pro  vero  accipcrc  ooo  potui.  r»lihut  etth 

Ht^onfio  luniiad  IX.propoJitiotum.  ^'^*"' 


vcprobauerit ,  id  cft ,  pacna  zccroa  afiiccce 
dccccucrit. 

Ke/Pon/io  lunit  dd  VIll.  Propofitionm. 
J  ^JEc  igitur  hobiscnolioca,adqaam 


Thtm  nMM-  1  J  dcclirrcmus  tn  fcqucntibus.  Inpuru 
TMUseppc-  naturAlibm  (I  qai  dicunc.non  cxcludunc 
nttntHr  ctf'  fupcroatnialia ,  qux  cam  Adamo  commu- 
ruptu  ft-  nicauit  Dcus,fcd  pcccatofquod  fupcrueQic 
4Hn4MmIU'  po(lca)  &oaturaIibuscorruptisopponua- 
ntum.        tur.  diuer()tate  rcfpc^us  mibi  vidcntur 


DIzimaspropofi(ioDc(exu.  et(traciop/r  purs 
coDtrmplandi  homiois  ex  cercis  ra-  tuuurdtA 
cionibusdiAioguipoccdacdcbct,  tamco  txcluditm- 
audorcs  primz  fcotcotix  commDoitcr/Mwrf/^- 


cur.  a,ucn„«c  rc.pcciu*  miu.  vtacntur   homitjcma  Dco  coQf.dctatum iti cauGte- 5«»,  JfrJl» 
falli.qu.  hxc  vcrba accip.uo/  fccus.  Czte-  ;  j^^.^^j^  ^  rcprobai.on.s  ftatui^Tcrauao-  vttluUt, 
rum  rcproband.  verbum  h.c  pof.tum  cft  :  f^^^^^j^  oonilludcommuoccx  h»cmimB 


(vtaoteobfetuauimos)tcrt.a(igoificacio-  !  clufiO-e  vo.ucrsc  .  racionc.llafiagulariap- 
ncquam  catachrcftrcatn  c^fcd.ccbamus.  poficaifcdrantum.dfibi  volu.^rc.nihtlad  ^ 
lcd  dc  co laus. Ad locos illos otdioe  venta-   '  „/% ^  -i./v.v.,.; 


rnus. 


caufamclciflioais  rcprobatioaifqocfacere 
ritpcrucnicocis  peccati  cootemplacroDcm, 

RepUfMArminiiy/iueconfidnjtioRtlbonf.  proutd.cit  Apoftolus.  *«/rj«4/Ti/«,/,»r 

'  "**  tenumnHtmAlum.Kom.^.2Cj»to\adcvo- 

ccsilhi  i»purunMturalil>u4,a^ixili\iudq{iz 
ratioDt  m  pcccari.quod  ibpctucaic  podea, 
ioeIe(flioaiscau(aczcludcrc.  Moc  fi  bcne 
ob(eruabicur,hic  (bcus  quxftionis  propti^ 


ad  VllI'Propo/ittonem. 

TufH  itMtH'  13  ^*^^  naturalia  cgo  tom  fapcrnatutali- 
rulin  tyfu'  bus,tum  pcccaio  &  haturahbas  corru- 
ptm/UurM'  ptisoppofai.illaeoimadborumexclufio- 
Jibut  frMtf'^^^  dida  puraoi.-tKC  iniuria :  fiucvim  i- 
ttndtntibus  p(^^um  vocum ,  fiuc cafUiidem  vfumapud 
peccaio  Scholafticos  coofideremus  :  habcntquc 
09rrumptnti  nat uralia icfpc^um  ad  fupcrnaturalia 
4pp9ni  tkb  czcludunt ,  taaquam  tranfccndcatia 

Ariit.        pufiiacem,  &adpcccatumcorTuptionem- 
qac,  qaaoifiaailiicruckduAi,  usquan 


ill.  oonaduct(abitur.Qui  coim  (batuit.ho- 
miiKm  t>ondum  condiium  ,  ooadura  la- 
pfu8i,&  lapfam  a  Deo  fuilfc  coofidcratum 
in  caufa  clcdioois  &  rcprobacioois^isccr- 
c^  &  hocdicic,  &  illa.  Quxftio  igiturpro» 
pticooncft  hxc,  vcrunt  Ucusinctigeodo. 
&  przicteuudo  fiuc  icprobando  vci(ataa 

fit 


CVM  F.  IVNIO 

ft  ctrca  homincs  in  pum  naruralibastid 
cdcicra  cooteropiatieacn)  pcccatiiimpli- 
citcr«  vtpcccanim;ffdhxcquxftiofolum 
futuracu,Ttnim  vcr(atus  in  haccaufa 
circa  homincs  citra  vllam  cooicmpbtio- 
ocmpcccati,  vccaulac.  Noshocnegamus. 
&  oegamusaudlorcDomioo.Ncquealiud 
iibi  voluit  Augullious  tpfc,  cuiccrtiafeo- 
ccoria  adfcnbitur,  vt  copiofinimc  idemlib, 

coimdc  lncebo^  £/4M«dicitur,  autidcm 

3uoquc  io  cauCi  Ai»mi  ^  £m<  intclligco- 
umcftjautdiucrGifuturacIlclc^Vionis  Ac 
.       rcprobatioois  ratio;  quod  ccrtc  abfutdom 
^ium  cft.Autequam  \^t\xiAdAm(3^Eu»  ptodu- 
'vtrumtjfu  Q^^  cfleni  ,  fcciircotquc  aliquid  booi  rd 
prtbMC^,      mjij  ^  jjna  fuiffc  clcftioocm  Dci  cx  propo- 
Hto  graiiz ,  codcm  argumcoto  plaoc  (la- 
tuimusi  qua:  elc<2io  ic  pcrfooas &  cau(as 
omoeis  a  pctfooifij  veliopcrfoois  pofiias 
prarcclTctit.  Atquc  hoc  cflc  vciilTimum, 
au(f^oiitace,ratioDC.&  excmplo  coo£rma- 
'AHteritntt;  iMi.  AMHcrit/ite tKom.  f.tpU  i.&alibi: 
MJUttntj;   Ratiooe.oam  i.clcdioioChnllofa(5lacft; 

noQ  10  crcaturis.aut  cooditiAoc  vlla,  vcl  ob 
coodicioacm  iUarnm.  t.  lo  coofcflb  cft 
apud  omocts  ( quod  cu  ip(c  poilca  cx  partc 
agoofcis  ,  liceidiucrfolcoiu  )  grzdcitina- 
tiooem  &  rcprobatioocm  oihilio  prxdc- 
(lioato  auc  rcprobato  poocre .  fed  io  prz- 
dcAiDaotc  folum  .  vtafHrmac  Apodolus 
Kom.  9  non ixoferibm.fed exvocMte ;  &:c. 
Et  qucmadmodum.<fMj^MjIiaiMibidem  cx- 
poait  luculcot>llimc.accopcra,Qcc  fidcm, 
occ Toluotatcm  przuifam  doccos  io  caula 
cfle  ,  cx  illa  Apoftoli  areumcotatiooe 
Procrcatio  filii  ia  oatura  cu  aparcntcfo' 
ium;  multomagisa  Dco(cuiusproprium 
cft  caufam  cflc  priocipiumqucomoisbo- 
oi ) adoptio  filiotum  ipfius (olum ,  noo ab 
vUa  iploTum  cootemplaiiooc  futura  cA. 
£xtmflt.     Poftrcmo  idcm  cxcroplum  Angclorum 
dcmooftrai,quoium  hi  cledi  appcllaotur, 
ilti  Qoo  clcdi  fo oc.  Ac  corum  qiuidem  qui 
clc<Sli  citra  coondcratiooemipforum  opc- 
rum  clcdifoot,  qoi  vcie  ooo  clcifli  prxtc- 
.lici  (luc  reprobari  ctcra  ccofidcrationcm  o- 
pciumooQclcifii  ,&c.  fuot.  Namficuide 
«•miiiibus  tp(ts  optim^  Au^Mjiinm  ihi- 


COLLATIO. 


40; 


dem  arguic  ,77  qmia  pnfdthM  Dtut  futitrm 
Eftiu  eptTM  m»U ,  proptereaeumprAdeJlinM" 
uit,vt  feruiret  minori  i  propterespr/uiejlinji- 
uit     l»cob,vt  ei  mAierferuiret,qui» fuiurm 
eim bontioper*prAfciebat :  ^f/Ufumcflium 
quod  Att ,  non  ex  operibm  :  profedlo  &  dc 
Angcliscadcmratio.  Horum  eoim mife- 
riam  poiHbilcm  (vc  ita  dicamus  )  cutauic 
Deus  dedioois  bcocHcio  .-  illorum  noa 
curauic  prsrtcritioois  vclrcprobatiooisof- 
ficio.  Quomodo  autcm?  ncmpe  prxddti- 
tiaodo  io  adoptiooem  fitiorum  angclos 
cleAos,quifiliiDciappcUaQtur,Iob.i  &a.  ^ 
&  1%.  lllosoooprxdc(lioaBdo. Fihosillos 
(ibi  gcouic  000  natura.fcd  volunratcDcusi 
quz  YoluAtas  xccroa  eft ,  ic  prxccfrit  ab 
xtccBo  illorum  exiflcotiam ,  qux  tempo- 
ralis  tH.  Quid  tilius  caofctac  ad  gcoituram 
fui?non  dFenim:quid  Aogelus?  fi  ooa 
coofcrt aogclus :  quidiiomo?  vcrifque cet- 
cc  Auouflious  ibidcmcommuoiiBrcillad 
Pauli  lotonac.  i.  Cor.  4.  quit te difcemit t 
ffuid  antem  hMbes  quod  mon  meceperitf  f^c 
Refpexit  i^itut  homincm  commuoitec 
Dcusjooo  loucoit  caufam  io  hominc:quia 
cau(a  i»%Mim  /iue  -niutyuiLc  iflius  a  fola 
Toluatatccn  ficgraciaipnus.  Quodfiquis 
peccatum  dicac  cQe  prxtcritioois  feu  ce- 
probatioois  caufam,  nc  £c  quidem  obtinci 
btc.  Namprimomimmocaraaoct  Augu- 
{lioiillaargumeocacio.quammodoaddu- 
ximuf  ,cx  pixfcicorum  opcium  coparacio-' 
nc:  deindc,cum  cx  xquo  finc  a  oacura  pec- 
catores  homiocs  cotam  Domioo ,  decti- 
bus  hifcc  vnum  oportuic-  aac  omoes  ob 
pcccatum  rciici,velut  communi  caufa;  auc 
oraoibus  illud  condonariiaut  caufam  alibt 
quam  io  peccato(latui.vtfacimu$.I'ollre- 
mo ,  quisoosdifceroat,  oifi  Deuscx  pro- 
poflto  declioois  fux?  itiac  igtcur  iUud* 
Dcum  io  caula  cleAioois  &  reprobatio- 
ois  ab  xtetno  fadz  homiocmcommuoi- 
ccr  confidcrauifle ;  iu  vt ipfc  a  fc .  noo  ab 
homiae  caufam  buios  atquc  iliius  habuc- 
ric.  VeiumtamcQ  argumeotaquxhicad- 
£eruocur,  agcdum.Andim  cxpeoda- 
mus,  ItccthtticfcQCcotixpro- 
phr  000  aducrfcntui. 

£cje    X  RiplicM 


464 


I.  ARMINII  DE  PRiCDEST. 


Dewente 

ftwt».  ftn' 
fentU  fatii 
«JftdtcJum. 


JltfUcAArmtnuJiut  (onftiUrdtio  Rtjpon- 
ftonii  Ad  IX.ftropofitioneNi. 

AVdorcs  piimz  fcQreotiz  quomodo 
homincm  contjdcuucrjnc  i  puco  li- 
c|ucrc  (acis  cx  iis ,  qux  ad  rcfponfioncm 
proponc.6.didafunc.  Qupd  vcroautorcs 
fccuodz  fcnteociac  raciooe  illa  liuguiari 
appolica  noo  exclufcrtot  communc  illud. 
>ix  fic  mihi  verifimilc.  Qui  cnim  clc<fltoni 


ceam,Dam  ioeo  cA  coofcofusinterDos)  g^u»dfr§^ 
Hon  odtt  Deus  E/mm  homintm ,  ftdodit  Deus  ^^,^^ 
EfMU  peccMtorem ,  &  paulo  poft  .•         ergo  j^ft^ttfim. 
iMcob  dilexit ,  nunquidpiccMtor  non  erMtfJed 
dilexttsn  eo  non  cuffMm .  quMm  debtbMt  ,ftd 
grMt>Mm,quMmdfin»bMt,Stc.  paulopoA,<?</a 
enim  Detu  impietMtem .  ItMijj  in  a/iu  eam pu- 
nif perdMmnMtiontm  inMtiuMMmitferiufli- 
ficationtm  Rurius:  VuMefieHimtxAdMt 
mMffMpeccMtorum    impiorum,in  quM  o^Iu- 
dAi^^gtntesrtmotMgraiiaDtiMd^vnAmptr' 
ttnent  conf^ttfioncm.  Sidicas  Augv  rt.uum 


^    prarcciitiooiquccx  luis  caulisfadac  pccca 

(iim  fuperucniircdicic  ,  peccatum  cxlIu-  i  oou  depra:ccucionc,reduc  pizdamn^itio 
dcns nontaucumacaufaclc(fltonis&  pra:-  '  ocagcre:  i  o .  Auguftjuum nullam 

tcncionis  ,  lcd & a fubicifto 8c conditione  ouilc  pra;(L  .:.w.;cm,qua;  ouo  At  prxdA- 
^»(9m;yf- inilloiequ  fita,  illc  iicgatvoiacrichomi-  !  mnatio.  pta:tctuicjaieiiim  odium  ptarncit 
cundtfen-  ncm  vt  lapfum  conlidcratumcfleeJigcoti  ■  caulam,qucmadmoduniamo4cmelcttio 
lentijLnon   &  ptxtcrcunti :  &  fi  id  ncgct ,  ncgat  ctiain 


01. 


lod 


c  vcto  cx 


effedecer- 
nenti  Dto. 


'  nccnciacon- 

liomiocm  commuDKcr  coniidciacum  tilc  I  cludo,  id  quoddc  i  . .v  ...^obo  dicicur, 
minecom-  dcccrucnti  Dco.  Alioqui  accipio  quod  di-  i  io  cau(a  Adatni  &  Euz  iocclitgendum  ooa 
muniter  co  cimr.  PcccatumcaulamclciflioDisprzcc- |  circ.  Qcquciodcfcqu:curdiuct(am  rflefu- 
fiderMtum    ntionifquc  noo  eflc,  rcdctamco  intcllc-    turjm  tJcclionts  flc  rcprobatioois  ratiooc; 

iflum,  vchicaccipi  puto.ocmpcpcccatum  i  Difiaiiccaprobatum  fuciitDcum  clciflionc 
noQ  eflc  ciufam  cur  Dcus  ahquus  cligar.  |  circaAdamum&Euam  vcio  primaruo  Aa- 
aliosprxtcrcat  ,inodopcccatumflatuatur  i  tu  ccnndcracos  veriacum  eflcqaod  cgo 
caufa,  cur  Dcusuliquoscx  hominibusad  ;  cocohocmcofcripco  ncgo.  Difccimcoau- 
fuam  imagioem  condicosprxcciircponic.  .  cemapercumellintcr  £iaum&  iacobum, 
loiftocoofcnfuccftiDCcroos  ,  iohocdif-  ;  &  AdamSm  &  Huam.  NamiUiaondum 
leocimDS,  (i  ditTcniimus:  Quatcnoocfl  aaci  pocuctuoc  confidcrari  vcpcccacorcs* 
iftaqua:ftio  i  An  Dcus  vcr(aiusiit  hocfuo  crantcnimamboinpcccatoiamconccpti; 
dccrcto  circa  homioes  cicra  contempla-  H ooadum condici.vccalescoofidctarinoo 
tiouempcccacivccau(ir,caufxioquamcur  pocucruoc ,  oullocnimmodotalcseraDr.' 
cligctet  hos,  illos  prjcccrircc.  Nam&hoc  imo  nc  com  quidcm  quum  iam  piodu^i 
Augudinus  fatccucqui  tamcn  pcccacum  cflcnt  a  Dco ,  &  io  ptima  origiociotcgti 
ifti  dcirctoprarfuppooic ,  vtcoodtcioncra  pctflareot.  £rgocxeocoocludiDequice> 
io  obicdo  (cqut(ic.im.Scd  h^ •  t A  quxlHo:  Iciflioai  8c  pcr(onas&  cau(as omocs  a  pt.  r- 
An  peccacuin  (ic  coDdicio  rcnuificainob-  foois  vcl  io  pcrfonis  poficas  piaccclliflc. 
ic(3a  circa  quod  Dtusrlij^cii.io  &  piarccr-    Noncoim  pixccflicpcccatum  ,  ioquo  la-  Arfprptntt 


i.,t hanct  MH  f vcrfabiiur  ncc nc.Qucmadmodum 

utncnri!»  a  rne  allatis  :  quz 
.■L.  cfcacum  efTc  caufam  illius 

qHtfitM  tnob  ditiooeminr-.bicaorcqui- 
■'■**  licam.  Augult:nusait& egoilliadfcocior 
'   C'r>^ter'  'mco.  Vidc2tnu<>\oci, Lib. prim  MdSimpli- 
ciMnum,  peccacumexcludic  vccjuf.in  cur 
^         eligacaucreprobcc  Dcus,  inciudic  vtcau- 


*U/ido 


cob  &£(au  lam  cum  cooccpci  craoc.ratco: 
taraeo ,  peccacum  tllud  caufamaoofttiflc, 
cur  vnum  amarit,  altcrumodiohjbstct, 
vnumcligcict,  altcrumrcprobaiciDeus,  -^' 
fcd  fuifTc  coQdicionem  ioobtcdodcc  cti 
iniusrcqutfttam.Argumeota  veroillaquar/'^' 
adfctsmczcau(kaonnoccar.  Nonci^ir 
cxJuduDC  pcccatum  ab  obic^oiiIiu<> 


tffe  vt 
pro-  tcp 


lain  cur  po(ritpcaererirc&rcprobare,fiae   crcci vtcoiidicionemiDcorcquiIlcaaifDc 

'    oncm  in  obicdo  clc<flioou  Jc  i  "  ..r,r« fin-^,,, .ii..j  j-^r-,...« -..^. 


.■uisrcquificam.I'o(lcriusdoceo  .    ^  _ 

l>-tjilitAtu.  cius  vctbis  (dcpriorcaihilcdopusvtdo-    quamrcptobatuslic  VQUSjahcroclcAo. 

Hoc 


I    llt  , 


ifam  (lacquailluddccrctumQot 
fcd  taotum  vt  cau(am  propcc: 


CVM  F.  IVNIO 

Hoc  apparct  ex  f.iURom.  Nam  Efau  & 
lacobtumcraaccuccptiio  pcccato. quum 
ifta  vciba  ad  Rebcccam  cz  dtuino  oraculo 
ficient  Ibidcmquoqucclc(fli  icreprobi  va- 
laitx  iSc  mirciicoidiardicuntur,quibusao- 
minibus  extra  coondciJtionem  pcccati 
appcllari  ooa  poOunt.  Noodicam  laro. 
quod  vcre  poHum,  lacobum  &  Efau  noo 
10  ipfis  ,  fed  vt  typos  cou^idcrati  :  illuro 
typum  filioium  ptomitlionis  .  qui  iudi- 
ciam  cxfidc  iu  Chtiflum  quzruoc »  huoc 
vctypum  filiunim  caiois  ,  quicx  lcgc  iu- 
flitiam  ra«!laoturiquz  ics  latiorem  cxpli- 
catioocm  dcfidctac  huic  loco  ooo  adco 
ucccllanam.  cnpttti.ndEphtf.  idcmmaoi- 
fcfle  dtcic,quiaclcdioucmBidain  dicitio 
Chtiflo  ,  quiacx  graira  ^ct  quarohabc- 
mus  rcdcmptioucm  io  bnguioc  Chri- 
fti.&c. 

Ratiooes  iflaraducifusidum  (latumo6 
militancqucm poiiit,  imo  potiustllumfic- 
manc.    Nam  pmno  clcdlio  fadla  c(t  io 
ChtiHo  ,  crgo  pcccacorum  quud  pollca 
larius  tra^abitur.  Sccuodu  przdcninatio 
ic  leprobatio  nthil  poouac  to  fubicifto. 
Ergo  qualc  fubicdtum  accipit.graciam,tali 
6c  codcm  cuulidcrato  prxparata  cll  gia- 
tia.  Pcccaior  auccm  accipic  &  folus  gta- 
ciam  prardcAiuatiooc  pixparatam  :  Ergo 
&  foli  pcccatoii  giaua  cll  pixdcftinacio- 
ne  prxparaca  ,  fcd  tc  dc  hoc  pollca  vbe- 
xius    Tcttio,  Homiocs  ooo  gcncracionc 
rcil  rrgcacrationc  fuut  Filii  Dci.  hxc  prx'- 
fuppunit  pcccacum  :  Brgo  adoptio  ij^la 
clt  expeccacoiibus.  fixcmplum  Aogclo- 
lum  hicnihil  piobac  EIl  eoim  diflmiilis 
racio  clcdlionis  icprobationifque  liloium 
6c  homiuum ,  vc  iplc  multis  locisfarcrisitl- 
lorumcoim  (alus  cuiatacd  giatia  coofcr- 
uaiiouis  s  confirmatioQis,  homtnumgra- 
tia  tcflautaiiunis.  Angclos  fibt  gcauit  ii- 
hos  cx  gratta  illa,hom:ucslibt  icgcuuirfi- 
lios  exgratia  ifla.  Etgo  Dcus  hdrouicm 
rcfpcxitoon  commuoirer  fcd  »t  pccc^to- 
ptt.diJimM-  rcni ,  dcquonubisquxfliocfl ,liccc  cau- 
'^'^         fam  cur  illum  adoptarec  huoc  prxtciirct, 
niocnon  inucairrc.  dequo  uulLi  ou- 
.  .j  ^iicoutioucilia.  Quarc  ctiamnumhxc 
;«»/- j^jjpj       qujcitio  niaaec.    At  Dcus  cir- 


COLLATIO. 


405 


m 


tmtfh 
»fn  r 


cahomincmiu  putis  natuialibuscoofidc- 
ratura  fuo prxdcitinacionis  8c  icprobacio- 
nis  dccrcco  fic  vec(acus,ao  vcro  circa  eua- 
dcm  vt  io  peccaiis  confideracum.  ^i^go 
hoc  aio  ,  illud  ncgo  ,  &  fcotcociz  mcae 
fundamcnca  multa  pofui  :  quz  vcro  abs 
icaduerfus  illa  finc  allataiam  oidiaccoa- 
fidcrabo. 


X.  Propoftti9  Arminti. 

PRimo  vniucrfim.  i.  quia  homo  RMienesne' 
lus  vnquam io punsoaturalibusaDco gMtionufH-"^ 
cfl  coodicus ,  quare  occj  voquamicacoQ-^;'^^^?^  ^r- 
fiHcraii  io  dccretu  Dct  potuit  :   yi^o-  ntraUiri- 
ce  quod  a  mcotc  quidcm  cfl  matcrialiicr  J^tclu  tU- 
&  poccntixratioaciadumTcrofuumfor-  ^ignu  ^  r» 
malcm  habct  a  voluotate  ,  3c  quodccrcto^ro^^mnM 
Dcus  ilatuic  adlu  circa homiocm  iWf^^^^- fimHl.tjuM. 
do  vcifari.     Quare  vt  vt  mcnte  diAiogui  //k^/. 
polTic  inter  naturam  &  fupcrnacuralc  do-  Ugantur. 
iium,  homioi  io  ipfa  creaciooe  \,qt4od  hotre 

camcntd  nonvcoic  hoclocoincoDfidcra-yyf  non  fit 
tiunem.  Coadnus  coim  cll  primus  homo.  condittts. 
6c  tn  eo  omoe«  homioes  ad  imagioem  Dci:  x.quod  di!e- 
qtiximagoDci  noo  cAnatuia  in  homior,  mfijygicum 
(cd  fupcruaturalisgratiai  Qohabcnstcfpc-  eUfiione  er- 
(flumad  faltciiacemoaturakm.  fedfupcr-  gMhominet 
njturaicm  vitam.   EOc  aucem  iroagiocm  nonhttheMt 
Dciiii  homiac  fuperoatuialcmgiatiam,  rx  iocutn.nifi 
imagiais  Dci  dcfciiptiooc  patcc  £fl  cnim pofipeua- 
tuxca  Sciipcuiam  Colof  5  aguitio  con-  tHm» 
grucnstmagini  eius.  qui  ipium  condidit, 
Hphcf  4.iullitia  &  laodlimooia  vcritatis, 
cnoucnicosoouohomini  ,  qui  G;cuodum 
Dcum  conditus  cA.  Ac<.edtt. quod  omocs 
in  voiucrfuro  Patrcs  videoiur  10  hac  fcn- 
tcntiacilc;  quod  homtiptirrusfucrttcoa- 
dicus  in  graua,  fic  CacccDciis  nofha  qiixA. 
6.t.quiaoulla  inucntcut  lu  Scripturis  dt- 
ledioDcicu:v  '    '  (inc  fcu  voluntascr- 
gahomiocb  d  ■  .lc  fe  habctis  ,aotdi- 

uctfimode  fc  ii.ibens  Dci  avlus  i  nifi  pofb 
iuu;iclfum  pcLcatum  in-inundum,  * 
autaDco  vt  iDgrcfTuML  con- 
Hdctatum 


tcc 


Rcjjxiti- 


4o<;  T.  ARMTNTT  DE  PRy£DEST. 

Helj>onfiolunuddX.propofi(ioHim. 


V  it  A>  A  Ntcquam  Jc  areumcntationibus  di- 
alot  'modu  -rico .  tollcnda  noB.s  cft  vna  homoay- 
IpptUintHr  n^'»  •  <!°f  '"«^  0*^"^^^»» 

homint  fe  DaturaappcHantui  •  cltautcm  naca- 

cundumlti-  "<lup>c»=        ^  aaturalu,  dupliccm  na- 
jiiMi»         turam  dico ;  quu  vna  hzc  muadi  corpora- 
lis  noftri cft.puta  citcrior  atquc  infciior  la 
rcbus  elcmcntartbi^s  &  matcriatis  poHta, 
quam  Philorophotum  Ph)Ticacxponit;al- 
cera  muadi  (pititalis  lUius.  puta  vlterior  at- 
quc  fupcrior.in  rcbus  fpiritalibus  &  imma- 
tcriatisconfillcDS  ,  quam  tradituiftaMc- 
laphyfica.  A  pnorcnatura  habcmus  cor- 
pus,  qua  fumuc  aoimalia:a  poftcriorc  ba- 
bemus  fpiritum  ,  qua  tationalcs  fumus, 
quam  rcm  ipfc  vidit  AtidoL  bbr. i.  dc  gc- 
nerationcanimaliumi  cap.|.  diccnsmcu- 
«cm  folam      ?»» .  ex  trinfccu*  ac- 
cedcrc  in  corpus  naturalc ,  &  folam  diuioa 
€irc:nibilcnirocum  aftionc  cius  commu- 
Dicarcadljonem  corporalem.  Hioc  fit  vt 
tribut  modis  naturalia  confidcrari  opor- 
teat.communitcr :  Phyhccrationccorpo 
ris,fccundumcircntiam,potcntiam,a£lio- 
acs.&  pafRooesipfius:  &  Mctaphyficera- 
tionc  animx  intclligcntis  ,  fccundum  ef- 
fcotiam  &  dlc  ipfius ;  ic  Compofitctaiio- 
DC illius  pcrfonalis Toionis»  qux eft  loho- 
roiac  ,  vclui  fubicflo  cx  vtraquc  natura 
C*utnitm     compofito.  Siogularitcrvcro  harc  cadcm 
TZntur  purn diftingucnda pro  naturx lotcgrx  &  corru- 
uatttrnlia.  ptxmodo.  Pura  igitut  homioisnaturaUa 
dicaoturcaomnia  ,  qux  hismodisadna- 
turam  hominis  pcrtincnt.cxdufo  pcccato, 

SuodpoftingrclTumcft.  lam  ad  rocmbia 
ogula  vcniamus.  PrimumtiSt  hom$mtU 
luminpHrunatm»libu4  vnquum  efi  condt- 
Adfrimam  f^,  SiiotcUigisljne  fupcroaturaUbu? ,  c- 
rtuienemAr  quidcmhoc  vodc  probari  poflitCetHmuIii 
mtniiqHM  aftirD.ant)acCcio.  Scriptara  ooo  dicit  vf- 
probfU  hgmi  quam.  Noo  ignoiasautcm  quod  io  fcholis 
memin  /►«'^•'^icitur,  non  valcrc  argumcntatiooemab 
nttHralibtt*  au^oiitatcocgatiue: aoaJcgitur,  aoncft 
Deo  dectr-  jgicur ,  dcindc  ordoipfc  ctcatioois  cootia- 
ntntt  f^n/^iiumpiobatquodammodo,  cumprimum 
rmtHm  nen  cx  Uxno  corpus  coadicui^poft  anima  inlpi- 
efe. 


ratur :  vtrum  eoim  ptobabiltus  ;  aoimarr 
dumcrcatur,codcm  momeato  fupernatu- 
raliaindita.ancrearxfupcraddita?  Ego  vc 
corpoiiaoimam  fic  aoimx  fupcrnaturalia 
magisfupcrucniiTc  dixcrim.  iUud  fi  Deus 
in  rc  oaturxfecit.cut io  caufa  gtarix ,  qux 
fingulariot  cftiooorccerit?  Podrcmooec 
illud  lcqui  putcm ,  fi  homo  000  cft  coodi- 
tusin  punsoaturalibus, (cdcum  dooisfu- 
pcrnaturalibus  >  gratiam  crgo  crcaiioots 
c(1'c  }  crgo&dooafupctoatutalia^illcfu- 
turacooimuoia  gcneris.  Hocconfcqucns 
falfum  clTe  euincit  naturx  definitio .  &  fu- 
pernacuraUum  lario.  Qu.<d  eoimaUudcft 
nacura  .  quam  priocipium  otdioatum  i 
Dcomocus&  quictis?  &c.fifupcroacura> 
liahocpriocipioordiaaca  fuor.  iamoacu- 
ralia  func  ;  luperDaturalia  cilc  dcfiounc. 
Prxtercafuperuaturaliu  ratio  cft  ciufmo- 
dt*quumnec  oaturaliafioc  vt  c6muaia  06 
(uat  :  oamquxhomioum  omoium  com- 
munia  (unt.oaturx  fuot:  fupcroaturalia  ve- 
tofuotpeifoBalia  ,  nec  in  h.i:tcdcstranfe- 
unc.  Agoofto  Adamum  &  Euam  acccpi(^ 
fc  dona  fupernaturalia.fcd  fibi ,  oo  hxredi- 
busi  ncquc  pct  fc  ad  hxrcdcs  uanfmi/lu- 
los  .  oifi  ioltituto  commuoi  aucfiojgulaii 
gratix.  Qupd  fi  itacfl,profcflo&homo 
fincfi^crnaturalibuscii  ,  licct  illc  piimus 
non  fuerit  finects  condicus»  vc  vc  viSi&  (i- 
oceisrcde  coofidcraturanobisi&multo 
magis  finc  cis  confidcrari  a  Dco  pocuic 
Immo  vcro ,  mifiatct  .homincm  Dcusia 
puris  naturaUbus  cooccroplacus  cft ,  cui  fu- 
pcroaturaUa  coofcrrctdeciecofuo.  P' 
crgoitacoofidctar*  iodccrctoDci.  N.i;u- 
ram  cootcmpbtus  cft.cm  facctcx  graciam; 
oatuialcmbomiocinj  cuicoofcnct  fupct- 
oaxuraliadccrctofuo.  Quid  ?  ooooc  vo- 
lootarisa^us  fiogubris  fuithftmiocmcp- 
deici&fiogulaiisalicr  ,  eundcm  au^cre 
fupcroaturaltbus?  Qui  adus  ctiamii  tutP- 
fcoc  fimulccmporc  ( quod  mihi  nonvtde- 
cur  occclfatium ,  piopicr  cas raciooct  qux 
modoaddu(fU.'(uoc)  nonuoicoeflcfimul ' 
oatura  pon'cot, cum vnus  oaturatis. & fu- 
pcroacuraUsaltcrappcllciur.  Sciocc  dc  i- 
luagiocDci  dtcerc  poftca:  fcdmox  vidc- 
biiBUScamiuhil  ad  haac  cauiam(quod  pu- 


r 


Dtiimht- 
m»t. 


Sf  nttnrit 

^  fuptrnA- 

tnrMhHm 

^tllaiiMe 


CVM  F.  IVNIO 

l»s)  &cereintereahoc  cercmpermemiQir- 
lc  vclim ,  hzc  omoia ,  vc  vcra  cAeoc  (quod 
Dcgamus)camen  iiii  dodciax  non  aduci- 
(ari.quz  homiDccommuaitcraDcoconfi- 
dcratum  in  hoc  decrcco  aircric  Qua:('c- 

2uuacur  de  maccrialt  8c  formali  lacionc 
ccreci  Dci,  rctinquo  in  medio :  quia  non 
pcndcrcxcMvisargumcati.  Ad  conticnu- 
cioDcm  tranfco.  CanditM  »p .  lai^^mi  ,  fri- 
tfitu  homo in  to  emnts homints  *d  imaii- 
uem  Dei.  Conccdo  Sc  cxcAo. qutimmgo  Dei 
HCH  ejl  narura  m  homine ,  ftd  fuptrnMtHrMru 
£ratia,»on  hAbtnsre^eBHm  tnlfilicittUeHtt- 
$u  r»lem,fed  fupernaturalem  vitam.  Qai  d 
ais>  amabo  cc.mi  fracct?Hoc  olim  dizic  O  - 
sigcacs:hoc  ptircaEcclcria.iDOt  ireoe  con- 
ftjaccfcocenfia  >  &  confcncicncibus  vocis 
rcptchcodu,  Epiphanio,  Hicroovmo  &  a- 
liis  tcftibus.  Kgo  vcro  oon  ctcdo  cc  cum 
Origcnc  rcntire,  aducrfus  Qpicotis  iUius 
EccTcGar  fuffragia,  fcii dctipic  cc  vna  alce- 
ra^qtjamnoaaoimaducccidi.xquiuocacio. 
Qoamobrcm  agcdum  expotiamus  arque 
cbubtlcmus  vericacis  £ice.Piioc  zquiuoca- 
ciocflin  naturz;  pofletioc  in  fupcioatura- 
iiumappclIacioDcDc  ptiorcpauloaocedi- 
ximus.efl  eoim  nacuta  hxc  in&rior  corpo- 
rumclcmcncarium  ,  ci\  1II.1  luperiorfptn- 
cuumi  cH dcoiquc  humana  noUra  cx  illa  v- 
traqtic  cont\ituca  in  fubicdo  compoficoi 
ab  vctaqnc  nacura  fufo :  Acquc  hzc  ipfa  du- 
plcT,inccgra  &  corrupca  PoXlcrioris  Ulud 
cfl,  quod  fupcroacuralia  dtcuocur  ,  modo 
quzlupra  hanc  oacuram  infcriorcm  func> 
iffuDC  naturxfuperioriSkfpiricaliSt  vel  Mc- 
taphjficac : modo  qua;  fupca  illarn  quoque 
Mccaphyficani  fupeiioicmquefuoc .  idc(l> 
pcopricac(}ueimmediacediuina:modo  ve- 
ro,qiix  iupracondicioBcm  huius  naturx 
fioflrxcorrupcx(uoc,quianobis  non  coa- 
lioguotiBili  cx  fupctaacuraligtatiajquam- 
«is  oacufX  locce  s  illius  fuetioc  Corpas 
ab  hac  nacura  eK,cxeropli  caufa:  huius  co* 
paiaciooc(upc'ioacufali9  ed  aorma  noftra: 
Jluffum  aDima  noflra  4  oatuta  fupctio- 
K  c(l  >  io  qua  Aogcli  :  huius  compa- 
racionc  &  ilfius  diuina  omnia  funt  fupec- 
•acuraha>vcqux  vniuecfitaccm  oacutxhu- 
ios  4(  iilius  fupcrcoc*  lam  tcio  tmagoDti, 


COLLATIO.  407 

\ii^\iXi,montIInMtHrainhomint ;  feifufer 
nAtur»lugrMti»:  iAtSit  (vtatbiccoc)DOD  efl; 
oacurx.fcd  gracix  i  vcl  noD  a  nacoca ,  fcd  ^ 
giacia.Hiccu  mihi,mi  ftaccc ,  rcuocaprio- 
icmhoroooymiam.  Imago  DeiooocUi' 
oacura.hac  inferioce  puu  >  dicicor  venfG- 
mc.  At  imago  Dci  non  cfl  a  natuia  fupctio- 
rcilla.lalfo  dicicut.  Qutdcnimcflnacuri? 
pciocipiuro  ordioacum  a  Deo  ,  motus  & 
^ie(isini*ubic^o  oacurali  luo.  lo  fupc- 
tioccillanacura  cfl  piiociptum  ordioacum 
aDco,  mocus  &:  quicrisin  fubic4^o  aacu- 
rali  fuo>  iccuodum  modum  ipfius.  Pone 
cibi  gcocra  mocus  ance  oculos  >  qux  in 
hac  oacuca  acciduoc.  geDctaciooem .  cot- 
cupcioacm.tocccmcocum,dimioucioDecn» 
altcratioacm,&  ctaolicum  localem.  quem 
^«^'»  vocaoc.  DifcrimcD  illud  compe- 
cics  ,  quod  huius  lofcriorts  oacurx  fubic- 
Aa  hos  expariuntur  rooius  fccuodum  cT- 
I  fcnciam  iptam&aliaomoia.idcfK  fecua- 
j  dummaccriam>foimam,A:accidcncia  :  il' 
lius  veco  fupetiorisfubicdla,  fccundumcf' 
feutiam  inioime  expciiuncur  motns  ,(rd 
j  taucum  fccundutn  cfl'c  •  vtramquc  aucem 
aacuiamrcsdiuinx  fupcraociotluicoacdi- 
uioomodo  ,  quud  omnis  funt  mocuscs- 
pcr  omnitnodc.  Moccalccfl  corpus :  vndc, 
oifl ab  infcriorc nacura  ?  immorcalis  aoima- 
oolfra:  vndcoiliafupcriore'  vctaquevcco 
oacuiaaDeoordinata  ,  opus  fuumficim- 
mcdiarcfacicns  ,  vcpcr  vcramqucmcdiacc 
upeictuc  Dcus  omoiaqux  lucuixfuoc.Ef^ 
auccmimagoDei  a  oatuca  (upciiocfrt  pct 
cpi  mcdiace  opcracui  Dcus  io  Adaini  filtic* 
cx  quo  oacuram  comrouocm  ioAituic  ia 
AdamopaienccQoflco.  Idqutdcm vctum 
cfl.graciam  fupemacuralemeflc.quaAdar 
moimagioemiuam  iofcuic  Dcusi  qucm- 
admodum  &  pcr  caodcm  grauam  cfFccic 
crcacioncmcocam  :  000  cnim  oMurx  pec 
Dacuram,fed  pcr  fc  dedirpiiocipium  Dcus^ 
fcd^  cx  quo  nacura  efl ,  )d  quod  pec  nacu- 
caraert  ,  fpccici  &  iodiuiduis  pcr  nacu- 
ramiogcocratur.  Id  licctprimoorcugra- 
tiafic;(;jnicn  iamcifcatia  fua  a  oacora  cflr 
&  nacuTalcdiccodumcA.  Imago  autcDev 
cflfpccici,  &  lam  indiuiduis  pet  oacuram 
logcacratur,  £il  iguar  oacucaiis  de  ciiis 

4c&- 


4-^8  T  ARMINII 

fK-ltMitiooc  pofVi.*a  viJcbimus  ,  antcftiim  . 
viucsiiljs  dccljiaii opus, cumai»,  imngi- 

nAtumlemjtiijuptrnAt.ii vitam.  Pur- 
gcmus  homotjyinj  ,  (lc  dc  rcbus  mclius 
didartfumus.  Fclicicas  nsiutalis  aut  c(l 
h  iius  nacur.v,qua  haltcmus  cotpus,  aut  i!- 
Iius,qua  Spititum:auc vtiiufquc,  qualuh- 
ie  :^uro  cz  nutura  vrrat^uccompolitum.  hd 
haoc  fchcttJtcm  omncm  imago  Dci  rc- 
(pcdum  habct  Daturalitcr;  corporisvt in- 
KrumcDticircDttjlis  &:  coniunfti  fui ;  fpt- 
xitus.iaoqttam  fubic(fli  cllcncultsfui  j  ho- 
miots «tcniqi  totius  tanquam  fubicAi  pcr- 
fonalis:  Ci  nrgas,quiii  c(liobfccro,in  natu- 
ratoca,quod  iion  iA»  i(^i-r«tf,  (iium 

hooumappctit  ?  £(\  autcmfuum bonum 
fuacuiquc  falicicas  Siio  hacnaturaiapist 
pccus.aninial  hoc  facitiin  iliaSpiritus  &in- 
tcllijicntcsfotmashocccttc  oulio  iurcho- 
mini  &  tmagini  Oei  in  horoine  deocgaii 
potcft  Addis  haherc  rtjpeclum  ad  fuperriM- 
tiirAlem  vi/MM  .idautcm  tft,  gratix  vitam, 
vc  odcnduntadiuD^aomnia  Siadcamfo- 
lum  intcllif^isrcfpiccrcncgamuscxclurio* 
liem:  (i  ad  haoc  &  illam  cooiuodchoc  vc- 
ro  oosadcrimus  ,  &  tibidiccntifubfcribi- 
mus ,  imagincm  Dci lo  homioc  ad  vtram- 
quc  fztiataccni ,  oaturalcm  &:  fuperaatu- 
lalcm  rcfpicctc:  pcr  nacuram  naturali ,  pcr 
gratiam  lupcrQaturali modo-HocampIius 
lam cxponcrcm,  nifi  prius  id  quodaguur, 
quidfittconfldre  oporreret.  Quod  tuipfc 
optimc  animaducrtf  s  ciaods  ad  dcfinicionc 
illius>  vcprobcs(coccDtiamcuam.  Ejft  om- 
ttm  imnginim  Dei,  inquis  ,  jMptrmuur»lem 
ffrntiMm  t  <JK  tmaginit  Det  dejcriptiant  fattt. 
Idbonapacc  lua  ocgarc  mihiliceat ,  cum 
podulcsiudicium  mcum.Subiicis,ry?c«f;;y 
iuxttk  Scrtfiuram  CoUf.i.agnttio  coMgrucm 
imaginieim,t^ui  tpj^um  cendidittEfh.  4  .lujli- 
liM  ^fiuiBimeniMveritMtitconiumens  ncuo 
hominiiqui fecundum  Dtum  condiim  eJL  A  • 
goofco  verba  Apoftoli ,  &  crcdo,  (cdmc- 
tuo,roi  frateci  vt  a  verbis&  a  mcotc  abcrrcs 
illtus.Io  priotcloco  noo dicic  inuj;iac  Dci 
cficagoitioDcm cogrucDicm •  ni,&c. 
fcd  nouum  homintm  renouar.  cogni- 
tienem fecundum  imMginem  eim  qut  cendidit 


DE  PR.€DEST. 

eum  Subic£lume(lhomo,tnicasfub(lja« 
ti3,fcd  priu5Tecu$,iamnouus.  Huicfabte- 
dloinfuitcogoiciovctus  ,  iocllnoua.  Se- 
cnndumfubic^um  cognirio  vna  ,  fed  roo- 
do  Jiifcrcos  :  oam  homo  vccus&  nouusv- 
oaiDtclIigcDciaiocclIigit,priusvcccrc,po(l 
modum rcDOuaca  Qu^i  crgo  modus cogni- 
rionisidius  ?  ncmpc  kcUDdumimagiocm 
Dci.  Hic  modus  cogottionis  ic  incclligcn- 
tiz  ooftrz  :  Prior  lccuDdum  imagiocm  A- 
dami  prioris  illius  ,  qui  (ilios  gcnuic  ad 
fuam  (imilicodiocm  ,  Gcncff  poAcrior, 
(ccuoHum  imaginem  Adami  podctioris, 
ChriAi  &  Det  creacorisnoAri.  Inoago  Dei 
nondicicurcognittocde,  lcdcognitio  fe* 
cundum  inugincm  Dci  rcnouart  lu  oobis 
dicicur,quidcrgocogoicto  ?  A<5lusiroagt- 
nisDei  ,  quidtmago  Dei?  foos  &  phori- 
piuma<!}usformaliccriDFormao$adlum,(i- 
uc  habicumifkumimaginis.  Namvcrouis 
modo  accipias,  mea  oihil  rcfcrc.  Aoimad» 
uerrcquzio,  tc  ipium  appello  iadicem , 
trum  bxc  conucnicns  dici  lurc  pofnrdc- 
fctiptu).  imago Dci  cft  agottio  cougrucos 
imagioi  Dci.Immo  vcro  hzc  ip(a  defcri- 
pcio  ucgacimagincm  Dei  ciTc  alcciacrum: 
autagnitiooem,aut  imagincmDci ,  fiqui- 
dem  agoitio  cil  congruens  imagini  Dci. 
Hzc  cu  ptocua  prudeocij  mclius  incelligis, 
quam  a  mc  fcripcocnarran  poiTiot.  Ad  alrc- 
ram  vcnio.  Imag*  Leiefl lujlitia  ftruii- 
menia  veri/aru  conuentens  nouohomini ,  tjui 
ftcundum  Deum  condittuefi.  Hicvero  plas 
aliquid  qujm  aotc  dicis.  Vcrum camr  nec- 
dum(atis,agnitioillj,  dequaantc  dizcras, 
mcmbrum  veritatiscib  :  £(l  cnimvcrius 
10  tncotc  Doftra.  Hic  &  vcritaccm,  &  iuili- 
ciam,& GnclimonLimdjruis.  Sed  videa- 
mii^    'i  !  Hicat  Ap'  '^'  'v       1-  -  -n-  •  r  •; 
uu:  'itm  rjfcij 

tu  r  in  lujltti*  ^ fnn  /limoniM  veritMtit  N  on 

cootcudaroquod  multi  lotctprcuntur  fe- 
eunduf»  Deum  ,  quafi  diccrcc  Apodolus, 
vircuce  Detagentisia  oobis  Accipioquod 
rcotis,illavcibj,<9ini'^iir,  idcm  fibi  veilc, 
atqi  (i  dizeris.ad  imaginem  Dei  vcl  fecua- 
duin  D"  .'^'  if  incm.Hic camco  oonoc  vi- 
dcs,mi  .aodcm  ordinc.qncm  modo 
iodicauimus  aPaulofctuatucilc:  &  fub- 

ici£ium 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


409 


icAum ,  principiam ,  &  aftu«  fiuc  habitus 
iadc  loformatos  diftingat  commodiflimc? 
Subicdum  eft  homo  .  qui  idem  vetus.no- 
uus.- fiinapium  cftimagoDci,  qux  ca- 
rfl»4f»D«  dcravctus.  noua&  cx  corrupta  intcgra- 
sn  hemifit    fccns :  Aaus  Tiuc  habitus  cx  co  piincjpio 
nMfnralis    informati  fuiK ,  iuftiua.(anftimoaia ,  vcri- 
#/7  fecundii  ras.Iuftitia,  fao<aimonia  vcriras ,  nonfunt 
iHniHTn,      imago,fc<limagiDis.  Rcdcamus, fi placct, 
^MM  roTTH-  adprincipiumUlud,quodtradi<lciuntPa 
fununc  ilf  txci,n«tiir»liACorruptA4ge,  (y^fHpernaturM- 
tarttmm  n«n  lii$fHl'lata.  Hioc  ccrtcnulloncgotiocon- 
jHhUt*.      clufcris  .•  luftitia  ,  landiraonia ,  &  vcxitas 
xion  fuotfublacx:  oon  igitur  fupcrnatura- 
lcs.Et  rurfan:.,cx  corruptx  funt :  natuiaics 
igitur.  Si  cnirr^Cablatx  clVcDt,aulIa canim 
principia m iiobis  a natura cflcnt fuuc au- 
tcm  :  Daturaigitur.&:  corruptafuntipfa,& 
quzcunqucabiis  principium  ducunt.  Dc 
imaginc  vcroDcicadcmratio.  IroagoDci 
aon  cft fublaca :  non  igitur  fupcrnaturalis 
&  contta,hxc corrupta cfl  .•  nacuralis  igi- 
tur.  Nufquamcnimrcddi  io  Scriptuiis  di- 
citur,fcdrcBOuatifolum.  ProbaiiaDcm  dc 
Scripturisadfcto.cum vnumdixcro  :  lu- 
ftitia,faoAimonia^j|Dtas,  noncft  nifiini- 
magincDci:  iuhoi^ccft  aliqua  iuftiiia, 
faa(flimonia&  vcritas:  igitur  in  homioc 
cft  aliqua  imago  Dci.  Mofcs  ccrtc  Gcncf  i. 
nihilaliud  oarrat ,  quam  ptimam  naturx 
confticutioncm  dc  lubicdo  vcl  fpccic  v- 
naquaquefaflam.  Narrac  auccm/;o*wi>j*OT 
mUimaginemDcifacium.llxc'\g\iMxmt\XJi<i 
humao.r  couftitutio.Quod  fi  naturx.crgo 
imago  Dci  vniucrfc  ad  fpccicm  humaoam 
pcrtiDCt;cum  oaturalia  co  ipfo  a  pcrfooali  - 
.     busdiffcraor.quodcommuoiafuot.  Idcm 
9nm  Gcocf  f.;.  AdamgcouitScchum  idfimi- 

""f"".^'  Utudincmfuam,  ad  iinagiocmfuara;fuit 
f^ecumhu-  j^u(craAdamf.idus  ad  fimilicudiocmDci: 
Scchumcrgogciiuicad  Dcifimilitudincm. 
Atqui  diffciunc  imago  Dci  &  ima^o  Ada- 
rm.ducratquifpiam,  &  aMofcdilcciDun- 
cui.DiffciuDt  quidjcrai  fed  modo,  noocf- 
fcutiafua.-nam  imagoDci  fuit  in  Adamo 
t)ci  intcgta.in  Scthopcr  Adamumdcfot- 
nuca  iim.igoramcn  vtraquc.  Eadcm  vc- 
to  ratione  bxc  imago  io  fpccic  homiois  rc- 
iiqaafccuadum  cornipiioBcm,  itDago  tcr- 


mMn»m 

Itrtiaet 


rcni :  fccuodum  ioftauiiatioaem  >  imag« 

carlcftisappcliarur. 

Scd  quia  modofolum,  acaaa  cfTcntia  DtHt^ue 
diuciQclh  iaftaurari&  rcaouari,aoaia-  jHiaJsatur 
gCDcrari  autcrcari  dicitur ,  ▼taatcobfcr-  in  nohit  rt- 
(lauimus  •  vtnotc  qux  non  eftcotia  ,  fcd  nctMri,^ 
modo&gradudilferar.  Item  GcacC.y.^iii iufiMurari, 
effuH.iitfAnguiTum  Itominii  ,  fer  homtnem  non  creari 
jAKgtiisiUita  e^uniitor ,  qnoniam  Ad  imttgi-  aut  ingetu- 
nemfuamfecit  fjtminem  Deu4.  Si  oon  cllct  ran. 
imago  Dciin  poftcris  Adami  quioccidua- 
tur,inepra  &  alicna  forctMolis  argumca- 
tario.Eftaucem  iufta&  grauis  argumco-  ^ 
tatio,fiucMoris,  fiucDci.  aam/iitadixe- 
tiStOccifor  eius  quc  Dcus  fccicad  imaginc 
fua  ^  homiococcididcbct,  homiachunc* 
illumqui  occidicur,  Dcusfecitad  imagi- 
ncm  fuam.  Ergepcrhomiocmocciditor  : 
optima  cft  conlcqucncia.  Cumcnimho- 
mo  (ic  fa^us  ad  imagincm  Dei  i  eius  occi- 
forcm  occidi,&  quijem  perhomiacmoc- 
cidi  ,  xquum  cft.  Sin  autcm  vcrtcris  ia 
huncmodumadvcrbum  ,^ucniain  adima- 
gmem  Deifecit  hominem,  vidcliccthomo , 
ctiam  magis  confirmabitat  iotcrpiecatio. 
Sed  nufquam  mcmini  ita  Scripcuram  lo- 
qui,  homofccic  homincm.-  nccmihipco* 
ban  poccft.    Acquc  hxc,  opinor,  fulfccc- 
rinc,  vcvidcas,mifratcr,  iraagiacmDci 
incflc  homini  nacuralitcr. 

Quid  crgo  cft  imago  Dci  ?  iam  coini 
cempus  cil,vt  s,h    utttjKiiLni  Wt  tfsnitffx^nt 
Ht'!0,im(Bp.  Dcclarabo  Pacrum  orthodoxo- 
rum  vctbis.TertulIianus cx  Latinis  primus  TeflimoHi» 
audiatur.lib  i.aducrf  Marcion.cap.  f.  In-  "^tttf**"* 
primit  tenendum,inquit,quod  Gtacm  Scriptu^  tmagine 
rafipiauit,  adflatum  nominans ,  non  Sj>iri-  ^**' 
tum  (         non  -nivffgt  )  quidam  enim  dt 
GrtLCointerpret»ntes,non  recc^itata  di^eren- 
ti»,neccurat»  proprietate  'verborum  pro  aJ- 
flatu Jptritumponunt,(jf>ii,int  l.urcticitocca- 
ficfitm fpiritum  Dei  deUcio  infujcandi,  ij eji, 
tpfnm  Dtum :  o*  vfiirpata  lam  qutiflio  efl, 
Intellige  itaque  adflatum  Sptrilu  minorem 
ejfi,ttfi deJjitriiH acci.iit ,  vt  /r-  •  ■  '  eius. 
nontamtnSpirtium.Ham^nii^ . ,  .to  ra- 
rior  t^fideventoaitra,  nm  tamen  ventus 
aura,capit  etiam  im»gincm  Spiritttt  di.ert 
jUtum  nam  9*  idtoltomoimagoDei  ,td  efl. 

Jff  ifimv. 


'41»  1.  ARMINIl 

Spirinct ;  T)cm  enim  Spritiis  :  ipm^o  ergo 
Sprints.aJJiaftu.  Porro  liv/tgo  viritati  no» 
"jjqueqtin^ut  .i.-iiijUAbifur  :  Mliud  esitntm 
Jtcitndntn  'vcritntcm  ejfe,MUuil ipjam  verita- 
tem  e0e.Stc  cr0tif/i/Ht  cum  ijn*gofit  Sfiri- 
ttfs.r  '}  i/A  im.%<^inem  Det  comparare^ 

ffqi.         iiat  tiden.SpirUuSiiiUn .Dett*, 
fnedelichtn ,  idto  ^adfiafus.  ideil,  imago 
nondtbucrit ndmififft dtliciMtn.  Inhoc  ertti- 
mtigo  minor  "jerttate ,  c<  adfiatHt Jjriritu  tn- 
ferior.haiens  illas  vtijue  lineat  Dei,  quA  im  - 
mortalii  anima  ,  qualtkera  (^fjui  arbifrii, 
qua prAfciapltrtimqtii,  qiia  raftonnlu,capax 
infellc.itti ,  e^Jcitntit :  tamtn  o*  in  hts  iinA- 
go,(j* n.ifi  "jfqiie adtpfam  'vimdtutnttatii, fic 
vec  vfqueadinttgrttaftm  kdeliclo ,  quia hoc 
fijliDeocedit.idtJI ,  vttitatt,  (yhoefolum 
tir.agitti  ncn  licet :  (icut  inim  iinago  tumo- 
fnneiilinea)  exprima/  'vtritatit ,  T/i  tamtn  i- 
ffa  caref.non  hahtni  motuni ,  ita     antma  #- 
magoSpirituiJolam  "jimiiuitxprimtrt  non 
'VAluittid  tfl  tton  dilinquendi filtcttati :  C<- 
terum(  idifi  alioqui  )non  ijftt  anima  ,  ftd 
^iritus.nechomo.quianimMm  fortitm  tfl.ftn' 
jPfMf,&  qux  rcquiiDtur.Ambtolius  bciac- 
mch  libro  6  .cap.y.pofl  multa  coDcludie  iD 
haac  vnoduvniquam tnim  dabithomo  com- 
mutationimpro  antmajua  *  inqua  nenexi- 
fua fut pcrtt'1  ,ftd tcfiui  humani.  vniuerfita' 
'tufittjlaTittaefi.  Hdctff  perquamcttiTuft- 
rarum  auiumque  doifjtnarts  animantittu: 
hacefi  .  nemDei  f  corpta  autemad 

(l  cncn,  •  ,..r,,  n:  inhac  piiimdiutnjL  imi- 
intiv  !  j.  -/)t,iniUocum^eru ^biliuu  vi- 
iiconfortium.firc.  Itcm in Plalm. 1 18. feim. 
\e  quedfecundum  ituaginemtll ,  noncfl  tn 
fort>ore,nec inmattria.ftdin  anima  rationa- 
ti.: :  ibi(ftratHrjlfirfitndi/urhou}oadfimi- 
btuditum  Cr  imagtnem  Dei,vbt  iufiitig,  vhi 
fapiinfii    '      fiis  forma  iittutu  adftimi- 

fur,(^fi.  i  ,nha.  Ncc  alitcr  Augulli- 

BUslib.i.cicGcDri^conCTaManich.  cap.  17. 
&  alibipafllm.  Hicrouyniumadducopo- 
Arcmo  loeoi^uia  idcm  piauc  (cotit,&  lcri- 
bicconcta  Origcucm, cominuuuum  £pi- 
phanio  8c  Gr.Tcis  Patribus  ar^umcoto.  Ba- 
ilium  diccrcra  ,  niCcx  colcucs  Amhro- 
lium  dcfumpCirc.  Quid  Chryfoft.  dicTm, 
Nazianz.NvlTcB.C^cill.Thcodorct.  vnus 
iJamarcvaus  oaiiuum  illoru  £picomarius 


DE  PR^DEST. 

rcm  dedaiac  accucacidime  ia  co  lihnUor 
qucm  luicripfic  «enJ*'  t«  ic^m  W  y 
ijyt/ftjyjr»  ;t^.  Iccmquc  ahcro ,  qui  ^:. 
duabus ia Chrido  voluocacibus  dicic  taiap 
TatTBi-w  ^  ttifir  i(jfti  ctuniiintf, 

i(^'r»df;^Hft,»f.rur'eu>rut^^  '.,-'<«  W 
atjfn-ni  jjjtf  Hyst*  tnjl[t  i^  c«  «^»<n»{  «i 
«»?]p»;jn<,acc.vbicflcncialia  &  adiunftadi- 
hgcuciffimc comportauic.CoBi '  '  ira- 
quc  vnaiUius  aduotlus  Mdnui. ,  .  :^u- 
mcocaciooc.  Iftit  \n^\x\x,hominii  ignorant 
fitri  nonpojfe,vt  natura  vila  vtatur  afiiene, 
aut  efeHientm  producat ,  cuiut  facultatna 
non  acctptrit  fecHndum  naturam  ,  exci<-i  ; 
caufa,niilla  auu  volare  potcfi,  nififacul/attm 
tiol-  indumnafuriv.i  ai:t>ertt,n(y.it 

/tr>L  ... .  .j.:a  ingre.it pcttfi  ,  ntfi  aceepcrit 
ftcundum  naturam  ingrcdtendi  facultA- 
tim.  Sic  ettam  homo  uin  potrfi  agereaui 
vetle  ,  nifi  ficundum  naturam  fac:  '  -> 
i&am  qua^ji^nnKti  ^  Mify>i7ix.ndic!..  . , ... 
eepijfe/  :nequtenim  petefi  infeSigtre,nififa- 
CHltattmt»vn*!uia  na/nra  accepiri/ ,  ntqua 
videre.neque  aliudqutd  agere  ,acpropterem 
omnt  natura  aclicnes  a^rales  tnjunt,  (jf>fi- 
mulisfunt.qiii  viro^nvolsinta/em  aut»^ 
Sionem  cadHn/,ea  noniajunt  fimul.  quocz 
fuudamcnta  brcuiratis  caula  dcindc  in- 
fcrc ,  homincm  auccm  incclligcrcracioci- 
nari.vcllc,  & ruprarcscri-atascxccrascx- 
crccrc  mu!ta,qMx  diuinrtaccm  fapianc ;  Er- 
gohomini  t.iculcatcsincflcquatun^ '  r- 

dufaiflus  ad  imagiucm&  limiUt.    . 

Dci  in  Scvipturispronuncictur.  Hic  igitur 
illac^limago  Dci  io  anima  ooflra:  cuius 
ctlcocialcspjitcstuipfx  ahquid  diuinituci 
pcrnacuram  limilc  oflcudunt  ,cum  pcrci- 
picodx  fupcrnacurah  gracix  pcr  oacuraro 
flcgratiam  (.i»niundlc  lunridoucx  >  quoii 
mux  dccbrubimus.  Sulucu  inim ,  omneii:$ 
vniueifumParrtividin/urin  hac  ftnttntin 
tjfe,qModhonioprimu4conditiif fuiri/in  gra- 
tta  Sic  (^  Catechtfisnojlraqutfi.t.  Ncmi- 
ocm  pioUifito  orchodoxoium ,  Qoui ,  qut 
aliudfcotiac  :  nec  alia cftiufUCaccchc- 
Icosinr  a  Scdfalli vidciis  dfcfi?^l- 

v*',&  diui.ivi- 1  ouiungcrc  Non  cnimid 
hbi  volunt,houiincm  priraura  fiiiUc  con- 
ditum  cuin  gratu  idtli,  crcauoais  opcce 


CVM  F.  IVNrO  CeLLATIO: 


Hfmiialii 
CfKeJpeSi- 
Hi  inmgi- 


Ai  ftcun- 
itm  rntio- 
nem  A  rm. 


^mtnci» 


■afaram  &  gratiam  fupcrnaturalcroaccc- 
pilVc .  ffd  hoc  illud  cl\ quod  Toluot.Komi- 
ocm.  quiBrimuscondituscft t ftiiiTc  cam 
gratia.id  cu  fupernaturali graciaa  Dffo  au- 
<dlum  ciTc .-  quoil  iam  aoto  in  hac  ipfa  pro- 
po/itionc  tradidimus  Quid crgo  ?  non  ha- 
buit  fupcrnatUialcmgratiamiQ  crcatiooc* 
Sigratiam  accipis pro  bcncuolcntia  Dci> 
lubuicgratijm  j  fi  pro  dourslupcicaturali- 
buscolutis,  ooo habuiticrcationcautvi 
ctcatioois  qua:  fuutfupcrnatur»!!!  ;  cum 
crcatio  (ii'princtpium  naiura:,  velprimus 
mminus  iliius  ,  fupcroaturalia  vcro  toto 
gcQcrcab  eadifFcrant.-fcd  habuit  increa- 
rionctid  cfl.  in  primo  illo  (latu  crea- 
<ionisio quofuic  Adam.  doocc  in  pccca- 
tum  labcrctur.  lam  vcro  vt  rcoi  fjcilius  in- 
Cclli£as,vtamurSoIis&  Luox  {imihtudi- 
nead  imaginisdtuinx  dccIaracioncm.Lu- 
oa;(uacll  iinago  cUcncialis,  &  rclatavcl 
accidcQur)3al;cr.i.  Qua  cITcncialis,  habct 
fuam  luccm  aliquam  i  fcd  qux,  oifi  rcfpc- 
dum ad  folcm  liabcat,tcncbrcfcit .  qua  tc- 
Iata,iiabctluccin  focacutitiam  afolc,  pro- 
uircfpiciturabco  ,atquc  ic  cum  rcfpicit. 
Sicctiamimaginis  Dci  io  homioc  duplcx 
fuit  latio  indc  a  cicationc.    Nain  homo 
fuam  habuir  clTcntialcm  luccm  ia  anima 
c5ftituta,qua:  tanCJ  imago  Dci  micat intcr 
ics  cccatas  omDC!>:habuit  8c  rcljta,  qua  rc- 
fpicicbaturaDco, &: rcfpicicbatin  cu. Ef- 
UotiaJis  iJlaimago .  oaturalis  cfl ;  rcfpcdti- . 
«a  C  vtitadicam  j  cx  parte  fupcrnaturalic 
fuit :  nam  ad  Dcum  pcr  naturam  coniun- 
^amgratia  rcfpczii  picprio  6:Iibcro  vo- 
luntatis  motu  ;  ad  illam  per  gratiam  C  na m 
qux  Dci  naturalis  fccundum  nos  aifiio  i ) 
rcfpcxitDcus  KntDtialcm  cx  pcccato  cor- 
tupum  habcmus ,  non  amifimus  plaoc  .•  il- 
lamrclatara  amifimus    fcd  rcflicuit  hanc 
Chnftusvt  tcnoucmur  fccundum  Dcum 
adipfiustmagiucm ,  Sc  edcutialis  ip(a  re- 
formctur.qmim  uaturalia  cotrupta ,  fupcr 
naiuralia  amillr.circDt.  vt  antc  diximus. 

ScquitUM.  Ghfia  nu'd»  tnucKifur  dilt' 
cUfDeicumelech.-^ut ,  jtH-volumin  trgA  t^- 
jfsines  diuerfimcxU  fehnbe:}s,aut  diuerfnno- 
defe  hahens  Det  /ilJm.niffoJI  iMgrcffum  ftc- 
cat ittti  in mundhm  ,  Muea  Deo  xt  ingtrffttm 
conftdKTnttim.    Eqtiidcm  it  hoc  daicn^ 


4ii 


oontamcn  eocucrrerctur  corMm  Ccatca- fujjfe  tcir^- 
tia,qui;hommcra  commaniicr  aDco  coa-JerAfum  to 
fidcratum  pronunciant,  vt  antc oftcndi-^«rM  lurMi. 
mus.Scdtamcn,quidfiaucloricate,raiioncr;iW«<#. 
cicmplo  aflcrtioncm  hanc  coofucaaeto* 
Audoriratcm  habcs  Kotn.^.SondumtHim 
n.ttispucrtf ,  qnum' Hihil  fectjfint  boni  vel 
m«Ii.  vtprtfittutum  Dtt  fecun  fnm  tleHio^ 
rHm^nenexoftribm  t  jed  ex  vodtrte  mnnc- 
ret.di^Hmefiei.  m.vorferu:et  mtnori:fcuf 
fcriptumtft.lMCoh  diltxi,  EJau  Muttm  odit  ^f»f"P*v»r 
^4^«/ Qittiacnimfibiillatriavolunt?  njn 
dumnaiupuerinmm.cHmHt/jtlfeciJfent  ho  t*'ij'Of^tf'*- 
nivtlmaU ;  item  ,  fecun.<ium  eleHionem  „gnP'^'*f*  «ddu- 
exoperiliuf.fedex-jocAnte.    £ftofaBC,io  ' 
quics:  fcdixc  dcnituia  in  peccato  {^,.**'"**-^-' 
ccotc  dicunrur.  Atqui  fcccruit  tam  ftudio-^'*"''** 
fcomnemratioocm  pcccati,  Sc  foJivoca- 
tioni  Dci  vocauris  omnia  fcriacccpca,  vc 
tu  ipfc,mifiatci,(i  volcs  atccndcrc  {  vis  au- 
tcm)facilcfisab  axiomjic  illo  dcduccn- 
dus.Huic  aucloricati  ccrtc  omncm  lacio- 
cinationisfpcciemfubminurus  cs.  Ephcf. 
I  Efegitnosin  Chrtjloa):iciAclafundameniA 
mHndi,prsdejIinMuit  Kosuftitjintu-per  lejum 
Chrijluminfefe.  Elctlio  amoris  iinpularis 
cft.quum clcgilTc in  Chriftodicitiip>rnois 
rationoftritollitur  .  prxdcftinatio  &:  pcr- 
fonas  pixccdit,& cau&s  ab  ipfis.Quin  boa 
fibi  yo[\iatprifciendiScpridtJiinanZ  vcrba. 
Rom.S.Chriftus  ipfc  foli  bcocdidioni  Pa- 
ttisfuitribuit ,  quod  poficflorcs  &  poficfr 
fio  rcgni  funt  conftituri  a  iafto  fundamcn- 
tomundi.Matih  zf.  Inpcccato.an  .iiuc 
peccatum  ^contcmplatione  pcccati.an  ci- 
tracontcmplationcm  illiusfcur  hoc  po- 
tius/ijuam  illud.obfccro  ?  imo  cur non  po- 
nus  illud.cum  omnia  dicanturin  Dco  vo- 
cantepofita  ?  His  rationcs  acccdant.  t. 
quxcumqucrationes  abfurdi  huc  com- 
pottantur ,  cas  animaduci funis cs.C  li  pro- 
piuscxpcodcris  jtam  adillam  intcrprcta- 
tioucm  ,  acpotius  adillam  magis.quam 
adhanc  pertincrc     (5«iproptcr  noo  fic 
dccliaauda  abfuida  ,  fcd  potius  pic,  & 
commcdc  amoucnda  t.  ocgo  contcin-  f 
plationcmpcccati  ad  rationcm  adoptio-  ♦ 
nis  filulis  pciriocrc.  Naturam  appcllo 
tcftcm  0  patcr  pgmt  filias.antequam  cx- 
plorctautobfauct  condirioocra  illorum? 

Fff   t  Sod 


41 1 


I.  ARMINU  PHitDEST. 


Sci  hxc  gcnitnra ,  inquics  >  volunratis ,  ac  r 
non  naturxcft  :  Rcdc:  fed  tamcnfoli  vo-  j 
luntan Dcitiibuicur, non  vlli  conditioni 
Bofliz.  Omnis  conHitio  noftra  cxdudi- 
tur,ctiampcccati:  folavoluntas  Dci»  fo- 
lum propofitum in  cauG ftatoicur.  /Fqua- 
lcsinnatura,  xqualcsinpcccato  fola  vo- 
luntatcdifccrnit  Dcus  .-quosncc  ionatu- 
rafinaplicitcr  ,  ncc  inpeccato  confidcra- 
tos.fcd  commucitcr  inCluilto  filiosado- 
ptarcifibi.  Vt  oariua  gignuntut  filii  fine 
coDfidcrationc  condiuonis  ipforum  ,  ita 
Toluntatc  fuosaL>  xtctnoadoptauitDcus. 
j  Quod  liipicutii'  <!i:  gratixDci  ma^is  con- 
ocaicid  potius  aDcofatftum ,  &  a  nobis 
crc."  ,quaniqaodminus.Magi$ 
autt:  .     .-Qtix'5:  gratixillius  conucnit, 
■vtfiliosf.nc  vlla  conicmplattonc  qualitatis 
ipfoium  adoptaucrii  fibi ,  <juam  vt  cx  con- 
tcmplationnishypothcfi  :  alioqui  nacura 
Dco  perfc^liusagcrct,in  qua  patcntcs  finc 
IxempU     contcmplatioDciftaprocicantlibcros.  II- 
dtnique      1"^  crgo  &  Dco  conucnicntius,  &:  magis a 
^-,,/<yi^e,,nobiscapicndumfidc.  Excmplura  C  fipla- 
cct )  Angcloiumaflumcmus  ad  tctconfii- 
matioocm.  Quicunquc  fiIiifuntDci>elc- 
/liODAotfilii .  Angclifuoc  Fitti  Dci,  Job> 
1.&       j7.ergo  cicdiooc  funt»  vt  a(&r- 
mai Paulus  i.  Tim. j.  clcdos  vocans.  Suoc 
aatem  elciti  citra  cootemplaiioncm  pcc- 
catiipforum,  vtquioon  pcccauerint,  fcd 
pcrmaofcrint  io  fua  origioe.  Eft  igitur  dilc- 
ftioDticueledionc  cttratationem  con- 
Jidcrationcmque  pcccati  i  quod  ocgarc  vi- 
dciisaffertionetua.  Fortatie  dixcns  >  id  dc 
feomioe  tantum  a  tcdici.  Ego  vero  tcfpoa- 
debojdilcaioDcm  &clcdiODcm  de  vtra- 
quc  dicijAogcIo  &  homincidquc  ratione 
communi ;  curo  Dcus  imagincm  fuara  m 
vtroque  collocaucrit.-  cuios  fit  elcAio. 
Cettifllmutaotcm  locusillccft  cxTopic. 
a.Siid>quod  duobusintcr  fc  collarispari 
lattoocinelfc  vidctur  >  vninoncft, ncc  al- 
ictiioci  liooi  Aogelotum  noo  io- 

cftcoodaioois  ipforum,  aucopcium  vUa 
contcfnplatio }  igitur  ncc  homioum  clc- 
aioniincft  QuodfidiuciGieftaliquomo- 
do.Angeloiuro  hominuroque  cooditiOf 
BOACoicquituc  diuci(kni  utioocmillo- 


tumclc(ftioois  elTc.-  pixfcrrim  com  eia$ 
rcivna  fit  ratio  cuius  icfpcAu  cligantar. 
Hxceotro  eftimago  Dci  ,  quain  fccuo» 
duro propofitum  voluacatisfux  cooferua- 
caminitauratamue  ,ad  fccuocauic,&  fibi 
adiunxitDeus,  immucabiluec  lo  Chrifto 
fubfticuraro  TB  TniiTK  «' ,ai^(^«A«M«'n(«i),& 
quaroin  communi  locooatutxfiiz  collo- 
cauerac, vodc  piopria  voluoutc  dcfcceiDnt 
damuaodi  iudicio  cios.  Exemplum  prztc- 
cea oulluro adfcrii  potcft:  qnia  cctera  o- 
mDiacreacadifpaiisratioRisfnor.  '  Carcac 
coim  Dci  imagioc,  quaclciflioois  obie- 
duropropricdctctmioatDm  cft.  Exeropl» 
igitur  Angeloniro  >  ooo  alio  vllo  natvra  e- 
lcdlionis  diuioz  cx  hominibas  fadlz  de- 
claiatipotcft.Sicautcmfc  habuitDci  clc» 
dio,flOD  vt  Angclos pcccatorcs a dod  pec> 
catoribus.  quapcccatorcs,  primumfccce- 
ucrit^fcd  vteos  ooo  peccataros, qua  clc" 
<ftosaocc&  przdcftioatos  f<f  V*^'"*' > 
aliisqni  fua  voluoracc  fucraoc  j>cccatDri> 
fola  voluotatc  fua  &  giatia  diKingucrct. 
Quid  crgo  facit,  vtdc  homioibus  aliairt 
lationcro  diuinz  clc^ioois excogiiaii  pu- 
tcrousoporcerc. 

Ktfic*  Armmtftuecovjidtrdm  Kr- 
Jponft9r.il ad  X.  propofuiih- 
nem. 

N^ruTMlia  ego  appello,  qozad  fub-  ^^^^^^ 
Itaotiam iplam  &  cxiftcntiain  homi-  / 
oispcitiocDt,fioequibusDomo  acqmtcP  .'^ 
fc  honioiqualia  fuot  anima  ic  corpus  &  to-  C^^ffj^^^ 
turocx  lis  compoCtuui  cam  omnibusna-^^^j^^ 
turalibus  piopiictatibus  ,  *ffc^'ODibas.  ^  J^^j,^, 
pafltooibus.&c.  SufematuralU  ^PPcHo, ^.^^^^^^^^ 
quzcunque Dcus  horoioi  fupcr  illa aata- 
lalia  addidir>  quz  quidcm  ad  pcrfcdio- 
Dcroboroioisfaciant,  veiuro&oD  quaani- 
ir.itisfcd  qua  fpirituaIis,nonadoaturaJc> 
fcdad   fupeinaturalc  boouro  acquiieo- 
dum.  PtfraJt«:urMltA  dico  hoc  locoquz  Jttm^jnA 
fupctnatBiale  oihil  adiundluin  habcoi.  fint  l/onM 
Scofus  ergo  mcorum  vcrborum  cft,  quod  nMtHr»U*. 
hgmo  ooo  cft  io  putis  oaiuralibus  abA 
que  fupcioaturalibus  cooditus.  Kcquc 
bic  magot^crc  cootcodo  ao  illa  fupcroa- 
cuialu  Eabcac  cz  ipfo  cicatioai»a£lu.aa  ez 

iupcx- 


CVM   F.  IVNIO  COLLATIO. 


4^ 


fupenD  Ai/ioDis  aAu  alio,  fed  hoc  ran^aam 
mcx  caufx necnoxium  oec  vtileia  racdio 
rclinqno. 

Vcium  omnioe  flatuo  tc  afHr- 
rao;  Dcumdccrcuiflchomtocmcondcre 
ulcm  natura  qualem  creauiti  fcd  cui  fu> 
pcroaturaha  nonoulb  adderet  ;  vtpote 
^ucmnouid  lantamcfre  voIuit<)uodcrat 
naturaifcd  quem  vlieiius  in  fclicioicm  Aa- 
cum  f  fuiocmpcpaincipacioncm^pTomo- 
ncre  votuit,adquam  niH  fupcroaturalibus 
Jonisornaiuspcrucnircnon  potuit.Quod 
antcm  nego  homintm  conditum  in purts na- 
turMhkftft &fr^ferea/ufernatHralil>tM  con- 
diium dico, zonou  volui  ngoificarc,  adlum 
quo  fupcruaturalia  fuut  commuoicata  cfTc 
crcatioocm  ( nampropoiuionc  i^.  mcail- 
bmgratiam  fupcriDfufim  appcliaui )  fcd 
Dcumabatflu  communicandi  fuum  l<o- 
Dum  cum  ifla  partc  piima;  maicria:  vcl  ni- 
htlitvndchominemcreauit,  noluinc  dcH- 
(lcrc ,  idque  cx  dccrcio  xtcrno  fuo,  doncc 
ctiam  fupetnaturalia  illt  contuIifTct.  Quare 
&  obfciuaodum  tnihi  puuui  loqucodi  nio- 
dum Scripturz  vfitatum,qux  djcir ,  homi- 
nem  eondttumadimaginem  Dei  fimilitu- 
dintmfC^ux  imago  &  ilmilitudo  Dci  ctiam 
(upcioaturalia  dooa  in  (e  complcdluur. 
Qupdfivcrumcft,  vtcgocontcodo,  tum 
komocooditus  cflcum  fupcroaturalibus. 
Eft  cnimcoodjtusadimagincm  Dci,quod 
vcibatn  condcodiindiftiodictoci imagioi 
nibuitur ,  abfque difcretiooeeiusquod  io 
imagine  cftoaturalchomioi,&  quodfu- 
pcroaturalc.  Lubct  huc  adfcribcrc  Hicro- 
njrmi  Zanchii  vciba ,  qui  libio  primo  dc 
kommis  cieatione  cap.  i.  ita  loqaiiurdc 
hoceodcm  ncgotio.  Mihi plactt fenteniia 
torum  quicum  Jpiraculo  vitd  aiunt  ettam  in- 
f^iratumfuijfekDeo ,  ^trantfufuru  quid- 
tjuidhabuit  Adamm  ccelefu  luciiifapientid, 
rentiudinii ,  o*  aliorum calejlium  donorum: 
quiLttsDeum  referthat ,  tanquAm  veraetm 
tmago.Fuitenim  taln  crtatm ,  vt  Scriptura 
docetidictns,  fadum  tum  tffe  ad  imaginem 
Dci :  (^Salcmo  Ecclef.j .Dtm ftcit  homsnem 


qutfimulcum  anima,  radiiquoque  diuinl* 
fapientiA.iuJlitiA  ,  h^niiatii  futrunt  infuji. 
Hucufquc Zanchius; quiapcitc  dctcimi- 
nat .  quod  ego  in  vtramquc  paitcm  indc- 
cifum  rcliqui :  idque dupiici  dc  cauCij  fcic- 
bam  enimidintcr  dodosdifputati ,  &vi- 
dcbam  caufzmcx  nihil  indc  acccdcre  vel 
dccedcrc.  Illa  vcrofupcrnaturaIia,quxiUi 
conccfTafunt ,  adpoftcrostraofmittcoda 
acccpit,ex  eodc  inftituto,  cx  quo  rupciBa- 
turaIiaacccpit/r<i//<ifanc,non  vt  illa  vox 
quoqidcaotacprincipiu  naturaliu,nam  cx 
latcfumpta  ctiam  aatuiam  accepi- 
mu$,  V  tpote  iadcbitam  .•  (cd  vt  contra  natu- 
f4«idiftiognitur,&  vtcft  princtpiam  fu- 
pcrnaturalium.  Quarcid  conccdcrc pof" 
l'um,Dcum  homincm  inaatnra  coniem- 
placum,cuifaccrctgratiam,ni»:uralcm  ho- 
miocm  cui  coofcrrct  fupcrnaturalia  .-  fcd 
contemplatum  dccreto  admioiftratorio 
ctcatioois .  ooo  decrcto  prxdcftinationis» 
dequo  nobis  agitur  ;  qui  faccrct  ^catiam 
fufticicntcm  ad  fupernaturalcm  tcliciu- 
tem,noncfiicaccm,dcq«ianobis  quxftio: 
cutconfcrrcc  fupcrnaturalia  in  poftcros 
citracxccptioncm  cx  inftituco  gratix  fub 
condiiione  transfcrcnda ,  non  quz  przde- 
ftinatotumcftcntpropria,  &cerco  infalli- 
bihtcrque  illis  confercnda ,  dc  qaibus  oo- 
biscftcontroucrfia.  Quaproptcrhxc  meai 
fcotcntixnou  aducifantur .-  commictitar 
cniminiltisi&IIacia  Elcnchi.  Hoc  autcm 
Tclimcaam  Rcacrcotiamfcmpcr  recotda- 
ri,mc  de  gratia  przdcftinationis  decrcto 
prxparata,&  non  aIto,pcrpctuo  fcrmoocm 
faccrc.  Probaui  autem  hominemooo  cflc 
ia  puris  oacurahbas  conditum  ;  eo  fcaru, 
qao iam  di^um  cft,fiue  fupcrnaturalibat) 
hucilla  acftu  crcatioois  fiuc  fupcriofuflo- 
nishabcrcdicaror;  &  probaui  hoc  argu» 
mcoto  ab  imagine  &  fimilitudioc  Dei,  du- 
dlo,adquamhomocftconditos.  Qaod 
mcum  ar^umcntum  validumeft,  flucima- 
go  Dei  hgnificct  tantom  fupernaturalia 
dooahomiQia  Dco  collata,  vtCatechciiS 
Doftfa&  confcflio,  &  nonnulltl  heotogo- 


re3urn.Sonfuit autem  tatiicum  folum  cor-  j  rumnoflrorum  de  imaginc  Dci  loquoo- 
fmfuttformaium.  Ergo  cum  indita anima  tur,flucnatuiam  ipfam  cum  fupcinaniia- 
faJim ifl inanimamviuentem  idefI,horrw  i  libus,qux  mea  eft  fenccntia  :*  fccuodum 
viutos,tHnefuitfaiJm  rt{im,iujlm,  ^c.  to-  quam  id  ^uod  dixi ,  imagiaem  Dci  io  ho- 

Jii    }  miac 


41«  I.  ARMINII  D 

nuDC  noD  cCCc  nacuiam  fcd  fupcrnacura- 
lemgcjtiam,  intcliigi  toIo. idcil.  noacirc 
robnt  imut.im  ablque  rupcrnatutalibus, 
quoiiiutficic  mco argumcnco.  Dcnatuia- 
libus  euim  noo  cft  qazftio.-  &  pcoptcfca 
Cuc  ilb  fioc  imagiais,Tt  cgo  puto,liuc  non 
ad  rcm  quxllionis  nonfacu :  modorupcc- 
aacutalta imasinis  Dci,ad quam  homo  cik 
condtcus,  dcnoicionc  comprchcudjntur. 
obtinuiquodvolo.  Ita(]uoquc  verbu  mca 
fequcntia  accipi  vclim ,  ncmpe,  imagincm 
nonliabccc  tantum  icfpcdum  ad  natura- 
Umicd  ctiam  ad  fupcrnaturalcm  fcticita- 
tcm.quodri  rcrumcfl,  vt  iprcfatcti  vtde- 
ris>cfTcci  quod  contcndo.  Epo  \cioimngt- 
ncm  Dciid  quam  liomo  cll  tactus ,  accura- 
ccddinircnon  volui .  quia  boc  opus  non 
eratpropoluo  mco  :  fuHicicbat  monftiaf- 
fe  quod  ctiam  ilh  Agnitioiujlina  5c  fanffi- 
>»9n/4ad  imagiucm  Dci  pcrtincbant ,  (tuc 
ioiitima^otota  lluc  parsconfiilctct.Nam 
ad  ptopoittum  mcum  vtrumquc  xquali- 
tct  facic  qui  ptobaicinftituiiiomiaem  aon 
Jine  fHptrn*tur/iltb$u  ciTe  crcatum  >  &  pro- 
ptcrcadccrcto  pra:dc(linationts  coniidc- 
rari  non  potuiiic.  vt  iapMrii  n»tHialthui  \\- 
ncfupctnaturalibusctcatum. 
S.ilnMfioni       Cxtcrum  antcquam  ad  ii^ius  mcxar- 
frimt  ratio-  gamcntationis  dcfcoiioncm  vcnio,  dc  iti- 
rm  trmprA-      jtjihi,circa  qux  bona  tux  refponnouis 
tnittuntiir   p^jj^  occupatur,  paulo  latius  diceodumc^t. 
^Armint*.  primo,qux  natuiatia  qux  iupctnoturalia 
appcilcm ,  paulo  ianus  qu antc  fcci.  cx- 
plicabo.Sccuodot  detmogincDci  dicam. 
&quxnam  (tue  naturalia  liuc  fupcinatu- 
liaillainfe  &  fui  Dcftnicione  coinplc- 
datur.Tcftio.Qua  Deia&lionc  cum  hxc 
I  SfMtnn-  habcatliomo. 
turaUs  piimo.  J^aturaU»  appello  illa ,  qux 

HsfHtcr  ^'^0*^"™'"^°'"'"'*»  fiucqua  homocirc 
natMralin  o'^^"''^®"^®»?^"'"^''^*!"'*!"^^»  prin- 
-»..mJ.  cipiisnatuixfluunt  ,  &  art  fclicitatcm  na- 
turaicm,  canquam  iincm  &  ccrmiDum  tu- 
utn*  luicura  (uacompirarafuntiqualulunc 
corpus,auima ,  vtriufquc  compoiitio ,  & 
CQiiipolitumcx  vttoquc ,  cotumquc  natu- 
ralcs  j»roprictatcs ,  al^cdioncs .  fundioncs, 
pafltoncs ;  fab quibusctiam  moralcs  com- 
rcchcxido.qux  aliquando  cooua  uaiuralcs 


E  PR^DEST. 

di(linguunrur.S«/rr»4/«r4//4ippcllo,q«a: 
pats  liominis  noorunt,  ucquccx  aacutc 
priacipiisfluuac,  fcd  ad  naturx  illius  au- 
gmcntum  &  pcrFcdioacm  oaturahbusfa- 
pctadduntur,  comparaca ad  fclicitatcm  fu- 
pcinatutalcm ,  Sc  Dci  crcatoris  fupcruatu- 
ralcm  parricipationcm  ,  ia  quaiila  fclicicas 
conftilit.  fnterhxc  I  '     '    '   ^  o: 

quod  naturalia  ca^'  .    .  ..^.  .;ra- 

lium  cx  difporttione  D .-i,fupcraaturalia  a<i 
uaturam augcndjm , otnaadam  pctBcica- 
dam,adcoquci'upi'a  ipfam  euclicndatriTi- 
ciinmordiaata.Quaicabfi^achomoaymia 
liib  naturoliura  oomiuc  complczus  funw 
tum  corpotcam  tum  fpititalcm  aaturam 
&  cx  vtiaqucconfljatcm,  SwnclmoBcn- 
duin  cli :  Vocumboinon/niiastum  aocaa» 
das^  cxplicandas  ciTe  in  diiputatioac» 
quum  voo  icafufumptx  ad  rcm  faciuar« 
altcto  mioimc  ;  quum  (ccuudum  Tnum 
fcafum  vcracil  otatio  .  fccuodum  aliuot 
falfa.- Atquando  vcta  cfl  otatio  &  ad  rcm 
pcriinens  quocunquc  modo  fumatur.tunt 
cacpltcationc  homonymias  noo  cil  opus. 
Ita  hic  vidcs  :  cgo  pct  naturalia  intcIIigo,ac 
quxinfcricri  naturx  id  cii  coipoti,  &  qua; 
(upciiori  naturxidcft  animxcompccuor, 
ic.  quomodocunquc  furuas ,  argumcntatio 
mcaxqucfirnu  c!l&valida.  VtJcbimuB 
poftmodura  cxcmpla  crplicatx  homo- 
nyrr.ias  xquc  in-  ncccflarix. 

Ad  iccuiidum  dciniasrmc  Dci  lu  iiou.j-  ^'-^:: 
ncduomiht  conitdcrandaiunt,  tuinqui-r«6M«. 
bus  inrcbusiIl4con(lllar>tumquxilUtutny?4r  imA-ij 
nacuralcsijnt&  quxfupcrnatut  Jcsdiccn-  Dtiir. 
dx.Ptimo,  dicoimagincmDciiohominr 
copiccli  omnia  illaq  aliquid  diuiux  nacn 
in  homincrcprxfentanc.qpattimh 
func  ciTcntialia  partim accidcntalia,iu  U . 
autcomniacilcntialia.- quoruiu  camcnu 
mntum  imagincs  DcushominiaaIuiccn'e  ftl**- 
ei1cutiaIes,quemcacoud  tione^  i- 
luit.  vtnoactrcttantumquod  c. .  ,  .  :  rt 
ficripoircc  quod  noncrac>  &  dcficcreab 
coquod  crat.Hircatialia  vocoanimam  ia- 
quccaiatcllcii^um,£:  voluotaccm  volua" 
catifquc ltbcrtatcm.5:  reliquas affciflioucs, 
actiauct ,  patlioncfquc qux  ex  iis  neceda- 
riofluuu.  AcadcncatiaappcUo.cum t«o- 

nlrs 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO.  41; 


.jii  Ar- 
:m  Dti, 


ni4m  vrrt- 
tmuinl 

inint  fkf(r- 


xalcs  vlrtutcs ,  tum  agoitioBcm  Dci,mfti- 
tximSL  ran^imooiam  vciicacis,  &  iiqux 
alizfunr  piopriccatum  Dci,  io  iflo  mo- 
mcnto  Dacurxipfiusconnderandatumt  iu 
hominccxprclli  irtjagiois  ,  quat  um  Pc- 
crus,Domioc4/iw<;7.<  nAtnn  comprchcnfa- 
itim ,  fi({clcsdiciccnc/>«rfxVi/fj.  Sccundo, 
Hxc  omoiacgoooo  patonomiocnacura- 
lium  Ycnircpoirc,  rcdcogouioncm  illam 
2iin.iciam &[IaQCtimoaum  Tcricatis  fupcr» 
fiacuralii  cflcpuco>  &  iflo  oomioc  appcl- 
knda.  Qua  iorcaotcaircntiencchabeam, 
dubico.  Dicis  cnim  illaclVc  nacucaliavno 
loco  huiuscux  rcrpoQfioais,3c  argumcota 
adfcrsprobandxiuifcocciitiar,&alto  loco 
<nuldcmrcrpoDllonisficc(isAdamum  do- 
Bafupcraaturaliah  .buillc  ,  licccnoa  cxa- 
A\x  crcatioois  :  pcr  qux  fupcroaturalia  oc- 
fcioqu.-eaam  iDCclligcrc  qucas  prxtcrida 
ab  Apoftolo  Colof.j  &  Ephcf.  ^.commc- 
morata.  Vidcnstamco  caquzfupcrnatu- 
ralij  aguofcis ,  cxplicatc  Dominc imaginis 
rcflcxiua:.  Vcrum  (luc  cgotuam  fcntcn- 
iiamrc(ftcpcrcipiam ,  iiuc  non.dicamqnz 
admeam  UabilicDdamfacercpuco,  &  ad 
tuam ,  vt  a  mc  cft  iutcllcda,  intiimandam. 
Pioboitaqucilla  cffc  lupcrnatutalia.  Pri- 
mo,cx  CoIofl*.j.a<  Ephd  4.  Qijxcunqjcx 
rcgeneratioae  pcr  fpiricum  Chtilli  habe- 
mus,func  fupcrnaruralia  .-  at  agnitioDcm 
Dci.iuftitiam  ^c  fanclimoniam  vcritjtis 
cx  icgcncratioQC  pcr  Ipititum  Chiifti  ha- 
'us :  cigofuotfupcrDacuralia.  Siquis 
u...it,  oos  iila  noo  in  foliduro  habcrccx 
rcgeacratioDc,fc<{  taotum  coiuudum  cor- 
raptorum  rcnouatioocm  >  id  quo  pacflo 
probeturnoD  vidco.Phrafcscnim  Apofto- 
iicx  fccusdoccnt.  Namqui  indMere  Azhtt 
»ouMm  hemintmy  illc  ooo  c/l  vcAitus  oouo 
Lomine  aut  vlla  cmspartc.  AdncM»mau- 
tcm /.-o/n/fl^m  pctiincnt  iujltti*  (jffaacli- 
moiiia  x^f rfr<i/«4)cindc  qui  rtnoHtirt  dcbct 
ida^nifionem ,  illiusnonagaitio  rcaoua- 
tur.qiixcorruptacft,  fcdintclligcntiaillu- 
ftiaturagriittone  noua,quxpcr  tcocbras 
yetcris  hominis  fu  it  expulfa.    Et  hxc  cgo 
laiitum  volui io  mca  dcmuofliatioQC,  oon 
dcfiaitciinagiiicmDciin  homiae.  Quod 
vcto  io  ilti  mca  cxplicationci  mcntc  Apo- 
ftoiiabciicm  ,  vidcic  noadum  poflum. 


AgnitiocnxmDti  iflo  locoa  mcciiatodi» 
citui  imdgoDeiif>f»,<y>fecunJHm imMginem 
D«.NcquchxcintctfcpugQaot>.iutabfur- 
daxqucfuntacquetuilla  visvidcri.//»>i;c, 
iaquis,D«i<ry?  agnttiocongruem  tmagini  Dei, 
ergoimago  Dtuicgatnr  ejfe  alierutrum,fiii€ 
mgnitiofiue irnago.  Nego  fcqui ,  fi  rcwlc  illa 
dciinitio  fumatur  ,  ncmpchoc  pafto: 

Imago  Dciionobis  pcrSiMiitum  rcgc- 
aeraatcm  rccrc3ca>  c(i  agnttio  Dcicoo- 
grucos  iroagiDi  Dci ,  lo  qua  tnitiofumus 
crcati  Duplcxcnimhic  inuginisrcfpcdlus, 
quarccrcacuria  uobis  pcrSpintum  Chti- 
lci  t&quaolim  iocrcatacfi  perSpiricum 
Dci.  £aquc  cogaitio  non  cantum  modo 
fcdtotogcocrc  diffcrc  acognitionc  vcte- 
rishominis .- ncque  ipfatcnouari  dicitur, 
fcd /70/norr»t>//4r/dictiur  in  illaro.  Faccor 
autcm  mcnoD  capcre  ,  quomodo  agnitio 
fitadtusitnagiaisDci,  Sc  imaro  iplafoos 
&  pttncipium  illius  a£tus,  id  cft,  cognitio- 
ois.  Putaui  eaim  hucufquc  hoinincm  ad 
imagincmDci  cteatum  dici,  fiue  ia  ima- 
giochoccfl,  imagiocm  Dci  faflum. 
propterca  quod  meaccvoluotatcagnitio' 
uc  Dci,iu{htia ,  faa(flimonia  dcniq.  ipfum 
Dcum  archccypon  rcfcrat.  Inalccrodido 
cx  Ephcf.4.  °on  poQo  cria  >  vtrit/uem,  iX' 
fiiriam,  &  fanflimoniam.Ccd  duo  tantuin> 
iufiitiam  Sc  fanciimoniam,  quibusatttiboi- 
lur  Xfr/V*f,hocclt,fyaccritas,puiitas,fitn- 
plicttas.Htagoitiamcmbtumillius  vcriu- 
tisnon  eft  ,  fcJ  donum  ia  inccIIc«fVu  fca 
mcDCc  homitiis  locrcatum  qaemadmo- 
dumiufticia  &  fan>flimoaia  voluocaiifeu 
pocius  affcdui  hominis  funt  iDgcncratx. 

Sccundo  .Probocadcmcllcfupernatu-  Sicuniltt. 
ralia,hoc  pado.  Illafecundumquxfumus 
&  diQimiupsrtictfes  Jiuini  natur/L  &  Ftlii 
D#i,fuut  Jhfcrnaturalia:  at  fccundum  «- 
gnittontm,tufittiam  Cf  fancitmoniam  fumut 
Sc  dicimut partinfiej  naturA  diuin*  5c  Filii 
Dr/;Ergo  funt  (upctoaturalia.Maior  pro- 
batiomsnon  cft  tndiga.  Minor  patcc  cx  t. 
PcM.vcif  i.i  J.4  lotci  fccollatis.  Tenio> 
Mcdiaillaqux  commenruiatioDcm  ha- 
bcoi  ad  fiiptrnMuralemftliciiatem ,  fuat  fu- 
pctnacutaiia.  At  talia  funt  agnitio  Dti, 
iufittia&fanduwni»,   Ergo  fupernaia- 

Quarto 


f 


I.  ARMINII  DE  PRi£DEST. 


QWTfo  cauOe  immcdiaut  a£luum  /«- 
^*^**'     peratturalium  lunc  rupcrnaturalcs.  Ar  ^^n/- 
tto  DeiiHjiiiiA     fanclimom*  fuot  cauli 
Ad  ''i«//V««jj^,j,pj,^jj.jt-tuumfupcrnaturaUum.  Ei- 
Jwnii.  qnth.  pQj^ptmtuurAUi. 

(ontturfro' »  ycuio  ouDcad  probationcs  taaJ.quibus 
bnre  im*gi- _ ^^1, contcndis  imAginem  Dei  ejfe  natu- 
nemDeiin  ^^[f^inhomine.k  qualicarcs  ilhiagntiio- 
homineejfe  ^,„,ujiin»m  &  fanil.moniAm  nnturdet 
nAturalem.  „g„j-ufemMiurAleieJfr. 

Piimum  argoniCDtum  tuum  cll.  Supcr- 
^i//)ri«i>ii»W|,aturaliafuot  ablata,  naturalia  coriupta; 
indedu3*m  /^^  yctitas.iuftitia.fanaimoDiafuDt  coftu- 
4jHed  nen  )7/pt7:  .Donliiblat*:  noo  igitur  fupcinatura- 
0hlMa,fed  lcs,ledoatuialcs.Probatur«/«w»/'/i«  Nam 
cerriipta.    priocipiacatumfuntio  nobisaDatura:oon 
cflcotljfublatxcncDt.Rclpondco  i  vtr»*- 
ior*/w  coDccdam  :  nitnor  tnihiDullo  modo 
eft  vcufimilis.nc  pcr  adilitam  quidcm  il- 
lamracioncm  Dico  cnim  agniiionem  il- 
lam  qux  cft  fccundum  pietatcm ,  iuftitiam 
iUam,&laudlimoDiam,dcqua  Apoftolus 
non cortuptasifcd  fublaras  circ.nullaquc 
caiuaiicm  m  nobis  poft  lapfum  raancrc 
principia.  Fateor  priDcipia  &  fcmiaa  vu 
lutuminoralium  .  qux  aualogiam  quaa- 
dam&fimilitudiocm  habent  ad  iftas  fpi- 
ritualcs  virtutcs ,  in  Dobismancicpoft  la- 
pfum.quin  &  ipJas  viitutcsmotales  ,  licct 
pcr  pcccatum  corruptas.    Hxc  fimilitudo 
fallcrcpotcft  noo  accuiatc  inter  hafcc  At 
illas  fpitituales  vittutcs  difctiminaotcm. 
lo hac  fcotcntia  mca ,  qua  ftatuo  iIU  doua 
cUVabbra,  habco  prscuotcm  Catcchil- 
mum  noftruin  quarftionc  9.  his  vcibis- 
Uotvojt  CJ*  oir.nem  pojleritatem  dtuinu  tUu 
deniiorbnuit.  Qux  aucem  fint  illa  diuina 
dona.cxplicatum eft quiftione  feita  prx- 
cedcntc,nempc,#«y?i/i*  ScfanHitM.  Ncfcio 
auetiamiuam  Rcucrentiam  hic  mihiha- 
beam  aflcnticntcm.  Siccoim  in  tbclibus 
dc  speccatoabs  tcannoj)^.  difpu- 

ta:  :S.  iiam  vtinAdnmo  integrtta- 

tuhumAmfarmMfmt  lujlitia  oriiwaiu,  m 
quAiH  kDto  condituf,  (le  corruftionki  forma 
eu potimdeformttMfuit  luflttu  lUiue  vacui- 
tAf.thcCtf.Meillam  quidtm  formam  Stri- 
piur»  imaginem  (jy  fimiHtudtnem  Deo  no- 
in/wJ/.c^c.lhcfi  io.  Hsnc  vero  frmam 
jtriptHTM  ttn»iiTttm  ^flmilitudintm  Ada- 


mi  nominM.Sl  cgo  ifta  rc^c  iatclligo.puf o 
cx  illispbncfcqui  .  iuftitiam  origiaalcm 
fuiflclublacam  ,&  ptopcerca  fapcrnatuia- 
lcm  cfle  iuxta  rcgulam : fttpernjuurmli*  rh- 
UtaynaturnliAcorrupt».  Habeo etiain  mthi 
adfttpulaotes  plcrolquc  PacTcsifors  omncs. 
><w^rp/i*«dc  Hclia&iciuoiocap.  .^.(ftr- 
tui  erm/  Adam  virtutum  velamine  friuf- 
quam  pnuariearetur ,  Jld  tanqUAm  txutm 
prt uaricatione  vidit fe  nudum ,  ijuia  indu- 
mentum  qHodhnLebat amiftrAt :  &  planiuf 
diftiugucos  inter  ablatiooem  (upcrnacu- 
calium  &  oaturalium  cotruptioncm,(: 
'  quicia  Lucamlib.7.iocap.io.  Lucx. 
Junt  latrenet ,  nifiAnieli  noHu  (jp  tituiri»- 
ruin. & c.  Hi  anti dijPcUanf,  qut  accepimue 
indumtnta  iratitfpiritalii,  (jjr  Jlcvulnera 
inferre eonjueucrunt .  Augujiiaiu  dcTriai- 
I  tatclib14.cap.16.  Homo  ptecando  iujlitiam 
(^fanciitatem  vtritatu  amift  propter  ^od 
hic imago,  dcforinis  &  decolorfaciaefJihaac 
reciptt cumreformatur  o>  rincuatur.  Item 
cap.11.Iib.14.  dc  CiuicatcDci  tibtrum  ar- 
bitrtumamijfumdicnn:.  Vt  hoc  conclu- 
dam,vchm  intclligcrc  qux  fmt  illafpiri- 
lualu  qux  ablata  luotfeu  amifla»  fi  oon 
fint  agnttio  Vci,tHjlitia,fan(limonta.  . 

Altctum  argumcDtum  cft  ,  quii^q-ii  ^ 
coDUcoit  fpecici,  id  cft  oaturalc. 
Dcicoaacoit  fpecici.  &rgo  cft  oaturaiis.  " 
Rcfp.Af<iwr  ooDcft  voiucrlc  vera.  Con-  ^ 
ucDit coun  aliquid  fpcciei  vcl  comoiuni-*^' 
cacioDC  pcr  oatuiam  &  DatutaUaprincipia,-*^"'"" 
vel  cx  loftituto  gratix.  Quodillomodo 
cooucnit  cft  oatui  jIc  ,  ooo  quod ifto.  Ad 
miaorim  quod  attioct  ,  dico  Imagiaem 
coDUct)irc  fpccici  pattim  pct  oaturan 
cimcxiuftitutograiix  ;  crgo  imago  L 
cftpartim  oaturalis  parttm  fupcroaturalis 
mbomiocfecus  n  cooclufcns  cx  p.i 
lari  vaiuciialc  iotulctis, quodfictinL^a.:. 
Simaion  propoficioni  addatut  quid  vndc 
itaexplcatut :  Quidquid  cft  fpcctci,&  in- 
diuiduis  pcr  natutam  logcncraiuc  id  cft 
natutalc-  lam  illain  conccdo  (otara.  Ac 
aflumpcio  lum  tota  vcra  non  ctic.Iroago  c- 
mmDei  totnper  naturam  noo  ingeneta- 
tur;nam  illa  cius  pars  qux  eft  inventate  (jf 
iujlitia^fanciiinonta  no  ingcoeratucp  oa- 
luiam*  lcd  comuaicatvr  pcr  adt.ugracix  ex 

lofticut» 


CVM  F.  IVNIO 

lo/iailtis.  'n^^itutoprjtix.  Atcommuniscircimago 
oon  poccic,  n  Doa  fic  aacuialis.  Nam  nacu  - 
ralia  co  quod  communia  fuhc  i  difTcraoc 
aperfonjlibusi  (afupcroacuralibus  diccn- 

fff enftif,  ^uit ,  dciiscnanquxllio  )  Rcfpon- 

dco.aliquidcdircommnne  dupliciter  ivd 
fccunduir.  nacuram  fjmplicitcr  ,  vcl  cxin- 
(licurograArfub  cooditioDc.  Imago  Dci 
commtiois  cflpartim  nrcundum  oaturam 
lc  fimplicicer.  ioiisqux  homiois  fuoc  fc* 
cuadumcncDciamipnus  >  Sc  quxaoatuia 
illius fcparari  non  poirantipjrttm  cz  10(11- 
cuco  erarizfub  cooduiooe,  io  iit,  qux  non 
ad  cncntiam  fcd  pcrfc<flionem  uipcrna 
turalcmhomioisFaciunt.  lllaomnibusho 
minibus  fimphciccr  iQgrncranturi  hzc  po 
(lctiorafubcondirtonc  ,  f\  ncmpeprinci* 
pium  fpccici  vniucrfale  &  indiuiduura 
principalc  inccgrailla(tbifcruauenc.  Ima- 
go  ergo  coca  communis  >  fcd  parcim  pcc 
oaturam  ,  paitim  cx  inflicutogratix  :  pcr 
naturam  i!la  pars qua:  oacuralis  dicicur :  cz 
ioflituro  cratijc  illa  pars  quam  cgo  fupcr- 
oacuiaicmappcllo.  Ec  hoc  cflillud ,  quod 
dicit  Scu^tMtx :  SethMm ad imagtnem  fi- 
milituiitntm  Atiauii  ^^/«/«//j.nou  limilicu- 
dincmDci.  Gcnicusenimciladimjgincm 
Dci.noD  qua  illam  incc^ram  £um  Adamo 
communicauic  Dcus  ,  lcd  quaillam  Ada- 
mus/ibifcrujuir:  Scruaiiicauccmfibi  non 
ioccgram  :  ergonon  intcgram communi- 
cauic.  N'on  intcgra  autcnt  Scinccgranon 
mod  •  t.;ntum  &  gr.i  lu  difFercfcd  &cflcn- 
Ciahbu;»  aounullibiilnisimagtaisparcibusi 
quathjbciintcgra.&  quibus  carctnonio- 
icgtaimago :  qnas  hjbuic  Adamus  cz  in- 
legra  cocnmunudtiouc  Dci  ,  quibus  ca- 
ruicScthus  cz  dcFctliua  conimuaicacione 
Adami. 

Ai  ttniam  Ttrtiur»  fuum  aigumcntum  cfl.  Ima- 
init  goDcinoudicicurinnobis  ingcncrariaut 

^nodnendi"  crcari ,  fcd  inftaurari  6l  rcnouai  i;  crgo  aon 
(VHtin  otf-cflamilTa  fcuablata,  fcdcoirupta.  Rcfpo- 
'tf  f^entra  dco.  Aacecedcoris  cigide  fumpti  ncucra 
rta-  pars  vcra  eft  i  fcd  commodc  cxplicaci  v- 
tirtno'  traquc  pars  veracft,  fed  neocra  roca:  cjufac 
noxia.  Doccoquodad  illud  1  nempc  Qcu- 
trampartcm  veram  cffc.  Nos  cnim  dici- 
mur  m  ChrijionoHMtrtMHTMi  dicimur  «rM- 


COLLATIO,  417 

tiiUhnM  eperM,    Pccit  Dauid  vr  Mnimurm 

mnndHm  crettinftDem.  Nullibidicicui 

imaeo  Dciin  nobis  inflaurari  &  icooua- 

ri  i  fed  Dos  reneuari  in  Mgnitionem  conueni- 

tntem  imMgini  Dei  i  renouMriJpiritu  mtntie 

nofirM.:  dicimur  0e  tmnsformMri  ftrrenoHM-r 

tionem  mentunofirt.   Si  taftica  quiscom- 

modc  czplicer,TCrumqucvcrum  cil  ,  fcd 

apprirac  conucnicnsfcnccocix  mcx,quod 

itadocco.    Imjgiais  Dci  io  oobisparces 

lunc  duarrcfpcdlu  oollri.  Vnaoobisefrcn- 

ciali$,altcraaccidcntaria.  EffentiMlii  cll  a- 

nima  mcncc  ,  afFcdlu  Sc  voluhucc  przdi- /»„4^/,^^ 

ti.AccidentMri*  cft  agnicio  Dci  ,  iuflicia,  j)eiin  hemi 

fandicas  veiicacis  ,  &  limiUa  doaa  giacix  „g  partis 

fpiiicalis.   IUa  noo  dicicur  logcoctari  i\itj,^^  ^^j^ 

crcati  iaoobis,noncnimamiumus  illam,  tjfe^iniu, 

fcd  iDflaurari,&  rcnouaii  in  nobis  quia  re-  ^/f^^.^  aui- 

formata  &  corrupta  cft.   Hxc  noo  dici- 

cur  redaurari  aucrcnouariio  nobis  ,  tum 

quiafubicdli  dcfc£lu  locum  oon  habecia 

nobis,  tumquiacorrupta  ic  dcformacanu 

cfli  feddicitur  ingcncrari&iocrcanfDam 

nos  noux  creaturx  acccffu  eius  dicimut} 

quiaformx  innjccfl,  cuius  incrodudio- 

nc  cfrentialis  illa  inflauracur  &  rcuoua- 

cur.  Hunc  fcnfum  Apofloli  vcrba  plauc 

dcfignanc  ,  quibusooo  ipfa  agoiciorcno- 

uan  dicitur  ,  fcd  nos  qua  imagihis  Dci, 

quxnobis  cirencialiscu  ,  parcicipes  reno- 

UMri  dicimur  in  Mgnitionem  ,  canquam  in 

nouam  (otmzm ,  fteunJMm  imMgintm  OeilUa\in  nohii 

qux  nobisaccidcuuria  cft.  Vtiumque  cr- pofipeccM' 

go  vcrum.  Imago  cnim  Deiin  oonis  rc-  tnm  renoun 

irauratur  &  rcnouatur  ,  acmpc  mcns  Bc  tur.hnein- 

voliicas  noflra,afFctflufqi  animx  noflrx:  6c  generMtur 

imago  Dci  in  nobis  ingcner jcur  &  incrca- fiue  crcMtur. 

cur  ncmpc agnitio  Dci,  iuflicia  &  (aoiSlicas 

vcriracis.Illa  huius fubie^um  cfl,hxc  for- 

roa  illi  diuinicus  ingcneraca.  Hcpropccrra 

firma  m3nccargumcnra>-.io  Molis  homict- 

dam  occidiiubcncis  :  Inhomine  enimcc- 

iam  poflpcccatum  maaccimagoDei,qux 

tlli  eil  cfTcocialis  ,  (cu  pars  illaqux  adcf- 

fcntiam  hominis  pcrtiacc  :  liccc  pars  il- 

ia  qux  accidcnuria  cfl  pcc  peccacum  fic 

ablaca. 

Scquiturnuncdea^uDei,qao  imagi-  '"'Sffo^- 
Dis&  naDC  &  illam  partcni  habcmus.Hlum  ^**  ^tt& 
Cgg  za}xm'^*f'>&ff^c 


4tS  I.  ARMINII  DE  PRyEDEST. 

^fnavtnutfi-  a^ftumego  oondiftinxij  tumquiaplirario 
•r«*  *4r.r«»'<^"r^"^*  vfurparc  volui  ;  C[ux  cretuionu 
knl/cmiu.  vtuui  ad  fipniflcandum  aflum  Quo 

jmagincm  &  fuDilitudincm  Dci  in  fc  ha  ■ 

bcthomo:  nccoimdicit:  '  mt- 

nem  nd  im*gtntm  ^ fiptilis  .<......  .  .  r^m, 

f^c.   cresutt  Dtu«  homtnem  ad  im*gintm 


quod  homo ctiani  rupcrnaturaiia  ha&urrtc 
in  primxuo  fl.<tq  ,  fcd  cz  augmcato  lupr2 
njtaiamioonczadxu  vrcationis  qua;  prih* 
cipiumcfl  naturz.  Hocaccipioi  &indc 
concludu:Qu,iai!]a,quz  priinusbomoha- 
buit ,  omnc&cius  poucti  in  eo  babueruot» 
{totum  coim  quod  ilie  crat .  &  nos  cramus 
/Miun •' cumquta  Ttrumquc  xqualitcr  mco  |  lo  illo,  Tccfttnen  ^o.difpuuuoaisciepec- 


propolito  fci  uicbat.  Vcrum  li  rcs  accuratc 
pcnficc:ur,dillin^ucudo5  illosadus  puto, 
altcrumquc  cre*fionii  \occ,  qtiinMurah* 
|iabct,altctum  fMferiufufionu,  qua  fufern^ 
/Mr«.'/4,rci^cappclUri  Edcoim  duplcziu 
hominc  vita.inimalis  &  Ipiritualis  .anima- 
Its  qua  lccundum  humincm  >  6c  Ipuitualis 
qL-a  fccun  lum  Dcum  viuit .  illius  ptinci- 


cato  ortgiois  antca  citatxjilla  ex  natura. 
bxc  cx  lolbtuco  ^t^t>2  I  hmc  fcquituc 
Dcum  ooo  potuiHc  vcrlati  dccreco  dc  quo 
iis,circa  homincm  tnpntii  nntHraltbiu 
ij/.ji.ieratum.  Imo  neccirca  homincm  vc 
cuuilupcroaturalibus  confidcracum  .  ulis 
cnim  prx'tcriri  oon  potuit  >  vcl lalcem  prx- 
tcritus  noncfl.oin  pixu:fo  quod  fuperoa* 


ptam  cH  aoima  io  hommc  lutcllcclu  &:  |  tuialu  illa  fua  prxuaiicatione  &  pcccaco- 


-voiuDCJtc  prxdiui  huius Spiiitus  Dci  exi 
miasillas  agtiitioois  iuftitix  .  faoditatis 
dutcs  aniir.x  communic^ns.  Vctifimilc 
ell  noncodcm  aclu  vtiiufquc  vitx  tam  di- 
uerlx  piiocipia  bomini  indica  clfc ,  fcd  di- 
uerfo.  Cxccruin  quocumquc  modo  ,  fiuc 
Juplici  aiflufiue  voicoaifluidahabcac  ho- 
(no.mcx  fcotcntix  ooa  iutcrcil,modo  c5- 
Ilet,tum  hxc  >  cum  illa  habcccbomiocm, 
aotcquam  adlu  prxdcllinacionis  circa  il- 
lum  vcifccur  Dcus  :  habetcinquamrerpc- 
Auconftdcrarionis  diuiux.  Qupdcgoo* 
iTiQiDO  (lacuo ,  quia  illa  cum  naturalia  tum 
luperuacuralia  cot>  fpccici  fuuc  collaia :  illa 
£mplicitcr,  hxc  fub  cooditiooc ,  (i  ptinci- 
pium  fpccieiifta  fibifcruarct.   Hinc  coo- 
cluclo :  Si  collata  fpccici  ,  cigo  collata  dc- 
crcto  pcouidcntix .  vc  hxc  contra  illam  di- 
Itinguicur  :  iicollata  fub  conduioue. iam 
oou  coilata  decreto  prcdedinatiouis.quod 
Uibcc  cnulhimdooumcoorcrt. 
H:,..     i:  t.on(l.it  mcamargumcntatio- 
prim*  jpi^,  fiimaniefle.  Sicnimhomo  ea  coodi- 
aUeocd  ctcatus  .  vt  nacuralia  doq 
'  •    '  i.«uraliahaberci,fiuc 
.     iS  ,  (iuc  alio  fupciin- 
fulioois.  (dequo  cgo  uunquam  coatco- 
di )  hinc  coofequitur ,  Deum  prxJcftina- 
tionis  fic  rcprobacioois  aAibus  ,  qui  ho- 
mincsdifcrimiuaot.noDpocuiirecircaho- 
■nmcsvt  tn  puru  futtt4rartbiH  cooddetacos 
c:fari.  Vcru  ro  lc  hoc  pollca  faceu  vidciis, 


iionii  fAluit-^ 
$it. 


cdccaminurus. 

Quod dicis ida, vcvr veta(iac,  oooad» 
ucrfantamcQiili  fcBtcotix  qux  homiocnv 
c  oufidcrat  communircr,  illud  momcotum 
habcrcc ,  (i  probacum  clfcc homioem  com- 
muoitcrcoQfidcraripoircdcccrocati  Dco, 
auc  con(i(!«ratum  clTc.  Scd  hxc  mca  at- 
gumcoca  etiam  aducrfusillam  fcotcntiam 
valcrc  cxillimo.  Si  eoim  Deus  ooo  po- 
tuithomncm  confidcracc tn purunAtura^ 
libm ,  fi  non  in fHftrnaturaltLui ,  it  ooo  tx- 
tra  ptceatum,  habens  illum  pro  obiciflo  a- 
dtus  prxdciiinandi  &  reprobandi  :  lam 
quoqac  condcm  e^mmumter  coofidcrarc 
noopocuic.  Cunimunis  coim  coniidcru 
cio  cxdula  c(l  pcr  oeccilariam  aUcuius  ci; ■ 
cumdaotixparcicularis ,  quxdcract 
malisobic£li,coDf>dciaiioucm :  cxt 
tationcm  futmalcm  hominem  coui 
rcnoopocuit  Dcus  tfto  dccrecocircabu- 
mincm  '  ■  Dcindc,  quumcxcluda- 
cur  ciicu  i  ...uaquaincommuois  cond- 
dcuctolub  fc  cumprchcodic  .  quomodo 
pocdi  commuuis  cooHdciacio  oihilouu- 
DU&iocumhabcre? 

Qux  dc  ejfenttali      rtjpektiua  in 
dicisifihuoc lculum habcanc}  quoii 
rialtsimago  vctitatcm&  lu' 
i^imoc>i.im  comprcheo;iat>w 
fit  nacuralit  boiiuni  .qucni . 
Doonultisabs  ce  altatts  colligi  poiic 
curj  lum  apciccdico  mc  iLu  piuba. 


I 


CVM  F.  IVNIO 

poflTc quin  coBtrariifm  mrprobafTe  exifti- 
xno.  Si  vcto  circntialcmimagtQcraappcI- 
lasiomacid  quoci  homo  fecundam  ima- 
giQcm  Dcihabctlibi  cilcattalc :  conccdo. 
S 1  c  rejp  tiliHM  cumplc«f(ccut,(|ua;cgo  fitper- 
nAturidi*  appeilu  &  Mccidentttrm.  Ac  quia 
hxc.prjunillis  iis  quxpofui ,  adfcatcatix 
mcx  dcl\ru£liuDcm  aon  faciaat >  pcrgoad 
alccram  argumcQcatiuncm  meam. 

lllaitaliabcc.  Quja  nuIlamucniturDci 
^sUmo  fe-  dilctftiocum  eIc(fliouc  .  fcu  voluotas  Dci 
""'^^'"■^''■crgahomiiics  diuciiimodc  fe  h4bcns,aut 
diucrfimodc  fc  habens  Dei  adVus  ,  oiii 
pod  iDgreftum  pcccatom  in  muadumiauc 
a  Dco  vt  iagrcflum  confidcratum.  Hxc 
ratio  fl  vcra  ell  ,   eucicitctiam  fentcn- 
tiam  ,  qua:  dicic  homincm  eemmitniter 
conlldcratum.  Sicoim  nulla  cfl  Dci  ele- 
dlio  &  rcptobatio  dc  hominibus  oill  pod 
iDgrdfum  pcccatum  ,  iamhomo  noac6- 
munitcr  ,  fcd  cum  circumflancia  peccati 
prxcifc  efl  confidcracus.   Scd  autorit/ite, 
ratione  ,  exemplo  oppugnatur.  AnfioritMi 
cz  cribus  locisScripturxcl^dcfumcaRom. 
5>.  Ephrf.i.Matth.tf.  Nullus  raibi  aduec- 
laturrqui  non  ncgoabxtcrno  fadam  cle- 
dlioaem  ic  rcprobacioocm ,  oon  dico  pec- 
catumcau(am  cfl*e  dcctcti  .  fed  coudicio- 
ocmtantumia  obtciflorequifitaro.  Locus 
Ai  trU  iUM     Romanos  9.  mihi  nonaducrfatur.  Pri- 
con-  mcquia/jw^O^E/^Jw/iamtumcrant  coo- 
7r*riuma!le  ^cpti  10  pcccatoquum  illa  vcrba  Rebece* 
l*t»  funt  *  diccrcniur  vtcxicxiuaperteliquer.  Quod 
iunio,         ^^icm  necbonum  ntc  malnm  fectjfe  dicun- 
miijutiUm  tur,idiatcliigcndum  dceoquod  ipfosdif- 
^i^w-  crimiDarec .  qucmadmodum  multis  locis 
ab  Auj^uftioo  cxplicatur.  Scccrnitcrgo  A- 
pollolu&omncm  ratioocm  pcccati  >  fcili- 
cccquacHcncdifcrcti ,  nonillius  cuiu»x- 
^ualucramborci  erant.Sccuado.Quiat/tf- 
cAtioniDei  vocnntit^omni^  tribuit .  qux  ez 
«»«;f  rifor</Mcft,&crca  Iblos  pcccacorcsad- 
muudracur.  Teccio,  Qujg  propofuum  Dei, 
ejModexvocnnte/irmitmeJl ,  «0«  exoperibia 
clt  propoficu  graciofum  in  Chrifto .  dc  cu- 
tus  prominioac  dicitac  Ko,  ^.y.i6.^uotifir' 
f»A  fitiofifeminiexfide  df^per  gratia.Edc  ni- 
miiumChridifcuinChriftum  ,  quxfolis 
f  cccatoiibiis  coDUcnic:  quieoimooopcc- 


COLLATro: 


4'# 


tlUint 


cauit ,  non  iDdigct  fidc  in  Chriflum  ,  ctim 
per  Icgcm  contingcrcpodit  iuftitiam  &  m- 
dc  vitam. Hxc ita ad  locum  illum  rcfpoala 
funto.acfidcproptiisElaui  Sc  Iv  r- 
foniscxtrat/pumiatelligcodiisci..:.  , 
rum  looge  aiiusiiUj^oci  cll  fcafus.quem  - 
admodum  comn^Pr  " 


comp^^Pri  poflct  fi  ncceinrat 

idpoftularct.  Venioadlocum cx  i.  capitc 
ad  Kphchos  citato  :  illc  tanrum  abcft  rr 
mcxfcntcntixfitcontratius ,  vc  poftca  cr 
codcmlocofitinircrmc.imfcntfatiam  fim 
comprobacurns.  Dicicureaim  e(eiUof.%ci.\ 
0i  dterno.ego idcm  «iceor.  Dk\niifuU /« 
Chrijlo:  cgoadftipulor.Dicicur  fada  adaJ  ■ 
optionemfiliorum  perChrifittm  .  cgo  coa- 
lcocio,f»d  uihil  vidco  obftarchxcq^uomi  - 
Dus  &  hoc  vcrum  tic.quod  pcccaril  fit  coo- 
ditio  in  obicdto  clcilioais  &repiobatioais 
rcquifita.Tollicui  nolhi  racio  qua  caufx  c- 
Icdlionis  noftix.  Prxccdic  prxdcftioatia 
peifooasccfpcdu  adualis  cxiftcotix  ipfa- 
rum.noaquaa  Dco  coafidcraotur.  Prxdi- 
citcaiifjsabipfisrcipCa  cxiftcntcs,  fcd  aoa 
vtabxtcrnoa  Dcopixuifasrquaiiquam  m 
prxuifiooc  Dci  oon  funt  vicaufxprxde- 
llinationis  ,  (cd  vtcooditio  inobicdlorc- 
quifita.  Matth.t  f .  dicuntur  btneJtfli  Patrit 
pojfeffHri  regnmn  ipfn  cxmcra  Dei  bcocdi- 
£iioQc prtiparatum:  fcd  btnedidiont  inChri' 
yFo.quatolIitur  matediHio  quamilli  ipfi  bc- 
ncdi^licrantcomcritiiam  tum  in  pr^fcicn- 
tia  Dci,3ateqaam  io  Chtifto  bcncdicereo- 
tur:fcdr*g«Mr»  ,  c^woAxWx^priparatHmefi 
fangHine  Chrifii ,  regnumid  quodcuehun- 
tur  cx  i^nominia  &  fcruirutcpcccati.Si  co- 
fidcraflct  tua  diguicas  quid  illud  fit  quod  in 
controucrfiaeft ,  nunqujmputaflctfibii- 
ftos  locos ,  puco,aduci(us  mc  vfuipandos. 

Ratiobcs  illx  oon  magis  fcotcntix  mcx 
ooceacpugaaoreDim  conna  lcntcnciam 
quz  pcccatum  dccrcti  caufam  facic»  ooo 
concra  eam  qux  vulcpcccatum  cJrc  coo- 
dicionem  io  obicdo  rcquiiitam.  Vcoio 
adfingujas.  hdprimam  dico  ,  quod  fcn- 
teotia  mcaoullius  abfurdi  eftprxccdaoca 
aut  conlcdaria  ,  doocc  commonft-ctur. 
Secunda  tertia  ratio  immutaot  ftarum 
quxftionis.  Excludunt  a  pcccatum  ab  ifto 
dccrccoYtcaufam  obquamDcusadopta- 
(jgg    z  ucric 


Stcunio  sd 


410  I.  ARMINMI 

ucricdbi  filioSifcacxquaiddccrccum  (c 
ccric.dc  c\\io oOD cfl quxdio.  Dico igitur 
ad  y«c/<»;/<«;7»,  c^uodhicagatut  deadoptio- 
iic  iD  Chriflo  tada .  <\nx  acminicoociogit 
nin  pcrfidcm  inChnilum  ,  adquamooa 

tigaimurfcdrcgigrifl^a  Deo.Vadc  pro- 
acur  quod  fic  pcccat^rani,&  cx  pcccacori- 
busa;qua!ibus  io  peccaco  >  ooa  cx  homioi- 
buszqualibus io  aacura.  Ad  tirtiam  rclpo- 
dco.  Pnmo»  Ex  vcrboDciiudicaodum 
quid  (apieotiac  &  gratix  Dei  magis  miauf- 
TC  coDUcoiac.  Sccuodo  >  Sapieotix  lc  gta- 
tixDci  xquecoDUcaircdicO)  vtfibinlios 
adoptet  ex  oon  pcccatoribus »  arqj  cx  pcc  • 
catoribust&  viccverla,  fi  ita  vclit.  Extra 
propoficum  cotm  cfl  quoddicicur  de  coo- 
templatiouis  hy^othcfi.  Tcitiot  Sapieo- 
tiam  &  gratiam «  fccandum  quam  Dcus  fi- 
liosfibicx  hommibusadoptat,  cttejaf^itn- 
tiam  iUamoccultAm  quam  frtfinitriu  Dtiti 
ttnttficuU  in gloriam  noJir»m  ,  jimm  iumf 
frincifium  ficulibmutctgnouit.qmi.  f*pitn- 
tia  tJiChriJliu  Iifut  crttetjixut.quxJcanJ* 
ieiji  IndiH  :  &  gratiam  cflc  mifirricordia 
iDDiflam:graciam  qux  fitpcccatori:qux  cfl 
in  Chnlh',  Qux  laDC  lougciliuflrius  facic 
ad  Dei  gt  oriam.qnam  gratia  quatcous  coo- 
Cta  milciicordiamdilunguitur  :  6c  camo 
quidcin  quantoiDdigniorcfl  illaqaimale 
mcritus cih  quam qui  oihil  fit  promctitus 
ncquc  boni  ocque  roali. 
TiTth  ai  Excmplum  Angclorom  aotca  commo- 
txtinplum  flratum  cft  ooo  limilc  fcd  diflimilc  cffc. 
Aagtlirum.  Dcu$  eniin  alio  modo  caraic  yoluit  falu- 
tem  homiaum  quam  Aogclotum.  Ergo 
diucriu  ricio  prxdcAiaatioois  horum  &  it- 
lotum.  ro(uit  Deusio  vcrirqucimagiocm 
iDam  .  fcd  diuctfa  coodicionc  >  ocmpcin 
Aogclorum  uoonullis  confcruandam  >  io 
ouilis  rcfl.iurandam  ;  ia  homioum  nullis 
cunUru.indam  .  ia  aliquibus  rcflaaraa  • 
dam.  Tcmperatur  Deusi  vc  Auguftious 
ait.ir  ^  lotum  &;  homioum  Djcuras.vc 
ioii>.  in  commoDftiarct  qiiid  pollct 
libcrum  lUorum  atbituum  »  dciudc  quid 
gratix  fuxbcncficium  ;  gratiz  coi  .  iruao- 
tisin  Angclij,gracixrcflai!t.''ir  i  !■  •  !n 
oibus.  Commonllrauici.i  ; 
«uaa  illa  gracia  Yilcict  ,  Qcmp 


DE  PRyEDEST. 

• 

tia coocra  mifcricordiam diAioda.  Coa- 
rooodrauic  io  homioibus  quaocum  hxc 
valcrec.ocmpc.  gratia  tnifcricotdia  iunda. 
TCtumquecx  propofiio  xteraofuo.  Qoia 
ergoinkominib.facitquod  ia  AogcIiso6 
facic,  &  10  Aagelis  quod  lu  bominibus  oo 
fiicic>&  quidcm  cx  dcaeco  prxdcftiaacio- 
ais:  hiocconcludo.  aliamcuccacioncmdt- 
uiox  prxdcfliuaciouis  dc  Aogclis.aliam  de 
homioibus.NuIb igicurcA  4i/«dM  Dti  ci 
lUaiont  citca  hemints  ctcra  toniimpUtiontm 
ptcc0ti.Dc  Aogclis  aobis  quxl\io  ooa  fuiti 
tc  cgo  io  mca  raciooe  cxpicirc  homioum 
roenciooemfeci;  quare>  quod  de  Aogclis 
ptobacur,oibilad  lattoDis  mex  rcfuutio- 
ocmfacctcpotcft. 


XI.  Propofitio  Aminii. 

SBcuodo  ad  elcAioacra  quod  accioer. 
i.EIcdiofadadicicur  lo  ChriAo  ,  qui 
mcdiacor  ordioacuscilpc(.catoiibiiS.&.  ic- 
fus  £idus>  non  vtfaluarec  aliquosio  piua 
naturafuacoufi^IcratJS.fcd  f 
apeccatis ipfbrum.  K'icpix<u ..  .... i  ^  .  i 

cur,  &aosinillo  :  &iIlecrdincoaturz& 
caufarumprius  quamoos  :  illc  oidinaius 
CiIuator,oosfaIu3ndi.  loiali  auccmChn- 
Ao  &icaconlldaaco>  vcillumnobisSch- 
ptura  dcfctibit,  confiderarinoapotoitko- 
ino io  puris  naturalibus cond' tuciis.  ^ 
mulcominusinillocligj.  i.  Elcdtiti  ..^iJ 
diciturcxgratia,  quxcontra  natutam  du- 
plicitcrdiltiaguitur>tum  puram& 
confideratam,ciimrcam&  coiruptam.  Illo 
niodo  accepta  liguificai bonitatis  progrcf- 
fum  ad  booum  (upcrnaturale  crcatuix  ciut 
aaacutacapaci  imprnicndti;  '.o, 
bonicatis  vltcriotcm  progrcii..n. 
fupcroacuralccoirmunicjodum  cu^ 
mincrco  &cot.upto,q«xm::cricctdix  cc* 
iamnomi<jcinStripturi>:        (     r.  V  quc 

hocpoftciiorc fignificaf.  ^   .i..  i- 

tici.< fcriptis.o' co iudici.  ,iccipitut:p 
rim  vbidcelciflionc.iufliHcarior  ;- 
^    tionc.&c.agirur.  Qjj^odfiii 
•lioc»  gnna  n6ellf.iaa  cx  1. 
atuta .  icd  la  pcccato  couii> 


Riuienttu- 
gMtiormcn- 
tr*  ftcMm- 
'f/*m  femttm- 
jtmJ^iOM- 
lis.nJlficim^ 
tn  eUOic- 
nrm  J»* 

l./fMod  im 
x.^uodex 

gTAtUf»^ 


n 

::s 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 

TLtj^'onfi9  lunu  adXI.  Propofttionm. 


,  T]  A^l.iqaidemeftele^lioa  DcoPatrcio 

-^^  ^''""^'"rChiilto  Mediacorc  :  fcd  Mcdiatorcm 
TMitntm  foiun,  peccatoribus  ordinatum cflc,  id  vc- 
rm.  10  Doa  cfl  fimplicitcr  vcrum.  Non  crgo 
iHHim  Chrt  valctconfcquentia.  Dcindc  vcro,?t  dare- 
pumftcc*-  vcram  eflc.tamcDnihiladucrfuscos 
crt  m       fflfJccrct,  quihomincmcommunitcr  ioc 


taxat  effij 
crdinAtum 
Mtdimrf, 


ledliooc  rclpici  proounciant.  Mcdiatarcm 
vcro  Doa  cflepcccatoribusfolumordiDa- 
tum  (  vt  nihii  dc  illa  mcdiationc  dicam, 
quxincrcatiooe&  natura  ChriAocribui- 
tar :  omni»  ptr  ipfitm  f»£im  fnnt,  (^fintipfo 
f»clum  tjl nihilquo4f»!iumtfl  :  inipfovitm 
trat,  O"  vtt*  irat  lux  hominum ,  Cfc.  loa  n.  i . 
ftrqutm  DtmcendiditftcHl*,  Hebr.i.&c.) 
Thico  argumcBto  dcmondro  cuidenti/ri- 
snc. 

Quibufcumque  Chriflus  efl  caput  ia 
HtttUnti     a:tcrnumaPatrcd.atus,  corumcdMcJia- 
adiiuliti     tor .-  Angclis& homioibusdatoscAa Pa- 
qHodtti»m  trc caout : crgo  horum  &iliorum  Mcdia- 
jingtlorum  tor  cft.  Angcli  autcm  non  pcccaucrunc: 
fit  MidfM-  DOQ  ergo  Mc4ia(or  foium  pcccacocibus 
rer,  quiMni-  ordiaatus.  SinguJa,  fi  placcticxcutiamus, 
mirum  illo-  vt  i"cm  amplius  ccacamus.  Caput  quum 
rumtfic»-  dicimus  .  tria  coniideramus  ez  oaturz 
pHU,         comparationci  ordiaem,  quo  rc  ip(a,&  di- 
goitatc,  atq(ieau<^oritatcpiimas tcoctin 
toco  corpore :  peric(5tioucm ,  qua  omncs 
rcnrus&)nceriores.&  cxtcrioresinfcfc  vc 
foDS  corum ,  &  motus  principium  ^  conti- 
net:vittucem  dcnique  qua  virtusomnis, 
fcofus,motu$,  &:  tota  eubcroatio  in  alia 
meoibra  ab  eo  folct  iafluere.  Secundum 
ratioQcm  hanc  c(l  quiJcm  ChriAus  caput 
rcrum  creaiatum  omnium  communiccr; 
caput,  inquam,Daturxfuperioris,iorerio- 
ris,  &  eorum  omnium  qiiz  in  oaturalunr: 
fcd  iios  vniucrfaicm  ractoncm hanccraof- 
ccndimus,quum  capux  datum  inzicrnum 
coBtcmpIamur.    >£ccroitatis  lccundum 
Dcom  capaccs  fuot  Angcli  &  homiocs: 
vtnfquc  Chiiftus  eft  caput  in  xtcinum  a 
Hftn.t,       Pacrcdatus,  ooo  folum  Tiio  xtaoumdnt 
(  quod  natutz  fpi.italiscft )  fcd  etiam  ,  iJ- 
quclpcciaiimpcrpratiain  ,  vtiiiztcicum 
lizicde$Xiaca:ccto«cglotiz,  taoquamhlii 


4i» 

Dci  I  hzredcs  Dci ,  &  cohzrcdes  Chrifti. 
Hi  pcr  M^inti*  graiiz  io  Ciihfto  Icfu  o- 
mnesad  vnamnocm,gIoriam  pau  diui- 
oam  videadam,  frucodam,  atqae  prxdi- 
caodam .  a  Dcofuotordioati,  &  corpasex 
cis  Chiifti  m^fticum  .  Ecclcfu  c(xlcftis 
conftituta.  Dcoique  vtaoinuIiscapuctN 
ladcft.vodcTircus,fcafus,mocusiofluitia 
mcmbra  corporis .  io  toca  hac  vita ;  fic  ia 
tota  ilia  zteioa  vita  corpus  iofluentia  4 
Chrifto  capitc  fuo  Tcgcnturi  &  membra 
fiogula  eo  immutabilitatcnB  vitx,  id  cft. 
ztctoitatem  obtiacnt ,  quodfubfiftaotio 
capite  fuo  Chrifto,  cztra  qaem  alioquia 
eucot  didRuxura.Qaa autem ratiooe  Cori- 
ftus  Aogclorum  &  hominum  caput ,  ea- 
<lem  Mcdiator  cft :  oam  vt  caput ,  adiuogic 
Chx  eofdcmi  quos,  TtMediacor,adiuogic 
Pacri.  Quod  Chriftascapuc&  Mcdiacot 
eft.re  Toam  &  idcm  cft ;  raciooc  lolum  di- 
uerfitas  iDtcrueoit ,  quia  caput  ratiooc  do- 
ftri  ad  ipfum  dicitur.  Mcdiator  vero  ra- 
tiooe  ooftri  ad  Patrem.  Atqui ,  AngcIoS 
ooD  rcdemit  Chrrftus  ,  vt  tcdcmit  nos. 
Certum  id  quidcm  cft  :  fcd  Mcdiatot  & 
Rcdcmptoc  mtcr  fc<lifiTiunt,Ttgcnus& 
Ipccics.  Chriftus  Aogelis  Mcdiaior  con- 
(cruacionis  cft ,  coofirmationiique ;  oobit 
Tcro  &  rcdemptionis  Mediator  eft  ,  U 
coofctuatioois  ez  quo  redempti  (umus« 
Sic  vcrilque  Mcdiator  ,  quamuis  modo 
diflFcreoccdicicur.  Veraigiturcftillapro- 
pofitio  noftra ;  quibuiconquc  Cliriftus  cft 
capuc  in  ztcroumaPaitcUatus.coTirili& 
Mcdiaiorem  cffe  Angciisautcm&homi- 
nibusdacame(reaPaciecapuc,  proiode& 
Mcdiatorcm  <iocct  Apoftolus  Coloif.  i. 
quum  de  Chriftodicit,//2iflj>ij5o  Diiinvi» 
fibilu  ,  Tput2Dtum  PAtrtm firmone  cftrt, 
maximc  cis  quosfibidcdit  Pater,rcprx- 
fcntans  ,  Tt  Capui  &  Metiiator  ij  forumi 
primogemtm omnutrtAturA,  ncmpc,  quam 
prxdcftioauit  m'.-  «s^nm  &  gcouit  Dcas 
pcr  gtatiam,vt  filii  fint  ipfius.nam  'n  y^ir 
cft  compa[atio,&  (ic  accipicndus  locus. 
Dcinde  vcrocxplicaoSTtrunnquctlludat- 
iributum  fubdit ,  piimum  quidcni  com- 
miinitci.  NAmintoconditi*  '  t '  •  rfa:fu/t 
in  cce/ii fmtt,  ^  5    tn  terr», ,  & 

Cgg    3  utMtlxM 


411 


I.  ARMINII  DE  PRitDEST 


uij1b'tUti[\\xc  aofcm  cxponit,  vr«t'>0>«?^-- 
•tfiv:  l^uam  a Jimat ,  w  -i  cpillola  illa  ct- 

ftriit .  ftMt pfttfates ,  omniafer  ipjum  ^ 
i»  ipfum  condit.%  funt,  eflqHi  ipfe  ante  omnia, 
(y  omnr.i  tn  iffo  conJitterHnt ,  deinde  vcro 
fioouljritcr,rcrpcaucorporisgloriofi,cu- 
ius  ptoptium  Caput  &  Mcdiator  cfl,  6« 
iJem  ejl  CMf>Mt  corperii  Ecclefu  qui  ejiprtnci 
finm,  confirmationc  gratiaf :  rcHemptionc 
vcro  pritnoginitHf  ex  mortuu^  quorum  o- 
mnium  communis  finis  ,  'vtfit  tntercmneis 
iffeprimiutenens.  Caut'a,dccrctum  Patns, 
pt.rdcllinantis  Pilium  adopiandis  Fjliis, 
quoniam  lihuit  Ptitri,  vtomniiplenitu.ioin 
eo  tnhMbitnretxx  qua  liabcntAngch  &  hau- 
riunt,  ^vtpiriuntomnia  riconciliaretjihi, 
fada  pact  ptr  fanguintm  crucit  etm ,  c^f . 
Euidcntius  cxponii  cap.  i.  quum  dcccr- 
rcns  ab  Angelorum  cultu  fpccic  rhtlolo- 
phia:  dicic,»iw;  in  lo  habitatomnisplenitudo 
Deitatu  corporaliter,  Cr  ijin  tn  eo  ccmptiti, 
quiejl  cMput  omnuimperit ^potijlatu ,t\\- 
mirum  Augchcx ,  ad cuiuscultum follici- 
fabantur illi .  N am  de  omni follicitantc  ad 
Angclorum  cultum  ibidcm  poftca  aflir- 
mat ,  cum  non  rettnere hoc caput  ( .\ngclo- 
rum  autcm  caput  dixcrat)  qHototum  cer- 
pmpircetnmiffHrat  conntxuifHppeditatH 
compM£ium  augejcit  Dei  augmento.  Iti- 
<Um  Eph.i.  Qux  cum  ita  fincumnino  fta- 
cncndum  cft,  Mcdiatorcm  ordioacum  cHc 
peccatoribusi  at  noh  folam  illis,cum&: 
Angclorum  fitMcdiator.qui  in  originc  fua 
pcfftitcruntiRcdcnaptorem  Tcro  pcccato- 
Jibusfolumordioatumcflc.  Atquehoci- 
.f.  pfumalfcroqnoqucmodopofiimuscxpti- 
ChripHm  ^^fj.^f,  jicamus:  Mcdiatorcm  ordinatum 
clfc ,  lum  iis  qui  pcccarc  potcrant ,  nc  pcc- 
j.'  -  "J^  carcnt;  tum  iis  qui  pcccaucrant,  vt  falui 
ginatu  eije,  ^^^^^^  ^  pcccatisipfoium.  Eodcmpcrti- 
'Vt  ferj  ent^  vtcrquc  intcrprctationis  modus.  Dc 
jtcut  horni-  pQn^,j,gj,yi,cadcmratio  Sedquidmulris 
ni^Hsvtre.  ^^^^^^j  Dicimus Mcdiatorcm & ftanti- 
furgantj.  ^  ^^j-^^  ordinatum  cfic ,  Rcdcmpto 
letn  iion  oifi  lapfi» ;  Aantibus ,  vtpcrftcnt, 
lapfisvftcfurgant&perftcFit.Exeofcqui- 
tur,  fcruato  planc  eoJem  argumcntatio- 
ni$£cn«rc,  quumcUAiofadainChrifto 


dicatur,Dcumigituriiomia;iTi  annihu^i' 
tir  nondum  couditum,  nimirum  iQ  fcfc» 
&  condituminnatura ,  ftantcm&)ap(am 
rcfpcxiflc :  i  J  autcm  cft ,  etiam  in  pura  na- 
tura fua  eonfdtratum :  quod  n  •  '  i  -    Dc  fc- 
qucntibuscadcmratio.  Ad  u:  :.uio- 
ncm  fccundam  vcnio  Eleclto,  inquis,/f(7<» 
dicitHrixgratia  :  Gratiadupltcirr  '      'r,  Adjltr 
ijuumnaturMoppenitur;  ^pojltrt.  . damr.i... 
cate  accipienda  tjl  in  hoc  argMmtnte:  Erge  nemArtn. 
non  eji  fa9a  tx  hominibui  in  pura  natura  dicit  iHttiiU 
conjideratiii^c.  Nounc  Tidcs,mi  fratcr,th  eHmargu- 
hac  argumcntatiooe  non  valcrc  confc-  mentari  i 
qucDCiamaoondiuifoaddiutfum  .  \iio- non  U: 
cjnr,& zqutuocationcmen'cf  Inpropofi-  MddiutjHfii. 
tione  gratia  dicitur  communiter  ,  in  iC- 
fumptionc  oppofitc  :  ioilLafimplicitcrfe- 
cuodum  eflcntiam  ipfius;in  hac  fccundam 
quid ;  ncmpe,  fccundum  difretcntes  obic- 
dti  modos  ,  qui  nihil  faciunta  i  cflentiam 
gratix.  Qiiin  potius  itaargumentabimur* 
Elcdtio  eft  cx  giatia :  gratia  ad  cos  rcfpicic 

3UUS  ftjtuiti  &  quos  icftuuit  lo  booo  vin- 
icatos  a  malo.hlcftio  eigo  cofdcm  rcfpi- 
cit.  Quod  cnim  dicicur  communicet,i4 
oatura  &  raiio  poitulanrcommunitcraC'- 
cidi  ,  nifi  rciltinxcnc  fubicdi  prxdicatiac 
aeccflltas,aucadiun(fli,detcrmioatio.  Ele- 
dionemautcm  commuoiter  dici.dcmon- 
Itrat  Angclorum  Sc  hominum  comp.iratio 
luculcntilfim^.  DtcM. pojlirierejignijieatn 
gratiam  accipi  in  fcriptu  jlpojleiuu  in  hoc  ^*""  P*^'* 
arguminto^confitnilibiM.  Ketlc;  fed  hoc 
Don  fit  rcftri<flionc  nominis /r/i/i>,  qux 
ia  Dco  «c  Dco  oronia  complcakur ,  fcd  . 
i9tWTj,rcftiiaioncobicai  :in  obicao  rc-/'" 
ftriaio  eft ,  puta  homine ,  noo  in  adicao- 
Quid? fi  rufticusfamulo  maodaucht,  vca- 
grum  colac .  qui  agcr  primo  ccmpore  fic 
purgaQdus,tumarBDdus,dcindcco4fcrca- 
dus.&c.  ao  colcodi  vcibumpropccrcaid 
voum  quid  reftrinxcris  /  Gcucralc  maoct. 
accommuoc,quodgcncralccft,fiuccom- 
mune,ncquc  proptci  lationes  fi ngul ares Si/n/V*  i 
obicifti  cucruatur  illiusgcncralitas  t^ion  culturaagA 
valct  igitur ,  vt  vides,  ex  viciofa  atgumcn- 
cationc  dut^a  confcqucntta :  nc  n 
fimplicitcr  ad  id  quod  •^iu  nti.^.  .  ^.u- 
doiD. 

B.efUm 


w 


'RtfUcd  Arminiijfiueconjideratio  Rcjpon- 
fionM  ad  XI.  propojiiioncm. 

A  RgunicDta  hzc  duo  vt  firmifnma 
SMiitMtto  y-^  funt,  ita  inRmoiaraancatad  tuas rc- 
frm^rnm-^  fpoDfioocs.  Monftroquodad  ptius.  IIUus 
nuArmtnu  ^  ^^^^^  cocondftit,  <juodclcc>io 
^itiMuco-  hominaminChriftotaaadicitur.vtMc- 
tTM  fttun 


fientu  ele- 
Htonim. 
MidiAtoris 
'vocenenin- 
tfHigitnr 
hit  aliiti 
^nam  n- 
tinciliator 


diatorc  iotcr  Dcum  &  hominci  pcccato- 
dMfnftnten-  jcs,hoccft.reconciliatotc  &  icdcmptoic: 
ttamrtjpi-  vndcita  contlufi : 

Quicunquc  in  Chrido  vt  Mcdiatore 
intcr  Dcum  ii.  homincspcccatorcs.  idcft» 
rcconciliatofc  &  rcdcmptorc  >  clcdli  runt, 
illi  c«Qtidcraci  fuat  eligcoti  Dco  v  t  pccca- 
eom. 

Atomneshomines , quiin  Chridodo- 
(flifuoti  funt  clcdi  in  Chnllo  vtMcdiaco- 
^  rc  inrcr  Dcum  &  homincs  pcccatorcs ,  id 

jiMt  rMtm-  cftrcconciiiatorc  &  rcdcnipcorc. 

^^rgo  omncs  homines , qui in  Chiiflro 
eicdh  fui]:,  couiidcuti  lunrcligcuti  Dco 
vr  pcccatoics. 

Maior  plaoa  c(l.  Nam  primo  Qon  pcc- 
catorcs  rcconciliatoic  5:  rcdcmpcoce  nou 
ludijicnt.  Elcctioautcm cftainusfuranio- 
pctc  nccclianusiis  qui  cliguutur.  Sccun- 
«lo,  Quia  Chriftusipfcnon  clla  Dcocon- 
iidcracus  vc  Mcdi  iioc  rcdcmptionis ,  niii 
C|ua  talis  ordioaius  dl  iis,quipcccaucruar. 
l'r.rui(io  cnini  pcccaci  in  Dco  ordinc prx- 
cciric  dccrecum  ,  qiio  ordinauit  Fihum 
fuum  Mcdiacoicm  .  qui  apud  Dcum  pro 
hominibus  cooflitutus  oncrrct  vidtimas 
pco  peccatis.  Tertio,  Quia  eledio homi- 
cuma  Dcononfit  nifiin  Mcdiatorc vcpcr 
£inguincm  fuum  actecoam  tcdcroprioocm 
iia^lto. 

Miwflrpatei.  Qaia  Chriftus  Mediator 
hon^mum  apud  Dcum  nun  cft  ,  niii  qua 
Kccoociliacor ,  Rcdcmptor  &  Aduocatus 
peccatorum  :  Mcdiatorioquam.quiMc- 
«iutionis fuz  :kt\M  (aiuccm  pt j:ftaciis,quo- 
iiim  cft  Mcdiator  i.Tim.i,f.&:  <;  Heb.8.6. 
&  l'.qq  Hcb.9.if.Hcb.ii.X4  Hincfcqui- 
tur«/'7f/«/r(».quiarcrxprxmiflx,&  rribus 
canrum  tcrmims  conilaote«>  roimaqueic- 
£u:roadiipo£i«. 


CVM  F.  IVxNIO  COLLATIO.  4iJ 

lam  vidcamus.qur  opponantur  Chri-  jitUatpiit 
ftus  non  clifolum  pcccatoribus  oi^\imx-  i,icon:rAytH 
cus Mcdiacor.itiquis,Non crgo  valcc roa*  a4dHctmm. 
fcqucncia.  Efto  vccum  aocccedens. iude 
camcn  non  fcquicui  mcam  confcqucntiath 
non  valccc.  Nam  tgo  in  mcis  prxmiflis 
hoc  noo  dizi ,  Chriitum  iolum  peccatori- 
bus  efle  ordinatum  Mcdiatorcm  ,  ncque 
bocagitoriotcr oos,  quoium  Chiiftusiu 
vntacrfum  iit  Mcdiaroti  Si.  quibus  modis. 


IS&  modt. 
.w  .  J  atot  Dci 


Scd  dc  Chrifto  egi,qua  huminibus  fpccia- 
tim  ordinacQS  cic  Mcdiator  ,  iili!>  auteiTi  GUitfHotu/tn 
noQ  eft  otdioacus  Mcdiator  oiliquapec-  hicnonefft^ 
catores  :  oam  eft  ordinatus  Mcdiacor  ad  qutriChri- 
coltcodumpcccacamundi.  Hoceigoagi- Jlu4vniuer- 
curquomodohoniiuum  litMcdiaior.  Eiifumjit  Mt- 
ergo  hic  ijllacia  i^oorauonis  E\cnchi  diator ,  ^ 
commifla.&  a  dido  iecuodum quid ad  di-  quot  moUit, 
clum  fimpliciter.  Ego  cbmi  ago  de  Mc-  ftddeChri' 
diaciooc  Chiilh  fccundum  qutd  ,  ncmpc ^«qttaho- 
qua  pro  homioibus  iliam  fufccpit,  tu  de  mimbtu  or- 
Mcdiaciooc  eius  fimpliciter  &  vniuetfum  i/in<«rmf^ 
cnnli  -lcrata  .igis.   Rc^lc  auccm  fciungis  Mtdi*ter. 
coolidcratioucm  mcdtatiuuis ,  qux  Chri- 
fto  la  creacionc  &  oacora  ctibuicui  :  ilU 
enini  cft  proUus  alccrit: 
Nam  1'ct.undum  illani 
ad  crcaturas  ;  iccuoihnn  hanc  creanira- 
rum  apud  Dcum;  illa  cil  omoium  crca- 
turaiuin,  harc  cariiin  cantum,  qux  ad  inu- 
giocm  Dci  fuut  iactjo   ilL  tcuditad  buni 
crcatt  6c  naturalis  ccmmunicationcni 
cum  crcacuiis  omnibus  luiticucodam  i 
hxc  ad  buniinnoiti  &:  tupctnatatalis par- 
ticipatiuncm  crcatuti»  laciooalibus  pix- 
ftaodam.  Ptobas  noo  cancum  pcccatoti- 
bus  ordinacum  clic  Mcdiacorem:  ied  ci« 
cra  vllatn  nccciCcjccni.    Non  cnim  hoe 
inccrnosagitur.  P.ubaDdom  cibifuitcflc 
McHiatorem  bon.  duro  ,  non  peccaco- 
rumi  quod  fcio  tc  nolle ,  vrpotcaliccc cx 
Sctiptuns  edoclum.  Videaniustaraeoar- -^'J''^''''^ 
gomcntum.  Angchs  criam  cft  ordinacus  «  Media- 
Mediaror  :  ac  Aogcli  ooo  pcccauciunc :  tioneAngt' 
ergo  conftitutus  cft  Mcdiator  oon  tao-  lorwi  non. 
cumpcccitoribus.  Pollbm  cunccdctc  co-  factrecory- 
cum.-  nih'leaimfacircontiamei  quioon  tra  ArnH 
dixiChriftum  vniuctscordinatDmMcdia- 
torcffi  aoQ  fiiil  pcccaiosibus.  Rciliiuxi 

cmm 


4^4 


I.  ARMINII  DE  PR.£DEST. 


enim  Mcdiarioncno  cius  ad  bomiDcs.  ad 
(alutit  illorum  opus,  ad  mqfiufn  quo  iif- 
dcm  faluscomparatacft.  Vndc.fivcrum 
eft  hoc,  vr  clt  .concludo  argumcntatio- 
ncm  mcam  fiimam  &  immotam  mancrc, 

3ua  probaui .  in  Chtirto  vt  hominnm  Mc- 
iatore  apud  Dcum  noa  nifi  pcccatorcs  c- 
lciflos  cflc.  Vclim  tuam  Reucrcntiam  id 
pcrpctuo  mcmtniflc  >  nullata  nobis  dc  clc- 
^ione  Angclorum  >  aut  Mediatione  qua 
illi  faluati  luht .  cootrouci  fiam  cflc ,  fcd  dc 
hominum  tantum  cledionc  &  rcproba- 
tione  nobis  agi ,  dcquc  modo  mcdiatioois 
quo  illi  (atutcm  confcquuntur  :  Cic  cnim 
animaducrtct.quxecncratimfumpta  vcra 
nonfunt.-cadcm  ad  fpccialcm  hominum 
Si  MUtem    caufaro  adplicata  vcrilfima cllc  Quarc  non 
0ecMr/uim  opus  cft ,  vc  coafiderem  ea  quz  de  Chri- 
cojidtretHTt  fto  vt  Mcdiatorc  Angelorum  dicuntur. 
poffefetiprO'  Si  tamcn  &  circa  id  mihi  bona  tua  vcnia 
hationem    liccatoccuparij  pctamprobationcm  iftius 
Maiorit,     propofitionisquadicis,  Chriftum  corum 
imoeMmne-  efl*e  Medutorcm  quibus  caput  aPatrccft 
IMri,  datus.  Puto  cnim  raihi  cau(am,id  poftula- 

tumtuumncgandinondceffc.  Nam  l'hi- 
lip.i.  dicitur  Chriftus  nomen  fupraomne 
nomen  Mcceptjfe,  aJeo  vt  etiam  caUjlta  ipjum 
ndoraretcneantur  ;  Fropttrea  quod  quum  tn 
formik  Dei  ejfet  sd  mortem  vfque  crucit Je  de- 
miferit.  Vbi  vidcmuscau(aincurcaputfit 
conftitutns  etiam  calcftium  >  haac  cflc> 
quod  Mcdiatoris  munerc  probominibus 
apud  Dcuro(aogui&cfuo&  mortcfitfun- 
Ctns.  Si  Mediatorcflet  Angclorum,  non 
xc€ti  ifta  cau(a  allcgaretur.cur  Angelorum 
quoque  caput  fitconftitutus,  fcdillame- 
diatio  fuit  caufx  locoadduccnda.  Hunc 
enim  mibi  duo  ifta  capitt4  8c  MediMorit 
Domina  ordincm  &  rcfpcdlum  habcrc  vi- 
dentur  vthoc  prius ,  illud  poftctius  Chri- 
fto  conueniar,  Sc  quidcm  lUud  capitis  pro- 
ptct  hoc  Mcdiacotis.  Mcdiatiouis  coim 
aflu  iusfibi  acqutrit  domioii,  cuius  po^fcf- 
(loocm  illi  tradtt  Patcr.quum  capitis  illum 
cicuIoinfignit.Quodetiaro  vultilladiftio- 
dlio  in  fchoIitTncoIogtcis  vfurpata:Chii- 
ftus  cft  Mcdiator  merito  &  efficacin.  Mcri- 
coprius,  indeefficacia.  Nammeritofuo 
compirac  fibi  popttlam,  boaa  iliibcaado 


necctraria  &  ius  poicftatemque  booailla 
pupulo  fuo  imparticndi  :  vnde  fluunc  ci- 
tuli  Catitu.Salmatoru,  DHcit,Prine^u)De. 
fwmi  rfccundum  quos  pro  cflicacitarc  fua 
io  populum  fuum  inButt  bonoium  illo- 
ram  adtualis  comrtiunicatiooe.  qu;t  meri- 
to  mortis  fux  obtinuit»Hebr.  z.  tiicirur 
Chriftus  :  Uon  Angeloi  fed  femen  Abraha 
ajfumfljfe.  Si  tam  id  valct  quod  noftxidi- 
cunt,  banc  aflumptioBcm  £i^am  vt  pro 
illis,  quorurooaturama(rampfit>  mcma- 
tioois munus obirepoirit .  vidct tua digni- 
cas  indc  concludipoflc  /  Quum  Anrc!05. 
ideft,oaturam  Aogclicamooaaflun 
pro  iis  mcdiationc fun^um non  cflic.  Ad- 
dc  quod  nofttiThcoIogi  fxptflime  dicuoc: 
Mciiiatorcm  Chiiftum  oon  c(fe  nifi  qua 
p^cdius  cft  inter  Deum  &  homincs :  quod 
iotcrptctaotur  dchumaoa  nacurain  vnio- 
ncm  pcrfonalcm  a  A»'/»»  alfumia,  vt  hac  ra- 
tionc  mcdius  c(rcc>  pariicipandocum  Pa* 
rtc  racioue  diuiniracis  ,  nobifcum  quoad 
humaoitatcm.  Et  hioc  dicicur  Ewanuel 
duplici  fcnfui  priusquod  fic  Dcus&  ho- 
mo  in  vnicacc  pcrfona; ,  inde  quod  talis 
exiftcns  Dcum  &:  homincs  muocre  Mc- 
diacioois  coniunxcric.  Non  autcm  cft  roe- 
diusiotcr  Dcum&  Angclos.  Addoquod 
Hcb.j  I.  dicicur;  omnu  Pontifexexhomini- 
tut  aJfumitHr(j>pro  homintbut  conJlituitHt 
in  iu  qua  apud  Deum  (agenda  funt.)  Ac 
Chiilcus  cx  Angclis  non  cft  Jllumpcus^cr- 
go  pro  Angclib  oon  cft  confticucus  in  iis 
qux apud  Ucuin pro  A ngclis  agcnda  func. 
Imofidcnccrdico  ,  nihilcflcquod  Aoge- 
lorum  caufa  aut  pro  Angclis  fiat  apud 
Deum  mediationis  alicuius  epexc.  Ad- 
iuogoaiiad.  Mediator  non  dcbctmiooi 
cflcnatura,  quam  iili  pro  quibusMcdia- 
liooefungicur.  AtChriftuslccundum  na- 
turam  fuam  humanam  morri  obooxiam 
mioorcft Angclis.  Hcb.a.  v.9.  Ergooon 
eft  Mediator  Angclorum.  Dcnique  ,  vc 
coocludaln,dico  Angcli  funtmioiftiaco- 
rii fpiricus ,  qui  minidcrii  cau(a  miccuntuc 
proptercos  qui  hxrcdcs  cruoc  faIutis..Xii- 
gelu  non  fubiecit  Detu  mundum  futurnmi 
fcd  Chriito  Icfu  primo  ,  fccundaiio  omni- 
bus  fxatxibus  ipfius ,  quotum  ipfc  ^atuam 

infc 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


415 


io  fc  ranfliScluic  &  ad  digniutem  ilbm 
r.cumcuexic.  ErgoChrilcusDODcdMc- 
diator  An^clotum.  fcd  loquict  ;il;qujs  i  an 
crgo  CluUlus  nullo  modoMcdiJtor  Ao- 
gclorumdicipoteft?  RcfpoDdco.  Mcdia- 
torem  dici  dupliciter ;  vel  CTeaturarum 
apiid  Dcum,  vcl  Dci  ad  Ctcaturas.  Angc- 
iotum  ncgo  Mcdiacotcmapud  DcumclTe 
Cluiftum.  Scd  Mcdtacorem  Dci  efle  ad 
Angclosnooi'  Hoccnim  cum  ca- 

pitis  ra;ionc  r  c  ,  quod  nomcn  fa- 

rcor  Chtilto  ^  .  .1  Aogclotum  com- 
pctcrc ,  Itcct  racionc  diuciG  ab  ca .  qua  ca-* 
put  cft  hoiTiinum  fiJcIium.  Vnio  cnim 
quatintcr  Chtiftumcft&  homtncsBdcKs 
ardlior  eft  &  fti i^ior  •  quam  illa  quz  intcc 
cundcmeft  &  Angclos,  ptopier  numanx 
naturx  confubftantialitatem  ,  i  quo  An- 
^cli  fuot  alicni.  Scddchisfatisiquziiuc 
itababcancGueaon  ,  Dihilafgumcnraiio- 
ni  mcx  neque  acccdit  ncqucdcccJit ,  o- 
inninoautcm  mccuin  facis.quum  dicis, 
Rtdtmfitor  RcJcniptorcm  lapfis  tantum  ordinatum 
iMffntan-  jj^g  eniTR  coududo  ptopofitum 

tMmorJtna-  ^^^^^  Ergo  inRc.'cmptorcnon  uifi  lapfi 
tmtft.        clcc^ifuut  HomiocscDiin  nonfuatelcfti 
vc  rtarcnt  fcd  vcr  ■fuigcicni  i:  pcrftarcDC, 
vt  ledlc  adnutafti.  At  quomodocooclu- 
dercpntcs,  quumclc<fljo  facfta  ficiD  »  hti- 
.  flo  ,  clcflioinquamhomiuumiu  Chrifto 
Yndtfequ*  Rgjcniptofc,(uacnimifta fuDtfuppIcHda) 
'/"^  hincfcqui.quodl.^cushominfmcommu- 
n  tcr,nondumconditiim,nimirumiDfcfc; 
ciinmunt-       co;iditumin  natun  ftantcm ,  &  lapfum 
ttr.jtdU-    j.gfp53f,ffc,  EgoiodccontrariumcoDcludi 
ffni      '•'''•poifc  &  dtbcrcaibitrot.  EtgoDcuscIc- 
^>ionc  fua  non  fcfpcxit  nifibpfum.  Ble- 
tiSifintjM*.  ^ioQg  eaim  rcfpexit  intcdemptorcm  ,  & 
Rcdcmptot  noD  cft  nifi  lapforum 

Quod  ad  poftcrius  argumcntuin  aai- 
SMiuMtio  ft-  ncj^cadcm  cft  formardponfionis.  Noo 
.  vtor Toce£r«/f«  zquiuoccoon  vtor ca in- 
"  diuisc &  diuisc  fimul.  Fatcoi  ilbm  vfutpa- 
'^'  ri  dupliciicr, pto  gfatia  confcruationis Sc 
rcftautationis;  faccof  vfurpari  pio  gratia 
:)diuifc&  fimpliciterfumpta  ,  &pfogr3- 
.idiftinde.difcrttt  ac  diuifcacccpta.hoc 
i.  [\  ,  pro  gtatia  aut  cuufctuationis  auc  rc- 
Uauiacioois.  ScdquidhocadrcmPanquia  ' 


▼ocegencrali  &  xquiuoce  ?tor,  ftatim «-  j/^^^^ ^{^„1 
quiuocacioDcm  committo?  Accgoillamyj^^^^^^^^ 
hic  vbiquccodcmmodoacccpi.procacx  ^ 
quahomincsnonuullifuntclcdli.  Illa  JiuifoMdtii' 
gratia  qua  rcftauiacio  cique  media  func 
prarparaca  >  non  qua  confccuatio  eiafque 
n->cd  ia  funt  dcfti  naca.  Hzc  cntmgratia  ho- 
minibus  non  cft  fj(fta. 

Ex  illa  fola  ulutem  obtincnr » quorquot 
ex  hominibus  faluantur  Inpropoiicione 
crgo  gritia  dicitut  oppofit^,  &inairum- 
ptionc  dicitur  oppofitc  ,  ncc  hic  ncc  ibi 
communitcc ,  vtcxhocfyllogifinopoicft 
clarcrc. 

Quicaaqacele^tifuarczerariareftaa-  j^^^i^ 
rationis.  quxmifcficofdiacItconiun<fla,  fi[t„f,/jif} 
qux  citca  pcccatof cs  cantum locum  habct, 
illi  cligcnti  vtpcccatorcslunccoDlidcratu  * 
Atoinncs  homincs,  clcdi.funtclcdi  er 
graiiatcftauraiioDis  quxmifcricordixeft 
coniunda,  qux  circa  pcccacotcs  taocuni 
locum  habct.  £fgooir.nrshomincscIc£li 
func  cligcnci  confidctati  vt  pcccacorcs. 
Gracia  vttobiquc  dicitutfccundumquidt 
rcfpcftu  hominum ,  ncc  hic  ncc  ibi  com- 
munitct  fcu  fimplicitcr.  Imo  comma- 
oitcr  &  fimphcitervfurparincquic  vbide 
elc£lione  fiue  Angcloiuin  fiue  hominum 
dinioftc  &  oppofitc  agitui.  Nam  gtatia 
fimplicitct  acccpta  occ  hi  ncc  illi  c(c<flit 
aut  faluaii :  fcd  vcriquc  gracia  diftimftd 
vfurpata  :  Angcli  gratia  confcruationis, 
homiocsgtaiia  rcftautationis. 

Quando  autcm  vniuctfim  &  indiftia- 
de  elc<ftione  agitut ,  tum  de  gratia  vc 
cius  caufa.vniucrfc  fimplicitcr  &  indiftin- 
(\c  cft  agcndum  :  gcncri  cnim  gcncralia 
fuDC  rfibucada,  quxpoftcafpccicbus^a- 
gulis  pto  illarum  modo  appliccniur.  Qna-  Ar^umen- 
re  argumcniatio  illa  tua  cftcxftacontro-  tAttonem 
uctfiam  ooftram.  Elcftio  cft  ex  giacia ;  lunitt^ 
Etacia  eos  refpicicquosftatuit&  quosrc-  quicquU 
ItituitinboDO  vindicaiosamalo  Elcdio  dicitdtgrM- 
crgo  eofdem  rcfpicit-  Non  cuimagimus  tiafimfliti- 
de  clcAioDC  io  gcDctc  &:  fimpltcitcr.quod  ter  fy>  indi- 
fi  fit  gratix  vox  cxr^«ar»»«"/t(^#i'«f  gcncra-  fiinHcfum' 
cim  (uiiTct  vfurpanda  :  fcdagimusdecle- ptaprtttr 
"        •;iBum  :quarcgrai;x  voxgcnc-  frof<o/ifun 
1..  o^-nda  fuir  ad  gratiam  ,cx  qua  tjjij, 

Hhh  hQmi- 


Cum  in  oh 
ieHo  *fl  re- 
jlnclicdt 


416  I.  ARMINII 

komines  fintclc(?li.  Ergoprartcrpropofi- 
tuni  dicitur  ,  gratta  rc^icit  quos  natuit> 
hxc  coim,dcquaagima5,gratia  non  rcfpi- 
cit  quos  ftatuir:  nullum  cnim  hominum 
gratu  iUtuit  i  rcflituittantumcircaquos 
c(l  occupata.  Ac  dicis  vaam  cdc  cCTcotia 
gratiam  ,  tum  qur  ftatuit ,  tum  qua:  rcfti- 
cuit ,  diflioguiuQtum&rcftringiratiooc 
obicdli :  Quid  d  hocconccdamiiuhiloini- 
nus  firma  erit  mca  conclufio.  Nam  nobis 
dc  obicdo  &  rationc  ciusformali  cft  quz- 
ftio.  cuiusrationcgratiamrcftringi3<  M- 
ftinguidicis  IHaautcm  rcftndio  obicdii 
cantum  yalcr ,  vtgratia ,  quam  vnam  dicis 
ctlcntia ,  alitctfeczplicarc&applicarcdc- 
heat  obicclo  pcccatori ,  quam  non  pccca- 
toniimo  &  auosfuosadusiQ  illocuraodo 
aibibcrcquam  10  ifto.Quare  ctiam  m  ad 
icCio  cl\  tcftridlio  ,  fcd  confcqucnicr  ex 
ncccllitatc  rcftiidi  obic<5ti  Illa autcm  di- 
ntcijftnuu  ftiudio  fulHcic  ad  coDcIudcQdum  quod 
in/tditilo  ▼olo. 

^uoijHtre-  Non  rnim  eft  quzftiodeobic£liseie- 
jiriiliontm  dioniscrtcntiaintcrfediucrfis.fcddeob- 
#j7o.  icifli,  quod  vnum  idcmquc  cft  cflcntia,di- 

uc:fa  coQfidcrationcdiucifamqucrationc 
jjj,^^^;^^formali.  Similiilluftrabo.  luftitiainDco 
fimtUfHm-       ^*'*  cflcnria ,  fuum  ncmpe  cuiquctri- 
ftoiiullitiM         ■  obedicnti  quod  ipfiuscft  cx  diuina 
dimns       promilTionc ,  3c  pcccaton  quod  ipfiuscft 
excommtnatioQC.  Ex eoautrm.quod iu- 
ftitia  obictfto  applicat  rctribu:ioQcm  pa:- 
t\x  ,  ncctflario  colligitur  obicclum  illud 
pocQa  dtgnum.at  proptcrca  pcccaro  obno- 
xium  cfle  ,  ita  quoquc  graciz  rcs  habec. 
Gtaria  it.ique  »Da  cu  quidcm  cflcQtia,  ai 
modo  variatur."  vnacftfccundumprioci- 
pium  &  fincmi  atfecuodumprogreflum, 
:  tis  &  media  diuctfificaturi  voa  cft  fim- 
itcr  &  c<'i^  "  ' ''itcracccpra ,  oppofitc 
pta  &  li  duplcx  cft ,  lalccmrc- 

fpectu  a^uum  oppofitorum  Ac  diftindo- 
rum.  Egoautcm tota hacmcaarqumcota- 
tionc  giatiamacccpi.fecundum  quid,qua- 
tenus  modo,  progreflu,gtadibus  &  mcdiis 
vartatut  ,  &  quatcnusoppofirc  fumiturdc 
diuisc.  NuUa crgohic  cominilfa  zquiuo- 
cario,  nulla  argumcntatio  fadaanondt- 
uifoad  diuifumj  ouliafallaciaadidofim- 


DE  PR>€DE5T. 

pliciccf ad id  quod  cft  fecaadum quid.  A( 
nxc  orania  TCveracflcDC,nihilumcnad- 
ucrfus  cos  cfficcrcnt.ioquis.qui  homtocm 
communitcr  ia  clcdionc  rcfpici  pronuo- 
ciaot.  Imofaxc  cadcmargumcntaptobant 
homiocm  communiccc  ioclc<flioaercfpi- 
ci  noo  poflic  i  (altcm  confideratum  ooa 
cflc.  Si  coim  commuoitct  cor/^ '  '  '^in  , 
tum  gratiacommunitc:  fumtac 
Obicfkum  caim  coHimune  communciri 
poftulat  caafam.  Atnoncftclc"     ~  r:a 

communitcrfumpta.fcdoppoi   .1- 

*dlc;  diuifcfiimpta  ,cftcle<nas.  firgonon 
comrouaiccc  coofidcracus  homo,  lcd  rc- 
ftrtdtiuc  cuin  circumftantia  pcccatt,item  : 
J!i  communiicrconfideratus  homo  tum  c- 
ledus  in  Mcdiacorc  communircr  t 
ftindli^confidcraco.  Scd  non  cft  clcctu^  m 
Mcdiarorc  communitcr  vcrum  diftinde» 
qua  Redcmptor,confidcrato.  Ergo  ooa 
communitcrcoQfidcratusincIcdlioncied 
reftridttue  cuin  circumftaotia  pcccati. 
quod  crat  probaadum.  Similitudo  agri 
colcodi  huic  fcateotix  aoo  contcadicic» 
imofuffragatur.  Si  coim  rufticus  filioa- 
grum  colcudum  tradac ,  qui  vcpribus  fic 
obfitus  ,  &  proptcrca  culcuram  poftulcc 
purgatioQc  iuodam,  tumcolendiTOk  li- 
cct  vaiuerfc  fumpca  oon  tcftringatur  ad 
purgationcm  :  tamco  applicata  ad  iftum 
talcm  agrum  ncccirario  includit  adum 
purgandi.  Vodcfcquitur.  SiagcriftccoU 
Dcquit  oifi  pcr  aflum  purgationis  .  nrr» 
fpinis  ic  fcQtibus  obfitumcflc.  cui 
gum,  fihomofaluati  ncquit  nifipcradtuin 
rcftaurarionis.ergo  pcccarorem  cfle ;  pec- 
catorcm  cnim  folus  rclburari  capax ,  Sl 
gratia  itla  folaidooca  rcftauraadi  eft. 


Ad; 
cubur» 


T 


Xll    Propofitio  Arminti. 

Eriio  latiunc  non  clc< 
tcritioDis  NoQ  clcAio      ;  . 
cft  adus  diuini  placiti ,  quo  Dcus  at 
Xioftatuitcumhominibus  qutbufd;< 
communicarc  fupcroatuialcm  fxlic 
(fcd  d^ire  illis  foclicicatcm  tantum  i.- 
Icm  (i:u  aaimalcm  fioacuixcoaucuieQ-. 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


Augujl.  dt 

FiccMor. 

meriti4U.l 


Adfrimi. 
Ai  tjliu4 

'.t 

'lunfrd- 
rtiionu 


vtxerint.)  Ac  tiuiufniodi  a<flu  Deus  non 
vcifatur  circa  homioeSi  vcio  piitis  oatura 
libus  conftderatos-  Ergo  Deus  nooprx- 
certc  (juofciain  homincs  io  purisnaturali 
bus  con(idcracos.  Minoris  vcritas  cx  co 
€(1.  I.  Quia  nulla  cnhuiurmodinacura 
lis  foclicicas ,  qux  (it  camquam fiais  homi- 
nis,5c  illius  extrcmum.  No^adu  :  nullus 
eoim  vnquam  aut  ita  faclix  Fuic,auc  cfl; 
Nequc  potencia  propinqua  cx  dccrcto 
Dci  i  /luc  abfolutc  coondcraco  .  nullus  c* 
oimhnminuroanirealtccrbcacusctici  (luc 
coodirionaliter  ,  ueque  cnim  Deus  fub 
conditiooc  vllihomini  buiufmodi  forlici- 
catcm  dcflinauic  i  cncc  cnim  fub  condi 
tiooc  obcdicotix  .*  acillam  Dcus  rcniunc- 
ratur  (irlicicate  lupcrnaturali.    i.  Quia 
pcccatum  cfl  cauia  mcritoiiaadusdiuini 
placiti  ,  quoalicuiflatuitdencgarcbcati- 
tatem  (piritalcm  fcu  fupcroaturalcm  pcr 
fut  yniooem  &  iohabitationem  :  CGii.f  9. 
inic^Hitntes  vefin  liijierminant  intervot 
Deum veJlrHm.  Ncquc porcft illa  ncgatio 
fccliciutts  ,  homini  ocmpf  £)ifla  ,  aliccr 
quam  vt  pocna confidcrari ,  quam  necefra- 
rio  pixccdit  pcccatumadlu ,  &  eius  dcfti- 
naiioocmpcccatifuturiprxuifio.  Ifla  ar- 
gumcota  cciam  ad  rcliquas  quxrtiooes  va 
Jcrc  pofluac. 

Rcjjion/to  Jfimi  ad  XII.  Propofi- 
tionem. 

DEfinicio  oon  eledlionis  fcu  prxceri- 
tionis  (quam  &  rcliAioocm  Augu- 
flious  Yocat )  mioimc  iufla  cfl ;  tribus  oo- 
minibus.  i.  QuiadifFcrcncia  quxponitur, 
iocfl  vc  accidcot.  Sicnimdiffcrcnctain- 
cfl  vc  accidens  ,  non  cfl  bona  definitio. 
Efl  autcra  clcdionis  &  rcprobationis  dif- 
fercntia  circntialis  c«  iia^s-(«e  ^lg.  'Ufi 
Xe/tri  lit  Tf»  TTO-jTgj»  ,  cuius  coofe- 
^ariom  acctdcos  e(l  fcclicicas  fupernatu- 
nlis,  Ephef.i.Rom.8.  Deiodcquiadcfi- 
Bttum  non  rcfctturad  priorcm  fincm ,  fcd 
adpoflctiorcm.quodviciofiimcfl.  Prip 
fiois  cfladunatio cum  Dco  3*  ^«Jiintif,  po- 
ftcxior  vcro  foclicitas ,  8c  quidcm  acciden- 
urius.  YtmododiAimus.  Tcrcioquiace- 


4^7 


dundat  dcfioitio : additur  eniin,quod  po> 
ficiooiscfl,  cumtameo  dcfinitumfic  pa- 
rx  oegarionis  i  quum  ais  ,Jtdd»rtiIUst  Scc, 
Qiiodctiam  vitiofc  I:  falfoaddicuxi  doa 
CQiin  dat  iflud  non  elc^Jlio  fca  prxceri- 
tio,fcd  fupponttamplius,  Deum  non  da- 
rc  iis,quibus  id  iam  cfV  datum.  Atquc  hxc  DtindfHe- 
demaiore.  Miuorncgatur:  oam  Dcus  inf^'  mi»orf. 
hoczAu  homiocm  relpicit  communiter ; 
ergo  &  hoc  modo  io  commuoi  rcfpicir. 
Sic  falfam  vidcs  argumcotatioocm  tOTam. 
Ad  miooris  coonrmatioacm  duabus  ai- 
gumcntationibos  vtciis.  1'iior  confirtnat 
eamdefinitionis  pattcm,quam  dcfinuio  -^^""J^- 
nis  cfTc  ocgauimus  :  itaquc  nihil  ad  nosi  "''W"»»*» 
Vciuntamcn  quia  occafioncmprxbcs.Ii- 
cebic  dc  quibufdam  fubmoocre.  Ncgat 
vlUm  hm'<fmodi  ftlieitatem  ijfe  nMturaUm , 
qudjit  tMnqujm  fisithominu,  (^illtmtxlrt' 
mum.  Si  dc  natura  hac  corrupta  dicis.  fa- 
teor:aam  arbor  mala  oon  editftudlum  bo- 
oum,raultominu$  bonuin  acquiiit  fuum. 
Si  dc  natura  intcgta,vt primum  in  Adamo 
fuicncgo.   Natutx  cnim  intcgrx fua  fuc- 
rat  futara  oaturalis  fclicitas.Iicet  in  fupcc- 
naturali  pcr  Dci gratiam  pofl  abfotbcada, 
Ttitaloquamur:  Acque  hxc  fcelicitas  ta- 
qnaro  nacuralis  finis  bomiois  incegri  ,  ic 
illius  cxtrcmum  aacuralc  fuit.Quid ;  non- 
nc  res  naturalcs  omnesfuum  bonum  ap- 
pciunt?  Cum  autcm  natura  nihilpec  fc 
appetacquod  aoofit(fluItum  eflaucem 
appccerc  quodnoo  cfl,  nepoteotiaqut- 
demi  atoacura.  fapicntifrtmi  artificiso- 
pus, noo  efl  flulta )  omoino  fcquitur bo- 
oomrci  cuiufquc  porcntiaio  naturaefTc» 
C\  id  res  oon  atrcquitur  ,  quemadmoducn 
(iafrcquitur.  a£lu  cfl.  Quod  fiictumna- 
coratium  omniuro  bxc  conditio  efl,  vi- 
de,  obfccro,  roi  frater,  quam  vcrcillud  de 
horoioe  dici  pcflic,  cum  fcticitatc  oatu- 
rali.  &  fioc  naturali  carerc.cum  omnit 
tn  oatura  fc  alitcr  habcaot.  Noo  potuic 
ccrtc  nacura  in  illo  prxflantiffimo  opifi- 
cio  cxcutiuifTc,  in  aliis  omnibus  pciuidif- 
fc.  AtQui  nunquamfuiti  inquis.  Fateor: 
nam  Adamioipfa  viacocruic,  rcdfutura 
fuic.  Immo nccpotentia  foit>aisi  Falfum; 
oam  Dcuf  fub  conditione  vix  tencndx 
Hhk   X  eam 


42«  I.  ARMINII 

om  AJamo  dcfliDaucrac.  1'ioboexDciU 
pfius  verbis  Gcncf.i.  6^«  dit  c^mitUrtt  tx 
fruQu  ttrhoTH  ijl$m ,motitndo  mtftUM.  Quj  d 
cA  mors,  nifi  priaacio cfl  \  quz  priuatio  ? 
n\(\ habitus.  Piiuacus  crgoed  Aiium  vita 
nacuiali,  fc  fclicctllacoQduutioacipfiui. 
quam  in  Hcdeoe  obtioebatiaUoquia  ia  ca 
pcrmaiifurus  fclicitcr.d  ta  ofHcio  pcnnao 
liirct,  doocc  promtflioocmio  co  ctmpL- 
niflcc  Dcus  faperaaturalis  vicx,  qoam  ar 
bor  vicx  ia  horco  Eiicois^dumbiabac.  Ex 
coactatioeaimfcquitur,  Gooa  comedil- 
fct.aoafaifl^c  moiicutumi  fcd  viuumvi- 
«leotcmquc  ia  fuperiorem  vitam  migta- 
tuium.  AcioquUtfl  tdiiatinm  ftliui»ttj 
fufitnuUurMU  rcmunerMtnr  DfM4. KemUDcra 
tur  quidcm.  fc  J  noo  ca  folum.  Coniuc^e 
Tcrum  cft.exdufiuc  falfum :  oam  vtraquc 
fcUcitatc  icmuacraiur:  Nam  ctiam  hoc 
tempore  ,  quo  pluttmum  a  cooditione 
naturaU  Adami  abfumus  ./'{«/«/ifadla  cil 
fromijfo  pftfmtu  i^futur*  vitd,  i.Timcch. 
4.  FckUicce,  opioor,duplcxcogiratio> 
fiois,  &  modi.  Fiaem  vaicum  cUc  puca- 
aifli  hominis  »fupcrn.tturalcmillam.  Ac- 
qui  ccitilTimum  cfl  iliud  .  quodaiunt, 
fubordioata  aoo  pugoare.   Eft  fiais  oa- 
turaUs.   Vc  oacura  ifla  fuboidioata  cfl 
Dco»  ica  naturaUa  diuinis  atquc  fuper- 
oaiurjUbus.  Tinis  oatuix  ooftrz  ,  qua 
naturaUs  ,  bic  efl «  vc  proxime  accedac 
D  c  m  i  f j  pcroacuiaiis  cft,fchomoaduac- 
tur  Dro. 

Ad  iltum  pet  aarui;>m  poierac  Adam 
conrcnJrrc:  ad  hunc  pcrgrat.am  ab  iUo 
cocbi.  Modum  vcro  nulii^m  pofTc  reba- 
Tts  conringcre  ,  quo  vtraquc  fcbcicas  fi. 
mtil  concuitcrcc-  Ac  duo  (pcdariincau 
fa  hac  oporcuir,  voutn  fclicitaccm  oata- 
lalcm  .ire  urxltrui^ainfupcinaturaU.alre- 
rara,{ubfliuOam cfTc.  Trxflruifla cft  ilU, 
ic  prr;:  '  im  oifi  i>im  fcU'x  iuoatura, 
fiquid .  ^cr  maoflircr,  fcUcitaccm  ai- 
leram  aoo  acttgiilcc:  fcUcitas  oatutzfu- 
turafi^       '    qua  proxuoc  fupcroatuta- 

km  ac  Cum  autcm  fcUcitaicm 

fnpernacu  alem  cx  fa^o  laiuifTcc .  cum 
fttbflrudaei  fuilTct  oaturalis  fcUcicas,  & 
iafupciaatutaUfupia  quam  CQiifummaca. 


D£  PRiCDEST. 

Sipcrfcif^io  perfcAiooi  addiiur,  oon  tolfl- 
tur  minor.lcd  mioort  accrcfcic,  vc  igois 
igoi,  CacuUas  vc^ccaciua  lcaficiuat,  vcra- 
qucracioaaU.  Mtnoriamatocctanquatn 
iu  principio  fuo  cooquicfcir  i  &  ampltus 
ab  ca  pcrncitut .  quo  ampUus ,  fua  cflc  de- 
Gnit ,  &fitoetfcctioaisalccrius.  Icafucu- 
tum  cA  iQ  icfurrciflionc  motcuorum,  & 
viia  xtcroa.  Nacuiahomiois  &  pcificic- 
cuc&gtoriGcabicucfupiaoatutxmodum. 
Ita  pcifcclioocm  naturx  obtiacbic,  vcis 
diuina  illa  ,  ;&  fupcrnacuiaU  pcifci^lione 
conquicfcat .  dcaiqucaacutaaoo  abolcbi- 
cur,fed  fupcraacurali  modo  rcfliccur,vc 
dc  i        c  dicic  Apoflolus.  i.Cor.  if.fcd 
ha.        , .-(.  roflciiorargttmcatattofic 
cWo, ftecMtHm  eji  cAuf»  mtritori»  tSiut  *- 
clui  n/£/Utui.  liomo  t» purif  iiAturnlihtM  nort 
hahet  feccAtum^  nec  ciutjttm  igiiur  mirito  f^j 
riMm,    ptrconJtqutm,Dem  non  htbHit  vl- 
UmttdmtUitu  ntgMtiui  cAuJiun.  Concedi- 
cut  cotus  profvllogifmus:  ocgacur  coofc- 
queos,quta  infcu  cx  parcicuTaii.-  aam  id 
verum  quidcmcflcc.liadus  oegaciuus  Dci 
cflcr  cx  caufii  mcritocia  foluFniledhoc  po- 
flulacuni  cii  a  vcro  aUcaiflimum.  Omois 
adus  ocgaciui  caufa  auc  ia  Dco  ,  ant  ia 
crcacuiacfl.  Huiusadb  '  a- 

cio.  Noo  cft  auccm  hu.u.>  .> c  ..;  jo 
crcarura  :  In  Deo  igitur  Profyllogifmum 
ncmoocg.'tutuscA.  In  fola  Dci  voluncate 
caulacR  ,rur  non  fi&  ApofloIus,cur  oon 
viuas  zcaccm  Adami  aut  MctufchclacUi : 
tn  homioe  caufa  cfl  iniquicas>  curaDco 
abfir  &  Dcus  ab  tlloj  ocnipccotcfpcd^u 

Siuc  huiasloiutuscfl.  1-  ainalioquiHnoa 
uL  .niquiias  in  caufacll  .fcd&  vulunus 
Dci:  qui*fivcUcc,ioiquiratcm  vcoubem 
lolicicr  ,  honiincmquc  admoueict  ftlv 
Nuo  cffc  huius  .)(ltus  caufjm  io  ctcaci. 
probo  ,  ti  ante  propofirioac  dccima  c. 
ftum  cft.    Piimum  audoittarc  T' 
MjccU  if. <c  PauURom.8  A:  V.  &  i.. . 
iiccuado.racioncnam  criam  ipfitm  pc 
carum  ptimum  non  cfl  ,  nili  ab  a<ft 
^tiuo  D  B  I  >  cuius  ncgaciui  adtu.!> 
caufa  cfTe  pcccatum  ooo  potcll  aa 
idcm  000  poccfl  cfle  fui  ipfius  cau- 
(a  ic  coofcqucas.  £lcCUo  auccm  &  noa 

dcflio 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO.  419 


eJcAio  anteaertunc  etiam  pcccarum  pri- 
nam  ,  vcaatedcmoDArauimus:  Icemqae 
adlus  podciuus  6l  ocgaciuus  Dci  piaecc- 
WuDComai crcacurx  aaui,  Auebono,nuc 
malo.  EccQimounusraalus  afluscA.quio 
&  ncgaciuus  Dci  pta:ccnecic  fineocis  ma 
lum.  Tcccauic  Adam,  Sc  Eua:  ccicc  non  R- 
■caduocgatiuoDci  ,<juamuis  oullumab 
cis  pcccatum  fuiflcc  ocgicionem  illam 
pcomciicum.  Quaecrgo  cau(ailhusocga- 
tiui  adus>  oifi  voluotas  Dci  libcrrima.  lo 
fcqucncibus  veto  pcccatis  .  cflo  fanc  6c 
caula  mcritoria  a  oobis  ,  pcccatum  i  fc 
caulalibcra  voluocas  Dci:  oam  3c  pecca- 
ta,  cum  vulr»  delcc  i  PoccHcDim  ;  &  oon 
dclct.quianon  vulc.  Quprum  auccm  dc- 
lecpcccaca,  nonpoceltcoram  pcccatum, 
quamuiscaufa  mciicotia,aiium  Dci  ncga- 
tiuum cfficcrc  Vidcsigicur,mi  fratcr ,  dic 
qu.dcmpcccatumcaulam  mcritotiam  nc- 
gactut  illius  aiftusifcd  nccvoamjnecfolam, 
ncc  fcmpcr  ;  proindc  non  ncccnatiam. 
Quid  auccm  cx  accidcntc  non  ncccirjiio 
colligas  }  Tcrcio  cxcmplo  Aogclorum : 
oam  quid  booos  cootinuic  a  maio  «  &  ia 
booo  cooiirmauic  ?  Adus  Dci  poficiuus, 
ocmpe,  ipHus  mo^Tttm  cx  clcClionc:aam 
clcdlt  fuoc.  Quid  malos  aoo  coociouit  i 
malo,  iaquod tucruocpcoptia  voluocacr? 
Adus  Deineaatiuus  cxnoncIi:«ftioDcfiuc 
przccrttiooc  ,  qu.im  &  rclidioucm  Augu- 
ninusvocat.  Etilludipfum  adus  clcciio- 
niscA,  qaod  hi  lo  booo  iuciuoc coofitma- 
liaducxius  malnm ;  8c  iIludicptobjcioDis, 

Suod  illi  dinulTi  funcqui  dc  pioprio  (  vc 
h;i(iusloquitutIoan.8.  }mcudaciuni  di- 
cetcnt,acquc  pcccjtum  committcrcnt.Et- 
fi  hic  fcmpcr  &  io  fcqucotibus  ic  vclim  mc- 
mioilTe  ,  iodigoam  cfTc  fadlum,  vtio  Io« 
<um  (lois  proprit  acquc  prozimi  fufficia- 
tur  rcmocuai  confcqucos  .  auc  cucotus 
(qai  finisctiam  fuo  mododicitur  )fclictcat 
fupctnaturalis.  Propnum  proximura  effe 
<iici,pcccacam  cflc  licricoriam  cau(amdi- 
uini  illius  adlus  ncgatiui,  quo  non  adoptac 
ia  filtos  pcr  Chriltum  iibi  homincs  rcli- 
quos:  Namadopcioois  coofcflacia  c(l  fc- 
hcit.is.  Hoc  vcro,mifraccr,  vcl  iijruraipfa 
d:ci  a  uobis  vccat.  Dcus filios  fui  pam  y o* 


luQCaccfua.DOD  qualirafeiproruiti,fiuebo- 
na,  V  t  Angclos  clcdosifiuc  mala,  vc  oos.  la 
Chrifto  omneis  rcfpicir,  n6 auccm  io  ipfis» 
vt  Chriftus  fic  primegtnitiuintermHltOifrn- 
trts.  Rom.8.  Nacuralcis  filios  gigoit  pet 
parcoces  oaiura  finc  rationc  qualitatis  ipfo- 
tum  :  &  adopciuos  non  gignac  Dcus  fioc 
racioncipforum  ?  Sibi  cocum  io  genicuris 
nacura  vindicccgraciaparciculam  ?  Dcus 
melioca. Eiuldcm  gcocris  &  illa propofitio 
cft ,  non poffc  iUam  negMtionem  felicitatis  ho- 
mini  fAdnm  aliterqusm  'vt  paenam  conftde  • 
Mr/.  I'rimum  cnimhicmalc  agitur  dcnc- 
gaciooc  felicicacis  ,  vbidc  ncgacionc  ad- 
opctonis  af»itur  ;  qui  proprius  cft  acquc 
proximusclcdionis  tcrminus,  vcanccdi- 
ximus.  Hzcooocftptimo &pcr  fc  pro- 
pofitio.  Dcindc  vcro  fi  dcadoptiooc  agi- 
tur,  falfa  cft  cnunciatio:  nam  pocna  non  cft 
propric  ncgaiio  adoptionis  illius  :  przuia 
quidcm  pccnz e(t,  quia  &  pcccati:  fcd oOD 
coaiinuopocna.  Quis  cnim  aorccedcns 
idcm  clfc  dicat  cum  fuo  confcqucntc ,  co- 
quctcmoiifljmo  ?  $in  autcm  dcfclicicare 
(  vtccnfcs]  dicitur,  ocquc  cft  vcra  cnuu- 
ciatioifta  voiucifc:  oam  ncgario  quidcm 
fvlicitatis  proptcr  pcccacum  coofidcratur, 
vl  pocna  pcccaci  5  fcd  nc^acio  fclicitacis 

f ropccr  ordiuem  Tolunrarium  ,  auc  fo- 
amvoluncatcm  ,  non  cft  pocna.  Adamo 
intcgro  ncgabat  fclicicatcm  fupcroaiura- 
lcm  Ueusidoncc  ordiocm  vix  przftiruta: 
complcuiflct  Nonfuit  Adamo  pa:na,noa 
cft  pttuato  homiai  pocna.quod uuu  fitCa:- 
far:Doninicuri>cgariotclicicati$  cft  pocoa 
pcifc,fcdpeiaccidensfolum ,  quacxpcc- 
cato  crcaturx confcquitur  ( vt  aiuot )  fina- 
Urci.  Eademfecuii&illudczditurquod 
ais,  neiMtioni  illifelicitMu  neeejftrio  frdce' 
dert  ptcc  Nam  vcrum  quidcm 

illudcft ...  .K^..i.ionc  fcliciutisiinahs  ,  vt 
vocaot  :  nosautcm  agimus  dc  ncgatioac 
ptiocipii,cx  qaofeIicitas,idcft,grjcix  ,& 
adoptionisgratuitz  io  Chtiftc  Icfu  Itaque 
vc  hoc  tibi  conccdamusjDcgationi  ifti  pi?- 
ireailu  pcccatum  i  tamcn  &  hoc  addcn- 
dum  cfl"er ,  pcccato  pcarire  pamcularcm 
rcli^lioucmDci  in  piiucipio  Sc  pragrclTu 
pcccat);p;irriculari5  .lurcm  rclidionisiftius 
Hhii    3  futt- 


I.  ARMINII 

'uadamentuffi  OOD  elcdioacm  fcu  pixccc- 
'cioncm  &  rcprobatioacm  cife  •  quam  noa 
caufampcccaci.ri.daiueccdcos  cl\c  agno- 
fcimus  i  (jucmadmodum  ncc  illud  vcrum 
eft  vniucrUliccr  quod  dicis, eim *ilit«  dtftt- 
HJUtontm  ptecntt  fttturi  priMtfio  fnceilit. 
Nam  pcccacifuturiprxuifio  &  jatcccdi.ns 
cll.&coofcqucusnegatioaisdiuioxinius: 
quia  aftus  illc  diuinus  (  vt  vocaiit )  acgati  - 
uusanccitpcccato  facicado>  fcquicur  vc 
roiafcbcitatc  finali  cx  peccatisoominum 
obflruenda)  r taotc  oilcnfum.  Atquc  \\z 
folutioacs  ad  fequcntia  quoq.  optimc  pof- 
fuat  accommodaii. 

RepUca  Arminii.fiue  cortfidiratio  Rejpon. 
ad  XlUpropofitionem. 

DEfinicio  &  dcmonftratio  finc  diftin- 
guuntur.  Nam  alia  eft  ad  cxplican- 
dum  lixc  ad  probaodum  .  illa  ttadandx 
quxftioni  fimpliciadhibctur,  hxccompo- 
(itx. Bgoautcm noncxplicarc  hicfcdpro- 
barc  rnfticui.Qnarcdcfinitiooi»argumcn- 
to  mibi  coufquc  vfurpandum  putaui ,  quo 
adprobatioucm  cius  uccrccquod  cgo  pro- 
banduin  fumfcram,qux  cau(a  cft .  quod  dc 
clc^lioais  fcu  prxtcciciooisdcfinitioncSd 
noimamartis  accoinmodanda  noo  labo- 
raui.  Sicoim  quodpono  «istT»  w»»TtV  Tc- 
rum  cft.ctiamli  advcritatcm  vy«Ai»non 
pcrucocrit)  fulficcrct  mihi  ad  probandum, 

3uod  propofui.   Quarc  ctiam  fubftitutis 
lis,  qux  tuaKcuetcntia  promcisfubfti- 
coda  putat )   mancbit  nihiluminus  firma 
mca  probatio  :  &  proptctca  ooo  vidctur 
propofito  noftto  ilta  corrcdio  oeccflaria 
fuiilc.    £ft  mihi  umca  ahquid  ad  illud 
Adlunii     diccadum.  Gcnciatim  i  quod  tua  ptu- 
correSto-     dcntia  auim»du«ucie  potuit  mc  hic  di- 
nf»»  rr/j^ow-ftinflc  igcrc  dc  pixdcftiuatione  qua  eft 
</#/«r,^rii«<»ajglojiani.nonquaadgratiam  fi:  dcprx- 
^enerMim.  icntionc.quaalicui  gloriailla non ptxpa- 
iatur,nooqua  Dcus  ftatuic  noa  commu 
atiam.  Hoc  patctcxpiopofitionc 

t          mca.   Qj^arc  abftincodum  mihi 

fuic  ab  lis  qux  fuot  gcacralia  ad  gratiam  6c 
gloriam.  iQtcr  iHa  gencralia  cu  adopcio 
la  filios ,  cai  mchoaadx  &  piouchcodx 


Demonfira- 
rtftfiueprO' 
kttre  vohif 
fe  Arm  di- 
eit.nonex- 
plictirr,iu 
proindtnon 
fuijfe  epm 
ttceuraltt  di 
finittone. 


DE  PRi€DEST. 

gratia  cft  prxparataiConfurtimaodxglenV 
^s^cmadmodumiple  ru  io  bac refpoollo- 
oealicubidicts. 

Siagul,icim  ad  iftaqdxcorriguorut ,  dt- 
co.  AiprimHm.  Inadoprionefua  eft  diffe- 
reotia  cifcnnalis  cleif^ioois  ad  gratiam  & 
gloriam  limul  ,  &:  rcrrobationisab  vira- 
quc  in  aonadoptioD'.  j  non  eftiila 
differcntia  clcdionis  aa  gionam  tantum, 
ucquc  hxc  rcprobacioais  a  gloiia  tantum. 
DifFcrcotia  cnim  gcocris  fipecict  difrcrco- 
tiaclTc  nequic.  Ergo  mihi  hicouUa  fuic 
adoptionis  meatio  facicnda^nifigcnus  iu 
fpccic  contra  lcgcm  «Xi»  doccrc  vot 
lu.flcm.  Ad fecundum.  Ego  finis  oullius 
mcmmiinilla  mca  uoo  elcdlioais  dcfini- 
tiouc  )  vcl  potiusio  pasccdcfiaitiooisqua 


Dtinde  fm 

enq^,^  ..  : 

rigunlMr  i 


AdfuMth 

dum. 


pofui.    Intcgram  cnim  poncre  non 


Itu- 


dui.  Nam  fupcrnaturaiis  felicitas  fcuglo- 
lia  oon  cft  fiais  cic£lionis  .  fcd  matcna: 

3uam  tu  materiam  io  thcfibus  tuis  benc- 
K^iouis  oominc  compichcolam  in  gra- 
ciam  Agloriam  pariiris.  Sctoautcm  tcli- 
tatcm  fupcroaturalcm  noo  communicaii 
nobifcum  aifi  pcr  anteccdcncem  adi. 
tioncm  ooftii  cum  Dco  quod  figoifi  ^ 
bac  cadcm  piopofitionc  mca  his  vcii .  , 
denegttri  feltcitatem  fupem/tturtUem  per  fui 
vnionem  Cf '»fj*^it»tionem.  A-       '  i 

turdcHnitio  prxtcritioois  io  :  • 

vfurpata.  ¥r*.teritioifl»(Jt*$  dtutnt  plactti 
quoDens  nb  tttimofiatuit  quAfdAm 
rat  inna/ursipjarum  relinquere.ai 
municarecum  iu  fupemMurAli  grtttiMm  <jti» 
firmeturearumnar  rr^  aui  > 

infiau retur,ad decLii ... nn  ItlertAi .  - .  . ; - 
tatU yi)r4.  Vocibus|iftiS|iA  natitra  ifjarum  re- 
Itnqiitri,  compichcodiiut  ctiara  exclufio  a 
fupcraaturalifcIicitatCiautoon.Siooo,  ia- 
fuflficicos  cft  dcfiniiio.  Puto  autcm  tc  &  il- 
lanicompreheadeievoIuiflc^alioquiDthc- 
fesfuntimpcrfcdJx  ,  vipocc  qux  agaotdc 
pixdeftiaationc  qua  gt  Jcia  &:gloria  prxpa- 
ratutclcdus  ,  nullibi  autcm  agaocdeaiflu 
ocgatiuo  quo  Deusgloiiim  noo- v 
clcciis,niliiftisvctbis.  Quamquaiv. ..u, 
veibis  cx  tuo  lcnfu  ca  compichcndi  noo 
potcftprxtcritio,  quaDcusalicui  gloiiam 
aoa  valt :  Nam  dchois  prxccntioacm  qux 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO.'  4?! 


tft  coDfrarii  prxparattoai  gratias :  vc  cfl 
thcH  14..  prxparatio  autero  pocnx  cft  adus 
affirmatiuus,  quovult  ranam  pcccatori, 
glorix  noD  oegatiuc  fcd  affirmatiuc  op- 
pofitam.  Quirc  cum  vcllcm  prarreritio- 
acm  fcu  aon  clc^ioncm  .  qua  c(i  acflus 
^uo  Dcus  aliquibus  aon  vult  gloriam,  de- 
fcribcrc  ,  vifumc/laliquo  modo  vcfligiis 
tiiis  infiftcre  ,  qui  in  dcfinitionc  prztcr- 
itioois  oallibi  cxclunoois  ab  vtjinm  &  ab 
[f^/#r//Mff7i  aduoationc  Dci  mcminidi.   Ad  tiriiHm. 

Qux pcr parenthcfin intcnctfla Cunt  cxpli* 
cationis  cau(a  addita  cfle  parec  ,  non  co- 
dcmordioc&ratiooc  vcnirc  io  dcfinitio- 
ficm^qua  iflaalia.  Sed  &  illjoon  vidco  vi- 
tiofcautfalib  dida  ,  quamquam  iflo  mo- 
doj  quo  tuvis.  rclata  ad  dcfinitioncm  il- 
lam.  Notant  cnim  non  aiflum  affirmati- 
uum  fcd  uegAtiuum,cmphalirquccH  in  (i  • 
gnocxcludonis  (tantuin.  Darc  vcllcfc- 
|L  licitatcm  naturalcmcrtatflusaffirmatiuus, 

jB  fcdtantum  darc  vcllc  cftadJ^us  ncgatiuus, 

[  cxfludit  coimaliamfcliciutcm  qiiam  da- 

I  icuoo-vuJc.    Etquiscfl  aftusquo  Dcus 

1*  nooDullis  volnic  tuntum  fcliciratcmnatu- 

rajcm,Din  ptxictitio  fcu  ncglcdiio.  Si  rc- 
linqucrc  inoaiacacd  aitus  ncgatiuusifc- 
cus  cnim  male  abs  tc  ad  dcfinitioucm  oon 
clciflionis  adfcrtur ,  qua:  cft  prxdelhturio- 
rioppofita  ncgatiuc  :  non  vidcoquomo- 
tloliarc  Ycrba  ,  AAre  tmtHtnftUdtnstui  /h- 
fernaturaiem  a<fVura  ncgattuum  noo  dcfi- 
gncnt  Siica  rcfoluas,  vc  dnoshtcadusdi- 
ihnquas.vnumquodarc  llatuit  Dcus  oa- 
iuralcmfchcitatcm;alcccum ,  quocaotum 
darcillam  &  noo  aliam  ;  cum  faccor  prio- 
rcmiliu  vcpotc  jBirmatiuumad  hoc  prx- 
teritionis  dccretum  noo  pcrrincrc.  Seddc 
ilta  fclicitacc  ouquara  oobis  adum  cfl:  ica- 
qucfacilcintclligi  potuit.mcifta  veiba  ita 
liimcrcjvcnotaota^flum  ucgatiuum  ,  ooo 
<ljndi  aliam  fclitaccm  quam  oaiuralcm. 
Quum  vcroillafcfibcrcm  cogicaui  <ievo- 
ce  tclinqucndi  vfurpandi  ad  imitationem 
nii  ,  fed  incommodam  putaui,  quia  prac- 
fupponit  dationem  fadana ,  &  egofclicica- 
ttm  naturalem  nondum  dacamputaui  ,fcd 
«iadamli  obcdicntcr  viucret  homo  Inquo 
&  ic  mihi  atfcnticotcm  habco,  vt  patct  cx 


rerpoaflone  ciu  ad  propontioncm  ffteam 
tcrriamfubfinem.  Pcrftat  crgo  dcfinitipj 
&  nthilin  illaculpaBdumquodnoocxcm- 
plo  tuarum  thcfium  pofTit  cxcufari.quas  c- 
go  mihi  io  pcrpctuo  hoc  tradatu  habui 
antcoculos.   Qupd  vc  planius  adpareat) 
lubct  parallclos  tuam  &  mcam  dcnnicio* 
ncm  opponcre.Pr^tctitionemqua  negacat 
gratia  tu  ita  dcfiniuifti.  PrtLtentio  efiaHtti 
diuini  pUciti  .  quo  Deits  ab  dtemc  Jiatuii 
quajdam  crtaturas  in  natura  ipjarum  reltn- 
quere.ac  noncommunicare  cumeujuperna- 
turaltm gratiam,  qua firmetur  earum  natu- 
ra  integra.aut  corrHptainfiauretur,addecla- 
rationemUbertatnbomtaiit  fua.  Prtteritto- 
nem  quane^atur glorta  li  ad  notmamdlius 
ilcfinitionis  aaalogice  dcfiniamus  ita  ha- 
bcblt.   PrdtertfiotjIaiimdiHinip/^citi  qno 
Deu4  ab dierno fiatuit  quajdam  creaturasin 
naiuraipJarumreUnquereac  non  eommuni- 
carecum  eu  fupematuralem  feUcitatem  fett 
gloriam , qua  naturaUiiUarR feUcitat mut  ab- 
(orbeaiur  (jf»  ahfoluatur.aut  ignominia  inglo- 
riam  JupernaturalemtranfmutetHrad  decla- 
raiion/m  UbcrtatH  bonitatu Jua  t  x  q ua  dc- 
tinitionc  cgo  id  pofui  quod  liitHcicbai  meo 
propontoinullj  fraudc  ,  quum  reliqua  illis 
adiuudlu  necprofint  nccobfioc  argumcn- 
tatiouimca:.  Quaremaior  argunictitaiio- 
nis  mca;  vcra  cft.ctiamfi  non  (it  vcia  vt  dc- 
finicio  pctfcdait  ccciprocc.  Nam  cxpro- 
politiooc  icj  7T«>7i;  vcra  pro.^ari  conclufio 
potclt,iuxtadidtum;^fOOT«/ ^^'"''''•Vcnio  Saluatio  ar- 
ad  minorem quam  duobus aigumcDtis pro •  gumenti  pri 
baui.  Priu4  argurnentumibs  tc  aon  ictuca-  mi,quomi- 
tur,quia  mutilum  propooitur ,  idcoq;  mu-  norproba- 
tatur  io  alium ftatum.Noo  o.ocgo hom\n\tafuit, 
oataralcm  fclicitatcm  prxparatam,  fcd  ad- 
didi.quarficfiais  &  homioisezcrcmij,  qui- 
busvcrbis  fignificaui  ooo  circpri-pararam 
illjra  folam ,  fcd  2c  illam ,  vctum  cum  hac 
conditione  vcabforbcatur  afucccfruia  fu- 
pcrnaturjli.  Ezplicationcm  quam  addoiir» 
intclligi  voloiNcinpcfclicitatcm  natura- 
lcm  nccadlunccpotcntuhemini  concin- 
gerc  poffc  ,  qux  fitfinishominis  &ipnus 
cxrrcmum.    Deus  cuimhomini  promit- 
tit  fub  conditioncobcdicntix  ,  nci- 
curalcro  foiam  ,  fcd  &  rupcruatui  f 

la 


4Jt  I.  ARMINII 

1o  qua  re  com  fe  mihi  aflenticntcm  \n- 
bfim  f  hiacicaconcludopropofuu  mcum 
DcusQulii  liomini  in  pnmmacura  coofi- 
derato  voluic  folam  bcatitaccm  ncuira- 
lcmcaoquamcxrtcmum  &finemb'  mioit, 
cxclufj  lupcrnacuralirclicitatcEtgo  Dcus 
Dcmtoem  io  prima  aaiura  confiHctjtum 
prartciiit.  Siuceoim  prattctirio  dicacura- 
dus  quo  Dcus  ooo  vultcuipiam  fupctna- 
cuialcm fclicitatc ,  fiuc quo  vulttaiumna* 
turalem  rcltcitatcm  ,  qux  cgo  conccdcrc 
pucoiad  mcum  propoficum  a:qualitcr  ta- 
cit.  Antccctlcns  probo.  Omocscnin' ho- 
minesia  Adamo  confidcraatut  zqualiter 
(iuein  primxua  nacura  ,  fiue  in  (iMu  pcc- 
cati.oift  accedac  difctcciopcr  voluotjiem 
Dei.  Difcretioacm  autcm  Ldamrationc 
primi  Aatusncgo  i  &  ncg.itionis  ptimam 
racioncm  cu  Aabilis  ,  quum  dicis  fclii.tta- 
tem  homini  vtramquc  prxparatam.  Dcin- 
dcquodDcus  fua  prouidctia  homtniprz- 
parauic>id  cidcm  noo  ocgat  pci  prxtcritio- 
ncm  eledioni  oppofitam.  nifi  cx  pr*uifio- 
DC  quodhomoptouidcniia:  dudlu  ad  illuiJ 
ooa  fit  pcrucnturus.fcd  fua  fpontc  Sc  libci c 
deflcxutus.Prxparauicauccm  Dcus  prtmo 
horaiai&tD  eo  omaibus  fupctnacuralcm 
fclicicaccm  ;  dcditcaim  itli  mcdiaadillam 
comparaodamfutHcieotia  >  acccdcoccad- 
iu  torio  gracix  diuinx  ( fi  camen  hoc  cfl  qp- 
ceirariutu  in  lilodatujquodillinoo  ocgat, 
oifi  priusab  coiucritdcfcrcus.  Quod  vcro 
opiaaris  me  duplici cogiutione  fiois  ncm - 

Ee&  modtfjlfumcfrc,&  mefiocm  vaicum 
omiois  fuiilc  cxinimairciin  eo ,  mifratcr, 
falleris;nam  vctba  mca  id  pcr  fc  nou  fcruoc: 
in quibus cgo apertc  iater fioes fubordiaa- 
tosdillinxi. quam  mcotioocm  fccift-lici- 
tacisuaturalis,  quam  ncgaut  cllc  fincm  6i 
cxtrctnumhomiois.  Ergocooccl&fcliciu- 
icmaaturalcm  homiui  conipctcrc  :  fccus 
iliis  vctbis  additis  ipus  ooa  fuiflcctcd  ooo 
competerc  vtfiatm  extremnm  hominu, 
faoc  cA,qUo  oihilvlcctius  homioi  contin- 
gcrct.Quj  fatctut  homiai  compctcre  natu- 
ralcin  fciicitaccm  fcd  oon  vtjinem  ^extte- 
mum  hcmtnu:  ao  ooa  illc  duplUem  finem 
homiuis  agoofcir ,  vaum  fubotdioatum, 
acmpcicIjctuccmfiaturalcQ} ,  &  aUcium 


DE  PR^DEST. 

I  poftrcmum,quifit  finis  &  cxttcmum  ho* 

,  miDis  ,  ncnipc  fcliciutcm  iupernatuialc? 

j  NonDutoautcmveredicipoflc,  felicitatc 
cilc  nocm&  exucmumbomiois.  Reliqua 
qux  dc  ordinc  ,  qui  cft  intcr  fclicitatcm 

'  naturalcra  &  fupetoaiuralcm,  diflctis ,  ap- 
ptobo  vt  vcrc  &  crnditc  difta  ,  fcd  ve  ipfe 
fatciis  wa';i^;«fuot,icadiemip(am  argu- 
mcQcationis  mcx  noafaciuot.  i'<>/7m<)r4r 
gHmentMtto  meactiam  firmamanct.fcdrc-  •^*'"^'" 

;  dcdifpooatur  ,  hoc  pafto  :  Adtus  diuioi^'"' 
placui  quoDcusftatuit  alicui  hommidc- 
ocgarc  bcatitatcm  fpititualcm  ,  fcu  fupcc- 
natutalcm  .  cftcxcaufa  memoria  quxeft 
pcccatum  Atprxtcritiocft  tahsadus  Ei- 

!  go  ptxtciitio  clk  cx  peccaco  canquam  er 
cauta  metitoria  Kiiiominorw quitnlUne- 
gatto  nonpotfjl  aliter  quMm pcen*  confttkrarii 
-t  libmncccllaiio  pixccdit  pcccatun»  tan- 
quam  propiia  illiuscaula.fcwundum  modi 
tnciiti.Vndcfcquitur.Dcumilloaauvcr- 
ian  ciica  homincm  non  polfc  inpurisna- 
turahbus  cxtra  peccatum  confiJcrjtum. 
Btcuucr  matorem  &  eius  tationem confii - 
mabo.deiodctuam  tcfpoofioocm  exarai- 
nabo.Maiofcm  probo.  Quod  cntm  ptout- 
dcuti.iDcihoinioilub  cooditiooc  prxpa- 
lauitjhoc illipixtctitio  nooocgat  oifi  co- 
ditioncoonpixaiu  vclviolaca.  Supcroa- 
turalcmautcm  fchciutcm  I  •'cui  homioi 
prxpaiauit  prouidentij  fua.&c.Dciadclo- 
tus  tljixplaneiudiratDciim  ludxos  dc- 
lcrcuium  ooofoiflc  ,  aifi  id  iaiquiratciii* 
mciiti  cflcnt  Ratiouem  maioris  probo. 
Qu)dqui  j cll  contta booum  fclicitatis ho- 
iiitui  vtad  imagincm  Dei  conditoptxpa* 
tjtum«ptiimtflura ,  &  pioptcrcacxcoodi- 
ltuncdi:bitum,illud  u6poteilalr  i 

vtpanacouliuctari.  Ac  ncgattoi.  ...i 

fupeioatujaliscftcoucrabonuin  fclicitatil 
hominivc  uli  pixpaiaiuni;  naracftilU  vt 
cjlipixparata  cci..m  lclicitas  fupcrnatuta- 
hs.  trgoilhusncgjttocft  poena.  Dcindc 
outlus  eftScriptuix  locus ,  fidcotw  dico, 
cxquodocciipoflit  iUam  i 

ter  confidcratjin  clk;  aut  .   

lcquaraquapccoxtjdoacm  luucrJiipa:- 
aa ,  crgouon  prxpaiau  mfi  pcccatoiibus. 

Statucum  cnim  nobis  cft  cx  vcncacc ,  luiii- 


H  CVM  F.  IVN 

ciam  paQicntcmloctim  nifi  circj  pcccato- 
xcsDoohabcrc.  Nunc  ;)(Ioacm 
ti:       ' '  us  (yHogifmns  aoa  loculic  cx 

itunit  imadusiIlcDciaegatiuus.de 
'ta-     quoDobisaj^itar  j  cz  cau(a  mcritoria  fo- 

Ii).ni,hoccft,uoncftoi^ 

adus  Dci  ncKi  (•(!  T  .         .  ..i...,;  ...   

rjrticulai  lcc  ad  rxclufto- 

ncni  s  :i.  .Namccr 

cacuni  iiuii  Liic  ^uufjm  pcEn.r  j^.;  u,  u,:.  .^u.x 
toictccdifvoluucas  Dci  ■  pcccacum  puoirc 
luxta  mcritum  Tolcoiis  .  alioquin  poccd 
pcccarumcnllcrct  &  ;  ^  condonarc. 
£t  quomodo  tibi  io  lu  ir.^iu  vcairc  po- 
tuiti  iiium  qui  peccatum  ftatutt  caulam 
mcritotiam  panY.voIuncatcmDei  ezclu- 
dcrc  voluiflci  quumijv  !"x  mcri 

coriaciiliam  lalupct  cui  ^  .  ..  ..ict,  quz 

meritumcxpcndatt  Sc  pto  metito  pocaam 
infcrat.  Faccor  non  omnisaif)us  ncgacmi 
cjufam  cflc  in  hominc  ,  fcd  ncquc  cgo  hoc 
dixi  .-quorrum  cnim  idingcncrc  difpura- 
tcmcxcra  olcas  .'Hc  a^tu  ptxtericioniS'(eu 
non-clc(ftionjsago  ,qua  U-.Miliomini  DC- 
gat  fupccnatutalcm  tclicitatcm,  Imi  is  c^ro 
.caufam  ita  in  homiDe»&  abhomi'.: 

*  turus  Atprobjshuiusaduscaiiljm  oOcflc 
.  lu  nominc.  1  iimo,auLtorir.itc.dcindc  ra- 
plMmqHtbu^  "cmpio.EA  //^«lad- 

n.- 


;r.odu  lilxCnt  aorcccdciu; 


"itit.it. 


qucDsdcducacur.Iatn  aatcccad  liias  au- 

• 'V*'"  toiicaccs  ptonccciTicacc  rcicftrefpoDlum. 
RAtto  quam  adrcrs  id  noo  magis  nro- 
.  Jt  Pcccacum  ptimuro,ioquis,noncUQi- 
fiabadVu  ocgatiuo  Dcij&»  AifluspoHci- 
uus  &  aus  Dci  prxccdunc  cmnis 

iv&inultus  ••  i'  '      ■  - 
,:uus  Dci  pr.i 
oncedoiiarc  omnia  ledic  intcUc- 

'.taf- 

•  o  '"'^- 

Dci  prxcedunc  pcc- 

:  c>goctuma£lasnrga:iuusprz- 

■    '    ••  A '  '    \\q  aiflucon- 

^    .iium  cil  ab  a- 

.ctiiurg.»i:uu  L  j:,icdnoo  abaif^u  ptxtcri* 


10  COLLATIO. 

cionis.  A£lusponciuus&  ocgacmaspHc 
ccduntomnicrcatutx  aiflui  ;  fcd  non  a- 
^auscicaioais  &pra:ccri  fmo,  la- 

<jui$,  Eicciio&  non-clcctio  autcuctcunt 
pcccacum primum.  Qua aiflu cxiacns.fa- 
ceocqua  pcaruifuma  Dco  nego  Scd  dc  ifto 
anrca  adum.  Ac  voluocas  Dci  libcrtunaetk 
cri.rr,  'iniu^  nr--!riuiaCluscaufa.  Quisnc- 

5  mdt  Dcovclpunucpcc- 
catum  vcl  coodooarc,  ncutrumocccira- 
riumcciam  pcrpccraro  pcccaro(  incclligc 
vbiin  Chrillo  rcconciiia:  :'   R  raundoj 
atacutrumpoflibilenifip  o  pccca- 
^o  Libei!                    .isclk  caula  crca- 
cioais.cai.  .i^u.,wUv  ..u.uis,.&  caufa  con- 
demoatiouis.  At  crcac  non  cxillcnccsi 
glorificat  cxiftentes  &  creatos ,  quin  vo- 
catosquoquc  &iuftificjtos  ;  condc 
ooa  aih pcccacorcs  &  in  pcccatis  hiu 
ccdcaccs.LibcrcacicrgoDciaihil  pr.i 
bitutcciamfi  peccacumifti  adlui  Dci  ae- 
gaciuo  prarcedancum  &  acccflatio  ftcia- 
mus  Vidcscrgo,  viticucrcndc,  pcccarum 
circcauiammciitoriam,  quxillumDci  t- 
clum  ncgatiuum  ncccfiario  przcedit :  Jic 
proptcrca  rcdc  mc  cx  caufa  ncccflario 
przcuntecollcgiirc,  Dcura  non  cITc  adu 
illopii-tcricionis  negaciuo  circanon  pcc- 
cacorcm  vcrfatum  AngthrHm  txeviflum 
hiceflduTimilcvcrbo  hoc  mooftro.  A^us 
Dcincgaciaus.  inquisjcx  oon-clc«aionc 
''"^r                   luam  &  relic^lioncm 
Augu.L      iiui.unuc , maios  Anr 
conciauic  a  malo.  'u,inquam,.i 
gaciuusquo  homoa  malo  r, 

ditus,  fcd  labip  •  ' 
cllaclus prxrcr  • 
prouidcatix , 

6  prztcritioncmdii: 
'■■  rarionibus. 

cricioois,  iara omncs  \  .... 

przccricj.omDCS  cnim  pcccauct  uac.D«>.. 
ficxacauncgaciuopr  nis.tumpcc- 
caruoc  immcdicahilK..  4.  .quc  fpc  vcniz 
&  rcmiflioDis  ,  ioftar  Angclorum  qai  pcc- 

caueruoc.rmi4>waddo,quodaclosaiiqui8 
clcdtionis  przccritioni  t 

oppoficz&hiclocunil  .i.j. 

quorumhomiaurai.  ^uiauHushic 


noonegaxiMtim 


-V»  T 


4;+  I.  ar:"^ 

efliDcquc  cflc  potcft ;  vtpotc  oa-u  wUi  iuu 
iiU  prxtciiciooc  comptxhcofis.  Magnum 
clldifcnmcn  tuterac>um  ocgattuum  quo 
Dcus  rcliqitttboniinem  iD  manu  cc 
lui  ,  &  acr  -  .^itiuum  pra:tcritio....M 
quod  hic  i.  .  undum  cft.  Ncquc  ad 
rcm  mihi  magnopcrc&cerc  vidcrur,quod 
loco  n 
zimi  p 

ciiatai;.,  .   ,       .  _  ............ 

adopcio  iD  thcitbus  tuis  iam  &pc  ciuiiSi 
formx  noa  finisoccupat  locuidico  Deam 

aO':  I    •  •   iiltahcci  homini 

ad.^  .a  pcccatMcs  vcr- 

laripodei  (altem  vctfacum  ciic. 

A  t/4r»/ .  i  n  (ju  I  s.  D  c  us  /i  bi  fiJtos  voluntats 
fcil     I-  -•' •■  '.  -    .       '  •  r:  'rjhi- 

fj:  ......   _^  :atc- 

Tcs,  t  ncju  3  m ,  n  on  ipfis,  q  ua  ca  ui'3  ni  ha  bc  a  - 
tibiis  m  iplis  c  Mciat^fcd  iuiplls. 


T  DE  PR/EDE5 


t" 


o  cali  M'  '  <• 


d  7  ■ ! '  ■  f^,  -  - "  ''i'  •  •  ■ .  ■ 
1:.  _ 

tiouisci^I-iliusDci 

iioi:  gcr. 
Usauuo:  . 
creationisdouo  qu 

!ipIXCC>' 


laxta  condiuoncmfai.Jcnsgcar 

j  •   .  i  .  ~. .  .1 . 1  1...  .1. 

dicntix.  Ktgo  Adam  t^. 
▼tFilmsDci.  Noncrgopoccfi  ilii  iiIi.u:o 
dcncgan  nifi  ptoptc  &; 
Jicutiam.  Scdcgode  r  .  ^.^ 

cgi.Dicisauccm  Ulam  \ .  1. 
tampocnam  ooncflc  :  qu 
proptcrord- 
pfTDa.Ac vci.  . 

.cm  fclicira! 
ptcr  ord 


CirAtia  1/1' 

vindiCi 
Dcumaurcm  : 
nibus ,  ccncrat!»;, 
rrgcnctaciunc 
&:  coutra.S 
pri'-  ; :  f 

^''-Pifoimcihrmaran 

v/-'      .  oun  poflc  nc"atioi 

ilnt,  rh 

(Hniii  Argu 


:Hmin  gtnuurAt  ied 


Salustio 
mtioni} 

*  Eiin 

.  -wj poflc  nejiatioDciJ. 
kluuru  ^      T  S 


'.im.  At 


ncL 
ncrii  L' 
bcar..'v 
cis^ 
&  r 


.oncm  rvlto- 
lus.  Di 


nona- 


ijcm  yi .  ura:  co 

hoc  Qon  )  pccn:! 

Acjuiuocc  U;wi  liij^ 

fjeioaturalis  Aliaci  
tciratis.aJia  tcn;poralis.Vn.T 

)nc.  Dc 

dclhiiaiion 

pcrcmptoiium  ,  &  qitod  ali 

tcmpornli  . 
cx  n« 
fubc 

viuat.i^u.j  .  lui.. 

;uinar,vtcoi  .  .  -ijcll:;v;: 
.  litioucm  dtlliugUKur.  ■ 


iiiiugi-  I  iio.aonpotctloiii  cacachrcli 

I  r^n  I  \  «-f  r«  i^n  i  m  1  H       '      ....  ' 


niodoeoim  1' 
iuitcm,qui 


uuniouc  nc?o>  Ami 


I)  citc,  uuia  i  Couccdis  autcm  ncejtiom 


i«]uc  ncgo> 
.1  j  kobatio.  ac  cgo  licct  nc- 

:orjcm  mc.T  ncr-ationisrctldam,  vt 

^  i. 


i      U  .  i .  Ll  . 


CVM  r.  IVNIO 

iericIoni.Addcndum  dicis,  pectato  prxirc 
r  '  JoemD  io 

iK  :n- 
dan.  ic 
icp  objtio.  Coocedo  peccato  [  !i- 
<  jain  (iMQU  coniuti  iplius 

  n\ 

&  io  co  omncs  hominc^  :  ilta  rcti- 

...idi 
.<}  pro- 

grctiuspccc.  .uijrisdirija- 


COLLATIO. 


4?r 


nou  cU 
auiluclia({uuat 


:io.  quj  Doo- 
-  irupcccati ,  a- 
I  ■>  pcr  clfdioncm 

L,    .  j    i  .  i   .V  .Litioni  dircdc  op 

poliram.Vndcfcc^uitui »  oec  jd  rcftc  dici, 
■quodprartcntio  icu  uon  ctcfliorttpcccati 
■  '  '  ' um  tantum  proguiruspcc- 
,  .     ...it»  Ui  aoccccdfus,  imo& 
:.i  pcr  ncgJtioucm  probibcutis  piO' 
Quod  vcro  diihn- 
vi  )   1  noivTuli  ali- 

•cui  1         ..  .ilcm  pra:ccdat 

pcccati  pczutlti'  acrfe  vcrumcil.A- 

rnim  prxtctuiuoii  uun  antcicpeccato 
■:nuo,vtiam  Ixpc  cll  oftcrilum  ;  cf  a- 
.:iim  Qegjciuodi(ciiii>inantc  iDtcrbo- 
mmcinoo cli ,  eccuum  >  ij':iid  omoibus 
!■  '.A>ommunc,  '  -.c- 

:  i-un..  l'iztcrit 

,  conimuuis  (c.. 
loccr bomincs.  r.':;opr2rcv'i  ttunoucitj- 


(|Ujrc  ctum  ad  rciiquas 
.^U£iiioac&  dccidcad^syalcrc  poiruat. 


Xm.  Propofuio  Armimi. 

Ahfr.itfut-  ^7^'^*"         •^vxod  ad  prxparationcm 
grati*  &  prJcteritioDcm  ilii  oppi 
.utioet,non    -  "  ' 


digQctur  pranafalurari  ,  aliqnos rct« car  fon^-trjp,. 
dcmftoD  im  cx  S  t^dtfir*' 

mulcisloco  ci. . .  ..i.i.  .icLimum  Slo  ^i;.::. 
ftiocft, an  pra:dcrtinationis&prxiciicio    ,     ,  , 
nis  illi  oppoiita:  adlu  Dcus  vcilcturcitca  ^f;,,/,^^.  ^,. 
homincsin  puris  nacuralibuj  Cf 
tos.td  miiii  ccico  pcrfujicic  lu..; 
ncquccxTlioma,ncquccjc.iliorun>  i  , 
macallcncicntium  (aipcispotui.  Obihoc 
autcm  huiuimodUacioQcs- 

Rejponfio  luniidd  Xlll.Broptfi^ 
tionem. 

ANcc  ftaf;-  '  -  •• 
clcclioa^  .  . 

communitcri  flc  vcriirimui;  imuat/err<- 
purisnaturaJjbus  ambiguc  d:  petir. 
ptcraouclloobis  quxftio,  vtuiiu  \  "^usrehtc 
turcitcahornincs  inpuris  naturalibu      .  nf,a>t 
accipisjconlldcraios  foiumjfi  quisadrcm  De$u/>rdptt 
ptopius  attcndcrit  .•  Scd  ha:c  potius  cil  mtiiinegra- 

quxliio,  ¥cium  cium  c:     '   •  .    '  ' 

cuaiidcratos  vcrfctur.  i  

Immoctfi  mododicendi  a  piima  1'cnttn  m/»«»<  -' 
tiaditfcrci  caraco  rc  conutfuirc  ccnlcmu» /'ow»'^"' 
maximc  i  quandoquidcmhic/ingulitii/«r;<  kaih' 
rcfpcdusnequc  aThom^,  aequc  ab  alii>  ralibus  cob- 
adicd^u$cft,\t  cxcludaatur  prarccdcntiai  fuUrAtit. 
Scd  tantum  >t.'X«,ludaturiahocarguincu- 
toconfi^icratio  pcccati,vtcaul"«.  Vcium- 

tamendcaigumentaciooibus  ,ptoucadic- 
ruatur^agc  vidcamus. 

R<plu4  Arminii.fiue  cor.fiieratio  rc' 
(^dnfiom:  ad  X 1  / 1.  fropoftio- 
\  mm. 

HOmincmcominuniccrconn' 
j        obuctumcllt  dccicci  dc  qu<,  ,^ 
■  nondum  mihirx  liac  rcfpon/ionc  cl 
'■■.argumcncispc 

conimuncm  lii^.i.  ..ui,i;Jk;i. 
1  oon  babctc  .  4:  por  o  ali 
!  dataoccaitoneptobabitu 
^uailioais  lUtu  vt  hu  propoaitur  Htc  gumettm 
uou  inoucotil    '      '  ^  c  qBa.-ftio ,  vinim  ju' 
Dcus  ctiam  ,  ..dcftinatioms 

,  robationii  decicio  circahomiocs  iu  pu- 
iis  njiiiialibuscoufiJctai. 
gatiuifuUioco.  Aiiiimaiiua c.u.      , .  .  , , 
Itt    1  cantum^ 


Arm. 


A.r 


T 


I.  ARMmil  DE  PR.€DEST. 

tiatum.fcditamihiioUlaminclinarctidc-  i  diuioz  boaitatis  fic  iuftitiar  oSrmc- 
.    ii$cxibc(ibu5&.»lii*fcripti$tui5>vCctiam  |  viutnxccroam  &  fpiiitualc: 

^„^^„,1,.^,^         .  pofuirrc  m.hi  -  ■ 


forsnu 


ad 


ggtiuam 
tPtitrit  ctm 
fiif.tnet. 


ttcQSQon  coaddcric 


.    u  vt  pccca- 
"torcmicrgo  confid<  cauitvt  conduumin 
"''iisquxcx  cooJiuotic  habcb-t,  vcl  oon 
couditumfcd  conJcodain.  Scd  bxc  va- 
lcaor.    Eno  vbK-juc  ncgo,  &,ailhucncgo 
Dcum  pr.r  cionis  &:  prxtciitionis 

■  .1  lilos  vtin  putis  naturali- 

....  ..ututvctlaii.fcddico  untum 

i  ilio  dccrcto  circa  homiucs  vtin 
pcccatiscoDndciacos.  Dc  dilFcicucia au- 
tcmprim.L  Sc  fecundx  fcntcotix  iam  alL- 
^uoticsnobis  liiLluni. 


trimKm 


X  l  V.  PTOpofitio  Arminii. 

PRimum  >  quia^Adamus  &  omncs  io  co 
homincs  fuocconditi  io  gratia  fupcina» 
tnmJirm.  ^^j^Yx  ;  quaiencmoin  puns  nac 

qHo}rebMt  ^q^jj^. : . pn,:r,  Probatur  antc  

Bfumpr*'  PjJj^^^  s     imagtncm  &.  fimi- 

farMwve    jijy^gniDct  in  Adaroo  cooditi.  illa  au- 

tdiditmcft. 
v]ax  Adamo 

cftdara  :quodindepaicc>  quia  omocs  ia> 

cipcccatunt  ,  &  tiantgrclTujnis  rci 
imic...i-^i.  Lcxamcrotllaf       •■  ^  r 
oaturaii  ptxlbri  non  ror..  ^ 
furu  leEisfubicflcc  dice  aus,exin- 

rnltlmton- "  *» 

ftderMtos. 


fuit  Sath:; 

pC 

^omocctUtcrc,  niUpec  grariam  luperna- 

turalcm  non  r        ' '  i  ■ 

clui.labihs  h 
rali  dcdituto. 

ReJ^onJio  luntidii  . 


Al 


Ntc 


farm*»^,..  lirudincmDci  in  Adaroc 
^r«/M  cr  ""tgtn  cftgratiafupcrnat' ■ 


ttontr.en 
fuijfe  t 
jatum  . 
hemines  in 


llisatorc  ctanf 

T  cxrci.j^-i.  ...  ■•  • 
..omo  nonfcciii. 


(.•X  inftifiatioois 


fed  lccundum  Dci.i  cti  qux  vitj 

Bon  animalis»fcd  li^;. i;u.ilis ,  cuius  cauu  i.i 
i -r '  •    ^Mriafupcrnaxurahs.  Appcndir 
mottis  corporalis&fpiricui» 
iis,cotpotis6canimx.  ^ 
Doataorum  aoimalu'' 
nvrol^ta  a<^c?innDdcl  rc- 

c^iicuiici  o>. 

lcbontirn  T 
tiurpc 

:i.  Intquum  autem 


griut 

probau  nonpotclt  >  6l  ^ 
propof  lo.  ncgJtur  cooIl 

biguum.  Dc  vctoqucantL  .   

Adprobationcs  vcnio.  ProbauGi 
magincDci  ibidcm  coufucauimus  > 

.loncm 

nacuralem  gratiam  babucrit>noa  cz  ti 
cflcn; 

Qcgai-->    -i- 

iot  non  flue  icuic  ac 

aainlcx  Adamodacaaliafuit  comn. 
alia parttcuJ.iits  CommunisJdcfhD.T 
lis.&quxcum  cacuiali  coniun^a  . 

is  data  efl  ■  pai  ticularif  minimc 
temlcxparti.  jtncdcu 


• -1*111*- 

iS  JM- 

ctdens 


./(Hti/fri- 
■jfni  ft 
i!tm 


■isfLU  1  ^  ...i.  61.  rm 

cam  lcgcro ,  (|ux  pai 


ooa 


iniUtucitfuint  datam  communicei 
'  l'ilc. fiomacs  m incT^titatc  ; 
i..;....t,in  Edcncn  vcoturcs  ad  - 
rem,vt  probarctur  corum  obr 
Iddeniquc  laaond 
■mdelegcc(^ 
..uodlcx  oaii: 
j  (ahominis>>. 
I  ciamccatordinaca. Nacui.i. 

■  poccDtia  hominisfuir;  cj  ^u  u..jiij4 .uiii 
.  .  iclatumadgraciam,  pixlljrtnon  '■■oruic 
\  linefupernaturaligtatia.  Dclc|^c  l 

tMinor.' Nama(^snmplKi(ccaa- 

.g.cnio  lcgis  potucrit  i   cftcoracdcrc  dc  altquo  ttur' ■     ■ ! 

 .,   .  crnam  &  fptritualcm,.  ooa  comcdcrc.  Puitpcncs  homici 

V3«(btio  autctanonpoiu«ira.Dcocxpa-  pliciicx  potcftas  comcdcadi  &abftincodi 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


HltlOTIi. 


■teo  &uAuex£i^o  :  ff  -rr  non  fijcric  v- 
^umquc  pcoeicun-  o  &  ordma- 

'ioneiilaturispanic  Dcodicli  ImI- 

(aiguurcftianac  cJi.:.i.iaQOi:.r 

fotuitnollc  1  oonatciogcrej  noa   

O.^,  quam  faccrc  concrajidquc  oatucali 
poicniu{quxtuminccgetrimafait )  inrc 
naturali.  Ad  ftdb)'      '       ninorcm  hanc 

probationcs  quj.  utur  lOinucs 

.  ('vcvoo' Tctbo  dtcam  )  ad  modum  icgis 
-<«;r/w*J»  comnTuni5pcirincntcs.  Dcfinculjsordioc 
/wi«fwwrTOabIbiuampaucis.  I  rimaad  moJ  't,  '  r>i5 
communis pcttinct  j  qua&nao 
&  ad  gratia  ordinaca.C6cedimus  crgo  vcia 
cilc  anirmationcm  dclcgc  tommuui :  dc 
paiticulan ,  ncr  it^us  .  qua  Dcusobcdicn- 
oamin  tc  pai:  .icquenmplicitcrna- 
rj  it.  Naturalispo- 

c-u  ij.  u;.  j-;  a  j.  ltincrc,aut cilcrci 
oafuialis  voluntacis  tuic  ,  cxpcnmcntum 
mali  &  mortis,  quam  Dcus  prxounctauc- 
rat.fugcrc.  Inccnaturali  nmplicitcr  ho. 
minis  obcdicmiam  probauit  Dcus >  &:in 
eadcm  mifcr  obcdicnrix  Dcircnuncuuit 
ptopna  volontace  ,  non  vlla  nccclltratc. 
N  '  '  |uod  iurcquxrcrccur,  quum 
tu  .  ^  u. .  ,^ ...  lccuodum  nacurain.  ■  >  - 
bcdicociam  dcbitam  oon  pixrtir. 
mino,  & vcrboilliuftEua  vcrbumlerpcn- 
tiSiAdam  vxoris  vctl>umptauu[cuc,q^od 
Dcuscxprobrauir.^ 

Dixctisfoicairc ,  acfigracia  adflicillcc, 
iircc  co;  u$.  Qiiid  J  an  crgo 

;,cic  fimpliciflimc  qui- 

 npcr  gratiam  dcfidcrcs,. 

aucincu(cs  cclTanccm  /  Propcerca  nacu- 
Dcus .  YCinre  nmpliciccc  nacu- 
..i.i  • -'^ccar viccuccoacurali  fua.Dc- 

ditquc  iljpiuj  Cius^poduljs.Ablo]- 

namTciculliaQi vcibislib.z.aductr  Mar- 

•ritferat  Mrhi-' 


tnr  * Igiturcr  y^^^Tor^'  rr.T 
rct  hlibtrt . 


J*r,it,  1.  f  I  c/it  ex  ipjA 

Mtit  tr.fruen/iiD  Muttm.qMM- 

tum  iH  ipj  0, ,  j  (Ciii.J.Hm  ipjum  ,  td efijteun- 
duinDeum.idefl ,  itt$fntim,(  qun  etttmad- 
uenfut  JepermtttatAli^idf  )  quAntum  ver» 
ne  .fecunditm  motwtUbertntii  ipfitu, 
^uti'  inun  uon  horprdjiaiei,  cutquidjemel 
frm  frt^attvt  pro  Mtiino  Ari/ttrio fuefrHn  - 


4J7 

T  '.'/  Tii"i'  frredt- 
i,vt 

contnieret  in  jemettfjo  prAfcienti-un  cr  frt- 
'  -r; ,  ptrijUAsintercejftJfe  poiinf- 

..  '  omc  tnAle  libertAtt  fua  frttt 
fg^rrjjiii  inpericulum  laberetur.  Si  enim  in- 
terctjjifjet  t  refcidijfet  arbitrii  libertatem» 
:  '  >  vi  ne  bonitAiepermiftrnt.  Dtni' 
crceJJiJJe.puta  refciJife  illumar- 
bitrititi/trt.uem,  du/n  reuocAt  arbore,  dtim 
circnmfcriptorem  colubrum  a  cpngrtffit  fat- 

Dcr  .nte 

■i  etrbi- 

II  ihiti  cinu  L::r  uhlu  i  .i  ' '  ' ' 

tligAtvbiftmettpjHmerrorisncti. 

tione  ,  An  in  refcijjiont  ^qut  itr. 

*  ■■lualiivitdCMuJaminhomi' 

'-^'  '■■■■j  ./  <  'n.ttiirAlem  ejfe,\d  ccrcc  vc- 

iitUnium  cicdimus  acquc  profncmucScd 
aliusumcn  fpiricualis  viia;  in  Adamo.ac- 
quc  in  nobismodus ,  io  quibus  baoc  vium 
ctHcic  foLi  fupcrnacuralisgracia,cum  Adam 
iraagincin  Dci  inccgram  &  incorruptam 
cumgraeiaiUa  habacricr  acproindc  fpiri- 
t  itam  vtroquc ,  narr         fupci-  . 

i.  inodo.Scdhxcloci  .u^. 

cuuda  probatio  a  Icgis  appciidicccotlcm  froba- 
modolebab  .  Harc  vidccurcOcav- 

g.nicncacio,  :>i  Ucus^hicaufa  clcdionis 
6c  tcprobacioni&vctiacuscnccciica  homi- 
ncs  in  putis  nacaraiibus  confidcracos  (  ca> 
t\  i  ambiguiratc,  cadcmquc  hjrpo- 

tli,...,v.^^..m  (ijpra  ncgauimnsjaon  inftituif- 
fccpocnani  ipiritualcm  j  ncctantum  aoi- 
maii  .fcd  &  iptritualibono  oppoficam  ia 
cranfgrcn'orc&  icgis  llnegratia  fupcrnaca- 
cali  pixflabilis ;  nam  cx  rcgula  xquicacis 
c{l(.  quod  Jcgibus  duodccim  cancoacur) 
vcnoxxpQcnapariic  Deus  aurem  pocaam 
iti'^  'i  :  non  crgo  vcrfacus  cfl 

puris  nacuralibus  con(i- 
mum.quodinconciulto- 
nc  cU»a  nobis  non  dfcitur.  Scdcf^o,  dc  an- 
(cccdencc  m.i  '  '  jm  iam  Ccpc 

di£lum,  ncjj......  ^  ...w,.j^^cos,  namvcra 

circcproponcio,fi  &OOZX  ftucmaleficia,£c 
DGCDX  ex  £ii3o  foium  ( quod  lcx  vctac  )  & 
fpccic  illius  xrbimarcncur.  lam  autcm  alia* 
multafunt,cxqujbus  mjlcfiv  iorum  gtaui- 

1;  cas 


41* 


T.  ARMINII  DE  PR^DEST. 


tasiuftirtimc  taxari  folcc :  AuAor  lecis,  1  mortcmqucknQaUomoiafJbi  8f 


au^orcnmiQts  ,  obicdumifiai& 
llaofix.  Audai  K ; 

audlonrasab  impL. ..L.;.^ ,  ^  l   • 

hcxi  a  Dco  quam  ab  homiiic.  Audor  cri- 
miuis  :iiucimpcrans.  duercus.  Nam  £a 
uius  cli  cnmcn  quod  pcr>^ucllis  fuafcnr, 
(juamquod  Domious  aur  i'a(cr.  Quod  la 
sco ittdcin  vcrum c(l.  ObicclumiDaiugra- 
II!  cro  pcccarc  >  qaatnio  1- 

.  w^Umiliamfuam,  quatnto 
iiDcum  (^uam  inhomiucm. 
iiam  grauius  cil ,  liiioc  lcui^Timo.  auc 
nu.io  coiuiaicgcm  vcucris,quam  ncccila- 
rio .' (i inoi<^iiilhmo  &:  impio.quam  digoo 
&  booo.  dc  circutnflAntiis  quid  dicamf 
ilxc  ludiciomcotacis.  Ecccauccmqui  le 
gemDci  rranf:  • '"'ir  ,10  hi'  ■  i- 
mniaiquorun.  <numvn:.  c 
ad  ({Mnruatcmpaoam  iudillioie  loHtgeo- 
dani.  TiiDcumifpisIatoicmcon- 

quod  iiiccundum  aJiccciisi  (U^^..  

lcm.hoiLcm  pubhcum  Dci  &gcncriscui> 
atqucpublict  audias  ?  Tu  rcceosDci  opi- 
li.  &colon'  '  •*  ,  rcccns  Dci 

.nprarcc  - .  :ium,tu  m  cc, 

in  cuos.ia  Dcuin  auo  imprudcuti 

qutaptxmonKus?  >S»:c.nonnc 

'rt  ,  hx  Ciulx  VI,'  '  • '  •  •■ 
-  corporali  • 
utcm  ii; 

Ll  llvllJu  i.  IC. 

-       ,  :  ic  oacuiali, 

quamhomopixll  oaruraiicer, 
vtaorc  dixinv. 
dixcrisdc  rc  u.i.u... 

lem  itrogari  .-  ^cd  p.  . 
omoia *  qu.T  modo  diccbamus.Traolgrci- 
fuscftltomolcgcm Dci  ,4  quo  rccensbc 


I  ceuSjDcumiQrcicdehon 


ociicia  nacutx  &  rr  ic! 
dcbcbjtomoia  vi  I 

II' 
bu 

ceteiDco ; 

homo  • 
buni  r 

loQUS 

nv 


?c  cui 
ranf 


rrncladuer- 


iscoeh,  omoiumdo* 
us  Dci  iciuus .  &  cartcu.  Ttanf- 


quuiu  lociusmu. 


&  mali 

c 
la 

rnod 
mai.. 

n 

1 1. 

prxt 


quiaucc 


:l&  CUl 


Kcm  V 


^  1- 

a:s,  quamu 

mcocai  Mulcis  modisptoCie*. 


mtncm  dctc  cam  ex:; 
f.  icduo; 

il^  ;.o.:;;i,cm  in  t: 
■    .  lus  principts  OSc  au^ 
gracix,&  lalutis  ru.E  maodatu 
Qonclll 
'u6  debui  ,uj 
us,atquead  vi 
pcruacuralium^ 
nata.Voluic  D  " 
ficcitruumrc: 
fequiumio  r^ 
hac  Yiaad  tc 
';nc COOtCiK.^ 
:ar,  vbi  Dct 
ois  oacuralibus  & 
caati!! 
Ctuin,  1  > 
uamhumioi; 
nc  couddcraco  ,  qu^i : 
Ideoiin  dbi  vulc  cuj 

ycrp  coQCra  artirmau  

Dico  Ailamum  grauius  peccaui 
ioccgci  pcccauir.  quj 


lupcn 


cn< 
iu 


mouiUaiu  inccgnutisle  pct. 


gtcuui  vii  Uoa^OyVt.-nfibti  Sc  peccacuia   pacquam  fiin  lucupcccati  la  ^ 


■r- 


CV^i      IVNIO  COLLATTO. 

rr-/-^  rH- .  Adamum  in  i 


rtinccfirum 
o 


pfoUbatut  luA- 
uo  pcccaio  ro 

<)'iamrccun(iuincorrup(iooc(ri>c}uz  lupcr 
iK    ■  '  '  ;:cni  juflitiz 

Kutttn  viiietur ,  «yv  j  legiifiotMe- 


:cm ,  fiuc  com 


V 


Ai  tttiUlf} 
&  ^uartAfft 
tr^tAtiontm 


iCi..  J.i  i.  -j 

Non  cnirij 
muncm ,  fl"jc  (ingukircm  i  clVc  vixprxfca 

'  rnqua&  Dcum 
.  iu...  .-i.i^ntcs.  &illuc  ad 
croaturalii  fcrimur.Qucra- 
aiiinodum  aucc  viator  >  cui  Domious  mo- 
'  •    ••••■•-•'"  •  ■  ■  •'  ■■  todsCce- 

(  .  .  -s     -   -  tiunciut 

ic  ni^khcio  Tuo ;  linunictic  mvia^of- 

MudicoHciinc- 
.....^.11.  .  ..liu.  i:.....,  A  .  IX  tcnuuciauit: 
nonnc  crgo  &  micv,  qmm  Ucus  dacuius 
C13C  pcrg  atiam?fi  mai  ceitc  liuitVct 

all.-quutuiiis  <i;iacia,  iiun  nicuco. 
V  .1  ..ucm  ?  tjuia  viauj  noa  tcncndo  lci- 
ausviam  &  vic  m  amitcici  vccaufa  pro- 
tm  tctieodo  atVcquicuc 
utcm.  V'r  no- 
•  ,  prop»'  . .  -  .  .  ira 
>  ooD  vtmcti- 
'jicurm  'ra- 
. . caufj  i;  i^,.  uon 
cuius  vitam  pioprio 
jtioniSj  quxcO: 
is,  &:  q 

Twi -i  i  t .» 
:e£ratiajn- 
:  l>er»tUHrn- 
'  ImttfS' 

:SIA  fu- 
.  frMtta  fu- 


pij.l  :r.. 
vit  im,' 
ii-cro. 
vr  cuni 

lU.H 

f  ■ ; 


5i 


at. 


Tcrt 


M9 

dcrcoaturxfacu!- !'•:  "N.a  auccmdi- 

ftin(5lionobisaiJ  .  cft  ad  vtramquc 

harum  argutncntationum  partem,  ciiain 
dclcgcDcicommuai  lumptam.incoquod 
lupcinataralis  gratia  dicicur.  Nam qucm- 
admodummnaiuia  trjplcx  cft  opus  pro- 
,  fullchtarcrem,quaclt, regcrc> 
&  protcgcrc ,  qua  impcdiiur,fiue 
<•  .^oita  ctiarn  inpits  tiiplcxefto- 

pus  grarur  i  fuftcorarc  coim  folet  cos,&  rc- 
getc.&pi         :   Ac  fcmpcr  quidcm  fu- 

Itcntac.qu  ,  .ta  &  communisgtaiia  c(l 

pcrmancusjrcgit  vctoac  proccgit  liuccon- 
lcruar  a  &  quomodo  vult.- oaro  fiu- 

gulaiii  L.i  ..wtus&  libcr  variantis  gratix, 
quiaaJiilicus,  uonautcm  iulita.  Hacdi- 
Uinwiioacpofita  ficdcargumcotationibuf 
iliis  ludicium  facimus.  Non  fuit  homo  H  > 
ocgiatia  fupcruacurali  iofita  vcl  babicuali 
Yuquam  rnoniuic  liocadfiilcQCc>prztcr- 
quamio  iflo  lingulari  fadto ,  ioquo  Dcus 
noQ  rcxic.uot'.         ■  it  ipfum,  qma  rcs  na- 

curxfuic ,  qi.  umiplius  niodumpro 

loHmcatapicncia  Dei  accnbucum  cxperiri 
oportuit.5cccll'cratcoiro  (  vccura  Tercul- 
liauoloquarynon  quidem  ab  omnisifed  ab 
huiusgracixlijpciriaturalis  admimftrario-  Gtrf^ ? 
nc  Dcusicxquohoroini  iixewtdtfruilu 
qutdtm  omnium  arhrttm  huim  hortt  c 
dts.&Lc.  atquc  oatuix-homiuiscx  cot.  .- 
<io  rcm tocam,&  qui Jcm  foli  cominilcrai. 
imo  vcro  voluncacihomioiscxoacurf  if  fi- 
uslcg'-  "     '        laltandi ,  aucnon  ptx- 
Uandi 


lu^gan  oatutalcm  lo  oacu- 

Ujcc  ptupiic  ii     '       rquc  pofi- 
rn.iuciac-  tan)^.;...,  .iaturalc  cft, 
ctcquodcll  malum  uaturaauc 
o,  quam oaturalc  cll id  conBcdere, 
:n ,  pcocs  bon.!         iit  noo 
,  .  .m  pcucs  homii       ....  uonc- 


...^..1  ^.i.  in  co  omni  q»  naturale 
ctt,  omoioo  moocipaucrat.Scd  ooo  potuiC 
DMbolorcfiftetCi  &  modus  tcntationi» 
fuitlocludtabilis.NtririfJi.  iiani  li  ■• 
ccrpotuic  uou  cdcic     •  ';Ltu  •••.  .■ 
potuic  Diabolotc  modus  tcnta- 

icauccm 

■  uic  |,     ii  L ..  .  1. ^v^.iia  1  (. ^  i  i. : ;.  >i y  ^ inc  nacu- 
ialiogulafi  mcfuo  1  r.j!ts,.Ttq:  ."t  rx  con.Ji  "10  f  vr  ni.o  lci  -frccb.i- 


Ui  Ij  il  1  u 


.uiauuii. 

..uj  vWiL.  .itilln"  j 
ficiohc  7.U  Ai  nus. 
Dc  prqdationc  comanis  lcgis  raiio  diucila 
cf^.qun  vcantcdi;  ;:ura 

vcil.iuii      r  uuju     :;aac.- 

aux 


440  1.  ARMINII  D£  PRi£O.ES 

i^uxrcsfcruarinonpotcfl.Qcc  vcro  Dia- 
bolo  obiilti  finc  (upcraatuiali  gratii  ad  ub- 

fcruationcrn  illius. 


vcuacioiicmpr^ 


comnv       ^  ' 
acmp^.  ^ ... . 

liJcratidcbec:  vclquj 
vciquaifttus  t 
fcribit.  Qu4  liii.j  ii-uci 
oblesuatioacm  ad  tctlaaci.^ 
bcdicatiam  crgaOcumLcr  pi 
latioac  c(l  commuais  rn  volu: 

Dcus  omoiuni  '  '  auiu  obcdicntuuj» 
lymDolo  alicju  -oc  codcr^  ("f- alio 


cxpcriri ,  licoaiigiilirc  lUos  i; 
aalci.Probopiuno.  i.  Quiav 


R(pltL4Atmimi,fuieconfiderdtiore' 
(j*0ufionisad  XiV.ptopofitto- 
nem. 

Ad  iteuH'    A  ^^n^ocs  lococonditoscflc 

dAm  qulfi.  /liog'J:i.iri>pcioaturah.iJcrtinpnmo 
fent  ftcHn-  taatora  oacuram  lcd  &  iupcrua- 

d*de  eratiM^^^-^  lam habuilTc.riuc cxaflucrca- 

trobAUtn    "ooi>  i.u.  cx  lupcrinfufioais  ,  his  argu-  j  rcliquoruraautcm  lion:  ; 
erAt  nb       nicntis  qux  hic  adfcro,     probarc  iQ-  rafjiirctratio.f»  nacifii 
Arm  duo-  ^'^"0«    Vndc  coocludoacmiacmiapu- !  quo  Adamcft  conditus  refpcdia  i 
bus  artu-   risoaturalibus  coofidctari  Dco  prxdcui- I  uci.  .S.      '  ,  Qina  con  liuuum 
mtntii  A-   o**^"  &  prxtcrcuat»  fiuc  icpiobauti  po-   tuit  vto.  ^     .itixciperim^  . ai  ic  -.w 
datnum      tui^Tc  ^rgwwrwrw/w/TjWdcfumptura  cll  a  diffcicoti  fumcrctut :  at  lcx  tem  iodii;  ;- 
cmnes  in  eo  imagims  Dci  ad  quam  fcu  in  qua  rcnicm  iubcasvclvcuos  cft  lymbolica  5e 

homines      l^omo  cft  couduus.  Altciunrjcx  legc  cjux  cctcmonialis.  Qjijitcausautcmiftiusfym- 

,/nAdamo&omaibusiacohomin«buscltla-j  boli  obfctuatioocmpc  abftincntia  i  • 
in  zratt»  Mquamdiconon  prxftabilcm  (incfupcr- 1  ^luarborts  vctitxcftlcgc  ifta  pra 
fupern»ti4-  ^^^^^»^^^  ^"^^^^^'  priore  argumentattoat 
ancc  nobis  diflumad  rcfponiioncm  pro- 
,  7..<  pofitiouisdccimx  ;  adilla  mcicfcto.  Po- 
Deiiam  fltriorvnxjJXi  coniidcrabimus,  & ptimoc* 
mnte  excuf-  'Usmaiorcm,  cjuxponitlcgcm  Adamoda 


;»  pro- 


camomnibus  homiaibuslatam  cilcjaddi- 


«prohationc»qHiaoroac$homincs  in  A- 
'.'ccarunc,  &  rci  traosgtcinoois  lunc 

hgthomim'^^^^'  ■'  "^■^*^'^^  P'"'- 

itm  tn  A  ■' 


aliqua 


ira.  L 


:n- 


tnr. 

Et  l<riff>t 

ijuuitm 

M*ipr. 


,3c  quashxc  vii.  co- 
dx.Uiftinguis  iDcexlcgcm  Adarao  latam; 
camqucdupliccmfacis  ammuocm 
&  natutalcm,aln'v  r-i  r  illamo-  '  f"inr 

maibus  latam  c  lomni- 
bus.  Accipio  quod  dias  dc  commuoi  & 
idhibcbitur  i3Ddum  mcum 

j  ,  ^  .iCum.Dc  pai .  .  .  quodais,  voi- 
uciieooncon«cdo.Lexeoiminadeatbo/e 

isioihtutiipar- 
t,.ii^u  nbolica,quire 

duabus,   ymboio&cius 

Symbolum  futt  abftiaeociaa 
ligc  1  abfti- 

'tia  3c  nu  .  '^  ,  j  jcdien- 
tixqucexpc  im.    Quaceuus  abfti- 

ncnciaab  laobcdieotia&dcclatatioa  nu- 


potcil  aliqua  rationc  commuais  , 
foi<;  ■       iilatisdict.Communis vr 

ii  ■■   ..jquam  hum.iiii  ^cr^rr' 

bus&iodiuiduis  prio 
totum  humanum  gcnui  vt  in  oti^iacdc 
Ihrpcfuatumcour     '  •  .. 
PjxtKuljris,  qua  1. 
fonislaca,  &  qua  forsaliisiama.i 
Qoo  iopar 

OOn  fuiirci  .     ,    vi. , .    '  .j 

dcatiacilc  ,  quiputcnt ,  iihc. 
pcrllttiircat«omoesab  lis  aatcitun. 
radifo  ' 


figoiBcato. 

flM'.' 

OCtU  -  ..    . . 


cx 

Pau.iiiui  iii  ivi jj.Laf.i 
llmilc  cftucmincmht 
rcno  Paradifo  cxccifui 
pcccatum  indignum  l\ 
ciidiflcc.  Scdidrchnqua  lu.ii.uio. 
fumquod  &  iUa  lcxfvt  iamadiacinn  ; 
maions  mcx  propontioois  veaian 
AdamuscfttranfgrclTusomoi! 
buslatar'       '  MUi  argunicu..j 
q»iiipi  i  omacs  in  .^'{.T 

caruot.Peccatil  a.cft  lcgis  rraoi 


localcgccftprxccpu,  catcnusLcjt  illacft  gctraargrcdiacquiicuiadcftUta 


CVM  F.  IVNIO 

illa  Icz  qaam  Adamus  c(l  craoflreflMS  >  laca 

fuic omaibus qui  la illo pcccallc dicuacur» 
illaauccm  Lcx  noa  fuic  alu  >  quam  qux 
pjrciculacis  cibi  dicicur.  Brcuius.  Ea  lcx 
quamomacs  homincs  ia  AJamo  pcccao- 
do  craolgrcHi  fuoc » c(l  laca  omnibus  homi- 
nibus.  Ac  lcgcm  dcarborc  vccicaomncs 
homioes  io  Adamo  cianfgrcni  fuDC.  Aducc- 
fus  nullam  cojm  aliam  lcgcm  Adam  pcc- 
calTcIcgicuc  ,  imo  pcccaci  aducrfus  iilam 
commiili  rciomocsdicimuc  in  Scripcura. 
ErgoillaLcz  omoibus  homioibusculaca. 
Qaocunqucrcrpc<5lumilii  pcriodccft,  lc 
xqualitci  facic  ad  (cnrcDnx  mcx  coofir- 
inacioacm. 

ttluMfurilt    Admioorcm  vcDio.  Atlcx  illafinegra- 
inJt  Mincr.  tiafupcrnacuralt  oonfuicprzdabilis.Coo  - 
ccdisdclege  commuiii.ncgas  dcilla,  qua 
vcticuscCus  dctllaacboiCtillud  accipio& 
iodc  concludo  racum  propoficum.  Lci 
quxprxdaii  oonpocuic  iiocgcatia fuper- 
caturali  ooa  dcbuitponi  Did  lis  qui  gracia 
fupcrnacurali  a  Dco  cUcnc  doaaci.  Ac  lex 
communis  prxflari  nonpotuic  finc  gratia 
fupcmaturali.  Eigo  pooi  non  dcbuic  uifi 
gratiafupctnatuialia  Dcodonatis.  Pofita 
cftaucm  AdaiTio&  omnibus  io  cohomi- 
oibus.  Ergo  Adam  &  omocs  in  cohomi- 
Bcs  habuctUDC  graciam  fupcruacucalcm. 
£igo  in  puvis  oacuralibus  coofidciari  a 
Dco  pixdcflinap.tc&rcprobaDtc  oonpo- 
tactunt.  Hoc  mco  propo(ico  fuflicctcpof- 
fcc    Ac  dico  ncquc  hanc  lcgcm  dc arborc 
vccica  prxftari  fine  gracia  fupcrnaturali  po- 
tuiffc ,  noD  quidcmquaafluscxtcrnusab- 
ilincDtia  a  fiudu  aiboris  illiQscft  prxfcii- 
ptas.fcdquafubillufymbolo  mandaca  c(l 
obediencia.^  hominiiniuo(flum  >  vcnoa 
(ccundum  homiocm,fcd  fccundum  D^^tnrt 
viucrct.Quod  &:cumfacctis,  quum  dicis, 
DOofui(rc  pcDcs  homiocm  cum  abfbiocrc 
cumcomcdcrc  iofticutoiilu  ic  ordinacio- 
ne  iuris  particularib  a  Dco  didi  >  liccc  v- 
trumqucpcncscum  fucnt  cx  fado.  Prx- 
ftaodaauccmlcxfuichomiainoD  cx  fii5lo 
tancum.fcdcx  ordioatiooc  illa  lurisparti- 
'tluMtur  colaris.Probatioocsrocas  quas  )ttult>di- 
f.utortes  cis  ad  moJumlcgis  comoiur  -pcitincrc, 
cflo  t  6c  hiflc  coQcIudo  j.:  ^olitum  vt 


COLLATIO.  441 

ancc  monftraui  >  &  docui  ia illa  Icge quan 
patticularcm  vocas  aliquid  cfTc  commu- 
uis  Icgis.  Ergo  &  iflhoc  rcfpcdu  valcnr,ic 
primM  quidcm  valet  >  vc  apparei  ez  bifcepr/;^;^, 
lam  didtis.  Namquaobcdientiatn  poHiu- 
lauit  oon  tantum  in  cxccrno  fj£lo,icdia 
in  loccruoaoimi  affc<^lu  condanccm  >  ea 
rationc  finc  graria  fupcroaturati  pixdari 
non  pocuic  Seciinda  mca  probacio  ab$  ic-^f"*^» 
noo  pcrccpca  vidctur  fcofui  mco  accom- 
modatc.  Eiusautcmir.cns  hxce(l,&  visin 
hocconfidic.  Qu^odfpiricualispocoa  ooa 
poflic  pooi  cranlgrcflionc  illius  lcgis.cuius 
lcgis  prxftacioni  aon  (ic  promiflum  fpiri- 
cualc  oonum.  Huius  auccm  legis  przna- 
cioni  fpiricualc  booum  noo  cft  promiflufti, 
(i  quidcm  prxllati  poilic  abfquc  fupcroa- 
turaligracia.  Nam  fupcroacuralis  gratia  5c 
lupcroacaralisfclicitas^uocanaloga.  Vnde 
fcquiturpcr  rcgrcllum;  fifpirirualispaoa 
iftius  Icgis  cranlgrclfiooi  cfl  pofica,  tum  cc- 
iam  fpintualc  booum  ciufdcmprxfatiooi 
circpromifTum,  &proprereaDoo  oifi  gra- 
tiafupcroacuraliprxdibiicm  fuilfe  :  fccus 
oatutifuofado  alfcqui  poccfl  fupcroacu- 
ralebonura.    Hicauccm  coondcraDdaiji 
craolgrcflionc  &  prxAacionc  Icgis  criplcx 
dtffcrcQcia.  Piima>quod  voica  lcgiscraQf-* 
grcniomcreacurpacoam.  prxmium  auceoi 
000  obtingac  oifi  iis  qaiad fiocm  vfquc  le» 
gcm  fcruannc.  Sccundaquod  voius  pcxcc- 
pci  cranfgrcniomcrcaturpocnam  ,  at  prx- 
mium  noo  obringai  oifi  iis.  qui  omoia  ipfis 
pofita  prxcepcafcruarioc.    Tctcia ,  Quod 
craolgtcffio  prqccptixftimccurcxomMlio- 
nc  vclfadicxtcrni^vcIinccrniafTcdus,  vcl 
vuiufqucfimul  >  iofupcrcxiine  >  adeo  rr 
traolgccifoc  habcacur  qui  in  vno  idoruin 
dcIinquic:prxllacioautcmiudicccurcTOo 
mnibusillis  iuudis  ,  ocquc  pcrfcdaxlli- 
mccuroificxiDccgracau^a.  Quxvcrode 
giauicacc  pcccaii  aprimis  parcotibuspcr- 
pccraci  dicis,vcriflima  cflc  agnoico>  ocque 
puco  vcrbisairocicatc  illius  dcclarari  pof- 
lc.At  vodc  colligis  mcam  argumcocaciooc 
velle.quod  iufliusinfligacurpoeoahoa.iDt 
prxccpium  craofgrcffo  quum  io  corrupcio- 
DC  &  pcccacoeflcc.quam  quumiotcgcrcf^ 
fcc^Fgo  hic  ifla  oon  oppofiii/cd  bomiocm 
Kkk  iaptt- 


441  I.  ARMINII 

iopuris  naturalibusoppolui  cadcmfupcr- 
nacuralialubcnti.  Huic  tranfgvcdicnriiu- 
Hiusinfligiturpocna  auamilUi  imoilliin- 
iuftc  fi  lcx  no  fuit  prxftabilis  finc  gratia  fu- 
pcrnaturali:&  fi  lcgis  pixftatio  non  habait 
promiiTionffpintualis  boni  >  iniuftc  iraQf- 
grcflori  illius  lcgis  infligitur  pocna  fpiri- 
tualis ,  dc  duabus  poftrcmis  rationib.  mcis 
&  tuaa<iilIasrcfpoDfionc  nihildicam.ium 
quiam  prxccdcnnbusplcraquedi«ftj,  tum 
quia  mihi  conccdis  homincm  fiac  gtatia 
lupernaturali  habituali  non  fhilfc.  Vndc 
egoconcludohomincmin  puris  naturali- 
bus  confidcrari  non  potuitTc  prxdcftinau- 
t^Dcorttpotequum  non  fucrit  in  puris  na- 
luralibus  Jn  co  crgo  confcntimus. At  dicis. 
Hxcargumcnta  nihil  faciuntaducrfus  fcn- 
ccntiam,qux  homincm  communitcr  con- 
fidcrat.  Rcfpondco,quod  hxc argumcnca 
probant  homincm  commanircr  confidc- 
lari  non  potuiffc.  Noncnim  potuitconfi- 
dcrai  i  in  puns  naturalibas.  In  fupcrnatura  - 
libusautcm  confidcratusnon  c(t  rcproba- 
tusCucprxtcritus.  Nam  rcprobationcfcu 
prxtcritioDe  rclinquitur  homo  in  natura 
^ux  nihil  fupcrnaiuralc  aut  diuinu  potcft, 
"vt  cft  in  tuis  thcfibus.Dcindc  fupcrnatura- 
lia  illa  habcnt commcnfurationcm  &  pro- 
portioncm  ad  fupernatuialcm  fclicitatcm 
€X  prouidcntia  Dci.  Porro  quibus  Dcus 
a^u  prouidcntix  fux  affirmatiuo  vult  fu- 
pernaturalcm  fclicitatcm  ,  lis  non  poicft 
SiAxi  prxreritionis  nc^atiuo  non  vcllc  can- 
dcmfcliciratcm  ,  nificosconfidcrauit,  vt 
pctmcdia  ifta  fupcrnacuralia  ad  eam  noo 
pctucnturosjfcdTclpcccaturos,vcliamrc- 
ipfatranfgrcffoslibcra  voluntatc  fiia.Alio- 
quicflcnt  Juocontiarii  aclus  Dei  circav- 
num  fubic^um  rationcciu  dcm  &codcm 
«cmporc  coofidcraium. 


XV.  Propofitio  Arminii, 

AltiTHm  Mr  QEcundo,  quiagratia  prxdcftinationis, 
gumtntum  Ofcu  prxdcfttoatiooc  homini  ptxparaca, 
Jtrm.qmd  cft  EuangcUca,noalcga!is:illaaatcm  non 
y  uiMftr*-  cftprxparatahomini:  nifi vtpcccatoricu- 
4i€jiiMi0-  fidciato.  fiiTc  autcm  Euangclicam  claict> 


DE  PRi€DEST. 

quia  prxdcftinationisdccrctum ,  eft  pcr-  ^^^^ 
cmptorium  :  Ergo  dc  gratia  non  lcgali,  f^f^minr. 
quapotcfthomo  oon  ▼ti »  Ttpotc  lcgcm  jjt-£u»r. 
iranfc;tedicns,  ttamcn  faluarii  fi:d  dc  Hu-  ^;,-^^ 
augclica.quaCiluandcbct,aut  a  falutccx-  ^furiK.i 
cludi.  DcindcQuiagratia  prxdcftinaiioacy^^i,, 
prxparata  »  cft  remiflioQis  pcccacorum.  fur, 
Sc  rcgcncrationis ,  id  cft,  aucrfionis  a  pcc-  ntrmwn. 
cato ,  ic  conuct  fionii  ad  Dcum ,  pcr  mor- 
tificationcm  vetcxis  ,  &  Tiuificationcna 
ooui  homiois. 

Rtj^onfto  Ittnii  ad  propojiiio' 
nem  XV. 

MAiorem  accipio  rede  intcllc<9am:  _ 
fcd  in  quxftionc  dc  minotc  fcu  af-  ^'/'"»1'"'^ 
fumptionc  cxponctur.     Affumptioncm,  **""**  r* 
quam  adfcrs,  diftinguo,  nam  dc  ^ratia  Eu-  "^' 
angclica  commuoitcr  acccpta  lccundum 
naturam,  falCi  cft  ,  fccundumnos.vcrifli- ^^"-^*^**^ 
ma.   Nonvalctautcm(  vtfci$)adidlofc- 
cuodum  quidadidquod  fimplicicer.  Rcm  , 
cxponam  paucis.  In  gratia  fupcrnaturaU  ^  ' 
buangclica  dux  funt  partcs  ,  vna  coofcr-  '"^^ 
uario  corum,qui  inpratiafunt:altcra,co- 
rumquiingratia  nonmntacquilitio.  Hu- 
iusautcmgratixaUus  ordo  naturacft  ,  a 
lius  fccundum  nos.  Naturalis  ordo  cft,n 
quifuQC  in  gratia  coafi^tucntur  (  hoc  An- 
gcIisprxdcftinationc&  clc(ftioncf.i<flum) 
dcindc  vr  qui  non  fant  in  gratia  acquiraa- 
tur,  vtfithominibas.    Sccun  Jum  nos  vc- 
ro  qui  iani  a  gratia  ctcidimus  i  ordo  di* 
ucrlus  cft :  prius  cnimacquiri  oportctcos 
qui  funt  pctditi ,  vt  factt  Chriftus  Euaa- 
gclio  :  dcindcvero  conrciuari ,  vt£iAu- 
rus  in  xtcrnum  cft  viirutc  iua  in  ca:It$, 
quum  fimilcs  Angclis  ciimus  Minor 
cur  falfa  cft  fimpiicitct  j  fi  dixcris .  g: 
EuaDgclica  fimphcitcr  non  cft  prxpji.,:  . 
bumiQi ,  nifi  vtpcccatoci  coafidciato^aam 
homini  finiplicitcr  commaniccrquc  pix- 
paratacftjquodctiam  Dcuspropofito  in 
Edcnc  fymbolo  arboris  vitx  cft  tcftifica- 
cus  homini.  Sinautcm  dixctis  dchacgra- 
tia  Euaagclica,idcft,  hoc  modo  &  ordinc 
coaftituta,  miooicm  accipio  quidcm  :  fcd 
oouralcccoQfcquucio  ,  vt  mudo  «iiccba- 

mus. 


mas.  Gratiacoim  Dci  rccuodumfubftan- 
tiam  vnacft  Huangclica,  fcd  ordioc  kmo- 
do  duplcxi  qui  modus  &  ordo  noo  mucac 
fubftantumici.  Quaproptcr nihil  attinuic 
ad  rcm  ,  vt  probaretur  maior;  quam  ctiam, 
bcnc  intclligatur  ,  rcligiofc  affirmamus. 
Quod  dicis  foffi  hoMtnem  gratia  legalt  non 
'vtt.o^/anien ferifari ,  durum  cft  >  nifi  com- 
luodc  (  vt  fciotcfcntirc )  explicctur  :  fcd 
Circiimfcri-  hoc  nihil  ad  qua:ftiDncm.Poftrcmo>quod 
bereeAm  re-  graciam  Euangclicanicircumfcribisrcmil- 
mijfiontm    ijoncpcccatarum.rcgcncrationci  4ic.  tu 
pccc.xterum  ipfc,mi  fratcr ,  cr  iisqoz  modo  diximus, 
fjf^regenrra'  \idcs  impcrfcclum  cuc :  quia  confcruatio- 
licrtem  dicit  ncm  prxccris  ,  altcram  cflcBtialcm  illius 
imptrfeciHm  parccm.  Alioquio  rcm  ip&m  coQccdimus 
'S*'  &  crcdimus. 

'Bjt^iiu  Artmnii.fikeconfideratto  VtJpoH. 
adXV.  propoftttoncm. 

Refctit  Ar-   A  Rgumcoratio  mcacft  huiufmodi. 
min.ar£H-    •**     Gratia  Euaogclica  a6n  cft  pixpa- 
ntnium      ^^t^  homini  oifi  vt  pcccatori  conHderato. 
fuum,id(jMe    Acgratiaprzdcftioationis  fcuprxdcfti- 
forrvA  fyU.0-  natioQc  homioi  prxparata  *  cft  Huaogc- 
fijltcaf>oni/. 

DeindeiQHd  gratia  prxdcftioarioois  non  cft 

falMAt.        prxparaca  homiui  nifi  vt  pcccatori  coafi- 
dcrato. 

llogifmus  fua  Hgura  &  modo ,  &  cribas 
tcrminis  conftat.  Quarc  noa  aliud ,  ocquc 
fergra/iam  pluj  quameft  ioprxraiffis  coocludicYt  vc 
T.uangtli-  coimgratia  Euangdira  commuoircrcon- 
cam  >»telii-  fidciitz  duashabcrcc  parccs  >  camcn  cgo 
lere  dicit  gratiam  Huangclicam ,  dc  qua  loquor ,  ad 
noneam quA  vnam  parrcm  rcftrinxi :  oara  dc  gratia  Eu- 
jingelu,  fed  loquor,  qux  homioi  eft  prxpa- 

eamquaho-  jaia.  Homioi  autemnonillacoromuoiccr 
minibtti  /facccptafcdaltcratantumcius  parscftprr- 
pnJfjnnA-  parata  :  qux  cft  acquifitio  corum  qui  io 
-n  eji  gratianonfunc  :  non  coofcruacio  illorum 
'ifarara,  qui  ingratia  fuot ,  oullus  CDimhominum 
■  nmpeaequiiagtAtxz  quamin  crcaiiooeobciouit,  coo- 
Ttr.tem,  qua  fcruatus  cft ,  omncs  cxcidcrunt.  Quarc 
infoloi pec-  nulia  hic cft fallacia idi<!to fccundum  quid 
**toreiqua- 2d6\ii\xin  fimplicitcr.  Gratiam  cnim  Eu- 
dras.  aogclicam  in  maiorc&  niinorcproifusco- 

Adexceptit-  ^^^i^Q^f^  fumo  :  aooibi  fccuadum  na- 
nt.Tilunii 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO»  44, 

I  curam,  hic  fccundumnos  auc  vice  yecGi« 


fcdvcrobiquc  fccundum  nos,  ocmpc  qua  1*"^ 

hominibusnon  Anffclis  cft  prxparaia.  Er-  ,.  . 

*  •  r  piictttr  ca 

go  tum  maiorium  minor  ,  tcfatcntc  ,  cft'^  . 

vcriflima.     Ac  dicis  fimphciccr  falfum 


effc  ,  craaam  Euaoeclicam  homiot  ooo     /  ' 
cJic  prxparacam  niii  vc  pcccacori  coo-  .  , . 

fidcraco,  coquodhomininmpliciccrcom-  " 
muoiterqucprxpararacft,  vtDcus  liomi- 


iratiaptr 


Di  tcftatus  cft  fymbolo  arboris  vitx  inEdc-^      ^  . 

r     n  r    1      r  ttam,ftdper 

nebominipropofiro.  RcfpoJco.i£quiuo-  , 

cationcmeflcinprxparaudi  vQCc  ,  ca  dif-C  - 

n-  r  ■  r  tione  brapa- 

cuUa  vcntas  mex  lcutcncix  cric  mjnitc-       ^  ^ 

fta.  Prxparacio  gratix  cft  aut  prxdcftina- 

cionis  aucprouidcncix  vccootra  iHam  di-'V  ^^** 

lo^uiiur.  Prouidcotia  prxparatutgcatia 

fumcieos.  &  Hcfiicax  vcooaaulli  volunc."'''^  '^' 

6 1'  cc  n      ,  n.  'tinucmt. 

naliccr  ctfacax.  PrxdcftioatiOQC 

pixparatur  cificax  &  quidcm  fiaalitcr  ta- 

lis.  Pixdcftiuaciocnimaddic  fupra  proui- 

deotiam   cetcitudincm  cueocus  vc  lo' 

quuutur  Scholaftici,  prouidcnria  prxpa- 

rarur  gratia  commuois  quxcftiiomioum 

promilcue  i  prxdcftioatiooc  (ingulani 

qux  cftclcdorum  propria.  Prouidcncia 

prxparatur  gratia  tum  lcgalis  tom  Euan- 

gehca.    Prxdcftinarione  Euacgolica  ran- 

tum>prouidentia  prxparaturgratia  tum  ia 

Paradilo.  tumcxtra  Paradifum  communi- 

cabilis.  Prxdcftinaciooc  prxparatur  gracia 

qux in  Paradifo  commuoicart  non  pocuir. 

laro  Tcro  fymbolo  arboris  v icx  ceftificacus 

cft  Dcusgraciam  communcm  non  fiogu- 

larcm,graciamlcgalcro  ooo  Euaogclicam, 

gradam  in  Paradifo  communicabilera, 

graciam  dcniquc  fui!icicQCem  non  cflica- 

cem.  Ergogratia  quam  Dcus  fymbolo  ar- 

boris  vitxcftrcftihcacus  ,  cft  prouidcncix 

Don  prxdcftioacionis.  Huiufmodi  auccm 

gratia  Euaogclica  .  qux  fioalitcr  ciHcax* 

(loguIarisQOD  commuoi)  ,  non  nifi  cxcra 

Paradifum  communicabilis,  &  qux  homi  - 

niprxdcftioactoQccftprxparaca ,  ooA  cft 

alia.quamquxhomioi  vc  pcccacori  conn» 

derato  caotum  cft  coouenicos.  Dc  gratia 

iraquc£uangelica,idcft,hocmodo  &  or- 

dioe  cooftitura  maiorcm  &  miooicm  acci- 

pio.Quarccoofccutio  valcc.  Eclicctgcaiia 

rubftaQcia(iceadc,modoq;  untulecatiooe 

Kkk   a  taiicc» 


444 


I.  ARMINU 


vancctamco  Tariatioi/liusmocliiracir  i  vc 
gratia  \(^o  modo  Sc  oidine  cooilituta  Don 
pofHtninpcccatoriccrto  przparari.  Tou 
ics  planius  conflabii ,  (I  concludam  addms 
probaciombus  anTumptioois illius  fyllogir* 
zniantcccdcotis. 
tyllcgifmi       Gratia  Euangclicaiquahomorcipfa  fal- 
fTictdentU  uatur.quxconnatrcmi/Tionc  pcccatorum 
rtpetitiocu   & regcucrationcinoncoDUcnichominini* 
probationi-  nvtpcccatoti  confidcrato. 
bmt  Adrei      At  gratia  pr.Tdc(liQatioQe  prar  parata  ho- 
«tiidtntiHtp.  mim.cftgratia  EuaogcHca,  quahomorc- 
ipfa  faluaturjConAans  remtilioQe  pcccato» 
rum  &  rcgcnciacioDC. 
*    Ergogratia  procdcflinationc  homini  pr^- 
paratanoo conucnic  hominiuifi  vc  pccca- 
toti  coofidcrato.Et  pcr  conicqucns, 

Dcoprxdeftinaotcbomo  oon  cft  con- 
fidcratus  io  puris  oatuiahbus  ;  quod  erac 
piobaodum. 
S^Atn  in-       Si  vcroquishocpa(floconcludar, 
ivnuenitnt       Giatia  Euaogchca  homini  (ImpHcitct 
mrgHmtnt*-  communitcrquc  prxparatacfl. 
tiofutur»       Argratia  homini  prardcftinaiione  prx- 
pr     •        paratacft  gratia  Euangclica. 
»  '         «j-    Ergo  gratia  prxdcftiuat'ooc  prxparata 
flitittr  ^'"''cfthomini hmphcucrcommuuitciqucc^- 
.nuniterque  fid„ato.  IUc  oon  vno  modo  fallct  in  ifta 
' '    T/fr^    argumcntanooc fua.    Nam  ptimo  maior 
•'^^'^'faKiicftfi  mphcirctfumta.GratiacnimcoQ- 
fcruationis  in  ftacu  primxuo .  quam  tu  ct- 
iam  Euangehcam  vocas  rcfpcdu  Angclo- 
rumooncft  prxparata  homioi.  Dciode 
quatuor funt  tcrmioi io  f^-llo^ifmo.  Naon 
ki  maiorcgracia  Euangclicalimplicitctdi- 
cicur  ,  in  minote  (ccundum  quid.  Si  di- 
catut  in  miooricodcm  fumtmodo  quo  ia 
maiorc,  tum  ctiam  nninor  finipliciccr  fal- 
facft.  Namgratiap;xdcftiaationehomi- 
niprxparau  cft  gratia  Euangeiica  fccuti- 
dum  quid  ,  4:  noftii  rcfpcClu  inrcllc<Sa, 
Gratijim     Vtoctuisphtafibus.fcdquid  I;  ocgcm.Gra- 
^M*  Angtlit  ti*"'       Angchs clcclionc  &  prx Jtftiua- 
fit6l»  tfi  ft'  tionctftfafta,Etiangchcamdici  polUj& 
;y- pctamillius.quod  dicis,piobacioac?  quod 
/;<        ftu  mcoiurcpoircm.NatninprmiisprouiEu- 
rt,  nv)  r.yffe  aogcliumtiobis  explicacur  in  facrishcciis, 
t  ntE^:.:n~  ccrtum  eftgratiam  .  Kuan- 
leUcttm,     gcJicam  dici  cou  pouw    .i.. -.•^ciiicoim 


DE  PR/£DEST. 

(ummacfthxc:  Reflpifciic  &  creditcEa- 
angclio,  fcu  crcditc  io  Icfum  Cbriftum  Fi- 
lium  Dei ,  &  rcmittcntur  vobis  peccata» 
accipictifquc  Spiritus  fanf^i  donum  ,  dc 
iodc  vicam  xtetbam.  Hxc  Aogclisclc- 
^is  nuilo mpdo  conucniont.Si dicas .  noa 
clTe  Euangelicam  co  modo  quo  £uaoge- 
liumhominibus  pcccatoribus accommo- 
datumcft  ;  (implicitcr  tamea  Euangcli- 
cam  dici  pofle  ,  vtpotcfccuodum  quam 
io  ftatu  fuo  fuoc  confctuati.  Patcrc,  mi 
fratcr  vc  probaciuncm  illius  abs  tc  pctam. 
Ego  pro  tcouitatc  mrx  capacitatis  oul- 
lam  aliam  ratiooem  iftius  tux  fcntcntix 
concipcrc  poirum  :  quam  quod  Cbtiftus 
ctiam  Aosclorum  ^lcdiator  dicicur ,  & 
Augcli  in  lilo  clcdi  dicuuiur.  Scd  noulK 
cua  dignitas  id  intet  dodos  cootrouertt, 
& iamantcaliquid  dc  co  nobis  ditflum  i-ft. 
Ego  vcro  ctiam  concclTo  co  quod  Chii- 
ftus  Mcdiator  Angclorum  dici  pofnr, 
mihi  pcifuadfre  Qoo  polTum  gratiam  qux 
Aogelis  fatfta  cft  ,  ahquo  Chiifti  meiito, 
fcaoperequod  pro  An^clis  apud  Patrcm 
peregit,  illis  paratam  &s.  impetracam  cfTc. 
Gratia  autcm  quam  Chriftus  qoq  impe- 
crauit  Euangclica  dici.mcafcntcncia,Doa 
potcft.  Dcindcpnto  dupHccm  in  voioct- 
ium  en'cviam  modum  &  rationcm  obti- 
nendx  fclicicatis  xtcrox  fupernaturalis.V- 
nam  ftriclx  iuftitix  &  lcgalcm ,  altcrami- 
fcriccrdix  &  £uangclicam:quemadmodu 
ctiam  duplcx  cftta:dus  Dci ,  opcrum  v- 
num,a!tctum  fidcis  vnum  iuftitix,  altetum 
giatix:  voum  lcgalc  ,  altcrum  Euangcli- 
cum.  PctiUam viam&ratioocm  fcluuas 
obtinetur  pcifetfta  Icgis  crcaturx  a  Dco 
dacx  obcdieDcia:pei  haoc  vero  viam  8c  ra- 
tiooem  obtinctur  fclicitas  inobedicnttx 
rciniflioQc& iuftitix  imputationc.  Aliam 
viammcQS  humaaa  concipcre  Qcquit:ial- 
tcm  nulta  alia  facris  Scripturis  cft  p. 
Hi  duo  modi  hunc  intcrfc  ordincn)  ii.. 
vtiftcprxceciat.  flc  iuftitiaDei,  coudu:o 
necrcaturx.  Ic  Aatutarei  ipfius  poftdao- 
te:alrctn:odusfcquatur,  fiquidem  pcr  il- 

lum  pi-  ^'Iicitas  crcaturx  obtiogerc 

Qcquc.(.  .  .    o  viliim ''c ctnm  iMum  crca- 
r  tUixproponcrcquuJ  miipa- 
uarbimidi'  .    r  -in 

.  uui- 


CVM  F.  IVNIO 

{hinire  yel  coo^Qarc.  ytraqueTia&  la- 
«io  circa  homincm  cft  vfurpata,  vt  Scri- 
ptura  dcclarac  multis  locis  >  Sc  brcuitcr  lo- 
coad  Rom.S.T.  j.  Nmm  jMderitt  tmpojftbili 
Ugi  t  inqHoinfirrrmh»lHrptrcarnim,  Dtm 
fu9  ipffti  Ttlio  mijfo  in  JtrnjJJfmdine  tMrni* 
ftccMti  I  idqne  pro  peecato ,  pttCMtHm  conJe- 
mnMuitintMrntm.  CircaAogcIos  vcropu- 
to  illum  priorcmmodumtantum  vfurpa- 
tum  cffc ,  Dcumquc  llatutlVc  cum  Angctis 
iuxtafocdus  lcgalc ,  iudiiia:  IhtifVx  &  opc- 
[  uin  agcrc ;  in  nomioum  tcio  (alutc  omnc 
luum  Donum  cxplicare:  qucmadmodum 
cx  coapparct  quod  Angcli  przuaticatorcs 
citra  vllam  fpcm  vcaiz  immcJicabilitcr 
pcccaraor,  rcliqui  vcro  oon  vcoiam  malc- 
fa^lomm  obcinucrunt  quar  non  commifc- 
tunt  ,  fcdinilatufuocoofcruati  &coniir- 
n^ati  funt :  forsgratia  quz  illisobiigit mc- 
diante  ChriAo>  &:graiijm cumillis com- 
iiiunicantci  rcAcnonillai  qnam  Chriltus 
aliquo  fuofa^o.proipfisapud  Dcumpcr- 
pccraro,  illis  mcrueritaut  impccrauciic 

Scd  hxc  Tfnfity»<.  Ilia  phrafi  qua  dico 
homincmgratialrgali  poflcaoo  vti,  &  ta- 
mcQ  faluati ,  idcm  vului ,  quod  tu  dixiHi. 
Dcum  poifc»  fi  vclit ,  iniquicaccm  tollcre 
VI  nubcm:  &  puio  Apouolum  idcm  di- 
ccrc.Rom  ^.^tninon operMur[id  cii  i^\ii\c- 
gem  noo  implcc  &  proptcrcagratia  lcgali 
noo  viitur.  fcd  credit  in  cum,  qui  iuflincat 
impiQm,  illi  fidcs  pro  iuditia  impatJiui. 
Scd  hocnihiladpcopofitum.Quodauccm 
graciam  Euangclicam  ciicamfcripfi  re- 
mifrionc  pcccacorum  &  rcgcncracioncini- 
hil  pcccaui.  Noncnimillamquacommu- 
oiicr(ft  cameo  iftaficjfcd  qua  fccundum 
nos  confidcricur,czphcui.  AtiHaicaex- 
plicata ,  partcm  illam ,  quz  confcruacionis 
dicicur.  czcludic ,  (niH  coofrruaciuois  vox 
(Ignificet  pcifcucrantiam  in  Aatu  rcfbura- 
iionis. }  Noscnimnon fumus laluati con 
rcruatioDc  in  primzuoflatu  :  nobisgratu 
coofcruationis  in  piimzuo  Uatu  oon  cfl 
prxdcfltnatioQcprqparaca.Ccdimuscnim 
omQcs&  pcccaaimui.  Hicturfus  mooco- 
^um  ,  oos  oihil  de  Aagchs  agcrc ,  itaque 
Aogelis  &  hominibus  funrcommu- 
aia.bic  cz  Irge  i(^<'«a»,&  incchodicfrc 


COLLATIO.  445 
coottahcnda  vt  homioibus  (blis  coouc- 
oiaQt .  fccus  io  fpccie  dc  gcncre  diccmuk- 


XVI.  Propofitio  Armtniu 

TErtio.quia rclidio  crcaturz io  natura  Ttrtittm 
faa.ctcaturz  inquam  cui  lczlatacft  MrgHmtntit 
fola  gratia  przftabilis,  cft  caula  pcccati  pcr  Arm.  qnod 
rcmotionem  aut  non  dationcmctusquod  r*/iti?wfrM- 
folum  potcft  a  pcccato  prohibcrc.  Hoc  turA  in  »«- 
autemcftgratia.  Quarationchicfcntcn-  turMfnMftt 
tia  io  illam  piiorcm  iocidit,  quz  pcccaii  cMufMpeccA' 
oidioatioQcmdccrctoadfcribiCkVnde  ne-  ti,  perncn 
cclTariopeccatumcziftit  '  dAtiontm 

^     ^        ..     .      ■  /.  .  prohihtntii. 

Rejponfio  lumt  ttd  XVI.  Propoftttonem.^ 

PRopofitio  dc  kominc  intcgro  ycx^BicitJun  le 
non  potcft  pczdicari :  nam  lez  Adamo  gent  Symbo- 
in  inccgriracc  fuic  QonfoIagloria,fcdna-/'f;i/»^*mi- 
turafiinuI&giaciapLxftabiTis>cumQaco-  ni  integro 
ra  ipfius  ciTet  rc£Vc  ad  gratiam  oidimtz : prMfcriptM/n 
defccit  autem  io  re  oaturali,  &  nataraprx-y*/*»'»'*»^'* 
ftabili,  quxnoncratcommunislcgis,  dc prAjlulnlem 
quahichabccurfcrmo  j  fcdlingulatislcgis/«'j7e-». 
ad  folam  naturam  rcfpicieocis  «  acquc  pcr- 
tincQcis  (tmplicicer ,  &  ab  ca  fola  pixftabi- 
lis,  vt  Dcusipfc  Adamoprxnunciaucrac» 
vt  in propofic.14. auceoftcudimus  Dc oo- 
bisvcro,  prouciamfumus .  optimccoua- 
ciari  poccft  ,  lcgcm  fola  gracia  prxfbiri 
polTc.  Imo  oc  prxftari  quidcm  a  nobis 
poccft.  fcdimpucacurpcrgraciam »  &fide 
przhcnditarpcr  Chriftutn  prxftira.  Prx-  Item  non 
ccrca  &  illad  falfum  cd  ,relicIionem  creM-  dationtm 
turtiansiturMfua,^c.  CMuJam  ejft ptccati prohihtntit 
per  rtmotiontm  ttut  nandationtmprohibin-  CMujMmptc- 
/M.fiiQtclligitur  voiucifc.  Tumcoimpar-  cMti  non  ifft 
tialis  caufa  cftpcccati,quumrcmouctur»  niji  dtbitM 
aut  noQrcmouccurprohibeos  ,fi  Achciut t fuerit: debi* 
fin  autcm  non  dcbetur,paTtialiscaula  pcc-  tam  Muttm 
catimcrito  dici  noo  potcft.Sidcbctagcrc,  ad pytflA- 
ioculpacft:  finoo^bcCQOQcftinculpa UgM 
peccati,  fi  dceft.  Hoc  natura  ipia  docct,  4:  JinguUrtfJl' 
Clcmens  AlczandrinusduobuslocisStro-  ut  Symbcti' 
mat.exponii  commodifllmc.  In  Irge  au-  ct.  nonfuif- 
tcm  &  naturalc  cft  aliquid,  quod  Adam  Jt^. 
przftaic  uatura  potuic.  &  aliquidadgra- 
tiam  ordiuatum>cui  fola  oatura  000  po- 
Kkk    y  tuic. 


4*f 

luit fufficcrc.  Qttimobrcm licct in Icgcm 
Ditucalcm  pcccauiifec  Adam  i  fitamcn  in 
rcnatarali(vbiindcbuagraiia)pcccauiircc, 
foU  voluntas  cius  ia  culpa  fuiilct ,  non  dc- 
flitutio  gratiac  ;  proutacctdiflciaillafia- 
gulati lege  coaflat  Adamo data.  E(l  igicur 
loaois  coaclufio.  Dcordinarioncpcccati 
&  dccreto  Dci,  &quidfitordmariopio- 
prt<^ acccpta.diximus in  propofir.6.  Quod 
indc  ncccflario  pcccatum  cziRac ,  clt  in 
coafcqucntis  argumcorationis  ;  cum  Dci 
ordinatiooihilagaciadcbitumjfcd  is  qui 
peccatum  facit ;  &  oihri  ottiictat  debirum, 
fed  omnia  pfxflct  pcificiatquc  fapicntiffi- 
rae.  Scd  dc  hac  iccouiaproponcionc  6. 
fatis. 

IReplicd  Ammufiueconfideratio  Rejponf. 
dd  XVl.  propofitionem. 

QVum  gratiam  dico  ooo  ezcludo  oa- 
turam  ;  illa  cnim  prxfuppooit  hanc : 
ttontnatu-  tautundem  autcm  valct  ilta  phrafis  ,  fola 
r*mncntx-  gx^tx^  przflabilis ,acque  fi  dixi(rcm,non 
eludi  didt  przl^abilis  fine  gratia ,  partiqula(foIa  joon 
Arminiu4.      cxclufioncm  nacorx  fcd  ad  oeccflliriam 

Sratii  iocluiioncm  facicntc.  Poficisvcco 
lisaacecedcotibusjlcgem  hominidatam 
4}uam  przflare  ooo  potcft  fine  gratia  & 
graciam  illi  homini  oon  cfle  datam ;  fcciui- 
torccnclufio,  pcccati  cauGm  non  cflc  no- 
jniocm  ,  fcd  illum  qui  talcm  Icgcm  po- 
(uic )  &przflaodifacuItarcmnon  tiibuit 


I.  ARMINII  DE  PR^DEST. 

nit ,  oi.G  fortc  homo  fe  porentii  priuittccic 
fua  cuIpa,cuoc  Dcus  ad  cius  rcQiratioocm 
noocenctur.  At  ille  cafus  ia  pnmo  (lata 
antc  pcccacum  locum  ooq  habct.  Hoc 
fcnfu  coDccdo  eotm  aui  poteotiam  prz* 
Aaodi  tegem  &  vecaodi  peccatumaoD  tc- 
nctur  dare.oon  eflcautorcm  pcccati  fi  noa 
dct;  fcd hoc addeodum Dcum  tcocti  da- 
re  potcDciam  illam ,    dedit  legcm  cuius 
prxflatio  illam  occcflTariorequirir.  Dcus 
quidcm  ocmiai  quidpiam  debct  fimplici- 
ter;  ncmocnimillidcdit  vtrctiibuatutci: 
fcdpotcil  Dcusaliquofuoadlu  fc  dcbico-  •O'**»^*- 
rcm  hominifacece,  vclpromiflo  .vclpo-^'''"' 
ftulationc  adus.  rromiiro.fi  polliccatur.^'''*""*"^ 
firaplicitcr  vel  fub  conditionc.  tum  fim- ^***^ 
pliciter,aut  ptzftita  coDditionccftdcbi-/*'"" 
tor.  Kon  ejl  iniuJJiu  Dtm  vt  olliMijcMtur 
optrit  vejhri.  Hcbr.6.  Poftulacionc  idus  . 
dcbicor  cft  dandi potcntiam  aftui  illi  prz-  f^'"*'- 
ftando  oeccflariam.  Si  non  dct  &  oihilo-  ftgtmfer*t, 
minus  portulctaclum  datalcgc  ,  tumipfcA"' ''^' 
caufa  eft  quod  homo  legcm  illam  tranf-/'"'-/'^* 
grcditur,  noo  hcmo,  Efai.  f .  Czterumde 
anrccedcotibus  tllis,  an  icx  bomini  lata, 
fit  fine  graiia  przftabilis  necne.&anho- 
mo  fupcrnaturalcm  gratiamin  primofta- 
cuacccperit,in  rcfponfioaepropofic.io.6c 
14.  a<ftum  cft  faris.  Nequc  ad  rcm  (acit 
quoddicitur:  Si  bomo  in  re  naiurali  (vbi 
in  dcbicagtatia  ]  pcccauiflct,  folaciusvo- 
luntasin  cuipa fuiflct,  ooo  dcftitutiogra- 
ciz:  quis  coim  hoc  acgac^  fi  pcr  oatur« 
Tcl  vc  rc£lius  dicam,  tum  tranfgrcfllo  ii- 1  vircslcxillaprzftaripotuerit,  Quod  vcro  St^M/Arm. 
liQsIc»ispcccatumdicincquit,  quumlcz  j  hoc  accidcrit  inillanngulari  lcgc  Adamo  legtmVddm 
jllafitiaiufta,  DcivclutnicteotisTbinoa  j  data.  id  pcroego.  &  caufzaegarioaisiamyfn^a^^ 
feminauic  ,  quod  abeft  a  bono  &  lufto  '  anrcadrefpoDl.14  propofit.nobis  redditz  Adamod»- 
Deo; &  tranfgrcfliociusfitncccflaria.noD   funr. dc  ordinatiooc  peccari  & quomodo  Mm^nji. 

illud  dcctcto  Dei  cx  mcotc  Caluini  &  Bc- /K,,^ 
zz  fubfteroatur  propof.  6.  diAum  eft.  Dei  j^iff, 
ordioatio  nihil  agitindcbitum,  fatcor :  fcd  yj,, 
talis  ordioatiopcccattqualcmiili  Dcotri- 
buuDi ,  quia  Dco  non  cooueai^  qor 
roitttm  cft  •  quod  ez  ea  quid 
iadebicum  Deo  cti- 
buarur. 


Toluntaiia,  ab  impotcotia  ooo  ttanfgrc- 
Wicodi.  Quare  vfquequaquc  ycrum  eft: 
Qui  non  dat  id  finc  quo  peccatum  vitari 
Bcquit .  Tcl  rcmouet  id  fiuc  quo  lcx  prz- 
ftari  nequit,  is  verocftautotpcccati,  vcl 
potius  caufii  quod  lex  illa  ooa  obfcruatar , 
quz  oou  oblcruatio  tum  peccati  ratio- 


ncm  habcrc  ocquic.  Condicioilla,  fidc- 
becur prohibcos , ftuftra hicadditur.  Ne- 
ccfl*ario  enim  dcbct  DcushomiQipoteo- 
ciampcaeftaDdiillamlcgcfn,  quamillipo- 


xrn.Fr» 


CVM  F.  IVNIO 


XVU.  Propofuic  Arminii. 
t!f  X      A  D  tcttiamquxftioncmquodartinet, 
iifi  ieprs,-  ^^-lo     DOO  conttoucrtitur  ,  an  Dcus 
^^AtMtontj  aliquorum  pcccatum  przuidcns,  pocnas  il- 
'^ir.i  1  'r4-^5  mcritas  prxparaucrit  i  fcdanita  prxtc- 
^uraoriwt.   ''^0^"'"  ^     oatura  rclidtorum  peccatum 
prxuidcns  poenam  iUis  ab  xtcroo  prxpara- 
ncrit.Quod  mibi  nbn  videiur. 

Rejponfto  Itmii  ad  xrif.  Prepofitionem. 

QVocam  peccato  mcrlicaspanasprx- 
parauic  Dcus,ii  000  fuDt  clc^i:  crgo 
funt  prxtcriti  atquc  rcprobaci.  Quodau- 
(cm  itanncprxccrtttjVtcoaucDtcrapicncix 
Dci,aace  cit  dcmoufbacum. 

Replh4  Aiminn  ,jLU  iunfidercitio  Kef^on- 
Jionis  AdXVU.propofmonem. 

fHfirii  pee-        Vod  illi  ,  quorum  pcccacis  mcritas 
tMtiDetu   V^pacoas  prxparauic  Dcus  ,  non  func 
iUcrtto  ^;r.  elcdi, vniucrfc  vciumeft.  Nam&eIc<^o- 
tnjtoriome-  cum  pcccatis  prxparauic  mccius  pocnas, 
ritiupoenat  tum  eas  Chrido  imponendo  vtcxpiatcc 
pifarMtt  i  iW^t  tum  abipnselcfftis  altquaodo  casrc- 
«1  «0ny«nopofccodo,  vc  difcanc  quomodo  io  xcer- 
*Uiii.         oum  cra^l^^rimeruerinc,  cra<flaodtque  fue- 
rioc ,  nift  Dcus  ipforum  mifcrcri  flacui(rec. 
At  vctum  efl  (\  dc  prxparatiooc  per  decrc- 
tumcU  quo  agimus  iotelltgacur.  Iliocoim 
dccrcto  Qoo  cancum  peccacis  mcritx  pxnx 
prxparastur  ,  fed  tciam  rcipfa  pcccatori- 
bus  & io  xrcrnum  iofliguntar.  Quio  po- 
tius  illo  decceto,  pcrnapcccatoooo  prx- 
paratur  vt  mcrira  vd  dcbira,  fed  vtpcrnii- 
fcricordiam,  qux  debiturr.  (ronnullls  rc- 
^ctni  iUori^^^^^^  >        coodooanda.  Quam  diftin- 
^uicondt-    <^*oocm  poftulat  ordo  eJc<f>tonis  &  prx- 
ntHMiuntHr  ^^^mnatioois  tlli  opponrx.  Blcc^lio  enim 
^,.0^^-^       panam  mericam  &dcbicam  condooac. 
..itraniU     PKdamoatio  illi  oppoHta  poenam  mcri- 
xtHitint  .y^  tam  &  dcbttam  000  condonat.  lufligitur 
^riniferi-  P^''  «Ijin^n^rioocm  ptxdamnationis 

«»ri//4^;,^^cxfccatioQem  non  vcmcrica  fcu  dcbica.fcd 
tidtMnd*.  coodooaca.  Dcindc  diftiogueo- 

^um  inccr  prxparaciooem  paaxfaciama 
preuidcotia  DciiuAa  ,  A: ptxparatioucm  , 


COLLATIO.  447 
pocnx  fadam  dccreto  prxdamnactonis  di- 
uiDX.qux  clcdlioni  opponicut.inam  cnim 
euadont  omncs  leftpifcentes  &  crcdcntes 
in  filium  Hanc  oullus  cuadit.  Quia  dccrc- 
tum  prxdamnationis  eft  irrcuocabilc  dt 
pcrcmtorium.  QuxAioautemooocdaa 
Dcuspocnamprxparaucritiis, quiicaprx-  ^tfiio  bie 
ccrici  Uincvc  cooucoit  fapicocix  Dci :  quis  tjl  dtprAui- 
coim  ncgcc  fi  prxccriti  fint  aliqui ,  vt  fuot,  ^gfto  pttcnm 
iia  prxreritos  vt  conucoitlapicntix  Dei^  ^  ^^ti»- 
fed  quxiitut ,  ao  iftoium  ita  prxtcritorum  mnationtj 
8cin  nacurarclidlorum  ;  qucmadmodum  ^^,.^^9 
cxplicatumcft.peccatumprxuidensDctis,  fic  prAtenti 
p<xnaminisdecrctoprxdamoationisprx-  i^th/tbet  ft- 
paraucric  ,  quod  mihi  non  fit  tciidmile.  f/fniA/car* 
argumcnta  nuius  racx  Icntcntix  proban-  ttntfn. 
dx  attuli,  qux  iam  coafi<icrabinnus. 

XVlli.  Propofitio  Arminit. 

PRimo  cx  anteccdeniibas.-  quia  pocna  Prohat  Ar- 
prxparari  iuftc  ooo  poteft  puro  adn       i  *''- 
diutni  placiti  prxtcriiis>ob  pcccatum  prx-  gumentH 
uifum ,  ^uoicx  ifta  prxtcritiooc  &  in  xiZ-P^nMn  jic 
tura  reli^iofic  accenario  illis  pcrpctran- n*tura 
dum  fuic.Sccuodo,  poeoa  illis  otdinata  eft  reliiliiiMn 
fpiritalis   pocoa  autcm  fpiritalis  ordioaci/*'*"!//''*/'* 
ooh  potcft  ab  origioc  fua  defcduris  ,  ^fr^parari, 
prxmium  cxaducilofpiricalcprxparacum  i  dititHrk 
oon  fucric  io  originc  pctfticuris.  Acprx-  ifcfjptatt 
roium  huiufmodi  illis talibus non  cft pcx- P'ccati,x. s 
paracum;  foliscoim  aaturx  viribut  pocne-  conJition^ 
ruoc  10  originc  pcrftaici  ac  illis  falicicas O 
fpiricalisacquiri  oon  poccft- 

Re^nftoIuniiMd  XVIU.  Propofitionem. 

AD  primnm ,  ncgactir.  r.  Adamum  ia 
communc  fuirfc  a  Dco  prxtctitum  -^^/''""«f 
&  inoaturatcli(flum;fcdcxnatutxnwdo 
pcfmiffum  ftbi  tn  i'i£to  hngulari  Sc  natu- 
rah  folum  ,  quod  pcncs  (olam  naturam 
elTct }  cumquc  diligcotcr  a  Dco  prxmo- 
oitum ,  &  quafi  cx  coDdi6o  a  Lcoiofoc- 
matum.  i.  ncgatur  cx  ca  prxccritionc 
pcccatum  Ali  occeffario  fuidc  pcrpctrao- 
dum.  Namfi occc(ratio,habitusfuinctauc 
qaalitas  patibilis  io  oatura  homints.-  fuir 
autcm  potentiq  ad  vtrumuts  hbcra  &  coq- 
tiugcutcr  ad  hoc  aut  illud  voUintacc  lara. 


44.S  I.  ARMINII  D 

Non  ergo  ncccflario  perpctraDdum  fuic. 
CoDttngcoccc  icaauc  perpcrrattic  (  quod 
Sctiptura  &  coDlcDrus  £cclc(ix  rcmper 
cradidcrunt  J  vtpotccx  potcotia  natuixli- 
bcra ,  quz  voluntatis  cft.  RcflecnimG- 
picns  h.cc\cC  y.hocinueni,  Dcumfecilft ho- 
mintm  reSium ,  ipfos  MHtem  tjU4.rert  raUoci- 
ntaflurimA.  Ad i.Inpropofitioncaddcn- 
AdftcMn-  juni,rt/*m,iD  hunc  modum;pana  illis  or- 
dum  *rgH'  jjQjfj  ^[\  ctiam  (pintalis :  nam  Ttriufquc 
vtentum»    modi  pocna  il!is,  ncmpc  corporalis  &  fpin- 
taliSjinftuuta  cll.Scriptura  tcftc.  At  ncga- 
curafltimptio.diccnsprzmiumhuiufmo- 
di  Don  fuilfc  illis  prxparacum  communi- 
tcr ,  fi inorii;inc perftitiflcnt.  Omnino  c- 
nim  conftat  fuiireproporituroiliisnaturz 
foederc ,  &  otdinationc  ad  gratiam  >  fi  pcr- 
ilitiflcnt :  qucmadmodum  &  fymbolo  ar- 
boris  vitz  lignificatum  cft .  &  mortisdc- 
nuociattooc  promulgatum.  Quid  cnim 
mors.niil  ptiuatio  huius  &  fuiurzyitz/ 
quz  autcm  piiuatio  ,  nifi  fuilfct  homini 
>ita.  hxtnatura,ilUvcroordiuationegra- 
tiz  poft  oaturalc  curriculum  vitzhuiusa 
Dcoconfummandz?  Hocautcm  di(flum 
probatui us  adiicis ,  foln enim natur^  viri- 
itufcrueruM inonginef^erfiare.  Et hoc  oc- 
gatur .-  potucruDtlblumiu  oaturalibusic- 
bus*  in  otdinatis  ad  gratiam  minimc,  vr 
iam  fzpius  oftcadimus.  Falfa  igicur  eft  to- 
taargumcntatio   Ac,inquies,ccitaeft  cx 
r>^y#«/^»/i4bypothefi  Tbomz  argumencacio,  qui  in 
iith$mA.      cau(a  elcdionis  hominem  confidcratum 
voluic  io  puris  oaturalibus.  Nosvcroad 
ifta  rcfpondcmus  in  huoc  modum.  i.  Id 
Dosnonactingcre,  qui homioem a Dcoin 
caufa  elc<ftionis  communitcrfiiiflccoDfi- 
dcratumaffiimamus.  a.  EtfiThomasfic 
incerdum  loquicur ,  cameaceft^accipio- 
porterc,  quia  fumiturhoclocozquiuocc : 
namaliacft  ratio  clcdioois,  dcqua  tamcn 
ciufdcm  Thomz  mcniem  cxpofumiusin 
propoC^.aliacooditioDisAdami ,  quum 
in  peccatum  lapfus cft.  Conftat  autcm ex 
omnibus  Thomx  fcriptis  ,  id  ne  pcr  fo- 
mnium  quidcm  ipfl  vcDiiTc  io  menccm , 
quod  Adam  tum  cflccio  puris  oacutalibus. 
Thomam    Idcuimquifentirepoflec ,  qui  aperte  vbi- 
(ontraMag.  c^MZ  clamac,  homincm  fuiflccondicumin 


E  PR^DEST.  ^ 

fupernaturahgratia,  aiquchocipfumex-  ff^.f^nj^^i 
prcnccontta  Magiftrum  fcnccnciaruinaf-  r,f/tj^ 
letit?  Falfaigiturhypothcfis, &Tbomz 
falio  adfciipta.  Quod  fiCilfacft hypoche- 
fis,etiam  inanisargumentatio.  Neciolis  (cnan.utik 
nainrz  viribuspotuic  homo  in  coodiciooe  frartJtfiu^ 
8i  ftatu  fuo  peiftarc  C id  enim  dici maium, 

Jjuam  ortginc ,  quia  euidcncms)  ncc  iilis 
piritualcm  falicitatcm  acquircrc :  non  c- 
oim  merccs  operartorumcibfpiricalisfoc- 
licitas.  fcd  tiliorumin  Chrtftohxrcdicas, 
datapcrgratiam.non  hborc  pjim. 

Rtpltcd  Armimiifiue  confideratio  Rtjponf. 
ad  XVlll.  propefitionem. 

ARgumcntum  prius  niticur  hypothefi  ,. 
dcfinictonis  ,  quaprztcritio  inth         '  ' 
bustuiscftdcfinita  Eafichabet:I'r-trrr, 
eji  anui  diuint  pUeiti  ^uo  Deiu  ab  Attrno  , 
flatuit  creaturtu  quMfiUm  in  naturM  i/ 
rum  rtlinquert,  Mc  non  communicare  cum  Hi 
fupemMturMlemgrMtiam  quM  frmetur  nat  u 
ra  earum  integra .  aut  corruptainjlaure; 
addeclaratioMtm  libertatii  Lonitatu fua.tiM--' 
tura  autem  illa  tfi  qua  nthilfupernaturaU^''^*^"' 
aut  diuinum  pjteji  vc  cft  thcfiio.ciufdcm 
difputationisln  natuu  coim  eadem  &  co> 
dcmmodo  confiti;  'inquuniurprz- 
tcriti,  cx  qua  &  qu...iCci  toulidcraracut- 
hunturprzdcibDaci.  In  t.tlinatura  rc-li<'li, 
quiL  nihil  JuptrnaturateautUiuenui 
OOD  poflunt  prziUtc  I:' 
pernaturali  doo  przft...  ..l ,  ^  «j-> 

huiuimodi  pcccatum  pcrpetratumaducr- 
fus  lcgcmipfisaonprxftabilcm,p(xoaillis 
iuilc  przparari  ocquic  Pnmum  iiaque 

Juod  ncgatur.mihi  pizccricupumciTc  vi-  -l-' 
ccur.  Noa  coifn  agimus  de  modoquo 
Adamus  fuz  naturz  rclidus  &  fibi  pcr-  ntg 
miiluscft.  Tum  cnim  tcli^io  Adami  in 
manu  confilti  ipfius  noo  cft  decretipix- 
tcritionis,fcd  ptouidentiz,qua  Deas  ctixa 
difcrimeo  prxdcihoacorum  &.  tcprobo- 
tum  vcriacus  cft  cnca  homincm  rcccos 
creacum,  &  quidcm  neceiFario  cx  hypo- 
thefi  ,  quod  liberum  homincm  coodcre 
Toluit.  Verumagimusdcrc'i<flioncin  na- 
inr.l,quzcftdctictiptxrc[it:cu!5  5i  .'rcns 


V 


Ai  ftcun- 
dum  qttod 
BegatSfiiit, 


TitfefrcBa- 
tur  Afium 
ne^nttuum 
Diiquipte- 

miius  prt- 
cijfit ,  non 
tffi  Tiprebit- 
tietm  'vtl 

A  

kiiUntit. 


.i  i  ro 


CVM  F.  IVNIO 

cos  qai  przteriii  funt  cooHdcracosaDco 
in  Adamo  vr  patricipcs  corundcm  ,  qua 
Adjmus  io  primxuo  (lacu  h^buir  .  rc 
rpondeo  (ic  coDfidcutosooncncreltdc.-' 
inoatura<]uxn<hiirupernatura!caUtii!  "  | 
niim  potcft.  Qnjic  .'      '        y  r   r  | 
cric,  qujc  tancum  nui  . 
prxtcritionis  io  tbcribus tuis  vfurpata.  Ad 
ftcundam  u  o.  Exicli- 

ftioncin;  :'fi-.i'rAfit 
diuinumi  .  aod 

fateor  {  oc^uc pctaltuii od  pliiupcnnhi- 

#im  ,  vtpote  cui  nihil  lui'.  j.idi 

tum  fueiit,  cxhypoihcH  ^  ..;aitioni$) 
occcirario  pcrpctcandum  cit  pccctum  ita 
rcli(flo,c|  1  potcft  fincgratiafupcT- 

oatutah  v  r.  „  w  t .  i  i  quidcm  voluncas libcra. 
fcd  aou  rcfpc^tus  iUius  a(flus  qui  (Incfu- 
pcro.iiurali  gNtia  aut  prxUari  auc  omitti 
ncquic.  Qucmadmodum  ncc  cadcm  cfb 
libcra  rcfpcdlu  adus  quo  vulc  vniucifali 
imo  &  fuum  bonum.  Ratio,quia  io  bomi- 
oc  cll  pjtibilis  qualitas  propcndcns  inil- 
kim  ad^  im  vciitum  ,  motura  voluntaccm 
ad  «iufdcm  adus  confcnAim  &  pcrpctra 
cioncm :  &  ncccllaiio  motuta  ,  fi  vqIudcjs 
prardiia  non  fit  pi  ccatia  n.utui  ifti  rcfi 
fti,ndi  i  qurpotcntia  tft  gratui  :;?crnatu- 
ralis  cz  Qoftra  hyporhc^.  Adcxplicatio 
acin  buius  plcoioicmpaucaaiJdo.  ACius 
Dci  ncgatiuus  ,  qui  pcccatum  hominis 
piai.  cHir i  cft  aut  pi uuidcncijt » aut  rcpro- 
batioiiis  vcl prxtcritionisqua connapro 
uidLatiadiftinguitur.Non  rcpiobjtiohls. 
Primo ,  Q^J  idlusu probationiscH  circa 
aliquoshomincs,  uoncircaomnes-ocquc 
enim  omncs  iunt  rcprobact.  i.  ^icxadlu 
rcptobationis  vc!  non  fiac  cocxiftitpcc- 
catum»tum  aliqui  tancum  bominrs  pec- 
cani, alioqui  non :  ocmpc >i|pcccaoc, circa 
quos  Dcus  adlu  ncgjtiuo  ptactcririonis 
(u.rvciruur,  nonpjcccant,  circaquosco- 
dcFp  :i  vctfacur :  at  omncs  pccca- 

runt : ci^v  »ion cx illoaftu.  j.  Sicxrcpro- 
bationii  adlo  ncgatiuo  cxiftit  pcccacum, 
ijmrrquitur  Adantum&comncsincoho- 
tnincs  rnc  rcpiobos.  Adamusenim  &  o- 
mues  iu  co  hominrs  pcccaruac.  Falfum 
Auccm  coufcqucas,  falfum  igitur  &  aiirc- 


COLLATIO.  445 

cedcQS.  4.  Ei  cootratio.  Si  exa^lu  acgaii- 
1)0  ptzcericionis  cxiftic  peccacum  homi- 
iiis,  tum  ez  adlu  prxdcftioationisaffirma- 
tiuo.qui  ilti  eodcm  momcnto  cftoppo- 
ncndus,(ncuccrcnim  cft  noea]ccro,&  op- 
'  dicuntur)  cftpcrfcucrantiahomiQis 
.  no.laltcmquodadillum  jclumvoi- 
cum.  AcQullushomopciGftit inbooo.iB 

3ao  ctcatus  cft.cx  a^u  af)iimatiuopra> 
cllinationis.  firgo  ncquc  cx  adu  ocgati- 
uo  rcprobationis  liuc  prxccricioois  cft 
peccatumhominis.  f.  Quibus  Deusfcmcl 
exadu  iicgatiuo  rcprobatioaisnc^at  cffi» 
cax  aaiilium,cisfioalitcr  ncgatefticix  au- 
xilium.  ahoquin  reprobi  noa  funt  rcprobi. 
At  omntbus homioibus  oon  ncgat  c tHcax 
auxilium  Hualiccr.-  fic  cnim  omncsctrenc 
rcprobi.  Ergoa^usillcquo omnibusho- 
minibus  fcmd  cft  nrgatum  cRicax  auxi- 
lium  non  cftatftusrcpcobatioois.  Verum 
quia  a(ftusaliquis  :  ci  ocgatiuusprxccfllc 
pcccatum  hominis,  fccus  cnim  bomo  noa 
pcccauidct   Ergo  illca<flu& cft  prouidca  Ex  aclu  iUt 
tix.  Hic  autcm  duo  coondcranda.  Pri-  Hegatitio 
mum ,  Quod  pcccacum  cxiiloartu  ncga-  ftccittuhi 
tiuo  ooo  cxiftat  occcnTario  ,  fcd  ftantc  lilo  noyi  exijler 
adu  poffit  ficii  vcinonfieri.  Namproui  ntceffano, 
dcntia  oidioauichoraincmin  vicamxccr-  fedfinnteil- 
nam  ,  tc  mcdia  contulic  ad  illam  coofc-  loaSHpoffL» 
qucndamfufficicutiaA:  ncccflatia  :  tclin  fieri  vtlnon 
^ucus  (  vtdcccbaccxinftuucioocpriioay/m. 
hominis  arbicrio  vfum  Hbcrum  iftorum 
mcdioruro,  &  nolcnslibctcatcm  illam  im- 
pedire  ne  refcindcrccquoiiufticuerac,  rc 
pulciirc  TercuU.  loco  cicato  abs  tc  ex  lib.i. 
adu.  MaccxoaemrefponC  14.  ExquoaAu 
Dci  ocgatiuo  Qolcntis  impcdirc  pcccatum 
ctficacicer  (  cui  oppofitus  aclus  affirma- 
tiaus  Yoleadi  cfficaciter  impcdirc  ftiiirct 
iacotiueaicQS  primx  loftituiioni  bominis. 
&  aAus  affirmatiuus  volcndiirapcdirefi- 
oalitcc  fuillct  prxdcftinationis  )  cxiftic 
quod  iK)mo  pcccacc  atftu  potQit,non  quod 
aflupcccauir,vcrum  quiaDeusproinfioi- 
tate  fcicntix  fux  viditab  xtcrno  homi- 
aem  ceno  temporelapfurum  ,iuuclapfus 
iafallibilitcr  accidit  rcfpcclutantumillius 
prxfcieotix ,  non  rcfpc£lu  vlhusaAus  vo- 
iuocatis  Dei « llucillc  atiirmactuus  fit ,  fiuc 


Lii 


nega- 


450  I.  ARMINII  DE  PR/EDEST. 

ncpatiuus.  Qujdquifi  cnim  rcfpcAu  aftws 
oluatatis  Dci  tnfallibilircraccidici  idcm 


litiliter 

Htctjfnrio 

fitr$. 


V 

ctiam  ncccdario  cucnit ,  ncccflitatc  noo 
conCcqiicntis  mocio  fcd  ii.  conrcqiicatis. 
Hinc  brcuitct  licctnotarcdifcrimcnintcr 
infaUibtliter  6c  rttcefttri«  6cri.  illud  eft  cr 
'  *  iufiDitatefcicotiaf  Dci.hoccxatflu  volun- 
latisDci:  illudfolam  Dci  fcicntiam  rcfpi- 
citt  cuius  cft  contingcnriainfallib  litct  & 
ccrto  fcirc;  hoc  ad  ipfam  reicjiftchtiam 
pertincc»  cuicx  vohmtatc  Dciaccidit nc- 
•AButrtiUi  fc|]"it.is.  SccunJo  ,  Sic  confidcrandum, 
ne^AUHHjrt  q„pj  prouidcntia  Dei  non  difcriminat 
tjfeproni-  pjjccifc  iotcr  homiocs  ,  quacltdi(nnt& 
dentiA  com-  rrprohi.  Etprojncrca  illcadus ncga- 
munUi  tjuA  ,,,,uii3tif(kdcomnibushominibuscom- 
frdcifenon  ,Tiunitcr  &  vaiucrfcabfqucvllodifcrimi- 
difcnmtnat  clcc>oium  &  rcproborum.  Ex  hifcc 
tnier  concludo:  Quia  artiis  iJIc  ncgatiuus  qui 

l^rtprobcs  ppfcajun^  antcccflit non clt tcprobationis 
fcu  prxccritionis ,  fcd  prouidcntixcontra 
illam  diftin<flx ,  hinc  icquitur  Dcum  prx- 
Vndt  fequi-  tentionis  a^bu  non  cflc  vctfarum  circaho- 
tur  Deum  rniocs  cxrra  pcccatum  vcl  vc  nondum  pcc- 
mciu  fr*'     catorcs  confidcratos.  Ncqoc  cnimartus 
ttrittonti     aliquis  ncgatiuusprxtctitiohisprxiuitvcl 
nonejffver-  Qjf^i^c  v(.|  tcmporc  hunc  a(flum  proui- 
J'*tMm  eircM  ^^j^fix  ncgatiuum.  Nullus  ctiam  aliusa- 
hominttvt        prxtcritiouisintcr  hunc  prouidcntia 
nonMlpec-  j^um  &  pcccatum  intcrucnit.  Si  intcruc- 
eatores  con-  r -  ifliis  aliquis  prxtctirionis  ,  criam  prx- 
jiderMtos.  nationis  interucnif.  Nonhiccrgo 

neciile.  Eflct  cnim  hicaflusprxdcflina- 
rioMis  confcruatio  aliqi)orumin  bono,  & 
vinrtic;uioapcccatopo/nbili.At  ncmoho- 
niinum  in  bono  confcruatus  fuit,  &  a  pcc- 
<ato  poflibjli  viadicaius:otnacseQim  pec- 
caucrtmr. 

Nihil  autem  hic  opus  probarc  homi- 
ficm oao  occcflario fcd  lil^crc  pcccaflc ,  il- 
•  ucrtiiur;  fcd  doccn- 

Tu:..  iw.r,  pL :  ...  prxrcritionc  homi- 
ncm  nihilommus  libcrc  &  Bonncccflario 
pcccaiFc 

e-     Argumcntum  fcci!!ulum  eriam  nititur 
>ju-  hypothcfi ,  quamcx  tuts  thcfibusmihi  dc- 
idcpA'  fumpfiflc  videor  ,  rc«3c  an  fccus  ru  pro 
mikjptritmali  tuaprudcntiaiudicabis.  Hvpothcfis  con- 
frAitrituJi-  {iitduAkmpartihw.friori:\\,Ycx\i^ii3ki(\x- 


pcrnaruralis  non  potcft  acquuifoliusDa-  ucinnMkri 
mtxvitibus.  A/ttrA.  Lex  Adamolarapo-  ^^/,^9^ 
tuit  prxftjii folis  naturx  viribus.Pmf  pars 
c(l  vcra,  Aiterjfc(k  in  ruisthcfibus.  Homo 
rclinquitur  in  natuia  qux  nihil  fupcroa- 
turalc  aut  diuinum  potcll.  Ac^oruit  tamea 
przrtarcLcgcm,alii  '  cuscfliniuftus 
qui ponitLcgcm  ,  ••  .iftabi- 

lcm.Hinc  condufi.quod  Lt^  >  tranf- 
grcfliooi  DOD  dcbucrttponi  paeoalpiritna- 
tis  ,  cutus  prxflationi  non  cl\  ptomtflum 

f>rxmium  (pititualc  lcufupcrn.itutalc.  Ac 
cgis  ,  quxfolisnaturxvitibuscftptxni^ 
bilis ,  prxftationi  praimium  fupcroaiuralc 
000  promiflum,  (ecus  naruta  fupernarura- 
lc  potctir  acquircrp   Er^o  icgis  ciufdcm 
tranfgrcfliooi  ooo  dcbutf  pont  pocoafpiri- 
tualis.  Subfumo.  Sed  Lez  Adamolaufiuc 
prxftabilis  folitei  MMtur*  'viribm  ,  cx  luo 
fcnfu  prour  cgo  illum  pcrccpi.  Ergo  ooa 
dcbuit illi  ponipeena Jpiritualu.  Eltauccm 
illipofira/>a*w/iji^ir//««/i*.  Erf^o iniajle.  \ti^Metur.- 
Tcroiitaex  thcfibustuisconicquanturncc  Ptinnf! 
oc,  iam  non  amplius inquiram  :  quia  nonc  *''.f 
apertc  dicisprimisnodrisparcntibusprx- 
mium  fupcrnaturalc  fuiflc  prxparatum  &J"'-: 
in  originc  fua  peiftiriircot.  Etpropicrea"^" 
valcrc  iubco  iftam  meam  argumcotaiio-y^''* 
Qcm  ,  Ttpote  cui  hypothcfis  fubttahitor» 
quanitcbatur  Ex  coautcm  quod  dicis.fic 
condudopro  mcafcntcntia  Quodhomi-  mtn^nciA 
nibus  oraoibus  fub  condirionc  obcdico- 
tix  ,  quamprxftarepotcraotcxdonoDei  ^r^*' 
illis  conccflo  aut  conccdcndo  inflituto 
gratix,cft  prxpararum :  id  ipfum  aliqui-f  /'^"/'^ 
bus  hcmioum  ccrto  ic  dcfiniro  Dci  dc-f^**""*- 
crcro  ncgah  ooo  potcfl,  oifipixuira  illo- 
tum  inobedientia.  At  vitaxtcroa  omoibus 
hominibus  cfl  prxparata  fub  conditionc 
cbcdicotix  quam  prxllarc  poreranr.  Ergo 
vira  xtcrha  altquibus  homioum  cctto  ic 
dcfinito  Dci  decrcro,  hcccO  r-r ■-••ciitianc 
ncgari  non  potcft ,  nifi  prxi  um  io- 

obcdicnrta.  Er  proptcrca  homincs  Dco 
prxrcicunri  func  conGdcrati  v  mi- 
rcs  ,  non  igitur  commuoiccr  c  ..  ...^iJti. 
Thvms  fcntcntiam  oon  attingo  oifi  vtcll  r>f 
tujsrhefibuscxplicata.  Liccataotcm  mihi 
pccae  a  Thonia  ,  Tt  probct  Dcun 


r 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO: 


CcriifTc  homiocm  iu  Aacu  mccgiiucis,  in 
quo  oon  nacuralia  caDCDmrcJ&  fupcrDa* 
cutaliahabuit.confideratum.  Fatcorfpiri- 
calcm  fochcitatcm  clTc  hzicditatcra  filio- 
rum,  fcd  qux  alio  pa^lo  contigiflct  pcr- 
ilantibus  in  (lacu  primxuo ,  quam  crcdco- 
tibus  in  Clirillum.Illis cnim  ftiiflct  diuex 
iegeofierAinihis  datur  cx  legejidhi  \\Usexcie- 
Itto mereetfai(Tct daca sioperMatibus  Rom. 
4.4.  hiiimputAtnr  vtcrtdenttbttt  c 
illis  data  fuidct  cx  iufitiittitgit -  ■'•-'c 
^Mt  feceritea  homo  vittet  in  hu,H.i%  datur  cx 
iu/iitia fidei ,  qux  diciz  ,/i credideru in corde 
/«tf.acc.Rom.to.Dciftoautcmllacuprim- 
aroo  &  pcircuccaotiaiaillo,  nobisfcimo 
fuic. 


451 


XIX.  Propofitio  ATmimi. 

Argttnttnt»  \J  Idccur  cooAdcraodum  prxccr  hacc  o 
jlrm.  gene-  V  mnia  .quod  cum  prxdcflioatio ,  pra: 
nUcontrn  ccricio  ,  rcprobaiio  othil  pooant  2(k\x  in 
ftcitmiam    prxdcdioato  .  prartcrito  ,  &  rcprobato. 
ftnttntinm  idcm  omuino  Ut,  Sc  codcm  modo  cood- 
^Hod  tdtm  dctatum  fubicdlum  cxfcquucioois  inre,& 
Jtt(^vrU'    dccrcci  in  mcncc  diuioa.  Qiurc  cum  Dcus 
farmt.obit-  oon  commuoicac  graciam  afluynificum 
^itmtifcrit ipccciioic ,  ncmpcgraciamprxdcflinatio- 
^sxfequM-  uc  prxparacam;  nooprxcercacadu;  non 
ditnncc  auc  puniat  oitl  pcccatorcm  .-con 
fcqucns  ridctur  Dcum  ooo  (latuiffcgra 
tiam  impartiiijoifi  pcccatori;  oon  prxccri- 
xc>Qoa  icptobarc  oiti  pcccacorcm. 

Rejponfto  lunii  ad  XlX.Propo^tionem. 


9fOHtS. 


frAdefiina"  \  Nrcquamdc rcdico.  rccordariopus 
tiontm  nibil  /\cft ,  horaooymiarilliusquam  io  pro- 
tt&ttponere  pofic.  x.aDOotauimus.  Rcptobareincoco 
in prAJUflt-  hocfcripcotuodamnatccfl.  &  rcprobaiio 
fuuo ,  inter-  datnnatio.  Mihi  vcro  rcprobatio,  &  prx*- 
prttstHrltt'  ccritionucQOQcIcclioruoctdcm.  Quam- 
itt  pr»  ni-  obrcm  vt  res  fit  cuidcotior,  nonindiga^ 
t:tl tn  eo ft*p-  fctes,  fi  pro  rcprobationis  voce  damoatio- 
t-outrcj.        DCtr\(\iAcccto.Dic\i,prt.de/ltnjfttoncfn  pr£- 
teritionem,ctd»mnMttontmnihilponere»£lu 
in  prtde/linato,  id  cft,  prxdrCinatum  fiue 
clcdum,prztcritum,&  damoatum  cicra 
vUam  cooccmplatioocm  quahcatis,  qux  io 


ipfo  fit ,  a  Deo  elijgi ,  prxcetiri,  &  Jamnari. 
Ego  Tcro  diucrfam  horum  cilc  rarioocrtt 
ex  Scriptuiis  puto:  oam  clcilio  quidcn),ac 
non  clcdio  oihil  pouunt  in  ctccloacque 
prztctitoi  fed  damoatio  fuppooic  pccca- 
tum,cx  quo  damoacur  pcccator :  alioqum 
cotum  prxdcflinationisopus  cft  xtcroum. 
In  his  itaquc  omnino  codcm  modo  coa&- 
derari  fubicdum  oporcerc  in  re  ,  &  ta 
mcntcfacilcaircntior :  uam cligicutatquc 
prxtcritur  clcdtus  &  rcprobus ,  vt  homo; 
daranatur ,  vtpeccaior.  Qui  eligitut  .nuc 
prxcctitur  vt  homo ;  io  cxrccutionc ,  ita  io  W<»»»i«cf» 
mcntcDcicIcftuseft ,  aucprxtcritus.-qui 
damoatur  vc  pcccacor,  icacftprxdaraua-P'^^"''  "^' 
tus.  Alioquia  adus  ioccrous  &  cxccrnus  ^"ww»» , 
Dci  variarcnc-  quod  nunquamadmittcn-''*'"'*^''' 
dum.HocbcncintcIlcfto,vidcs,mifracer, '''"/'^- 
quxcumqucfuperxdificas,  canullomodo^^'*''"'*^  '* 
polle cooliftcre.  Dicis Deumnon commu-f"'*''**'* 
nicmre  grtttiam  predeflinationeprepjtrMtam, 
idefl,  faiutarem,nifitumpeccatoreinon  prt.'^ 
ttrirt  aciu  nifi ptccatorem.  Hoc  vcropri- 
mum  dc  gracia  (aiutari  vniucrfcnmplici- 
ccrque  fi  dicis,  falfumcUcdocct  Angclo- 
rum  elcdtorum  falus,3c  aliotum  pr^tcntio- 
Qujd  coinj  ?  ao  pcccaiores  Angclos  elcgic 
ac  prxtcriuit  Dcus/videtic  Ongcocs.  NJo* 
ccttc  io  aliaomoia.  Dciadcfl  dcgratiain 
homiocm  circumfctipfeiis  diccrc  cc  i  fe- 
quitur  crgo  cx  hac  ipfa  propontiooe  cua 
primum  homincm  in  inccgtitatc  illa  ooa 
babuinTc  commooicationem  Glutarisgra- 
tix .-  quodoetcquidcmipfumcncdictu- 
rumputem.  Ergogtatiahxccumhomioe 
commuoicatut  qua  homo  ,  licct  non  pec- 
cacor ;  oon  folum  auccm  cum  .\ngcIo.  Si 
dicis  ,  ctmihominefccundumquodounc 
eft  peccacor  commuoicari  graciam  ,  noo 
oegamus;  imo  iam  cum  ncrainc  nifi  pcc- 
cacore  communicaii  crcdimus.  quia  ocmo 
homo  cft  Don  pcccacor  Noo  damoari  vcro 
auc  puniii  oift  pcccatorcm  ,  id  vltro  tibi 
coDcedimus.  Atquciohuocmodumpars 
ncgatut conclufionis  tux ,  qux  cft  dc  clc- 
ilionc  &  oon  cledlioae  ;  pars  vcro 
cooccditur,  quxdcdamaa- 
cioaecft. 


LU 


45^ 


I.  ARMINII  D 


KepUct  Armtmt  ,  ftue  confideratto  Ri- 
jponftonU  ad  XIX.  prQpofi- 
ttonem. 

EGo  voccm  rcprobatiohis  cxtuofcnfu 
vforpaui,  quodiaroaliquoticsdi<aum 
'^'"''*  Si  monfhiitum  ;  quiavcreprocadamna- 
,  ^  phTM,in  ^  occm  fublUtuis,  non  contradico. 

SchoU  :.  ^aium  autcm  mcum  oon  fumis 

"""''^^'''"vctolcnru.  Non  cnim  hoc  volo,prxdc- 
tnintonjur-  j^j^^jy^ ^pj.a.tciitam &  damnatum ,  citra 
fainm,  ac  ^oQijdgjjtjoncm  vllius  qualitatis  qua;  in 
prcindtnec^  iplo  (n a  Dco eligi.  prxtctiii, damnan,qui 
ArjHmentH  ^^^-^^^  ,  quum  vbiquc  cotiet  cuinccrc 
ipjtut.  Ett-  pgj.p^jy^  conditioncm  fcu  qualita- 
vtm  nthtl  obiedo  dccrcti  diuiui  totius  tc- 

quiiltam.  Hicautcmcftfcnfusvcras.Pra:- 
!i/  "^'^dcftinatio  ,  prxtcriiio  ,  prardamnatio  vc 
nonjtgmji'  a^uj  ,o  agcotc  inanentcs ,  fcu  vtaitusin- 
cntnthtlin  ^^^^^  nuHam  in  obicdum  cjctciius  infc- 
'l^f^^^""'' ixxM  cx  fc  paa"»oncm,  fcd  cxfccutio  illo- 
feUnuUum  jmgrnj,rumatltuum ,  quai  conftatci- 
orta  ''/-jgjjjjjjj^jbus,  tran(itinrcscxccriores,& 


cot 


ttHTnponert..^^  cis  aUqucmcftcdumponit  vc  Tliomas 
cxplicax  in  famma  prima  qu  xfl.x).  artic.  x . 
vndc  apparct  phrafi fcholailicit  vfurpata, 
aiiud  cilc  poncre^aliud  fupponcrc  inclc- 
Vndt fequi-  €to  prztcrito  damnato.  Quod  fi  illi  aAus 
/«rfl^«(7tt>»Jtitctai  mhii  ponuai  in  obiedo ,  tum  fc- 
pTJuitjlina'  quitur  obicdtum  omnino  idcin  cfle  &  co- 
tionii  eoiiem  icm  modo  confidcratum  ,  tum  dcccr- 
m<>iio  fe  hft  ncnti  Dco  tum  cifcqucnti  >  fiuc  cum  in- 
iire/Mmde- ccrnis  adibusiamexccrniscircaillud  vcr- 
crett.iiim   fjnti  Dco.   Vndc  contludo.   Quia  ccr- 
exfectiticnii  tum  cft  Dcum  a^^hi  cxtcrno  non  com- 
ratiene  :     municarc  gratiam  prxdcftinatiouc  ptx- 
parro  UfwwparatamniCcamhomiaepcccacorc  ,  dod 
'■■v/t-  prxtciirca^lucxtcrnonifipcccatorc,  non 
;;;,•/»  damnarc  ailu  extcrno  nifi  pcccatorcm. 
1.  n     Hinc  fcquicar  Deum  ailu  incerao  prx- 
l'a:iAm      dcftinationis  non  prxpararc  ^ratiam  nifi 
(•r^paraffe^-t  pcccatori.  uonpixtcrircftatuifrcniflpcc- 
(y^f.  catorcm  ,  non  przdamnarc  nifi  pcccato- 

rcm  ,  quodcftaAuprxdcftinatioaisprz* 
tcurioois  &  prxdamnaiiooisintcrnonon 
vcrfari  nifi  circa  homiucm  vt  peccato- 
rcm  confidcracum.  Q^odautem  D  i  v  s 
gratiam  prxdcftiaaiioocprxpatauroooo  ^ 


E  PR.CDEST. 

commuuicac  oifi  cam  pcecatore  ,  ue% 
ptxtcrcat  oifi  peccatorera  ,  (  de  damna-  ^f^g,-^ 
lionc  nobis  conucnit )  id  vctidimum  cflc  rj^, 
puto.  Ncquc  huic  vcritati  quidquam-^^^^^'  ^j,-., 
obftatdupIcxtuumargumcQtum.  QuoJ  ^  futnl-  - 
cnim  ad  ptimam  attinet ,  refpondco  id,  ^),^^,. 
quod  tua  ptudcntia  rcfponfurum  prxui-  ^^-y^^^. 
dif .  nos  non  agcrcdc  Augclorumprxdc- 
ftiuationc  Sc  rcptobaticncfcd  dc  homi-  ^^^^^^ 
nis  :  quarc  vtvc  vniuctfc  vcrum  non  fit 
gratiam  prxdcftioarionc  f  -  amnon  ^^^^^ 
nifi  pcccatoribus  conucoK .  ■  -win  An- 
gclis  ,  tamcn  hoc  vctum  cft  dc  homini- 
bus  ,  gratix  vocc  ad  ilLm  qux  homioi- 
bus  prxdcftinatiouc  prxparata  cft  ,  rc- 
ftri^a.  Quod  ad  altcrum  argumcntum 
cuum  quo  mcx  propofitioni  abfurdum 
impingitur  ,  co  quod  indc  icquitur  ho- 
mincm  in  prima  inrcgtitatc  non  habuif- 
(c  communicationcm  (aluiaris  gratix; 
Rcfpondco  >  Homonymiam  cflc  in  vo- 
cibus  falutaiis  gratix.  lUa  cnim  gratia  (a- 
lutaris  potcft  accipi  pro  gratia  qux  (alu- 
tem  confcitc  potcft  k  fufficicnri;  &pro 
caoux  (alutcm  cctto  &.  rcip(a  confcrt» 
8c  cmcacr  -•  itcm  pro  giatia  quam  Dcat 
homioiinpnmzuoftatucontalii  ,  &pro 
giatia  quam  homini  confcn  inftatu  pcc- 
cati ,  vt  indc  libciatus  lo  Chrifto>  Tir..;" 
pcr  illum  cx  mortc  obtincar.  Propo()tio 
mca  conccdit  homincm  priorcmillam  io 
ftatuintcgtitatishaboifl>,&ficabfurdum 
vitac.  Hauc  autcm  poftcriorcm  antc  la- 
pfum  habuiffe,  ncgatmc.i  piopofitio ;  8c 
fimul  hocabfuidumcflencgai.  Hzc  au- 
tcrapoftcricr  nonilbprioreftgratiaptx- 
dcftinationc  prxpaiata.  aiquc  hoc  pa^o 
tota  mca  argumcoutio  fiima  &  immota 
maner. 

Hafcc  igitur  ob  caufas ,  vir  Reucren- 
dc  .  oondum  mJji  pcrfuadcrc  poflTum, 
quin  obic<3um  adzquatum  przdcftina- 
tioni$,prztcritionis,przdimua:io- 
nis,  fic  homo  vt  pcccatora 
Dco  confldctatus. 


CVM  F.  IVNIO 


XX.  Vropofitie  Arminii. 

NEqaetidcruiniihibxc  fentcatia  fta- 
bilm  argumcliio  a  neccflTaiia  dcclara- 
tionc  libcrtatis  grarix,&  bonitatis  diuinz- 
Vi  vt  cnim  btcai  dccUratioacm  iftius  li- 
bcrutis  eflc  ncccflatiam  ,  dicamtaracn  & 
illamcrtcin  ipfa  crcationc&  diflinftionc 
lerum  dcclaratam  ,  &  poito  alio  modo 
dcclarari  potuiflc  ,  imo  dcbuiflc.  Argu- 
mcntum  a  ncccflaria  iuftitix  <iiuinx  dc- 
claiationc  non  magis  mc  mouct  ;  tum 
quia  luftiiia  in  Dco  ,  vt  natura  xquali 
tcr  fe  habct  erga  totum  obic^lum  ,  Bc  o- 
mncscius  partcs  ,  nifi  ivoluntatc  diucr- 
fificctur:  tumquia  Dcus  talcm  fcin  Scti- 
ptura  dcdarauit ,  cui  non  fit  opus  «  iu- 
Kitia  lcgaii  pcccatorcm  punirc  adiuftitiac 
fux  raanifclUtioocm  ;  fcdquialiam  viam 
nobiliorcm  noiit  ad  lulhtix  fux  patcfa- 
T)miqu$a    ^,oncm.  Ncquc  argumcnrum  a  proui- 
nuHra  pro-  ^^ai\x  naiura  dcduftum  momcntuinha- 
^idtntii.      jjjjg  Yidctut  j  cuius  fit  pcimiitctc  vt  ali- 
qui  a  fummo  bono  &  fiac  fupcrnaturali 
dcficiant :  quiaifta  pcrmifliohuic  fcnteii- 
tix  confentancc  intcllcfta,non  tamproui- 
dcntix  fuftcntanti  &  gubcrnanti  ,  quam 
«canticftuibucnda. 

Rejponfto  luniiad  PropofitionemXX, 

POftquam  dc  clcflionc  ic  rcprobatio- 
ncdi(3um,  vcnitur  hoc  loco  adccn- 
lidcrationcm  finis  .  cx  quobonitas  mali- 
tiaveaftionum  fxpcrecognofci  lolct.Tri- 
plcxautcm  hicfiniicxpcndiiur  :  libcitatis 
diuinxingratia  &  boniutc,  luftinx  ,  & 
;proaidemix.  Htfi  pluics  quidcm  adfcui 
polTunt:  fcd  cx  his  cxicra.Pumus  fiuis  op- 
purnatuiduobusargumcntis.  Nam  l.  di- 
^  J-"*  hbcrutcm  illaiu  cjft  in  if>f»  crtMtioru 
Arm.  ndftrt  ^  rerum  McUratMm  i  c rgo  n6 

in  ^fi^"'*         ^y  .is  ,  ?t  in  hac  quoquc  dcclarare- 
Htprunt  Ncgatutconfcqucns  :  nam  ncc  fatis 

"  Xuitincicationcficdillindtioncrcrum  dc- 

 cIarari,ntfiinprogrciru(5c  finc  quoqucdc- 

titr  m  ^'^^^  ^Ja:ctur;nccvcroVifatisdcclaratacftin  hac 
fmiontUbtr  oa5uta&  vitahuius  fcculi  ,  fcquitut  ergo 
utitgratiM  ^jjiopejiojc  natura  flc  in  viu  futuii  fcculi 

ilUltU. 


GOLLATIO.  455 
dccbnri  non  ojjortuifte.CoBtta  ekim.fi  ia 
rcbusfolum  intciioribus  liberutcm  fuam 
dcclaraflct  Deus.ac  non  in  fupeiioiibusad 
fcculum  altcrum  pcrtinentibu$;imptudcns 
vidcrctur  dcclaiationcm  digniorem  omi- 
fiffc  Iibcrtaiis  fux,  aut  non  poiuiirc.  Naru 
dignior  cft  libcrtatis  illius  in  rcbus  dignio- 
libus  tcftificano  :  id auiem  bonum  mclius 
cft  atquc  dignius  ,  cuius  mclioia  8c  di- 
gniora  funt  confcqucntia.  Hoc  Dcuifi 
nefciuiflc.non  potuiflc ,  autnoluiflcquis 
credai  ?  i,  Dicitui  Ubcrutem  illam  porr» 
sU»  modo  decUrMri  potuijft  ,  imo  dtbmjft. 
Fatcor :  namac  hoc  modo  &  aUis  potuiC 
&dcbuit ,  pioutaDco  £i£lum  eft.Qupd 
fi  «/wcxclufiue  dicis  ,  pio  eoquod  clta- 
lio  &  non  hoc  modo ;  ncgatui ,  &  in  prx- 
cedcntcm  proxinic  aigumcntationcm  fa- 
cis  cft  conhitaturo.  Sccuudus  finis  fimih- 
tcr  argumcntis  duobusoppugnatui.Prius^^  nij^ 
argumcntum  ,  illis  vcibis  «ompichcn- 
furii,  ijuia  luptiM  in  Dto  ^vt  nMturAMquMU-  quoddicitur 
ttrft  &c.ibidcmfoluituradieclio-  \  decUrMtio 

nc  verborum  illoium ,  nifi  a^voUuitMtt  dt-  ntiuJhliA. 
uerfijuetur.  Nam  iuftitia  quidcm  luuo- 
bis  Ipcdatar  duobus  roodis  ,  vt  habitus. 
&  vt  a<^usabeo  proficifccns,  &  cmanans 
primum  intus,  dcindc  foris  :  in  Dco  ve- 
ro  itidcmduobus  modisconfidcratur  ,  "rt 
natura,&  vtnaturx  a<flu$  pci  voluntatcna 
flucns  a naiura  &  fccundum  naturam  Dc». 
Pnorcmodo  iuftitia  cftipfa  clfcntia  Dci, 
poftetiore  opus  dtcntix.  Dc  priore  mo- 
do  ▼criffiroe $llud  dicitui ,  lufiitiMinDto, 
vt  naturm  MqmaUter  fe  hMbet  erg»  tctum 
/uum  obitQum»  ^  omnti  eiutf»rtts.  EtU 
paiticula  ,  vt  naturM  duobusmodi$expo- 
ni  potcft;fiue  »<rxif  ^i^W  ,  vtfitfimilitu- 
dinis ,  (  qua  mentc  cgo  a  tc  fciiptum  puta- 
ucnmjfiuew?»*'»^'**»^»  prout  Dci  natura 
cftiuftitiaipCa.fiueeflcntia.  Etcnim  ef- 
ientia  Dci  ium  fit  omnino  firopliciflima, 
iuftitia ,  natura,  cflcatia.&  cxtcraattiibu- 
otcipfa  Toumlunt,  licet  utione  i.  nobis 
diftinguantur.  Dc  poftciiorc  autem  iu- 
ftitix  modo  illud  fubiicitur  quam  com- 
modirtiinB ,  ntfi  a  vcL-tfttMte  diuerfifcttur, 
fcdtamenxqumocc.  Namiuftitia  Dci  vt 
aatuia>nui)quam  diucifificacut ,  oe  v  olun- 
Lll    3  "te 


454  I-  AR.MINII 

tMtok  1  quidcm.  Qajd  cnira?  vcllet  Dcus  mu- 

ticioncminclVcmia,  io  naturafua  ?  cuius 
proprium  cft  non  dtco  omni  modo ,  fcd  »- 
oiuocc  voius  foliustfcmpcr  tmmntaliiU. 
rA».lIlavcioiuftiria>qua:opus  cft  diuinx 
elTcotix  abca  cmauans  voluntatc;  fiuc  ia- 
tusUucforisiilU  ptofc^lo  iolitiitis  modis 
diucrtiticatui ,  prout  fcrt  lapicotia  &:vo- 
luntas  cius.    Poftcrius  aigumcntum  ,  >t 
paacis  dicam  finc  tci^iucilutionc.  duobus 
modisiovitio  eft.  Namftimumctfi  illud 
verumcft)  fibcnc  intclligatur  ,  qnod  a:s. 
J)eu4  tJtlem  tn  Scuptnra  je  declarnuit  ,  cnt 
non  fttofHsextujlitim  legsli  peccMorem  pH- 
nire  adinfiitit  Jni  t/iamfejl Atianem  ,vtpo- 
tc  cuius  luftitia  legalcm  luftmamonioi- 
busmodis  fupcrct ,  atquc  infinitc  ,  prout 
Teutas  typum,&  corpus  vmbram  in  rcrum 
tiaiura  (oleicxccdcrc  :  taincoid  nnllopa- 
iio  cx  coconfcquiiur,  noncrgo  dcbuiflc 
Dominum ita  pcccatotcm  punirc ad  iufti- 
i\z  fua  manifcrtationcm  i  aut  quod  ita  pu- 
nu,  cx  iuftitia lcgali  clfc.  Contra  vcro  id 
potiusfcquitur  ,  &  Dcumpcccatorcmira 
punireopoituiHc  ad  manifcftaiioocm  iu- 
iltrixfuz  ,  &  quodita  puoit.  idcxiuAitia 
ipfiuscllc  ,  qux  iuftitiamlcgalcmexcedit 
uipcratqucmodocxccllcQtinimo  ,  id  cft, 
(iiuioo  i  &  quxadiuftitiamlcgalcra  Qobis 
ipfciofomuui,  in  vcrbo  promodulo  oo- 
uro,vtiuft'tix  illius  cxccllcntiirimx  vm- 
braculu.Nihilcft  iuftitix  nobisiolcgccx- 
prc^um.quod  nonfit  io  iuftitix  Dci,  Sc  ab 
ca  promanct  excclIcDtifltme :  in  Lege  &iu- 
ftitiara  nofttam  cxprcllit a nobis  dcbitam, 
6cadumbraui(  fuam.  Iduntummihicoo- 
£dcra.UcuraclVciaftitiamvDiuocc,aac((i 
mauis)clVc  pnncipium  vniuocum&cau- 
Cim  omuis  iuftitix ;  vt  omnisbonii  vtrum- 
qucillud  quoddiccbas  fuftulctis.  Nam  fi 
VDiuocccltiufttcij,fiucptiucipium  voiuo- 
cum  dc  caufa  omois  iuftitix  ,  ergo  huias 
quoquciuftitix  priocipium  ,  caula  atquc 
ctfc^totcft,noDfulum  mediatc  adumbra- 
txlcgc.jcdctiamcflcdx  immcdutc  opc- 
rc  ipuus.  Nam  vodc  iuftitia  ifta  lcgis,Difi  i 
Dco,voluQtatc  fua  (apicntilVima  id  quod 
cft,5:quod  agic  prout  cft  ,  cxpnmcotc? 
Dcrudcli  voiuocc  iulhciacft  priacipium- 


DE  PR.£DEST. 

quc  luftitix  Deusi  non  ergo  ez  iufticia  le- 
gah  puoic,  fcd  cxfua  ,  quam  pto  buma- 
Do  captu  adumbrauic  lez  ,  &  quam  aoa 
potcft  DOD  expiiroctc  io  creaits,  cum  ia 
noc, tumin  vcntuto fcculo >  vtdcclai.vjit 
vcibo.  lUud  vcroaltctum  magiscfT  ■.  -  - 
fuin ,  quod  dicis ,  DeumMhMm  i  : 
liorl  nojfeaditijiittii fuApo:  m.  Dcus 

ccttc &: illam ,  &aliam,&.  o:.ihj:.aouitac 
pcrnouitviasdiuino  modo.  Sed  tibi  in  hac 
caufa.  mi  fraccr ,  idfcmpetiDmeatem  vc- 
niie nccciVc cft.Dcum nunquam  doq coa- 
tcnipluri  omoia  fccuodum  lacioncm  fia- 
gulaicm,  &  racioocm  voiuctfi.  cui  prxcft. 
Sccuudum  tationcm  nogulatcm  fi  Dcga- 
buut  Dcumaliam  viam  oobihorcm  ooHc 
ad  patctadioDcm  iuftitixfux  i  vndc,  a- 
mabo  tc,  piobaiurus  es  ?  id  coim  coocca 
piis  elVcprobabiliusomnioo  vidcbicur,  cu 
Deus  (ic  iapicotifljmus  ,  crgo  fapicatiin- 
mc  viam  aobihfVimam  io  Kac  caula  cc* 
nuilVc  ,  vt  (quod  fapicotixdtuiox  opus 
cft  )  paccficrct  luftitia  cius  ad  gloriam 
fuam  «  documcntum  ooftrum  ,  &  pctfc- 
dioocm  vniucrfi.  Vcrum  tamco  cllo,  oo- 
uctic  Dcus  aliam  viam  nobiUorcm  ad 
baoc  rem  pcificicudam  ,  vc  eft  fcicotilli» 
musiocgo  camcu  fccundum  rationcm  t- 
niucrfi  aliam  uobihorcm  viam  cxftttiflc; 
qua  id  confcqucrctur  Deus .  quia  aliam il- 
lamoobiliorcm  viamadaliud  melius  Bie- 
rit  adbibcri.  Intcreft  cnim  fjpicncix  Dci. 
Ttvix  omoimodx  in  iuftitia  ipfius  omoi- 
moda  pate^acicadatcaeaocur,  &  /latiav- 
oiucrfo  oculis  omoium  cxpdlitx.  Sit.ex- 
cmpli  caufaoobilioi  via  patcfjcicudxad- 
mirabilis  iuftitix  ilhu&  diuiDX,ca  qux  Aa- 
gelosmaloscxcrcuit  xtctoumquc  excrci- 
(utuscft:vtdcmitacflc  ,  ao  ooovidcsfa- 
picotix  Dci  cfleiv  t  bic  quoquc  diuctfifice- 
tut  diuiox  iuftitix  modus  1  Acquc  hxc  d;. 
fccuodo  argumcuto  fatis.Tcitius  fiois.qt: 
cftaDeiprouidentia  ,  vnico  modo  cIilI;  . 
tur  cxccprionc.vt  vocant,quod  ijinptrmtf- 
fio  non  tam  proMiUtntii. fuJltntMtt  o»  i; 
nAnti.qMnmcrenntieJl  trtbutnJji.^oiXj.       /,,j«j,„..  i 
nia  tua,ncgatur  tocacxceptio,  &  ip(a  tct- 
minotum  dcfinicioac  taccacibus  nobis  c- 
hdicuc.  Agc,(U  mibi  quaadam  vcluci  li- 

ocaoi 


CVM  F.  IVNIO 

Bcamprouicieniix  diuiiix  defcribe:  cuius 
pnocipiurn  fcu  piima  extrcmitas  crcatio 
jppclbiur ;  id  coim  cfl  rrcatio,  produdio 
anonctTcadcnc  >  vt  loqnuhtuc  :  mcdius 
tcrminus  (itguberDatio  ,  fudcnrationcm 
&  ordivationcm  contincos:  fiois  fcu  po- 
ftcrior  extrcmitas  lit  coi  ( immatio  :  hic 
Tidc ,  cui paiti  pcrminioncillam  fis  adfcti- 
pturus.  Crcatio  c(i  iCius  Dci  foliusjcuius 
glotijm  cum  rc  crcata  ▼lla  mitiimc  com- 
xnuoicat:  nam  crcaca  cfl>  non  crcans.Crca- 
ciooisautcm  a(ftu datur cHc  rcbus,  vtquod 
■OD  e(l  vxTM^icTixMf  io  oatura  >  id  Ht :  crca- 
cioncitaquc  daturhomini  vtfithomo ,  & 
inlic  homtoi  .  quicquid  cfl  hnminis  qua 
crcaturacft  :  Atquc  hoc  io  gencre  libcr- 
tas  voluntaris  cdhommi  atttibura.  Qu.id 
autcmpcrmifl^ocft  ?nona^us  Dciefttlcd 
ccfTatio  aba^u  :  nondatene  rci  ,  (ird  rei 
qux eft,  vttx  fux  potcftatcm  tiadit.  Hxc 
ip(a  naturaloquitur  :  crcationcm  ,  pura,a 
pcimilTioDC  diftcirc  g<ncrc&  diffcrcotta. 
Quidplura  ?  crcaiio  noncft  pars  otdioa 
cionis,fcdprincipium,pun(f>um,tcrmious. 
vtiradicam :  pcrminio  vcro  ordinacioDis. 
cfl  ex  priDcipio  illo  pofico  confcqucotis: 
noocrgociejciooiseft.  Eft  quidcm  crca- 
tionis,  libcrcas  voluntatisin  homioc  ;  lcd 
▼  t  iofacultate  clTcntiali,  non  vcin  aifltooc 
inde  proccdcnic:quxa^io  proculdubio, 
«z  quo  ficultas  crcata  cft.  &  (uisqualitati* 
bus  inftrutfia.a  Uci  or.^inacionecft,&  or- 
dinatioa prouidciuu.  Bquidcm  oon  vidco  i 
qua  ratiuoe  pcrmiflio  primis  parcnttbits  j 
(a^a  cicattoni  i  qnx  vcro  nobis  >  orJina-  | 
tiooi  afTignctur.   Vtiamqucvniusgcncris  j 
cfleopottcr.  Dcir.dc  vcio  ctli  fif.gtrcm 
permi/IioncmacrearionecUc  ,  idquoque  ! 
■vcl  tcauciorc  opuscllLt  pi  oiii  '       -  am 
jirouidcntijm crc-n:c:n .;qi!'j      i  >.  nti- 
ccm  ^cgubetoantcmnomuics.  Eft  igitur 
tcannucotcpcrmidio, ;  ;<u;ideutix:  nobis 
•vcroconfi'mantilM    e*:  •   '  vt  fpctojallcn- 
ticnte,  prouirlcnti   .        lantis  vcl  oidi- 
sanris  eft.  c  »tcmr.quc  dixcris  ad 

jrationcni  jiiuutdcntia»  liiius  pcrci- 
net  conlci]ucDtia  optima 
pctmi/Iio. 


COLLATIO.  4t5 

Reph(aArmifiii,fiue  confideratio  Rejpon. 
ad  propofinonem  X  X. 

HAdenus  ipfam  fcDtCDtiam  examiDi- 
ui,  qu.x-  Ilatuit  obicdum  prxdcftina- 
tiouis&  pra:tciitiooishomiocm,vcliopu- 
risnatuialibus  ,  vclctiam  cumfupcroaiu- 
calibus,eztra  tamcn  peccati  vt  conditioois* 
10  obicdo  rcquificx  ,  conccrriplatioDcin 
confidcratum.  Et  compiobaflc  mihi  vi- 
dcor  homioemdeccrDenti  Deo  ooo  alitcr 
qu.im  pcccatorcm  c6fidcratum  eflc.Nunc 
aJ  tria  argumcnta  refpoodeo  »  qiix  ad 
ftabilicndam  illam  fcntcotiam  adferrifo- 
lcnc.  Et  commoiiftro  tantum  huiufmo- 
di  feotcntiam  cx  ilhsar^umeotis  non  con- 
firm.ut.  QU;Uc  ^Topuliii  ratio  poftulare 
videtur  ,  vt  ooo  taotum  ifta  mea  com- 
monftracio  rcfutctur ,  fedetiam  vcvis  ar- 
gumcotoium  illorumcomprobctut:  quo 
poftrcmo  laborc  fupcilcdifti  >  quo  pa- 
£lo  Tcto  mea  iofirmcDCur  ,  iam  lingula- 
cim  vidcamus. 

l'rim»m  MrgumentHm  a  Dccedaiia  de-  ConfdtrMi» 
claratioocli?cvrarisgratix&  booicaris  di-  B^eplict,  lur 
uioxroUo  primo  (impliciccr  ocgaodo  iftiww.^^re- 
oeccfliutcm  ,  tum  conccflailla  neccfljta-^^^yi*""*» 
tc  ,  ncgando  modiimillum  ,  qui  cft  talis  «/wyi''/" 
prxtcricio>  vta  (cocencia  mihi  aductfariaw*"»  *fgir- 
dcicribitur.    Qux  ncgatio  confirmatur.  wen/itti». 
paitim  quod  Dcus  fux  booitatis  Iibcrta- 
lemdcclarauic  lo  crcatiooc  &  diftiodto- 
Dc  rcnim :  pamm ,  quod  porro  aUo  modo 
quam  ifta  rali  pixtcritieoe ,  caodem  hber- 
tatcm  dcclaraie  pocuic ,  imo  dcbuic.  Hxc 
aut«mquo  mcltusiotclligaoturpauca  dc- 
clarationis cauladica.  Piimo,  Quumoul-  f^uSum»- 
lusDcicxtcrnusadlus  fimplicitcr  lit  ncccf-  ^?'"»  ^*» 
lartus  ,  nulla  quonuc  dcclai.attolibcxtaci$ 
bonitatisdiuinx  c(k  hmpticiter  necelXiiii.fmpl'<^'f^ 
V'  intcrna  &  elfentiali  lui  ipfius»f'"<'i7*''*''** 

Oi   ^:tbc3ius.3tqucinlc«!or'-:rus.  Sc-  fjf*- 

cundo.  Qn}^  tamcn  Dco  viUiin  cft  libcro 
voIuotAtis  aciufuum  boou<n  cxtra  fecd> 
municaicadl  '  :<  fux dcclarationcm, 
vidcturnont.  .i  bonitai  dcclaianda 

fuiirc,(cd  ic  Iibetcasbonicacis  iplius:  quo 
coftarec  Dcumiuuni  buoum  cumctcacu- 

tift 


45<f  I.  ARMINII 

m  aulla  DccefTiMtc  fcd  meta  voluntatc 
commuaicafTc  :  noa  iaboui  fui  augmcn- 
cum.quocipctfc^um  e(l  .  Ccdio  oihiU  & 
crcatuiaium  cx  co£i6larum  complcmcn- 
tum  pro  modo  communu-atioois  >  tum 
nihili  patitbusQoguiiSiCum  creatuii&fin- 
guhs  intcroo  a£lu  voluotatis  ptarparat*. 
Bonum  aurcm  quod  Dcus  commuojcatc 
ezrra  fc  voluic »  cfl  duplcxrcfpc^flu  lubic- 
cum  quo  td  commuaicateflatuic>  oa' 
turalc&  lupcrnatutalc.  In  vtriufquecom- 
fnuDicactOQC  arquum  fuii  vcdcclatarctno 
canctim  booicarcm  fuam.rcd  &  Itbcrtaicm 
boaitaiis  &  gratixfux.  In  oacuraUibo- 
ci  communicatione  dcclarauic  booicacis 
fux  librriaccm  crcatioae  &  dtnindiooe 

L    •  tufx,  quodcftpufc  nihiluin  »  vclcbaos» 
r     .  haac  cQUtaccm  6c  formamclt  imparcicus> 
*ad*eX  ^°  'P^**  libcrtatem  fux  com- 

•     !!^!Jr/«municationi$  decbrauit.    lo  commuoi 
,  .  ^      cationeboni  fupcrnacuralis.candcmluam 

MturalHhl^^^"^"^"^  JccUrauic  ,  quum  magoam 
_;pariem  fuarumcreaturaruminhabilcmh:- 
cicad  fupctoacurahum  lu(c«f)Cioocm, lo- 

CMtiont.  lojAngclos  &  homincs  corundcra  capa- 
ccs  fecic  ,  noanuliotum  cciam  ipfo  adu 
parcicipet.  Idorum  refpeftu  ,  quorumo- 
mncs  in  vniuerfum  Aogclos  &  homines 
primos  ,  mque  iis  icliquos  cxipfis  nafci- 
turos  fub  condtcione  parcicipestecicnui- 
bhaiuGnodi  przcexiciolocum  habccqux 
fic  nonoullorum  auc  Aogclorum  auc  rio- 
minum,  fcdcaotum  ,  qux  cdicliquarum 
creacurarum  ,  eas  eoim  przceriic  in  com- 
municacionc  booorum  fupeinacarahum. 
Ac  io  comrauoicatione  boaotum,quo- 
luro  Angclos  &  homioes  non  reipia  parti- 
ctpcsfecic,  (cd  capaces :  cciam  declatanda 
futt  Ubertasbonitacis&gracixdiuinz  ,  vc 
hac  racionc  conflarcc  Aogclis  &  homini- 
busnohez  nacurz  ipforum  ezcellcotia  & 
mciitcfedczgtatia,  lumilla  quzomocs 
acccpcrunc,  data  cfle ,  lumilla  porro,quo- 
rumcapaccs  fadli  fuocdacumiti.  Hzc  ita 
agnofco  0c  ^tcor,  fed  ocgo  modum  decla- 
randz  io  hoium  commuoicarionc  libcrta- 
tis dioinx eflc ,  huiufnaodi przccricioncm: 
■cgo  ctiam  huialmodi  piztciitioocm  a 


DE  PRiEDEST. 

Dcoad  dcmonflrandam  ifbim  iibercateni 
vfurpatamcfTe  &hocvolui,  quijmdizi,4c 
potro  aiio  modo  dcclarari  poruifTc  ima 
dcbuiflc  :  pcrvoculamWitf  ,  czi.ludeos  il- 
ium  modum  qui  prztcricionc  liU  continc- 
tur.  Siquzratur.quoaiiomodolibcrcas  (t^,,,^', 
bonicacisdiuinzd 

bucric:tcfpuni{co,s  ■  u     ..c  .i.  i ^ 

r  /  1  1" 

um  aitioct  (  Angcloium  coim  lcmpctcx-  / 
clufi )  potuilTe  deciaraii  iibciucem  idam, 
fi  pizrciibercc  Dcus  coDdicioncm  fub  qua     ^  ^^,  ,^^ 
vcllctcommuoic^te  :  dcclaratamctiamcx 


rit  itti 


dccreto  ztcroo  quum  przlaipfit  homini /^^^^y/ 
conditionem  fub  qua  vicam  zccinam.&  ca 
gtatiz  dooa,quz  prztcr  iam  data ,  ad  illam 
conlcqucodam  poccranr  cllc  ncccilaiu»  ^y^^^ 
c6fcqucrecur.  Debuiilc  dccIarariaUomo- 
do,fi  dcclaranda fuic, quia oon  ido  modo: 
oaminenecfapicnciz  Dci  ncciulbtizcius 
conucnic,  vcpocequocreatutz  aliquutum 
boootumexdiuina  boaitatc  &  gracia  ca- 
pacicadcm  bonaabfq;  vlla  Voditione  fim- 
plicitcrdcQcgaotur.  Ergoalio  modo,  2c 
quidcm  illoqucm  dixi.  Nam  dccciacrc 
crcacurzalicui  ooo  darc  id  cuiused  i 
cuiufq;  caula  cil  condira,Dcus  noopu^viL 
nifi  lub  cooditionc  G  lcinhabilcm  fccertc 
bonisaccipiendiSi  quorum  capaz  (adla  cft 
a  fuo  creatorc.  Varum  \  c  vt  rcs  habcc,  com- 
monlhandum  tibi  fuit.quomodoaigumc- 
tum  alibcrtatcbonicatis  &  gratiz  diuinz 
valcbic  ad  huiufmodi  przcctitioaem  feu 
noo-clc^ioncm  ,  qualis  dcfcribitut  cttit 
thcfibusilabilcodaro. 

Alccrumargumcncumcfl  a  iuditizDci  CenfldrrMtk 
dcclarauonc  occciraiia.I-iocargumcocum 
impugnoduabusiationibus  ,  vcauccmin-  mi^j  t<t-  m 
tcliigi  qucat  quomodo  idz  mczrationes  ' 
aductfus  iilud  argumcotum  valcaot,  fcica-  ^^^.  sd»ir 
dummcidipfum  vcclliacuisthciibus  po- 
fitum  lofiiugcrc  voluiirc  Vctba  autcm  ^,,., 
hzcfuotio  thc(ibus:  thcdiy.  ^'rtfarAtic  fgg^iJ,^ 
pacnd.  efi  aHm  diuimplacitiquo  Detu  »b  tttrm 
»0  fltuuit  Addtclaratic)  ■  v,  •  -/  litit /ua  puni  • 
re creaturat ,  quA in  oi  ■  »  «.in  ftitr,int 
fferftituriticc.tc  theiilS.  Dtt/i 
rat  crtMurii  confra  ordincm  ifjuu  i  t^i.AtU' 
rii  prifttrptccatHmrtprobandu  tx  i 
ttiuflitis/tt*.   Quia  bis  vcrbisd; 

frti/A- 


w 


CVM  F.  IVNIO 

proiAtio  pttnt prAp»rati9,  quz  bic  pro  eo  - 
dcnl  fdmuncur  £idx  tx  ntcejftttUt  iufiiiid. 
diuiHS  ,  illud  cgo  raDqu.im  vcritatimtaus 
coofoaum  duabus  rationibus  coofuuic 
volui. 

ttpi^imo        Pr/0rr4//0«/7huiu(modiin  Deuspocnas 
'  tX'  prxparac  pcccacoribus  ez  Dcccflitacc  iufli- 
ll^/j/MrC^  tix  fux.cum  omnibus  in  Toiuerfum  pccca- 
^ftlprmMn-  coitbus  pixparac  pocnas  •  ncmpc  dccicro 
tur  r^/Zi^^Trfprxdamoatioois.  Ac  falfum  coorcqueos, 
^utMiiHer-  Ergo  &  aacccedcos.  Conlcqticacia propo- 
fm  iilud /U-Ciuonis  cft  ccrta    Qu»a  quum  iuititia  io 
tstafut-     Dco  coofidcratur  vc  uatuijlis  affcdlus, 
•fUMt        tum  codcm  modo  vcf Gtur  circa  totu  fuum 
obicdlum&  omncsciuspartcs.  Obic^um 
autcm  tuflicix  bic  fuot  pcccator';s.  Ergo 
ciica  omncs  peccatorcs  vcrGtur  zquvtli- 
cei.hoc  e(l.  omaibuspccoasprxparac.  £c 
hoc  occcnitatis  vox  iuAitix  addita  apcrtc 
£gnificac.  Si  coim  occcllario  poenamprx- 
paracpcccacoribus  fcu  pcccacuris.  iatno* 
fnoibus  prxparac  abfqtic  difciimioc  ea> 
dcmque  voxaddira  iuititix  iadicat  fic  iu- 
niciam  conlidcradam  quatcnuscflnacura- 
lisatFcdusin  Dco  :  &  lUaprxBci  pczda- 
mnarioai  no  potc(l  obcaufam  iam  didlam. 
Addidiautcmoiftii«er^/«/«r  a  "voluntM- 
/f.quongaiHcatum  volui  in  Deivoluoca- 
tcmumcirc  TcafFcduiflo  fuo  oacurali  v- 
catur  fimplicitcr  vcl  rccuodum  quid,  circa 
omucs  pcccatores  .  aut  circa  altquostao- 
1        cum:coquc  refuco  noa  quod  aocedixi ,  fcd 
iKain  occrflttatcm  qux  taditix  prxda- 
ronann    Iditur.Si cnim  voluotatc  Dci  il- 
lani  luliicum  admiitirbaoic  fic  vcDcusali- 
quibuspeccatomm  pocDasprxpaicc ,  aliis 
Doa prxparcc rcdcoadonct  .  cumaoncx 
ncccflicirc  luflitix  illa  prxdainnatio .  fcu 
tcprobatio  ( v(  hic  dicitur)  a  Dco  cfl  dccrc- 
ca  Bicuius dicanv.  luAicia inDco alTc^^a cfb 
adpcccatumpunicndum  ,  ^cmifcricordia 
fcu  gracia  ad  condonaadum  ,  abfquc  vllo 
dif  timinc  illorum  quipcccatum  commi- 
(c!.un:,  fiiuditiacflccadus  fai  admioidra- 
irix lam omncspuiiirccpcccatores  ,  ficni- 
fcricordiaad.niniflrarriz fui  ,  iamomni- 
bus  coadoaarec  peccacam  .  quorum  v 
trumq  ic  fimulficn  ocqaic  ;  &  hac  ratio- 
ac  alccia  alceh  dccUrattoocm  fux  ipfias 


COLLATIO.  4f7 

prxriperec,  qaod  ficri  Don  dcbef.  Quate 
Dci  iapiencia  illis  modcraadis  prxfcdia 
iudicac  vcrique  coaccdcodum  cffc  fuuai 
locu.Huiusiudicium  fcqucosvotucasDci, 
adinioiflrac  iufticiam  qua  par  cflvccciam 
mifcricoidi»  locus  cfTcqaeac ,  tc  mifcti- 
cordiam  vc  dccecquo  iuutciai  vicifltm  fuus 
bonoscooflec  Qapd  vero  ifba  voluntacc 
dcccruitur ,  id  oeccincatc  fjdlum  ciTc  vcl 
luflitix  vcl  mifcricordix,  racotjuidcmia- 
dicio.dici  aon  potcfl. 

AlttrA  r»tic  ejl  huiufmodi.  Si  Dcus  a- 
li  jm  viam  nobiliorem  nouic  ad  luflicix  lu; 
manifcflationcm.quam  illa  fit ,  qua  fccua- 
Jum  oormam  lcgis  pocnx  pixparatur  pec- 
fatuiis  .tumdeclatatio  iuflitix  fccuudiim 
noimamlcgisadmiuiAratx  ood  cflocccf- 
Ijiia.  Acprius  vcrum.  Brgo  &  poflcrius. 
Maioris  coofcqucncia  cfl  firnu.  Namfl 
duplcz  viapatct  ad  Jluflratioucm  iuflitix 
diuiox, cuoc ooo cAacccflarium  flmplici- 
tervc  voamDcuspixcifeiogrcdiacur.  Ai 
mioorcmquod  ittiQcc.di.(lararipotcA  iu- 
fbtia  Dcipcr  czadlioDcajpoctiaiumabzis 
ipfls  qui  peccaiuot  :  potcA  etiam  dcda- 
rari  cadem  iufbtia  pci  ezaff^iooem  catua- 
dem  pocnaium  abco  quifcvadcm&&dc- 
iufTorcm  obtulit  cz  Dci  voluotatc  pro 
peccatoribus.  Hic  ejl  Mgnm  Dei  qui  toUit 
peccMtum  mundi.  Ftcitvt  quinonnokitpeC' 
(Mtum.Scc.  Hxcviailla  alceratfl  nobilior 
&  czccllcntior :  Clarius  enim  pcr cam  ma- 
nifcilatur  quantopcrcDcus  pcccatomcx- 
recrctur,  quam  pcr  illam  qua  pxroam  re- 
pofcic  abipfispcccatoribus:  tum  quodibi 
panx  fumcio  vindi^lxcupidicaci  adfcribi 
ab  iauidis  glocixDci  poflci .  6c  non  foli 
iuflirix  .  quod  hic  ficri  ocquic »  pofcic  c- 
nim  paoam  adclidloqui  ipfc  non  pccca- 
uic.  Dcinde quod  hac via rigor iuflitix  io- 
fczibilis  dcclaratus  cfl,  quxncfilio  qui- 
dcm  inKrccdenti  oiftpcrfolutapacoa,pcc- 
cacum  condooarepotuit :  imofccuodum 
qaam,neincerccdcrcquiderofiIiuspotuic 
nifi  faoguioc luo  fufb ,  6c  per  illum  purga- 
cioQc  pcccatonim  fa£lj.  Hioc  coucludo, 
iufliiixfccundum  Icgis  noimam  admini- 
ftcat(dcclaracioflem  occefrariam  ooo  fuif- 
fci&proptcrcacz  Deccfllicace  iuflirix  diui- 
Mmra  flxpcr- 


Deittdt  tx- 
eutiHntur 

tA,  tJHi  Cfl» 

tra  edi  dt- 
funtMr  k 


45«  I- 

ozpocDamprxparatamDOD  cflTc  {icccatd' 
ris.quum  Dco  libcrum  fuctic  pocnas  pcc- 
tatis  dcbitas  ab  ipfis  pcccaiotibus  ablatas 
filio  fuo  pcrfcrcadas  &  pcrfoluendas  im- 
poocrc.  Qux  abs  tc  cootra  adfcruntiu, 
aductfus  illa  raca  faccrc  doo  vidcDtur. 
'  Dcuscaimex  fua  iuflitia  puait  fiuc  ipfos 


ARMINII  DE  PR/CDEST. 

crcationcm,fu(lencactooem  fcacoofcraa-  nuthAfm, 
tioucm  crcacurx ,  &  gubcroacioncm  eiuf-  comta- 
dcm  ,  cxquc  illis  aftibus  dico  prouidco-  ^^^^  n4im- 
tum  crcaatcm  ,  fuftcotaatcm  ,  &  gubcr- 
nantcm  ,  vnicuiquc  iilarum  particutarcs 
quidcm  adlusfuos  actribuo  ,  qat  fiog«Hs 
ipfarum  proprti  funt:  Et  aftusetiamnon- 


peccatorcs  fiue  vadcm  iplorum  :  fed  illc  i  nulloscHc  dico  »  quiitafuni  vnius  ci  illis 


niodus  c(t  fccuodum  normam  lcgis,hic  cfl 
modus  illum  craofccndcns  &  EuangcHo 
Dobispatcfa^lus.  At  vtcrquc  modus  fiiit 
ncccllanus  .  inquicr  aliquis.  Ncgo.  Hic 
poftcrtorcnimclt  mcri  bcocplacitt  diuioi; 
illcprior  in  huDCtransfcrti  potuir.  Sccus 
nccctrartus  futurus  fuilfct:  ahfqtu fangm- 
7iu  eHtmeffuftonenoneJl  rtmifftopeccntorum 


vtintcrca  ib  alterius  a<5lu  przccdcote  dc- 
pcodcaot :  ita  vt a<^us illi  nou ftot  io  libcra 
potcllatc  prouideoiiae  illius  vodc  immc- 
dutcfluunc  pofici  \  fcdabadluprxccdca- 
cisprouidcQtiXtfinccircuinfcripti&dctcr- 
minati.Qui  adlusproptcica  uoquam  mtfti 
tum  huic  tum  ifli  prouidcutia:  poiruoc  ac- 
tribui:huicquaimmediate  ab  illa  fluuoc. 


Horfum  non  faciunt  iUa  qua:  dc  iuftitia   ifti  quaabiftadctcrmioatifuut ,  &  abcius 


Confidtr»' 
tso  RepUc£ 


Dci  lc^alcmiuftitiamcxccdcntcdicuntur 
nammcamcnsnonfuitilla,  quod  iuftuia 
ex  qua  Dcusipfcadpunicndumpeccatum 
fcttur,&  qua  pcccatumpuoit.fitiuftitialc- 
galisi  fc  i  quod  puoiat  iccuodum  oormam 
ialcgc  paicfa<f^am,quadicitur:Sifirr«wo- 
rttru ,  fit :  m/tUdtQut qui non permanet  in  o- 
■  Imi  ejHt fcriftM funr  in  Ithro  /egu  vt fnciMt 
Cxtcrum&:  bicdoccndumfuit.quo- 
modoaigumcutumhoc  aneccfTaria  iufti- 
ciafdiuinxdcclaraiionchuiufmodiprzpa- 
catioocm  pocoz  concludat. 

jlrgumentHm  tertium  a  natura  proui- 
dcntixdcdudumcfthuiufmodi  cxmcntc 
lumtAdKe-  f homi, Summaptimaquxft.tj.adt.j. 
ponfiontm       Pcrmittcre  vt  aliqui  afummobonodc- 
Arm.  ^^''"'fitiant  adprouidcntum  Dcipcttiocc 
jiuttrttum  rcprobarc  cft  pcrmictcrc  vt  ahqui  a 

Mrfiumtn'    fu;x),no  bouo  dcticiaDC. 
f*^"*'  Ergorcpiobarcaliquos.pcrtinctadpro- 
aidcntiainDcu 

Dixi  boc  argumcntum  oullum  habere 
mornciuumfiinia.ndx  icutcncia  qaamhic 
impugoo  :  cootra  ilbni  qux  pcccatum 
vt  cooditioncm  in  obiedo  rcprobationis 
itue  prxccritioais  rcquitit.  probaui-Quia 
ifta  pcrniiirio  .  huic  fententix  coofcota- 
acc  torcllc^A  non  tam  prouidcotix  lu- 
ilcntaoti  &  gubcf nanti ,  quam  ctcanti  cfl 
cribucnda.  Evplicabo  prius  fcnfom  iftius 
Cxponifur  inei  argumeoti  ,  dciodc  cius  vim  com- 
fin  ui  rati*-  moaftiabo.  Piouidcnus  cccspoaoa^uS} 


ahquoprxccdcotca(ftu  oeccnario  dcpen- 
dcDtes.  Quarc  &  ifttaclus  talcs  ooo  taoto 
iute  vidcotur  cribueodi  illi  prouidcatiac 
vndc immcdiatc  fluuot.quam  ifti  qux  for- 
mamillorum  6c  modumalccri  prxfciipfic, 
adqucm  modum  &  formamillatmmcdia- 
ta  ncccflariocftalligdta ,  &  proptatca  ada- 
dum  illum  altctiifti  tanquam  priocipalioct 
tofciuicos.  Hxcouocapplico.  Pcrmidio 
qua  Dcus  homincm  rchquic  in  manu  eonfi- 
Ittipfiitt,  itnmcdmc  ad  fiubcrojotom  pro- 
uidcotiam pcninct :  fcdnoncft libcrxgu- 
bctnationis,vcrumcircumfcripix&dctcr- 
mioatx  adu  ahquo  creationis  ptxcedenre. 
Noo  cnim  potcft  homioc  fibi  vc\  pcrmit- 
icrc  vcl  noo  pcimittcrc,  ficcoimrclciodc- 
rctutquodiamdiuinitus  cflinftitutii :  fcd 
tcnctur  ex  conditiooc  ctcationis  qua  ho- 
mo  donatuscftlibcttatearbitrii.bomincm 
fibi  pcrmittcte  lo  maou  coofilu  iplius. 

Hiuc  cft  quod  dixi.ilJam  pcrminioocm 
oon  tam  cilc  rufteocaotit  auc  gubcroaocis, 
quam  crcantis  prouidcotix  i  nonautcm 
ncgaiinmplicitetgubcinantiscirc.  Nunc  Ofle^iyim- 
confidcrandum  quopadloilludargumcn- 
tum  ad  probandum  ptopofiium  valcai./^v-j^^"''* 
rctmillionobishicduplcxcfl  confideraa-  argmmtn' 
da.  Vna  qua  homo  i«  manu  fui  tcnfiiii  rc-  '"^"  '"/''«»■ 
Iinquitur  Ac  peccarcpcfmitutut.Altcraqua^''*^''"'* 
pcccatorinpcccatistclinquitur  Si  pcrmit- 
titurafummobooo  dcficcrc  fioaiitcr.  IILa 
cftpiouidc&ux^ubcriuatis  Y(  dt£tutB.fcd 

dctcx- 


CVM  F.  IVNIO 

^eCerminatx  ab  adu  crcacionis  >  harc  cfl 
prouiHcDtiz gubciaaotis  8c libcrx.  Illa e(l 
piouidcDtix  ,  liarc  prztcritionis  vtconira 
prouiHciiam  liilhnguitur.Nam  omncsho- 
aiiors  fibi  func  petmiiri  &rclidiia  manu 
confiliirui ,  poutiin  Adamo,  pcrminiquc 
pcccarc  .  noutamcaomncsruotrcprobaci 
fcuptzcctiii.  Omnesvcro  quiiapcccacis 
rcli^i  fuot  finalitcr  &  fibi pcimtnt  pcccaco 
pcrpe:.-jto  fiiai  reprobi  &  prxtcriti :  8c  qui 
prxcciiii , iidcm fuot  omacs  rclt<fti  io pcc- 
catis  Hnalitet  &  a  fummo  bono  dcficerc 
pcrmini.  Nunc  dico.Si  pcrmilTioaccipitur 
protcltclioac  fiaali  io  pcccacis  ,  couccdo 
cocum  fyllogt(mum,  vtpoie  reoicatixifli. 
qux  pcccaium  rcquirit  vt  conditionem  in 
obiedlo  rcprobatioois  (iuc  prxrcritioais> 
patrociujntcm.  llbcniinpertniJlio  cAcir- 
capcccatorcs.  Si  veroaccipiatur  proper- 
roilliooc  in  manu  atbiiiii  anrc  pcccatum 
pcrpciratum ;  ncgo  illa  pcrmiflioncrcpro- 
baiioncmdcfinirt  poUc.  Vodc  apparctcx 
illo  (jllogtfmooihilcoacludi  pro  fcotca- 
cia  fccuiida  aducifus  cam  quam  dcfcodo. 
Nam  fccuoda  fcotcncu  prxtciitioot  fcu 
peimiinoai  &rcliiflioai  tiibuit  hommcm 
eitra  pcccacum  confidcracum.lllc  vcrofyl- 
logiimus  noo  poccft  iocclligi  aifi  dc  pcr- 
cnifTionc  Sc  reprobaciooc  cirea  pcccacorcs 
vcr&ncc.  Pcrmifrtonc  cnim  quaprimiho- 
mincspcccarcpcrmifrifunc ,  ncmoafum- 
roo  bouo  dcficic ,  oifi acccdac dcrclidlio  ia 
pcccacis  :  &rcprobatio  aoa  cft  pcrmi4io 
quahomiocspcccare  fincpcrmifli.  Vcrum 
hic quuquedoccodumfuic,  quomodoar- 
cumcocum  illud  aprouidcotia  8c  permif- 
uooe  iflifccundx  icaccntixcoofiimandx 
fitidoncum. 

t>ifinguU-     lUa  ad  propofitum  Doflrum  (atisfacere 
rumfroui-  polTuot  ,  fcd  lubct  aliquadeprouidcatia 
.f-r..,  ^gf.  addcicpiopicrcaquxtudcilladLxifti:quai 
>ier  noatrapiobo,abfiii  fcdquiaomitiUDcna- 
4/w-gularuraprouidcocixparcium  iaccr  fc  or- 
/;n«-diuacioncm&  coaaczum.  Impnmisquod 
prouideotiamin  crcantcmfuftentanccm  & 
gubcrnantcm  diftinxi,fcci  non  cam  cx  raco 
lcnfuquamD.FrancifciGomari  ,  qui  ifta 
vocc  cciatn  crcacioncm  comprchcndi  mul- 
ti»  locis  tcftatur.  Thcfibus  Dt preuUtnti» 


COLLATIO.  ^^c, 

Dti  ipfius  prxfidio  ab  H»driM»o  CoraeU» 
Dro^io  diJpHUtmaao  f  6.  thcH  9.  icadict- 
cur  :  HutM  extcuitoim  f  qaa  prouidentuc 
dccrccum  Dcus  cxfcquitur  )  pMrtei  funt 
dtt*  crtatic  fy  gHbtrnaiio  ty>c.  fnb  qui»  gu- 
itmMtioHt  rerum  ccritittUMtto  conftrua- 
tio.Htcnon  ordinatio  Itgitima  comprehtn- 
duniur.  Ltbro  dc  prouidcntia  Dci  cap.  i. 
cx  Ciccionc.  Dico  igiiur  DewproHidentia 
mundum  (^omnei  mundi  pariei  initio  cnn- 
fiilHia^  cjfe  ,      omni  ttmpore  adminiJlrAri. 
ExLaAantio  :  EJi  igiiur proHidentiAcuiut 
'Viac  poieftait  omnia  qu*  videmw  cj.  fa:ia 
Juntfyreguntur.  Eiufdcmhbrocap.7. 
exftCHlio  diftribuiiur  in  creationtm  gu- 
bernationem  huiut  mundi  Itcm  :  Cdierunt 
gHbernationu  huiite  partei  Juni  dua  confer- 
Hatto(^ordinatiomundiconf}tiuli.Ta  quw- 
quc  idcm  fcotis  difputatiooc  deprouideniia 
Dfifubtepropofitaai)flo  98.  vtprimathcfi 
itadicitut  :  frouidtntiivoxlattHsfumpta," 
aernum ereationu guhtrnationu ,  ordinmto- 
ntfquedtcretumcftxftcuiiontm  iIIim  com- 
//f<?//«r  Nctiucmagnopcrcfolicitusfui.de 
diftiadioocharum  vocuin  ,  GBbcrnatio- 
ais,coafcruatioois,ordtoatioais:aogubcc- 
oatio  vtramquctliam  complcd^cretur  j 
vcroordioatioDcmraarum,&  conttacon- 
fcruationcdiftinguciccur.  lam  vcroquod 
ad  paicium  barum  incer  fc  ordioacioncm 
accincc  &  conhcxum.dico ficti  pofTc  vr  po- 
ftcriorisaduscxpriorisaliquo  a(ftu  dcp6- 
dcat,atquc  ita.  vt  ab  illa  priorc  adus  pofte- 
riorisiD  vnampartcm  dctciminctur.  Hoc 
docutio  cxemplopeiraiffionis,  qua  Dcu« 
homiacm  rch^uit  io  maou  coofdii  fui. 
Illc  adlus  cft  a  gubcroatiooc  Dei  fiac  i 
prouidcDcia  gubernancc,  ac  dctcrmioacus 
acrcantc  prouidcacia  ,  qux  homiacm  li- 
bettim  coodidit  &  fux  potcftatis,  quod  ad 
iftamlibcrtatcm  attioct ,  alioquiooboo- 
xium  Lcgt  Dci.  Nequc  hic vllam  iniuriam 
(acioprouidcntixDci  ,  ocquaiUiiovot» 
ucilum  libcitatero  fux  adtioois  adimo. 
Fatcor  cnim  prouidentiam  Dci  fimplici- 
ter  hbcram  circ.    Nam  quod  homiocm 
coodidit  libercfccit :  quod  libcri  aibittii 
illumfccitctiamhbcrcfecit.   Atpofita  v- 
na  Dci  a^iooe  pcr  ipfam  prouidcotiaiB 
M  m  m    X  Dc7( 


4^o 


Dci,  potcfl  rx  ea  deduci  altetius  a£lus  pro- 
tMcicotiz  diuiaz  neceilitas  :  q^uz  Dccciri- 
tas  dcpcodct  cx  libcra  difpcntationc  pro- 
uidcntiz  antcccdcniis.  Aliud  cxcmplum 
adfcram.^uo idcm commonftietur.  Dcus 
crcauit  Angclos  ifta  conditionc ,  vt,  qui  io 
originc  fuanoopciftabunt.ztcrnum  fmc 
veaia  puniancur  :  pcccatunt  ooanallL 
Dcus  prouideniiz  gubcroaatis  adlu  poc- 
namillis  infligitafta  dctermiaato  a  crca- 
tionc  przccilcate,adco  vt  uifimutare  vc- 
licftatutum  creatioois  i  pocoam  illis  coo- 
dooarcocqucac.  Hzc  crgomcamcas  fuit 
in  iftis  quzad  tcrtiiargumcDti  rcfutatio- 
nem  acculi,  quz  abs  cc  non  tcfutaotur ,  ec- 
iamfi  obiineas  pcrmirtioncm  cffc  proui- 
(lcnt<z  gubcrnaotis  vc!  ordinaoiti.quodc 
go  lubcostibi  conccdo  ifto  fcufuquoex- 
plicui.  Probaodum  fuit ,  illam  pcrmiflio- 
ncm  quahomoreli^luscftinmanu  confi- 
•  liifui  ipfius.eflc  rcjjrobationis  Telprzcer- 
itiooisi  vcl  pcimiflioncm  qua  pcrmiflus  cft 
afummoboQo  fioalitctdcficcrclocumha- 
bcrc  circa  bomiocmnoo  pcccatorcm ,  vcl 
nnonpcccatorcm  coofidcratum.  Quarc 
&  illa  vcrbaThomz,  primarum.quzft.i  j. 
att.j  inrcfponf.gcncrali  :  Sic«/ 
i  *  'm    ^^fi*"*''^  incluMit  •vtlnata/em  ccnfertndi 
^**^  'udMum^"^**'"  ^i^^*'*"*  '  itMrtfrobAtip  incluJit 
Thcmd  «d   '^"^""''''^  ptrmitttndi  mliqtum  tMdtrt  in 
Thcm  «     cnlpam  ,      in  fermdi  dAmuAtioKU  famMm 
hMtumMtt'      r«,^*..  diligcntcrcxaiBinaraaccuratam 
rtamjM-    i^jjjjjjgp^       habcnt.   Rcprobatiooi  c- 
ttenttMm.  conucoii  foluntas  pcrmictcndi 

aliquem  caderc  iti  culpam  :  omoibus  c- 
nim  hominibus  pcrmific  Dcus  cadcrc  io 
culpam.  Qaod  -ctum  cx  adlibus  quos 
przdcrftioaxioni  cribuic  probari  potcft. 
Voluutjscnim  coofcjcndi  gutiam  &  con- 
fctcndi  gloriam  inbuitur  pizdcftuiatio- 
oi  :  quam  graciam  ?  qua  aonnulli  oon 
fuoc  pcimiflicaxicreio  culpam  fcdconfcr- 
uati  ioprimzuo  lotcgriTaiis  ftatu  ?  Nibil 
minus,  frd  gratiam,  qua  oonnulli  Itbcra- 
ti  func  ex  ciupti  inquam  timnes  pcrmi/Ti 
(bot  cadcre.  £rgoTcprobatioaisa£tus  di> 
rcAe  fiiic  oppoocodus  illi  przdcftinatio- 
ois  aAui:  itleauccmcftpcrmifliomanen- 
4i  in  calpa  >  icuicli^io  ia  culpa>  qui  a^us 


I.  ARMINII  DE  PRiCDEST. 

Dcgactaus  :  &  Toluoras  iofereo<H  pceoana 
pro  culpa  »  quieft  aftus  affirmatiuus.  II- 
le  oppoHtus  przparationi  gratiz  thicgto- 
tiz.  Scd  noa  miium  .  homiucm  qui  uc 
volumioa  ecuditiflima  confctipfic«  omnu 
&  (tnguU  accuute  cxaroiaarc  000  po* 
cuiflc. 


I 


XXI.  Propcfttio  ArminiL 

IAm  filibeaciftasfencintias  duasintctfc  CcHMJi. 
coDieric.  vidctut  hzc  non  probabilior  cumdii.  > 
alccra  fucutai  obnoxia  quippe  confequca'  ftntmtii 
tiz  ciufdcmabfurdo,  quod  cx  altcrapro*  frmt, 
babilitcr  dcducitur.    Qixpd  brcuitcr  ita  cMr:  f.,.  '« 
mooftro.  lo  priorc  fcotcocia  hunc  licet/i. 
ordincm  obfcruarc.   Deus  dccrcuir  lUu  -  /iV 
■ftrare  glotiam  fuam  pcr  mifcncordiam  &  1.^ 
iuftitiam  punicntcm.  Hoc  ooo  potuit,ni-  du 
f\  iflgrcflo  peccato  :  quate  peccatum  oc-  /«, 
ccflario  8c  infallibilitcr  pcrpctraii  debuit. /14;^»^ , 
NonpotuitjDin  ab  co  qui  lcgi  obnoxius  illMMt, 
przftareillam  potcoscrat :  perpcuaTiao- 
lemiufailibiUtcr  &  occcflariooon  pi 
altbcra  &cootiogcotecaufa,  ouz&:  ^ 
carc&  non  pcccarepoflct,ni(iillacitcun- 
fcribctur  &  dcicrmtoarCTur  a  potentiore 
cetto  &  iofallibihtcr  moturo  vcl  impulfu- 
■o.caufamfuaoatuta  libecam  Bc  cetingco- 
temada^umpeccaci  j  tcI  aoadatiuoaat 
remotuto  idquod  ad  vitandum  pcrcatum 
oc^cflaiiura  crati  vodcpeccati  a  creacnra 
perpctiaodi  acccfllus  depcndet  &  cetfa 
cxiftcotia.  Illummcdom  improbaot  ,  ia 
huQc  iadioaot  przcipui  illius  fcoteotiz 
adprobacorcs.  lUc  modusabhacpoftcrio- 
rclcutcntia  ctiam  ftjcuicur.  Nam  crcatbra 
io  fua  oatora  rcli(^a  ncccfl*ario  pcccac  ,  fl 
lcx  illi  fctacur  noo  pizftabilis  oatutz  fo- 
liusTiribus  Scacuicaurcm  Dcus  rclinquc- 
rc  crcaruram  in  fua  natura :  vndcqaiapcc- 
catum  ncccflario  fcquitut ,  ft.nuit quo^ue 
Ytcreacuta  pcccarct.  Curautcm  Ibtucnt* 
rcddi  caufa  non  poccft  ,  ni(i  quam  piioc 
fenccntia  pofuic.  Iroo  hzc  Icotcotla 
alicn  illa  minus  pcobabilis 
-Tidctuc. 

jLtJps»- 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO- 


4^x 


tef^onpo  lunti  dd  XXi.prcpofitionem. 

Cen/HrdJu-  A  Ntcoftcndimus,quxduxfcntcntut 
nii  ndceUdt-  XxdicBntur ,  cas  noo  rc  aut  fubftaDiia 
tmam  pri-  duas.fcd  tantum  modo  crponcndi  &  fc- 
w*t^y*f««- cuodumtjuiddiucrfascflc  :  Itaquevnam 
diftntentu  cAc  bauc,  non  dicoprobabilem,(cd  vcram 
/uperiori  fcnicntiam  ,  -rciitatc  Dci .  &  au£loritata 
tropcfitient  Scripturae  fundatam.  Puctcica  fuis  locis 
nttntnm.  ablurdura ,  cjuod  huic  fcntcntiae  appingi- 
tutjinane  cflc  oftcndimus.Ciuia  tamcn  nic 
icpetitur ,  &  nos  rcpctamus  paucis  qutd  in 
hac  obicft lODC  quo  iurc dcfidcrcmus.  Pri- 
mHm  '-A\yx6. ,  BeHmillufiritredtcrtHifftfu^m 
glori»m  per  miftrieerdiAm  df  tnfiuiMm  p$t- 
nienttm,  anguftius ,  dici  oftcDdimuspro- 
poC i.Secundo hoc  non potMiJfe Dtumfactre, 
nifi  ingrtjfoptcciue  ,  ibidcm  falfo  dcmon- 
Arauimus  aflirmari :  nam  &  iufta  mancnce 
crcatura  fadurus  fuerat  miG:Ticordiam& 
iuftitiam,  liceinonpuaiencera.  Imo  qui- 
dem ctiam  punientcm  in  iis rcbus  pariicu- 
laritcr  ,  quz  noo  vitio.  fcd  imprudcntia 
fuillcnt incommoda: ?  hocenimfmevitio 
autpeccaiopotcft  cuiuisctiam  iuftocoa- 
lingere.  Ttrtiopeccatum  neccjfnrioferptlr»- 
ri(£^M/j7« ncgamus,  tamquamez  vicaufae 
vniucrfcautcxparteefficicncis  :  dtkuijfu 
»n/«ffi^i/i/#ragnofcimus.quiainfjlirbiliter 
fuit  in  fcicntia  Dei,vt  fcientia.non  vi  caula 
peccaii.  Icaquefi  iftud  inf»Uthilitircll  vo- 
cis  neccflario  ezegcticum.  nec  aliud  Hbi 
tult  vox  ntceffttrie  quam  infMSiiiliter,icc'\- 
pimus  :  fm  aliud.  prius  Dcgamus,pofterius 
coQccdimas.Nam  ncquc  ab  interna  caufa, 
neqne  ab  extcma  vUafuitpcccandipnmo 
homini  ncccflitas :  de  proprio  fccit  voluo- 
tate  Itbcra,  nou  ncccniutc  vlla.  Dcindc 
iioc  non  fcquituc  cx  imperfcdlis  &  fjlds 
anteccdenribustvt  modooftcndimus.Ita- 
qae  8c  illud  verum  cft ,  perpetrari  infjilliti- 
littrpeccmtumpotutffe  U  Uhtrn  corttingente 
tAufm  ijMd.ptccMtit  [  vc  diaboloium  Sc  ho- 
mioum  voluntatc  fa^m)  &  oon  pcpe- 
craci  infallibilitec  potutfle  ab  ca  quxnon 
pcccauit.vi  fccerunt  boni  ic  ckd>i  Angcli: 
dc  illud  i  diuerfo  falfum ,  ptrpttrari  ruetjfo' 
rie  petuiffe  ,  fiad  ucccflitaccincauGt:  vlliui 
•eflScicluis  rcfpcxcriSjC.iurT  inquam  cxtcr- 


na;  &  internx,cau(a  enimac  potius  priod- 

f»ium  voluntas  fuiccuius  atiributum  cft 
ibertas.tunc  ab  omoi  ncceflitace  ibluta» 
nunc  fua  ncccflitatc  coniunda ,  fcd tamcn 
libcra,coquc  produccns  effcAuscontin- 
genics.  non  fimplicitcr(vtin  natuiafit)nc- 
ceflatios.  Quin  etiam  cumperpetrMrinectf' 
f*rie  potuiffe  <//fi/«r ,  oppoiitum  eft  inap- 
pofito ,  vt  loquuntur.  Vcrbum  cnim 
( quod  in  hoc  fermone  dicitur  ex  ratione 
Logica)  pcr  fc  ponit  contingcottam ,  hanc 
tolht  aducibium  niceffario.  GUtarto  adfc- 
runtur  ad  hanc  gcnccatioocm  peccati  pct 
difiunftioocm conditiones dax ,  quarum 
ncutra  probabilis.  Prior  cft ,  non  potuifle 
pcccari  a  cootingcnte  caula ,  ntfi  circum» 
fcrtbtrttur  determinttretur  k  pottntior» 
ctrto  infMUibiliter  moture  •velimptilfur» 
cMufam  contingentem  Md  Mcjum peccMti.  N  C- 
gatur  cooditio  primum  enim  cootca  na- 
coraro  poceotix eft ,  qux  potcft  per  fe agc- 
rc ,  aut  non  agcre :  fi  non  potcft,  nc  poten- 
tia  quidcmcft.  Nifi  foric  dc  potcntia  par- 
tiali  aliqua  dixcris  :  ac  voluotas  homini» 
noQ  cftpartialis  poccntia:  nam  principiuia 
cft  i  oullumautcm  priocipium  in  partialcs 
potCDtias  vir  prudens  vmquamrctulctic : 
Tum  fi  circumfctibicuc ,  &  dcterminacuri 
potenciorcccrte  vt  a  piincipiotauc  vc  A 
caufa.  Si  vc  a  caufa  iam  voluncas  princi- 
pium  cflc  dcfincc  .•  nam  principium  cft 
caulx  i  non  a  caula ,  cuius  principium  eft : 
idem  fimul  caufa  fui  &  cncdus  oon  cft. 
Si  vc  a  princtpio  fupciiorc,atqainuIlum 
principium  fupcrius£cagit  in  iiScriore,  vc 
tollat  modum  proprium  jpfius  »  auod  ez 
Auguftinoanfcobfcruauimus.  Elcauccm 
modus  proprius  voluncacis,  hbcrcas;  ad- 
iuoinum  proptium ,  concingencia,  cumii- 
bcrc  fic  per  fcadhocautitlud  ioclinaI>itis. 
Prarteccali circumfcnbitur . 8c  dctcrmina- 
lurapoceotiorc.tdautabefiicientcfitiin- 
guiariter.aut  abiOt  Jinancc  comniuniter  ad 
cacionom  ordinatam  vniucifi.  Ab  orJi- 
name  iictiante  confenfimus  io  propofi- 
tionc  <C.  Ab  cfficicntefimplicicerdicijaf- 
firmaii.  Ego  ycco  idanoftrispropxi^ad- 
fi'mari  ncgo  .•  quorum ,  fi  quz  voccs  intcr- 
dvm  id  vidcniur  fapcrc ,  tanicn  iiiiquum 
Mmm    i  cft 


ARMINII 

TieplKa  AmtHit  ,  (iae  confideratlo  R«- 
Ifionftonii  dd  XXI.  propofi- 
ticnem. 

QVomodo  iftx  fcntcnti*  difFcrani  iam 
ad  rcfpoufioucm  propofitionis  pti 
irxdidVumeft.  An  vcroiftaprimafcntco 
tia  &  hzc  fecuoda  vcritatc  DciSc  auton- 
<acc  Sctipcurac  fuodatx  iint  iam  difquiri- 
mus.Abfurdum  quod  primx  fcotcotix  im- 
pcgi.ex  ca  occcflario  fcaui  iam  antc  oftcn- 
di :  ocquc  cu  illam  vc  ab  ipfis  auftoribus 
explicata  ,  &c.  vindicafti  ab  abfurditare, 
fcdautorummcondiirimiliccrcxplicuiftii 
aique  ita  cxplicatam  dcmonftrani  abfurdi 
illius  confcqucntiam  vaiic  oppugnari,  fcd 
hoc cft ptxccr propofitum  noftrum.  Nam 
dc  fcntcotia  ifta  itacxpUcaia ,  vttucxpli- 
caodam  aibitratis  ,  nuUa  oobis  vnquam 
fuit  quxftio.  Athacpropofitioncoonrc- 
pctoidcmabfurdum  :  fcdmoDftrofccun- 
dam  fentCDtiam  abfuwiitatc  labotarc  .  & 
mooftro  hoc  collationc  primz  &  lccundx 
fcntcnnx.hxc  cft  propofitioois  iftius  ii. 
acooomia  8c  fcopus.  Quarcopuscrit  vt 
vidcarous,Primo,Quomodo  id  ipfumab- 
futdum  pnmx  fcntcotix.  Sccundo ,  Quo- 
modo  (ecundx  ic&c  ic  mcrito  atcribua- 
tur,&  fimul  quz  pco  vthufquc  defcofiooc 
abstcadfcruntur. 
PrtbAtur       Quare  ad  primam  fcoceociamquodac- 
firmn  w»/».tinct,nonouIlis  fyllogifmis  doccbo  rcdc 
autntimx  <x  illa  coocludi  Dcum  autorcm  pcccan 
primMjtn-  «flc.  DciodcvidcboquxprocaaUstcfint 
tcnsijnUdu-  allata- 

ci.  Dtum^  DtcUrMtio  miftritortiit  liber*ntu  txtni- 
muaortm  ftri*  »au»lt  ^  iufiitu  pHnirntu  ftccmtum 
ptccmti.  ifinictJfmrisexdtcrttoDti. 

At  tmlit  miftrteerdia  ^ lufitiianttfutunt 
ditlmrmrifintixifitntiaptecmti  mijirim. 

Ergo  txifitntim  pttcmti  &  miftrim  tfint- 
iiffmrim  ix  dtcrtto  Dti :  hoctfi ,  Ergtpteem- 
tum  ntciffmtio  pirpttrmri  dtbuit  m  decrtto 
Dti. 

Huius  f/Uogifmi  omnes  partesexfcn- 
teotia  prima  rcdlc  cx  ipforum  authorum 
fpeote  iotclIc<fVa  funt  dc(umtx>  vt  iam  antc 
ad  icfpoafptopol.  j.  &    cft  piobatuni. 


DE  PRi£DBSTr 

Hincfubfumo.  y 

Fteemtum  non  pottfi  ptrpttrmri  ntftflmri^ 
cmufm  libtrm    conttnginii ,  nifliUm  circum- 
fcribatur^  dtttrminititr  m  potintiort  cmufmt 
cui  rtfifieri  non  pottfi. 

jle  voluntm4  hominit  efi  cMufm  Uhtrm  (j^ 
contingtnt. 

Ergo  peccmtum  nen  petifi  nictjfmrioptrpi- 
trmri  a  voluntati  hominii,(&ax  dcbeceiTe 

Jroxima  caufa  pcccati }  nijiiam  ctrcumfcri- 
mtur  (y  determittPtur ipoteatiori  cmujm  cui 
rtfifitrinenpcttfi. 

Addo  autcm  modum  duplicem  illtus 
dcccrmioatioois.  Vndc  porro  ceocludo. 

Cmufaveluntattm  naturafum  libtram  <^ 
centingtnttm  dettrminmni  mdpicemtumptr- 
petrandum  efi  cmufm  peccmti  pir  illam  dittr- 
minmtiontm. 

At  Dtm  tfi  cmufm  voluntmttmtmlemJt- 
terminans  md  pteemium  necejfmrio  pmtratt^ 
dum  ex  fententta  illaprimm. 

Ergo  Dim  tfi  caufm  ptccati periQmmd^ 
ttrminationtm fuam. 

Nuoc  ad  ca  .  qux  cxcufandx  &  de- 
feodeodxiftipria.xfcotcocixadfcrs  ,  ve- 
niamus. 

Trime  dicis ,  iliad ,  Dtum  dicriuijft pir  CenftutrAUi 
miftrtcordtam  (y-  tufiitimm  puntinttm  gte-  torum  qui 
riamfuam iSufirart ,  iQg\i(iitiidici,2tq\lc  i lun  exeu- 
id  ofteofum  tcfponfiooc  ad  propofic  j.Jandjt 
Rcfpoodco.  Noo  id  quxri,  ao  vcrc  an£iUyr.>i 
fo ,  iatiufnc  an  anguftius  id  dicatur ,  fcd  an  j 
dicaturabiliisquoiumcgofcntcntiamab-  ttntia  md^ 
fuidiilliuscoQlcqucotiagrauaui.  Probaui  ramtmr. 
auccm  ad  propoUtioncmicrtiamiUoshoc  jtdprimam 
diccrc,  &  quiacm  tocidcm  vcibis,  vt  aiuoc  ctnfHrmm. 
formalibus. 

Stcundidtcii,  Ci\ro  affirmari  hoe  mmfe-  fttuu' 
tuijft  fUri  nifi  tngrtjfo ptteato ,  &  h  oc  mon-  ^^f/f^ 
ftratum  propoficione  icrtia.  Rcfpondco. 
NoD  quxri  an  hoc  falfo  dicatvr  aa  vere« 
fcd  ao  illi  quorum  cgo  fcntcnciam  ifto  ab- 
furdo  refuco,  hoc  dicaor.  Dicuocaucem 
hoc  &  verbis  planis ,  v:  cgo  ibidcm  ad  pro- 
pofit  ioocm  tcitiam  commooftraai.  Qua- 
rc  noo  raihifcd  illis  falfitasillaimpadaeft. 
Athoc  vcrumcftquoddicunt :  Miftriecr- 
dimm  (jy  lufiitiam  (  vt  ab  illis  lumuniut)  no» 
pejfi  dtdmrmri  mfi  ingreffo ptecmu.  Racio. 

Quia 


CVM  F.  IVNIO 

Qu'a  peccatum  c(l  ratioforraalisobicfli 
illius  iudicixi  &  vchabcnsadiundlam  mi- 
fcriam  coon:qucaccn  >  illius  nftfcricor- 
dix. 

\tirtiam.  Tertit  Degasfecc^tuminfallihli/erAuc^ 
neceffarioferfttriuritUbuiJfe.  at  noa  id  con- 
croucrtitur.  Nam  &  cgo  fatcor  pcccatum 
Qon  dcbui(Tl*perpcrran  ncccirauu,  &  qui 
cpDtradicuoc  >  blalpbcmos  dico  ia  booita- 
tem  &:  luAiciam  Dci .  licct  illius  confc- 
qucncia;  iguaros  cfrcfatcachuiusdogma- 
tis  pacronos .  quos  eo  aommc  cxcufTbilcs 

fiuco,  quiadircdc  cootrarium  doccocaliis 
ocis.  Scd , poGtis  idis  duabus  prxmifTts » 
Jico neceJfariof>erpetrMri debutffe.  Infallibi- 
i«/«r  cooccdis  pcrpctrari  dcbuiilc ,  fcd  can- 
cum  racioncfcicocix  Dei  >  at  non  infnUibi- 
liier  rntionedecrcti  ,  quod  cft  fadlum  a  vo- 
luntatc  Dci  abfquc  pixfcicncia  f  rxccdca* 
KC.  Itli  vcro  quos  dixi  primx  fcoccnciz  au- 
lorcs ,  dicunc  infallibilittr^neceJfMriofer- 
fetrxri  debuijfe  rAtione  dtcrtti ,  ntc  potuijfe 
infaUibili/er  k  Deo  prtfciri  aifiquiM  decre- 
tum  ^  ordinatum  a  Deo  vtferpetrarttur. 
Ncgauiautcm  Scadliuc  ncgo  peccatumpo- 
tutjfe  nectjftrio ftrpetrari  alibera  ^  contin- 
genteeMufa.N  ccdlatii  entm  cfFctluscn  nc- 
ccflaria  caufa  ,  contio^cncis  concingcos. 
VoUiotasautcm  homioiscfl  caufalibcra  8c 
coQciagftii.Quarc  ab  ca  non  pocaic  pccca- 
tum  pcipccrarinccciratio  O  .turcm 
in  .ifpojito  cit  OOD  in  mcis  11..  an  j  vcibis. 
Noo  cnim  d\x\ ,fece/!tumpptnijfep:rpf1rati 
necejfario:  fed  nenpatuiJfeperpetr.irinereJfM- 
rio.  Vbi  concradiccns  in  adic<ftouoncft, 
quod  patcbit  fi  vctbaobfauaDturhocpa- 
dlo.-fieri  noa  poceft  vt  peccacuma  caa(a 
concingcnrc  Sc  libcrancccflariopcrpcccc- 
tur.  Abfurda  aucctn  cft  hxc  locutio :  po- 
tcft  ficri  vrcau^  occclTaria  ncccflai  tum  cf- 
rc(flum,fcu  cifeAum  fuum  acccffario  pro- 
ducat:dcbcccnimficri  Qtiod  vcrodiftin- 
guisiocer  voccsiafallibilitcr  &  ncccffario, 
td  cz  ipfius  lei  vericacc  circfaccor.  lafalli- 
bilitascnimcftfcicotix  Dci.-  neccfnrase- 
ucntus cx  dccrcco  &  voluocacc  Dci  Quod 
.  difctimcn  fi  rcctc  a  multis  aaimaducrtcre- 
tar ,  magsopcrcad  muliarumgrauiumia 
Jboc  negocto  quxftioaum  foluuoocm  ipfis 


COLLATIO.  4 

fccuirc  ponicrquemadmodum  ru  crudu 
ia  Itbcllo  de  Adamilapfucommonftrafti- 
Quano  dicis  idfcuiconditionetduat  pcr 
difiun^ioocm  ad  haacgcncratioacm  pcc-  J-'^''- 
caci,  quMrtim  ueutrMtJiprobMbilu.  Dc  veri- 
que  vidcrimus.  Quod  «^^icrm,  illa  noa 
ioccgrc  abs  cc  adfcrtur.  Omicctcuc  enim 
paicicula  dc  qua  coca  cftcoacroucrfia,  & 
qux  addica  firniac  quod  dico ,  ablata  inSc- 
mac.  Eacft  vocuIa;nccc(fario)icacQimdt- 
ceodum  fuic  Prior  cft,  nonpotniJfepeccMri 
nettjfario  a  contingentt  cauja,  niji  circiim- 
fcribtrttur,  f^c.  Aducrfus  haoc  propofitio- 
ocm  ea  qux  adfcrs  oon  faciunc.  Probas 
quidcm  vx>luntaccm  homiois  vc  ptinct- 
pium&  poccociam  iaccgrampocuiilcpcc- 
carc  libcrc  6c  coaciogcoccr.acquis      .r  > 
addo  fi  pcccauic non  Itbcrc ,  non  pcccailc; 
&  coocradiccos  cffc  in  adici^o  dtco,fi  quis 
dicac ,  voluntatem  peccafle  accc(nirio,  idqs 
oon  fimplicicct  lcd  duplici  modo.  Nam 
voIuDCatis  cft  libcrc  faccrc  quod  Eicit.  Dc- 
indc ,  pcccatum  fi  accc(fariam  eftnoacft 
pcccatum.  Loquimutauccm hic  ex  hypo« 
chcfi  priihxfcnccDcix  quam  mihi  fumfi  re- 
futandam.  Drr^rOTi».ir/  neiai  voluntatem  i 
potentiore ,  fuia  non  /k  eauja  ,fie  tnim  volua- 
tat  principium  tjfe  dejtntt :  nen  m  principie : 
Hamprineipium  fuptrittt  itaagitin  inferior* 
vt  modum  illiui  non  toUat.  Coocedo  h.rc 
lubcatifllmc  canquam  vere  &  crudite  di- 
^a.  Scd  aacgodixivoluucaccmdctcrmi- 
aacamcflcapoceotiorcNihtlmiaus.  Hoc 
eft  qnod  dixi.  Tierinonpojfevt  volunta*  ne- 
cejfario  peccet  nifi  dettrminetur  apotentiore. 
Illa  coolcqucoiia  tibi  fuic  rcfucaada,fi  qui- 
d<m  mibi  contradicere  inhifcc  voluiflcs, 
noo  antcccdcas ,  aoa  coofcqucDs;  de  qui- 
bas iocer  aos  noo  cft cootroucrfia.  Fatcor 
autcmfi  voluotas  dctcrmtnatur  vtacaufa» 
iam  votuQtacero  aon  e(fc  priacipiam :  fi  vc 
a priacipio >  iam  oon dctctminkti ,  fi  coim 
modus  iliius  proprius ,  qui  cft  hbcrcas  ooa 
toUitur,  iam  ooo  dccermioacur.  qaarc  fi 
dctermiaacur.detcrminatur  vtacau(a.Dc- 
tcrminatuT  autcm  :  oam  iode  cft  pcccaci 
aece(ntas.  Ergoacaufa.  >f//i^r4«r/«,  m«v 
volunta*  printipium  ejfedefinet, \a<]Uii,jutd 
efiMbfurdum.  Fateor,3c  proftercafcotco- 
Nno  t'AtH 


I.  ARMINII  DE  PR.£DEST. 


1 


^iam  primam»  Tndc  &  hoc  abfardum  fc- 
quicur^mcrico  improbari.  Quodaddis  dc- 
ccrminari  auc  ab*fficitntt*ut»hordiMntt, 
dico  oon  rc^8  di(iungiaucdi(lioguihxc 
duo  :  nifi  ancc  commonflracum  fuciic» 
quomodo  »b  ordinantt{  voce  i!la  cx  fcn- 
tcncia  Caluini  &  Bczac  vfurpaca  proordi- 
aacionc ,  non  rci        in  fincm « lcd  rci  fa- 
cicndz  vc  fiac  ad  ccrcum  &  prxfticucnm  fi- 
jjcm  cofcqucndum)  fj^f</»»ifc  iungi  po/Tic. 
Vocc  auccm  cadcm  iuxta  tuam  mcotcm  t- 
furpata ,  vc cfl  vfurpanda ,  fatcor  i(b  ic(Xc 
«itUiogui,  fed  dc  co  non  cfl  nobisquxAio, 
vcrum  dc  fcnccocia  Caluioi  &  Bczx,qui 
nonaiiquando  ica  loquuncur ;  fcd  quorum 
illa  lam  fxpius  a  mc  explicaca  pcrpctua 
jBcns  crt  &  fcntcntia.  Quod  crgo  ncgas  ab 
cfHcicntc  fupcriorc  fimplicitcr  ficti  vc 
^rincipium  &  caufa  contingcns  pcccct: 
idcm  &cgoncgo.  Scdncgaodunitibi  cfl 
mxiUA  fenttntia  frimn ftqmi,  hctnintm  ntcif- 
fnrio  ptccArt ,  &  bxc  ncgatio  common- 
Aranda.  Imo  noo italoqucndum,ficri  non 
poflc  fimpticitcr  ab  efficicnccpotcnciorc, 
vc  prinLipium  &  caufacontingcnspccccc, 
fedficri  noo  pofrcabcfHcicotcpoccntiorc» 
yt  homo  ncccflario  pcccct.  Dcftoiccoim 
bomo  rum  cfTc  principium  fui  adlus  & 
caufa  concicgcns.  Hunc  auccm  modnm 
friortm  dico  illos  improbtrt  ,£ci  incellige 
'vtrbo  :  ac  ooo  coninionflranc  quo  pa(^o 
illcmodushiclocum  oonfaabcac. 

Vidcamus  fccundum  modum  ,  qucm 
ego  non  pofoi  tanquam  fimplicitct  occcr> 
Cifium ;  fcd  qura  vidi  ncccflitatem  peccaci 
pcrpccrandi  tnduci  non  pocuifTc  nifi  alccro 
iJlorum  modorum^idcirco  perdiuifloncm 
BtHrdMtm   ▼trun^<|uc  pofui.  Vidcrurauccmofficii  cui 
htn.bictrA-^^  '    ^   rumo,  commonflrarc/m;»<»j(/L> 
(land'i  m      '^'  /  ^f^jP"^'"  ptrfttretnr  cit  ra  altt- 

fHtrttnddt'       fodorum^  SccwnAo  tModum  itlum  ajfi- 
ftndtndam  i*^"  f hoefitripofftt.  imo  ^fatium  efftt^. 
primiife»-  "^^^' ' '  ^"f"''  'llt*rf>  modum tatem  tjft,  tjui 
ttatiam  tx  -D""" peccati  autortm non flatuat  N  ihil  au- 
mtntt  au-         horum  facis ,  quarc  pocui  bxc  omnia 
iUritrim.    V^^^^'-^^^  >  taaquamafcopodifpurationis 
Dorirx  rccedcDtia,  &  contra  me  nihilfa- 
cicotia.  Scd  coofidcrcmui  ca qux  rcfpon- 
4ts*  rtimo  proUxc  doccsfiOA/uiflc  acccf- 


farium  neque  vniuerficatis  neq;  fingnUni 
hominis  tcfpcdu.  vt  peccatum  vitatccur. 

NcrcfWioc  ncgat,  ncmocontrahumaf- 
firmac.  Si  eoim  noc.cum  pcccatum  com- 
miflumnohcfTcc rdauccmcommiflum. 
Et  quomodopocuiilimcifli  fcoccncixaf- 
fiacm  fufpicart,  qui  vbi^i  conrcodo  Dcum 
homincm  hbcri  atbinii  Sc  fux  poccfUcis 
fccifTc,  vc  malum  fpoce  tc  libcrc  vitarc  pof- 
fct,rcl  idcm  proprioarbitratu  pacrare :  cci 
cooflitutiooi  Dci  dircdc  aductfacurhoc. 
quod  dicitar  dc  peccati  vicaniiiacccfltca- 
tc.  Conccdo  itaquenonfuifTcnmpIiciicr 
Dcccfratium«  vc  pcccatum  vitarccur.  boc 
efl ,  vt  peccatum  oon  ficrct.  Scd  fl  liccac 
nobis  patUifper  inhacconfidcrationcili- 
cct  cxtra  propoflcura  noflrum  fit ,  com- 
roorarii  notabo  nonoulla  qux  mihi  ooa 
fatis  rc^e  didla  vidcocur.Dicis  vniuerftca- 
ci  oon  fuifFc  ncccfTatium,  vc peccacum  vi' 
carccur,  hoc  cl\,  vt  cgoinccrprccor,ad  vni- 
urrftcacis  bonum  aon  pcrciuuiflc ,  vc  pec- 
cacum  vitarctur.  Liceacmihihoctaabona 
vcnia  nrgarc.  Booum  cnim  voiucrfiutis 
fuic  pcilbrc  in  perfc(fltooc  ifltus  flacus ,  in 
quo  vniucrfuas  a  Deo  erac  creaca,  &  pcr 
cicationis  ordiocm cooflituta.  At  pcr  pcc- 
cacum  vniucrficacis  ab  ifla  perrct^ionc  de- 
cidic,&  vanitatifubitliacK,  Rom.?.v  i 
vndc  cxiAic  defiderium  liberationis  ai 
vanitatt.  Nifi  cnim  hoc  vniucrficati  bo- 
numcflccnon  dclldcr.trct  id  vniucificas. 
Nifi  Dccciratium  cfTct.  nondctidcrirctr- 
niucrflcas  tota.  Appccicus ecum  omois  bo- 
ni  cfl,  &  appcticusnacutalisbcniucccflTA- 
rii.  ProbakdtdumdupliciargumcDco. Pri- 
mo,  quiapcccacum  iotcrturbarctatioocm 
voiuerfitatis  huius  oon  potefL  Sicundo, 
quia  pcccatum  pr r  accidcDS  ad  raiio'-  - 
vn  ucrfifac]t-&  Uiullraclapicnri.^ 
catcm,  gratiam,  mifcricotdia: 
patieotum  ,  potcntiam&  bunaomn. 
<f^otis  voiucrhcatcm  haoc  gubcinjMiv 
jid prim  argumcntum  dico ,  id  mibi  non 
vidcri  vcrifimile.  Racio  cnim  VDtucrficactft 
hxc  fuic  prr  crcacioncra  ic  oi  Jin  u 
Dci.  vc  honio  Dcofubdituscflci  ..j 
imaginc  &  fimihtudioc  erai  fatftui;  li  > 
oircuqaacrcaiurafubcfrcc,  ciufquccom- 

mod)9 


Anptttti 

uoncoun 

VttllAl 

ttttt"'-^>- 
uer 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


ius  vniacrfi,  qucm  cxccdit.fcd  to^am  Lanc 
vniucrfitatcm  tranrccndcotcm  ,  &  folius 
iofiniti  booi  trrminis  circumfcriptum.Fie- 
ri  cnim  ncquit  Ttcrcarura  4lj<juaitacitra 
ordtncm  fuum  proprium  aut  ▼niuctfum 
totius  cuagctur,  vtordioc infinitiautorit 
oon  contincatur.  Scio  (^uidcmpcccatum 
ccrto  rcfpcdlu  cflc  bono  hnito  oppofitum, 
acmpchomiai,cuiusimpcditraeIicitatcin, 
at  illam  noo  impcdit  ptimo,  oifiaQtcavc 
iuOiciz  ac  voluntati  Dci  oppofiiuro  cooti- 
derctur. 

DtinJ*  animaducrfionc  dighum  puto,  AnriSlttt 
quodpcccatumdici$illuftrarcfapicntiam.„,    .  ' 
bonitatcm.&,  DciRcaonsTOiuctfitatem.^  .Z/JrJ!! 
haoc  ^ubcrnaotii.  Noo  cft  h.c  cffcaus 
cccat. ,  fcd  Dci  abutcntis  pcccato  ad  dlM-^h^];"/;^  * 


modis  &  vtilitatibus  fcruitct.  quia  ad  ima- 
gincm  Dci condirus cra^  Pcccatum  hanc 
rationcm  8c  ordmcm maximcintcrturba- 
nit.  Homo  cnim  pcr  id  Dco  rcbcllts  fadtus 
cd.Sc  ct caturz  non  taoture  dominio illius 
fubtravfl.r ,  fcd  &  in  illius  cxitium armarx; 
ai.'<  quatcnus  io  Chiido  rcditutus  cft  io 
iotcgrum.Vidc  Hebr.x.v.tf.y.S.y.Suot  qui 
verbum  eur'«ic{^'«A(M«'n>*9-«cf  Ephcf.i.  v.io. 
vfurpatum  iotcrprctaotur  dc  rcdu^liooc 
omnium  rcrum  ad  primum  piincipium 
vode  dcciderunt  proptct  peccatum  homi- 
ois.  Prouidcntia;  diuioa;  ratio  qua  nunc 
omoia  fudioct  &  gubcruatlongccitalia, 

Jiuam  fuillct  fi  pcccatum  iogtcHum  ooo 
uilTctiomundum,  qucmadmodummul- 
cis  locis  Scripiurz  plaoifrim^comprobari 
potcd  Attioquics.non itapotuitintcttur- 
batc  pcccatum  racionem  voiuerfitatishu- 
ius .  vt  Deus  id  io  ordiocm  rcdigcrc  ooo 
porucrir.  Hocfatcor .-  fcd  ordo  illc cft  ooo 
impcdicos  iocerturbationem,  fcd  illam  io- 
(cqucos  Sc  corrigeos.  lo  fccuodo  argu» 
tncntoduoanimaducrtcndaputo ,  Sc  cor- 
ligcoda.  Primum  quoddicispcccatumad 
xatioocm  vhiucrfi  faccre  pcraccidcns  oul- 
lo  coim  modo,  ncque  pcr  fc,  ocquc  per  ac- 
cidcos  (acit  pcccatum  ad  rationem  voi- 
uerfi  NoQ  pcr fcquia  ooa  cft  cx  iotentio- 
ne  crcatoris  vniucrfi,fcdellcxinordioa- 
tionc  ctcaturac  rationalis.  Non  pcr  acci- 

dciisjquia  cum  tota hzc  rctum  voiucrfitos  |  co  quod  cft  ncccflarium ad  Titandum  pcc- 
finitant,ctiamratioeiusc(lfiDita:&pro-  i      «  - 

ptcrea  honum  ad  naturalcm  cius  pcrfe- 
AioncmpertincDS  fioitumiCuifiDitobooo 
malum  oppofitum,  fcu  dcic  Aus  ab  illo  ab- 
cnaos ,  per  accideas  facerc  potcft  ad  rario- 
oem  voiucrfi ,  hoc  cfl  reduci  io  booum  v- 
ciucifi.  At  pcccatum  cft  malum  ooo  op- 
pofitum  fioiio  boQO  fcd  ioioito,  vtpotc 
iuftitia:  &  voluotati  Dci.  Quarc  oe  pcr  ac- 
cidcos  quidcm  faccre  potcft  adratioocm 
▼oiucrficatts  hoius  fuis  tcrmiois  finitx  & 
circumfcripcz.  Poccdautcmperaccideo» 
Faccrc  ad  booiinfinitigloriam.proptcrca 
quod  booum  iofiaitum  illo  potcotius  co 
aburi  poflit  pro  arbitratu  fuo,atquc  hac  ra- 
liooc  id  quodciUnordinatiflimumioor- 
liiocmrcdigcrcioidiiiciD  iflquain«i)oo  ha- 


IharioDcm  iftarum  fuarum proptictatum.  j^fj^r  • . 
Alioqui  pcccatum  fimplicitcr  Dcum  ^t^- prit,at,* 
dccotat&ignominiaafficit.  Scdpcracci- 
dcos  dicitur  peccatum  id  faccrc,  hoc  coim  totiu4  vm 
a  commuoi  eil  rcpctcnduna.   At  rcdtius  utrfitMfk,' 
meo  ludicio  dicetur  dcpcccato , quod  fic 
pcraccidcosoccafioillultiaudxglorix  di- 
uiox  per  proprietatum  iilatum  cxcrci- 
rium.  Et  (aoe ,  nifi  Deus  per iftas  fuas  pro- 
prictatcs  triumpharc  dc  peccato  potuiffct, 
idquc  in  ordincm  rcdigcrc,  millo  modo 
paflus  fuiflct  illud  cucnire. 

IfriMmMadpropofitum  Dicohicnom 
agi  dc  ncccflitatc  vitandi  peccatum,  fcd  dc 


catum ,  hoc  cft ,  finc  quo  vitari  pcccatuia 
ab  homioc.  cuilexpofitacft,ooa poceft. 
Dehocverofatcris  Dcumdcdiflchomini 
ilb  quz  eraot  ■eccffariaipfiad  vicaodum 
peccatam,  quz  ocquercceperit,oequere- 
mouerit  nifi  poftquam  homo  illafuo  pec- 
caio abicciflxt.  In  co habco  mc ribi  aflctt- 
dcntem.  Sed  dc  hocooticoocrouctticur. 
Docendum,qaomodo.fihomopeccatunii 
vitate  potucrit ,  idcm  homo  occeirario 
pcccare  dcbucrit,  quod  cft  ex  hypothefi 
rcotcncix  quam  impugno.  Quateousau- 
tcm  gratia  occcflaria  hicrit  ad  hanc  vef 
illam  lcgcm  prxftaodam  aotca  (atis 
cft  pcrtra^latum.  E^o  vcro  lubco« 
httoi  illis  ita  expUcatis  ,  ctt  ^cift 
fcqui  ovllam  fuiflTc  Adanvi  Acccflka- 
N  tt  n    X  tum 


I.  ARMINll  DE  PR^DEST. 


tcm  pcrpctrandi  peccaii.Tcdhoccftextra 
controucrfiam  :  imo  hoc  cft  contra  Cjilhi' 
num  &  Btzjim :  Scd  doccaJum  eU.Qullam 
fuiflc  Adamo  ncccnicarcra  pcccari  pcrpe- 
trancli ,  &  Adamum  rjmcn  ncccffario  pcc- 
calTe  I  &  fifuciicncccniusaliquaducper 
hunc  fiue  pcrillum  modum  ,  vcl  alium 
qucmuis  ,  quomodo  Dcus  non  Hc  caufa 
pcccati.  QuodcgoDcoiabfir,vtimpin- 
gam,rcd  dtco  cx  lcncc  ntia  illa  prima  fcqui, 
&  proptcrcailtamimprobandamcflc. 

TrohMur        ^*"'  vcnio  ad  altcram  (cntCDciim  ,  cx 

firmnconfe-^^*  idcm  abfurdum  fcqui  dixi ,  fcd  per 
nuncpoftrcnvjmmodum. 

lcHndAftn-  Argumcnntiofuuhuiufmodt. 

\      .  r.^^,     CreAturaiUMneeefhincpeccat  ,  cuttnfita. 

rehcti.  lexponttur  aonprtftabiluil- 
HtceilttMem  ,.  .   ,  ^  ^ 

teecandi  riatiirt  virtbM. 

rk^./_  -^'  t^omini  in  natur»  fua  relicio  lata  eft' 
tmoDeum  .  , .,  ->    .  , 

^i^  nonpriftahlunaturaiutuexnrtbw. 
ptecatiau-       s_  ,  ir  • 

'  ^  ^  Erzo  homo  tn  nattira  reuctut  neceflArto 
toremcon- 

/?;.'rr  fccautt.. 

Et  pcr  confcqucns,  'DeusquiUgem  illam 
deAit  ,  •'  ^  ■'■iithomtnemrtlintjuereinna- 
tura  >  ;  i ,  yitoiJ  komo  peecAuit.  quod 

crat  dcmonltraDdum. 
Conftdtrafio    Tri.p->ftiouem  ccncedis,  n cga ca  ajfurrptio- 
ctnjur&liin.       Dcca  autcmantcaaftum  cft.Quod  fi 
»d Jeducti}-  bomo habcat  vircs prxilandi illam lcgcm, 
ntm  ifiim   ic  Dcus  illi  cas  dod  adcniic.ncquc  vrom 
I yt(jHentii,C3T\3m  libcrum  impcdiit,  tumfatcorindc 
oon fcq-ai, quod  honio  ncccllariopccca- 
ucrit.  Phrafisyqua  nmrntfre  vtor,fi  impro- 
pria  e(i  Scambig^ua  ,  non  mihi  imputau- 
dum  vcnit,  qui  in  alicna  fcntcntia  cxpli- 
canda  &  impui^nanda  vfus  lum  phrafi  i- 
pforum  autorum.Sic  cnim  in  difpuratiooc 
lie^ariqui-  tua  fxpius  citata  thefiij.  lcgo  :  Prtaerith 
dein  k  l unio  eft      '   '  -    '  placiti ,  qmo  Deits  ab  dterno 
Mincrem    ft,,:  ,;n  criaturoi  in  natura  ij>fa- 

nptrtor»    riim  rclinqnere.  Cartcrum  licct  illo  fvllo- 
■■«//",  gi(nio  >  tuius  miJicrfwcgoabstc  intncfi- 
bustuisponicxiftimaui ,  ubw/»orKnf^<i- 
ueiationem  //owf/wnonpofnmconcladcrcquodcx  illa 
fcntcutta  neccHitas  pcccati  inducatur , 
Dcufquc  proptcrcaautorpcccatipcrcan- 
Hcm  coiircqucntcr  AacuacQr:  camco  non 
'jH*  vidco quomodoiftamioorisaegatiocum 
'•  l^^^o-  fcoccQtta  in  thcfibus  abs  tc cxplicata con- 
,./j. 


ncoiaci  &  quomodoabcadcmiHafcDtco- 
tiapcccaci  necciruas  cxcludatur  ^^Tinfa  ;r 
racioocra  rcddam. 

?r/tfrM primum.  Dicisbominei 
iisviribus,  quasaDcoacccpccat^  uuciu- 
turx  fiucgracixpcrindc  c{l)/r|r/ff  fibi  la- 
umfr^ftart  Huiufmodiauccmhoisiocm 
prtteritum  ejfe  dicis  aDeo  iothefibustuis 
abfquc  condiciooc  pcccativdprxuifionc 
ciutdem.HxcduocgoncgoiDCcrfa  confi- 
flcrc  pollc,  &  probo.  §iuicapax  eft alicuinf 
gratit,  ex  conditionenalurA  failui.gratia  in- 
<juam  tfine  qua  finem  ad quem  conditui  e  '^' 
affequi  nequit :  illigratia  ifta  nonpotefiy. 
dinegada,  nififrtMifoaiiqMtiusaiiUt  quojt 
inhabilem  ^  indignum ftceritad  illam  acci- 
I  jpitndujn,  Tatuautem Admnenpoteft  ejft mfi 
feccatum.  Ratifipuiioru.  AlioquinDcus 
frulba  illi  dcdic  cffc  capaccm  iftius  gracix, 

3uod  cfl  abfurdum.  Addo :  fi  nacutaooa 
cficiac  in  ncccilariis,  longcminusDcus 
nacurxautor  &  confummacor ;  dcficicau- 
tem  Dcus  io  occcifariis.fi  homioi  ncgcc 
gratiam ,  fioc  qua  fincmad  qucm conduus 
cfl.confcqui  ncquic.quodcciam  cdabfur- 
dum.  AtomTushoministHmfrtmi,titmfo- 
fteri  in  illii  refpeliu  frinuui ftatiu  confidtr»- 
j  //  futrmnt  cafaces  iUiutgratu ,  Cr  conditi  ad 
finem ,  quifine  ifta  gratia  obtino  i  nequit^. 
Ergo  nuUi  hominifotuiiiUagratiadsnegari 
Mutftatui  Jeneganda,  abjqueeo,  vttanquam 
feccafor  confideratmfuerit.  Mimrtm  ^io- 
bo.  OmQcshomincs  ocmpc  ciusgratix 
fuilfc  capaces.  Ptimo,^/ii  omocs  ad  iou- 
gincm Dcicooditifuciunr.  Sccuodo,5i 
eafacet  ooo  fiicrunc,  cumdebucruoca<^u 
aliquo  cius  capaccs  ficri  illi,qui  cam  cireor 
acccpturiiqai  adlusooop 
ftinacionis.  Nam  cftproci-iiLbiii  .iiiium., 
fi  prxdcftinacioois  adus  ahquis  aliqucm 
capaccm  faciac  ad  graciamprxdcilihacio- 
nis  accipicndam.  Dciodc  prxdcftinatioois 
oon  cft  aliquc  capac^  rcddcrc  ^iacix acci* 
picndx.fcd grariam  datc fimplicicer.  Ergo 
dcbuicclTcaAuscdmunis  omoibushunu- 
oibus.  Si  calis  ,  crgo  omocs  hominct  iHius 
gracix  capaccs  ifto  aiHu  facli  func  quod 
coincidcccumcoquoddixi,  omncs  capa- 
cesfuiirc.Quatchicdoccri  vcUm,quoiucc 

Dcos 


€VM  F.  IVNIO 

Beuspofctahcui  homini gratiam  >  cuius 
capaccmillumfccitt&finequa  ,  fincm  ad 
quem  conditui  cft.confcqui  acquit>de- 
ficgarepuro  adu  fui  placitiiabfqucco  >  vt 
homoillefc  fuo  merito  iadigaum  illagca- 
tia fcccriCt  &  iababilcm  ad  iUam  acciptea- 
<lam. 

tintiH'  ^oftf^***  >  iiempcquod  ab  ilb  (eoceacia. 
^thtfiiud  thcfibus tuis  cft  cxplicata ,  pcccact  ne- 
^^•^^  ccIIicasDoncicIudatur  ,  fcdpotius  cx  illa 
A^^^^^^^J^coDcIudaturtdoccohoc  padlo. 
clkdi  ntctfT  ^*S*f">£rMtii  MiifirmMwUm  hominu  im- 
tAitmpiccM  ^'Z^*''*^^**^*'**^'"!^*"*»  tncaufM  curho- 
fid  tx  gT^'"*'^'^^""''  idefi,peccet ,  pirrimotionem 

alkdt  '^' frtttritio ,<uttuu thtftbm  efl  definitn, 
*ft  negatio  grtuit  *d  firmtmdam  integram 
hominunaturam  nectjfarit,. 

Ergo  hutufmodi  preteritio  tfi  caufa  ,  eur 
homo  labatur,hoetftpeccet ,  per  non  dntio- 
nem  luctffariiprohibtntie. 

MMiorie  vcritascfl  pcrfemaaifcfla ',  nc- 
queinfirmatur  pcrexccptiooem,^/7/ii^r4- 
/M  /)0/»/;7iVr^r4/«^r,  dcbcturcnim  illi  fi  ne- 
cc(ratiaefladfir(nadamn3turam,  fiacqua 
firmaciohchomofiocm ,  aJ  qucmcoodi- 
rus  c(l,coDfcqui  ocquir. 

AfiA^rfxoprobo.  Sic  coim  babct  thcfis. 
Trettritio  tfi  Mtius  dtuinipUciti  ,  quo  Dtus 
fiatuit  cum  creaturu  quibufiUm  non  tom- 
municMre  fupernaturMlem  grMttMm ,  qtiM  fir- 
mituriUarum  naturMtntegrM,  &c.  Illa  au- 
cera  gratia  c(l  mceJfariM  firmande  integra 
nMture,  hominu,i\itnon  ejl nectJfMriaHinon 
ntcijfaria,ian)  potuit  fiima  mancrc  illa  oa- 
cura  integta  abfq;  illa^catia.Si  firma  manc- 
rcpotuit  fiac illa.  tum  pocuctuat illiparti- 
cipes  tfle  vitz  a;teroxptoTmlUe  pcrfcue- 
ragtcsio  booo:  &  fic  potucru.n illi.quibus 
grMttMm illamnegMrt fiatuit ,  cflc  prttcr- 
iti.  At  hoc pugnac rum  illa  dtfimtiont ,  tum 
in  ipfa,i\xtaptr  coUatisntm  ad  rtliqu/u  thtfii 
coofidcrata.Ergo  cx  ida  dcfiniciooc  fcqui- 
tar,illamgtatiam cflc  occcflai lam ,  &  pro- 
ptcreaDcgationcmciurdcm  cflccaulam  la- 
pfus  pcr  ooa-dationem  nccclfarii  probi- 
bcotis.  Dcimdefinaliinegatio  fupcrnaturalii 
firticitatis  oecctrarioautprxluppooit  prc* 
«atum>autiadacic  peccacara  ,  fohs  coim 


COLLATIO.  4<^5 
peccacotibus  oegatar  tc  pvreA  aegati  fu- 
peroacuialis  fclicitas.  PrAteritio  c(i  aegaiio 
fiualis  fupcioaturalisfclicitatis.  Ergo  oc- 
ccflario  ^aiprefupponit  peccatum,  aui  indu- 
cit.  hm  vctopretiritio  ,  vtcftiotuis  thefi- 
busdcfinita,  nonprafupponitptccatum.  Erga 
ptccatum  nectJfarioinducit.Qap  alio  modo 
quam  coqucmdixi  non  vidco.  At  moa- 
ftrecur  alius,&  quidc  calis ,  qui  Deum  pec- 
cati culpa ooo iouoluat,  & lic hxcfeotca- 
tia  ab  illa  abfutditatc  libcraca  fucrit.  Ad 
w/>wrmdicis,quodimptopriacft  &ambi- 
goa.Hocfi  ficoonmeacDlpacft ,  fcdcua* 
qui  ita  locutus  cs  in  thefibas  iam  crcbro  ci- 
t  J  tiSjin  illis  cnim  funt  ifta  vciba :  ftatuit  rt^ 
Itrqutrt.  Ac noA cft  fm/r0/r/4ncquc ambi- 
gua  locucio:  Non  impropria.  Nam  fiuc  ho- 
miacm  non  dcfcrcotcm  dcfcrac>  fiue  dcfc- 
rcotcm:»oce$illx ftatuitdeftrere  fcu  riUn- 
qutri  propric  vfurpantur  >  non  ambigus, 
quiaiofyllogifmo  vbiqicodem  fcnfu  v«t- 
bum_/?«//<//vfurpatur ,  qucmadmodum  in 
vcrbo  erdinandt  commooftrauimus  >  ^ 
propofitionem  fcztam.  DedifFcfcotiahu- 
lus  fcntcntix a pi ima dtdum  cft  ad rcfpoo. 
propofitiooispiimx. 


IXU.  Propofitit  Amimt. 

PRimumcnimDcoeligenti.ooncligcn-  Pffma  rali» 
ii,przdtftioanti,  &  pratcicunti  lubii-  Arm.cur 
cit  homincm  conditum  >  &  quidcm  talcm  tninmpr»- 
conditum  qualisrcucra  conditus  non  cft:  babilu fit  x' 
illa  fubiicit  Dco  ptxdcftinantt  &  tcfto-ftfit^quam 
baoti  honiiocm  coodeodum  >  &  ica  con- ^ima. 
dcodum  ,  qualit  rcueta  poftca  cft  coa- 
dicus. 

Refionfto  lunii  ad  propofitiO' 
ntm  XXll. 

DlfTcrcotiamhanc  avcroalieoam  efle,  primam 
luprainpropof.  6.&  lo  fitisdcmoo- ,//4,;,  Arm. 
rtrauimus.    Dccrctum  rcfpicit  hotnincm  ^^^-^^^ 
condcndum  communiter,&cxcquu- 
tio  homincm  conditum  fc- 
cuiAm  racioo^V 
ipfiut. 

Nnn   j  R'//'- 


470 


I.  ARMINII 


RepltM  Amtnii.ftue  conftdcrMto  Kt^nf 
ad  XXll.  propojittonem. 

S/t!uMtierA'  TMiti  haocfccuodam  fcnfCDtiam mioaf 


D! 


ucnii  pnr,4,  -^cacprobabilcm.quamfic  prima  illa. 
quM  prcb»re  ^  <\mn({yic  ranooibus  probaui.lam  ad  illa- 
intendit  yfrfiim coufidcratioDcm  ^cniamus, & primo 
minim  /frt-^icpiinu  vidcamu». 
tcnti*mft-     ScnccutiaCaluioi&ciiDcum  pxxdcfii- 
r«W4iriwx-n«"ODC  vcrfaotcm  circa  talc  obicaum, 
ciicaqualc  vcrfaotur  cxfccutiooc  ipfa :  at 
haMem  rcotcDtiafjcitDcumprxdcftinationc 
auAmpri-   ver&Dtcm  circa  homiocm  vt  cft  io  Matura 
mmt.        confidciatus  ,  quzoihil  fupcroaturalcaut 
diuiDum  potcft ,  circaqualcm  cxfccutiooc 
vcrfari  ocquit ,  Ytpotc  quum  talis  homo 
conditus ood  (ic ,  qui  fupcrnacuralium  bo- 
Borumomnino  parciccpsnon  fucrit,  fiuc 
pct  crcationcm  ,    fiuc  pcr  fupcriofufio- 
aem.  Notandumautcmquodprzdcftina- 
Cio  iotcr  cccationcm  &  fuperinfufioncm 
conintcrucniat  &  quod  fupcrinfufio  non 
fit  prxdcftmationis  opus.qucmadmodum 
io  przcedcDcibus  commonftraium  cft. 
Relponfioquam  adfcrt  no  vidcturad  rcm 
facctc.Nam  hcct  dccrctum  *adlum  fitantc 
cccatioQcm  hominis,  umco  oon  vcrfatur 
yrxdcftinatio  fccuodx  fcntcntijr  confcn- 
taoee  ciplicaca  nifi  cicca  homincm  Ttcoo- 
duum coofidciatum.Cccatio  cnimoon  c(^ 
de  exfecunonc  dccccci  prxdeftinacionis 
ifto  modo  intcllc<aa;,&  licet.cxfccutio  no 
Tcrfctuc  oifi  citca  condicum  iuxca  haoc 
fcntcutiam  ,  tamco  quxftio  cft  Yodc  pri- 
nus  czfecutionis  aAtis  cxordium  fumac, 
Tcd  vidcantuc  quz  di^a  fuAC  ad  lefpoof. 
propof  6.&  io> 


XXIII.  Vropofttio  dminii. 

j  ^Ecuodo  ,  quia  ooo  coniungic  decreta 
StrunMA  r*-  ^^^^^^  coharcn tia  iufta  copula.  Nam 
/w  •^"*"*"<lccretumdcrehDqucndisnoonulli»in  fua 
"*YT'r'/J>  """^  copulac  cura  decreto|reprobandi 
*  /  y  pcr  modum  orxuifionis  pcccati  ,  quam 
jtcHmMAjen  ^.oQ^Qgjm^ftatuicfcuquod  pcccatuin 
tenxiM^tism  jonuo^cQj^toitiCumcx  dccictodcptx- 


DE  PRy€DE5T. 

tcc'tione  occcirario  pcccafum  inducafar.' 
&  proprcrea  illi  necciraria  copula  ,  noa 
condirionali  coniungenda  cft  tcprobatiof 
exiufticiaDei>eorum  quorum  noatnife*- 
reri  ftatnir.  Qu,r cnim rcs nccciTatio  fc  ft- 
quuctur,illx  cciam  dccrccx  funt  a  Dco  dc- 
crecisocceirario  cobxreocibus  :prxcericio 
Si  peccatum  cohxreoc  occeirariorcrgo  dc- 
creta  dciftis  func  vinculo  acdioiccoonc- 
acoda. 

ReJ^on/io  lunii  ad  propojitio' 
ntm  XXlll. 

IVftam  cfiTecopuIam dccrerorum  jtijr 
cohxrcncium  conctaaffirmamus.  Namj/^;» 
ab  vno  decreto  io  altcrum  opoirct  traos-  niirstm 
itum  aliquem  cooucoientem  cile  ad  cz-  ^fft^ 
iequutionem  ipfius    Tranfitus  auccmnoa 
cft pcopiie  &  pcr (e  dc  ncccffitatc  illius  dc> 
cccci.fedeft  conciogeoriz.  Qupmadmo- 
dum  io  przdcftioattone  (andorum  da- 
plcz  cft  decrecum :  prius.cIcAionis&  prc- 
paracionisgratixipoftciius.glotiz.apho- 
re  autemad  poftecius  fic  cuoficus  mortCf 
quz cft  coDtingcDS ,  vcftipcndium pecca- 
ci :  fic  ctiam  in  prxdcftloationc  icprobo- 
cum  coocioecur  dcccctum  duplez  :  pciot 
Doo  elcdlioois ,  fiue  przceritionis ,  fiue  rc- 
ptobationis  &  alienationis  a  gtacia ;  poftc- 
rius  damnacionisi  a  priote  auicm  ad  poftc- 
rius  fic  cranficus  peccato  &  mortc  pcccatt 
confciflaria  intcrquztamenfpatiumgra- 
tiofcrclinquic  Ueus  ,  vtcxftct  ipfis  ctjara  Rcm  t 
peccacoribus  8c  rcprobis  paticntizdiuioz 
documcntum  ad  rcfipifcentiam  ip(as  tc- 
uocantis.  Non  crgo  necrilariam  copulam» 
fcd  concingentem  lo  hac  quoquc  caufa  fta- 
cuiopoctuic.  Qucmadmodura  io  Scriptu- 
ris  paffim  Deus  pcccatu  m  a  fc  abiudicat ,  8c 
fandi  iaciuot:  oam  iuftus  Domious.iafti- 
uarum  amans,rcdumadipifcit  vultus  cius. 
Ex  litcrete  deprdttrinonenectJfariopeccMtum 
iW«ci, idcft ,  infallibilitcr,  coDccdimus:  ' 
qucmadmodum  cx  co  quod  vcrum  cft^nc- 
ccirario  ciVpropofitio  vcra :  ScAtxttntetf' 
Jnrie  indnci  tfficttnter  vniucrfc  aut  cx  par- 
cc  vlla,nccellitatc  (  vt  vocaot )  coofcqueo - 
cisauc  confcqucociz,tdoegamasconftaa- 

ci£- 


r 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


47« 


tiinme.  Confcqucos  decreti  illius ,  noo 
caulacum  { vcita  loquai)  fiuc  noo  cifcdum 
nccclTanum,  pcccacumcfTemioimc  dif^- 
temiir.  SubdicuradcoufirmacioDcmdi^i 
iUius  ryllogiQici  argumeacacio  Yoa  ,  fcd 
cuius  afTumpcio  probaci  abfoluce  fimpli- 
ciccrqueaQobisQODpotc(l.Ncgamus/r4- 
tiritiontm  ^  pecc»tum  cohirtrt  ntcrjpirio 
pctfc:  oam  licobxrerent  ncccnario.  ram 
pcxcerkicncaCi  quicumqucpcccatum  ha- 
beuCi  qoam qaidam cx iisquihabeocpec- 
cacam,ruDt  przterici :  td  efl»  omocs  pecca- 
ffDres  eflcDC  prxcerici  ,  vc  omcs  prxccrin 
fuoc  peccacorct :  Efl  auccm  coolcqueos 
iFalfijmrergojc  aucecedcDS.  Imo  quxcum- 
quc  modo  difFcrunc  >  Dcceirujtc  ioquam  Sc 
coociogeDciaiCa  vicilTim  cohxrcrc  iocerfe 
OOQ  cl\  neccflarium  :  idenim  fic(rcr>nul- 
lumcanringcnsfuturum  cflec.  MuUa  oc- 
ceflariarioecoocingcDtia  cohxceote  Cunv 
cz  conflbtio  auremi  oibil  cam  conttDgcosi 
quod  noD  habca^liquid  cchxrcBS  necef- 
iaiii.  Ica  le  habcoc  intcc  fc  pixtciitio  &pcc- 
cacumfccuodum  fc:  Sccuodum  homincm 
verotaiisquiab  Adamofuoc,  iodc  acor- 


cflipia  copula  qua  vnum  decrecom  alrcc 
coniuogitiir,(cdcopula  efl  Dci  voIuDcas, 
qux  alcetil  fioc  alccro  neroioi  vulr ,  &  qux 
vcrumquc  vulc  cui  vultalcerurrum.Traos- 
icus  ad gluriam  mors  cil,cui  propotciooalc 
indecrcco  prxccricioQis  &  pcxdamoacio- 
DisnoDcdpcccacum.  Nam  obpeccacum 
cli  prxdamnacio ,  obmoitcmnonedglo- 
ria.  Refpcduhabico  ad  pcccatumciuique 
mericum  Deus  Aacuic  nonnullos  damoarc» 
pcccatum  cnim  folumcil  cauCa  meritoria 
obquam  DcusdamDarepoccfl  :  talc  nihil 
cfl  in  monc  rcfpe^u  gloriqiqux  poflmoc- 
tem  ex diuioa  prxdcfTinatiooc  it  gratia  fe- 
quitur.  Qaod  autcm  mors  ooncllcopula 
czcoapparcc  ,  quod  mois  cA  cianlicus  a 
gratiaadglociam  ,  fic  a  nongrariaadda- 
moatioDcm  fcu  pa:nam,iiucrucnientcpec> 
cato.  Vnaenim  copula  &  nullomodo  di' 
Dcrfificaca  oppofiturum  iflorum  dccrcco^ 
rumcflcoequit.  Scd  accipiohocquodde 
morre  &  tninntudicituii&  velimcoofidc- 
raii.quodiodccoDlcquatur.    Si  mois  cfl 
craQluusadecrccoprxparaciooisgratixad 
gloriamicumfcquitur  dccrecum  prxpara- 


tupcioncAc  bpfu  ipfius  .  &  qui  prxccritia    ciomsgiacix  &  glorix  effc  circapcccaco- 
DcofuQC.  pixccriiiooem  &  pcccatam  nc-    tem.  Nainmors  noo  poccft  cfle  craoficut 
ccflario  cohxrerc  cooficcmur .  id  cfl  im- 
mucabiluer  ;  quiactfi  coatingcntci  fadai 
tamcn  abfolutafada  cttpcccaii  cum  prx 


dectcci  ad  decretuvel  cxfecacioois  adcz- 

fecutioncm.  cuihomo  obiicicurezcrara- 
cionem  pcccati  i  vc cooditionis  io  obic^ftd 


fcriciooc  vcl  reprobaciooc  ifla  Qccefltcasi  j  rcquificx  Qopd  aucrm  mois  vitiaoficu» 
Jc  immutabilis:  qucmadmoJum  quixsa-         ^       ^  .    .  _ 

licoum  coocrahit .  fi  non  cfl  folucudo .  oc- 
ccflaiiodcuicorpcrmaocc.  Cxtera  aotc 
fiuitcxpofita. 


t^UMtio  fe- 
mnd*  rMio- 
»«  Arminii 
5»«  prela- 
turftcnn- 
dMtn  fenttn- 
^immmtnui 
freinbiUtf- 

mtttn. 


Ji0flic4  Armimi,fiuefonfi:ieratio  Kelponf, 
adXXlU.  .froftfnmm. 

DEctcca  illa  dicuntur  occeflariacopa- 
la  cooiungiada,qu(ii  umalcctum  fioo 
alcero  occ  cfl  ace  dfc  poce  ft.  Hac  copula 
conoe^i  ».cbcc  dctctnm  pri-patationis 
pracix  cum  de«rcto  prxparationis  glotix. 
jSJcurrum.  cnim  ell  ftne  altero ,  &Qeuuum 
lincali  -fl.  Qapd  li eadcm co- 

paij  [M.. u  x  prxdairoatiofunt  coQ- 
luogcnda.iam vici quod volui.  Tranfitus 


Qonitrpcifc&  piopric  de  occeintaccilliut 
dcctctiiquo  Dcusalicui  creatuix  vulc  gra- 
tiam  &  gloruro.coDCcdo.  Ac  cfl  dc  aeccf- 
flcace  eius  dccrcti  i  quo  Deus  llacuic  homi- 
ocmadglunamnon  pciJuccrc,  Difimorrs 
iaccrucatcnte.  1-locauccm  Jecrctum  prx- 
fuppooitpccfacum.  Cxcerura.quodczdc- 
crccodcptxtericiooe  peccacumocccifario 
iaducatur,anrca  cfl  pcobacuin.  prxtcritio- 
oc/cilicct ,  icadefioua  .  vt  habciu  thefcs 
tax.lDaflumptiooc  mcifyllogifmiabcrra-  - 
uit piuma,pro  vocc coim  ( pcccatmw )  fub- 
fttcueuda  cfl  voz  (rcprobaiio  )  &hocpa- 
Aolegcndum.  Pixtericio  ic  rcprobacio 
f  rcprobacioQS  vfurpaca  pro  prxparatiooc 
poenx)  cohxrcnt  ncccflario  ,  quo J  app.ncc 
cz  aoteccdciibus,vbi  dixi.dcctciu  dc  tclin- 


Err«r  caU' 


auccmquoagracuadglommtxaaficuraC  •  qucadisfloaiiuliisiDfuaaatutacopuUtcu 

<ic(^« 


j^ii  I.  ARMINII 

c(l  cas  ita  pra;rupt^  ia  iflam  fcDtentiam  ra- 

ti  prxtct  rocntcm  aa^orum,&  aliorum 
ocorum  quibus  fc  ip(i  cxplicaoc  compa- 
lationcm.  Scd  hoc  non  dcmonflrabo  vltc- 
iius-  ncgoliniplicitcr,abci£cicinc  potcn- 
tiorc  ficri  nmplicitcr  ,  vt  principium  & 
caufacontmgcns  pcccct.  Hic  tu.mi  fi  jicr, 
duosmodosadfcrs :cfficicntcm  vnum,  & 
dcficicntcm  altcrum ;  vtiumquc  tamco cf- 
ficicotem  fuo  modo.  Nam  qui  cfficit,cum 
opcrc  cft,  fic  opus  cfficit  .•  qui  dcficit,ab  o- 
pcrcabllinct,  &  vt abftuicit  cHicitin  fcfc. 
Pnofcm  modum  annotas  \ci\i\Stfottntio 
r$  certo  CJ»  infallittliter  motttro  ■vtl impulfn- 
te  CAMfam Jua  natnra  Itberam  ccntingen- 
ttmndnciHm^ccMti.  Hunc  modum  ocga- 
onus,  &  tuipfc,  mifratcr,ocgatiagnolcis 
abhominibus noftris.  Dcaltcroigiturvi- 
dcamus ,  quam  iftis  vcrbis  cxprimis ,  W 
nen  daturo,  aHtremoturoidquodtid^jitan- 
dum peceatum necejfarium  erat,  vndepecca- 
ti  a  crtaturaptrpetrandi  necejfttof  dependet^, 
fircer/atxijientia.  R.urfumhicmodusbifi- 
daiuscd :  itempe ,  quod  illc  poteoriot  aut 
aon  daturus  c(c  caufx  quod  neccfTarium 
fucrit.fiabcd.autfiadc&.icmoturus.-quo- 
rum  vtcrvis  ad  gcoeratioacm  pcccati  vi- 
dctui  adfi:rre  caufam.  Triahicoobisfuoc 
ordine  cxponcoda  :  dc  co  quod  occcfia- 
liomdiciturad vitationcm pcccati  :  dcco 
qui  noo  dac ,  aut  ctiam remouct ,  quod  cfl 
occcnarium  :  &  dc  confequcntia ,  qux  io- 
dcconfickur.  Deprimo.  Omnc  peccatum, 
td  efl,  inordioatus  adus  contra  lcgcm,ftue 
comfnuniter  fpcdrcs ,  fiuc  fiogularitcr,  ha- 
bitusaut  adus  cfl  fingularium.  oam fpc- 
cies  aut  gencra  ooa  agunt  pcr  fc.  Itaquc 
primo  &  pcr  feioagcntc  inordinatum  cl^  : 
ad  rationcm  vcro  commuois  &  vniueifi. 
pcitinct  fccuodario.  Quapropter  fi  quid 
ad  vitandum  peccatum  dicitur  necclfa- 
lium )  id aut  rationc  fiogularis agcntis  nc- 
celfarium  dicitur  ,  autrationccommunis 
atquc  vniuerfi.  Ac  vniucifiquidcmracio- 
Dc  Dthil  atiinuic  vt  impedirctur  peccatum, 
non  folum  quia  pcccatum  nonpotcflio- 
tcrtutbareracioncm  vniucifitatis  huius,  & 
oidiucm  vniucr/itatis  cootinct  rc(flor  tl- 
Ims  i  TcruiBctiam  quia  pcccacum  pcr  acci- 


densad  rarionem  Toiuerfi  (2c\t,tX.  illoflraf 
fapieotiam,  bonitatcm,  gtatiam>inifc£i« 
cordiam,iuflitiam.paticotiam,potcotiam» 
&  booa  omnia  icdoris  voiucrfitaccm 
hanc  gubernantis.  IgiturcatioDevotucrfi 
oihil  planc  fuic  neccuarium  vitari  pccca- 
cum  fimplicitcr  ,  nihit  ad  dcclinandam 
pcccatum  quoquc  acccirarium.  Nam  (k 
ad  rationcm  vniutrfi  fuiflctDcccflarium» 
cutaflltomaiooDeus,  ^i^ugHflinmEn- 
ehiridto  ad  Laurentium  docci.  Atrationc 
agcocis  fiogularis  oeccilarium  cfTc  ducric 
qu ilpiam.  Ccrte  fi  ad  fi  nguiarc  bonum  il  - 
lius  rcfpczeris  ,  occcfljtium  ipfi  videruc 
cflc  :  Cum  Tcro  prxftcc  fingulari  bono 
communc  vniucrficacisbonum  ;  &  ipfum 

?|uoqucpcccacum,  quamuis  pcracctdras. 
ic  dc  racioncillius  i  pcccatumauccmooa 
fit  oifi  finguiarium  ;  omoiao  llatucadum 
illudcfV ,  ratioacm  vniuerfitatisoonfcrre 
fimplicitct,  vc  dicamus  ncccflarium  cflc, 
vc  non  fit  pcccatum.  Qiiod  fi  crcatura  lcic 
ooo  vniucrfitati  «fcdfibi  occcflanum  cflc, 
ncfaciatpcccatamiigiturimpcdimcntuiu 
peccati,  oon  ab  vniucrfitatc,  non  a  rcdoic 
illius  pctchdura  cii ,  fcd  a  fingulari  indiui- 
duo  agcotc  i  prxfcrtim  cum  cidcmic^oc 
vniucihtatis  Itbcram  fcccrii  potcflatcm 
peccandi  aut  oon  pcccaadi  ,  public^  cx 
condttiooc  naiurx  ipfius  ,  cumquc  iur 
ipfias  vix  doininum  inflitucrit,  dcpotc- 
ilatc  fua  cettturem  fcccrit .  &:  dc  nccc/fita- 
tc  finib  pariicularts  ipfius,ctiam  commi- 
natiouc  adieif^a  ,prxmonuctit  diligcncif- 
fimc.  Quid  cuim  ?  rccipiat  Dcus  rcm  da- 
cam.'  imprudcncis,  aut  inconflantis,  auc 
impotcotis  fuiflct  fji^^um;  quorum  oihil 
Deo  impingi  potefl.  non  dcdiflfct?  atqai 
hoc  pa^o  Don  addidifTcc  omaes  modot 
fapicntix  fux ,  8c  homo  dcfiderauifTcc rera 
fibi  oon  dacami  qui  longcamplioicmac- 
quc  «^M«/'«-T»»planc  { fimirem  Dcocffc)  de- 
fidcrauetic.  Hxciibcnccxpeodamus(quaK 
lib.  z.  aduciius  Marcioncm  Tcttulliaaus 
coptofccxphcBuit  }  profciflovidcinusQcc 
ratiooc  vniucrfi,  occ  racioncfingulaiisa- 
gcoris  fuifl*e  ncccfTarium,  vtaliundcpec- 
catum  impcdirciur,  cuiusimpcdicodi^- 
culutcm  homo  iplc  pcacsichabueric,& 

Bcccfli- 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO- 


■cccffitacem  fiois  gtauintmc  ex  Deo  co- 
gooucrio.  Ptincipium  libetum  Deus  iodi- 
Wctac.-Qos  fapicQCcs  fciliccc  cxcucntuiu- 
dicamas  fadlum  malc  a  Domino  nam 
prxftitiffe  oe  datccut  libet um,  falccm  pra: 
iiitiilc  vclibetcaccm  impcdirec.DfyrfMix/0. 
OAcQdimus  noQ  ruiHc  oecclVarium  ,  vc 
irapcdirctur  pcccatumi  homiais fuiHc ,  vc 
vicarec  :  non altcrius,  vthomiacm  impc- 
ditct:  quo  probato  duo  fcqueatia  cuct(a 
fuQC.  Veium ampliusaddimus  verkacis af- 
fcrcodz  caufa,  000  fuifle  Dci ,  vcdarccid 
c[uod  ad  vitaodum  pcccacum  neccnarium 
crat  io  illo  fingulati  Adami  fadlo :  primum 
^uia  iam  dcdcrat ;  fccuodo  quta  oon  pote- 
lat  darcnifi  icccpincc  dacum.Iam  dcdetac: 
nam  libcram  voluncatem  homioi  indidc- 
rac  ,  quz  priocipium  fuit  iibcttimum  & 
fufficieos  ad  vctumais  ,  ncmpc  ad  agco- 
dum,  aucvicaodumpcccacumillud.  Ncc 
vcto  potcrac  darc  impedimcDCum  alcc- 
xum,oiii  rcccpillcc  illudquodanccdedc- 
rac ;  oam  principium  erat  oaturalc  quod 
aotc  dcdctati  puta  voluocas  libcra.in  rcbus 
oacaralibus  dumioa  purc^implicircrquca 
Dcocondituta.finc  cxccptioac  aucmodi- 
ficatioae  vlla.  Si  impcdiuidct  j  voluncas 
cctte  aut  priocipium  cncomaioodcfiuif- 
fec , aucincofinAubn fa£io pitacipii  coo- 
diciorcfra^aRiincc,  quod  Dcushomini  a 
natuia  indidcrat ,  Sc  quod  iaeo  ipfofj(flo 
iotcgruma  fcforc  fpopoadcrac.  Cur Dcus 
hominicaucatineo.  cuiusptenam  ipfi  po 
ccdaccm  fccctat,&  cautioncm  pr^ccpcrat? 
£rgo ,  inquics ,  (jltcm  nc  temouiflct  datu: 
nam  gtatiain  hommi  dcdctat,hic  tcmo- 
oct.  Ncgo  remouiire  quicquam  datum, 
jQin  a  peccato  nc  gratiam  quidcm  rcmouic, 
nifi  a  pcccaco.  cum  homo  cam  abicciifcc. 
Gtatiam,  id  cd,  dona  gtattx  Dcub  homini 
cootulcrac  ad  opus  gratix ,  id     ,  fccnn- 
dum  quod  naturaadfupcinaturjlrmglo- 
iiam  ciat  ordmata  :  ad  opus  oaturz  non 
gratiam,  fedoaturam  voluncatcmquedc- 
dctat.  Ofticiumaacufz/uit,vthomoDon 
comcdcicc  comcderccquc  ;  officium  vo- 
luntatiscx  ioflituco  Dci ,  vtoon  comcdc- 
retdeftutflu  vecito  :boc,iDquam,pufum 
piKum  Yoluiitatisofliciumi  adquodgta- 


ciam  onn  oportuic  acccdere,  qoia  ad  res 
gracijefucrac;  ooooacDrzdaca.  Deter/10. 
Quod  ccrtio  loco  dicitur  .  inde peccati  k 
crcMur/t  perpetrandt  necejfttMtem dependerit 
C^r.  in  quzltionc  dc  fa£^o  Adami  omoino 
falfum  cA   Nulla  chim  ab  vlla  patce  futc 
pcrperraadi  pcccati  Adamo  ncccllicas:pu- 
raputilibcrtasfuit ,  vtmodo&aliasfzpc 
cxptcnimus.  Nunc  vcro  qua  coodirioDe 
homo  cA,  nc  id  quidcm  cfl  proptic  (impli> 
citerque  vci um.  Nam  a  voluntatc  ctcacu^ 
tz, id  clhooflrapcodctpcfpctraadipecca- 
ti  aeccfllcas ,  quam  fioic  voluncasDci  ia- 
picociirima  &  otdioat :  ab  illavcro  voluo- 
tate  Dci ^picotiflimacx  coottariopcndct 
non  pct^tiandi  pcccati  neccflitas  com- 
municacione  graciz.  Dutiufculum  cAfii 
voluQtate  Dci  non  dantis.fiue  rcmoucncic 
gfatiara.dixcris  pcccati  pctpctraodi  ncccf> 
ntaicm  pcoderc»  Ecfi  fcrti  certorcfpeda 
poccfl.  6^<>}/0,propoficioocm quidcm  iU 
lamconcrdimus  ,  qnodcrenturainfuMnM-' 
tura  relicia  necejftriaj>eccat,ji  lex  iUi  feratmr 
nonpri.JlaLtlunaturs.foltiwviribm.  Ac  Icx 
iila  iiogularis  Adamo  laca ,  fuicprzflabilis 
fo{iu&  naturz  viribus,  vtin  piopoC  14.& 
i6.coofirmauimus  Ruiccrgococahzcar- 
gumcntatio  ,  &  quzcumquc  ei  fupcrflru- 
dafunt.  Ad  lcgcm  naturalcm  Adam  naiu- 
ra  &  gratia  fumiltus  fuic;  ad  fiogularcm» 
narura  folum ,  quia res  fulum  aaturzage- 
batur.idquc  faciUima.  Miaor  impropria  & 
ambigua  cfl.  Propria  cfl  hoc  modo.StatuiC 
auccm  Dcuscreatuiamia  oaturafua.  St»- 
tuit  relinquen  ,  dicitur  impiopri^.  Prius 
homo  rcliquit  Dcum  ,  quam  Dcus  bomi- 
ncm^vtantccxpofuimus.Falfaigiturcna- 
clufio.  Ambigua  cflproptci  varium  vfuin 
vcrbi ,  Jiatuit  i  quod  hic  Sl  in  fcquentibus 
viiirpatui.  Scd  ambiguitatrm  ifljinfupra 
in  propof  6.  fufluliniui.  Pollrcmo  quod 
\  ni  fcDtcnciz  altcraprzponirnr  ,  diciiur 
iocommode ,  cum  rc  liuc  fubfl.incia  atqu« 
rationenon  niii  vaafiifc-nccnci.i,  qiiamuis 
modo  ttadlatioois  &  fctmoois  diffcrcns. 
Scd v:dcamusquidfit,  quodadpio- 
batioocm  huiusaiifctturma- 
giSiquamilhu;. 


464 


1.  ARMINII 


HepUCit  Aminu  ,  fiue  confidtratio  Re- 
jponfionit  ad  XXI.  propofi' 
tionem. 

SVomoJo  iftx  fcntcntiaf  JifFcrant  iam 
ad  ccrpoatioDcm  piopoiicionis  pri 
idlumcft.  An  vcroiftaprimarcntco 
tia  &  ha:c  fccunda  vcntatc  Dci  &  autori- 
•catc  Sciiptura;  fuodatx  flnt  iam  difquiri- 
mus.Abmrdum  (juod  primz  fcQtcociz  im- 
pcgi.ci  ca  ncccQanofcqui  iamanic  oftcn- 
di :  ncquc  tu  illam  vi  ab  ipfis  auftoribuj 
eiplicata  ,  6cc.  vindicafti  ab  abfurditatc, 
fcdautorum  mcnti  diflimilitcrcxplicuifti; 
atquc  ita  ciplicatam  dcmonftraWi  abfurdi 
ilUus  confcqucntiam  vaiic  oppugnari,  fcd 
hoccftpixtcrpropofitumnoftrum.  Nam 
de  fcotcntia  ifta  itaciplicata ,  vttucipli- 
candam  arbitraiis  ,  nulla  nobis  vnquam 
fuit  quxftio.  Athacpropofitiohcnonrc- 
pctoidcmabfardum  :  fcdmonftrofccuo- 
dam  fentcntiam  abfucdiracc  laborare  .-  & 
mooftro  hoc  coUattonc  piimx  6c  iccun  Jx 
fcntencix.hzc  cft  propofitioois  iftius  ii. 
cccooomia  &  fcopus.  Quareopuicritvc 
vidcamus.Primo.Quomodoidipfumab- 
furdum  piimx  fcntcntix.  Sccundo ,  Quo- 
modo  (ccundx  tc&c  &  mcriio  attrtboa- 
tur,&  fimul  quz  pro  vuiufque  dcfcofiooc 
abstcadfcruntur. 
TfbAiur  Quarc  ad  primam  fentcntiamquedat- 
firmii  M»ji-tinct,nonnullis  fyllogifmis  doccbo  rcft^ 
aMfiMfX  <x  ilU  coocludi  Dcum  autotcro  pcccati 
primMfnt'  <flc.  DcindcvidcboquxproeaaUstcfint 
tentiJidtdu-  altata. 

ci.  Dtuwejfe  DieUratio  miftrUoriit,  libtrMitU  ix  mi- 
Muaerem  feri»  »au»li  &  iufliiii  pumentit peccAtum 
fntcMti.       tfi  H»cejf»ri*  *x  dtcrtto  Dei. 

At  tMlifmifericerdia^iufliliMnefuiunt 
dttUrMrifinitxiflentizpiccAti  ffy  miJtriA. 

Ergo  txiflentiM  peecMti  &  mtftris  efine- 
liffMriM  ex  decrito  Dei :  hocefi  ,ErgopeccM- 
tum  niceffMrio  pttpttrttri  dtbuit  ex  dtcrtto 
Dti. 

Huius  fyllogifmi  omnes  partcsexfcn- 
tentia  prima  rcd^  ei  ipforum  authorum 
ireote  intclIc^Va  funt  dclumtxi  vt  iam  ante 
adicfpoof  ptopof.j.Ac  6.  cft  ptobatum. 


DE  PRi€DEST, 

Hincfubfomo.  , 

PeccMtum  ncn  pottfi  ptrpettMri  aife^Mri/S 
cmu/m  libtra  ^  contingtntt ,  nifiiUa  circum- 
fcribatur^  dtttrminttMrMfotention  CMufa, 
cui  refifiert  n«n  pettft. 

Ac  voluntM*  hominii  tfi  cMu/a  libera  ^ 
contingent. 

Ergepeccaium  non  potefl  neceffan:' ^trpe' 
trari  a  'voluntatt  hominu,{a\ix  debcccflc 
proxima  caufa  peccati }  nifiiOM  ciremmfcri' 
batur  o>  dtterminttur kpettatiert  caufa  eai 
refifiere  non  fotefi. 

Addo  auicm  modum  dupliccm  itlius 
detcrmioatioois.  Vnde  porro  concludo. 

Caufavoluntatem  naturafita  liberam  <^ 
contingentem  dettrminam  adpeccatumfer- 
petrandum  efi  caufa  peccati  fir  illam  dtier- 
minattonem. 

At  Deiti  efi  caufa  voluntatem  talem  de- 
terminans  ad  piecatum  neceffario  patran- 
dum  ex fententia  iUa  prima. 

Ergo  Dem  efi  canfa ptccati per  iUam  Jg- 
terminationem fuam. 

Nunc  ad  ca  .  ^uz  excofandx  &  de> 
fendendxifti  ptinzfenicntixadfcrs  ,  vc- 
niamus. 

Prime  dicis,  illud ,  Dtum  dtcriuiffi pirConjuci'-  ' 
mifirtcordiam      lufiitiMm  puntenttm  glo-  terur^nvi 
riamfuam  iUufirare ,  anguftiusdicii  atque  i/x 
id  oftcnfuro  rcfponfione  ad  fiofoQt.  $.f4nd*(yiU' 
Rcfpoodco.  Non  id  quxri,  an  vcrc an h\' feadr  h ■'i 
fotlatiufncananguftiusiddicatur.fcdan  prim^ 
dicaturabillis  quoiumcgofententiamab-  teati*  tuifi» 
futdiilliuscoDlcqucntiagrauaui.  Probaui  raatiir. 
autcm  ad  propolitioncmicniamillos  hoc  Adfrirn» 
diccrc,  &  quidcm  totidem  vcibis,  vt  aiuot  ctMfiir*m- 
formalibus. 

Secundedicii,d\Co  aftirmari  W  nan  pe-  jf^ 
tuifft  fitri  nifi  ingreffopeccato ,  &  hoc  moo-  ^/4^,, 
ftratum  propofitione  tcrtia.  Rcfpondeo. 
Non  quxii  ao  hoc  falfo  dicatut  ao  verc, 
fcd  ao  illi  quorum  ego  fcntcntiam  ifto ab- 
furdo  rcfuto,  hoc  dicant.  Dicuntauccm 
hoc  &  vctbis  ptanis.  vt  cgo  ibidcro  ad  pro- 
poficiooemtcrtiam  commonftraoi.  Qua- 
re  non  mihifcd  iilis  falfitasilla  i'  ■ 
Athocvcrumcftquoddicunc.    .  . 
diamfjftuftitiam  [  vtabillis  (umunturj  non 
peffi  dffjarari  ntfi  ingrefio  feceatc.  Rario. 

Qaia 


CVM  F.  IVNIO 

Qii'a  pcccatum  cft  racioforraalisobicfti 
illius  iuduiXi  &  VI  habcnsadiun<3am  mi- 
fcriam  coDfcqucDtcEi  »  illius  nlffehcoi- 
dir. 

imiam,  Tertio  o  tgASftccAtMm  infaUibiliter  aulj 
neceffaripferfttrariJtlfMiJft.  at  noa  ici  con- 
irouctiicur.  Nam  8c  cgo  fateor  pcccatum 
Qon  dcbuiHcpcrpcrran  ncccnano«  &  qui 
cpotrariicuor  >  blafphcmos  dico  io  bonita- 
tcm  &:  luAitiam  Dci .  licct  illius  confc- 
^ucDci;^  igoaros  cfTc  fatcarhuius  dogma- 
tis  patroDOS  •  quos  co  oominc  cxcuLbilcs 

{•uto,  quiadirc^ccootrariumdoccutaliis 
ocis.  Scd , pofitis  iflis  duabus  prxminis  > 
dico  neceJfnrioperpetTMri  litbuijfe.  InfAUibi- 
/IfVfr  cooccdis  pcrpcirari  dcbuidc ,  fcd  tan- 
cum  rationc  fcicotix  Dci  •  at  noa  infrUibi- 
literrntiontdecreti  ,  quod  cdfaAuma  vo- 
luotacc  Dci  abfquc  pixfcicnda  p rxccdca- 
ce.  llli  vcro  quos  dixi  primx  fcntcatixau- 
torcs ,  dicunt  infaUibilittr  t^ntceff»rioptr- 
fttr^ri  dtbuijfi  rationi  dtcriti ,  ntc  potuijfi 
infaUtbiliter  h  Dto  prtifciri  nift  qui»  decri- 
tum  ordinatHm  a  Dto  vt ptrpetrareiur. 
Nccauiautcm  3c  adhuc  ncgo  peccMtumpo- 
tui^e  ntcijftrio perpttran  k  libera  contin- 
gtnttciiufa.l^cccf[im  cium  cfFcclutcfloe- 
ccfTaiia  caufa  >  contiDgcncis  conringcos. 
Voluntasautcm  hoininiscfl  caufalibcra  & 
contiDgfcs.Quarc  ab  ca  non  potnit  pccca- 
tum  pci  pctrari  aece(Ciiio  0/pc/itumAutem 
in  appcfito  cfV  ooo  iii  mcis  !■  '  •  ■  bis. 
tioDeaimd\ti,fecc/:tump  ^.^ 
neceJfArio :  fcd  ncn potutffeperpetrari  necejfn- 
fio.  \^bi  concradiccns  in  adic<ftooonc(l. 
quod  patcbit  fi  vcrbaobfcruaniurhocpa- 
do.-fieri  000  pottd  vt  peccatum a caufa 
cootiogcore  &  libcraneccffarioperpccre- 
cur.  Abfurda  auccm  cflhxc  locucio  :  po- 
ccdHcri  vtcau&accciVatianccclTaiiumcf- 
fe£lum,fcu  cfFe<^um  fuum  acccrTario  pto- 
ducat:dcbctcnimficri  Qiiod  vcrodiftin- 
guisinrcr  voccsiafallibilitcr  &  nccclfario, 
id  czip(tu$tei  veritatc  cifcfatcor.  Infalli- 
bilitasenimcflfcicntix  Dct.'  neccfntase- 
«cntusexdccrcto  &  voluntatcDci  Quod 
.  difctimcn (t rccic a  mulcis  animaducitcre- 
tar  a  magBOpcrcad  muUarum^cauiumin 
hoc  flcgotio  quxdiooum  folunoacm  ipds 


COLLATIO. 

fcruire  ponit:  quemadmodum  tu  cruditc 
io  libcllo  de  Adamibpfucommoadraili. 

Quarto  dicis  adfcrri.r0ni^//«im4iw«#  per 
difiuncflioncm  ad  hancgcncracioncm  pcc-  i:*Arts'. 
caci>  quarum  aeutra ijl probabilu.  Dc  vcrt- 
quc vidcrimus.  Quod lUpriorem, iUinon 
iotcgrc  abs  tc  adfcrcur.  Omittitur  enim 
paiticula  dc  qua  tota  cflcoacroucrCa.  8c 
qux  addita  firmat  quod  dico  ,  ablata  infit- 
mat.  Ea  cfl  vocuIa;ncccfrario)itacoim  di- 
ceodum  fuit.  Prior  cfl:,  nonpotuijfepeccari 
nteejfario  a  contingenti  caufa,  tiiji  circum- 
fcribtrttur,  crc.  Aducrfus  haoc  propoHtio- 
ocm  ca  qux  adfcis  oon  faciuot.  i'(obas 
quidcm  roluntatcm  homiois  vc  piioci- 
pium&  potcotiam  iotcgrampotuiircpcc- 
carc  iibcrc  Ac  cootingcotcr.  at  quis  ncgac  ? 
addo  fi  pcccauicooD  libcrc ,  aoo pcccallc; 
&  coDtradiccos  ciTc  iu  adicdlo  dico,fi  quis 
dicat ,  voluntattm  pcccaflc  occcflario.  idqs 
oon  nmplicitct  fcd  duplici  modo.  Nam 
voluDtatis  c(l  libcrc  faccrc  quod  facit.  Dc- 
iadc,pcccatum  il  occcflanum  cdnoocft 
pcccatum.  Loquimur auccm hic  cx  hypo* 
thcd  prtihx  fcotcDcix  quam  mihi  fumfi  rc- 
fucandam.  Determtnari  nega^  voluntattm  k 
pcttntiort ,  quia  non  k  cauja  ,fie  tnim  Votun' 
toi  principium  tjft  dtfinit :  ncn  i  principio  : 
HamprincipiumJupirittiitMagitininferiort 
-vt  modum  iUiui  non  toUat.  Coacedoh.t:c 
lubcotilfimc  tanquam  vcrc  &  crudice  di- 
£la.  Scd  aacgodixivoluncatcmdctcrBii- 
aacam  cflc  a  potcotiorc'  N  iiiil  mious.  Hoc 
cfl  qn  od  dixt.-  Titri  non  pojft  vt  voiunttu  «/- 
cejfario  peectt  vifi  dtterminetur  apottntiort. 
IIlacool'cqucotiatibifuitrefuuada,(iqui- 
dem  mihi  coDtradiccrc  inhifce  voluiucs. 
noo  anteccdcDS ,  noa  coDfcqueos}  de  qui- 
bus inter  nos  non  cfl  controuetfia.  Fatcor 
autcm  n  voluocas  dctctmmatur  vta  caufa> 
iam  voIuQtatemaoncflepriacipiam:(i  vc 
apriacipio.  iam oondctetminitri, (i cnim 
modus  illius  proprius ,  qui  c(l  Hbertas  noa 
collitur,  iam  ooo  dctctmioatur.  quarc  fi 
dccetmiaacur.deccrminacur  vc  a  caufa.  Dc- 
ccrminatur  autcm  :  oam  iode  cfl  pcccati 
occcnitas.  Ergoicjufa.  Atfiacaufa,  iam 
volantatpriniipium  ejfedifinet,  ioquis,f«tfi 
efiabfHrdHm.  Fateor,&  proftercafcoteo- 
Noa  taoK 


4^<;  I.  ARMINII  DE  PR.€DEST. 


'iam  primam,  vndc  &  hoc  abfurdum  fc- 
quiiur,mcrito  improbari.  Qi^odaddis  de- 
ccrmioari  auc  ab tfficiintt *umh ordiHAntt, 
dico  oon  rcdlc  difiuogi  autdidioguihxc 
duo  :  oiH  aotc  commooflratum  fuciic, 
quomodo  ah  crdin»nte[  voce  illa  cz  fca- 
tcona  Caluioi  &  Bczz  vfurpacaproordi- 
aationc ,  ooo  icihAx  io  fiacm ,  Icd  i  ci  fa- 
cicoda:  vc  fiac ad  ccrtum  &  przflitucum  fi- 
uem  cofcqucndum)  tfficiinsfc  lungiponic. 
Vocc  autcm  cadcm  lurta  tuam  mcotcm  t- 
furpaca ,  vt c(l  vfurpaoda ,  fatcor ida  ic(\c 
«iiftingui,  fed  dc  co  non  cfl  oobisquxflio, 
vcrum  dc  fcnccotia  Caluioi  &  Bczz,qui 
fionaliquaodo  ita  loquuotur  i  fcd  quorum 
illa  lam  fxpius  a  mc  czplicaca  pcrpccua 
racns  cl^  &  fcotcotia.  Quod  crgo  ncgas  ab 
cfficicntc  fupcriorc  fimpliciicr  ficri  vt 
piincipium  &  caula  contiogcns  pcccet: 
idcm  ficcgoncgo.  Scdncgaadumiibicfl 
•z  iQA fententiafrimAfeqmi,  hominem  nectf- 
fario  peccart ,  &  hxc  ncgatio  common- 
rttanda.  Imo  noo  itaIoqucndum,ficti  noo 
pofTc  fimpliciccr  ab  efHcicoccpcKcociore. 
vc  princtpium  &  caufaconcingcnspccccc, 
fed  ficri  non  pofrcabcfficicoccpotenciorc. 
vc  homo  ncccflario  pcccct.  Dcfiniccoim 
homo  tum  effc  prioLipium  fui  adlus  Sc 
caufa  conciogcns.  Huoc  auccm  modnm 
friortm  dicoiUos  improbMrt ,kd  iotelligc 
'verho  :  ac  ooo  commonflranc  quo  paoo 
illcmodushiclocum  ooohabcac. 

Videamus  fccundum  modum  ,  qucm 
ego  nonpofui  canquam  (inrjpliciccr  occef- 
(arium ;  fcd  qufa  vidi  oecefncacem peccart 
pcrpccrandi  induci  non  pocuilfe  nift  alccro 
iltorum  modorumiidcirco  pcrdiuifloncm 
9midnam  pofui.  Vidcturautcmofficii  tui 

j^,^»y^.hicfuifl'c,piimo,  commoDdriic ^eripojfe^ 
Anndum  "^'  P^f^'"^  neteJfMricperpttretur  citrtt  iUtt- 
fntritnd.^.t'  "xfdorum.  Sccuudo, Modumillnm  afft- 
fcndcndam  inArtquohocfitripoffet.imo  ^fnEium  tffet^. 
frtmife»-  ^  >  Docert  illum  modumtnltm  tfft,  qui 

Dtum  peccnti  nutorim  nonJlntUMt.hiihiliM- 
tcm  horuro  facis ,  quare  porut  bxc  omnia 
prxtc.irc  ,  tamquamafcopodifpurationis 
noflrx  rccedeDcia,&  contra  me  nihilfa- 
cicotia.  Scd coofidcremus ca qux  rcfpoo- 
4tu  Primoprolixcdocc^fiOiiAuircacccf- 


ttntiam  ix 
menit  am- 
^ru  tiui. 


farium  neque  voiucrficacis  oeqi  fingularii 
hoministcfpcitu,  vtpcccatum  vitarctur. 

Nenffrhoc  ocgat,  ocmocontrariumaf- 
firmat.  Si  coimlioccumpeccatumcom- 
miflumnohcfTct ;  eftautcrccommifTum. 
Et  quomodo potuifti mc ifti  fcotcotixaf- 
fincm  fufpicari,  qui  vbi<ji  contcodo  Dcunn 
homincm  libctt  arbitrii  &  fux  potcflatis 
fccifTc,  vtmalum  fpotc  klibcrc  vicarcpof- 
fct,vcl  idcmproprioarbitratupatrarc :  cui 
cooflitutiooi  Dci  dirc^c  aductfaturhoc. 
quod  dicitot  dc  peccati  vitandioeccfTita- 
tc.  Conccdo  itaqucnonfuifTcfimpIiciccr 
Qcccfrarium,  vt  pcccatum  vitarccur.  hoc 
efl .  vc  peccacum  oon  fiercc.  Scd  fl  liccac 
oobis  paulifper  iohacconfidcratiooc,U- 
cct  cztra  propoficum  ooflrum  fic  ,  cutn- 
roorarii  ootabo  nonoulla  qux  mihi  noo 
fatisre^ediAavidcDtut.Dicis  vaiucrflta- 
tinonfuiflcncccfTaiium,  vtpeccatum  vi' 
tarctur,  hoc  clt,  vt  cgo  inccrprccor,ad  vni- 
ucrficatis  bonum  aoo  pcrttouifrc,  vtpcc- 
cacum  vicarccur.  Liceatmihihoctuabona 
vcoia  ncgarc.  Booum  cnim  voiucrfitatis y^gj^^f^ 
fuit  pcrflarc  in  pcrfcdionc  iftius  ftatus ,  in 
quo  vniucrfitas  a  Dco  erac  crcata,  &  totiwvm- 
cicationisord/ocmcoofbituta.  At  pcrpcc- 
catum  voiucrfitatisabiflapcrfci^ioBcdc-  ** 
cidit,&  vanitatifuhitnAcn.  Rom.?.v.xo. 
vodc  eziflit  defiderium  liherattonH  ah  iU» 
vanitatt.  Niii  caim  boc  vniucrfltati  bo- 
oumcflct.noo  dcfldcrarct  id  vniuciftta&. 
Nifi  Dcccjratium  cfTct,  uoadcitdcraretv- 
oiucrflcas  tota.  Appetitus  coim  omois  bo- 
oi  cfl,  &  appetitus  naturahs  bcoi  ncccffa- 
rit.  Probas  didum  duplict  argumcoco.JP  ri- 
truf,  quiapcccacum  iocccturbareiatioocm 
vniuerficacis  huius  non  pocefl.  Secundo, 
quia  pcccacum  prr  acciJcos  ad  racionrm 
vn  ucrfi  f3cic.&  UJullracfapicnciam.bc  : 
accm,gratiam,  mifcticordiam  ,iufttci.tiu. 
pacicouam  ,  poccntiam  &  bunaomniatc- 
dloiis  voiucriicaccm  haoc  gubcioaocti. 
.Ad prius  argumcncum  dtco ,  id  mihi  ooii 
vidcri  vcri(imile.  Racio  coim  vniucificacit 
hxc  fuic  prr  crcacioncm  &  ordinarioocm 
Dci,  vchomo  Dcofubdicuscilccio cuius 
tmagioc  Bc  fimihcudioc  erac  fadtuii  homi- 
aircliqaacrcacurafubcfrcc;  ciufquc  com- 

mcdti 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


modis  Bc  Ttitlutibus  fciuiret.  quiaad  ima- 
gincmDcicoadirusera&  Peccacamhanc 
rationcm  &  ordincm  maximciDCerturba- 
Dit.  Homo  cnim  pet  id  Dco rebcllis  fadlus 
cd.Sc  creaturz  ooo  caotum  dominio  iliius 
fubtradl.r ,  fcd  Sc  io  illius  ctittum  armaca*; 
aifi  quatenus  ia  Chiido  rcdicutus  cfl  ia 
iacegrum.  Vide  Hebr.z.v.^.y.S.^.Suat  qui 
rerbum  <u«icf ^'sAfiMwmad^Mf  Ephef.i.  t.io. 
Tfurpatum  ioccrpretaatur  de  rcdu^iooe 
omnium  rcrum  ad  primum  principium 
Tade  dcciderunt  propcctpeccatum  homi- 
ois.  Prouidcntix  diuiaa;  racio  qua  nuoc 
omoia  rudiaec  A:  gubcruac  longecitalia, 
ouam  fuidcc  fl  peccatum  iagrcHum  non 
niiiTetiomuodum,  qucmadmodummul- 
tis  locis  Scripturx  pfaoifrim^comprobari 
poccfl  Actiaquics.noo itapocuiciuccrcur- 
barc  pcccatum  racionem  voiuerncacishu- 
ius.vt  Deus  id  io  ordioem  rcdigcrc  oon 
pocucric.  Hoc fatcor fed  ordo  illc cti  ooo 
impcdieos  inrerturbacionem)  fed  illam  io- 
(cqueos  &  corrigeos.  lo  fecuodo  argu- 
nicnto  duoaoimaducrtcoda  puto ,  Sc  cor- 
ffigcoda.  Primum  quod  dicis  pcccatum  ad 
ratioaem  viiiaerft  facere  peraccidcns  oul- 
locoim  modo,  nequeperfc,  nequepcrac- 
cideos  facit  peccatum  ad  rationem  vni- 
uerfi  Non  pcrfe,quiaooac(lcx  iotentio- 
oe  crcatoris  vniucrti, fedellcx inordioa- 
tionc  crcaturx  rationalis.  Non  pcr  acci- 
dcosiquia  cum  tota  hzc  rerum  voiucrdtas 
finita  lic ,  eciam  racio  cius  cfl  6  oica :  &:  pro- 
ptcrea  bonum  ad  nacuralcm  eius  perfe- 
Aioncm  pcrcincQS  6aicumicui  finico  bono 
malum  oppofitum,  fea  deteftus  ab  ilio  ab- 
crrans ,  pcr  accideos  facere  potcfl  ad  rario* 
Dcm  vaiuerfi ,  hoc  cfl  reduci  io  booum  v- 
ciucrfi.  At  pcccatum  efl  malum  ooo  op- 
poflcum  fioito  booo  fed  in£aito,  vrpotc 
iufbicix  &  volaocaci  Dei.  Quare  ne  perac- 
cidens  quidem  faccre  pocefl  adracioncm 
voiucrficatis  huius  fais  terminis  finiix  & 
circumfcripix.  PotcfVautem peraccideos 
facctc  ad  boni  iofiniti gloriam ,  proptcrea 
quod  booum  iofioitum  illo  potentius  eo 
abuti  poflit  pro  arbitratu  fuo,atque  hac  ra- 
liooe  id  quodclHnordinati/nmum  in  or- 
J;Dcmtcdigcre;oidincmioquatn,coa  hu- 


ius  voiuerfi,  qucm  cxccdit.fcd  tofam  haac 
vniuerficatem  cranfccndcotem  ,  &  folius 
infiniti  boni  tr  rmiuiscircumfcripium.Fic- 
ri  cnim  ncquic  vtcrearuraaliquaitacxtra 
ordincm  fuum  ptoprium  auc  vniucrfum 
totius  euagetur,  vtordiocinfinitiautorit 
oon  cootineatur.  Scio  quidcm  pcccatum 
certo  rcrpcilu  circ  bono  Hnito  oppofitum, 
nempehomioijcuiusimpcditfoclititatcm, 
at  illam  ooo  impcdic  primo,  oifiaotcavC 
iuf>itix&  voluotati  DcioppoficumcooH- 
dcretur. 

Df/fli/*  aoimaduerfione  dighum  puto,  AnrelftJti 
quod  peccatum  dicis iliuflrarc fapicntiam.  caturttecm 
bonitatcm.ac.  OciRcaons  vniucifitaccm,,;  ,UullrM^ 
haac  gubcroaacis.  Noa  cft  hic  cffcaus  rtHtntiim 
pcccati ,  fcd  Dci  abuccntis  pcccaco  ad  iliu- ^^y,^,^^ ' 
ftracioQcm  iflarumfuarumpropriccaium.^/,-^/-' 
Alioqui  pcccatum  flmpliciter  Deum  dc-ft,,-,^*,^  ' 
decorat  «c  ignomioiaafficit.  Scd  pcracci- ^^/^j^^^^ 
dcos  dicitur  pcccatum  id  facere,  hoc  enim 
a  commuoi  ell  repciendum.   At  rcdius  uerlitMu,' 
meo  ludicio  dicctar  dcpcccaco ,  quod  Cc 
pcraccidcnsoccafioilluAuiidxglorixdi- 
uinx  pcr  proprietatum  ifUrum  crcrci- 
tium.  Etfaoc.nifi  Deuspcriflasfuaspro- 
prictatcs  triumpharc  de  pcccato  potuifTcr. 
idquc  in  ordincm  rcdigcrc,  nullo  modo 
pairusfuifretilludcucnire. 

#;i/MmM4adpropofitam.Dicohicnoa 
agi  dc  ncccflitaxc  vitandi  pcccatum,  fcd  dc 
co  quod  cft  ncccflarium  ad  vitandum  pcc- 
catum ,  hoc  eft ,  fine  quo  vitari  pcccatum 
ab  homioe.  cuilcx  pofttacft ,  noo  potelL 
De  hoc  verofatetis  Deumdcdifrchomini 
ilb  qux  eraot  ■eccfTaria  ipCad  vitaodum 
peccatam,  qux  oeque  receperit,aeqae  re- 
mouerit  niii  poftquam  homo illafuo  pec- 
caio abieciffct.  In  co habco  me tibi  aflea- 
tieDtem.  Sed  de  hocQOhcooirouertitur. 
Docendum, qaomodo.fi  homo  peccatum 
vitarc  potuciic ,  idcm  homo  occeirarid 
peccare  debuerit,  qao<l  eft  ex  hypothcfi 
feoteotixquamimpugao.  Quaceousau- 
tem  gracia  oeccfTaria  focric  ad  hanc  vef 
illam  lcgem  prxflaadam  aatca  fatis 
eft  pertra(5tatum.  £^o  vero  lubeo« 
fatcot  illis  iia  expUcatis  ,  vc  m  &cif, 
fcqui  oullam  fttifTe  Adamo  Acccflka- 
Nbb    X  ICOI 


46% 


I.  ARMINII  DE  PRiCDEST. 


tcm  pcrpctrandi  peccaii  .Tcdhoccftextra 
conti oucifiam  :  imo  hoc cft  contra  Calui' 
num  St  Bezam :  Scd  doccadiin:  c(l>oullam 
fuiflc  Adamo  acccdltatcm  peccati  pcrpe- 
trandi ,  ic  Adamum  tjmcn  ncccflario  pcc- 
calfc  ,  &  nrucritnccrfruasaliquafiueper 
hunc  fiue  per  iltum  modum  ,  vcl  alium 
quemuis  ,  quomodo  Dcus  non  fxi  caufa 
pcccati.  Quod  cgo  Dco ,  abfit ,  vt  impin- 
gamjfcd  dico  cx  lcntc  ntia  illa  prima  firqui, 
Sc  proptcrcaillamimprobandamcflc. 

IrebniHr  venio  ad  altcram  rbnteotiam  ,  ex 

firmticonfe-S.^*  idem  ab.ljrJum  fcqui  dtzi ,  fcd  per 

auentiaex  fcuQ^ poftrcn; jmmodum. 

recundaftn-    Argumcnt.niofaif  Iniiufmodi. 

tintia  fequt     ^f^^f^ra  illa  neceffiiri<^peecat ,  cuiinfua 

nfcelfitatem"^^"^*  rr/;nF/  lexfcmtur  aonprtflabiluil- 

teccamli-     ^**"natHrt  viribta. 

rk...<L  homini  in  natura  fua  reliBo  lata  efl' 

tmo ueum  /,  ...  r 

aj-,-».  nenpriflabtluninurtLiUttu^vmbui. 
peccatt  au-       L      ,  . 

Erffc»  home  tn  natura  reultiu  niceuarto 

tortmcon- 

fiitu..        t^ccauit^.  ^  .,. 

Et  pcr  contcqueos,  Detfs  qutiegem  tuam 
ettJit  t  (^flatitithominemrtlinqiiertinna- 
tura ,  ejl  caufa,  ^uod  homo  petcauit.^aod 
crat  dcnnoulktaDdum. 
Cenfidtraho    Trc.p->ftscutm  ccncedic,  ncgata  ajfuirptio- 
ctnjuritun.  nt^.  Decaauicmantca  a^umcft.Quodfi 
sddeducUo-  homo  habcat  vircs  pra:llandi  illam  lcgcrn, 
nem  iftiut   Sc  Dcus  illi  cas  ooo  ademit.ocquemm 
#^jrj/»c«r/>»carum  libcrum  impcdiit,  tumfatcoriodc 
oon  fcqui ,  quod  homo  ncccirariopecca- 
ucrit.  Pnrafis,qua  niwi»tfr*vtor,f'  impro- 
pru  c(i  Scambigua  ,  ooo  mihi  imputau- 
dum  vcoit,qui  in  aliena  fentcntia  cxpli- 
canda  8c  impui^naoda  vfus  fum  phrafi  i- 
pforum  autorum.Sic  coim  in  difputationc 
^7ff«rif<//- tu.n  ''■  ■  ^  citata  thefiiy.lego:  Prtteritio 
.(>;,'/  a  Iunie  tfl  ..  iini  placiti ,  quo  Deutab  iterno 

Mirtorem    ftatuit  tfHnfdam  ertaturat  in  natura  ipfa- 

tere.  Cxtctum  licct  illo  fvllo- 
1      ,   uiuj  wiiom» cgoabstc  inihcfi- 
bustuisponicxirbimaui ,  uh minorn  nega- 
tiegMUonem  ttonem  non  portim  coocladcrcquod  cx  illa 
fcntcutia  neceflitas  pcccati  ioducatur , 
Dcufquc  proptcrcaautorpcccatipcrcah- 
dcm  confcqucntcr  ftatuatai :  tamco  non 
s  u4  vidco  quomodoidanriioorisoegatiocum 

l^rcpo-  fcQieotia  in  thcfibus  ab&iecxpIicatacoB- 


ncoiati  &  quomodoabeadcmitlafeoten- 
tia  pcccati  oeccflitas  czcladatur.Vtriufquc 
ratiooerarcddam. 

Fr/0rx<  primum.  Dictshominein^or//ij7f 
iisviribus,  quasaDcoacccpccar  i- 
tuta:  fiucgratixpcrindc  cft)/p|r/,/  i.u.  la- 
isimprdftare  Huiufmodiautcmhomioem 
prnteritum  ejfe  dicis  aDeo  iothefibastuis 
abfque  cooditioDc  pcccati  vcl  prxuifionc 
ciuIdcm.Hatcduocgoncgoiotcxfaconfi- 
ftcre  polfe,  &  probo-  §ui capax eft  alicuuis 
grattA  ex  eonditionenaturd.  faHiu,  gratit,  in- 
quam,  finequa  ftnem  ad  quem  condttui  effu', 
ajfequi  ntquit :  illigratia  ifta  nonfeteft  ftatut 
dtntgada,  nifiprt.uifo  altquo  timailUi  quoft 
inhabilem  indignum ftctritadtlUm  acci- 
fitndum.  TahsamemASlmnonpottfleJfenifi 
feccatum.  Ratio  maiorit.  AlioquioDcus 
fruiha  illi  dcdit  circ  capaccm  ifliusgratix, 

3uod  cil  abfurdum.  Addo :  fi  naturanoo 
eficiac  in  oeceflariis,  loogcminusDcus 
naturx  autor  &  coofummator  i  dcficii  au- 
tcm  Dcus  in  aeccn*ariis,fi  homioi  ocgcc 
gratiam ,  fioc  qua  iiacm  ad  qucm  coodicus 
cd.confcqui  ncquit.-quodciiam  cftabfut- 
dum.  At omrushomineHumfrimi,  tumpo- 
fltriin  HlurtJptHuprimAuiftatui  conjiacra- 
ti  futrunt  cafacts  iUimgrati^ ,  ^  conditt  ad 
Jintm,quifine  iftagratia  ebtineri  nequit->. 
Ergo  nuQi  homtnife/uitiOagrAtiadtnegari 
AMtftatui dcneganda,abjqueeo,  vttaiiquam 
ftccator  confiderattttfuerit.  Minorem^io- 
bo.  Omacshomincs  ocnipe  cius  gratix 
fuiflc  capaccs.  Primo,^/«omncsadima- 
I  gincmDci  coodicifuciunt.  SccUQdo,5i 
cafaces  ooo  fueruot,  tumdebucruota^u 
aliquociuscapaccsfieriilli^qui  c:)meflcot 
acccpturiiqoi  acllus  ooo  poiuitcflcprx(}e- 
Ainationis.  Nam  cHproccflusiniofioiiij, 
fi  prxdctltDatioois  xCtn^  aliquis  aliqucm 
capaccm  faciat  ad  gratiampixdcilit 
nis  accipicDdam.  Deiodc  pra-dcf^ioacioi.. 
ooo  c(l aliquc  capace  rcddcre  ^iacix acci- 
pieodx.firdgratiam  datefimpliciicc.  £rgo 
dcbuii  eflc  adlus  comunis  omoibus  1 
oibus.  Siiatis ,  ergo omaeshomincsiiaui 
gracix  capaces  iflo  aiflu  facli  fuot.  quod 
coincidci  cum  eo  quod  dizi,  omncs  capa- 
ccsfuiirc.Quarchicdoccii  vclun,quc  lurc 

Dcas 


€VM  F.  IVNIO 

SeuspoCceahcui  faomioigratum  ,  cuius 
capaccinillumfecici&nne(]ua  .  finem  ad 
quem  conditut  cfl.coDfcqui  Dcquictdc- 
lacgareputo  adu  fui  placici,abrqueeo>  vc 
bomo ille (e  fuo merito  iDdigQum  illa ^ra- 
ciafcceric>  &  inbabilcm  adifiamaccipiea- 
dam. 

ftnttn'  ■P<l/'''^*'*»*cmpe,quodabillafenteiicia, 
*tbe(lbm        tfacGbus tuis  cft  ciplicata , pcccaci nc- 
7*Lf         ccnitasQoncicIudatur  ,  fcdpotius  ex  illa 
M  non  ex-  ^^^'^'"'"^"^«"Occo  hoc  paao. 
■  i*(is  necefft     ^'g***ogrMtii,  mdfirmandamhomink  in- 
fjtffff. ^^gji^f ^turnmnecejftrid.,  eHcaufa  eurho- 
ftdex  iUa  "*^*^*^*f'*'>  idejl,pcccet ,  ptrrtmotionem 
[  ti^        /tMncadeuiawmnecejfarii prohtUntu. 
«ludi  JltprittruutWtuuthtjUfui  ejt  dtfinttA, 

*fi  negalia  gratit  ad  firmtutdam  inttgram 
hominu  naturam  necejfarit. 

Ergo  hutufmodi  pnteritio  efi  caufa  ,  cur 
homo  labaturthoceftpeccet ,  fer  non  datio- 
n*m  necejfariiprohibenti6. 

Af«/«rMTcritascflper(emaDifc(la;  oc- 
qucinfirmarur  pcrcxccptioocm,y?/7Z4^r4- 
/M  homini debtatur ,  dcbctureaim  illi  li  ne- 
ceflanacfladfirfnadam  naturam,  nnequa 
firmatiohchomo^acm «  ad  qucmcoudi- 
(us  efl,confequi  Dcquir. 

Aff/wr^mprobo.  Sicenim  babct  thcfis. 
TrAterttio  eft  ailits  diuiniplaciti ,  quo  Detts 
fiatuit  cum  creaturu  quibufdam  non  ctm- 
municart  fupernaturalem  gratiam ,  ^ua  fir- 
me/urillarum  naturaintegra.Scc.  lila  au • 
ccm  graiia  cft  nccejfaria  firmand*.  inttgra 
natHTi.  howinu,2Utnon  tft neeeJfaria  Sincn 
necijfaria,i\im  potuitfirniamaDcre  illa  oa- 
cura  mccgra  abfq;  illa^ratia.Si  fircna  mane- 
cepocuit llacilla. tum  poiucruatilhparti- 
cipes  cflc  vicx  artcrox  promilli  pciTcuc- 
caacesio  bono:  &  fic  potucru-Jt  illi.quibus 
gratiam  iUam negare ftatuit ,  cflc  n  n prtter- 
iti.  At  hoc  pugnat  cum  iila  defimtione ,  lum 
in  ipfa,x.\xn\ ptrcoUationem  ad  reltqua*  thefet 
coafidcrata.Ergo  tx  ifta  dcfinitiooc  fcqui- 
f or.illamgratiam cflc ncccflTai iam ,  & pro- 
pccreaacgatioDcmciufdcm  circcaulam  la- 
pfus  pcc  ooD-darioacm  oeccflatii  prohi- 
bcotis.  Deindefitudkntgatio  fupcraacuralis 
fidicitatis  nccctrarioautpranjppontt  pcc- 
«acuaijaurindacic  pcccacum  ,  Iblis  cnim 


COLLATIO.  4^9 
pcccacoiibus  ncgatar  &  p^tefl  oegari  fa- 
pcrnaruialis  fclicicas.  Prd/eritiocfi  ncgatio 
fiualis  fupeioacuralisfclicicacis.  Ergo  oc- 
ccflatio  zyitprtfupponit  peccatu/n»  zviiindu' 
eit.  hxnycioprAteritio ,  vccHiacuis  chefi- 
busdefinita, no»pr*fupponit peccatum.  Ergo 
pecca/um  neceJfarioinducit.Qnp  alio  modo 
quam  coqucmdixi  dod  vidco.  Ac  moa- 
uretur  aliiis,&  quidc  talis  >  qui  Deum  pec- 
cati  culpa  ooo  inuoluat ,  &  lic  hzc  fentca- 
cia  ab  illa  abfurditaic  libcrata  fucrit.  Ad 
minorim  dicis,quodimpropiia  cft  &  ambi» 
gua.Hocfificnonmcacalpaefl: ,  fedcua* 
quiitalocutusesinchcfibusiamcrcbroci- 
ta  tis,in  ilhs  cnim  func  ifta  vci  ba :  ftatuit  rt' 
lifquere.  Ac  non  cft  /;»/rff^i4 ncque ambi- 
f  «dlocutio:Nou  impropria.  Nam  Guc  ho- 
minemnoodcfcrcotcm  dcfcrac,  fiuedcfe- 
rcoccm:voce$illz ftatuit dejerere  fcu  rtlin' 
qutrt  propric  vfurpantur  >  oon  ambiguth 
quiaio  (yllogifmo  vbiqicodem  fcnfu  ver- 
bum_/?«///// vfiirpatur ,  qucmadmodum  ia 
vetbo  ordinandt  commooftrauimus  >  Skd 
propofitioncm  fcxtam.  DcdifFcrcotiahu- 
lus  fcnccatia:  a  prima  di^um  cft  ad  rcfpoo. 
propofitioaispiimx. 

• 

XXll.  Propojttio  Aminif. 

PRimumcoimDeoeligenti.Doncligen-  j>f^M  rati» 
ti,prxdcftinanti ,  &  prxtcrcunti  fubii-  Arm.cur 
cit  honuocm  cooduum ,  &  quidcm  lalem  minmpro- 
coodicum  qualisicucracoaditus  ooo  cft:  babilu fit  x'. 
illa  fubiicit  Dco  prxdcftmaoti  &  tcpTO-fen/>quam 
baoti  homincm  condcodum  >  &  ita  coa-prima. 
dcndum  ,  qualis  rcucu  poftea  cft  con- 
ditus. 

Refionfu  lunti  ad  propofitiO' 
nem  XXI/. 

DlfFcrcDtiamhanc  avcroalicnam  cflc,  jfj  primam 
fupraiopropof.  6.&  lo  fatisdcmoa-  j//^;;,  Artn. 
ftcauimus.   Dccrctum  rcfpicic  hominem  fationem, 
coodcodum  commuoiter,&  cxcquu  - 
lio  homincm  coodit^  fc* 
cunftim  racioD^P 
ipfius. 

Nnn    3  RtpH' 


410 


I.  ARMINII  DE  PRi€DE5T. 


babiUm  , 
mjm. 


Repliu  Armintijue  confidtrMio  RtJ^nf 
ad  XX//.  propojmonem. 

SMluttic  ra  T^^''  '^*"^  fccundam  fcntcntiam  minus 
m««  priml  lJcircprobab.lcm,quamfir  prima  illa. 
qH0  prcbMre  ^  quinquc  ranooibus  probaui.Iam  ad  tlla- 
inttndtt  yf^rum  coufidcrationcm  vcmamus.  &primo 

tcntinmft-      SentcutiaCaluinifac:tDcum  oixdcUi- 
f«»i/«»JW<-"«"ooc  veilaBtcm  circa  talc  obicauai, 
tiXttro.  ciicaqualc  vcrfantur  cxfccutionc  ipfa:  at 
\letn  .    J*'^  fcotcntia  fjcit  Deum  prxHcftinationc 
vcr(antcmcircahomincm  vt  eftin  iiatura 
confidctatus  >  quznihil  fupcrnaturalcaut 
diuinum  potcft ,  circaqualcm  cxfccutione 
vcr(ari  ncquit  ,  vtpotc  quum  talis  homo 
eonditus  non  fit ,  qui  fupcrnaturalium  bo- 
Borum  omnmo  paiticepsnon  fuciit.  fiuc 
pcr  crcationem  ,   fiuc  pcr  fupctinfufio- 
Bcm.  Notandum  autcm  quod prxdeftina- 
tio  intcr  cteationcm  &  fupcrinfiifioncm 
nonintcrucniat  &  quod  fupetinfufio  non 
fit przdcUinationis  opus.qucmadmodum 
ia  przccdentibus  commonllratum  cit. 
Rcfponfioquam  adfcrs  no  vidcturad  rem 
facere.Namliccc  Jccrctum  tadumfitante 
creationcm  hominis»  tamcn  non  vcrfatur 
ptxdertinatio  fccundx  fententix  confcn- 
canec  cxplicau  nifi  circa  hommem  vt  con- 
«litum  coofidcratum.Crcatio  cnim  oon  c^ 
cxlccutionc  dccrcri  prxdeftinationis 
ifto  modo  intcUcaxjac  licct.cxfccutio  no 
vetfctur  nifi  ciica  conditum  iuxta  hanc 
fcnccntiam  ,  tamcn  quxftio  cft  vndepri- 
inus  cxfecutionis  adhis  exotdium  fumat, 
fcd  vidcantut  qux  di^a  fuoc  ad  relponf. 
ptopoC^.&io* 


XXni.  Propofitio  Arminit. 

.  ^Ecuodo  ,  quia  non  coniuogit  decrcta 
StruniiA  ra-^  ^iotetfe  cohxrcotia  iufla  copula.  Nam 
/w  -^''""''"jecrctumderclinqucndisooonullisin  fua 
"^'T^uT C  "^'"^  copulat  cum  dec[cto|reprobandt 
!  /■  modum  prxuifionis  pcccati  .  quam 
jtcuHdMjtn  ^Qnypgpm^flatuit.fcuquod  pcccatum 
tenttMfMPt  coniinscosftatoiticumox  dctrctodcptx- 

primM.  ' 


tct'tiooe  occefrario  pcccafum  inJucafa/.' 
&  proptcrca  illi  nccclTaria  copula  ,  noa 
condirionali  coniungeoda  cft  reprobatio/ 
cx  iuftitiaDci,  coruni  quorum  noamifc' 
rcri  ftatoit.  Qux cnim rcs ncccflario  fc  Ct- 
quuntuttiilx  etiam  decrecxfunia  Deo  de- 
crctisncccITario  cohxrentibus  :prxtcriria 
&  peccatum  cohxrcnt  occeirario:  ctgo  dc- 
crctadeiftts  func  viaculo  ar^iorc  coooc- 
dcoda. 

RfJ^onfio  lunii  ad  propofttio' 
nem  XX///. 

IVftam  cflccopulam  dccreroram  xatcth  jiijtcit»^ 
cohxrcnrium  conttaaffirmamus.  l^^tn  tUpt  Armi^ 
abvoo  decreto  io  altcrum  opottcc  traus- nfV r^M». 
icum  aliqucm  cooueoientem  cde  ad  zx-  ntw». 
lequutionem  ipfius  TraofitusauremnoB 
eft piopiic  &  pcr (e de  occefritatc  ilhus  de. 
ctcti.fcdcftcontingcntix.  Qupmadmo- 
dum  io  prxdeftinatione  Gindorum  dn- 
plcx  eft  decretum  :  prius.clcdionis  &  prr- 
parationisgr3ttXipoftcrius,glorix,aprio<  tJmt-i 
rc  autemadpofterius  fit  ttanficns  mortCa 
qux cft  cootingcns ,  vcftipendium  pccca- 
ti:  fic  ctiam  tn  przdcftlnationc  rcprobo« 
rum  conrioctUT  dcctciuro  duplez  :  priut 
non clcdionis,  fiueprxtericionis, fiuere- 
ptobattoois  &  alieoationis  a  gratia ;  pofte- 
rius  damnationisi  a  priorc  autcm  ad  poftc- 
tius  fit  cranfitus  peccato  &  muicc  pcccati 
confcdlaria  intct qux  umeo (patiumgta- 
rioferelioquicUcus  ,  vccxftct  ipfis  ctiaro  JtMi.t.' 
pcccatoribus  &  reprobis  paticntiz  diuicue 
documentum  ad  refipifccntiam  ipGis  re- 
uocantis.  Nonergo  ncccnariamcopolaro« 
(cd  contingeotem  lo  hac  quoquc  cauia  fta- 
tuiopotrutt.  Qu^cmadmodum  io  Scripcu- 
rispaflim  Dcus  peccatum  a  fc  abiudicat ,  8c 
fandh  bciuot:  oam  iuftus  Domious.iufti- 
ciarumamans,rcdumadipifcit  vultuscius. 
£x  dtcrtto  dtfrAttrittont  ntctJfMnoptccMtHm  _  ,  , 
f»i^cf,idcft,  infallibilitcr,  conccdimus:  " 
qucmadmodum  cx  co  quod  vcrum  cft,oc- 
cclVariocftpropofiriovcra:  Scd  extoiHeef' 
fMrit  induci  efficienter  voiucrfc  auc  cx  par- 
tc  vlla,ncccllitatc  (  vt  vocaot )  coofcqucn - 
usaut  coofcqucociX)idocgamas  conftaa- 


•H  Arminii 

ttirfecitn- 
dapi  fenttn- 
tiiun  mir.ttt 
frotahilii  ef- 

JMW. 


CVM  F.  IVNIO 

li/nme.    Confcqucns  decreti  illius ,  noo 
cauljtum  ( vc  ita  loquai)  ftuc  noa  cifcdum 
oecciTatium,  peccacum  ctTc  miaimc  diBi- 
tcmur.  Subdicurad coaiirmatioDcmdidli 
illiut  ryllogiriica  argumcatatio  Toa  ,  fcd 
cuius  afTumptio  ptobari  abfolute  Hmpli- 
citerquc  a  aobit  non  potcfl .  N  cgamus/r4- 
ttritionim  (jf  peccMtum  cohirtrt  ntcejfMrio 
pcirc:  aam  iicobarrercnt  ncccflario,  cam 
pcxterktcircDcquicumqucpcccatum  ha- 
bcnti  qoamquidamcx  iisquihabcotpcc- 
caturo,ruai  prxtcriti :  iJ  c(i,  omocs  pccca- 
fores  C0COC  prztcrtti  ,  vt  omcs  prxteriti 
func  peccacorcs  :  E(l  aucem  conicqueos 
(al&m:ergo3c  autcccdcDS.  Imo  quzcum- 
quc  modo  diifciunt .  neccfritatc  inquam  dc 
concingentia>ca  viciflim  cohcrerc  iotcrfc 
Don  cl\  ncccnTarium  :  idcnim  (ieflcc>nul- 
lumcontmgcnsrututum  clTct.  Muita  nc- 
ceflariifioecontingcntia  cohzccote  (uoc: 
cx  coofftiio autem,  oihil  tam  conciogensi 
quod  noo  habca^Iiquid  cchzrcns  nccef- 
larii.  Ita  fe  habcnt  inici  (c  ptxccritio  &pcc- 
cacum  fecuodum  fc :  Sccundum  homincm 
feroiniisquiabAdamorunt,  indc  acor- 
ruptionc&  lapfu  ipftus  ,  &  qui  przrehtia  1 
Dcofunc,  pca;ccri{iODcm&  pcccatnm  nc-  | 
ccflario  coharrerc  conficcmur ,  id  c(l  im-  \ 
xnutabilitcr  ;  quiactd  contingcnici  fada,  | 
camcn  abfolucafaila  cltpcccati  cum  prz-  _ 
tcritionc  vel  reprobatiooc  i&a  Dccdncas,  j 
tc  immutabih's-'qucnf\admoJum  quizsa-  | 
licoumcontrahit.dnoncflfolucudo,  nc-  i 
cciraiiodcbicorpcrmaacc    Cxccra  aatc 
Ciatcxpofua.  j 

JitfUu  Armimi/iuefon/ideratlo  ILefponf. 
/tdXXlU..frop(fitioh(m, 

DEctcta  illa  dicuotur  occcflariacopa- 
laconiungcnda,quoiumalccrum(iac 
altcii  poccfl.  Haccoputa 

coaDcv...  ctum  piarpatanonis 

pratiz  cum  de«eto  przparationis  glotiz.  j 
Ncuttum  c-im  clt  linc  alccro ,  Sc  Dcturum 
linealccroelf:  potcft.  Qupd  (icadcmco- 
pulj  pratciitio  &c  przdamuatiofuoc  coo- 
iuogcoda,iam  vici  quod volui.  Tranflcus 
autcm^uoagracuadglouamuaaficurnO  ' 


COLLATIO.  471 

cAipfa  copula  qua  vnum  decrctum  altcr 
coniuogitwr,fcdcopuU  cfl  Dci  voluntas, 
qux  altctu  fioe  alcero  ocmiDi  vult ,  &  qua» 
vcrumque  vulc  cui  vult  alccrurfum.Traos- 
ttusadglutiammois  citjcuiproportionalc 
io  decrcco  przccntioois  &  ptzdamoaiio- 
oisnoncflpcccacum.  Nam  ob  peccacum 
c(l  przdamnacio ,  ob  moiccm  noo  cRglo- 
ria.  Refpe<fluhabiro  ad  pcccatumciuiquc 
racritum  Deus  (lacuic  oonnullos  damoarc» 
pcccacum  coim  folumcfl  C3u(a  mcricoria 
ob  quam  Deus  damoarcpoccfl  :  talc  nihil 
cH  in  mortc  rcfpcdu  elori^tquz  poAmoi- 
tem  ex  diuioa  przdcitinatiooe  &  gratia  fe- 
quitur.  Qaod  autcmmois  noncflcopula 
cxeoapparct ,  quod  mors  cft  tian(itus  a 
grat ia  aclgloriam  .  Sc  a  nongratiaadda- 
moarioocm  fcu  pa:nam,intcrucnientcpec- 
caco.  Vnacnim  copulj  &  nullomodo  di- 
uerfificaca  oppo(icotum  i(lorura  dccrcto-* 
rumcflcnequit.  Sed  accipiohocquoddc 
mortc  &  iran(icudicicuii&  vclimcoaftdo- 
raii.quodiodcconlcquacur.    Si  mors  cil 
crantitasadccrctoprzpatationisgratizad 
glorijm,  tumfequiiuf  decrctum  przpara- 
cioniseranz  &  gioriz  cflc  circapcccaco- 
cem.  Nainmors  noo  potcd  cfleuanfitus 
dccrcci  ad  decretu  vel  cxfccutioois  adcx- 
fccutioocm.  cuihomo  obiiciturextrara- 
tloncni pcccati ,  vtcoodittoais  io obic([l3 
requi(itz  Qo."^  autcmmots  vitraofitus 
no'i  (ir  pci  fc  Sl  pi  opric  dc  ncccflitate  illiua 
dcctcci,quo  Dcus  aiicui  creacutz  vulc  gra- 
mm  & gioriam.concedo.  Ac  c(l  dc  occeC> 
Atatc  etus  dccrctt ,  quo  Dcus  Aacuic  homi- 
ncmadglunamnon  pcrJucerc,  oifimorca 
iDCcrucoicDCo.  Hocauccm ilectccum prz- 
Ilippooicpecffacum.  Czcetum.quodcx  dc- 
crccodcprzccririooc  peccatumocccirario 
iflducacur,aatcj  efl  ptobatuin,  przicritio- 
oe.fcilicet ,  itadcfioita  ,  vt  habcnc  thcfcs 
tuz.Ioairumptiooe  mcifyllogifmiabciia-  *" 
uit  piuma,pro  voccenim  ( peccatum )  fub-  *"'*''*JJ'*'"- 
ftitucuda  cft  vox  (rcpiobatio )  ithocpa-^"''"'" 
dloiegcndum.    PraKcritio  Sc  rcprobatio 
( rcprobacione  vfurpata  pto  przparationc 
poenz)  cohxrcncncccflarip ,  quod  apparcc 
cx  anteccdccibusjvbi  dixi.dccrcttl  dc  rclin- 
qucodts  noanuliis  in  fua  natura  copuUc  cu 

dccfd» 


471  I.  ARMINII 

decrctoreprobaadi  petmodum  prdCuino* 
nis peccact  *  6cc.  Hoc  pa*<flo  corrctfla  af- 
fumptio  eft  vera  >  &  i(io  codem  argu- 
mcnto quod  tu Tfurpas.  mihi tum (cribcn- 
ci  illam  vcritatcm comptobabam. Nam  o- 
maes  przceriti  fuQtprardamnati  (  vc  iliam 
vocem  pto  reptobatioois  fubflicuam  cx 
rocDcetaa ,  quam  hocicfponfocxplicuifti) 
&  omQCSprxdamuati  fuatprartcriti.Qita- 
tc  decrecum  dc  prxictcuodis  dodduIIis 
cutn  decreco  dc  damaandis  aooauLis  cft 
neccflariacopalacoaucitcodum.  Hic  au- 
*cm ooD  copulaocur  acccHaria  copula ,  fcd 
coDtiogCDte:  coaiuoguncur coim  pcr  mo- 
dumprzuifioaispcccaci  quod  contingcos 
ftatuitur.  Qu^umautcm  prxtcritio  &  prat- 
damoaciooccenariointct  fccoh^rcaDCtCt* 
tamcohzrcDt  przccricio  &  pcccacum  ne- 
ceffario.  Nam  pcxdamoacio  od  6c  uifi  pro 
pccr  pcccacum.  ScdcoDndcrccurrcfpoD{io 
cua  ad  airumcioacm  meam,  vc  crac  a  mc  pcr 
aberracioDemcalamipo(ica:ilUc(l  ;  ooo 
cohaececc  ioccr  fc  acccflario  przcccicioocm 
8c  pcccacum,cuiuseoDcrarium  meaaflum- 
pcio  babebac.  Racio  cua  cd :  quia  fic  omDes 
pcccacorcscamcfrcDC  przccrict ,  quam  o- 
mDisprzceiicifuntpcccacorcs,  ac  hocve- 
tum  Doo  c(l ,  omocs  coim  prztcrici  fuoc 
quidcmpeccatoccs,  acBoo  omncs  pccca* 
((Kcs  fuoc  przccnti.CoDCcdoaDceccdcos, 
oego  coofcqucDS.NoDeDimeflacceflc,vc 
vbicuoq;  occcflaria  c(l  copula,  ibi  quoquc 
fic  cccipioca.Pcccacum  &  prxccticio  puf- 
ftiDtacccflariacopula  cohzrcrc  ,  ctiamH 
noD  reciproceDCur.'  Homo  &  animal  oe- 
ccflaria  copala  cooDr^itur  .  ac  dod  rc- 
eiprocaotur.  £c licct diccic omacm honu- 
nemcflcaDimal  Deceflario,licecooaliccac 
reciproce  diccrc ,  omac  aoinul  cflc  homi- 
Bcm.  At  vero  confidcrccur  hic  cau(a.  quarc 
vcrc  dici  qucac  ocs  prqtcricos  cflc  pcccaco- 
ccsiDo  auccm  pofllt  vere  dici  quod  omacs 
peccatorcs  fuocprzceritt.  Aodod  hxccfb 
quod  pcccacum  fe  btius  czicadat  quam 
prztcritio  >  &  pcccatorcsquam  prztcriti? 
itafaoc  »vndcmihi  valdc  probabiliicr  c6- 
cludivi^tur,  peccaiuiapriuse(rc  przccc- 
iciooe.gencraliora  coim  oacura  phora  func 
rpeciahoribus.  Et  cx  hac  cali  rcciprocatio- 


DE  PF.y£DEST. 

oe  &  iaaerfiODC  ( omocs przccrit«  fuat  da- 
mnaci>&  omacs  damaati  funt  przccnci ,  Sc 
omocs  przcerici  lc  daaaci  func  pcccacoreSr 
fi:  quidcmtacum  pcccacores,funcprzccriM 
&  damnaci,}  mihi  coocludcodum  vidccur. 
Ergopixccricio&przdamnatio  fuac  pcc- 
cacorum,&  propcerca  homioum  io  pecca- 
cis  coDfidcracorum:  quod  cgo  cx  propoHco 
difpuco.Sc  przcipuc  comprobaadum  fui»- 
fi.  Arquc  hac  rariooe  pcccatum  przccdic 
tum  prztcritioDcm  tum  przdamnatioac, 
&{icflicicDtia  ciusoaturalis  coafidcrctur* 
omncspcccatorcscruntprzrcriri  &  dana- 
li.uoo  aliqui  tantum:  Vcrum  quiacfiicicn- 
tia  pcccati  oaniralis  vi  caufz  fuperioris, 
quzcftyoIuDtasDci  ,  impcditur  in  oon- 
nullis:  hiocfit  ,  quod  illi  pcccacorcs  fuot 
przccriti  &damQari,quorum  Dcus  mifcre- 
ti  Doluicilli  ooD  przceririneq;  przdamfta- 
ci.quorumDcusftaruicmifcrcri.  Oazdc 
modo  cohzrcnciz  inccrDCccflatiiffi  3c  co- 
ciogeoshic  pcrcraiflaacux  ,  mco propoHco 
DODaducr{antur,cciamf^crafiacjquod  e- 
go  puto  non  clfc  cxcra  concrouerfiam.  Nc- 
ccflaiiumcaim  Sc  contingcns  inccgris  ci^ 
fcociisdifFcruoc,  vcadconullircs  .  qualif- 
cuoqucillafir,  (imulncceflaru  ic  coDcin- 
gensdicipoflTic,  hoccftocccflario  &  con- 
cingcncccficri,  vcpcrfilhmus  inccrminis. 
Puco camcn  finc  cxcepcionc  hic  ncccflTaria 
confidcracudiciDonpoflctquodillcneccf- 
fario  dcbicor  pcrmancar  qui  z$  alicnum 
concraxic  jcnoncAfoIurndo  i  addcnduoi 
fuic,nifi  fiac  condonacio  dcbici  a  crcdicorCf 
illa  cnim  czcepctonc  fublaca  rcciprocario 
cric  inccr  pcccacum  &  damnarioncm  ha- 
iufinodi :  omncs  pcicacorcs  funcdamoari« 
6c  omnes  damnaci  func  pcccacorei  :  Nana 
pcccacum  cA  dcbicumquo  obnringuocur 
omncs  pcccacorcs.  Sc  non  cancum  mcrecor 
pacoam.  fcd  &  puoiccur  ccno ,  oifi  fiac  eiuf 
coodooacio  ic  icmiflio.  Vecum  &  cx  iftis, 
quz  hicdicis  >  mihi  videor  argumeocum 
n.cz  fcDCcociz  probaodx  dcduccrepolTe. 
Similia  coimponis  pcccaium  cootiogca- 
tcr  faccrc,&  zs  alicnum  concrahcrc  Iccm, 
pcccacoicm  cfloneccflario,  przcericum  ef- 
(encccfl^ario  &  dcbicorcm  pcrmaDcrene- 
ccflario«nifi  fiifolacado.  loccrhofcc  bi« 

bin*s 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


biuos  (crmi 


^7, 


luos  auci  fccomparatos,  duo  j  catifacicodi  aut  fugicndi  ▼olunfati  Ad 
piioics  przccduumatuia,  poftctiorcs  fc-  i  Dcuslibcrampcrmifcrar  oarurz  ordinci 
quuutut;;  quarc  pcccatum  prius  cli.  per- 


pctratumabhom 
<}uampcccator  acci.u 
Ucra,<juamprxtcntu$aDco.Etqui5igno- 
rat  homincm  quia  libcrcpeccauit.lc  pccca- 
tomaucip  ,  &  ptoptcrea  pccca- 

ro  ••■_•'>  :  ("•■•■  '"v-i  'ilicra- 

;ux(a 

d  i  c  t  u  m  i  r  nntrtt  ffcccatum  ,fer- 

mn  eslfeccMi -jt  ktUui  vos  Ubcramrtt,  vtrt 
hbert  critU. 


coniiogcntcr. 
cft  cooltitucas: 


A  X  /  V.   Propofitio  Armimt. 
'  Errio.  quia  hiatum  rc!io<juit  in  dccrc- 


tis,  non  intcnuiigcns  int 


cr  dccrctum 


TerHAraito  ^ 
jfnvhm,  I 

^  prartcritionis  3c  rcprofaationis  ,  dccrctum 

dcexjftcntiapcccati  infallibili  ncccfla- 
ria:  qucmadmodum  ex  ipfi  prxtciiriooc 
pcccatum,  mcoiudicio,  ncccflario  cxiftit 
pcrrcmorioncm  pro.  ibcotis,  ^t  loquuo- 
.car. 

Jicjponfto  luniiad  XXIV.  PropO' 
fttionem. 

XiJj>onftoMii  XjEgaturopuscflcvllomcdiarii  dcctc- 
tertiatn  rn-  iNti  iotcricdtu,intcrdccrctum  prartcri- 
ttmetrt  ^r-tioois  &  damoatioois  ( Hc  coim  accipis  rc- 
mirtti,        probatioois  voccm)  aiJtvllum  decrcrum 
ititcrmiflumcflc,  quod  cx  decrctotum  i- 
0         laturarir.  Nam  hxc  dccrct.i  -f^ 
^  iiuinxfuor,qux  Dcusimnv. 

cfticit  pro  voluntatcfua,  .&  laftc  profua 
\  ,  :  dccrctum  Tcro  dc  exiftentia 

pc>...i.;.i'l  ir.cdianim  opus  naturx  rcrti- 
nct,coqucmodocficftumcft,  quo  dccrc- 
uit  Dcus.id  cft  contingcotcr a  coDtiogco- 
nam  voluntas  hic  piin«ipiuin  cft 
c.i  .....  :-n  -'^r.^rif^cntium  ;  &  <ingulari$ 
lUcmc  1  lapfum,  caufafuit.co- 

,jn  as&pcccati»quodnoftro  ge- 

ugit.  Qiiamobrcm  quod  decxi- 
^v-i-if' 1!  '  llibili ic  ncccdaria  dici- 
n(»aineccirccft.  Exi- 
rum  rcfpcxcris.  fuit 
ijiiuii  i>  ii'  '«•'«•■  ^''J  L>ci  i  non     ■  '•'Taria 
t-ucm  vidccfcci  vtcaHfx.  q«:..       ,  cc- 


tt 

fcrmilcrar  oarurx  ordiocia 
rcbusoaturalibus.quam  flmpliciflime  tc 
fioccxccptionc  vlla.Sic  vi  dccreti  iUiusne- 
ccflanumfuir  vt  homo  peccarct.antnoa 
pcccarct.-  vi  voluDtatiscontiDgcos  fliitho- 
miocmpeccarc  :  denique  motu  volunta- 
t>$  contingcnrcr  pcccauit,qui3dccrctum 
contingcntcr.£xiftcntia  vcto  pcccjf.fi  ad 
aOum  rcfpcxcTis.ci  quo  primi  parcnicsfc- 
pfifuot.hceccootingensottu ,  tamf  cfti» 
lofallibilis  ic  ncceflaria  natur.r  ordinc;  q»ia 
£t  vt  pcccati  iftius  clcphaotiafis ,  qux  i1lis 
coorigit,  adpoftcrosdcfundatur.  Nafa 
malacaufamaloscfl"edu$proftit,maIaar- 
bormalosftU(ftus  .•  fcrpcns  fcipcorcm  gi- 
guit,clcphaoticus  clcplunticos,  Quod  au- 
rcmnaturxeft,rationcnalIiprobabili  dc- 
ctcto  rcrum  lijperoaturjlium  adfcribi  po- 
tcft  :  cxirtcntia  pcccaci  vtroqnc  modo  i 
naturacft."  oon  igitut  dccrctis  fupcrnatu- 
tahbus  adfcribcn Ja.  C aufam  aflirmationls 
adtcrs.ouod  cxipfaprxteritioncpcccatum 
Dcceflaiiocxiftic  pcr  rcmotioncm  prohi- 
bcoiis.hoc  vcropaulo  aotc  iopropofitio- 
oem  tz.  iudicio  nico  perfpicue  utis  fuic 
confutatum. 

R^p//M  Arminii  JtueconftdtratioReJponf. 
adXXIV.  piopofttionm. 


'eim 

■••i.tmfrr  ■ 


X— >,->^^-.  n  I  •  r  I  Saluattorn- 

' 'mmonituuaiHn  luctuir, qaomodo  ^ 

^      It  Vt  dr  :i' -iTm  pr.Ttcr!-  ' 

cam  decteto  prx.;  lois  nc 

cohxrcata'  i  copula.  Ncccl- 

uria  autcm  vju^^uu  UDU  L.i  pcccati  contin-"' 

pcntis  prxuifio    fcd  vt  nccdVario  cohx- "''l"*/^ 
"  •   -ii  1  .    .  ,  trabnbtlen 

rcanc  ,quia  illud  prartcnnonis  cooiidcrat^ 

hominemnon  pcccatoicjhoc 

tioni$tant!:m      ratoicmioccei..  .u 

caticxiftci.         !c  ncccflanam  vdvidc- 

crcripixtcriiioDis  ,  vclaltcrias  decreridi- 

uiDi;t.ilis  ncmpcQualc  Bczadcfcnbir.Lo- 

quimui  hic  Jc  cxiucotia  rdpc«3u  .lilns  A- 

dami ,  non  dc  cius  ncccflana  exillcntia  rc- 

fpeiflu  noftrx  cocruptac  coaceptioois  & 

natiui'  -    '  ^ oc  cnim  pofteiii 

Husc!        .  :ipcr  wiodum  u.c...  .   ..  .. 

Ooo  ccdcu:c 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO: 


Cuio  Hamnari  poflc]uam  prxui^  func  pcc- 
catuti  ;  ccfpoaHco  I  &  (tcprxcciicos  poll- 
qtum  ptxuiH !  viiipcc- 
cacorcs.  Cxtc.ui;.  .;.oiic  dupli- 

Cis  lAius  connilcrattoais  aliquiii  Uiccn- 
(iuincfl.  Con(i(icr.incur  bomincs  in  Too 
A  coaiJ  lcrjatui  hn^uliiuiciplls,  • 

dci -111  »•!,•■  M->  100  calcs ,  cjuaJL  

fu  .locut  iafc  ringuli,qu.ilcs 

tii  .uc  .  jliutjui  falfj  ell:  cc 

tto  t  i^  -  von^dcratio c(l  duplcx  u;^  .^lu 
daplicis  (lacus.  Conlidctaatur  in  lUtu  in- 
ccgntitis  primzuo,<Sc  conndcrantur  in  (la- 
tu  pccvatidctcftiuo.  lu  pcmxuo  (btuco- 
fidciaucuromncb  in  vnoi  vc  in  originc  & 
.ftirpcfuA,  quaftaocc  (liut.Confidciancur 
JloculiiD  reipllsqua  llanccs.&  iubcuccscz 
indicuco  oacurx  6i  gratix  nmnc  iJ  quod 
fUrps  pnma  iiuc  ex  nacura  iiuc  czgracia 
iiabuitC  gi3ti«  vocc  dillia<5la  concra  nacu- 
raxn,alioquio  qni(J(|uid  habuic  Unmo.  cil 
gijcioli  donacjoais  _)Cop'*^  .  ^rur  crgo 
lio^uli  vt  vcr.iccs,iulii,(ju .  .  ijtupcc- 
cati  confidciancur  omucs  tnvuo  qui  pcc- 
cauit.&omncsin  co  pcccadccoliJcracur. 
03ridcracurin(cliuguli  vchabcccsdcfc^tu 
iftacurctilquas habui^CBCcx  g[ana,(i  ^c- 
!Ciflctprimu$,  Sc  vt  habcnccs  peccacum  Sc 
jncritumpeccaci.  Nuncquaomoes  in  vno 
confiiicranTur  Guc  llancc  iiuela[)C'i  ,au1Ia 
cftpia:dciliaacio,ouila  prxccritio, fca re 
probario ,  ouKj  przdamnacto.  Nam  lico- 

mncs cHcoc  prxiicilinact& oulli  r   '  • 

vclomncsrcprobaci  4:  nuili  pixd 
£rgo  przdcictoacio  &  rcprobatio  iocum 
iiabcc  circa  illos ,  qua  linguli  in  !c  confidc- 
rantiir  d:hoc crgo  oon  cffc nobii  quxftio. 
Scdquxricur  laquu  ilacu  (tnc  coniiJcraci 
ijnok)li  Dco  prxdcftinjuci  &  prxccreunti  ? 
Taikis  in  ftaca  ptimxuo.vcl  poctus  com- 
niuaitcr  conriJctacos  :  cgo  dico  prxafc 
coaBdcratosio  ftatu  peccaci.  Sccus,  dtco 
dccrctum  illu  '  r  in  condiriones 

CLcattonis,  vt  cl.    .MKi.itum.  Ethoceft 
jblu:d»im }  pjoptcrcaquod  fupcrnaturalia 
jiaturalibus  poHunc  quidcm,imo  dc- 
hciicrupcriora  eirc,  acnullo 
inodo  coouaru. 


47> 


i 


XX  yi.  PrtpofttioArminii. 

QVinto,  quia  inducic  dccrecu/n xqai-  §^intm  m»- 
uocum.&lub  condicionc  diuilionis 'ff  ■<^>'//>mt< 
cantuin  ccrcum.  Aquiuocum ,  quiagioria  cHrfecund» 
.nia,  qux  clc<flionc&  prxdclhnatto- yjr 
,  .xparanrur  ,luocxquiuc>cx:auccQim  r.-itnu/f^t  j- 
cftglonacxJgnominia pcrgrjtiam  rciud-  tMi/:!»  ifitM 
(ioBis&  regcncracionts.  aucci^glona  na^  prtntti. 
turx  vccftcrcaca,  tiibura  pcrgratiam  fu- 
pcroacuralcm  tali  nacuix  iupcriufulam. 
Ccrcurocvicumrubconditionc  diuifioais. 
quiaocutram  vulcilli  limplicircr  :  aon  gt«- 
tiam  lupcriDfulitm  natuix  &  gloriamper 
tllam;  auiaillaooacftqaihomo  faluatcir 
&  glori^catur :  non  graciam rcmilfionis  & 
rcQouacionis,  quia  illam  oon  potdl  vcllc 
oiii pcccjcori.  brgocuinifta  diuilionccft 
iacclligcudumdcctocum.-  volohuic  homi- 
uiglonam&gtactam  ;  ccrtoquidcm,  fc4 
aui  hanc  auc  lUain ,  prouc  hxc  tcI  illa  pi* 
dtuctlitaic  ftacus  ilb  cru  acccllatia. 

ReJponfiQ  lufin  Md  XXV  L  frofoji- 
tiontm, 

DEcrccum  xquiuocum,  &rubcoodi-  Adifuin$£ 
cionc  diuilicnis  tantum  ceitam  cifc  rnttonem 
ncgamus.Nocl^xquiuocu.nanomincgc-  Arminii. 
ncris  vniucifali  &  vniucrfali  ligDificationc 
dicitu  r.  quod  aucc  tu  dicicur.oon  cft  xqui- 
Nccgtatia.occgloriain  dccrcco 
.  -Jrubftantia,rc,&  racionevnacft, 

pcrgradusfuosm  obicctodiftioda.Vcau- 
ccra  ooncft  viraiahomiuc  dupicx  oacura- 
Iiccr,licccpcrfuaiiicrcmcnca  augcfeat  ua- 
turxlcgcirti  ncc  gr.it jaautgloiia  duplcx, 
licctperfuosgiadus  in  nobts  piouehatur. 
Vtraqwcfupcrn*'  acia,tumqu« 
OJtutamioftaurji  ..u..  i.umquxl'upr«  ^ 
modum  naturx  cuchit.qaicquidhicdixc-  i 
ns,fupernaturalceft&  rc  ipfavnum.  Vtra- 
quc  item  fupcrnjturalis  gloiia  Toiuoccj 
tumquxoatuix  moJo  adxquatacft,tura 
quxiupca  natur.im  .•  hxc  illam  complc 
dintur  &  quaft  ahfoibct ,  vi  raaior  lux  mi- 
norcm  :  ctli  vtraquc  lux  .  &  quidcm 
fuf  cioaturahs  cft ;  cum  illam  ipiam  aacuu 
0«o  % 


47^ 


I.  ARMINII  D 


amifcrit.rcpjrct  gratia.Ncquc  vcro  dcctc- 
tum  illud  fub  couditioDC  tantum  diuilio- 
nisccrtumcrtc  putandumcft  :  nam  Dcus 
lotamfuamgratiam,  id  cftivtrumcjucmo- 
dumillius  vult  rmipliciici  clcdiis  luis  liac 
«nodifii.4tioncaut  cxccptionc  vUa.  Itaquc 
&  gratiam  rcmiiTiouul  rcoouationif- 
quc  vultillis  8c  confcrc  vcluc  roodum 
antcccdcntcm  illius  ;  &  giatiamgloriac 
illiuscccIcftiSi  vclut  modum  coofcqucn- 
tem.Imolificriponcc,  Tcaliquid  pritcrca 
gtatix  antcccdcntis  dcfidcrarccur,auc  con- 
lcqucntisglotix  naruralis,  fupcruatutalis, 
St  liquidpra:tcrea  cfl  ad  diccndum  quod 
▼  olo,  id  tocum  confcrct  Dcus :  quiagra- 
ciam  &  gloiiam  fuis  dccreuic  voiucrfc.qux 
quidciu  eft  communicabilis.  Gcatiam  au- 
icm  I  cmilfionis  &  renou.^tioDis  non  potcft 
vcllcDcus,mfipcccacori  fic  tacione  pcc- 
catijlcd  hommciucorum  commumrcrfpe- 
^auicDcus,  cui  faccrec  gratuin  cocam 
ruam&  applicaicc  fupcrnaturali  modo. 
Decccturacrgo  gratia;  &gIo[iz  fimplici- 
tcr  cft  intc]ligcndum;quia limpliciccr Sc  v- 
niucrlalicci  fac^um  ,  liDcrcftndioncci- 
ceptioDcauc modificanouc  graiix  &  glo- 
lix  ,  qnam  cum  fuis  Dcus  commuuicac. 
Varictas  in  obie^lo  cft  &  modo  illius :  gra- 
tia  vero  &  gloria  illafimphcilfimc  Sc  vni- 
ueifcobicdto  vario  dccrcta&collatanon 
facic  ,  vc  gracia  &  glociaiDfediucrfa  fic- 
qucmadmodum  ncc  Solis  lux  variacft,fi 
ad  nos  varicpcrucuicauc  varica  noLns  pcr- 
cipitur. 

ReplUa  ArmlmKfiueconJidcTatio  Rejponf. 
adXXyi.propo/inoneni. 

'ExpUeatur  TJAdc  mcam  pcopoficioncm  non  fatis 
^mnnra-  1  Ipcrccpiffc vidcris. Qupautcm hoc  vi- 
tio  ^rmtfthdcii  Sc  cam  porro  fccundum  mcam  mcn- 
quA^rcha-  ccmpcrcipias.cnuociabo  illam  vctbistibi 
turfccun-  in  hac  matcxia  vficaiis ,  Tjuaocu  potcro  iE- 
*«my>»/f«-quiuocumdicohoc  dccieium  quia  gratia 
iiam  tninut  Sc  gloria  hocdccrcto  pr.i  paratx  fuDt  xqui- 

frolfMhiUm  uocx.giatiainquam xquiooca & gloria x- 
'JfttjHam    quiuoca.  Aliacnimeftgratiaconlernatio- 

ffinjMm.  Qx%Sc  confirmationisin  primxuo  inccgri- 
catisiUtU;ali.i  rcilauratioQ;s  cx  ftacapcc- 


E  PRi£DEST. 

cati.Glotia  cciamalia  (  rcfpcc^u  modi  ob- 
icdi )  qux  fapra  nacuram  cxiftcns  lUi,  quae 
oacurxmodoadxquacacft,  fupcraddicur, 
Sc  alia  qux  uacuix  ex  igaominia  peccati  6c 
mifcnx  Iibcrratc  donatur. 

Ccitum  cft  hoc  decictumex  conditiooo 
dluifionis  caotum  .quia  ncc  hancgratiani 
occ  lUam  ,  nccillius  modt  .loequc 
huius  homioi  vult  fimpliciu. ,  iwvialtcrum 
tancum  fiuegratiam  liucgloriarofub  coa- 
diciooe.  Noo  vulc  homioi  fimpticicer gra- 
cum  coufcruacioois  in  ptimaiuo  ftacu  6c 
gloriam cx  illa  fcu pcr illam ,  quia illa  noa 
cftgratia  &  glotiaqua  homo  laluatur  Sc 
gloriticacur.  Noa  vult  homini  firoplicitcr 
gratiam  reftaurationis  cx  ftacu  pcccati 
&glo;iam  cxigoomioia.  quia  illam  gra- 
ciam  Scgloriam  oou  potcft  Umpbcucr  vcl- 
lc  oifi  pcccacori.  Hrgo  cum  ilca  diuifioac 
eft  incclligcodum  dccrctum  .■  Voio  I 
hominigiatiam&:  gloriam ,  ccito  quiu.:ii 
fedauthaac  auc  iliam,  ptout  hxc  vcl  in.i, 
prodiuerfitacc  ftatusiotegricacis  auc  ; 
cati.illientoccciraria,  Nuncconl  itmtsU 
cuil rcfpofum.Ncgasdccrccuhoc  c::.  ^aa^A^iji^etr. 

uocuicgo  aio.RartoQcucgacionH.u^a^HiP^ 

quia  nomincgcncris  vniuctfali»&  voiacr- 
fah  figoificationedicituri  q;  autcm  itadi- 
cicur,QOOcft  xquiuocum  .-  concedo  hoc, 
ncgoillud  ,  aiocoim  graciam  &gloriam 
nomioe  geocris  vniuerlali  dici  quidcm,feci 
nonaccipi  figDificacione  voiucrlali.quxcft 
xquiuocaiio.  Noo  accipi  figuifi>:atioocv- 
oiucrGili  probo.Quja  gratia  &  glottacom- 
munitcrliimptx  non  lunc  homroi  ptxdc- 
ftinatiooc  prxparacx ,  fcd  qu.iccous  oppo- 
ficx  dicuncur.  Vide  qux  dtxifti  ad  mcam 
propofii.  Nam  hocooa  potcftdici  prx- 
paracum  communitcr,  quod  altcrafui  pac- 
tc  vel  fpccic  prxparatum  noocft.  imo 
comuQiccr  prqparatu  hoc  multo  mi  p  •!  s  1 1 
poc<;ft<^  ciuscftnacutx,vc,fivoal 
vcl  parcc  fic  prxp.iracu.alccruir  acu, 
circncqucat.  iraautcrcshichajcL.  oratta 
commuuiccr  (iimpca  comprcheodic  gra- 
ciam  confcruatiouis  ia  ftatu  iutcgricarif, 
&  rcftaurationis  cx  itatupcfcaci  :  gloru 
communitcr  fumpca  comprehendir  i;Io- 
riamuacurx  prirrrux  fiircraddicara,  & 

lu- 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


477 


gtorum  ex  igQominia  donacam  lapfc  oatu- 
ia:.Neutrahomioi  commuoitcr  cH  [nz- 
parata.accgratianecgioru.  Imo  fi  gracia 
coofciuationis  in  ilacu  mccgritjcis,  &  gto- 
tia  aatucx  tupcraddciida  homiuiclfc  prc- 
parata ,  tum  ooo  potuit  gratia rcdauratio- 
ois  cz  flatu  peccati,5c  gloiia  cx  igoomiaia 
illi  prarparari,';  quia  hac  poflcriorcgcacia  & 
gIuu.iaoaiadiguit .  nilJampri«tcm|gra- 
iiam&:g1oriamobtinuit,&  huic  poficiio- 
rigtacix&gloiiz  locus  cllcnonpotcft,  A 
illa  pnor  gratia  &c  glocia  locum  habuit.  Si 
autcmgiacia;  rcriaiuaciooib  cz  llacu  pcc- 
caci&gloria:  cxignomioia  locus  cl^  ali- 
qutstcunc  .  fL-iuacioois  &  gloriae 

ptr illami^.uj..i  non  cH  prxdciUna- 

cionc  Dci.Hiocapparct  mcam  propoluio- 
ncm  noQ  latis  abs  tc  pcrceptam ,  cjui  gratiz 
&  gloria:  duplicis  lUam  aftcdioncin  cllc 
pucaili  >  vc  gcacia  vnaalccram.gluria  vna 
alccraiQfc  c6plcd1crctuc&  vclucabioluc- 
rcccxemplu  vicx.  Graciaoatuiam  inlliu- 
rans&  gratia  candcm  inilauratam  fupra 
modum  nacurx'cuchcosica  liabcnc.  vnac- 
oimalccramabroiuic  &  pcrficit  .-at  cgo  il- 
lam  dupliccm  gratiam  uoo  pofui.lcd  vuam 
confcruationis  in  primo  i\acu ,  aiccram  rc- 
llaurationis  cx  ilacupcccati  :  hx  11- 
bi  Qonfucccduut.ncqucaltcramaltera  ab- 
foluir.fcd  vnaaltcram  cxdudit  liccmglo- 
rianatuixraodo  adxquata  &  gloria  qua; 
fupra naturam c(l »  itahabcoc ,  voa  cnim 
altcrampciHcic  Sc  abfoIuicaccgonoQil- 
lam  polui  dupliccm  gleruin.fcd  vcramquc 
fupcroaturalcm  i  vnam  natuix  primxuz 
fupctaddicam  ,  altcramoaturxlaplxcxi- 

fQominiarcllauratx  donatam.  £llcrgo 
oc  fcnfu  dccrctumiUud  xquiuocuin.quia 
vbccsgratix  Sc  glotix  counnuoitcr  &  vni- 
ucifaliccrdicuncur>atcommuaiterdc  voi- 
uer&Uiet  nonfuntprxparatx  prxdcfhna* 
tionc  ,  lcd  d:fctctc,diftini.lc(S:oppofitc. 
Kcgjs dcio;ic dccrctumhoc  clicfub  con- 
«htioucdiuiiionis  tantum  certum;  fcd  oe- 
gascx  fcolu  qucm  mcis  vcrbis  atttibuis, 
ooQcxcoqucmrc  ipfth^bcot,  ifto  (cuiu 
rcitcncg-s.  NaiT.giatia  rcnii/Hooisreoo- 
uacioQilquctanquam  modus  aocccedens, 
fcgtatiaglciix  calcfljs  taoquam  modus 


coafcqacQshomiQi  (impliciter& certoell 
prxparata.  Atillemcus  fcQfusaoaruit,vc 
ex  vcrbis  iplis  planiilimc  adparet.  Nani 
gratiam  rcmimonis  rcooaanonifquc  op- 
pofui  non  gratix  glorix  ccrlcltis ,  lcd  gra- 
ctxconferuacionis  inibtu  intcgtitatis.il- 
lasduasgratias ,  fcu  duas  illas  qtatix  vcl 
pattcs  vclfpecics  Deus  homini  hmplicircc 
non  voluit  prxdcftinationc ,  imo  ncutram 
(Implicitec fcd  alceram  cantum,  &  quuiem 
ftibcondttiooc  diuifioois,  iuxta  iilud  de> 
crctumdc  quo.'agimus.  Non  voluitv- 
cramqucpaiccm  homioi  (impliciccr,  quia 
Ttraqueiimul  locum  habcre  non  poteft. 
\  Nampiior  ezcludit  pofteriorcmtaoquam 
'  nooncccilaiiam  ,  imo  nc  locum  habcic 
I  potcotcm; poftcriorexcludit priorcm tan- 
quam  ooo  adhibium  i  ex  qua  qoq  adhibi- 
j  tioDC ptioris, ncmpcgratix confcruationis 
in  piimo  llaru,pofl:ciior  illa  rcllauratioois 
cx  peccato  occciratia  clTc  cccpit,  Gquidcin 
homoexgratiaialuaDdus  elTct.  Nonvo- 
luic  alccram  illarum  fimpliciccr  &  abfolurc 
abfquc  condicionc.  Non  coulcruacio- 
Qis,quiailla  homioi  aoncontigit  >  conti- 
ginetautcrolt  illahomini(iroplicitcr&  cx 
prxJcilinationcprxparara  cifct.  Nonrc- 
millioQis  pcccatorum&  rcnouacionis»  id 
clt,rcflaurationis  cx  lUtu  pcccati ,  quia  il- 
lam  (implicitcr,vcllc  ncquit  nili  pcccatori.- 
&:  tlluddccrctum  homincm  ooocoofide- 
lauit  vt  pcccatorem.  V  oluic  autcm  fub 
condicionc  diuifionis  vcl  hanc  vcl  illamt 
prout  diucrfitas  ftatus  homioisvel  hanc 
vcl  illam,  poftularcc  Huiufmodt  dccre- 
tumfub  condtcioncdiuilionis  tintum  ccr- 
tum  cflc ,  planum  eft  ez  tcrminis  red\e  m- 
ccIIcclis.EzcmploilIuftrabo.Omniscnun- 
tiacio  cft  vcra  vclfalia  nccclfaiio.  Ac  hxc 
cftcDUociatio.  £rgo  cft  vera  aecenario» 
vel f ilfa  ncceirario :  ooa  lcquitur.  Qu^ia 
fubconditionc  diuilioois,  >crumcft  c« 
nuntiJtiODcm  omncmcflc  ncccllario  vc- 
ramveiiaKam.  neutra  cnim  pars  limpUci-  • 
tci&  fciun^acftnecclfaria.  Poftuiatau* 
tcmnacura  dccrcti  pixdcilin.itionis  ,  vc 
(impiicitcr  vcrum  &  ccttum  fit  i  Dtut  vhIi 
bomini gratimm  eenferHationu  in  JlMtn  inte- 
^r//4ff/,TcI(impIictccrccrtum&  Tcrum  (ir/ 


4^7 


I.  ARMINII  DE  PRiCDEST. 


Deut  vuU  homini^ratiata  rejiauratianit  ex 
flAsn  fttcctui.    Non  auccm  fub  condi- 
cioac  diuinoais  Dcus  vulc  homioi  vcl 
gratiamcoufcruatioQis  >  vclgratiam  rc- 
Itauratioiiis.   Qt^um  auccm  pcardelhna- 
tio  ,  vtal'$  tc  cftdefcupta  ,  hoc pofticmo 
mudohabcati  rc£lc  dLiiillam  coodi- 
ciooc  dtuidoais cancum  cifc  ccttam:&  pio- 
Contraeori'  ^itxci  noo  cllc  prxdclhnacioacm  'ooiu 
fideratij-     coQrcqucotia  conciudo. iix^^rf  fr*dtjiiMa 
nem  tjuam  ttontt  elf ,  vell*  gratiiim  conferuatimu  fim 
Jumtii  <^  plicitero^pft^ifit  (^fi lilarnnonvult.velle 
htc  (jr  aliLi  gratiam  reftaurationu  pnctfe  fjf  fimpliciter, 
t»(ltlcaff     tiim  feqnitur  Deutn  nec  jPe^Jafft  hominem 
commHniternecfpeBare^tuiffie.  Ham  voli- 
tioiUiu4gratiiiexc!utliiprtcifepeccatum,V9- 
litiogratU  butu4  tncluiit pri.tifepeccaticon 
ftderationem vtroquemuio  pariter  cfmtnu- 
nii  illa  coHfiderasio  refutMur.  Commttnis  e- 
nim  «bttBi  ctnfidtratio  nec  eircamftantiam 
vUatn  excludit,  nt^ue  vlU  ctrta  fingulari 
citcumftantueii alligata  At  lUaprddeflina- 
tiograttd,  conferuantii  in  ftatu  integritatii  tx- 
cludit  ctrcumftantiAn:  peccati  ,t!f  hncprtde- 
Jlmatio  gratu  refi.iuraatu  ex  ftatH  peccati. 
circumftanfid peccAti rft prdcife aHJgata  Dt 
crttumitaquep  t  ttioniifun  cSffimpli- 

titer  ■  '  .i.iiii ,  aut  communiterfa3ii 
ttbjoMe  >  y  r.e  auf  mtdifietuiont  gratit 
^g^fkU-.fedntctffario  faHum  tJl^fUri  dt- 
btiitcumreftriBiont  it.  tne,i  je  grati* 

iffglortd.Decretum  tnimfrA.  .^  ■..uiofiM  tft 
qujprapArafi/r  rll.i  ij^ratiM,Qtia  homocerto  fal- 
tiatmrinon  ■  iri  poffet,fiqitidem  ftatut 

aliquu  hominta  pltcationem  reefuire- 

ret,nec  quafaiu.^u.  h  r  ,fi ftatnialicui  appli- 
caretur.lllaafHtmtjHaeerto  falnatur  hcma, 
d«hete(femodificata,^reftricia.  Sam  aut 
cor  ■.tfaluatiirau  i  re- 

(} :  ,i  ..  :.  !(r,aUerHtra>,i .     .  ;  Si 

nr,altera falnari  non  tndiget  ne^ 
fotffttfivnanon  fMuatMr.altera  faluart  dt- 
bet aiit jaiuti  exclHdi.  &iUa ijua faluatur 
gftpri.iefttnatt(me pr*parata,exc!ufa  altera 
fimpliciter^H»  non  Jaluatur.   Varictas  JO 
quis^ll  in  obicdo  &  modo  illlius.  At  nos, 
luquis.dc  variecatcobiccli  modic^uc  ilbos  • 
hic  agimusiquz  varictas  taataclt,  vtgra-  j 
tta  &  glotiaadbaacvd  ilUm  obic^i  vf- 


rietatem  (it  rcdrtngenda  tc  modificaDda' 
gtattj  coafcruationu  in  llicu  inccgiicatift 
&gioua  per  iHam  obicdo  conucnit  vtia 
aaturaprimjcuaconit  ' 

latioai^  d:  gloni  pc  

ir(flocumpcccJt(.>&  mircri:. 
Ncqucpotcft  gratiaautgloiia  1 
me  4:  liiu- 

tionc  .1  . .  . V. ,  c . . ;    .....  ..:aacia 

enim  acccilauo  vciiattjr  circa  obicdlum 
vDifoaiic  6c  voiuocum ;  boc  cft ,  aut  circ* 
noo|'  -  rcmflmp'  aotcircapcc- 
.suc  coi.i-i.  ^.iciam  niiifub» 
icdxo  voiulmodi  &  voiuuco 


ftau- 
c  ob« 
;a-o« 

h- 


catoi;.  ..  .  . suc  coi.: - i. 

Nam  falutt 
fimplicicet  noo  pcccatorcm.aut  faiuat  lim- 
pliciterpcccatorcm  ,  non  acconimodat  (t 
Iiuic  vclilli  ta!i  vcltali.fcdfimplicitcr  ac- 
commodatfetali  &  non  alitcr  confidcraio 
obicdo.  Abgcloffaiuat  fimplicitcr  gratii 
c6fciuatioois.  ouaquamenim  dccvctaauc 
collatacll  illisgiatia  rcftauiatioais.Homi- 
oes  fimpltcitct  (aluatgratia  rcftaurationiSf 
n  :i  illn  dccrcta  autcollat : 

tiu  ..uui>.)Uatioais  iaftatu  inrr  "  .  im 

xuo.  Gratia  quidcm  Cvtiii^  ,  fc  & 
fua  clTcatia  vaa  cft »  vt  &  gloria,at  varic  v- 
traqticpromodoSc  raiioac  obicdli  applt- 
catui :  caquc  cft  intet  appiicationcm  gra- 
tix&iobiL-di  modum  rationcmque  rcci^ 
procatio.vt  cx  applicationc  gratix  coa- 
cludi  polTjt ratto  obicfti , ex  oi3!c<fli  modo 
vicifIimcoIlii'i  "•  i'"!;'  I'  "vir  T.^plica- 
tio  illi  obic^t        -  iA.  Si- 

militct dc  glotia  Similitudo a  iucc  foUs abs 
tefubfiocm  vfurpara,  huic  rciftruirc  po- 
tcft.l-uxfolis  vua  cadcmquc  lumco  fj';^ 
corpori  iam  ante  illuiruoato  citcur. 
git&lucidius  |tcddn:  corpotitcncbtolo 
lumcH  (uutn  immittit  &  tcncbras  pcllit,lu* 
cidumquo  tcvidit  c|uod  auccactattcnebro» 
fum.Si  tautum  cHct  difci  inicD  luier  corpus 
illumiDatum  &  tcocbioium  quaatum  cft 
intcrhomincm  intc^ium  &  pcccatotcm, 
tum  lulis  radii  fufoticiiics  ilKiiniDando 
coipori  tll||0)iaato>  non  iurticcrcnc  iUu« 
mioaoilo  corpoti  icnebiolb,  aili  ve- 
hcmcater  auAi  &  mul- 


ciplicact. 

V 


jxru  tn. 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


479 


DettrtU,  id 

fimtftntcn 
tis  ^  quare 
Armin  tim 
hic  non  m- 
Ung(U. 

Ctnftt  lu- 
ntMi  du  Ms 
friorts  ftn 
tiatim  cum 
ttrttn  in 
Jumma  rei 
tottutnire, 
iffjic  coa- 
tludttRe- 
f^njionem 
Ju*m. 


Ctnfft  Ar- 
miHim  ttr- 


XXVIL   Propofino  Arminii. 

AVguAtni  (cQtcotiam  i^m  ooa  atcio- 
gam  (juiafruftrancura  id  cn'ct,fitfta 
Thomx  ,  coanderacioDeprtor>  mibiad- 
probari  poflit  H jcc  itaque  fuot  quxhac  vi- 
cc  til>i,&:c. 

Rejponfie  luniiad  XXVII.  Propo- 
Jitionem. 

AVguftitii  fcotcatix  cum  duabusillis 
ia  (umma  tei  coouenirc  cgo  fcmpcr 
fcnfi,&  adhuc  (cntio .-  (t  quoldam  loqueo- 
d)  modosccica  latioacab  ipfo  policos  fuif- 
fcflatucfis,&  vatcam  citcumlcaotiam  dt- 
uctlain.icj  compcttuiuscs.  Ego  quodpo- 
tuiin  haccaufj,cuacaufj,  niihjtcr,({uam 
inaxinupotuidiligcntia  &  cclcritatc  prz- 
lliti,<}uiaroealia  ooo  raroiotcrpellaDC.Ta 

10  booampatccm  accipc  (ludium  mcam, 

11  ooo  rcfpoodcbic  cxljpcCbttoui  tuar.Dcus 
vcropacis&  vctitatis.fuam  ilUm  falutarem 
paccmio  animo-tuo  obfignct ,  magis  ac 
magij  ,  &  vttumqoc  ooltium  ac  omncs 
fuos  dcducat  grattole  lo  via  vccicatis  ad 
^lotiam  fuam  &  zdificacioocm  Ecclcflx 
lux  io  Chriilo  lefu  Seruatotc  nonro, 
Ameo. 

RepUcd  Arminii,  jeu  (onJidtr.itio  Ui^on. 
fionii  ad  XXI' 11.  pwpojitio- 
new» 

AVguftini  fcotcotia  ob  circumftao- 
ciampeccatiabipfo  additam  dccrcci* 
dcquoagimu$)Obie^o,  fflultumab  yua- 


quc  prxccdciuc  fcofcDtia  diftac ,  quemad*  /igmfenttTt' 
modum  ex  coro  hoc  cradtatu  liquere  po'  tiammut- 
ceft.  Si  en»m  circumftantia  pcccati  ncccf-  tumnb  v- 
iatioconfideraodafuit  dcccrneotiDco.a*  traqueprA- 
^luquc  ipfo  prxcifc  ctt  conrtdciara ,  tum  ctdentedi- 
ficriQcquic  qutnillxtta<flationcs  &cxpli-  J}Are,idqU9 
catioocsciufdcm  dcctert  tnnltum  a  i^^^  obctrcum- 
viaabertene  ,  qux  pcccatum  dcccrneDCij?«;,/j^  pgg^ 
Dco  nccncceirario  confidcraodum  ^^\^c  catiobit3o 
diem,Dcquc  adlu  ipfo  coondetacum  cHc.  dtcreti  nd- 
Acccdit  huc  quodpcr  folatn  peccati  cir-  ^titm. 
cumflaotiam  obicdto  decrcci  addicam  & 
r*<Sf  cxplicacam  ,  omocs  abfurditaccs  ^  }j:^gtabint 
blafphcmix  dccreco  pfxdcdiaatioois  & 
rcprobacioois  impiogi  folitx  repclli  pof- 
finc.fic  folidevcin  coofcqueotcsrcfutari. 

Hxccgo,  vir  CUrilliinc ,  imprxlcocia-  ^*fi^  f""- 
rum  habni ,  qux  cux  refpoofiooi  ad  meas  ^^^dit  Re- 
propofuioDcsobiiccrcm,  non  tam  animo 
confucandi ,  quam  iaciores  cuas  rcfpooHo* 
ncs  &  cxplicaiiooes  clicieodi,  pct  quasmi- 
hilatisEcti  io  boc  ncgotio  poflct  &  ani- 
musmcuspacari.  Quara  oroDenmvcfi 
quidfctipliquod  vctitati  eflcontratium» 
id  mihi  coodonec,  &  veritatem  common- 
ftrctjfiquid  vctitati  coofeouoeum  ptocu- 
li  VI  in  co  me  conHttnet ,  &  tc  aflcotien- 
ccm  &  adHipuIjnccm  mihi  tribuat,qao  pei 
tc  vcritati  audtoticas  maiot  iQdics  cooci- 
lictur.eaque  magisac  magts  propagccurad 
oomiDisdiuioi  gloriHcattoacm  &  Hcclc- 

ftx  emolumeotum  &  tocrcmcotum 
iQDoroiooooftioIcfaChri- 
fto,Amca. 


APPEN 


FR.  IVNII  THESES 


I  • 
•  • 


.  APPENDIX. 

T  H  E  s  E  s  inf>rdcedemi  colUtione  AliqHotiescitAtA  D.  Fr  a  N  c  r  s  c  i 
I V  N 1 1     diuina.  Prjtdeftinatione ,  db  ipfo  tottdem  verhU  compojttx  & 
fiib eiiifdem fr^fidio a  Gvilhelmo  CoDDito  tn  Acade?ni^i hac 
Lugdunenfi Bdtaun  Anno  i^<)].puhlice  difptaitd:  itemque  hre- 
uicuU  D.  Iacobi  AR.MiNiiif<^ eaf 
dem  not*. 

QuiacrcbranobiscftnicntiofadathcfiiimDodloris  Francisci  Ivnii 
dcPraidefkinauonCjillaslucadlcribemus,  &  brcuitcr  quidinjis 
delidcrcmus,adnotabunus . 
Thesis  I 


n^fUJUnMticproprie  ftcundum 
vock  (tjmQltfgum  eji  dctermi- 
natioddfincm  ,  communittr 

 yero  ^       fiitc  rMtwnm 

totam  ordinis  adfincm  fignificat ,  atquc 
hocmodoaccipimus. 

Dcftinatio  cft  obicflt  exiftentis  adfinem 
(lcicrminatio  ;  pjicicula^r*  ,  voci  illi 
prxpofua.uotat  dcftinationis  actum  i- 
pfani  a(^lualcm  obiedli  eJcifteotiam  an- 
xeccdcrc. 

II- 

ESt  igitur  pradeftinatio  ailus  diuini 
beniplaciti^quo  Detts  ,tlj  MternopUni 
tudtnem  fuaru  tr»  <«  Cbnfio 

praparauity  iisqiiifalutishsredes  futtirt 
fitnt,ad  laudemgrutiagloriofafua. 

Voxivtf*.  »i'««fcu  bcnepUcitiUicrc£lc  yfur- 
patutrecund  ••^  <"  i-  .r lux  fcnrum:(igai- 
6cateoim  pa  i  bcnc  aftcct-am 

propcofum  &;  bcDeuoiumDci  ctgaob- 
icftumfaum,nonpr.Tci(amac  dctcimi- 
satamDci  voluotatcm  de  ilatuto  ali- 
qaofuo  «quaiitec  vfurpaiur  vox  bcnc- 
placiti ifcholArticis , cjuam  voluntatcm 
Dci  diftribuuni  io  voluntatcm  ligniSc 
beocpiaciti. 

InChriftoprtpnrantt]  NuIjIjc  benediflio- 


flcsprxparatx  funt  inChrifto  hor 
busnifiquq  pcccatoribus  conueoiuuu 
Cluiftusipfc  faluatot  homiiuim  pccra- 
torum  caotum  lef$ti  appcllatur,  ^niAjAl- 
HAbit  populttns     •  fa 

Chrillo  ncm   ,  // 

Gal.|.T.9.7/«^Mr  tjui  ex  fid«  benedittin- 
tMreumji '  '      '^  thAm. 
lU qtA jAluth  ■.XI -....s [HtMrifum  ]  Ipfa  faluf 
&  hxrcditas  viix  xtctnx  comprclnrii- 
ditur  pleaitudinc  iftatum  bcocd 
num,tjuasin  CbriftoDeusprxp.i 
Hrgo  ahtcrfuctuot  dcfciibcodi  q 
plcoitudo  illa  cft  ptxparata  Abfurdc  c- 
nim  diciturprqdcftin3tiocflcadu$,quo 
Dcus  falutis  hxcc-iitatcin  inTran-rr 
is  quiialutif  hqtcdcs  ctuu 
dccrctoltatuootuf  hxrc! 
ipfispr.rparaiurfatutis  1.^. 
prchcnCi  in  plcnitudinc  bcn  j: 
pi^^ilonxtanquamaltcraf 

.,    _       bus  diii 
irta  ptxdclkmatiooc  funt 
• !  am  partcm  matc 
,  .  ..naiionisfaciunt,  i- 
tioDecc£liu$dcfciibuntur  ilixpen  ..x 
Icacotmhabct :  PridejHfi  •  u.vn, 
JtueleHioefl  ijUA  Dettt  fid 
tti.ques  fiJtmdcctrtdtcrct' 
ficttrt^  aeceptArt  »4vitmm  AftrntUti 
MtrnoiecrtMtt. 

A4 


•A 


DE  PR^DEST 

AdtAuiemgleriofigrMtu  fiu  ]  Nullatn  oo- 
uit  rcripcura  Dci  gra  tum  prxdcnioat  io  - 
ois  homioum  caufam  Ac  fiocm  .  quam 
quxmifcricordia  iuodacfl.&circapcc- 
cacorcs  mircrofquc  locum  babcc. 

III. 

ACtm  efl  ( nam  Deus  ««-a;  cii'^#*«e  e(l) 
non  k  (aufa  vUa  exttrna  >  fed  ab 
ipfopradepnuntepure  profiafcens :  alto- 
quin  non  effet  pure  pradeflmatio  ,  m  & 
Mufuomnes  omnino  pracedens. 

Prxceditquidcmprxdcf^inatio  Dci  rcsfic 
cauGisomncs,  quaipfarum  adlualiscxi- 
Acotia  cooiidcraturi  cfl  coim  ab  xcct  oo 
(x&ii  fedfcquitur  Doaoullatum  rcrum 
&  cauQrum  io  mcotc  &  prxfcicntia 
Dci  prxcxiflcntiam ,  S;  quidcm  pccca- 
ciabhomioc  pcrpctr..i ,  Hnequo,  oec 
illagratia  ,  oeccalis  Chriflus  ,  nccidx 
bcQcdirtiones locum  erga homincs ha- 
bcrc  potucrunt  :Iiccc  crgo  prxdcftioa- 
cio  hxc  a  caula  extrinfcca  oon  fit  ,  cH: 
camcn  i  pcccato  occafiooata  >  vc  lo- 
guuotur. 

IV. 

CAufa  ef!  dlhxi» ,  beneplacitum ,  quo 
beneuoleeflafeautergaeosquospla- 
euit  adoptarefiliosper  Jefumchrifium/e- 
cundum  propofitum  eUHionu  fua. 

Eodem bcDcplaciro  ,  quo  bcDeuolcDcus 
afFcduscft  crga  aliquos,  etiam  placuir 
ipfi cofdcm adoptarc  io  filios.  Ergo  ooo 
redc  dcfcriptx  hic  pcrfonx  crga  quos 
DcusbcncuolcafTcftuseft^irao  ,  quia 
bcncuolc  afFc^aus  cfl  crga  illos ,  idcitco 
cosadoptauitin  filios. 

^^tf//4r«jW/«  ]Notahicadoptioncm  non 
poni  intcr  beDcdi(2joncs  prarparatas, 
Ctd  abca  dcfcribi  pcrfooas  quibus  bcnc- 
diclioncs prxparantur.  Confcratur hoc 
cum  rcfponfiooc  tua  ad  primam  mcam 
propofitioDcm.  Vc  auccm  plaoius  in- 
concinnicas  iflius  dcfinitionis  appa- 
reat ,  agciiadcfioiatur  PrxdcfUj^o: 
Iradefimatio  efi  aatn  ieneplaeitiWhi, 


INATIONE. 


quo Detu  ah  ittrno Mdaptionim filiaiem 
eim  cenfeijuens  vitMm  t.temMm  in  Chri' 
fioprtpnrMHit ,  iutjuospU<Mit  /tdopt»rem 
Jiltos,  Cr  qui  falMtu  htredes fttnt  futHri. 
jidoptttre  filiosper  lefHmChrtjium  ]  Chri- 
flus  Icfushiccooitdcraodus  noo  modo 
tanquam fumlantcntum quo  niritut  cx- 
fccutio  dccrcti ,  fcd  ctiam  vt  lundamca- 
tum  quoipfumdccrctum  oititur :  ado- 
ptamur  cnimin  illotanquam  la  capiic 
nofbo  i  itaquc  illc  caufauim  ordinc 
prius  conAicurus  cfl  &  prxdcflin.itus 
vtcfFctcapuc  noflrum  » indc  nos  in  co 
prxdeflinati  tanquam  membra  ipfius. 
Qupdidcirco  moneo  ,  oon  quod  cxi- 
flia)|pi  te  hxc  vcrba  alircr  fumcrc.fcd 
proptcrca  quod  vidcam  D.  Bczam  la 
caput  Ephcf.  primum  ordincm  longc 
alium  f^tucrc ,  qui  mihi  iaucrtere  ic- 
dlum  Prxdcflinationis  ordincm  vidc- 
tur, 

SeeHndum  propofitum  eleciionif  fut  ]  Ifoc 
propoficum  clcfflionis  noo  cft  altud 
quam  bcncplacitum  Dci  quobcncuole 
afTcdascflcrgaaliquos  ,  &quoplacuit 
nonnulios  in  Chtiftoadoptarc  in  filios. 
Vcrbaauccm  tua  ita  funcpofita.acfiil- 
IndpropofitumaliudcfTctabiflo  benc- 
pbcito. 


P  ST  itaqueDeusipfe  foltu,  quiprtde- 
^fiinat ,  caufa  Pradefiinattonit  fua,& 
praparationis  iUiut  quam  propofuu tnfe- 

ipfo/ecundumbeneplacitum  tUud  volutt' 
tatis  fua.  ^ 

VT. 

PRopterea  hicailm  ab  aterno  fuife  dich 
tttr.idefi ,  anteomnesres&  caufas  in 
rebm  ipfts.aut  k  rebm ,  quaipradcfiinautt 
exfitturas. 

Si  ifla  thcfis  etiam  peccatum  hominis.rjui- 
quam  condicioncm  io  obicdo  Prxdc- 
ftinatioois^illius  rcquifitam  ,  cxcludir, 
non  rciflcdtcitur  Prxdcflioatio  antcce- 
dcrc  pcccati  prxuifioncm  :  tc  vt  coim 
Ppp  pecca- 


■4<* 

pcccatam  Dcum  ii  przdc(liQtD<Jum 
BOD  moucrit  (  cft  cnim  propriumpcc- 
cati  cffcdlum  iram  Dci  rocreii )  tamcD 
hjcc  talis  Prxdcftinatio  dod  nifi  oc- 
cafionepcccati  £i(flacft  >  quod  Dcusin 
tcmporcfuturunaabxtcroo,  pioinfini- 
ute  fuac  G:ieBtiz,przuidiL 

vii. 

MAterid  TudejlmdtlonU  tft  duplex: 
rts  iiuinx  ,  &  ftrfotii.  hdrum  fu- 
tur£p4rticiptt. 

JLes  diuinz  &  petfonz  illarum  futurz  par- 
ticipcs  mutuura  intcr  fc  rcfpcclumba- 
bcQt,itavtcx  natura  illarum  ruum  de 
perfoDarum  qualitatc  condudi  pDint.  & 
vici(rim  cx  qualitatc  pcrfonamm  collig» 
Daiurarcrumiftjrum  diuinaium.  Ket 
eoim  jjerfonis  accommodifttur&  pcr- 
fonz  talcstalibustcbustQdigcQt  ad  Ci- 
lutcra.  Sic  cx  gia  ia rcraifliouis peccaio- 
titt  rcnouatioois  S.fandli  colligeraus. 
homiocs  quibus  ifta  pizpaiauir  cOe 
peccacores :  itcm ,  fi  homincs  fuot  pcc- 
catotcs.ccUigittiigratiam  uicm  ilUsiie- 
ccflauam  sllc. 

VIII. 

Rlrum  diuinarum  ,  qu£  quidtm  tm 
Prddt(lmdttone  fuM  tommumiuhi- 
kiygenm  eft  btnediifio  •  qu4in  cmumfiri 
ht  bu  moiu  Apojlolus ;  quod  totaftt  ac 
nonpartults^quotijpnitalif  ac  nori  car 
MaHs:qnodc!»  i-^>itf>"*  acnon  tiAturuLsj 
ftdtotumnaturar^lhfaans ,  qutd  deni 
^Mt  in  Cbriftofit^tleft  ^diuina  printipip 
trft.itdamnto  ,  v/  Cbrtfhtsfit atmtum 
yradeftiriutorumcjput. 
?hijfis  iftj  ,  qua  ics  diuioz  dicMntwr  ex 
przd«ftioationc  commuQicabilcs.  mihi 
oatufzpixdcitiQationis  cGucnirehaud 
Tidctur.  Pixdc-ftioario  coimoonfacit 
VI  res  illzfiot  comnmouabilcs  ,  fcd  ic- 
>pla  illascommunicat.  CoinmuQicabi- 
lcsfa^x  fuDi  rcs  illx  pct  (aoguiucm& 
tcm  u  laucdlioacxnquc  ^hrifti^pcr 


FR.  IVNII  THESES 

quam  oobisillaboDa  apud  Panemfunf 
acquifira  &  impetraca.  Quumquepriut 
(it  aliquid  commuoicabilc  quam  aflu 
commaoicctur  .hiac  fcquitur  prxdcfti- 
natioDcmmorte  &  rcfurtcdiooe  Chri- 
fti  clTe  pofteriorem  io  przfcieotia  & 
przordinatiooc  Dci.    Vode  quid  coo- 
cludi  polfit  iotcUigcQubus  difpictoa- 
dumrelioquo. 
6llu«d  JptritMlu«enon  eamslu]  Spititalc  ia 
Sciipturis  ooD  caotum  cariuli  ^  fcd  &  a- 
nimali  opponituc ,  Tt  vidcrc  cflri .Cor.i. 
Z4.&i.Cor.if.44.4f  46.  Quamquam 
caroale  aliqaando  etiam  id  quod  ani* 
malc  cft  10  lc  complctftatut. 
6^Mi  c«  iwnfj^Am  acnon  MturMlU  ]  Supet- 
czlcftia  oppoouncut  bifcc  muodaoisdc 
tctKnisboois  in  Sctiptura  •  aatuizqua^ 
taliscooucoieocibus  .  atquc  hoc  padlo 
czlcftc  &  oatuialc opponutui iodiicdc. 
^oddtnitjne inChriJio]  chiiftus  bcncdi- 
dtioocs  illas  mortc  fua  impctrautc :  idcm 
eafdcm  ^  l^atre  acccpic  commuoicao- 
das  cum  fois :  io  codctu  ad  parricipatio* 
acin  caruodun  prxdcftioaotur  fidc- 

Diuina  principio  O"  fundamento  ]  Bcocdi' 
^o  cft  diuioa  priocipio  ,  oam  pxinci- 
pium  cius  cft  Dcus  Patct  beocdtceos:  ar 
fundamcnto  diuiaaeodem  (^uidcm  fco- 
funon  dicirur.  Nam Chriftusfundame- 
tora  iftius  bcocdidtoois  cft  ,  oon  qua 
Dcus,fcdqua}i«*V^*rflr«  .mcdiacoc, lai- 
uator&  caputEccIcfiz.  Quz  Chrifti 
c&fidcratio  luEuangclica  fciiptuta  vbi- 
qucdilbnguituiabtllaqua  Chrtftus  Tt 
DeuscooUderaiur,vtIoaD.i7.j.ibid:i4. 
Y.i.  i.Tim.t.f.6.  i.Pct<  1.18  i^>xO'ai> 
a.Cor.f.i^.&c. 
Ve  Chrijlm  fit  aternnm  prddtJlinMorHm  t»r 
put  ]  An  Chiiftus  fit  caputcouftitutns 
pizdcftioaadis,ao  vcroiaiuaoteprqc^c- 
ftinatis  vidcodifputariaThcologit.  fi- 
go  naturz  bxdioc  ptzirc  puto  dcctctum 
quo  Chriftus  conftitutus  cft  cap«t  fal- 
uaDdutu  tftodccictoquoaliquiiivChi- 
ftoadfalutisparcicipacioocmfuociclh- 
juti.  Cbiiftuso.  Tt  ooftcr  apud  Dcam 
^Rlduuut  0c  lacctdos  ilU  bona  promc» 

cvii, 


niir,qux<:runt  comuDicandapcrpr^dc- 
•ftinationcm  ,  &  fimul  capitisdigoitatc, 
6c  potcftatcm  ilta  boni  coromuDicandii 
indc  aftu  a  Patrcillabonaacccpir,&Ca- 
pitis ,  Rcgis ,  Principifquc titulum  adc- 
ptus  c(i\ConfMmm*tMjtH  confecrAtmfM- 
SM4eftaHaorfalMtk£tem4iomntb.  qui  ipjl 
mHfcMltant-  Dcni<j;  io  illo  pr^dcUinati 
tidclcs,  vt  illotu  bonorum  participcs  cf- 
fcotpctvnionfcuroipfo.  Diligitcnim 
Dcus  in  Chrillo  qoos  vitq  artcrnx  parti- 
cipcs  faccrc  ftatuiti  at  hzc  dilcflio  cau- 
facllprzdcrtinationis  Etquid6inChii- 
ftonato,moriuoj  tcfufciiato,  8c  iamca- 
pitc  Hcclcfiaeconftituto.  AtDewJilexit 
munJum  i  nquict  ahquis,t;/  daretfilium. 
Rcfpondco.  dikaionc  iftam  eflc  gradu 
ab  hac  qux  pra:dcAinationis  caula  cft 
diftioiftam.ciq;  pr^ccdancam.Illa  n.qu» 
mifit  fihum  ncmini  Toluitccrto  titaa:- 
tcrnamiimo  oe  tcIIc  quidc  potuit,  vtpo- 
tc  qua:  tum  nulla  crat,  Chrifto  illam  oo- 
dum  pcr  mortcm  fuam  promcriro.  Tu 
TcroquiaChriftum  fuodamcntu  &ca- 
put  ponis  prxdcftinatoru,co  ipfo  dccla- 
rarc  Tidcris ,  quod  Chriftus Cr  datusca- 
put  prardeftioandisioillo  ad  vitam. 

IX. 

HArumhtntdtdionum  fumntdcaplta 
futtt  duo[grdtia  &glorU,llU  homi- 
mesagensinpraftnti » kac  pojl  in  tkcon- 
fummandd, 

X. 

PErfona  funt  crtatura  exnatura{qua 
oibU  fupernaturale  aut  dtuinum  po- 
ufi)fupra  naturam  eueheaday&adrerum 
diuinarum pjrticipationtm  tranfmitttn- 
da  fupernaturalt  virtutt  Dti. 

Hic  apcrtilHme  liqaec  prxdcftioatioiais 
obiedam  abs  ce  poni  hominit  in  nMtHr» 
fHn.qHMnihil  fMpernittHrnJe  SMt  dtHtnum 
pfiiefitconfideratos,  hoc  cft,  vt  c^o  diii.in 
fHri4HMtHr*liymcenfidtriUos,  ettrtt fuper- 
tnuurMliM  &  corrHptionem  qu*  pofte»  ad- 
menit.  Scd  noncft  hoc  adzquatum  ob- 
itdum  dcacci  buiusE  uc<^io.B.qux  (e- 


[NATIONE. 

caodumprcdeftioatioBemfir ,  nooeft 
cx  natora ,  fcd  cx  pc-cato  8c  igoomioia. 
Res  diuinx.quarum  parcicipaiio  prrde> 
ftinatiouc  cft  prjsparata,n5  conucniunf 
horoiuiin  natura,(ed  in  pcccato  &mife> 
ria  confidccato.Superoaturalis  illa  virtufi 
Dcicft.quamexercetin  Chrtftopocea- 
tia&lapicnriaDci  ,  ad  lalutcm  vocatis 
ludaris  Sc  Gcotilibus.  £rgo  applicanrfa 
homioi  iroo  in  natura  pttmxua  .  fcd  ut 
peccato&  miferiaconfiderato. 
XI. 

FOrma  ej{  adoptio  in  filios  per  Icfum 
Chriftum  ,  ideji,  realisill*  relatio  <> 
ordtnatioquanobis  a  Deo  beiudicttur  a- 
mnis  benediStionis  jpirituaiu  •^'i<  ^i- 
ffu»it  in  Cbrijio  communicAtione. 

Przdcftinarto  cft  M(  ij*^'<(«  ,  itaque  ad«- 
ptionoeftforma  prxdcftinatiunis.  F#r- 
wftentmdMtejferu  ,  &  adoptio  nondac 
circprxdcftinationi ,  fcd  apixdcftioa- 
tioncaccipitfuum  cftc :  cftq;  primtipK 
fc  Sc  immcdiatum  opus  diumx  prxde- 
fiinationis  (Cuiusconfc^ucnscft  yitxSc 
bxreditas cxlcftis.  Neq;  rcJatio  illa  rea- 
lis&  ordinatio  qua  nobts  benedicicuri 
cft  forma  ptxdcftioationis ;  nam  itlaor- 
dinatioqua  nobis  bcncdicicut  cft  exe- 
cutioprxdcftiaatiohisDci.feilipfaprx- 
paraito  bcncdic^ionum  cft  forma  prx- 
<lcftioationi5:perilIamcnimhabctptX' 
dcAinatio  fuum  cflc.  Eil  n  tntcrna  &  x- 
tcroa  illa  prxpatatio,Tt  &pr;deftiaacio. 
Vcl,fiaccuxatiusdiccodum fit,  noniprk 
prxparacio  bencficiorum  cft  forma  prx- 
dcftinacioois,  illa  enim  £ifhi  cft  pet  Me- 
diacoris  Cbrifti  morcem:  fcd  prxparacio 
commuoicatioois  illarum  bcacdi(flio- 
Dum  cum  crcdentibus  to  Chriftuni.' 
Poflecaddi  cena  prxpacacio,  fecuadaKi 
quam  ccrcoilhs  ,  quikus  prxparaca  cft 
parcicipario,  contingit  commmiio  bc^ 
ncficioxum  Ciuifti. 

XII. 

HVmforma  ordo  eft  injraparationt  * 
pofituf  perfonaw  quidepereltdione, 

?ff     X  fOCth 


4«4 


FR.  IVN 


Vocationem&tirMKifMyMMnf  inChrtfto: 
Terum  vero,pngr4tiofdm  benedtdionum 
incboationem ,  prouehionem  &conftim- 
mationem  gloriofjm  perfe^dconiuttilto- 
fieChufli. 

lam  vcro  ordo  illius  prarparacionis  tan- 
aiumfbitnx  dcdararipotcft,  tumpcr- 
lODarum,  tumrerum  rcfpciflu.  Pcrlo- 
nzinmcotc  Dciprxparaotur  quum  il- 
lisdcfliDantut  clccliocx  munJo.  voca> 
tioadrnioocm  cnmChrido,  &  «'«k!- 
fmXm^tini  ia  Chiifto  :  rcs  rcto  praipa- 
rantur  hoc  ordioc  >  vt  iliarum  giatiofa 
communicatio  dcUinctur  lacnoaada* 
prouchcnda,  &  taodcm  confumtnanHai 
inchoaDda  io  Chii(lo,pruuchcda  lo  co- 
dcm ,  fcdconfummanda  pcifcdta  vnin- 
ne  Dci.  Hzceoimcdconiummatiofar 
hcitatis  fupcrnaturjlis  ,  vtDcusfiro- 
mniainomuibus.  Siiamco  dc  cotifum- 
mationc  mediatoiiaagatur,fbtcoi  illam 
-  'ficri  pcrfc^a  coniundtionc  Chrilh  >  fcd 
hxc  tcadit  ad  coofummationcm  princi- 
palcm,i|uzcfl  voiocumDco,ad(]uam 
pcrucDimus  pcrfeAa  Toionc  Chtifli. 
Nam  Clinftus  tradctrcgnumfuum  Pa- 
tti.i.Cot.i  j.VtiBtfit  omnta  in  omnittu» 

XIIL 

Flniseji  Uus  grdtix  ^orioft  Dei ,  qud. 
.  noigratis fibi  efftcitgratos  in fiito  dtle- 
{lionis  fni. 

Cr*tiM  qi(M  Deitt  nosfiHp^Mfesftfit  in filio  di- 
ItdionisfyMttfi  gC9tia  noo  niH  pcccatu- 
tibus  coQucnicns.  Laus  i.lius  gratiz 
caotatutDf0C^4j[i>0.  ijni  mortum  tfi ^ 
Ttuixit:  moTtuiti  ^epter  patcntM  nofitM  ^ 
rtHixit  prepter  infiificatioHcm  nofirMm. 
Laus  ifla  Dco  iiibuiiur  a  pcccatc  tibus, 
quos  Dcas  perfAngMinemfilii  fuirtdemtt 
«X  omni  tribit,  nMtiMne  &pf^lo. 

XIY. 

HVic  pradefiindtioni  tjuod  coirarium 
efi.propriedict  vna  voce  non  potcft: 
^utd  pradefiindtionis  vnd  efi  r4tio,eon- 
trMtorum  Vdria.  Nam  prdpdrdtioni  gra- 
iiACQntrAJidtft  prdtentio ,  prdpdrdttom 


II  THESES 

glortdContrar'!4  reprohjtio  vel  paenifrd' 
pjrdtio. 

Picdcdinatiooe  prxparatui  gracia  &glo- 
xia.  Huic  prxparaiioni  tanquam  3l\ui 
affitmatiuo  opponitur  aiflus  ucgatiuus 
oooprxparaodi  grttiam  flcgloriam,  & 
a^us  altitmatiuus  prxparaodi  tUa  qax 
coottaria  funt  afiirmatc  gratix  k  gio- 
riz.Hic  vcroprxparatioQi  gratix  aiflus 
caotum  ocgaciuus  oppooitui  pr^tcritio- 
01S1&  prxpaiatiooigiorizadtus  taotum 
aBiimatiuus  rcprobatioois  vcl  pznz 
prxparatioois.    Vode  iure  coocludcrc 

Sollevidcor.  kunctrjiftatum  ooo  coo- 
itc  omnibus  fuis  paitibus  abfolute: 
oififotte  aAusaftirmatiuus  000  Gt  qui 
oppuni  poilit  prxpjtatiooi  gratiz.  Ac 
clt  talis,  induiatio  ocmpc  »  eKczcatio 
&  iti  fcolum  teptobum  craditio  ,  <{ux 
hoo  potcil  adttbus  lantum  aegac:i::s 
commoJc  &  integre  cxpiicaii.  Ncga- 
tiovero  glorix  calcdiscfta^^os  Qcga- 
tiuus  oppoHtus  przparauoni  gloriz. 
Hk  ootandum  itjuod  vux  rtprocMticnu 
fiopt.ntprtpMraiicnefitvfurp*tM,  (juara 
in  rcipobfo  ad  mcas  propofttioocs  n«» 
tltHionem  fcu  fratritiontm  fjgoificarc 
propricaffirmas. 

PRdteritieefi dHiudiuini  pldciti ,  qu0> 
Dttis  dhdttrnofidtuitqudfddm  cres* 
turas  in  ndtura  ipfarum  reltnqutre ,  dc  »a 
communicare  cum  eis  fupcrndturalem 
gratiam^quafirmetur  earum  natura  in- 
tegra^autccrruptainfiauretur ,  addecU- 
rationem  Ubertatis  bonitatis fud. 
Ptxtciitio  dcfioitac  cx  orgatiooe  gratiz 
tantum,noogIoriz,  quum  tamcogloria. 
ncgctuiiifdcm.  Rcdtcautem  diCitui  a- 
dusdiuioi^/«cf/f,aoa  ttntpUeiti ;  pto- 
ptctca  quod  placitnm  fit  pcncrale  no- 
mcnadquoduisDciftatutu  &  dccrctij^ 
bcoeplacufiincludac  propcnfum  &  bc* 
iKVolum  afFettum.vc  antc  didlum  efl. 
Innaturaififariirtlinquirt]  hinceiiam  ao- 
patacobicAumptxdcflioationisHbicf-^ 
tc  homiBct  ia  aatuM  c  oQ£uicMcoK< 

Snj^tr-. 


DE  PR.CDES" 

SMptrH*turAltm  gratism  qHA  firmttur  *4- 
rum tnttgr»ttAturA ,  aut corruptA  injlAU- 
rttur  ]  hxcverbadcpra^Jcrtinaciooc 
kominum  (iDguIari  accipicada  funct 
cum  DOD  rc^c  vfurpaca  c(l  illa  didin- 
d^io.  N.im  gracia  quafirmacucinccgra 
nacura.  non  ci\  decrccumpra:cericioBis 
Qcgaca.  Nam  omnibushemioibuscicra 
di/crimcn  clc(florum  &  reproborum 
ncgaca  c(l.  Ncgacio  vcro  gracix  qua 
cortupca  nacura  inriaurccur  cflpropria 
praiccricionisdccreti ,  &  propccreaob- 
icdlum  przrcruionis  homo  corruptus, 
&  gratia  inflaurance  indigens. 

ddJ  decUrAticnfm  libtrtatis  honita/it  /ui  ] 
Libcrtas  bouiucis  Dci  noncaucumdc- 
claracut  quum  Dcus  vni  bonumfuuru 
comrounicac ,  altcri  dcncgac ;  fcd  cciam 
cum  noo  communicac  oifi  conditione 
illaquaipfi  vifumcft  :  fcd  faceor&  iilo 
pado  libcrcaccm  bonicatis  Dci  dcdara- 
ri.  VerumnoDcancumlibcrcasbooica- 
tis.fcd  Sc  luftitia  Dci  declaratui  prxtcr- 
jtioflc,quaIe/n  nobis  dcfcribit  fcripcura. 
Dcus  eDim  ejciudiciactiamprxccricio- 
t\e  vtictfrquavulc  noonullisobpcccaca 
gratiam  fuam  ncgarc.  Et  pcccatum  vni- 
ca  caufa  cft  mcritoria  ncgationis  grati^, 
dc  quahicagicur.  Ergouon  fufficicntcr 
«lcclatacus  fiois  iftiusprxccricioals. 

XVL 

Hj£cprdter'itio  ftneculpa  ef:  ridm  bo- 
mini  Deus  perftilionem  riAturtdc- 
dtt^rdtiam  debet  nmini :  Ejlcnmgrd- 
ttMfergo  indtbita» 

Dcus  fimpliciccr  &  abfolutc  grati.im  nc- 
mi«i  dcbct ,  fsd  potcft  fc  dcbitorcm 
gratix faccrc  duplici modo ,  prorrjtjpone 
&.poJlulAtioneAfius.  PronulTionciquan- 
do  dacurum  fc  cft  pollicitus  ,  fiuc  lub 
cendicionc  ,  fiue  cicia  •onditxmcm. 
Poftulacioncaiftus :  quandoab  hominc 
ralcma^um  poftubc,  qui  lloc  ciusgra- 
cia  homioi  noocft  pr^ftabilisjcum  coim 
ad  datioocmciusccnecui:  Sccus/TimV^ 
^ti  tt6n fcminsMit^. 


INATIONE.  4tj 
XVII. 

P  Rtparatio  pamefi  ddmdiuiniplad' 
tt ,  i]uo  Deut  ab  aterno ftatuit ,  ad  de^ 
ilarationtm  iuftitia fua.piintre  cretturat, 
qua  in  origmefua  nonfueruntperjiiturt, 
Jed  a  Deo  ori^inis  autore ,  faflo  &  vititfi' 
tatefuaJtfeilurt. 

A(flum  affiimaciuum  prardcftiDatiooigp- 
pontuinappcllasprzparatioDcmpQCDx: 
at  ille  opapficusprxparatiooi  glorix  af- 
firmatc ;  qui  oppoCtus cft  communica- 
ttooi  eratix  affirrrMtiue  hic  declaiatus 
oooeu.  Illumcgoi»duratiolicm&ex- 
coccatioocmappcllaodumpuco  ,  &  hic 
quoquc  craAaodom. 
Funire  crtAturAt  quAineriginefHAnonfui- 
runtptrJltturd]Hoc  dccrccuma  Dco  fa- 
£kiim  non  cft  .  cifi  poft  pcccaci  fucurt 
certamprxuifioncm,  ocquiscziftimcc 
pcccacum  cx  illo  dccrcco  nccefiario  dc-^ 
duci,  qucmadmodum  ooooulli  Do^o- 
rcs  noKrifcnciuoc. 
FM3o(y-viiiofitatefuAdefe!lurti]Dcc\2Xin'- 
dum,  quomodoillc fiidlofuo dcficiata 
Dco,  qui  iamanrc  prxccricuscfta  Oco, 
ioiftiusgracix  commuoicaciooc,  qux 
Dcceflaria  eft  ad  coicaodam  defc^io- 
DcmaDco.  Qiiumqueomoesprxccrici 
ctiamfintprxdamnaci,  vclim  cxplicaii 
quomodo  prxteritio  &  prxdamoacio 
Deccflariocohxtcaot,  fi  prxtcricio  cicra 
pcccaci  confidcrationem  faflafic.prx- 
damoacio  auccmnonninobpcccacum. 
Dcdatatio  iuftitix  Dci  cciam  ioprxfeti- 
tioaelocumhabcc,  vcdidumcftantea. 

XVIII. 

ITa<jue  in  prtdi  flinatis  tmrtia  f.H  itDtut 
exhenepUcito pradc[imati9nts iui  :  in 
tcfijutnonfunt  pr<d(fitnati,praterttione 
vttiurtx pUcitovoluntatts fu^t .  crpanas 
prdpar.it  ireaturis  contra  ordintm  tpfius 
peccaturis ,  acproptcrpeccata  rcprobandis 
■ex  ntctfitate  iujhtia  fua. 

Prxdcftinatiooc  Dcus  falutcm  curacpix- 
dcUioatorum .  ita  tamcOrVC  multt  adus 

Tpp    5  piu- 


I.  ARMINII  DE  PRi£DEST. 


amifcrit.rcparctgratia.Ncquc  vcro  dccrc- 
tumillud  lub  couditioDc  cjncum  diuirio- 
nisccrtumcirc  putanduracft  :  nam  Dcus 
totamruamgr3tiam>  id  crt>vtrumaucmo- 
dumiljjus  vulc  fmipluitcrclcdtis  luis  liiic 
modificationc auc  cxccptionc  vlia.  Itaquc 
&  gratiam  rcmi/nonisi  rcnouacionif- 
quc  vulcillis  6c  coDfctc  vclut  modum 
antcccdcntcm  illius  ;  &  graiiamglorix 
illiuscoclcftis,  vcluc  modum  coofcqucn- 
tcm.lmolific  "  r,  Ttalicjuid  pntcrca 
gratixantccc»:...;  Ji:lidcrarccur,aut  con- 
tcqucntisgloiio:  naturalis,  fupcroatutalis> 
5ciic}uidpra:tccca  cft  ad  diccndum  quod 
Tolo,  id  totum  confcrctDcus:  quiagra- 
iiani  &  gloiiam  fuis  decrcuit  vniucrfc,qux 
quidcm  cfk  communicabilis.  Gratiam  au- 
»cm  tcmillionis  &  renouatioais  non  potcll 
vcIlcDcuSjUifipcccatori  &  lationc  pcc- 
catijlcdhomincni  cotum  communitcrfpc- 
AauicDcus,  cui  facctct  graiiam  cocam 
fuatn&  appltcatec  nipcrnacurali  modo. 
Dccrctum  crgo  gratix  &  glorix  fimplici- 
lcr cd iucclli£cndum;quia Umplicitci  &  v- 
niucr&Iitci&tflum  ,  lincrcftrnfliooccx- 
ccpcioncautmodificarionc  gratix  &  glo- 
tix  ,  qiiam  cum  fuis  Dcus  communicac. 
Varictasinobic(Jiocft&  modoillius:gra- 
lia  vcto  &  gloria  illaljmpUcifllmc  &  vni- 
uerfcobicdto  vario  dccrcta&coIIacaooD 
£»cic  .  vc  gracia  &  gloriainfcdiucrfa  fic- 
qucmadmodum  ncc  Solis  lux  vatiacft,fi 
ad  aos  varicpcrucaicaat  varica  nobis  pcr- 
cipittir. 

^epli(a  Armtmi/iueconjideratio  Rejponf. 
ad  XX  yi.propofinonefn. 

Ixplicarur  TTAoc  mcam  propofitioncm  non  fatis 
^utntara-  llpcrccpifrcvidcris.Qupautcmlioc  vi- 
fi9  ^rminitdcii  &  cam  porro  fccundum  mcam  mcn- 
quaprcU'  tcmpcrcipias.cnunciabo  illam  rcrbistibi 
turjccun-    in  hac  matcria  viitatis ,  quaotu  potcro.iE- 
*«/w/r»/^fl-qaiuocumdicohoc  dccictum  quia  graiia 
fam  w/»wi&  gJoiia  hocdccrcco  pr.rparatx  lunt  xqui- 
prc^ahiUm  uocar,gtatiainquam  xquiuoca&  glotiax- 
«ffetjkam    quiuoca.  Aliacnimcftgratia  conlcruatio- 
irtmam.     iiis&  confiimationisiu  pnmxuo  intcgii- 
ucis  ftacujaiia  rclUuratioois  cx  ftatapcc- 


caci.Glotiacciamalia  (  rcfpe(^u  modi  ob- 
icdi )  qux  fupra  oacuram  cxiftcos  illi,  qux 
natUtxmodoa  '  .  cft ,  fiipcradditur, 
&aliaquxuatu...  l  .  .^uominia  pcccati & 
inifetix  libcrcatc  donatur. 

Cctcum  cft  hoc  dccrccum  cx  coadicioao 
diuifionis  tancum  ,quia  n  grafiam 
nccillam  ,  nccillius  nv^  '  locquc 
huiushomini  vulc  fim;  altcrum 
tantum  fiucgraciam  fiucglotiamfub  coa- 
ditionc.  NoD  vulc  homioi  ' '^^^' 

tiam  coufcruacionis  in  pu.  ..^..u  i..aiu  & 
gloriam  cx  illa  fcu pcr  ilbm ,  quia  illa  noa 
cftgracia  &  gloriaqua  bomo  faluacuc  & 
glorificatur.  Non  vult  homini  fimplicitcr 
gratiam  rcftautacionis  cz  llacu  pcccaci 
&gloiiam  cxigoomioia,  quia  illam  gra- 
ciam  &gIoiiamaoapoccftiin  ! 
Ic  nili  pcccarori.  Ergo  cumiici  aiL;:iiunc 
cft intcUigcndum  dccrcium  Volo  huic 
homini gratiam  &  gloriam  >  ccito  quidcm 
fcdauchaoc  aut  iilam,  prouc  hxc  vct  ilia, 
prodiucrlitacc  ftatusiotcgritaus  auc  pec- 
cati.illi  erit  ncccllaiia-  Nunc  coufidcr.i^T*  T.;i.imttii 
tuu  icfpofum.Ncgas  dccrciu  hoc  crtc  c 
uocuicgo  aio.Ratiooc  ocgationivucadiiis, 
quia  nomincgencns  vniucrfali,  &  vniuer- 
(aii  (ignificatioucdicituri  cp  autcm  ludi- 
citut,Doncft  xquiuocum  ;  conccdo  hoc, 
ncgoillud  ,  aioeoim  gratiam  &gtorJam 
nominc  gencris  vniuerlali  dici  quidcm.fed 
nonaccipi  ligntficationc  vniucdali.quxdl 
xquiuocacio.  Noa  accipi  figatficauoaev- 
niucriaii  ptobo.Qniagratia&glotiacom- 
muoitcrlumptx  non  iunt  homrnc  ptxdc- 
ftinationc  prxpararx ,  fcd  qu.iccnus  oppo- 
ficxdicuntur.  Vidc  qux  dixiftiad  mcam 
propofii.  Nam  liocnoa  potcftdict  prx- 
paracum  commuuiccr,  quod  alccrafoi  par- 
cc  vcl  fpccic  prxparacum  noncft.  Imo 
comuotccr  pr^paracu  hoc  multo  minus  du  i 
potirftq?  ciuscftnaturx,vi,iivoaf 
vcl partc fit pixp.iratu.altci 

cilcncqucat.  Jtaautcrcsl:   -i 

commuuitcr  fumpta  comptcheaHic  gra- 
tiam  conferuaiiouis  in  ftatu  iutcgtitaiit» 
&  tcftaurationis  cx  ftatupcccati  :  glorta 
communitci  fumpta  coinprchcndit  glo- 
iiamuacurx  ptimxux  fupcraddicam»  & 


CVM  F.  IVNI 

gtotiam  ex  igoomiaia  tiooacam  lapfx  oatu- 
ix.NcuccahomiDi  commuoitcr  c(l  prx- 
paraca.accgracianccgloria.  Imo  fi  gracta 
coofcruationis  io  i^acu  iucegricjcis>  <Sc  glo- 
ria  oacurx  fuperaddcuda  homiuidl  prae- 
paraca  i  tum ooo  potuit  gracia rcftaucatio- 
ois  cx  (latu  pcccati>&  giotia  cx  igoomiaia 
illi  pracparati|i  quia  hac  podcriorc  gratia  Ac 
gtociaaooiadiguic ,  (iiliampricrcmlgra- 
iiam  &  gloriam  obtiauiCi&  huic  poilctio- 
ti  gtacix  ic  gloiix  locus  cllc  noo  poccft  >  li 
iila  piioc  gcatia  Sc  glocta  locum habuic.  Si 
auccmgiacix-  rcriauiacioDis  cx  flacu  pec- 
caii  &gloria:  cx  ignomioia  locus  c(i  ali- 
quisjcuiicgracio;  confcruacioois  &  glorix 
ptrill II-  '    tis£»dus  DOD  eft  prxdcllina- 
tionc  i         .ic  apparct  mcam  propolltto- 
ncm  uoD  laus  abs  tc  pctccpcam .  qui  gcaciac 
&gloria:  '        .  illam  aHcilioncin  cilc 
pucalki ,  ^  .^.  ....1  vnaalcctam.gloria  voa 
alcccaiafc  c6plcdlcrccuc&  vclucabfoluc- 
icc>cxemplu  vicx.  Gratiaoaturam  in(l.iu- 
rans&:  gratia  candcm  indauratam  fupra 
modum  oaturx  cuchcns  ica  habcnt.  vuac- 
aimalteramabroluit&pcriicit  .  at  cgo  il- 
lam  dupliccm  graciam  noo  pofui.fcd  vuam 
coulcruatioois  lu  pnmo  ilacu ,  alccrarn  rc- 
flaurationis  cx   llatu  pcccaci  :   hx  ii- 
bi  Qoofucccduuc.ncqucaltcramalcera  ab- 
foluicfcd  voaaltcram  cxcladic  :iccmglo- 
rianacutxmodo  adxqaaca  Sc  gloria  qux 
fupcanacuramcd}   icahabcot>  vua  cnim 
alccrampctficic  3c  alfoluicatcgoooQil- 
iam  pofui  tiuphccm  glotiam.fcd  vcramquc 
fupcinaturalcm  ,  vnam  nacurx  pcimxuz 
fupcraddicam  >  alccramQaturxiapCccxi- 

faomiQiarc(laur.itx  dooacam.  £(tergo 
oc  fcofu  dccrctumiiiud  xquiuocum.quta 
v6ccsgratix  &  glorix  coatmuoiccr  &  vni- 
ucifaltccrdicuncuc>accommuaiccr6c  vui- 
uerfiliict  nonfuncprarparacx  prxdcHiua* 
tionc  ,  fcd  difcretc  ,di(lin>ltc&oppoficc. 
Ncgjsdeindedccrccumhoc  iliefub  con- 
«licioncdiuiUonis  caacum  ccrtum;fcd  oe- 
gascx  fcnlu  qucm  mcis  vcilis  atcciDuis, 
noncxcoqucmrc  ipfihibcnc,  ido  (cuiu 
rcftcncg^s.  Nair.giatia  rcmitfionisrcoo- 
uacionilquc  tanquam  moius  anccccdcus, 
&graciagluti£  calclbs  caoquam  modus 


O  COLLATIO.  477 

coofeqaeoshomiai  (implicitcrfcccrtoeft 
prxparata.  Atillcmcus  ("cofusQOofait,TC 
cx  Tcrbisip(is  planidime  adparec.  Nam 
graciam  rcmiiliouts  rcoouacioniiq^uc  op- 
pofui  oon  gratix  glorix  coclcltis ,  icd  gra- 
tixconfcruaiioois  ioihtu  inccgtitatis.il- 
lasduasgratias ,  fcu  duas  illas  rratix  vcl 
parccsvelfpcctcsDcus  hommi  ftmplicircr 
QOQ  Yoluit  prxdcfLioatiooe  >  imo  Qcutram 
(implicitcc-  fcdalicram  caotum,&  quuiem 
fubcoodicioQC  diui(ioois>  iuxta  illud  de- 
cictomdc  quo|agimus.     Non  voluitv- 
tramqucpaiccm  homiui  fimplicitct>  quia 
Ttraquelimul  locum  habere  qoq  potcft. 
Nampnor  ezdudic  podcriorcmtaoquam 
nooocccdariam  ,  imo  ne  locum  haberc 
poteutcmi  poflcrior  cxciudic  priorcm  caa- 
quam  ooaadhibicamicx  quaooQ  adhibi- 
tioacprioris,DcmpegratixcoofcruatioQis 
io  primo  (laru,po(ccrior  illa  rcdauratioois 
cx pcccato  nccclfaria  c(fc  cocpit,  fiquidcm 
homoexgratiaialuaQdus  cifcr.  Noavo- 
luicalccramillarum  (implictccr&  abfolutc 
abfquc  condicionc.    Noo  coulcruacio- 
nts,quiailla  homioi  ooocootigir ,  cooci- 
gilfct  autcm  (i  illa  homini  fimpltciccr  &  er 
prxJcilinacioocprxparaca  c(fcc.  Noorc- 
millioois  pcccacorum&  rcoouatioois,  id 
c(l,rc(lauratioois  cx  (lato  pcccati ,  quiail- 
lam  (implicitcr,vclle  oequit  oi(i  peccacori.- 
&  illuddccrctum  hominera  ooacooiide- 
rauit  vc  pcccacorcm.    Voluit  autcm  fub 
coadiciooc  dioifioQis  vcl  hanc  vel  illam, 
prouc  diucrfitas  ftacus  hominisvcl  hanc 
vcl  illam,  poftularct.   Huiufmodi  dccic- 
lum  fub  conduioQC  diui(ionis  tincum  cec- 
tum  cifc  >  plaoum  cft  cx  tcrmiois  rcif^c  io- 
tcIIc<flis.ExcmpIoilIuftrabo.Omoiscnua- 
tiacio  cft  vcra  vcl  falfa  nccedaiio.    At  hxc 
cdcounciacio.  Ergo  cfl  vera  ncccdarto, 
vcl  f .Ifa  n  cceifario :  non  icqoitur.  Quia 
fubconditiooe  diuidoois,   \crume(l  c« 
nunciaciODcm  omncmcdc  ncccifario  vc- 
ram  TcitaKam.  ncucra  enim  pars  limplici-  • 
CCI&  (ciuodacdoeccifaria.  Podulatau* 
tcmnatura  decrcti  prxdcilin.nionis  >  vc 
dmpliciccr verum  &  cctcum  dc  i  D»U4  vhU 
bomini grattAm  eonferHaitonu  i>t  Jlatn  inti- 
^rfV/rr(^,Ycldmplicitcrcercum&  Tcrum  dr> 

09  0    3  Diut 


CVM  F.  IVNIO  COLLATIO. 


479 


XXVH.   Propofim  Jtrmtntt.  1 

.    .,  \  Vgiiftini  (cntenciam  uni  n^-i  -•••-i- 
/l.gam  (juiafrurtranciim  id  c. 
•R,AHgU'  Thomar ,  conriderationeprior,  mihiad- 
pmifenten  probaripofTic  Hxcitaqucfuntquaf  hac  vi- 

Mrmin  eam      _  -     r        ••  » 

hicnonM-      ^'P"J"  lunnad  XXV U.  Propo^ 
ung*t.  jittonem. 

AVguftini  (cntcntix  cum  duabos  illis 
infiimma  rct  conuenirc  cgo  femper 
niuiduMt    fcnriiAc  adhuc  (cncio.  ii  quofdam  loqucn- 
friores  fen  di  modosccrta  rationcab  iplopofitos  fuit- 
untias  cum  fcftatueris,&  vnicam  circumuaniiam  di- 
ttrttain      ucilam.ita  compcituruscs.  Egoquodpo- 
jnmma  rti    lui  lo  hac  caufa,ru3  caufa ,  mi  fratcr ,  quam 
toHuentrt,    maxitrupotuidihgcntia  &  cclcritatc  piz- 
^ficcon-    ilici>quiamealia  noa  raroiurerpe{laDC.Ta 
tluditRe-    kibonamparccm  accipe  fludiutn  meum, 
Jjnnfonem   liaoa  rclpoudebitcxlpcdationi  tux.Dcus 
jMMm.        vcropaci5&  vciitatisfuamiilamfalutarcm 
paccm  10  anima  tuo  obfitjnct ,  magis  ac 
magij  ,  &  vtrumquc  noltium  ac  omnes 
fuos  dcducat  gratiule  in  via  vctitatis  ad 
^lotiam  Qiim  Sc  zdificacioncm  Ecclcilar 
(ux  in  ChriUo  lcfu  Seruatoic  noAto, 
Amen. 

Rtpltca  Arfninll,  Jeu  confider.tt  'to  Rejpon- 
ftatiU  Ad  XX  VII.  pTopoJitto- 
nttft. 

r  r    ji     A  Vguftini  fcnrcocia  ob  circamflan- 
/r  Ar-        jj^jj,  pcccati  ab  ipfo  additam  dcctcti, 
'"^'  dcquoagtmus>obic^o>  muliumab  rua- 


quc  prarccdciuc  fenrcntia diftat ,  quftfmad'  ti/tmfenim' 
modum  cx  toro  hoc  tradatu  liqacrc  po-  tntmmul' 
teft.  Si  cn»m  circumftantia  pcccati  necef-  tumtUfv- 
(aiioconfidctandafuit  dccctncnci  Dco>a'  triufug prA- 
^luqucipfo  pi.Tcifc  cft  confidcrata,  t^rrx  cedenttdi' 
ficrincquic  qtiinilta:tra<5lationcs  flccxpli-  flart,id(ju* 
catioocsciuidcm  dcctcri  tnQitum  a  tcAiohcrrcum- 
viaabcrrcnt  ,  qua:  pcccatum  dcccrncotiy^^n/M  pte- 
Dco  ncc  ncccrtario  confidcraodum  ^^ifSc  catioOieSo 
dicm,ocquc  adlu  ipfo  coofldcratum  ellc.  decrett  »4- 
Acccdit  huc  quodpcr  folain  peccati  cir-  ditnm. 
cumftantiam  obicdo  dccrcti  additam  & 
r(  7fcxplicaum  ,  omncs  abfurditatcs  ^  Hetnbtnt. 
.  .>^>hcmix  decreto  przdcftioatioois  & 
reprobacioois  impiogi  folicz  rcpclli  pof- 
nocAc  folid(}  vc  10  coofequeotes  rcfutari. 

Harcego,  vii  Claiiilimc , imprxlcntia-  ^^Ji' 
rum  habui ,  qux  tux  rcfpoofiooi  ad  mcas 
propofitioocs  obiiccrcm ,  ooo  tam  aoimo 
coofucandi ,  quam  laciorcs  cuas rcfponfio' 
ncs  &  cxplicatioDcs  clicicodi,  pct  quasini- 
hi  fatisficti  ia  boc  ncgotio  polTet  &  ani- 
musmcuspacari.  Quani  oroDcnmvtii 
quidlaipiiquod  vciitaii  cft contrarium» 
id  mihi  coodonec.  &  vcritatcm  common- 
ftrctid  quid  vctitati  coofeouocum  ptoitt'' 
livcmco  me  conHrmet ,  &  tc  an'cotiea- 
tem  &  adftipulautcm  mihi  tribuat,qao  pcc 
tc  vctitati  audocitas  maior  indics  conci- 
lietur.eaque  magisacmagispropagccurad 
oomioisdiuioi  gloriHcationcm  &  Ecclc- 
fix  emolumcntum  2c  iocremcoium 
io  Domioo  noftrolefu  Chri« 
fto,Amco. 


APPEN 


FR.  IVNII  THESES 


.  APPENDIX. 

T  H  E  s  E  s  />7 frAcedenti  colUtione  AliqtiottescitAtA  D.  Fr  a  N  c  r  s  c  i 
\v\k\\de  diuinA Prjtdejlinatione j  ah t^fototidem verhu compoJttA & 
fuheiufdemfrjifidioA  Gvilhelmo  CodDj€o  tn  AcndemiAhac 
I^ugdunenfi BAtAUA  Anno  f^^i.puh/Jcc  diJputatA:  itemquc  hre- 
uicuU  D.  Iacobi  AR.MINII  adeaf 
dem  notd. 


Quiacrcbranobiscftnicntio  fa^ka thefium Dofloris  Francisci  lysn 
de  Prxdcllinationejillaslucadicribemus,  &  brcuitcr  quidiniis 
delidcrcnnis,adnoc:ibunus. 
I. 


T HI s  is 
nddeJUnatio^opriefecuvdum 
vo(k  ttymologum  tfidetermi' 
natioadfnem ,  communittr 
vero  «ffTK>D'»  fiue  rattonem 
totam  ordinis  adfinem  Jignificat,  atquc 
lucmodoaccipimits. 

Dcftioatio  cft  obicili  cxiftcntis  adfincm 
Jctcrminatio  ;  parricula/>r4  .  voci  ifli 
^.prxpofiMiOOtat  i- 
p&m  a^luaicm  obic.cti  ciiucutiam  aa- 
teccdcrc. 

n. 

ESt  i^itur  prtdeftinatio  aClus  diuini 
beneplgciriy<juo  Dem  ab  tterfiopleni 
tudtnemfuaru  benedidtonuw  in  Cbrifio 
prjtparauit ,  iis  qui  falutislurcdes  futuri 
funt,ad  latidemgrut.  f  '^l^^-nftfut. 
VoxJt/-J>K*i«fcu  br-  i  .iicrc£le  vfui- 
patur  fccuodu  ira:  fcofurn:  fipnt- 

hcatcoim  parr  cu  bcnc  aftcctum 

propcnfum  &:  itutuulum Dci  crgaob- 
icrtum  fuum.noD  praiciCim  Sc  dctcimi- 
BatamDei  voiuotatcm  de  llatuio  ali- 
quofuo,qua1  rpatur  vox  bcnc- 

placitiifcnol.i..  ..i ..  ^uam  voluntatcm 
DcidiftrtbuuDt  ia  voitt&uicm  ligni& 


flcsprxparatx  func  icChriflo  hon .  .. 
busnifiqu^  peccacoribus  conueaiuac. 

Chriftusipfc  faluator  hominum  pccra- 
torumrantum  Ii-^^tff  appclbrui  , i  ''if- 

Chrillo  ncmo  ,bi  •  nili  JiUeln 

Gal.  j.r.^./MijHf  .j.i  -     ji^ie  beneHi  r 
tttr  enm  fUeli  A  hraham. 
iii  qi<\ j.tlutH  htLredesfttturi  funt  ]  Ipfafalus 
&  hxrcditas  vitx  xtcin*  comprchcn- 
ditur  plcaitudinc  iflarum  bcacdutio- 
num )  quas  io  Chrido  Dcus  przparaoif. 
Ergo  alitctfucruni  dcfctibcodi  qutbuf 
plcnitudoillacflpr.Tparata  Abfur  '  ■  - 
nim  diciturpr^dcftiuatiocfleadlu' 
Dcus  falutis  hxreditaccin  prrp.^ 
isqui&lutishqrcdcsctunr  i 
dccrcto  ftatuanturharrc  '  ' 
ipfisprxparatur  falut: 
ptehcnfa  in  plcnitudioe  i  i: 
pcrfonxtanquamaltcrapa.^.i,  i.v 


ucobic''^!  rr,rdcrtiQationis  ,  non 
i  tcbus  d:u'U!S  qua 


defcn 

iftapt*;i.ii.Uiairionc  C 
qu^a'r"  ' '■ -'"'"'Ti  ni-'^ -  ' 
prxd.  aciunt, 
tioociecliusdciciibuntui  'ju.it. 
Itacnmihabct :  PriiieJlinA:::  .n  \.itAm, 
jtueUHioeft  ^um  Veui  fiJelrs  'ru  credrn- 
tti.quos  fiiitm  doctredecrthi 
ficare^  accef  tArt  advitmtn 
atfntodecriMit. 


DE  PR^DESTINATIONE. 


Ai  Uudfmglotiofi.grMtu  fm  ]  Nallatn  no 
uic  fcripcura  Dei  grjciam  przdcHioaiio  • 
ois  hominum  caufam  &  fincm  ,  quam 
qux  mifcricordu  iuoda  cft,& circa  pcc- 
cacorcs  mifcrofque  locum  habcc. 

III. 

ACtiu  ( nm  Dtiu  «Va;  dt^v».»  fft) 
nott  4  caufd  vOa  externa  ,  fed  ab 
ipfopradejlinantepure  profiiifcens :  alto- 
quin  non  ejfet  pure  pradeftinatio  ,  res  & 
caufuomnes  omnino  pracedens. 

Prrccdicquidcmprxdcftinacio  Dci  rcs& 
caufaj  omncs,  qua ipfarum  adlualis  cxi- 
Acocia  coofidcracuri  eft  enim  ab  xtcroo 
fafta:  rcdfequicur  ooaaullarum  rcrum 
&  cautarum  io  mcncc  &  prxfcjcncia 
Dci  prxcxiftcnciam ,  y  quidcm  pccca- 
tiabnomioe  pcrpccr;..! ,  finequo,  occ 
illagracia  ,  ncctalis  Chriftus  ,  ncciftx 
bcnedidlioncslocum  crgahomincsha- 
becc  pocucruociliccc  ergo  prxdcftioa- 
tio  hxc  a  caufa  exctinfcca  oon  fic  ,  eft 
tamcn  a  pcccaco  occafionau  ,  vc  lo- 
^uuacur. 

IV. 

^^Aufa  eft  ^UkU  ,  beneplacitum ,  quo 
^beneuole  ejl  affeam  erga  eos  quos  pla  ■ 
fuitadoptare^liosper  lefumchriftum/e- 
cundum  propofitum  eleHionu  fua. 

EodcmbcDcplacico  ,  quo  beocuoIeDcus 
afFcauscft  crea  ahquos,  eciam  placuic 
ipfi cofdcm adopcarc lo  fihos.  Ergo  ooo 
Tctlc  defcripcx  hic  perfonx  crga  quos 
DeusbcncuolcafFcauseftrirao  ,  quia 
bencuolc  affcaus  cft  crga illos ,  idcirco 
cosadopcauicio  filios. 

^^^/4r*//i«  ]Nocahicadopcioncm  non 
pooi  inccr  bcncdi(flioDcs  prxparacas, 
kdabeadcfcribipcrfoDasquibusbcnc- 
di(ajonc$prxparaocur.  Confcracurhoc 
cumrcrpoofiooc  rua  ad  primam  meam 
f  ropoficioncm.  Vc  auccm  planius  in- 
concmnicas  iftius  dcfinitionis  appa- 
rcat,  ageicadefioiacur  Prxdcftij^o- 
IrtdeJiiMtuf  ejl        htntpUeiti  mKi, 


I 


quoDtUi  ah  tternoMdoptienim filitiltm 
tiiu  confequens  vitnm  i.ttmam  in  Chri- 
ftoprtpMrauit,  iutjuospUtuit  Aiioptarem 
filios,  ^  (futfalutu  htredes fitnt  fnturi. 
'^daptare  filiosper  lefumChriftHm  ]  Chn- 
ftus lcfushiccoofidcraDdus  ood  modo 
caoquamfundamrntiimquo  nititui  cx- 
fccutio  dccrcri ,  fcd  ctiam  vt  lundamcn- 
cum  quoipfumdccrccum  oicitur :  ado- 
pcamur  cnimio  illocanquam  lo  capicc 
no/bo  ;  itaquc  illc  caufaium  otdinc 
prius  conftitucus  cft  &  pridcftmatus 
vcciretcapuc  noftrum  ,  iodc  oos  in  eo 
prxdcftinati  canquam  membra  ipfius 
Qupdidcirco  monco  ,  non  quod  cxi- 
ftinnpi  ce  hxc  vctba  aliccr  fumcre.fcd 
propccrea  quod  videam  D.  Bczam  la 
capuc  Ephcf.  primum  ordincm  longc 
alium  ftacucrc,  qiii  mihi  inucicere  ic- 
^luin  Prxdcftioationis  ordiaem  vidc- 
tur, 

SecunJurm  propofitum  eleciionii  fuji  ]  Hoc 
propoficum  clcdionis  non  eft  ahnd 
quam  bcncplacicum  Dci  quobencuole 
afrc^loscftergaaliquos  ,  &quopIacuic 
nonoullos  in  Chriftoadoptaic  in  filios. 
Vcrbaaucem  tua  ita  funtpofita.acfiil- 
Iud  propofitum aliud clfct ab  ifto  bcnc- 
placico. 

V. 

P  ST  itaque  Deus  ipfe  foUu ,  qui praie- 

^ftinat ,  caufa  Pradeftmationu  fua,& 

praparationis  tUius  quam  propofuit infe- 

'pfo/fcundumbenepUcitnm  tUud  voluu- 
tatisfua.  ^ 

VT. 

Ty^epterea  hicaam  ab  aterno  fnige  dni- 
A  tur.iieft ,  anteomnes  res  &  caufas  in 
rebus  ipfis.aut  X  rtbtis ,  quMpradeftinakit 
exftituras. 

Si  ifta  thcfis  eciam  pcccacum  hominis.ran- 
quam  condicioncm  io  obiedo  Prxdc- 
ftinarionis^illius  rcquifitam  .  cxcludir, 
nonrcdlcdicitur  Prxdcftinatio  ancccc- 
dcrc  pcccati  prxuifiooem  :  vt  vc  cnim 
Ppp  pccca- 


4n 


FR.  IVNII  THESES 


pcccatom  Deum  ad  prxdcftintQdum 
noQ  moucrit  {  eft  cnim  proptiumpcc- 
cati  cffcftum  iiam  Dci  mcreti )  tamcQ 
hxc  talis  Prxdcftinatio  non  nifi  oc- 
cafioncpcccati  £i^laeft  ,  quodDcusin 
tempotcfututunaabxtcrno,  pioinfini- 
«aie  fux  (!cieBtix>prxuidic 

vii. 

MAteris  Tudef  mdtionk  tft  dupUx: 
rts  diutna  ,  &  pnfonA  harum  fu- 
tur£p4rticiptt. 

jLes  dimnx  &  pctfoox  illarum  futurx  par- 
ticipcs  muiuura  intcr  fc  rcfpcftum  ba- 
bcot.iiavccx  natura  ilUrum  i|nim  dc 
pcifooaium  qualitatc  condudi  polfit.  & 
^icilTim  cx  qualitatc  pctfonaium  colLgi 
naturaicrum  iftaium  diiunaium.  Rct 
taim  gerfonis  accommodi%tur&  pct- 
fonx  talcstalibusicbusiodigcnt  ad  (a- 
lutem.  Sic  cx  gi a-ia rcminiouis pcccato 
lifc  rcoouationis  S.fan^  coUigcmus 
homiocs  quibus  ifta  ptxpaxauir  cfl( 
peccaicrcs:  itcm  ,  fi  homincs  fuotpcc 
catoics.colligituigrauamulcmilii&nc- 
ccflaiiam  aflc. 

viri. 

RErum  diuinarum  ,  qua  quidem  tn 
frtdrfimattont  funt  commmicAbi' 
ks,gtnm  eft  Ifenediliio  ■•  qua)n  drcumfcrt- 
hn  hu  moin  Apojlolus ;  quod  teta  Jit  ac 
ttonpartialts ytiuodjpititahs  ac  non  car 
aAlU :  qnod  ^  i^u^tict*  ac  non  naturaliSy 
ftdtotAtnnaturanifiperattS  ,  qu^d  deni- 
^Mt  in  Chrijio/itytdtji  ,dtuina  prindpio 
&ft.ndawnto  ,  vt  Cbrijhtsfit aternum 
rradejhnAtorum  caput. 
]f  bufis  ifta  ,  qua  rcs  diuinx  dicvntUT  cx 
prxd«ftiQ3iionc  commuoicabilcs,  mihi 
naiuras  pixdcitinationis  cuucnirc haud 
vidctur.  Pixdcftioatie  coim  ooo facic 
vircsillxnotcommuoicabilcs  ,  fed  rc- 
jpia  illascommunicat.  Communicabi- 
ks  (altx  fuot  rcs  illx  pe«  (aogmucm  & 
auxucmKiuxxc^Uoacxnquc  Lbiifti^pci 


quam  oobisillaboDa  apud  PafremfuQf 
actjuifira  &  impetrata.  Quumqu«priu« 
(it  aliquid  communicabilc  quam  a£lu 
commonicetur .  biac  fc(|uitur  prxdcfti- 
natioQcmmorte  &  rcfurtcdiooc  Chri- 
fti  cfle  poftcriorcm  io  prxfcicotia  ic. 
pixordinatioae  Dci.  Vadeauidcoa- 
cludi  poflic  intelligcDubus  difpicioo- 
dum  rclinquo. 
eiuoi  jprriiMluMCtton  camolit]  Spiritalc  ia 
Sciipcuris  Doo  cantum  caiaali  ^  fcd  &.  a- 
nimalioppoaituci  TC  vidcrccfti.Cor.t. 
i4.&i.Cor.i;.44.4f  46.  Quamquam 
carDale  aliqaaodo  etiam  id  quod  aoi« 
malc cft  in  (c  complc^atur. 
S^od  c«  iintfffiuf  mcHon  nAtnrali*  ]  Supct- 
cxlcftiaopponUDCur  bifcc  muodaoisflc 
tciKnisboDis  inScriptuia  .  oatuixqua- 
nlisconucnieotibus  .  atque  hoc  pa^o 
cxlcftc  &  nacutalcoppouuturindiicAc. 
€li4oddtni<jHtinChrijio]  chriftus  bcocdi- 
dtioDcs  illas  mortc  iua  impctrauic :  idcm 
eafdcm  4  1'atrc  accepic  commuoicao- 
dascumfuisiiocodcmad  pardcJpacio» 
Dcm  caiundgn  prxdcftiaaotur  fiJc- 
lcs. 

Dinina  principio  &  fundamtnto  ]  Bencdi- 
^iocftdiuma  priacipio  ,  oam  piioci- 
piumcius  cft  Dcus  Paccr  bcocdiccos:  at 
fundamcoto  diuiaa«odcm  quidcm  feo* 
lunoa  dicitur.  NamCkriftusfundamC' 
tam  iftius  bcocdidioois  cft  ,  noli  qua 
Dcus,(cd  qua7i«*'<?^*'r»  ,  mcdiatot ,  lal- 
uflcor  &  caput  Ecdcfix.  Qux  Chrifti 
cSfidcratio  ioEuaogclica  fcnpcuta  vbi^ 
(|ucdi(bnguitutabillaqua  Chiiftus  vt 
Dcusconlidciatui,viJoao.i7.3.ibid:i4. 
v.i.  i.Tiin.t.f.6.  i.Peic  x.i8  1^.10.11. 
i.Cor.r.ij.&c. 

Vt  Chrijluf  jit  ^ttrnum  pr^dtfiinMorum  cm- 
put  ]  An  Chiiftus  (it  caputcouftituttu 
prxdL(linaodis,aD  vcro  lainaoceprqdc- 
ftinatis  videodifputariaThcologis.  fi- 
go  nacurx  cidioc  pixirc  puco  dccicium 
q^uo  Chriftus  confticucus  cft  capaiial- 
uandoril  ifto  dccieco  quaaliqui  iit>Chi- 
ftoadfalutispanicipationemfuntdefti- 
^ati.  Cbiiftuso.  vt  ooftcr  apud  Dcum 
'fKtli^ux  &  (accido»  ilUlMjna  pi' 

XOll» 


mit.qux  cniQt  comunicanda  pcr  prqdc- 
'^inationcm  ,  &  fimul  capitisdigottatc, 
&  potcftatcm  illa  booa  commuoicandii 
indcaftuaPatrcillabooaacccpit.&Ca- 
puis ,  Rcgis  ,  Priocipifquc  litulum  adc- 
ptus  ci^tConfMmmAtmJtHconftcrMmfM' 
aw  eft  au3or faiuti4 £tem*  omnib.  f  «i  ipfi 
MHfcuhant.  Dcniqi  in  iftoprzdcllinatt 
fidclcs,  vt  «lloril  boaorum  participcs  ef- 
fcotpervnion£caroipIb.  Diligitcnim 
Dcus  io  Chrilko  quos  vitq  artcrnx  parti- 
cipcs  faccrc  ftatuit  i  at  bxc  dilcflio  cau- 
fa cl\  przdeftinationis  Et quidc  inChri- 
ftonato.mortuo»  rcfufcitato,  Sc  iamca- 
pitc  Bcclcfixconftiiuto.  hiBetudiltxit 
iB»«»</«»j  inquict  aliquisjt;/  lUirttfilium. 
Rcfpondco.dilcaionciftamcfl'c  gradu 
ab  hac  qux  prxdcftioatioais  cauta  eft 
diftiockam.ciq;  prqccdancam-Illa  o.qua 
mihtfihum  ncmini  voluitccrto  yitaj:- 
ccraamitmo  oe  tcIIc  quidc  potuit,  vtpo- 
tc  qua:  lum  nuUa  erat,  Chrifto  illam  u6- 
dum  pcrmortemfuam  promcrito.  Tu 
TcroquiaChriftum  fuodamcniit  &ca- 
put  poois  przdcftinatorii,co  ipfo  dccla- 
rarc  videris,  quod  ChriftusCr  datusca- 
f  utf  taedeftioajidis  ioillo  ad  vitanu 
IX. 

HArumbeneduTtoHum  fummacMptta 
funt  duo\grati4  &gloria.  llU  bomi- 
ntiagcnsinfraftnti ,  bac pojl  in  (kctn- 
fummanda. 

X. 

Plrfona  funt  creatura  txn4tura[qua 
nihil  fupcrnaturale  aut  dtumum  po- 
Uft)Jupra  naturam  euehenda,&adrerum 
diuinarum partictpationem  tranfmitten- 
da  fupernaturalt  virtute  Dei. 

Hic  aperti(Ttme  liquec  przdeftioaeioiiit 
obiedumabstcponi  homintt  in  natur» 
fna.qutnihil  fuptrnaturmlt  aut  dtutnum 
pottft.ctnfidtrMtot,  hoc  eft,  vt  e^o  diii.f» 
furunaturMlHm  tonfidtratos,  cttra  fuptr- 
maturalia  &  corrupliontm  qudpofttaad- 
mtnit.  Sed  noocft  hocadzquatumob- 
it^um  dccicti  bulus- Euc*^io.  B.quz 


[NATIONE. 

coodum  przdeftinationemfir ,  noocft 
cxnatura,  fcdcipc-catoacigoomiDi». 
Res  d(uioz>quarum  participauo  prcdc- 
ftinationccft  pizparata.nocoQucniunC 
homini  in  natura,icd  to  percato  Semife- 
riacoofidctato.SupcraaturalisillavirruK 
Dcicft.quameiercetio  Chriftopotea- 
tia&fapicoriaDci  ,  ad  (alurcin  vocatu 
ludzis  &  Gcutilibus.  £rgo  applicaoda 
homiaiitoo  iooatura  piimzua  .  fed  ia 
peccato  &  miieha  coofidcrato. 
XL 

FOrma  ejl  iidoptio  in  filios  per  Ufttm^ 
Chrtfium ,  id  eft  .realisillj  relatto  cJr 
ordinatio quanobis  k  Deo  benedicitur  *• 
mnis  benediStionis  jpirituaiu  «•  ««•«- 
0»»i»'»  in  Cbrifto  commMnicationt. 

PrzdcftiaartoeftM(v*9MT<M' ,  itaque  ado- 
ptionocftforma  przdcftioarionis.  Ftr- 
mntntmdattfftrtt ,  &  adoptio  noodac 
cflcprzdcftiaationi .  fcd  ipizdcftioa- 
cioac  accipit  fuum  cdc :  eftqi  primd  pec 
fc  8c  immcdiatum  opus  diuinz  przdc- 
ftinatioois ,  cuiusconfequcos  eft  vita&r 
bzreditasczlcftis.  Neq;  rcJatio  illa  rea- 
lis  Ac  ordioatio  qua  nobis  beaediciiur» 
cft  forma  przdcftiaatioois ;  nam  illa  or- 
dinatioqua  nobis  bcocdicituc  cft  cie- 
cutio  przdeftiaatioliisDei:(e4  ipGi  prz- 
paratio  bcncdidioaum  efl  forma  prz- 
dcftioatioDis:pet  illam  coim  habct  prz- 
deAirutiofuumcfic.Efl  n  loicraa&Z' 
tcroailla  pra:paracio,vt  &pr^deftiaacio. 
Vcl,fiaccuiatiusdiccadum fit,  oooipfa 
przpatacio  beocficiorum  eft  forma  prr- 
dcftioacioDis,  iUacoim£i£^acftpcrMc- 
diatoris  Chriftimortemzfed  przparacio 
commuoicationis  illarum  bcacdi(ftio- 
oum  cum  crcdcntibus  io  Chriftum.' 
Poiretaddi  cenaprzparacio,fecuodiua 
quam  ccrtoillis  ,  i^uibus  przparata  cil 
participatio,  coDCiogic  conunuoio  bc;^ 
Dcficioruto  Chrifti. 

XII. 

HVlmforms  ordo  eft  injnparattont  * 
pofuusperfonaru  quidepereleHione, 
Fpp    X  vetM- 


4«4 


FR.  IVNII  THESES 


yocationem ^MrmmfuynJunf  inChriflo: 
rtrum  vcro.pergratiofdm  benedtSionum 
incbodtionem ,  proueilionem  &confum- 
mationem  glonofum  perfeildconiunilto- 
neChnJIi. 

lam  vero  ordo  illius  prxparationis  tan- 

?ium(brmae<iccIararipocc(l,  tumpcr- 
bnarum,  tumretum  tcfpcdu.  Pcrlb- 
na;io  mcoce  Dci  prxparaotur  quum  il> 
hs dcflioaDtor  clcAio  cx  mundo.  voca« 
cio  ad  voiooem  cimi  Chriflo,  6c  «'«xi- 
^MXmltnffif  ia  CbitAo  :  rcs  vcro  pracpa- 
raotur  hoc  ordinc  ,  vt  illarum  giaciofa 
commooicatio  dcftioctur  iochoaoda» 
prouchenda,  &  tandcm  confummandai 
inchoanda  io  Chtiflo,prouchcda  tn  co- 
dcm ,  fcd  confummanda  pctfcdia  vnin- 
ne  Dci. Hxccnimcflcoofummatiofx 
Iicit.itis  fupctnacuralts  ,  vtDeusfito- 
mniaiaomaibus.  Sicamco  dc  confum- 
macioae  mediacoriaagatur,Fatcoi  illam 
fich  petfc<fla  cooiuodliooe  ChrifU  >  fcd 
hxc  tcadic  ad  coofummatioacm  princi* 
palcm,(^ua;cft  vuiocum Dco , ad  quam 
pcruenimus  pcrfcAa  vnione  CnniU. 
Nam  Cbnflus  cradctrcgQum  fuum  Pa- 
ui.l.C  oc  J  f.Vt  iUeJitomnia  in  omnibm^ 

XIII. 

I^lnisejl  Uus  gratix  gloriofa  Dei ,  quA 
.  •  nosgratisfibi  tffectt gratos  In plto  dtle- 
Rionts  ftiA. 

Gratia  qutt  DeiH  nosJibigrMtoifttit  io filio  di- 
leclicntsfud,  cd  ^t»iii  noo  nifl  pcccaro- 
tibus  cooucnicns.  Laus  lAius  gratix 
iiitiX.3H\itI>e»^agTU,  qui  mortuiMeJliift 


gleridconirtirtMreprobuti»  vtl  fcensfr*- 

paratto. 

Prcdcflinacione  prxparatut  gratia  &gio- 
ria.  Huic  prxparatiooi  taoquam  adui 
affirmatiuo  oppooicur  a^flus  ncgaciuus 
oooprxparaodi  griciam  &gloriam,  & 
adlus  amrmaciuus  prxparaodi  ilJa  qax 
coocraria  func  afiirmaie  gracix  Sc  glo- 
rix.Hic  veroprxparacioDi  gratix  adus 
cantum  negatiuus  oppooitui  pr^tciitio- 
ois,&  pixparatiooiglorixaduscaotum 
affirmaciuus  reprobacioois  vcl  pxox 
prxparatioois.  Vodc  iute  concludcrc 
pollc  vidcor^kunctradatum  ooo  coo- 
Aarc  omnibus  fuis  partibus  abfolute: 
oififorte  ati^usaffiimatiuus  ooo  Ht  qoi 
opponi  pofnt  prxparationi  gratix.  Ac 
elt  talis,  imiuiatio  ncmpe  ,  eicxcatio 
6c  ib  fcolum  rcprcbum  craditio  ,  <^ux 
hoo  potcil  a^ibus  calitum  aegatiois- 
commoJc  6c  iotcgre  cxplicaii.  Ncga- 
tiovcro  gloTix  calcdiscfladlas  ocga- 
tiuus  oppofuus  prxparacioni  glotix. 
Hk  notandum  ,quod  voz  reprobationH 
fio pdni pnparatione fu  vfurpMta ,  qu am 
in  refponfo  ad  mcas  propofitioncs  non 
eleilionem  fcu  frateritiontm  figaificarc 
proprieaffirmas. 

PRdttrittoiffAHiudiuinipUctti ,  qu9> 
Dtus  abiternofiatuitquafdam  cret^ 
tur.xs  in  natura  ipfarum reltnqutre ,  <f(ir» 
totumunicare  cum  tis  fupcrnaturaltm 
gratidM,quaJirntetur  eurum  natura  in- 
tegra^autccrruftainjiauretur ,  addecU' 


reuixit:  mottuut  fropter  feccata  ncjlr*  ^  I  fationtm  libtrtatis  bonitatis ffU 
reuixit  prapter  iujiijicationem  nvJlrAm.    Prartetitia  dcfinitur  ex  ncgatione  gratix 


Laus  ifU  Dco  tcibuitur  a  peccatciibus, 
quoi  Dcas perfiinguijiemfilii  fui  redemtt 
4x  omnitribu,  nntuMt  (^ft^HU^ 

XIV 

HYic  prtdtjltnatiom  quod  nirarium 
tjlypropriedici  vna  vocenon  pottfl: 
^uia  fradtjlinationis  vna  ejl  ratiOyCon- 
tranorum  varia.  Kam  praparationi  gra- 
ttacontrArideJ}  fratentto ,  frafardttom 


caocum,nonglorix,  quum  tamcnglorix 
ncgcturiifdcm.  Rc^tcautcm  di^itur  a- 
Auniiuiai pigciti.non  teneflaciti  i  pto- 
pceiea  quod  placicnm  fic  gcncrale  oo- 
mcoadquoduisDci  Aacutu  &  decreciij. 
bcocplacitd  iucludac  propcofum  Si  be* 
ocvolum  aftcc^um.vt  aotc  didlum  eft.. 
InnMturaipfaritrtHnquere]  hiocetiam  ap- 
parat  obie  Aum  prxde  Aioationis  cibi  cf-- 
[c  homiflcs  la  oatotacoQfidciacos. 

Suftr^ 


DE  PR.£DESTINATIONE. 


SnptrHMtHrMltin  gratUm  quH  firmtihr  tS' 
rum  integrH rMtur» ,  mnt  corruptn  ihJIau- 
ritur  ]  Si  hxcverbadeprsdelliDaciooc 
kominum  nDguIan  accipieada  funci 
cum  DOD  rc^c  vfurpaca  c(t  ifla  diRto- 
£tio.  Nam  gracia  qaafirtnacuiioccgra 
narura  i  non  eil  decrccum  prarccricionis 
□c^aca.  Nam  omnibushomiQibuscicra 
diicrimcn  clcdoium  &  rcproborum 
□cgaca  cA.  Ncgacio  vero  graciz  qua 
coriupca  natura  indaurecur  cdpropiia 
praicciicionisdccrcti  »  &  propccrca ob- 
icdum  prxrcricionis  homo  corrupcus> 
&  gratia  inAaurancc  indigcns. 

JeclArationtm  Itbtrtatu  bonttatts  fui  ] 
Libercas  boniucis  Dci  non  cancumdc- 
claraciu  quurn  Deus  vni  bonumfuum 
commuaicac ,  ahcri  dcncgac ;  fcd  cciam 
cum  ooa  communicac  condicionc 
illaquaipO  vifiimcfl  :  fcd  faccor&:  iilo 
pado  libercacem  boaicacis  Dei  dcclara- 
ri.  Vcrum  non  rantum  libcrcas  bonica- 
cis,(cd  iL  luftitia  Dci  dcclaratui  prxccr- 
itioacqualcm  nobis  dcfcribit  fcripcura. 
Dcus  cnim  cxiuftitiacciamprxccritio- 
tic  vcicdrqua  vulc  nonnuUisobpcccaca 
graciam  fuam  ncgarc.  Er  pcccacum  vni- 
ca  caufa  cft  mcricoria  aegacionis  graii^, 
dc  qua  hic  agitur.  Ergo  nou  fufticicnccr 
dcclaratus  fiuis  iftius  prxtcricionls. 

XVI. 

H/^cfrtLteTUtojineculpaeft:  nam  ho- 
mmt  Deus  perfenionem  natur±de- 
dtt^ratiam  deOet  ntmini :  Ejicnimgra- 
rix ,  ergo  mdcbtta, 

Deus  fimplicicer  &  abfolurc  graci.im  nc- 
miii  dcbcc  ,  f.J  poccft  fc  dcbicorcm 
gracix faccrc  Juplici  modo ,  promijftone 
& poJlulMtione aHus.  Promifllonciquan- 
do  daturum  fc  cft  poliiciius  ,  fiuc  fub^ 
condicionc  ,  fiuc  cicii  •ondicxiDcm. 
Poftulac  ioneatflus :  quando  ab  hominc 
talcm  aftum  poftular,  qui  fiocciusgra- 
cia  homini  ooncft  piqftabilisjcum  cnim 
ad  datioDcm  cius  cenctur :  Sccus mttit, 
liiinenfeininaMit^. 


4«5 


XVII. 

P  Rjtparatio  pcentefi  a^mdiutniplaii- 
*•  ti ,  quo  Deus  ab  aterno /latutt ,  ad  de- 
darattontm  tujlittt fua^pnnire  creaturas, 
qua  in  ortgmefua  nonfueruntperfliturt^ 
Jeda  Deo  oTtginis  autorc ,  fado  &  vitiofi' 
tateftia.defedura. 

A<flum  affirmaciuum  prxdcftioaciooiQp- 
poficumappcllasprxparacioncm  panx: 
ac  illc  opBofitusprxparationi  glorix  at- 
firmacc  opjioficus  cft  communica- 
cioni  eracix  amrmaciue  hic  dcclaracus 
ooncft.  IIIumcgoi»duracioiicm&ex- 
caecatioocmappcllaodumpuco  ,  &  htc 
quoquecra^aodum. 

Puntre  creatnrof  qut.  in  erigine fna  Hon fut- 
runt perfltturA\Hoc  dccrecuma  Dco  £a- 
dum  ooo  cft  .  cid  poft  peccaci  fiicurt 
ccrramprxuinooem,  ocquiscxiftimcc 
peccacum  ex  illo  dccreco  nccciTario  dc-* 
duci,  aucmadmodumaoonulli  DoAo- 
res  oomi  G:iuiuoc. 

FaBo  cfvitioJJtatt fua  <//'/<'<7ttr<  jD  cclaraa- 
dum,  quomodoillc  fadofuo  deHciaca 
Dco,  qui  iam  ance  prxtericus  eft  a  Deo« 
iniftiusgracixcommuoicaciooc,  quc 
nccedaria  eft  ad  euicandam  dcfcdlio- 
ocmaDco.  Quumqueomoesprxccrici 
cciamnncprxdamnati,  vclim  explicati 
quomodo  prxtcricio  &  prxdamoatio 
Dcccdario  cohxrcanc,  (i  prxtericio  citra 
peccaci  confidcracionem  fa£la  fic ,  prae- 
darooacio  aucemnonoifiobpeccatom. 

DccUratio  iuftitix  Dci  eciam  ioprxteri- 
tioaelocumhabcr,  vc  di^umcftaocea. 

XVIII. 

ITa(]ue  in  prddi^inatts  omitittfMitDtut 
(xhenepUcitopradc(}inutt9ntsfU* :  in 
ectquinon(unt  pradtflinati,  praierttione 
vtiturtx pUcitovoLmtatisfua .  &pa:nas 
prapar.it  ireaturis  contra  ordinem  ipfius 
pecutttris ,  acproptcr peccatareproiandts 
<x  ntctfitate  iujhtia  fua. 

Prxdcftinatiooc  Dcus  falurcm  curarprx- 
dcftiaatorum .-  ica  tamcn^vc  mulciatflus 
Ppp    5  pto. 


FR.  IVNriTHES 

ptouidentixDciadidemctfc^amcoD- 
curraot ,  quos  tameo  i&ut  ica  Dcus  ad- 
mioiflrat ,  vc  indc  certo  falus  cxiftac , 
quod  el^  PrxdcftinarioDi».  Multiset- 
iam  prooidcDtic  fux  adtibus  Ttuur 
Dcus  crga  cos  i  <)ui  prxdcftioati  non 
Xuot ,  fut^ctcDcibusquidcm  ad  falutcm, 
aoo  camco  cfficacibus  >  quia  hoc  cft 
prxdcftioatioDit.  Hoc  crgodifcrimcn 
aooorareprouidcDtix  &  prxdcftioatio- 
ah  hoc  loco  ooacftabfurdumiocque 
pTXtcr  rem.  « 
fropterpeccMtn  rtproytindu\E.x\iic  rcproba- 
cionis  vocc  propocot  prxparatiooc  vfus 
es. 

XIX. 

QVoi  fi  pudeftinjtioni  (vtfit) con- 
tTdrid Jiatuitur  refnobatio.figurdte 
dicitur  &  fjnecdochitt  -.quApropttr  4Ut 
%on  dictnda  tjl ,  <juid  inprtprium  pericu- 
hfum  &  cum  ojfenfione  coniunnum ,  MUt 
diftin8i  ( vt  pii  &  doSii  fAcimt )  expo- 
wtndd. 

In  refpooCohc  taa  adpropofitiooemeam 
fccuodamj  ica  dicis  :  Reprob*tie  trihtu 
modit  dicitur  ,  vno  commitnt  dMobiu 
finguUribM.  Cemmuni  cum  prdteritio- 
mem  dtunHtUienem  ctmpU^itur.  St- 
tmndmmedmfingtiUrieefi,  quumepponi- 
tttr  «lt£ii«ni  >  ^  non  tUBiontm fignijicmu 
ftu prtittritimem,  Ttrtim  ittm finguUri* 
*fi ,  quum  rtprtbmtio  pro  dsmmM/iont  ap- 
ptUatur.  frimmrrudmtfi^tuedechicm, 
jjtcundm  preprim  .  ttrtim  mttonymitm, 
Mdda  ttiam  catMchnfltcum  dici  poffiu. 
Vbi  rtpnbatitni*  proprium  (igoi£catum 
«ppelUs  I  qoodinchcIibusdctlibi/;{«- 


ES  DE  PR^DEST. 

ra/Mmdiciit.  AToccautcmiftaaooil»^ 
ftiaendum  cft.quia  io  fcripnuii  Tfor- 
patur;  hocaurcm  vidcodum  vtesamix 
(cofu^criptutis  vAcac«  fumatuc. 

XX. 

ESt  auttm  degmatis  hutut  traditk 
maxime  necejfarta,  (i  dixtri ,  fobrii, 
uc  reuerenter  traSetur  ;  idefi  .necaliud, 
nec  altter,  ftecinatiumfinemquamS.S. 
doctt ,  tum  expluando ,  tum  4pplicand§ 
tradatur  yCottfilio  D.Pault  jdhtbito:  fti 

rSiTii  *if  1»  <rttpf*rttt. 

Qupd  io  Scripturis  (ao^is  doccnir&  io* 
culcarur ,  id  oon  poccft  noo  xftimariad 
Glutcm  vtilc  5c  occcn'arium ,  licec  ae« 
cclTitatis  gcadus  (lot  diucrti.  Prxdefti- 
nacioois  autcm  Sc      oppoficx  repro- 
bactonis  dogma  iofcripturisdocctarflc 
inculcatur,quare& occdlariameft  Scd^ 
▼idendum  qux  &  quah's  iliafitprzdc- 
ftinatio  quai  io  fcripturis  vc  occcfTariA 
cradatur;  quxquc  fundameotum  (alucif 
Doftrx  dtcitur.OmDioo  autcm  proba  8c 
occcirariacft  cuamoocla,  quainiuogit 
prxdeftinarioois  dogma  cx  icripcttfis 
purc  putc  dcfcribcodum.Qon  aliud,noa 
alitcr.non  alium  Ln  fiacm  doccodumf 
quamS.S.  docc^  Sediaczerciciobuiti* 
tei  eft  difficulcas.  voufquifque  cfiim 
vulc  videii  fua  fecuodumScripturara  di> 
ccre.  Mihi  certum  cft  la  hac  tua  dcfcii- 
pcionetc  oon  vbiqueScripcuram  habere 
prxuiam .  fedalicubi  aberrarc,  quod  U» 
cius  cH  pettradUtam  ia  aeftra  c«lU- 
ciooe. 


lACOBI  ARMINII 

SS.  Thcolog.  Do<5loriscximii, 

EXAMEN  MODESTVM 

LiheHii  quem 

D.  GVLIELMVS  PERKINSIVS 
apprimc  dodtus  Thcologus 

edidit  Antc  Allquot  anncs, 

PRiEDESTINA- 

TIONIS  MODO  ET 

ORDINE, 

rtemqut^ 

DE  AMPLITVDINE 

GRATI.^  DIVIN>£. 

4DD1TA  EST  PROPTER  ARGVMEmi  CON- 
nenienttAm  Analtsis  Cap.IX.  ad  Ko m ai^. dnte mnl- 
t9S  nnnos  aI>  eodem  iffo  D .  A  r  m  i  N  i  o  dcUneAtA.. 


Cufti  Indice  rerum  concencaruna. 


"t 


4% 


AMP  LISSIMIS  VIRIS, 

Dominis  Confiilttftmis  i 

DN.  PR^TORI, 

CONSVLIBVS,SCABI 

NIS,SYNDICO,SECRETA- 

riis>  totiqj  adeo  S  e  n  a t  v  i  incly tse  Ro - 
TERODAMENsis  Rcipublicac. 

AmpltfimiViriy  DomimConfuItiftmi: 

ftg^ggjyga^gp  Apienterolim r  VUtone.atqutStotLts  didumtRyrtfmnteidfu Tut- 
lio^non  rcHs  n-.sfolnm  njtos  ej[e,fedparttm  ortut  nofiri^ftbi vendica- 
rt pdtriAW^f^i^t--''^    'f^  irntttsatque Amitos:^  qutiunqueinterris 
^^raoIHs  gighuntur^..       .   .     .  im  aeuriomnu\  homines  auttm  homi' 
«waiPfiN^  num  uufi  tjf  gtncratoSiVtipft  tnttr feMiutdlii prodejfepofftnt.Quoi 
fi(utiftdu!h  n:tdttan  fmptr  dehuerunt^qutcunque  vnquttm  homintft  fjtos  gloriari 
potuerunt,  tamen  tanto  iJ  vnufqvtfque  ad  animum  femper  reuocautruntimptnfiut, 
quantoquifqtteantmfltirtfefjderenatosexpertifutr:tnt,autluminiUuddnimi,quod 
rationem  rcilam  vocamuf ,  afiidua  meditationt.fictiti  oportuit,  excoluerunt  optrofiut. 
Mjgni  effet  acu>  '  '',n,i  &  idboris,verbiiexeqiti ,  quibm  omnino  rchut  bominumgeneri 
prodtffealiquiiqu^  :f ,  :dqueprcpterinfinitatemearumrerum,qui,abhomineinvfv.m 
bominis  proficifct  fpffunt ,  Cr  dtuerfttatemdonatianum ,  quibmdltttinftruirealteri 
apti  natifumm :  vt proindt citiitf  bocconari,  quam  ahfolucrtquifquim  noftrumpoft- 
mw :  Tt.ecenfere  verc  ad  vnutn  on.neseos,qtti,quibui  potuerunt  rtbmgenerifuo  prodejfe, 
i«  ipfi profutruntplurimttm  i  id vero impoftbtle , atqut »iutuntptnitm  tjl;  tum aUas 
tb  Cdufas ,  tum  vero  vel  inaxime ,  quodmultaegregic a  multitpcrpttrata,  maximoqud 
focittatt  hominum  vfuifuerunt  tfeptinobJcurelMeant  i&vixadfofleritdtemtrdnf' 

Q^qq  Vittt.:n-' 


490  E  P  I  S  T  O  L  A 

tfiitunttiry  nifi  qtu  aI  iif ,  qui  um  ante  dm  trantygtfta  rtrujw  ipfo  maxime  timh, 
fefe  dtindt  tpfa (om wtndjucrunt  cUriut.  A c  quA  quidem  in  armugeruntur^agii of»- 
ucrfAriob9iulos[oUnt,fereqM  trincipes  &  magnos  Heroat  comitantur :  qua  tamen  m 
ngaamultispraflantur ,  nihHoindigniorafunt  yVtftmamquoqueapudfuturampo- 
fieritatem  honejlam  aliquam  prtmereantur.  Videntur  vtrc  mthi  ad  Heroas  iUos  quam 
proxime  atctdere ,  qui  literit  clarutrunt,  quiqut  difcipUnas  atque  arttsaut  ipfiprimum 
inuenerunt.auttgregitcum  magno  Reipubl.  bono  easornaucriint :  Interbosautem  iure 
pieriioque  inaxime  emineret  qui  Deo  Princtpique fuOy  aut  in  Reltgione  vera ,  refle pro- 
nmenda  atque  excelonda  fiddcm  fedulamquepofuerunt operam  ^aut  inpolitiaciuili 
decenttr  conflttuenda  atque  contmendafupraaliosegregti  vtiiiftmeque  inferuiuerunt; 
digni proindehi  ejfequi pofl  viros  Principes ,  exctUentiut de  Repnb.  mtritos ,  acpropter' 
ea  huic  albo  non  mferendos ,  fcd  cmintntiore  honoreprofequendos ,  fuam  tamen  etum 
aliquam  ipft ,  Itcet  (nm  ipforum  daritittt  non  conferendam ,  memorixm  nominis  apui 
fofttrcsconfequantur.  Cateriim  deviris  Prindpibutapudnosiliu.quibui  Vatrianofhra 
debct  plurimum,(iue  illi  nortalmm  fortiiamereptifint yfiueetiainnumadbucinter 
wort4Us  gloritfe  agant ;  de  bis  vero  dicere  multum  ncqut  nofira  atatis ,  neque nofird' 
rum  virium  eft :  pratcrquam  quod  etiam  citra  nos  eorum  daritudo  atque  {fltndor  fatit 
oculosnojlrum omntiimprijlringunt.  Virosquin  vero  eiiam  doclrinaatque eruditio- 
nu  laudt  daros,  atque  inter  hos  eos  maximt,  qiii  Reipub.  inpolisia.fiuejacrajiue  ctuili 
egregieprsfuerunt.glortefjmquenauaueruttt  operam,  fuisdebitis  pro  mtritis  eorum  vtt 
luidibus profequamur ;  neque  tempuiy  nequealianuncfinunt  y  &fuaetiamcitranot 
quifque  eorum  laudenon  carent.  Verum  enimvero  vtde piidefundi  farentis  nofiri  int 
religtontm  &patriamaffeclum,qui  vt  Sopboclem  in  Aiatt  imitemurf 

a'vt«  d[(  rtfirvos.  uf     ^^t^  tvxh^ 
E^jtTjsffwS'  «t/rJ,  5«»'*i'*'  Of^i^  ^'^Kk. 

vt  inquam  dtpio  &  fincero  illiminpatriam  ^  d-reUgtontmaffeilupaiicnlaquadutH 
l>reuiter,citrdCHiufquAmprxiiidicixm,datanuncoccafioneedtfferamusi  ipfanuncno- 
hiiiwponerevii  taiyarcTtJiimumque idof^ciivincuJuni^quo  Parcntinoftroob- 
firiiipimur.  i.  futuri  ,  ftaut  nobts  aut  ipfi defuerimus.  Tendent  veroomnia 
horfum ,  rt  iudicia  hominum  non paucorum ftntftrii  quorundam fugilUtiontbut ,  m4- 
^no  noprodolorenon  p.friim  ab  iHoabalienata ,  bac  viaatqueratione  placemusparum^ 
nobifquc  rurfus  diinereamur  aliquantulum :  DemOpt.Max.cuiquidem  itU  inintt' 
gritate  antmi  tx  (onfcmtia  fuaftrutuit qtiamdiuvixit ^tnobu largtatur »vtidttnctpi 
itnigiuora  atquc  t  temtnthra  ea  nalis  accidant. 

Veri  inquifitio  atqueinueftigatio  imprimn  .iu)iiiniio,  tjipiof;  n ,  i.uu  vcro  per- 
ttptio  atque  comprebenfio  di  qua  vulgo  Sapicntu  dicitur.  lUc pro  rattone  veri  duplex 
efjt  percipitur  ,proque  diutrfttJtt  bac  natura  fua  mtnm  magifque quem  a§tere : aut 
efiim  eaium  eil rerum  qua ad  vitam  bancgertintnt ,  eoque  mundana  &  terrenss  \  aut 

earum 


DEDICATORIA.  4,1 

earum  qui  ad  viMw  perttnent  fecuturam.  vndt Jftritualu  appcBatur :  ftptenttiau  qui- 
^cm  fecundiim  hunc  mundHmflultttiaexeoniera^cum  hoc  tpfo  excelUnttor  tfftptrd- 
piatur  qtiod  de  mundo  hoc  non jit,  lila  ex  vniuerfo  maxime  hoc ,  &  rebus  vmmrfo  hoc 
iontentis addifcitur,  indequeiniisetiamfereip^sterminatur.bacvcrofupertiekDe» 
rdtrelttminum ,  in  Cbri(lo folo  verbo  &  Spiritueius  reuelatur ,  fupraqne  bocftcuium 
multo  fublimipme  nos  euebit ,  viam advitaimmortalitatem  nobis mtwms.  lUa fibi 
debitosinanifolutnmodovmbrdpafcittHequevnquamexplettandem  :  Uacverofuos 
alumnos  tandem  vere  beatos  reddit,  ipfaque  vita  immortali  communicataexfatiat 
penitm  j  vsmmtme  mirumfit  inHtniri ,  qui ,  exquo  eaper  verbum  hoc ,  idautem  Sa^ 
crM  Scrtpturas  vocamm ,  grdtiose  ipfts  innotutt ,  incredibili  eimconfeqtiendA  deftderio 
fupra  omnia  alia  inardefcant.  Ac  quidem  quo  omnes  vniuersebomines<^t\ot\>}^iii 
&  <^iKo^x^eii  inclindtione  quadam  infttaanimiferuntur^eodemetiamauidefere' 
batur  Parens  noflerpro  innatafagadtatefua  :  adcoeleflisvero  illimSapientU  inuejti' 
gationem ,  qutfefe  in  verbo  cognofcendam  offert ,  ex  quo  ta fui  deftderium  atque  amo- 
rem  ei  infeuerat ,  tam  incredibili  etiam  animi  impetu  contendebat ,  vt  maiorem  in  ho' 
minem  ytantijper  dum  carne  bac  circumdatm  eil ,baudcaderepo(fe amultisiudiw 
tum  ftt.  Qua  porro  ad  Sapientia  hutm  comprebenfionem  nos  ducttnt,  ea  ex  infli- 
tuttotte  illiM  a  quo  eadem  ipfa  ad nos  deriuatur ,  bacfere funt.  i .  Doctlitas  &  cu- 
psdttoi  dtfcendi ,  quam  non potefl  non  ntttximani  ingenerare  vera falus  verbo  boc pate- 
facla\qua  ftcuti  obtenta  eU  Riltgtonis  noflra pramium,itadeftderatanonpoteflnoit 
i^caciter  allicere  nos  ad  feprofequendum.  t.  Humilis&demijfusanimw,quiad 
verbum  illim  trepidet,qui  Sapientiamhancfupernamlargitur ,  magiflerio  Spirttm 
abfequtose  fe  fubiiciat ,  propriaque  omni  fapientia  &  concupifcentia  abrenunciet, 
3.  Timor&reuerentia  Domini,Sapientia  quidem  huimpropago atquefoboles.fedea^ 
ilemtamenettamipfa  Sapientiaomnisinitium.  4.  Seria ,  ardentei ,atque  quoti- 
dianapreces,quaintelleilm  fiue  mentis  iUuminationtm ^  & affecluumfptritualium 
tngenerationem  per  verbum^ah  eo  qui  auclorverbi  illimefi  yfHppliciter  contendant. 
5.  leiioiia ,  qua  carnem (piritui  ad  opm fuum  fubiugenty  &  in  feruttutem  Cbrifli  eatm 
abripiant.  6.  lugisdeniquemeditatioatqueledioy  verbiillimquodeatnadnosde' 
riuatygloria  Dei  &  falutis ftudio.  Hanc  viam  quctquot  infifltmt,perfuafi  tanto  fe 
ampliorem  myfleriorutn  Dei  confecuturos  intelligemiamy  quantttm  ex  ea  quam  aC' 
ceperunt y  ad pietatem profecerint  ampitm  (itidignos  enim  fefefaciunt  fcietitia  aw 
gtntnt»  ,  qui  quam  habent  ,  male  vfurpant  )  certo  certim  eam  adipifuntur, 
Son  poffunt  enim  non  tam  veracia  hac  ejfe ,  qitatn  efl  Dem  ipfe  verax  y  Secreta^ 
fi(4  eum  reuclare  timentibm  fe  ,  docere  illum  mites  vias  fuas ,  iuxtaque  effe  Detim 
its  qui  contrito  funt  corde.  Studiofe  qutrentes  fapientiam  inuenturos  eam.  Si  quis 
mjirum  fapientia  indigeatttm  ,  eamque  poflulemiu  a  Domitio  qui  dat  onmibus  af- 
flutnter  ,  eam  datutn  nobis  tri ;  fed  tattien  non  nift  qui  cultor  Dti  tH  &  volun- 
tatem  eius  facit  ,  bunc*in  eo  omni  quod  fectmdum  voluntatem  eius  petit, 
txauditum  iri,   Htt  tum  ho(  mcdo  omtiia  tx  todem  iUo  verbo  penitiflimt 

flqq    i  fibi 


492.  E  P  I  S  T  O  L  A 

fibicomperu  hMheret.p.m.ParemnoJler^pofl  pietatmurMm  qtu  ti  interprtmd{  feniper 
erjity  oi)imhum.tniaunorttdtisprdiudictop^Jlhahito,  omniquecurnaUfjpienttaab- 
uidicata,  in  Saipturarttmmciitatione ^  &.ffh!ttaearumUelionetotumiugittrfefe 
9ccupahat ,  noHurnus  diurnufque  in  ea  yerfabatur :  atqtte  vixfere  quicquampraier 
Siripturas  vnqnam  legebat  altud ,  pcrdidijfe  fe  flatuem  omneteas  horas ,  quas  non  bis 
impcndijfc  :fuunifludiumnunquamKfipcrprei:eiDeocommendabat.  leiunns 
ttiair.  non  i o jiui  excttando ,  & ad Sjpientiam  illam  cowp-  •  '■  ^  im  comparan- 
do ,  DeoqHefactliuscxorandoadbtbebat;Sihildeniqucomiii.u,.  i>iittcb.tt^qus.Ad 
fenfa  Spirnus  falutariteryVtqtte  decuit  rimanda^vUo  modo  condui  trealiquid  pojfe  luui- 
idbdntur.Hoc  in  Pudio  ctnn  dtutifimeperfeuerattijfer^iagetiio  ataem  ft  quifquam  aliim 
raleretpltirimum-f  mirari  nemo  debet,ftprcfundetn  Scriprurarum  fenfa  penetrduerir, 
4C  non  mhiletiam  ipfe aUqnid p$/I quamplurimos  alics  obftruauerit.  Mtrari  vero fape 
fuhibat ^quod  vfque  adeo  femper parum  trlbucrtt iudicio  fuoipjiusvtvtfubacltfimo^ 
pltirimum veroiudiciisaHorutn :  atquctantoptreftbtdiffidtrettrtticetetiam explord' 
tijiim e  qutppiampercepijfet ,  /1  tamtn  magni  aluutus  authoritas  viri  in  diuerfitm  (on- 
trairett  fepotim  haUtumdriquamquemUbetdliumperfuafumfibihaberettquafcrU' 
pulofiratcpack  praterea  Jludtofifimits  inhibebatur,vtnequeftbi(itoabblandiretur., 
&ab  aUorum  ftntentiis  foUicitandispertinaciftmefefe  contintrtt.  Conjlanttr  vero  ani- 
tnum  induxerat ,  idqueadproMeniendasomnts  non  necejfariaslttes.,  pro  nuUa  fententiM. 
depugnare  acrius  rtifi  quam  ex  perJpeUifimo  &difertiftmoverbo  haufijfet ,  cuiufque 
veritatem  iuxtaactuceftatem  aqueeiiidaiter demonflrarc poffet,  Inter  dUa  auteirt 
ficuti  nobis  gratulabatur ,  quod  ex  (rafft  cacitatt ,  &  ex  idololatria  Vontijtcia  fuprs 
quam  Ethnica per  lutem  tuangeUig/orioJeemerJifcmus^ita  in  Ecclefis  EuangeUcis  dutt 
potifmum  afduedcplordbat :  vnum  .,quodpenittfimdqustque  in  ReUgioneprofundi 
nobit  rtmantibiu,  moderatd  libertati  fcntinturnmfahiit  dogmatisfcitu^crtdttUyfaHit 
&  {peratuadfahitem  necefariis ,  etiam  vli  falutu  nigorium  nonagebarur^fed fubrilk 
qutd^im Jpinofa,abJlruftor  &  minus  neceffaria  quifio.vfqueadeo  tamtn  nthilpermit' 
teretur,  vtcitratetra  barefeosmoxcrimensV''vrnidfideredbdltero  Ucedtftmovix 
ignorare  (uiquamaUqutdyqnodaUmpercc.  perctUofe  venditaret :  vnde  vtdtbat 
fururum ,  vt pojl  M^tfttfttnTmt  &  rigidas pro  more  in  omnipropemtdumf(ibiU  A(A' 
demiarum  deiermtnationes  .ftficut  foltt,  in  Ealefiai  eaextruderentur ,  inqueik  vrgt' 
rentitr  pracijius ;  EaUfta  inde  pofmodum  v  >  rificedirimendaeffentfdUttrudeUs 
(OKfiicntiarum  Uniena  introdMitndd,  intt  neSaiptmrarum  hoc  modo  ad  pla- 

iitd  bomimim ,  tanquam  ddMdtris  Ed  rentiam  vindd ,  ddfiriddque :  cum  ta- 
menafisduanojirdy  aduerfariorMmque  noftrotum  .itrjSy  deprebendantur  ab  vtraquc 
parttnos  eculatioresmuUis pafim  inrcbuslapfu  (tmperk  reddtrty  proque  baclarud 
EccUfia  Pontificiis  detrahtndd y  tanttim  fcripiitatum  diiditbaflenus  defuddtumqu^ 
fit.Ahi — •T.iodinEccUftisVieformiitist.rP  ■  ?'  ■•  ^  -^r  n  t  ^quodr:  -^im^t 
defrs  -i^iont  aplerisqutduCloribiUt  j.n  .  . .  .  laucacai... .  /- 
urentur  &  vrgerentur  ,  qttd  reUgioni  ftopagandei  admodum  contraria  t(^r<.t^ 


D  E  D  I  C  A  T  O  R  I  A. 

^ytfo  Smftun fcnfumultum  txorbitarentyVbtrrimafjueautfecuritatiAUtverdd*' 
^eratiom  ingmtrandx  argumenta  fuppedttarent :  atqueboc  modo  adrtligiontmp*' 
tm  jlirpitus  txjlirpandam  quafitx  compofitomAgna  cura  ,  introduRa  effe  vidtren- 
tur.  liorfum enim paulatim  hjtc  tuafura,  quaiamferepn  mdubitata  veritate,pr9'- 
qut  Sacrofaniia  Eccltfia  ftntentia  rtcipitnia.  obtruduntur  :  Deum  ahfolutift09  & 
immutahilidtcrtto  abomnirttro  attrnitattpropuro  fuo bentplacito  fmguUret quof- 
dam  bominer,  eofque  quoad  ctttros  paucifimes  ,  citra  obedientix  rlluu  aut  ^dei  tn 
Chrijiumintuitum  pradeflinajfead  Yttam  :  reliqua  hominum  partt  multo  maxims 
adattrn*im  &intluftabiUm  miftriam  fmili  decreto  pradefimata  ,  citravlliut  pro- 
pria  inobedientia  aut  infidelitatis  iotuitum.  Ufum  Chriflum  promde  pro  omnibm 
hominibm  mortuum  non  tjft.vtpro  iUis  rtconcUiationemapudDeum  impetrautrit;  fed 
tantummodo pro  hu  folit ,  quos  Dem  tali  ahfoluto  decreto  ad  vitam  ante  ftparaue- 
rit.Hofce  etiam  folos&non  alios  Deum  ad  fe  trahereMque  vi  quadam  irrefiflibilh 
€ui  ohfijlere  aut  inobedtentes  tjfe  plant  nulio  modo  pofiint:  cattrum  vtrbortconiilia- 
tionuvocari  qutdtmad  Cbri/Ium  communttcr omnes ,fedreprobosnonvenundo,cutn 
tamenvtnirtnon  pofimt  propttr  ntgatum  ipfugratia  fuffitientit  &  necejfaria  auxi' 
lium  vigorepracedentis  huim  decreti yboc ipfo  nibilominm  etiamnumadbucdamna' 
tionem  fuam  obfignare&aggrauare  ampUm.  Eleilos  hofcefide&  conuerfione  dond" 
toSyneqHetotjliter,nequefinaliter  a fide fuaexcidereaut  Cbrtfio fubducere  fe  pof[e/ed 
quidquid  ta^d^tetiam  atroctfitne  peccanx  ,  id  omnt  infirmitatit  &  imbeciliitatit 
ijft :  vnufryfuemque proinde  nofirum  inuariabilem  vitaatquemortis  aterna  •:^"pyi' 
jna  cum  ipfo  ortu  in  lucem  hanc  nobtfcum  adferrtj  atqueadeo  adbocnafii ,  hanC' 
que  diuerfitatem  aliquo  moda  ad  vniuerfi  perfeclionem  faccre  :  idque  adeo  verum 
ejfe  vt,  quod  tnfantesattinet  ipforum  etiam  faederatorum  &  quidem  gemellos  yfct- 
deri  etiam  ipfos  facramentobaptifmi  initiates ;  fieri  tamett  pefiitvthorumin  infan' 
tia  fua  morientium  (vtvtbenedetUu ^erari  fempcr  popt)  mhilominmcum  fecun' 
dum  verttatem  deiUu  iudiciumfacundumeft^alti  hincad  vttam,  ahtad  morttma- 
tertiam  migrent ,  proutDtoabattmo  vifumfterit  in  hanc  aut  illam  partem  fiatut» 
re  aliqnid  dt  illis.  Ex  quibm  hoc  modo  pofitu  factle periculofifitma  optmcnts  imbibun' 
turfecuritatiaut  dejperationi  viammunientes. 

Haccumhoc  modo  omnia  foUicite  ad  animtim  fuum  multotits  reuocaret  Parens 
nofier,tamen  multum  anxim  quomodo  qua  iaminfdtciter  muUorum anttnu infiii' 
larentur,auideque  imbtbtta  multosabomni  Reltgientscuru,  nmpaucosab  Ecclefiaruttt 
mjfrarum  amplexu  abarcerent ,  intr.  '  '  'tm  veroetiam  nonp.mos  pradefiina- 
tionisquadamcdca  opintotii  foporatos.au  i.Qniid<ntiatu  tion ftcunium  jpiritumabri' 
ferenttmultum anximyinquimtOy quomodo  quahutm generu  noti  pauca  tjftnt ,  fine 
turbit  &  fir/pi:ufaluo eorum  botiore yijuorum  e.xi(iimatio::emncn  labefaclari  inter- 
eratyreftttui  m  meliwpojfctit^  qua  medttatus  in  hmc  parttm  trat , ea  lictt  accurate  a- 
fiinuta  aft  ditudicataqueytamen  adbucvtittt^nuj  imfum  ttmptts  conttntre  afisd  ft 
fiatuit.  Jtfiinandum  fcilicetngn  ratm,  vv*  'Utatn  quam  aquum  crat^ 


494  E  P  I  S  T  O  L  A 

iujlumveroqutr.etumtempus  fuiicogitatupttifitatidis  adbibtdjfet  iwemor  illiiuqued 
a[udDiottemext4t,femelpolitdb4udf4tdle  immutdnda  ejfe  JapequeinfuoJlAiuetfi. 
deteriora  vtitiorit  efje  Reipuh.  iit ,  qut  vt  vt  meliora  ,  per  immututioneui  indueuntur. 
lntere.t  vero  tewporiscum  fumm.t  bincvtilitas ,  &extrtmaatque  ineludahtUs  illint 
iiim^itatenece(iit/!ijapiusau!emtlltiu  vdltCdrent^dtquefuoiUumofficio commone- 
ftcerent.certusidmtcmpusfaluwwodoopptriri  oportuntus  ,  nthilinterea  temporisre- 
Hiiisfacere fe  poffe  perfuafv.m fibi  hxl/uit .  cquere fuapitblic.r  T  rffe  dttxit ,  qtum ft  ve- 
tera  fuA cogttata ,  iterum  iterumque  quafi  de notto  ad  int:  .'iquoties  rcuocatum 
irttyfenttnttafuafoliditatm  atqtie^*^'^»'**!'^  omni  ratitneatqueviapettentartt  ma- 
gii^nihilque  omitteret  omnium  qua  in  hoc  cafu  fapientesfailo  opus  effe  iudicant.  IJanc 
ad  rem  cum  plurttuum  momenti  haberet,ft  de Jentetitia fua  tnaiorisin  omnes partts  cer- 
titudtnisergo  cum  tnaxinu  qittbiifque  .ludoritatis  &  dodrina  virit,  priuatim  viua  vo  • 
ceautetiam  firiptoperltterasconferrct.idfaeercapudferatumhabuit  ,  nthiladdubi- 
tans  quinfi  fuam  jententiam  his  probautjfet  non  dtfficuUer  etiam  cateris  probaturus 
eamejlfet,quiabillis  fere  penderent  omnes.atqueadiBosaHquandoappellatHri  iudtcd- 
hantur.  Vt  res  cunque  caderet^idtamen  htnc  cenfecuturum prauidebat ,  vt  minus  di^- 
culterftiffragia  multorumpromereretttr  ^  fiperciperetur  nihilcrudum  ,  qtied  dicitur, 
propultjfe  vnquam  in  forttmynuliiusiudicium  aut  ex.tmenreformidaufJfe  nihi/percu- 
mcHlosfub  fctito  imperttijttentauiJfe,nthilqueftbipentttuabblanditiufHijfe-y  fedjpontc 
atque vkrt  doflifiimicuiufque tribunal interpellaaijfe,mutaturtu ficub[  §allucinatutn 
fi  deprebendiJfet,vtp9teadmodumineo  facilis.Siexploratuomntbut  infua ^bifentai- 
tia  verttate  magis  ettamnum  atque  magis  confirmaretur\  quod  ex  quaquepropemodunt 
ioUatione  eifemperaccidit:  tutn  demutn  co^tare  fe  velle  dtcebat ,  quomodo  otttnia  le- 
gitimeyfubpraftdio  pitbltcaauiloritatkadvetterabtU  Senatus  Theo/ogici  iudiciumre- 
ferri  poffent^atque  expenfa  probataque,quod  vtinam  fucctjujfet  yde  fententia  deindefu^ 
premi  Magiflratm  nojhri.pofiplenifimamcauft  cognitionemyreHeatqiie  ordinefan- 
ciri,vi^9rem  qtuft  legis adeptura.  Hac  caufa  fuit  ciir  non  tnodo  ad  coUatienem atni- 
£am,Mtntflrorutninhac  patrtanoflra  Coryphaos  quofque priuatim  foUicitaHtrit  de 
fententia,qutn  ettam  fua  fiudiofe  cttm  doiltfiimo  Theol.  D.  Franc.  Iiinio  homine 
m^timwcf  contulerit,cuiusaliquoties  modefitamexpertusfuerat  &quemetiamfape 
in  muUis  adjlipulantem  ftbinaflusfueratyVt  proinde  muUoties  incredtbtU  animi  af- 
fe^ulongiusei  vitatempuscontingtre  petuijfe optauerit  :fedver»etiam  adexterarum 
Academtarum  TheologoSyinterqueeosadReuerendumyraraerudittonis  virum  D.Per- 
liinftumyCeUberrimum  qmndam  in  alma  AcademiaCantabrigtenfi  Tbeologum  perlit' 
terasfe conuerterityVtpote quiinttr noflritemporiiTheologos ,  controuerfam  muUum 
iittqut  de  Pradtfimatiotte  do^rinampojl  aUos  pojiremm  ipfediltgenttfiinte  excuf  iffe 
cbJeruaretur.Atqueadhancrem  ipfi  fauiturut  erat  prafenshictra£fatm  quem  etiam 
addocltJf.D.Perkinfium  mijjurusfuijfctytiifiyquo  ipfo  propemodum  tetnporit  articulQ, 
extremam ei manutn  iam iam  impoftturus eratyD.?eikinfius,vita hac defunilm,eain- 
quecum  btataaUeracommutauiffenuntiarttur:  a  quo  deincfps  tetnpereeum  apud  fc 


DEDICATORIA.  49^ 

fuofjue awicos  Vartnsnojler  £onttnuitypo(}modum  vtro itd  i:dentihu  r..  ■  .* 

nojlrt,tot*m fuaw de  Vradeflinationefentiniiamtnfrequtntifmo lUult) ly.,;.^- ..  i  il. 
Ordd.noflrorum  conuentu  (opiofijiime  txplUuit  ^rcttptamque  rulgo  aptid Dd.quofdain 
fententiam  confutauit,ahfutditate  tUtus  viginti  ordtne  tanquam  tn  acie  pofitis  cxquifi- 
tiftmis 4rgumentU  ojlenfk,  Quum  ver»  dectvpt  coram  folu  lHuflriJf.  Dd.  Ordd.  inter 
Tbeologosdifceptatd  bac  agitataquefutffe  ,  tamtrj  diterc  vixpojfumw  quacalamitate' 
0cciderit,vtficutifijmmafiifiiltafljbello,fefequ.tqttavtrfu}ndiderefolettttaetiamto- 
ta  controuerfia  huiut  moleslonge  latequc  adomnts  vfque  quaqtiepatria  noflrafubdttos 
prater  Dd.  Ordd.  expedationem  quam  latipmefefe dijfuderit.  Atque  cum  non  mul- 
topojletiam  carifimutmfler  Vareni,  maximonofiro  &bonorum  plurimorum  moe- 
roreplactdifitmead  ctlttes  concederetybuncqitetnnunc  V.V.  A.A.  damus  tra^latum, 
addttapropttr  argnmenti  conucntentiam  Analjft  Capitit  noni  EpifioU  ad  Komanop 
{quatn  vtinam  expottre  adbuc  potuijjct  ampltus) inter  fibedas  atquc  aduerfaria eiut 
latere  deprebendtmus  j  fupprefijfemus  vero  tUum  etiamnum  adbuc  dttitius^  nift  boc 
tempore  adexplicationttn  do£irtna  de  Vradeflinatione  quam  iam  nemo  non  ettam  pro  - 
letarius  quifquedemedia  turba  maxime  ventilat^tmo  tn  qua proram  & puppim  reli- 
gtonis  fere totius coUocant  (quaetiamresnosaltquando  impultt,  vtdeclarationemiU 
itm,qua  Varensnoflcr  fuam  de Vradeflinatione  fententiam coramlUujl .Dd.Ordd  ex- 
pHcuerat ,pullicein  lucem  edendam  curauerimus }  nifi  inquam  ad  txadiorem  totitu 
butus  famtliaripmaiamnobiscajifxexpUcationem  anitci  iudica^ent  plurimum  mo' 
vitnti  placidumhocexamen  babitNrum,vtproinde  religioniduxerimusrefragari  ipft$ 
aut buncfoetum ittutderepubitco.  Quin  imo  vero  etiam fiexifltmattonem  Varentisno- 
firi  plurts  fjcere  qitamvtilitatem  publicamvoluiJftmitSyetiamh^c  de  c  xufabocopus, 
Vtpotepropterobitutn  D.  Verlijnfit  imperf<clum,ettamnutn adbuc apudnos<ontinu'^- 
fcmus.  Reueraenim  talenon  efi,  vtmultis  videttir^quod  ingenio  &acumini  au^oris 
ftti  fatis  rcjpondeat :  verum  cnimuero  periclitari  pottiu  in  Varentis  noftri  pie  dtfun^ii 
exifiinuttone  aliqtuntutum  volutmus  ,  quamgrata  vt  ^ramus  pofieritatis  etiam 
cum  dijpcndio  ahqiio  nofiro  vtderi  non  habuijfe  rationem  aliquam.  Offenfum  viro 
^uenqu.im  iri  itbeUi  Isuttu  publtcationemulio  putamusminus  :nibilenimquidquatn 
in  quenqtum  bic  dtittur  inuidtofim ;  res fimphciter  cumre,caufa  cumcaufa.grgU' 
mtntacHmargumentis  placide  &  fraterneconferumur.  Ilacatnicainter  /<r^^m»V» 
viri  dani  cum  carert  coguntur,  quiderit  inquo  vnquam  proficitmus  ?  ac  veroquid  e- 
Titinquonon  retrogrcdtemurpaiiiis  pedetenttntplurtmum  ?  poftplacidjs  vero  btituf' 
viodt  coUationcs  ,/i  vbi conutntre  in omntbus  non  d.t '  • ' '    '-^  •'.r.re  vni  ab aUero fal- 

HA  religionispacenunquainlicebit;  inquMtaudcmd.^          ..  &  {onfitetttirrucar- 

nifictnasnon  incidemmfquotidiefc.tam  afimplicitate  friptur.trttrofiinnt;bus  nohit 
longius,ac  quidem  nonuullis  nunc  internoflros  conter.denttbus,  qtittamen  vnitatem 
proptereaabrumpendam  nonputant :  Deum  pradcftinjndo  nequaqiiant  circa  pecca- 
Ures  verfatum  tjfe  :  ptrfonas  in  Deo  modts  tjntummodo  exifttndt  tffe  fiue  rgjV»» 
Ljfenttamin  S.S.  bacperfonarum  trimtJte.Ciiwpropriifiimtloquendu 


49<f  E  P  I  S  T  O  L  A 

dtcendjm ccmmunm  ejfe,  mproprieautemdiciyConmunicdri:  inrdttonem  fttufd* 
{Itonitqua  Chrijlus  patri  fuo faitifectt yXenirenon  iuJlitiMm  iUitu  acliuam  fedpaft- 
uam  folum  :  item  ,  quod  paenttentia  ftue  refipifcentia  remiftonem  peccatorum  non 
anteccdant  fdcam  fequantur  femptr\  aliaquehit  fimilia :  haecafujinos  abinuUem 
iirtmineiejfeerit ,  tn  quot  omnmo  fedas  diflrahemur ,  imo  quoties  nontxvna fccla 
tranfcurrerein alteram  opm  hjMimns^ 

Sin  verodquum  iJlvirL  doctii ,  aliqutd  bic  inter  fe  concedi ,  quia  vniuerfalu  & 
vniformit  corifenfus  fn  omnibiu  ubtinertnonpotejl  Jnqutratur  tandem aiiquando ad 
minuendas  iites,  &  >idpr£ueniendum  cxorituras  facilt  altas  jpotius  quam  pojimo- 
dum  :  quoufquebic  aqnifima  Ubertas  progredt  &  vbi  fe  fijlere  tandcmdebeat ,  id' 
que  nefcindamurab inuiccm  vbi  ^nt*}ime  oportet  ifedveroetiam nequidquidtandem 
lihetjpromifcue  indubium  vocemus  ^aitquidveroettaminttr  Academiafeptacoercen' 
dum  putemus :  mewinerimus  autem  ante  omnta efe aiiquidquodpie ignorare  veUe dt" 
hemus,adidvfquetempusyiumcr>ij[.i  omninojira  ignorantialiberatif  Deum  videbi- 
mus  fuutiefl.  Interea  vero  pacem  quafo  fetiemur,  eodemanimomutuo  internosaf' 
fedi ,  nonaltafentientesjfedhuoitlibus  obfecundantet ,  non  prudentes  apud  nofmtt 
ipfos.  KegnumDeiinfubtiii altercationepofitumnonejl ,  &ferita4  ^quam  habemm 
Mtercando  facile  aut  amittitur  aut  obfuratur  \  Stmpitcitas  doSirina  multa  eorum 
quaquotidie  obiici  folent  ,  eitdit,  qui  non eltdit docirina  fubtilitof.  Multa  perBei 
gratiam  fixa  certa ,  atque  o/^3^oy*if^»  h.tbemus ,  hac  in  fangumem  &  fuccum  con- 
uertamus,neingratitudine  noJlraDeum  contrano$ccncitenr,u,omnifcientiam  prope- 
modum  quuniam  antetempus  ftciando'.  abcdienttam  maxime  mandatorum  Chri- 
(ii  meditemur  ,  ad  vitam  noflram  rigidifimc  attendumiis ,  inimicitias  atque  odid 
nojlradeponamus,& cito  minus  dijputacts  reddemur  ,netam  optniones  non  necefa- 
rtasprafrailepropagare&perfuadirc  alter  alteri  ftudeamus  ,  quam  obfequium  lefu 
Chrtjliex  fideveram  quantum  ejl  fimpliciorum  &  hebetiorum  hominum  numerwy 
qntad  qtufliuncularumnojirarum  perceptionem  ne  penetrare  quidemfemti  poffunti 
&  tamen  vtfaluentur  ,  nibil  quidquam  emnium  adfalutem  pracije  ncctfjariorum 
ignorare\debent.  Hacmaxime  alii  aiiis  inculccmus,  Vtinam  vcroin  Pradejiioattont 
qutdem  ea  fcntentia  ohtmeat  qua  maxime  ad  pietatem  ftcuiidim  Deum  apud  9- 
mnespromouendamapta  nataeji  ,  minimumfet.uritatemcarnalem  foueat ,  potnt' 
ti^tmtautem  dfjperationemamoiiatur  ,  duas  in  reitgione  pejies  nocent;pmas  ,  etji 
itiam  famiiiariorem  prob  dolor  inter  nos  ,  4f  proir.de  omni  conatu  rctundendam 
fortius. 

Cetcrum  quod  vejirk  A.  A.  Hbeilos  l}ofceinfcribimus adimtum  aiia,tum  pra.' 
fertimhoc  nos  induxit  ^  quod  Parcnsnofter  p.  m.pofl Oudevvatriam  abuijpaniscru- 
enta  inuaftcme  occupatam  funefiaque  mtcrneciont  deietam ,  vtfiramvrbemprimdm 
omniumadoiefcentulus  liaudamplius  quam  XlV.annorum  tnfederitacquafi  proajy- 
lohahuerit  ,i)acqueficfua  apudconciutm  Juum  ihidtmadtempus  commoratt9ne,ve- 
fier  quoiammodo  conciuis  failus  fucrit.  Ex  vefira  fciiicet  vrbe  ficuti  magnut  iile 

aiiqu^H' 


DEDIC  AT  ORljf. 

aluiuiudoErdJmmprodttt,  iuexeud<m  ipft  ?armsnofler  in  Academidm  Muh9 
r  '   jdfm  tpfum  tempns  commode  ereclam  ,  commigrauit :  vl 

.  ,  .  jtnnorum  in  Eale/ia  AmJlelodMnenfi  ftmaionem  ,  s.  Theolo9u  Do' 
ii.)  .^mmciatut  ,pc e.midmd9cuit ,  vt  maxime  eamdocendAmereEcclcfitffrepu- 
blicaqueomnium  bominum  iuH;caui(!u ,  accedit  vcro  bucquod  inde  abinitio  refui. 
gcfuntk  innofiro  bocorbe  Euu         [ucie  ,  excujfo ^hriofe  tetri  PapatusiuooJhe- 
nuosyosconfiAruefqueMigtonts  reformata  Patronas  atque  vindtces  prabutfiu ,  'atque 
ettamnum  hodteque  prabetss:idquehanc  utfificutes  viam  ,  vt  dummodo  qua  ipfam 
ChrifitanaReUgtonis,  pietatit  &  Reforimioms arcem  concernunt ,  inquc  his  fun- 
damcmaliafunty  extraomnem  dsjputationu  aleam  relinquantur ,  in  reliquis prA- 
fn  tim  abfirufioribus  &  nondumfatts  explanatis ,  nedum  cemtmtni  confenfu  iam 
^mitts  ,  moderatam  prepbetandt  Itbertatem  (  contra  quam  praceps  quorundam  Ec- 
itefiafitmum  zjlut  atque  tntempertes  permitftmt  fatu  )  magnu  antmis  tueamini : 
boc  maxime  (quaHtuminvobuefi)operamdantes  Vt  populusvobis  concredttusinfa- 
aiones  partefque  non  fiindantnr  ( atque  non  obfiante  dtuerfa ,  faluo  femper  manente 
fumUmmo,tn  qtdbufdamfententtajefeinterfifcrant  nibtlommtu.pacemque  & 
concortitam  tnterfe  mutuo  colant,  Pafioresvero  de  itfdem  ipfis  id  genmcaptttbm  & 
prittatim  &  publice  id  libere  doceant ,  quodquifqueeorumctnfuertntverbo  Deima- 

xmeconfentaneumc^adpietatempromouendammaximeefficaxeffe.hactantumad'' 
dita  cauttone  ,  vtftneacerbttatc  tdfiat,pacifice  qutfqucergaCoUegas  fuos  ftgerant  ', 
nemoqueaut  fermontbm  facltofis.autcoHctonibm  tribunitiis  fiuedtre^cftue  mdtrecie 
plebem  concitareprxfumant/ed ad  adtftcationem  &ptetatu prtmotionem  omnia  foU 
iicitereferant.  ^ 

Qttod  vefirum  infiitutum  ,  licet  a  multit  iam  ,  velnon  fatu  dt  dquitate  &  iufii- 
tia  rei  cdoclu,velparttum fiudiomcontrartum  raptit ,  tndignis  modts  fugiUetur  at- 
quetraducatur:tamen  olim,  vhi  animorumhtc  feruorrefederit ,  idque  nuodreaum 
e(l  dtfcufts  praiudictorum  nebulii  penttm  perfpeaum  fucrit ,com  nn  infimi- 
ttr  apoficrttate  laudtbufqueeueaum  tn.ptr  Deigrattam.certo  conjidimm.  Quod 
Mtitcm  tdcm  'r  -^  rammm  fenfufqueVarentisnoftrifuerit,  quodhoc  ipfumpermuts 
votts,gemuii,..  .i..:ts&lacbrjimts  abenigno  Deoflagitauerit ,  quodque  buc  etiam  o- 
mnesfuos  tabores,fiudia  atquevigtltasvntcedirexcrit,norunt  omnes  qttotquoteo  fa- 
miUarttervfifuert,etiamqueprafenshicmtUm  adeundem  fcopum  coUineans  abunde 
sd  tefiabiturfatis. 

JccipiteigiturAmplif  Viribenignis  animis propenfoqtte  fauore  fatum  bunc pofl^ 
humumconctmsolimveftri ,  V.V.A.A.anobis  earumpuptllis  objequiofa  rtutrentia 
diduamn  confecratumqut :  accipite  Itbettumctntmentem  coUationem  placidam  de 
prxdejtinattonedtuma  itfque  qua  mde  necejfario  dcpendtnt :  in  quo  fententia  tade^ 
ftndttur,  quam  Parensnofier  &  Scripturts  confentaneam,  &  pietati  fecundum  Deum 
pro  muendd  maxtmeaccommodatam  mfutt^Cum  vtitrgumentumfic  &dtdicattovJ 

Rrr  fivo' 


498  %  EPISTOLA 

'  fi  vtbis  guU  fuijjft  InuQcxtrlmmial/nndc  dcftderio  noflro  j^tufdHum  fuirlt,  Quoi 
fupcreft : 

Amplijf.  viritDommihonorandi,nos  D.Ufum  Chrifium^RegcmKegum  fuppUciter 
rog4mut,vt  V.V.d.A.Jpirituconftltiyprudentidt, &fortitudimsperpetuoadfo;  vobif' 
^ut  &  t9tiRtipubl.vcpr^l4rgifimtC(dis  bcncdicat,  Amcn, 


Vcftris  A.  A.  addiaiffimi 


D.  Iacobi  Akmiv iJ  FctfrajMi»Mfk 
Liberiorphani  noucm* 


lACO^ 


lACOBI  ARMINII 

£  X  A  M  E  N 

Libelli 

PERKINSIANI 

Do 

PR^DES  TINATI  ONIS 
Ordine  &niodo. 


Vum  hifcc  dicbus  ,  Vit 
i^cucrcndc  &  fratcr  in 
Chhfto  dilc^c  ,  biblio- 
thccam  quaoda  hbris  rc- 

  ccnscdius  abunde  rcfcr- 

camauidisocutisobircm  ,-obtulit  fcmihi 
libcllus  cum  hoc  titulo:  De  Prxilrjlin/ttionis 
modo  ordint ,  <^  de  amplitHdine grntit.  di- 
fiint.  Chrijliana  &perJpicn4difceftatioi(^u5 
cum  tuum  nomco  prxfcrrevidcrcm,quod 
mihi  iam  antca  pcr  aUos  libros  cditos  dc 
mdiorc  nota  cogoitum  crat  .  comparao- 
dum  mihi  &dihgcotcrpcricgcndum  cxi- 
flimauii  vtcxpc(ircr,anru,  quiaccuratio- 
risdoflrioxcsdudiofus,  ilto  laboremihi 
fcrupulos  ,  qui  diu  animum mcum  inquic- 
taraDt,cximcrc  poflcs.Lcgiitaquc&  icle- 
gi,ocuIo.auantum  potui ,  irreto(to,&  aoi- 
xnocaodidOtqucmtu  dcHdcras.  At  intcr 
lcgcodum  .nnimaducrci  non  omocm  mihi 
fcrupulum  cximi  poflc  iQo  fcripto;  quin  & 
aDimadacrtcrc  mihi  vifus  fum  ooooulla  ti- 
bi  fcripta.qux  ad  vcritatis  oormam  cianji- 
nari  mcrdutur.  Qaarc  nou  abs  rc  pu  taui  fo- 
tcfi  placidam  tccum  fupcr  iflotuoUbcllo 
coUationem  inftitucrcm.  Quod  co  facio 
tibcDtius  &  coofidcncius,quia  tu  libclli  tui 
pagiaafccuodaadidaudcadum  nuhi  aai- 


^  mumaddis.i^aum ifthac  fioc harc fcripfife 
.  tcftaris  ,  vt  a  Thcologia:  ftudiofis  (lotcc 
'quos&cgonomclubcnspiofitcormcum, 
■nifiilianolcotchocfit)  fiuc  prjciudiciofc 
abfqjanimiacctbitatc  lcgcrcotur,  cxpco- 
dcrcotur,  &  cx  vcrbo  Dci  puro  diiudicar£- 
,  tur.Hocautcracgomcfa^aurum  fpoodco 
&rccipioprovirilimca;abstcviciflimrc- 
'ftipulaos ,  vt  hzc  quoqj  mca  cadcm  mcotc 
Icgas.cxpcndas,&  ad  Scripturaf  voius  nor- 
mamcxaminesdiiudiccfijae.  DctDcus  vi 
vnumfcotiamus  omncs  la  iisqua:  adglo- 
Tiamipfius  &  Ecclcfia:  fidutcm  fuotncccf- 
tariaria  rcliquis,fi  fcntcotiis  oequcamus,Te 
animis  faltcoi  in  vnu  conucniamus,  &  vni- 
Ut6  Spirituspcrvinculum  pacisferucmus. 

Hociiaqi  votoinftitutarnoftrqcollatio- 
■ni  dcccoter  Dr?mifle,rcra  ipfam  aggrcdiari 
iofiftcns  vcftjgiis,qua:  tu  mihi  tualcriptio- 
nc  prxiuifti.  AbEpiftoIa  ad  lc(florcm  exor- 
diar  ,  indc  adlibcllam  ipfum  progiediat 
cumbonoDco. 

Prxftruisin  cpiftola  duo  fundamcnra£v4/»#»  1 
quibus  fupcrftrui  poflit  &  dcbcat  hxc  dcpijlgU  odL 
prxdcftinationc  &  gratia  Dci  dodlrioa.  V- 
nu  m  cft  Verlum  DtifcriptH ,  altcrum  Com- 
mnnes  nttiones  0»  axiomataprineifaliM ,  ^ua 
Dtm mtntflx^ hominum  iriftmt.  Hic  nihil 
Rrx   X  <cptt* 


50O 


TACOBI  ARMINII  EXAMEN 


jtd  fteMrt" 
dnrn. 


TcpagQoi  tnodohncatidaruc  >  vbi  d.ciflis 
cooucoirc  hon  p6tc(l  ob  tcncbras.  mcoti 
noftrxrupcrfufiS,&  iudiciiliumar  ,i  (quod 
iciicis)iinbccillitatc  diucrdrarcqi  ic.ad  pn- 
niumillud.&  ■jnt»T*»«#7«»'i<e»i'>rx«*»,dcfiai» 
Kiui  &  pcremptorii  fuf&agii  caufa  rccur- 
rcndumcflc. 

jLd prtmMm  riimanotiocft  veri(Timj.  Sedadhibca- 
nitionn/i.  rur cautio  j  ncquidhum.iDoiudicioabfo- 
num,Dcotribuatur,8c iiboprxrcxtu  vtiu- 
l\u,dcfcndacur,quiahuvnano  iudicio  cor- 
lupto  iniuftu  ludicetttrinif»  ccrto  argumc- 
locoIlcthocDco  ccvnucnicntcrrribui  pof- 
fc.Non  n.fufficita  i  aflioocaliquam aut o- 
pusDcotnbucndi'.  ,  diccrcDcumid  luflc 
fccillcjlicct  ct  h'jc  anccccdctc,  Dcits  id  fc- 
cit ,  confcqucr<s  hoc ,  crgo  lultc  neccdaiio 
icquacut. 

i.Itacfl.£(Ventmcau(aprima  &:cau(a- 
rum  cauta  Scd  non  continuopendccacau- 
fisfccuDdis,  qui  occafionc altcuiusdecrcci 
facicndi.&  oi dinis  cuiulda  la  rcb.  flatuco- 
diexprauifo  crcaturariirationjlium  libc  ■ 
to  adu  fumit.quod  dccrctu  oon  fccilfcr,  & 
qucm  ordtnS  non  (latuiflct,!!  caufx  fccun- 
daclibcrxfccus  &  oon  ita  adtuixfuiflcnt. 
Dicit  Apoflolusjtotam  creaturam  vanicaii 
rubicclam  cilc  ptopccr  illum  qui  fubiccic 
iUam;cui  vanirati  ulmoxia  ta<lla  06  fuiUcti 
ilille.cuiuscaufaaDeo  crcacacn«  iofoli- 
dicjtc  fiia  primarua  pcrftitiflct.  Dccrcrum 
de  Chrilto  mirtcndoin  mundu  oicicurpr^- 
uiiione  hpfus:c(l  o.a<;nus  tollcus  pcccacu 
mundi.Faf^us  cflpaulifpcrAngclismfciior 
proprcr  nior:  .cjfadus  cll  par- 

tivcps  carnis  C-.  .  vc  pcr  moitc  jb- 

oicict  cum.quin  iipcimmhabcbac, 
i.e.DiaboIum ;  El):  coftinicns  Pontifcx  pro 
hominib..-)(Iumpius  vt donatia &  vidiimas 
oflcirctpry  pcccatis.  Atqj  ifto  padlo  in  v- 
■iucrfum  ft  habent  decreraDci  quibus  pu- 
mrc  creaturas  fuas  futuit,iuxca  d:£la  Gen. 

tt.^r   '10,  an 

tttdr  .  .. ) ,  ...  i  ..itcium; 

Exoii  -  -ptccMH:;  iHmdlUboiU- 
kro  mt0.\.Sim.i..DieiniiodfxtrAm ,  tjHod  do- 
mmtu^^d.  ■  ■rntHitMmhuUrtntco- 
r»m  mi  vjqu^  •  ,  t  ,  um ;  kiok  aSt  dicit  le- 
iitua;  Ahjti  a  mt,  quia  honordtttmc  honortt- 


loh.i. 


ft.h  j. 


1  Sam.t. 


botcontemntntts  MUimt  contemnentur.T^n' 
tum  aiit  abc{l,vr  proptcrca  poEnaril  irroga- 
riopcndcata  cauds  fccuadis,  vc  ilquara- 
tioncaui  vi  cuadcic  illas  poflcnt  nihilnon 
cflcnt  molitur».  Vclim  etia  Ordinnndt  vet- 
bum  ptopriofcnfu  vfurpariia quo  difcede- 
rcmini  vidcntur,  quihocinrcrpretacurpro 
dcccrncrc,vra!iquid  fiat.Eft  a.ordinem  ia 
fjLlis  flatucre.noo  ordioarc  facicnda  vtfi- 
antjlicct  Sc  iflofcnfunoanunqtumapacri- 
bus  vUirpcrur.  Ar  tum  Dcus  ordioator  ma- 
lorumabiifdcmcfrcncgatur.  Sic  dicit  Au- 
guftinus,  Dcum  non  ciiraen  fcd  criminum 
pccnasordinare  oouifle. 

j.Sapicntiscftnihilagcrcfruftrra.Fruftra'^'''"*'^ 
autagit  qui  oon  agtt  alicuius  finis  gratia. 
Dcusaiicfapicncinimus.  At  vi^emmi,  ne 
\\\\x<iofiof9^e£iart\Aii\xicxttttdi% ,  aut  fe- 
cusinccrprccris,  quamparfic.  Realitcrdi- 
ftiuguunturagcrc  &  permirtcrc.  Qoi  per- 
mittitcerti  fiuisnracia  non  ociofc  Ipcdlar. 
Vodcclarctquoa  q6  eadcm  fiot,  agcrcauc 
facere,&:  noaotiofc/pc«Satc.  Quodcciam 
ccui  flniscaufamonco.Atphuiia  ,  quav- 
tcris>vidcan  probaiic.  Trudtntu  voxcxi- 
lior  vidctut  cflc .  quam  vt apta fic  cantx Q- 
picotix.  Ncquc  diciturquisagerc^^/^r/a 
«r/tf/«#,  fcdfiois  gratia.  Ambiguum  cft, 
ncqucQtispIcoum  .  DtttsnonvuUatttnon 
dectrnitquodnonj>otijl.  Ambiguum,quia 
intcUtgi  potcfl  4  qaodooMpotcftYcIlcaur 
dcccineicauf.quod  non  potcft  ftcerc.Mi- 
nusplcoum,  quiaaddcodumnon  vuU  ne- 
qucdeceroic  faecce  vcl  permittcre ,  quod 
non  poteftfaccrcvclpcirairtcrc.  Vndc  & 
conclulto  impcr*C(fta  ,  Scfroinde/iefacere 
</<cr«<ir,adde.vcIpermitccrc. 

4.  Decrerum  Dciduplcxcft.  Efficacis -^^?*^ 
adionis&perminjonis  V'tcunqicft  immu- 
tabilc.Citta  horumaItcnJtrum,&  (Ine eer- 
tafixaq^  huius  vclilliusdccrcci  dctctmiaa- 
tioac  ncc  mutarc  lc  potcfl  crcatura  adtt 
fuo,quamtumuis  libera ,  ncquc  mucacione 
aliquamaliundc  reciperc.Ac  q6  fimphciccr 
ncccflc  eft,  vt  Dcus  hofcc  flc  non  alios  mu- 
cationiscerminosprzfigat,  quafi  crcatura 
( Dcofificripoflcc ,  mucaciancm  oon  cu- 
rantc)coufqjautmucarcfcipram,aur  1';  r  - 
dcmucaiipoirci}  TtDcusillamicd,^ 

"^ord*- 


r 


PRiCDEST.  PERKINSIAN. 


otdioem  ,  &  glorix  illuflrandz  occaHo- 
Dcm habere aoo  (^ucoc.  Cui  coim  nibilum 
ipfum  glorijt  iplius  dccbrandx  matcria 
ciFc  dcbuic :  i!li  muucio  quxuis  rci  ex  ai- 
hilo  ab  ipfo  produda;  cidcm  Hai  iofcruirc 
dcbct. 

Ai  qulnta.  j./W/VwDf/orania.qualiacuQqucfinr, 
flue  occulca,fiuc  cx  parcc  uobis  coguicai 
ticfurandafufUtSclmdc  iuilicixcondcco- 
landa,  cooAcc  modo  Dci  iudicia  cHc.  Scd 
iilo  prxccxcu  nulla  iudicia  Oeo  futu  trt- 
bucnda  qua:  Scripcura  ipft  non  adfignat: 
mulco  miaus  quz  lulticia;  Dci  Scnptucis 
pacefadx  func  contraria.  Ad  Augufliai 
iidum  :  Quo  homo  Dco  cfl  fmiiljor, 
co  magis  illum  moacc  damnacio  pcr- 
cuntium  hominumi  moucc  ctiam  ipfum 
SaIu.icorcm  nuf^ium,&  Ijcluymas  itli  aoa 
fcmcl  cxprcflit.Moucc  cciamDcuin  ipfum; 

id emm  inamt f/ui/im  iiineA  mei .  £ { a . f . 
Vtmam  Vo^iilm  mew  obtempcraffct  mihi. 
Pfal.81.  Nilomorttm^eccatOTH.  Ezcch  iS. 
Ac  ica  moucc  Dcum ,  vctamca  dflciflctur 
intcrica  hoftium  fuorum  rcfraclariorum 
&  pocuiccrcncfcicntiura.rdcnimpoftulac 
iuflicia  ipfius.  Moucc  iiiqu.im  quod  fal- 
Uiiinolincnoomoucc,  quud  cum  oolinc, 
ivfosiufto  cxicio  dcuoueac.  Ita  mouct 
Ch.ifhim  Saluacoccm ,  vttamcn  volcns  lic 
incrc^alos  amandacuru<:  •  ■  '  , 
colquc  igai  atctno 
cnim  rxif.ir 
pium  hortii 
alitcr  flacu  'uci , 
prxfradtos  exciccii 

dicatia  quam  crcacori  &  redemptori  fuo 
dcbctcrcatura.  A.  dcob  ilbliccat 
miki  bona  Angulkioi  vci.. .  ....  ( ic,  ijuod 

noo  ftthumanz  oatu:aeio&(mz&:  .i.-jjlis, 
fcdrcfraftarii  Iudjco:um  &  fiinilinm  farri 
qnibus  Apollo!onegotiiin>,  iii^-tiM!.  \ c 
rum  quidcmcllnosad  DcuiiuciUatosio 
caiUrum  inflarcflc,  imo  &  nihilum  rcpu- 
taripriipfo.  Ela.40.  Scdiniftishurr.acr 
paruiucis  cxaggcratiooibus  vid-;-.;'tim 
cft,  nc  Dci  crcatiooi  iniuriam  facum-js. 
£ft  cnim  homo  ad  imagioem  Dci  coodi- 
tos.acquc  ita  ctiara  ipfi  Dco  Homo  &  nnn 
pccus.  uobiliinmacrcatuxa,cumqu:tipfIas 


501 


r 

Uco 
la  iu 
obc 


Dci  fapientia  dclcdlationesfuatciTcdicic. 

Ptouerb.8. 

6.  Concurfus  Dci  cum  fccundiscaufis 

ad  aliquam  adioncm  fcuopusproduccn-  Adfextam. 
d^mcliduplcx.gcncralis  &  fpccialisauxi- 
lii  gratiz.  Sinchocfpccialiauxiltogratiac 
nihil  boni  pollc  ab  vlla  crcacura  racionali 
ficri  cft  cenifllinura.  Scd  au  hoc  auxiliunx 
gratia:  fic  voluucatis  diuina:  volcncis  illad 
abfolate  commuoicare,&  pcriIIudcom> 
muoicatum  abfolutc  booum  operaci,cft  ia 
coof roucifia  pofitura  Thcologis  Ncc  im- 
mciicojcum  vox  iftaabfoluccin  Sccipcuris 
non  ioucniacur,  &:  hccdum  probacum  fit. 
ciuszqutpolicntcm  io  Scriptuiisrcpcriii. 

7 .  S i c  q u o q nc.nihil mali  cAHeri^ojfe nifi  Jli feftim^. 
Deo  Impediente ,  ccrtum  cft.  Scd  dc  modio 
impcdicndi  difputacur an  illc  fit  ez  omni- 

pocencc  Dcia^lione  io  voluncaccm  homi- 
nis  agcntc  fccundum  modum  naturx ,  vn- 
dc  impcdttionis exirttt  ncccflitas :  an  Ycro 
cx  talt  atflionc  quxagatin  voluotaccmfc- 
cundum  modum  voluncatis  ,  qua  libcra 
cft.vnde  impcditiouis  iDfallibilitas  cxiftit. 

8.  Ex  cucntu  concludi  nc(\mz ,  Deiim  AdoHaui. 
Ali^uid  iioluijfe  ;  fcd  vcl  hoc ,  vcltmpcdirc 
cucncum.quem  prxuidcbat  eucncurum, 
noluiflc:  Sccus  rollitur  difcrimcn  quod  cft 
interaiVioncm  &  pcrmiflioncm  Dci.  Ali- 
qiiacnim  cueniunt,  quia  Dcus  illa  faciac> 

•ilicua  vcroqi!i.ihLii  hnat  .fccundum  Au- 
guftinum  &  tci  ipfitis vcricatcm.  Non  au- 
temcadcnifunc.vcUe  vccucoiacaliquid,& 
nollr  id  impcdirc quo minus cucciac  HIo 
cnim  paflo  rcloluicur  cucncusin primam 
6c  pixtipuam  fuamcaafam  Dcivoluoca- 
cemi  hoc  pado,in  ciufam  ftcundamaffir- 
nuciuc,  &  oc<;acinc  in  voluncaccm  diui- 
nam  ,  vcpotc  qux  non  ptohibuertt :  qua: 
ptohibitto  ctium  lit  vd  pcrpotcntiamfe- 
cuiidiim  n^odum  n.nur2  .  vcl  t  •  '"  ';o- 
ncm  fccui.duir  modumvclunt  ...  . ...  cix. 

Scd  dc pcrmiflioue  & pioLibitionc poftex 
fuolocolatii;.  ' 

9.  Vcruni  hoc  :  pr.flc,  vcllcagcic  bo- 
num,  funtdcna  &  cHctfta  Dctinhominj- 
boi.  Scd addcodura  cft ,  Deum nulli  dare 
porcntiain  bcnc  opcrandi,  quio  Sc  paratus 
fic  date  vcUc  iafi:pef  &  faccrciidcftvlre- 


Krt 


riore 


501  lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


*"iorc  aaxilio  gntix  concurrcre  cum  ho- 
roincad  volcndum  &  a<flii  factCDdumiU 
lud  bonum .  ad  quod  vircs  fufficicnccs  ac- 
ccpic.aifi  obiccm  cx  partc  fua  ponat  ho- 
mo,  vd  pofucric,  vt  loquuntur  Scbolaflici. 
Habrnci  cnim  dabicur ,  &  non  habcnci  cc- 
iam  quod  habcc  auFcrccur.  Sccus  ftuiha 
data  tuericpoccacia.  At  SapicnsDcusnihil 
fTuflrafacic-  Sic  AJamodcdicfaculiaccm 
prxftaadi  lcgcm  quam  pofuerac ,  &  para- 
cus  fuit  darc  qux  prxccr  faculcacem  ad 
aflualcm  obcdicntiam  rcquircbantur  , 
ncmpc ,  vcllc  &  faccre ,  nifi Adam  fc  vlcro 
&  voluncario  mota  a  Dco  ciufqucgracia 


tribucrc  coafucucruor.  Ego  aoQpoffuai 
non  laudarc  tuum  inilicutum.  Omnino e- 
nini  vericati  lux  iDfcrcodaab  omnibus  pro 
virili  i  calumoiz  &  criminacioocs,  quibus 
pccica  Sc  oppugoaca  cfl  vcricas ,  dilucndxi 
animi  in  illam  czaccrbaci  noo  micigandi 
modo  8c  mollicodi  *  fcd  &  iogratiam  cum 
illa  rcduccodi.  Ncqucviciocibi  vcrtipo- 
ccfl  ,  quod  aotiquorum  Thcologorum 
fcnccocias  adducis,  prxfctcim  illa.quam 
ponis ,  cauciooc  obfcruaca  ;  fecus  faoc  in 
longum  imus.  Nam  8c  ipfi  Pacres  diucrfis 
intcrprctaciooibus  obnoxii  func,  &  qui- 
dem  canto  roagis  quam  Scripcorcs  diuini 


aucrciflcc  Vidco  hic  labyriiithum  qucm  ,  8c%»irt^f9i ^  quantomiooreminufq;  per- 
iamnooingrcdiar,quiacgrcdinonliccrct  fpicua  Tcritatis  cogoiiione  prxdici  fue- 


nifi  tilo  &  duflu  accuracx  cxplicacionis , 
dc  raodo  coQCUtfus  Dei  cum  horoioe  ad 
bonum  aliquod  opus  prxdaodum  :  qux 
non  cft  huius  loci,  ocquc,  vc  verum  faccar, 
mcatum  virium. 
AidecimH     '^*  Dcum  coti  mundo  5c  rcbusomni- 
'  busafc  creacisprxfiderc.omoiaquc  &  fin- 
gula  adminiftrarc  &  guberoarc  ccrcum  cft: 
Scdooo  cancum  io  lullitia  ,  vcrum  cciam  \ 
io mifcricordia,  quatrousipfeproinfioita 
fua  fapicotia  nouic  quislocus  vtriqucad- 
fignaridcbcat. 

At  vcro,  mi  Pctkiofc  ,aooe  tibiomoia 
illa  axiomata  naturalcs  &  commuocsoo- 
rioncs cffc  vidcucur?  fors nacurx  vta crca- 


ruot,  &  mious  accuracc  flc  coaimodc  fcofa 
meocis  fux  couotiare  pocuerunr.  Quoi 
dum  cogico.ncfcio  ao  coofulucrint  EccTe- 
fix  ^qui  hoc  fcculo  Pacrum  fcnccocias  ia 
ncgocio  rcligioois  Hbi  vfurpaodasaucto- 
cicacis  caufa  pucaueruot :  Scd  ia<f^a  cft  alea> 
progtcdicodum  Tlterius»quo  voluotfaca 
Ecclcftx  prxfcntia.  Cxcerum  quodanci- 
nuorum  Dodlorum  &  Scholafticorum  ce- 
itimonia ,  confcofus  in  ifta  do^riox  parcc 
demonftrandi  gratia ,  adfcrrc te ais. quale 
hoc  fit  non  vidco  Omnino  coim  mihi  pcc- 
fuadco.nihilapciusad  cocam  iftam  dc  Prx- 
dcftinacionc  &i  gratia  Dci  doArinam con- 
fundcndam  &  rencbris obruend.imezco- 


torcfuir  lofticutai  non  illiusccrtc.qux  pcr  gitari  poflc.quam  tlquis  omncs  Pattum  Sc 
peccatumcft  obteocbrata.Pauciscoim  in-  ^  Scholjfticoium  de  ifta  fcorcotiasptodu- 
tcrhomincsilla  nofle& intclligcrcdatum  ccre&  intcrfccotnmicccrc  ftudcat.  Vclicn* 
cft.  Tota  cohors  Pcla^innorum  &  Scmi-  i  autem,Qc  cootinuo  iniquum  illnro  pro- 
pclagianorum in  ipfa  F.cclcfia  iftjignora-  ^  nuoticsvclxftimacorem  vcliudiccm.qui 
uit  Qux  multorum  Philofuphoium  C>rx-  qux  hoc  libcUo  tradis dogmata ,  ocqacia 
corum  &  Latioorum  fuciit  de  plcrifquc   Scriptarisncqueio  Patribasexftare)a<i(e- 


iftis  mcos  &  fcntcnria,  apparet  cx  di^o 
noo  vni  ex  illis  vfurpato  e^oJfumM4,M 
DfM  datum  nohti,  quou  bont  jumit^  m  nobit 
ij>fish4l>tre.  CuinotorixfalfiiaciAugufti- 
nus  non  vno  loco  fc  acricer  opponit. 

Hifce  principiisci  partefupciftiuisdo- 
^rinaro  dc  PrxdcftiDationc,qux  fauc  pcr- 
diflliciliscft:  pcopterea  quod  homincs  ad 
Scripcuram  addcrc noo  vcrencurquxipfis 
viliim  cft,  &  fiiis  conccptibus ,  quos  natu- 
ralcs  Docioocs  appcllancquamplurimum 


uetareaudct.  Id  coim  Ci  poft  ratiooesab 
iftoxftimatorc,  arbicro,  vcliudiceallacas 
probaucris,  inueuics  ooo  iui^uo&  prx* 
fvaifto  animo  rcludlantcm  ,  lcd  vcritad 
mooftracx  xquaoimiccr  vc  decet .  ceder* 
pacatum.  Ncque  mihi  facilc  pcrfuafcriSf 
dogmata  qux  hic  pcrtrad^as.  ifto  codcm 
modo  &  (cnfu  in  Ecclcfiis  rcformatis  o» 
mnibus  propooi  &  tradi  >  ne  putcs  te  con- 
tra  fcocicoccm  prxiudicio  iltarum  Eccle* 
fuiumgrauaicpoflc. 

Ordg 


T)tu!a$ 
Libdli. 


XxAmtn  i- 
infdm. 


Dtjtnhio 
Tridtjlin. 


PR.CDEST.  P 

Ofdo  rrddeflwationis  in  mmte  diuina , 
quatcnm  idcm potuit  i  Verbo  coUi' 
gi  alf  auHore» 

VEoio  oanc  ad  libcllum  ipfum ,  qu^m 
paulo  curiorius  &  (iiiigcntiusexami- 
oabo.  Non xgrcfcics^d alicubiivcluti oa- 
foculus  ,  mioutioia  eciam  quzdam  lincx 
robiiciam.  Qut  enim  nonIiccatfcriam& 
Iblidam  diucciicacc  collationcm  amica  6c 
iucuoda  deaccucaciorc  cradlatu coocccta- 
lionc  vcluc  condirc? 

A  defiQicionc  Przdctlinacionis  incipis, 
&  re^c  SedirUooa  videcuractommo- 
dacaPrxdcdinacioni ,  quz  nobis  io  Scri- 
pcura  czplicacur.Prxdcftinatio  cnim,  de 
qua io  Scriptutis agituricfl  hominum,qaa 
(uotpeccatorcs.  eu  in  Chriilofadta,  e(l  ad 
beocdidlioDcs  .  non  haocquidcmanima- 
Icm  vitam  conccrncntcs  fcd  fpiricualcm ; 
Tcram  quarurh  pars  io  baccciam  aoimali 
>itacommunicatur,vcapcrci(Timcpaccccx 
Eph.t.  Tbifubbcoedid^ionibus  fpirituali- 
buSiad  qaas  in  Chiiflo  przdcftinati  fu- 
mus,  ouroerantur  adopcio  io  Blios  t.  f .  re- 
dempcio  pcr  (anguiocm  Chrifti&  rcmif- 
fio  pcccacorum.  v.  7.  paccfadio  myllcrii 
voluotacis  diuioz.  t-  9.  qaxbonaprzdc- 
ftioatisio  hac  Tita  tribuuotur.  Pulcnrc  in- 
quic  Apoflolus  Gal.  1.  (cvitam<jH»mhic 
uiuit  in  cMmt,  vtuere  in fidt filii  Dei  j  llg  o  i 
ficaos  fc  in  hacvicaaDimalidonotumfpi- 
ricualium  parcicipcm ,  czquc  iis  viram  fpi- 
ricualcm  viuerc.  Acfortcnoo  voiuiriiac- 
curacc  dcfiQire  ,  fcd  caocum  dcfcripciooc 
aliqua  oocioocm  prxdcflioatiooic  nobis 
dcliocarc.  Quod  vcconccdam  ,  vidcntur 
camc  10  ipfadcfcripcioocmulcacircanim- 
aducrtcnda.  Voz  cnim  confilii,  quageous 
PrxdcflioacioDis  czplicatc  voluifli ,  noo 
geous  PrxdcAioatioois cfl ,  fcd ad  caufam 
perciocc  illius  cfHcicoccm ;  pcr  coofilium 
cnim  decretum  (lacuitur ,  quod  dccrctum 
FrzdcAioatioois  gcnus  commodc  (lacui 
poccft.  (Si  camcQ  Dco  coofilium  tribui 
pofric.quoaliquid  deccrQat,quod  Scripcu- 
xa &ciCi  A^.<f.  z 8. &  Eph.r. T.ii.]  Apparct 


ERKINSIAN.  fo} 

quod  dico,  ex  cicacis  locis.  lu  illo  cnim 
A(fl.  4  coafilium  dicicur  prxfiniic  fcu  prae- 
dcflinarcfacieodJiin  hoc  Eph  1  Deuid\c\' 
iMXtfficere emuia,  etiam  prxdcftinationcm 
infticucrc  ,  fecundtim  ecnfiltum  voluntstu 
fut. 

iEqualicas  io  hac  v ica  c fl piorum  &  im- 
piorum ,  qaod  ad  cxccrna  bona  ,  fcd  io  gc- 
o«re  confidcracorum  :fingulctumauccm« 
cum  inccr  pios  cum  impios  nugoa  c(l  diffe- 
rcntia,  &  tanta  quidcm,  vcapudcos.qui 
iflaioxqualitacc  oiFcnduncur,  dcfcndiin- 
digcac  argumcoco  ciufdcm  ad  xqualiia- 
tcm  olimrcduccodx.  Imo  vcrodcpiis& 
iidclibus  dicicur.  quod  mifctrimi  finc  o- 
mnium  homiaum.ii  in  hac  fblum  vita  fpe- 
rcQcio  Chtiflum.  i.Cou  i;  .19. 

Quod  dc  vltimo  Prxdcftinaiionibtinc  Dtvltimo 
dicis.  probo,tc(fVeinccUcdum , (i ncmpc/n«  Prtide- 
dcclaracio  glorix  Dci  pcr  mifcricordiam  flinat, 
&  iufticiam  ctibuatui  przdcAioacioiii,qua 
illa  cft  pcccacorum  10  Cluiftocrcdrturo- 
rum  ad  vicam  xccroam  przordioatio,  dc 
coQcra  pcccatotum  in  pcccacispetfcucra- 
curorum  adzccinammorccmprzdamDa- 
cio.  Crcdicurotumiaquam,exdoQoDci 
gratiofb  >  &inpeccacispcrfcucracurorum 
cz  propria  malicia&iu(\adcfcrcioDcDci. 
SivcroitaiDccIIigaSi  quod  Dcusabxccr- 
ooicicra  vllam  pcccaci  in  prxfcicocia  ipfius 
prxcxiftcotiam  ,  ftatactic  gloriam  (uafn 
pcrmifcricotdiam  &  iuftitiampuQicnccm 
illuftrare,&  quo  id  polTitcffciflumdarc, 
dccreuerithamiiicm  bonum  condcrc ,  fcd 
mucabilcm  ordinaaeritetiamvtilleJabc' 
rctur ,  vchacracionciftidectccolocuscn'c 
po(Tic  :  dico  haoc  fcuccnciam  nuilo  Dci 
verbo,mco  quidcm  iudiclo,ftabiIiti  pofTc.. 
Quod  vcplauiusfieripofnc,  paucadcglo- 
ria  Dci  &  modis  ilUm  maoifcftaodi  di> 
ccnda  crunc.  Quod  Dcus,quum  lic  omniii 
fuorum  a<ftuum  &  operam  caufa  c£Bcicds- 
prima  &  fuprema .  multorum  ctiam  fola  5c 
vnira.fcmpcrfibi  vcluifummum  &  cxtrc- 
mum  (iocm  propofitum  habucric  pcrfe- 
dliooisfuxmaoifcftacioocmihoccft.glo- 
riam  fuam  ;  ncmini  dubium  cflc  potcft.. 
Ptima  cnim  &  fuprcma  caufa  nulla  rc,qux 
czcraipfamcft,  adcfficici>dumrooactur«. 

ftcu» 


I 


lACOBI  ARM 

fccus  piima  &  ruprcma  caufa  ood  fuctic. 
Quuc  non  rrxdcflinatioois  modo  a^usi 
fcd  quiuis  alius  aclus  diuinus  <ff«/?ra/io- 
ntm  ghni  titmn*  habcc  vlcimuna  fiocm. 
lam  vcro  quod  maoifc Aacio  diuio.r  pctfe- 
dioDis,&glona:illiusiUulliatioconfiftat 
in  cxplicatiooc  proprictacum  ipfius  cflcn- 
tulium,  pcciflus  &  opcra  illis  confotmia, 
a-quc  cft  ccrtum  &  ootura  omo.bus  c^ui 
laccas  lictccas  vcl  a  Imuoe  falucaruoc:lcd 
quarum  propnctatum  explicatiuoc  o- 
moium  ptimo  illufttarcgioiiasnfuam  dc- 
cieueiit»  quarum  fccuudo,&  ica  dcioccps, 
difquificiooc  iodincc.  Ccrcum  autcm  cft 
primo  non  potuilTc  pcr  mifciicordiam  & 
iuftitiam  punicntcm.IIIacnim  nonuili  cir- 
ca  milcfos,  hxc  circapcccacorcstamom 
cxcrccrt  poccft.  Cxteium  cum  omtiiuni 
prima  Dci  aclio  ad  cxrra  &  fucrit  &  dc- 
bucric  clfcvcfic  dicam,occupata  circa  Ni- 
A<7«f«iindccoDftacbonicatcm,Cipicntiam 
&  omnipotcntiam  omuium  primocxpli- 
caodas  fuiflc,  &  pcr  cafdcm  gloriam  Dci 
illuftraodam.  Hx  itaque  io  cicatiooc  cx- 
plicatx  fucrunc,vndc  Deus  optimus,fa- 
picotiflimus  ,  8c  omnipoccns  apparuit. 
Quum  vcro  Dcus  hoc  difctiminc  omhcs 
crcaturas  coodidcrit .  vt  vox  td  tantum  cf- 
fcot  <^ucd  crcarx  funt .  aliar  pctfciftioois 
amplioriscapaccscncnc  i  circailtas  vcrfa- 
tur  confcruacionc  &  gubcroatiooc ,  ab  ca- 
dcm  ciufdcmquc  modi  booitacc,Cipico- 
tia  ,  &  potcocu  adminiftratis  i  co  quod^ 
cooferuacio  fic  tantum  coacinuacio  cica- 
tionis,  vicrcatioillius  lum.&gu- 
bcroatioftatumcotum  ii.»a.i.iiemnon  cx- 
cedai,Difi  vbiOco  vifum  cft  illis  homioum 
caufa  ad  Hocs  fupcrnaiuralcs  vci ,  qucmad- 
modum  panc  &  vioo  in  caeoa.  adfigoifi- 
candam  &  obfignandam  aobis  corporis  & 
(anguinis  Chrifti  commuoioucm  ,  vfus 
cft.  Circa  iftas  vcro  quas  maioris  capaccs 

ficifcifltoais  crcauit .  auales  faoc  Aogcli  & 
lomiocs,  cxdcmquidem  propiiciatcscx- 
plicaudx  fuctuoc  ,  fcd  longc  amplioic 
iBcnfuia.  Ibi  coim  commuaicacum  bo- 
Dum  fioitum,  quod  Hngulx  ctcacuix  pio 
naturifuxdiucrlitatc,  proprium  acccpc- 
runc,  hic  vcio  communicatio  luftituicur 


rNII  EXAMEN 

boni  fummi  &  iofiniri ,  qnod  cft  Dcus  r  la 
cius  cnim  vnioo' 

lacionaHum  couitiUL.   i  uiiuiauic  auictu 
raiio,  vr  ifta  commuhicacio oooficrc'  ;- 
tiaiuftitiaro.  quacclcgcm  dcditiftis 
turis  fuis  ,  io  cuius  obcdicntia  coodicio- 
ncmpofuit ,  fub  qua  commuoicatio  ifta 
ficiCt.   Hoc  cigo  fuit  ^t   r '.::']:'■'  o.:.. 
de  vltimo  finc  i.itioi- 
&gloriaDcipcifummai  amdico, 
quoad  bonum  communu.iaaam  ,  ooa 
hmplicitci )  houitatcm  6c,  i'  r*-''  •  ■  "'lu- 
ftiauda.   Pcr  bonitaftmiuli  ..n 
ia  illis  qui  fummi  booi  pcr  ftatioaem  ia 
vcritatc  participi         ■  fututi  ;pciiufti- 
tiam  puoicotcm  i.j  — c  •  bcdicuiia 
fuafciftoindigaoscraui.        .  Hicvi- 
dcinus  iufticiam  ictiibucoccm  obcdica- 
cix  quod  ipfius  ciac,cx  gtatioia  proroif- 
(lonc  Dci,  &  inobedicatix  quod  mcrica 
ecac ,  cx  iuftacommiaationc  Dci ,  locum 
pinmum  habcrc  :  ibi  iufticiam  bonicati 
iuoftam ,  hic  iufticiampunicntcmgiatioT 
fx  commuoicatiooi  fummi  boni  oppoii- 
tam  ,  citia  vllam  mifciicoidix  mcacio« 
ncm ,  oifi  qua  :lla  coHfidcracur  vt  amifc-  ^ 
ria  poflibilt  prxfcruaos  creaturam ,  qux  in 
inilctiam  fua  culpa incidcre  potciat :  qua- 
iicer  mitcncordia  noD  conlidctacur  ,  vbi 
Pixdcftiuatioois  dccrccoprxfioicur.  Illud 
auccmdecrccutufuicicfpcdlu  Angclorum 
pcrcmptoiium  ,  ▼cpocc  qui  iuxca  illud 
partim  ialui fa(5li fuoc ,  parcim  coodcmoa- 
ci:quarc  Sc  ia  eo  prxdcftioatio  Aogclo- 
lum  &  rcpiobatio  compt  foit. 
Qux  autcm  gracia  illis  prx..^iL;uacioac 
ptxparata  fuciic  £cia(|uo,&:liifccrcpio- 
bacioae  oegata,iaro  ooa  difputo.  Circa 
homiocs  vero  uoa  fuic  peicmpcorium, 
cum  quibus  Dcus  ooo  ftacuiciuzcafam- 
mura  illum  lcgis  rigoicm  agcrc  ,  fcd  ia 
quorum  faluccm  omae  fuura  booumez- 
plicare  dccrcuic,  quod  MoH  io  hifcc  fuis 
propriecacibus mooftrauic  Ichouah  ,lth0- 
Hnhfortu,  mijericers     mijtrator,  tsrthi' 
irm,  Cr  muhtti  m/ftricordiA  vtritA. 
Quare  io  illo  decicco  homiuum  Przdcili'- 
oacio  &  rcprobaciopofitanoo  fuic.  Quum 
cuimAdam pcccariT,'5<  ocsci  infonacurall 

propa- 


PR^DEST.  PERKINSIAN.  505 

lum.  Pcrbonitatcm,  fapicntiara.&potcn- 
tiam  in  crcationis  adu ,  8c  obttruit.  Pcr 
cardcm,  fcd  maiorc  mcnfura  &  cum  iurti- 


propagKioois  fcric  oriundi  in  ipfo  i  iam  o- 
mncs  (inc  vlU  fpc  vcnix  cgndcronationi 
cdcntdcuotiaricinx.  Prawicftiuationis  c- 
nim&Rcprobationii  dcctctum  cfl:  pcrcm- 
ptmium.  Huc vfquccrgo  nulla  hominum 
vcl  prxdLflinacio  ad  vitam,  vcl  rcprobatio 
ad  niortcin  locum  habuit  ^umnguc  Prz- 
dcRinatio  &  tcprobatio  non  tiant  uifi  lux- 
u  illjs  propiictatcspcrquashomincsim- 
mcdiatc  filuancur&  damnantu^ :  faluca- 
tut  autcm  przdcftinati  tmmcdiaic  pct  mi- 
rcticordtam.  tc  damncntur  tcprobi  immc- 
tiiate  pcr  iuAiiiam  mifcricordiz  idi  op- 
pofitam,  fcqnitur  nullam  fuiflc  prxdcfti- 
natioucm  &  tcptobationcm  fizamhomi- 
num  .  crga quos mifcricordia  &  luflitia illi 
oppofita  locum  habcrc  non  potucrunt. 
Non  potucrc  autem  circa  Doamifctos& 
noo  pcccatotcs.  Dcindc  cum  Prxdcfti- 
natio  iocludat  mcdiapcrquxnrxdcftma- 
ticcrto&  infjlltbihtcr  adlalutcm  fintpct- 
acnturi ;  rcprobatio  veroincludatcorun- 
dcmmcdtotum  oegationcmimcdiaautcm 
ifla  ftot  rcmiflio  pcccatotum&Spirit.lan- 
&i  rcnouatio ,  ciufquc  pcrpctujailiftcntia 
adBocmvfquc  ,  quz  ouUtsninpcccatoti- 
bus  funt  Qcccnarta  &  commrnicabilia: 
coocludo  prxdcAinationcm  &  rcpioba- 
cioocm  ciujL  homiocs  ooo  fu:(l'c ,  quibus 
illfl  mcdia  nccoccciraiiaocccommuoica- 
biha  fucrunc  Ocniq»ic  cum  Dcusncmi- 
ocm  pcccatoicii'.  ad lalutcroamarcpofllt, 
Difi  lic  ipii  rccuuciliatusto  Cbiiftoi  hinc 
eft  qaod  PixdkRiuatio  locum  nin  ioChti- 
fto  habrit  noo  polfit.  QnumqueChriftus 
ordtnacus  d.  dacnilit  pcccatonbus.ccrtum 
cft Prxdcftinatiojcm  &  tliioppofitamtc- 
ptobationctn  antc  hominis  peccatum ,  io- 
tclltgcaDcopr2uifum,&  Chtiftum  oidi- 
oatum  Mcdiatorcm ,  quin  &  Mcdiatotis 
oflicio,  quodad  tcconctltationcm  attinet. 
in Dripixfcicnciadcfuriduin  ,  locumha- 
bcte  non  potuifrc.  Ncquchincfcquitur, 
Dcum  dut  ioccrto  fioc  nomiocm  coudi- 
diiic ,  aucfincmqucmprxftituitconlccu- 
cumnoo  fuifTc.  Prxftttuit  coim  llbitum 
io  crcatioois  ,  tum  in  glorificationis  §l 
coodcmuationis  illi  oppofitzadu ,  fiocm 
gloiix  fux  iliufbatioocmf  &obtinuitil* 


ui- 

tiaiuo(flasia  glotificatioac&  condcmna- 
lioncfcobtiouit.  Quaoquam  veto  modus 
illuftrandt  gloiiam  per  mifcricordiam » 
qux  cft  ccrtus  booitatis  communicandx 
modus,  ciufque  progrcHus  in  creaturam 
mifcram  ,  &  pcr  iufttciam  itli  mifciicordix 
oppoticam ,  locumliabcicnon  potuit.  oifi 
ez  occafioDC  pcccati  honiin:s ;  tamrn  pro- 
pterca  ooo  cft  fufpcofum  Dci  dccrctumcz 
homioci  ptxuidit  coimabxtcrno  id  quod 
futPtuin  erat  >  &  dc  futuro  lo  iftum  fiuem 
ordioaodo  libcre  difpofuit  pto  atbittatu 
fuo,nulia  ncccflitatc  compuKus.quafi  noa 
&  alio  modo  cx  homiois  pcccato  ftbi  glo- 
riam  compararc  polfct.  Qiiod  vcro  gloria 
Dciooo  tantumfitafitin  tlluftratioocmi- 
fericotdix  8c  iuftittx  illi  oppofitx.cx  co 
clarct,  quod  tum  glouam  ooo  obtioue- 
rii  cx  adu  crcatioois ,  ocquccx  prxdcfti- 
natiooe  &  rcprobatiooc  Aogclorum. 
Scicndum  autctn  mifcricordiam  noo  elfe 
proprictatcm  Dci  cflcocialcm  a  bonicate 
diftiodam>fcd  io  ipfa  booitatc  taoquam 
mairicc  fua  comprchcnfam  ,  &  abouttatc 
cxcuhiem  i  qurn  iplam  bonitatem  in crca- 
turam  pcccacriccm  &  mifcriam  fc  cxpli- 
caotcm.  Quate  fimplicitct  dici  poccft» 
Dcum  in  omntbus  fuis  adtbus  ad  extra 
dcctcuifle  dcciaratc  gIotiamfu:.mpct  bo- 
oitatem,  fapicQtiam.&  omoipotcntiam, 
addita  iuftitia  vbi  hoc  poftulauit xquitas. 
fapicntia  prxfcribcntc-  modum  vcro  ac- 
commodallc  ftatui,  vcl  potiusmutatioat 
obicifli,  circa  quodexplicarc  illas  propric- 
tates flatucrat  Qua dc rc pulchcc  &  ciudi- 
te  Tcrculliaous  l^.  adueifus  Marciooem 
1 .  cap.l  6 .  0/ni}f 4, i 0 qu i t , nectjpt  efi  adhibeat 
[DtM) prcpieromnts.wftnfHi,  tjHot^eAU' 
ftu.  EtirMmf>ropterfceleJ}os,(^iilemfrcpttr 
mgrAtos,^  AmuUtionem  propter fHperbos,^ 
quicqnidnon  exptdtt  mtdu.  Sic  £5»  miferieor- 
diAm propttr  trrantes ,  f^atitntiam propttr 
nonrefipifcenies ,  (jfprtftAntiampropttrm«' 
rtntts, quicqutd bonu  ejl opw.  ommA 
patitnr  fma  more  quo tum pMicondtett tpr^ 
pttrqutm  homo  eadtm  patitunqMe fuo  moft, 
5  5$  Haic 


50  6 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


Hxc  Terlunianus.  PrxdcftiDatioautcm 
tion  taocum  fa<^^cfl  ez  booitaccfimplici- 
ceccootidcrata,  cuiuscft  quidcm  rcipfum 
commuaicorc  cumcrcacura ,  fcd  cciam  cx 
modo  mifcricordix  cx  illa  bonicacc  cx- 
cuocis  in  miferos » ad  colleodam  mircrtara, 
gratiz  ia  Chriflo  ex  illa  cxcuntis  io  pccca- 
lores ad  peccaca  coadonanda,  paticntix  Sc 
longaaimiracis  ex  cadcm  bonitatc  prodc- 
uncts  crga  aliquandiurclu£laaccs,&  voca- 
tioni  ooo  (laiim  parcacesadfufliocndam 
inoram  conucrdonis.  Sic  &  rcprobatio 
oon  cancum  mdicuca  cx  iuflicia  boniuci 
iiliopponrafimplicicecconfidcracacircdcx 
iudicia  mifcricordia  aliqua  8c  pacicncia 
tcmpcrata.  Dcus  cnim  mulra  lcnitacc  & 
pacicntia  fuffcrc  vala  irz  coagmcocau  ad 
ificecicjnt.Rom.^  r.ii. 

Ex  hifce  ica  confidoracis bona  cua  venia 
concludcrc  miliiliccac ,  Pcrkinfc  do^lirti 
inc,  non  Citis  probc  abs  tc  dcfiniram  fiue 
dcfcripcam  pixdelliuacioncm  circ.  Sicui 
Tolupe  cftlcncm&ordincmobicdorum 
(cicncix  voluntatifquc  diuinx  conGdcra- 
re.ille  magis  magilquc  in  vcritatcrcrum 
brcuicet  a  nobis  propoHurum  coafiima< 
bicur. 

Auguflini  locus  hifce  meiseflconfco 
uocus,  fi  quis  illius  fcncenciam  cx  aliis  lo 
cis  intfgrara  colligcrc  vcHt.  Fulgcncius  8c 
Crcgorius  apcrtillimc  raihi  fuftT.igantur 
locisabstc citatis.  6ii cnim adus przddh- 
oarionis  cfl  prxparatiorcminionispccca- 
lorum.aucpuuiuoniscorundcm,cumccr- 
com  cft  prxdcftinatioocm  honnifi  circa 
pcccatorcsloaiinhabcrc.  Si cuam prxdc- 
ftinarionis  rduscrt prxchgtic uonnullos 
cx  piaui^  r.^.owjus  rcdimcndos&altosia 
jiraui!:  mor<busdciclinqaeic.hiDc  qucquc 
coollar  ^>rxtjcllio3tioaein  circa  homincs 


Si  quis  Tcrum  id  cfTc  quidemfaccacur,* 
at  dicac  Dcum^ipfura  fibi  prxparaffc  iRiOt 
occafioncm,  dccerocodo  vc  bomo  labere- 
cur ,  &  iliud  dccrecuni  ad  fiocm  fcu  ncr^i- 
num  Dcrduceodoi  petimus  di&i  iAisdc- 
monftrauooem>quam  dare  meo  iudicio 
oon  poccric  Pugoac  eoim  ifla  fcoccotia 
cumiuflitiaDcT,  vcpotc  Dcumaudlorcm 
pcccaci  £acicns,&  pcccaci  locuitabilcm  ac- 
ccfncaccminduceos.  Quodprobo.  PofI<- 
to  coim  illo  dccccco  ficci  ooo  pocuic  vt  bo« 
mo  ab  adlu  peccati  abflinercr.fccus  dccte- 
cum  irritum  fa^um  fuiiiecquod  cdncEis. 
CenfiliHm  coim  Dti  fttu.  Circumfcript» 
icaquc  &  dcccrmioacaefl  voluocas  humi- 
oa  ab iflo  dccreco,  vc 00001(1  io  voam  par- 
ccm ,  in  qua peccacum ciac ,  fc  flcdlcre po- 
tueric,  quo  adlu  hbcitaccm  fuam  amific» 
proptcrca  quod  aoo  fccundum  modum 
voluotacis  libcrx,fcd  fccuodum  modum 
nacurz  voluorasmocifitilloa^u .  cui  oc- 
que  rcfiflere  poiuicadlu ,  neque  cciam  vo» 
luic,  imo  oe  vcllc  quidem  propccr  iflam. 
dcccrmiaatioocm  pot  uic 

Addequod  pcciltamfcoccoriammifcit* 
cordia  5c  iuflitiamediacooflicuuocurcx- 
fcqucncia  prxdcllioacioncm  ,  quum  fiDC 
ipl^  pr^dcfcioattoois  prtmari;  caufx.quod 
ex  eo  cooflacquia  prxdcfltoacioois  exiie- 
mus  fiois  io  mifciicoidix&iulluixpaic- 
fadioocm  rcfoluacuc 

Huic  iam  mihi  vide  qua  ratiooe^M-  j^tjfuim 
tionem  <^  Uffum  hominii Jl/uuiucommur»tJ  ittrMf*- 
medium  confilio feu  pocius  dccrcco prukjli-  ^lfpnM. 
»;i/.y«^'y?r.i/«ff7.EgofjDC&  crcationcm  ic  j^^j^jgnu 
laplum  prxccdcte  patoomncmprxdcfli- 
aationisa<f)umcxtcraum,  vc&  deciccum 
de  homioecrcaodo,  6c  pcrmilTtonelapfus 
ipfum  CrxdclUoatiooisdccretumancccc- 
dicoidiDeiomcQcediuiQa.  Quodctiairi  in 


vcpcccatorcscoondcracos  vufari.ScboIa-   prau:cdcocibus  cx  parcc  mihi  confirmaflc 
llKorum  ill;ifcuceaciacumiildemopcime       »        .-11  .     •   n.  ,r- 
«ontcnriti  aptrrc  fDim      '  -  n  pradefli- 

nAtiODc:np(Xuilioncl.i|   ;,qttumpcr 

inedumrotfciicoidiz&  iuflitixpunicntis 
pcifc^Vioucm  &  bonic.itcm  Dei  prxdc/li- 
s.nntisrcpixfcnrariatunt,  qui  modus,vt 
fiipciam  dixi ,  tantamiupctcacuribuslo- 
«uinhabcr«£otcft. 


videox.  Ac  lubcbitdciflodifpiccrcpaulo 
diligcntius. 

Oinnis  a£tus  in  obieAum  natuca  fu» 
obiciilopoftcriorefl-  Obicllumcniinre- 
laciue liicicur.  Bigo idquodin co cflabfo- 
Iiicum  oatura  ptius  cff  rcbtionr.  Obic- 
^m  igiturprius  cft  id  fc.  quam  obiiciatuc 
actuiinipfuisccjidcAti,  Uomoauccmcfh 

Sixtic- 


rRi£DEST.  PERKINSIAN. 


Pfxdcdthationis  obicdlum.  Ergo  homo 
'  Prxdcflioaiionisadluellprior.  Achomo, 
quod  cft,  pcrcrcatioaemcft.crgocrcAtio 
prior  prxdcdinatiooc.  latclligc  in  mcncc 
diuina.  Hoc  cfl,dccrctam  dc  cicando  ho- 
miae  prius  Prxdcflinatioois  dccreto  .  & 
ip&priorcxfccutioncdccrcti  Pixdcftina- 
tionis.  Si  quis  rcgcrat,DciAi  Pixdcftioa- 
(toois  adlu  mtcroo  noo  rcrGitum  circa  ho- 
minem  cooridcracam  vt  conditum ,  fcd  tc 
coadcodum.  Rcfpondco  ,  id  ncquc  ficti 
po0c,ocquc  a  mcntc  rcdciudicamc  com- 
prehcndi.  Przdcdinatio  cnim  cd  dccre- 
tum  QOQ  modo  illuQraodi  gloriam  diui- 
nam ,  fed  illuftraadi  illam  io  hominc ,  pcr 
/  roodum  mifcricordia:  6c  iuflicix.  Vadc 

fcquicur  &  honniacmprxcxiAcreiQmeo- 
ce  diuioa  anic  adlum  prxdcflioationis .  & 
ipfum  homiois  lapfum  iam  ancca  fuiilc 
prxuifum.  Dciodc  proprietaces  Dciqui- 
bus  pcrada  cA  creatio,  io  priori  momcnto 
nacucx  diuinxconfidcrancur,  quam  qui- 
busprxdertin.itio  loflicuicur.  Bonrcas  fim- 
phcicer  coQftderaca,(apieocia  8c  pocencia 
crgaNiliilumoccupacx ,  priorcsfuncmi- 
fericordia  &  iu(\icia  puQicocc.Addc  quod, 
quum  prxdcAioacio  hinc  pcr  mifcricor- 
oiam,indc  per  iufbiciam  fada  ficilia  ad  fal- 
uaadum  iflaad  damDaDdum,ficri  Dcqucac 
TC  vllum  fic  mcdium  coromuae  conuc- 
nicQS  cum  clcdioais,  cum  rcprobationis 
cxfecutioiii.  Illud  caim  communc  mc- 
dium «  Qcquc  a  mif cricordia  ocque  aiufH- 
tia  cfl  prxparatum.  Noo  igitur  mcdium 
prxdcftiQatioais  efl  *  quod  cfl  commuoe. 
wfant«/ftf      Creatioocmlionrunis  fi  dcfiaircvolui- 
hminu      fliiaccuratiusidfaciendum  fuit.  Ardefcri- 
Ht  di^      ^^'^  laatum  volucris ,  cft  camca  ia  illa  dc- 
^  '     (ciif tioDC  c^Modaotctn.  Homoconditfuefi 
'  i»>*/4t«i!«,  icapofluIaaccipfoNiliilo  vndc 

coodicus  cfl ,  &  ipla  crcaturx coniiicionc, 
quxadilaturacreatoris  ,  quieflimmuu- 
^  bilitas,crcatiooeeuchi  occpotuitaccdc- 

^  buic.  Atitamutabiliscooditus,  vtcamca 

a&ualismutatiorz  booo  iomalum,  iflam 

{otcocialcm  muubilitatcm  QonQificx  vo- 
UAcario  &  libcro  hominis  acftu  c-ffcc  fccu- 
lura.  A^usauccmcrcacurxlibcrnonma- 
«ct  qaaadodctctminaturiuia  voampar- 


ccm,  Tcflaaccilladetcrreinationeiieix  aC' 
qucaci  quio  fc  muccc. 

Dt  f^rmijjiu»s  vero  lapfus  iam  htixir  jf„U^^tu 
paulo  tr adtandum  cfl :  quia  m.igaum  in  c<r  permijfio  re  • 
ad  toium  hoc  acgotium  cxpcdicndum  po-  dleRtitjini^ 
fitum  cflmomcncum.  Quod  Dcusomnia 
quxcunqucacrcaturaficu polfunt,  abfo- 
lutx  fux  potcntix  a^u  impcdirc  pofTtc» 
ccrcum  cft ,  quodquc  nulli  fimplicicei  ob- 
fbidum  fic  vcillumamalo  impcdiacxquc 
cllccitum.  Vcrum  noo  omncquod  potcft 
pcr  abfolucam  poccaciam ,  cciam  pcr  lufli- 
ciampoccfl.  NoopoccApcriufliciam  ob- 
liuifci  laboriofx  cnaricacis  piorum.  Cir-  »»  t  ^ 
cumfcribiturcciamabfoluta  Dci  potcnria  '*  ' 
pcrdccrcrum Dci ,  quoaliquidioalcctam 
partcmeflflatucum.  £cquanqaam  Dcu« 
Qulli  fimplicitcr  fit  obfVridus,  potcfl  ta- 
mcn  aflu  aliquo  fuo  fe  obligare  •  ocmpc 
vel  proroittcado  ,  vci  adam  aiiqucm  ab 
hominepoAuIaodo.  Quodprom  fitprz- 
flare  tcnctur ,  dcbct  eaim  fibi  fux  vcritatii 
immutabilttatcm ,  fiuc  fimpliciccr  fiue  fub 
conditione  promffcrit.  Poftulando  adlum 
dcbitorcm  Ic  facit  dandi  potcotiam  &  vi- 
rcs ,  fioe  quibus  ille  adius  przfbii  ooq  po> 
ccft:fccus  fi  ficnt,me/it  vbine»  femimAHit. 
Hispofitisplaaumeft,  Deum,quumbo- 
mini  libcrtatcm  coaccflifrec  aiBiciii  ,  dc 
quidcm  vt  ca  vcerccuc ,  dcmi  dcbuiifc ,  im» 
Qcc  pocuifTc  impcdirc  lapfum  iflo  mod« 
qui  libercacis  vfum  iafrcgiflcc.-  dcindc  ooa 
fuiffc  obligatum  ad  impcdicndum  alio 
modo,  quam  per  coilacioocm  viriumaJ 
lapfum  <:aueadum  acccilaciarum  &  fu£- 
cicncium. 

QuarcpcrmiHiotwn  cfl  ceJfatioahA^n 
illumiaatitnM  incltaatitnu,  quaccnus  fi- 
ac  illisaAibus  homo  pcccatam  vicaic  non 
pocuic  SiccniminDcumiurcmcricocul-  g^-^j^^ 
pacoofcrtur, qui pcccati caufafit, pcrmo- 
dum  remouentis  vcl  noo  daotis  id  quod 
cfl  ncccflarium  ad  prxflaodum  adtum 
qucm  ipIcprxfcripfitlcgcfua.Vndcfcqui- 
tur  &  legcm  lUam  iniquam  cITc  ,  vtpoce 
quxaonfit  pioportionata  viribuscrcatu- 
rx  cui  ponitur,  iiuc  dcfc^sillc  vxrium  fic 
jCX  aoo  datioDc ,  fiuc  cx  ablacionc  caruodc 
aotc  vllam  culpam  a  creatura  commifram. 


joS  lACOBI  ARM 

Eft  qnidcm  pcrini/lioccn,inoabimpc- 
dicndi  adu.fci  illa  ccflatio  ita  cll  cxplican- 
da,vt  in  caufam  pcccaci  tHicjcDtcm non 
rcducatur,fiuc  dirc^cfiuc  per  raodum 
ncgationis  vcl  rcmotionis  illius  rci ,  finc 
qua  peccacum  vicaii  Dcqtiic.  Dehacpcr- 
nnfTione ,  fi  coramodc  cxplicctur,  procul- 
An  H^t  Tieo  dubio 3ici  potcft ,  ijuo.i DtM iUam  non mo- 
frtjctentt-  doprAfci»t,fed  <^  velil  volufJtMii  aHu  aftu- 
vcUnte.  matino  tcndcntc  immcdiatc  in  ipfam  pcr- 
rniflioncm,non  in  id  quodpcrmittitur  ;dc 
qao  vc  dici  noo  poccd,  quod  Dcus  vciic 
lUud  DOD  ficrt ,  pcrmitcic  cnim  &  oon  no- 
lcns  ,  ita  quoquc  vcrc  dici  ncquit  quod 
Dcus  illud  vclit.  Eftcnimpcrmidioadtus 
mcdius  iotcr  vcllc  tc  nollc,rcmifla:  fcilkcc 
voluncatis. 

!  fcr-     CauCi  autcm  cur  pcrmiicat  pcccatum, 
>...^r  n-.i  fecoon  tancum  a  confequcnti,  vcrum  Sc  ab 
ft4(t  vhiit^-.  antcccdcnn  cft  furaenda.  Ab  aDicccdcnti, 
qnia  Dcus  ita  homincm  ind  cuit  vtcflcc 
hbcrt  arbinii,  qui  vel  prasfljtc  obedicn- 
liam  vcl  abcarcfilitepoflitfccundumvo- 
luDtatislibcrtatcm;  quam  fuaminftitutio- 
ncm  rcfcindcre  non  potuic  proptcr  fuam 
immurabilitatcm,  vtpulchrcTcitulliaous 
czplicataducrfus  Marcionem  lib.  i.  cap. 
6  7.  A  confcqucnti , quia  vidiifc ci pcc- 
cau  occalionc  gloriam  gratia:  &  iuOitiz 
fux  dcmonrirare  poflc;  achoc  confcqucns 
noD  fcquitur  cx  ipfo  pcccaro  nacuralitcr. 
Vndc  vr  cx  (ummo  malo  ( fi  quod  fic  fum- 
mumjnonnifi  malum  fcquipoicftpcrfc, 
cil  cnim  \x(\o  diuinar  reaicflacis  diuino 
bono  oppofita;acexinici(lud  confcqucos 
ex  pcccaco  pcr  accidcns, propccrcaquod 
Dcus  pro  infinuafuafapicntia,boQitatc.& 
poccntia  gloriam  fuam  iodccltccrehouic 
&  vult.vccx  rcncbris  lucem  Quarc  vcncc 
raalum  pcrfc  booum  cft,  ic3  ocquc  fimpli- 
citcrbonumcfl  vc  malumfijt  Sicnimica 
eflcccum  non  modo  cias  pcrraiflor,fcd 
au<flor  ctiam  &:  cffcdor  clfcc  Deus.  Ac  per 
accidcns  booum  eft  vc  malum  fiat ,  pro- 
pccr  illam,  quam  dixi,  Dci  fapicnciam^bo- 
niratem  &  potcotiam  ,  fccundum  quam 
Dcus  ex  peccato  matcriam  glorizfuxii- 
luflranda;  fumit.  Eft  ctgo  pcccacum  ift- 
hocrcfpcAunoomcdiuui  pcc  fc  illuflrao- 


INII  EXAMEN 

dx  gloriz  diuinXifed  occafio  uotumi  noa 
daca  in  hunc  fiocm,  ncquc  natnra  fuaad  il- 
lura-iccommodata  ,  fcda  Dcoarrcpta,  fic 
horfum  niira  attc  &  laudabiliabu(u  vfuc- 
pau. 

•Ncquc  quicquam ,  vniuerfo  fimplicicer 
boDUin,impc4i[ccur,ctiamfi  Deus  maium 
impcdirct ,  dummodo iflaimpcditio  non 
ficrct  modo  primzuarhomioisioftituno- 
ni  non  conuenientc;  ic  Iibcrumefl  Deo 
peccatum  impcdire  ,  fcd  modo  dod  pu- 
gnante  contra  arbitrii  libcrcacem.  Alius 
quiuis  modus  impcdimcDCi  bono  vniucrfi 
(impliciccr  cric  conrrarius  ,  vcpote  quod 
bonura  vniuerfi  in  eo  ctiam  coofiHit,  vt  fie 
aliquacrcacuraliberavoI(intateprxdiu,& 
vr  ciJc  liberi  arbicrii  proprii  vfusfioe  vlh 
inccrccflfione  diuina  concedacur.  Si  vero 
ad  bonum  &  perfcdtionem  vniucrfi  fim- 
pliciccr  faciac  mali  fcu  peccaciexiflcntia, 
iam  Doo  modo  non  impcdirc dcbct  Deus 
peccacum ,  fcd  &  promoucre ,  nc opcri fuo 
dcfic  Dcus  &  iniurius  ficin  pcrFcdionem 
fuam.  Faccor noD cxiflcDCc pcccato ocque 
paticDtix  martyrum,  ncquc  hoftia:  Chri- 
i\\  locum  illum  fore,  fedctiamcziticocc 
pcccaco  000  flacim  eziftic  pacicnciamar- 
cyrumocquchoAia  Chrifti :  imofiDatu- 
ralcm  peccaii  cfficieotiamconfideremus, 
videbimus  cx  coproducim.pacicociamil- 
lorum  qui  afHigunrur ,  &  icam  Dei  iode 
acccodi  aux  omoem  vllius  vcl  minimi 
booi ,  ncdum  filii  fui ,  dooatioocm  impe- 
dircpoflci,  &  rcipfaimpedirct,  nifi  Dcus 
idem  mifcricors  cflct  &  pro  fuafapicotia 
modum  iDueoirc  ooflccquo  peccaci  oaca- 
ralcm  cflScicotiam  impcdirct,  &  alios  cfFc- 
^us  cz  pcccaci  occafiooc  produccrcc  con- 
craciosipfiuspcccaci  naturx> 

Loci  ex  Auguflino  Cr^gorie  citaci  huic 
fcntentix  noo  caocum  oon  rcpugoanc ,  fed 
&  patrocioantur.Non  enim  dicunt  booum 
fuilfc  fimpliciter  vt  malafiereoc,fcd  Dcum 
iudicaflTe  melius  clfe  dc  malisbcocfacere, 
qnam  malaimpedircjduos  Dciatflus  con- 
ft  rcotcs.  Sc  alctrum  alceri  pizfcrcocc 
ccat  autcm  mihi  io  Grcgoriididoootaic 
qiiud  000  fciic  (atisraala  ,  quai  propcer 

pcccaca. 


Aafiecm 
non 

C^:,i>i:i  .«I- 


Htrfi. 


PR^DEST.  PERKINSIAN. 


509 


peccacatolcramus » cum  booo  rcdcmpiio- 
Biscaaquammaiorc  compirac  :  ipU  co'm 
pcccata&culpas.Doomjla  qua:  pci  mcri- 
tum  illorum  pacimur  cum  bono  rcdcm- 
pcionis  confcrrc  dcbuicrquod  fi  rccidcc,  <k 
accurace  Apofloli  diiflum  condderaflcc^ 
Nc»  fuat faciendA mnU  vt  enensAnt  bonM.Ce • 
cusiudicancCiaucfalcccoaucnicDciusrca- 
tcociam  CDUociaflct .  oulla  U&a  dc  gcnerc 
io  gcDUs  cranficioQC  neqoc  pcccaci  pxnis  io 
locum  ipnuspcccacifubibcucis.  Mihi  CiQe 
&  cuiuis  iidcU plcnis  buccis  cloqai  fas  c(l. 
nullam  cam  cxccllcoccm  cflc  rcdcmpciooc» 
ncque  vllum  rcdcmpcioois  cam  cximium 
roodum.vcillius vcliflius  obcincndi  caula 
peccacum  illum  quaotumuis  cxieuum  fic 
perpccrandum.  Ventt  enimrcdcmpcor  vt 
dtjlrttertt oper«Dmboli  ,  hoc  cll  pcccata: 
quarc  oou  ibucud.i  illa  vcfiliusDci  redcm- 
pcoraducQircc  Circulusenimille  ,  Tcoic 
filius  Dci  vcpcccacum  dcftruercCi  &  pec- 
catumfadumcft ,  vcaFilio  dcftrucrecur, 
noQ  Scripcuris  modo  eft  coocrarius ,  fcd  & 
Tcricati  ommgeox  >  vc  io  iuEaicum  abdu- 
ccQSjaducrfus. 

Hiuc  cciam  facile  cooftac  cMlfam  ilbm 
noQ  oifijpcc  ^fw^iifixiiy  i^xTtfB^^iitftlicem 
dici  pofle :  qux  vc  in  declamatiooibus,  pa- 
fdtxculfm.  ncgyncisoiaiionibus  ,  &  cxornaciooibus 
locum  habcre  poccft,  ica  longc  a  folida  dif- 

^uificioQCTcri  cftamoucoda.  His  addea 
um  fcmpcr,quod  iam  fxpe&  iccraco  mi- 
hi  diAum  cft,icdcmpcioncm  cx  culpa  aoo 
Difioccanonaliccccxftitiflc  ,  Dcoicapro 
arbicrio  difpoucnce  .  vc  culpa  ifta  pcr  ca- 
Icm  &:  taocum  icdempcorcm  luerecuc  & 
duerccur. 

Ac  difcriment  tfttodinttr  Upfiu  permijfio- 
nem  c  ^wftaiuis,  mihi  nul- 

lomclii:  w..>.Ls-i.  i  &  pcimifllo  ipfala- 
pfusoon  minushabcccx  ordioatione  L^ei, 
c  malo  bonum  ciicientis  ,  quod  mcdium 


Jln  Upftu 
Ad*mirt- 
f!i  dtcMur 


li4m  medinm  decrtti  sppellsi,  quodQomco 
lapfui  nooconueoit,  nitipropteriliudad' 
ic£{\ivn,petmijfui.  Noo  coim  lapfuseft  id 
gloriam  Dci  ,fcdlapfus  pcrmiflio  ,  000  a- 
dushominisqui cftljplus,  fedaflusDci. 

3UZ  cftpermiflio  immcdiace  circa  adam 
lumhominis  occupaca  ci  prarfcripco or- 
dioacioois  diuHii.  Agnofco  autcm  pcrmif^ 
flonem  mcdium  dccrcti  non  prxdcfhoa- 
cioois fcd  prouidcntix,  qua  hzc  concra  illa 
diftinguicur:  prouidctix  inquam  gubcrna- 
tricisac  adminiftracricis  ,  qua:  oonmodo 
Qoa  prior  cft  aacura  Sc  ordioc  prasdcfti- 
naciooc  ,  fed  &  caula  mifllonisFiliican- 
quam  Redcmpcuris  ,  qui  capuc  cftinquo 
prardcftioacio  fa^a  cft,vt  docet  Apoftolus  ' 
Ephef!  r.  jt  f  r 

Ac  quomodo  vcrum  cfl*c  potcft , bpfum  •^J"  '^/'■'*?' 
pcrmiiti  aDco  ,  &  non  ei4tnirtntfivolentt  'J^'-^^*'J'' 
Deo?  vclimcxplicari quomodo  Dcus fimul  . 
vclicbpfum  cucniic.ac  pcrmitcaccundcm:  ■^'"d*  P"' 
quomodoDcusvolttiouc  fua  vcrfccurcir- 
calapfunim^^diace  &  immcdiateimediate 
volcndopcrmifrioocm  ,  &  immcdiatc  vo- 
lcodo  lapfum  ipfum.VcliTn  etiam  harc  con» 
ciliaii  ioccr  fc  ,  quomodo  lapfus  cueaiat 
DcovoIcntc>&  Dci  voluncas  ooq  ficcau- 
falapfus  ,  contracxprcfrumDci  vcrbum> 
Dcusnoftcrin  caio  cft  ,  omnia  quxcun- 
quc  voluu fccic.  Infupcr j  Qupmodo  Deus 
vcliclapfum  ,  &  camcn  (nBitunon  volens  Pf^ln^, 
iniquinitem,(^\xwm  lapfusfitiniquitas.  Di-  j^yi/.j. 
ftinclionc^flux  adfcruotur  folucndo  oo- 
doDoofai^ciuQt,  quodpcr  fiogulasco-  j)fOj„ffjg, 
moftiabo.  Diftinguuoteoimiatcr  lapfum  fjt}  huicno' 
&  cucntumlapfus  ,  inter  voliintaccm  figni  ^  (},lutnd«. 
&  bencplaciti,  rcur!jtan>& occultam ,  in- 
terlapfum  qua  pcccacum  &  qua  mcdium 
illuftrandxgloiijc  diuinx  ,  &dicutDcum 
vclle  eucnirc  Ijpfum,  acipfum  lapfumno 
vcllc:  vcllc  laplum  voluntatc  bcncplaciii. 
&  occuIta,non  vcllc  voluncace  figoi.  ccuc- 


fit:  quampcrmifluslapfus.Ordiuauitcnim  i  bta  &:  appiobance  .  vtllc  lapfum  non  qua 


Dcuspcrmiflioncm  fuamin  ccrtum  fincm. 
£c  vidc  mihi  aonoo  abfurdum  iic  pcrmif- 
floocm  lapfnsapctmiiroiapfudiftingucrc, 
lapfu  inquam.non  qua  ijpfus ,  Icd  qua  pcr- 
xnifl~us  cft,  coofidcraco  :  qucmadmodum 
luc  Qcccffario  lUum  confidc/as ,  quum  il- 


pcicacuin  cft.ac velleeundcm  qua  mcdium 
eft  illuftrjndx  gloux  Dci. 

Qnpd  ad  ptimam  diftin^liooem  acti-  Trim». 
nccilla  in  vctbis  cft,noninre.    Nam  qui 
vultcacoirclapfum,  vulcctialapfiim. 
cuiin  vulc  cucoitclaprum  .  %ulc  cucncum 


Sss  } 


lapfus. 


lACOBI  ARMINTI  EXAMEN 


lapfus  ,  quiTulceuencumbpfus  ,  vulda- 
prum.EucQtuscnimlapfusIapfuscfl,  vc  c- 
ncotus adtiohisipfaadio.  Si  vcro  vulcla- 
pfum  cft  cai'fa  hpfus.  Omnia  cnim  qnjc 
voluicfccit.  Si  regcracquis,  vulclapfuni  c- 
ucoircadua!icno&  noo  fuo.  Rcfpondco, 
ficrioonpoffc  rt  Dcus  vclit  lapfum  cucni- 
ica^ualicno  &uonilio  :  boq  cnim  cuc- 
■iccadu  alieoo,  mCi  ipfe  inccrucniaca^u 
luo,&  quidemtali  vade  iilui  alicousnc- 
cclTaxio  cxiftat  j  fccus  oon  fict  ocquc  cuc- 
AictaAualieoo  ,  idquodadualicoovult 
cucoitc.Nihil  aurcm  ad  rationcm  caufx  fa- 
cit,ftuc  Deus  mcdiatc  aclu  alicnovclit  c- 
ticnirclapfum  »  fiuc  immcdiaicadlufuo. 
'Coaoedluatur  cifim  hxc  mcdiacc  A(flus 
Dci  ,  aftus  tlicDUS  ncmpc  homiois  &ia- 
p(us.  Lapfus  cx  a£\u  homiois  proHcifci- 
cur  ,  at  illc  cxDci  ai^u  occcfrario  dcpca- 
«lcti (ccusficri  potcrit vtadlusalicQUS  non 
cxidat,  Sc  fic  poterit  lapfus  oon  cucoirc, 
qucmumcoDcus  vultrucnirc.  Non  nc- 
gaturcrgoDcus  cflc  caufa  lapfus  nifi  im- 
rocdiata»  mcdiatac^Tccooccdicur.  Ecnc 
obfcdio  obcinecA^uz  coocludic  Dcum  cf- 
ic  caufam  lapfus  ,  &  mcdiatam  quidcm. 
Nam  ocnrio  voquam  cx  cuiufquam  dido 
concludcrc  voluic Dcum  peccaci  ab homi- 
oc  pcrpccraci  immcdiaca  cflc  caufam.  Coo- 
cludereccnim  coocradiccns  ioadiexSo,  vc 
loquuncur  iofcholis.  Nid  forccquisagar 
<lc  coDcurfu  Dci  voiuertali  quocumho- 
mtQC  coDCurric  ad  adum  produccodum 
<^ui  ab  homioe  cicra  peccacum  prodaci 
ficquit. 

Difliodio  vokocacit  in  beoepbfici  8c 
figni , occulcam  &<cuelaam  vc vt alibi  lo- 
cum  habeachiccamcB  valcrc  oon  potcfl. 
ValuotascQimbcocpIaciti  cflicax  dtcitur; 
quodiiiAa  laprumcucoice  Dcus  voluerit, 
cene  &  lapfum  cSccem  occcirc  cCt  i  boc 
c(l,  lapfus  caufafit  oportct :  quxcuoque 
CDim  Dcus  voluir,voluota(c  ocmpc  bcnc- 
placiti,  eadcm  ctiam  fccit  io  calo  Sc  io  tcr- 
ra  i  &  voluotati  cius,  fcilicct,quz  cll  bcne- 
pbciti,rcfiftcreBcmopotc(k  ,  vrauccmdc 
voluQCatisdifttodionctrba aliquid  dicam, 
poto  roc  veritatc  addipulantc  diccre  pof- 
icjocuuamalcctt  coufquc  cflc  liuc  coBtra- 


riam  ftuc  oppofitam ;  vtDcusrna  rolda- 
tacc  vclic ficti ,  quod  altcra  veUc  non  ficd» 
&  coorra.Vult  Dcus  voluotatc  figni  & ap-  « 
probantcvthomo  noolabatur ,  iicri  oon 
potcAigicur  ,  vtDcusaliquaquocuoque 
modo  coofidcraM  voluQcacc  vctic  vc  homo 
labacut:vcTCcaimdifiindtio  cffc  poccflia 
voluncacc  Dci,  camco  hulia  cooctadi^io 
10  cadcm  locum  habcre  poccfbcotradi^io 
auccoa  cf\  (i  Deus  aliquo  voluocacisfux  a« 
Au  tcodac  in  obicftum  aliquod  &  eius 
cootcadidorium- 

Tcrtia  diflinftio.  qua Dcus  dicirur  vcJ-  TtrtU, 
le  pcccatum  noo  qua  pcccatum.fcdqua  cfl 
mcdium  tllultrandx  glorix  ipfius  ,  ooa 
magis  cxculac  Dcumab  cHictcotiapeccati 
quampracccdeotcsduz.  Maocccoimvc- 
rum  iliud  didum  :  Quicquid  vulc  Dcus 
&cit,  vult  autcm  pcccatumiacit  igicur  pcc- 
cacum.  Non  quidcm  qua  calc  (cd  qua  cfl 
mcdium  illuflraodxglorix  ipdus.Faciea- 
cc  auccm  Dcopcccacum  qua  cfl  mcdiam 
calc>  ooopoccicficri  ,  quto  homofaciac 
pcccacum  qua ule.  Peccacum  cuim  oequic 
hcrivc  mcdium,  nift  fiac.EccfUIIadiflia* 
diopcccact  10  refpcdlus ,  ooo  rc  &  adla« 
fcdfola  coQ(idcratioac  ,  difparacos  &  di- 
uccfos.  Cxcerum  vt  iAamdi(lin<ftioncm 
ic^c  vfurpcmus  ,  qucmadmodum  faoc 
ciusaliqutscft  vliis:  diccodum  cfl  Dcuia 
pcrmirtcrc  pcccatum  qua  talc  ,  fcd  ca  de 
cau(a.  quia  oouic  &  poccA  illud  facctc  mc- 
dium  .  imapotius  vci  canquam  mcdioa4 
gloriamfuam  illuflraodam.  Ica  vcpecca- 
ci  racio  ,  quacalc>  obiiciacur  pcrmi/liooi 
Dci,cau(aacc  iDcerimpetmidioQcmiflaai 
cum  coofidcracioDc,quodinudpcccacuai 
mcdiumciTepoccflglorix  diuioxiliuAra- 
dx ,  curo  ordioaiioQC  ,  vr  pcccacum  pcr- 
miflum  mcdium  ficreipfa  iliul^iaadx  glo- 
rixeiufdem. 

Similc  quod  adfcrs  dc  d«mc  mutalili     Simil*  di 
ruinofa,  multisdccaufis  aoo  quadrar.  Pn-iMM rMi- 
mocoinJapfusdomuscfl  iliius  paflio,  acM/*. 
lapfus  homiois  cA  illius  a^us,  cfl  o:  pccca- 
lum  Secuodo  Domus  ifta  oon  modo  mu- 
cabilis  c(l,boc  cf^  tucrc  poccos ,  fcd  &  rui- 
Dxobooxia  ,  (ed  homo>  vtTcpeccarepo- 
cucrtCfUmea  pcccato  coo  fuit  oboozjus. 

Tcruo» 


PRiCDEST.  PERKINSIAN. 


Tercio  i  Domusilla  non  poicflcoDnQcrc 
impccicaa  vcQtis  >  achomopocuit  (lacuin 
fuam  coBfctuacc ,  cciam  ccnucu^  a  Sacana. 
QuarcuSjD omu i iAi  fulcra  non  apponuii- 
cur  neccfiariatachomo  vircs  a  Dcoaccc- 
picfuSicicoccsadpcrfifleodum  coocra  io- 
lulcum  Sitanz ,  &  numinis  ip(4U»  .-ifTitbn- 
cia  fufFulcus  fuir.  QuiacorRuiaam  domus 
pra;uidctzdificacoc&cxparre  rulc .  quia 

Suum  pofTcc  >  impedirc  ooluic  ae  rucrcr: 
'cusquidem  pcccacam  przuidcc,  acaon 
voluicimoimpcdirc  coD;itus  cfl  pcr  pr.r- 
«cpcum  &oppoficam  gratiam  vicaado  pcc- 
«aco  acccflariam  &  fufticicncem  :  vltciius 
impedirc  noa  dcbuic  oc  rcrcioJcrct  quod 
iDnitucrac.Illavcro  non  cooucniunti  Ita- 
Acous  volo  ruioam,  quaceousrvolo  tio  im- 
pedirc.  Nam  ruina  &  pciminio  luinz  non 
pofluncfimulcnc  immcJiaium  voluoracis 
«bic£tum.Dcus  cdijti  non  poceft  circa  rui- 
nam  vcrlari  (Imul  &.iffirmaciuo  &  nrsa- 
(iuoa<flu  voluncatis.  Adlus volcndi  cuioa 
oHaBirmatiuus, ai^lu&oolcdi  impedire  clb 
Dcgatiuus.ioccr-Juos  oppoficos  adlusaBir- 
maciuospontusincmpeirccra^um  vulcn- 
ii  ruinam  &  volcodi  vt  ruina  nuu  Hat.Vc- 
rumaurcm  cil  omaiao.iantuminizdifi- 
cacori  cribueadum  caufalicarit  fcu  cfticico- 
Ciz.quanciiilli  voluncatis  cribuitur  in  rui- 
oam  zdium  teadcocis.  Ac  fimilitudinis  ap- 
phcatto  coaddciccur.  Deus  Adamum  pcr- 
rniHc  fibi .  fcd  non  dcfcTcum  a  Dco :  criplici 
CDim  adlu  vcluctulaum  illi  fuppofuic .  oc 
pcccarcvfculabcretur.  Przccpcum  dcdit* 
irCDoIlccpcccarepropccrobcdicoriamico- 
minationem  addidic,  vcpcccarcmccucrcc 
yropccr  adaczam  Sc  fecuturam  pocoamj 
gtatiam  oppofuic  vt  przcepci  featcaiiam 
cxplcrc  &  dcauatiacam  panam  cuicarc  a> 
Au  tpfopofrccKommioacioni  infupcrpro- 
midioQcm  czaducrfo  opponca&  fymbo- 
lo  arboiisvitzobfignacam.quarcumfulciu 
appcllare  liccbic.  Racio  vcro  cur bomincm 
fibipcrmifcric  Deus  ,  ooa  ha^cfuic  vccco- 
rnttooe  probaretur  potfcia  eius:  Ex  aduali 
•nimlapfu  flaadi  impotcatia  concludi  n6 
petcfl,  ncqucporcrat  :  fcdquiafic  dccuit 
•bcdicntiam  illiustcotari,qui  potcasarbt- 
arii  rui,fcDumifiu»griiicipiumqucYoIuo-' 


5" 


cariumafluum  fuoruma  Dcocondicusc- 
rac.  Ncqihorfuminflitutacrac  pcrmiiliot 
vc  manifcltij  ficrcc  quid  crcatura  pofTct^crp 
faotc  ad  tcmpus  aurilio  &  gubcroacionc 
Dci :  cum  quiaauxtlium&  gubcinatioDci 
illi  ooadcfuic ,  cumquiaiam  aoceccrcuni 
crac  homincm  nihil  finc  gubcrnatiotie  8i 
auziho  Dci  gcDcrali  podc ,  nihil  ctiam  bo- 
oi  fincauxiliogratizfpcciali. 

QapdAiiicm  DimdefeifsinuijliMeakfM  ^luet  modk 
nenfutt,  axioma  cft  Thcologicum.  Scd  cu  Deu4 ptffii 
pcr  .n(ftuum  illorum  ablacioncm  cauiam  rj^  ^^«y^ 
dcfcAioois  a  Dco qod  remoucs.  Poccfl  c -  feccui.. 
nim  Dcuscaufa  c(T'c  pcccaci  vcl  pcr  adus 
afllirmaciuosi  vclpcr  negaciuos.  Affirma- 
ciuosaftusabilloquidem  rcmoucs. iacU- 
oacioocm  vidclicccahimi  ad  pcccaodum» 
iofufioocm  maliciz  ,  &  doai  io  collaciouc 
collaci  fub(iu(f^ioucm:ac  ncgaciuum  aduni 
illi  cribuis  ncgatioucm  fcu  noncollactonc 
graciz  confirmaucis  ,  quz  gcaria  roofir- 
maos  fiad  viraodum  pcccatum  ncccflaria 
fuiciamperadum  Dcgatioois  inumcauOi 
fuicDcuspcccati  £i  lapfus  Adami.Si  vcro. 
oon  fimplicitcr  Dco  cribuis  ncgationcm» 
fcu  noocoIlatioDcm  graciz  confirmancii». 
fcd  propccr  dcfcdlum  Adami,  quia  auzt- 
liam  Dci  nonczpctiucritiproboquoddi- 
C4S.,  modo  iflam  auzilii  cxpccicioncm  ta 
Adami  poccflacc  (Icam  fuifle  dicas  ;  alio- 
quio  &  illud  czpccerc  ipfi  ncgacum  (uic ,  ic 
fic  imusin  inHnttum. 

ynJeJlinMienu  autetn  dkt. funtfiu» p*r-  Partts  Prjt- 
tesfiuejpecies.  ElcdioDcmpc  &  Rcproba-  dejiio0ti«- 
tioidcquiboshocflaiuendum  ,  quod  vna  «jiy. 
fincalccra  non  fir,  quodquc  vnapoflta  po- 
natur  atalcctaiquod  voceclcdionisfigni- 
ficacur:  fccus przdefliaacio pcr  fc  confidc- 
rari  podcc  aLfque  oppofitionc  ac  fi  omncs 
in  vniucrfum  boniincs  advicam  prxdcfti- 
oati  cllVor.  Ac  cum  nulla  clTcc cIcdto> qux 
includic  rcprobacioacm  caoquam  ucccfla- 
ria coofcqucncia  &  copula iuoftam.  Op- 
ponuoturauccm€lcdlio&  rcprobaciocum 
affirmaciuc  cum  ncgaciuc  Ncgaciuc,quum- 
clcdtionocac  voluocacom  confcrcadi  gra- 
tiam  &  gloriam,rcprobacio 06 coofcrcodi. 
Adfirmatiucicum  icprubatio  nocac  volua- 
tatemiafctcDdipaoaiTfpropicrpcccacum. 


fii  lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


CoDndcratioDcaafem  dignumcfl .  quod 
Dcut  i^im  Blcdionis  tum  rcprobatioois 
dccrcto  verHicusedcirca  homiDcs  vt  pcc- 
cacorcs  coundctatos.  Graciaeoim  qux  clc- 
Aionc  fcu  prxdcllniacionc  ptxpataca 
engiJtiarcmifnooispeccaturum  &  rcoo- 
uationis  Spiiicus  daAi  >  ic  gtoria  (^ium 
Deus  przparauit  codcm  dccreto  >  c(l  cx 
ignomiuiai  cui  homo  ob  pcccaium  obno- 
xius  erat :  Rcprobatio  etiam  c(i  DCgatio 
gratix  lUius ,  ic  p'xparjtiopa:nxpcccaco 
clcbitx,DOD  (jua  dcbitacd.CcdquanoD  tol- 
lcodapcrmilcricordiam.    Qu,im  obicdi 
tum  elcflionis  tum  rcprobatiuois  condi- 
tioncm  Ifidorus  &  Aogclomus  ab  te  citati 
exprimuDt.  IUccumrcprobos  dcfcti  Sc  ad 
motcem  prqdcllioatos  cifc  dicit»illc  quum 
cx  populoiofidelialioseratuita  mifcratio- 
nead tibertaccm  prxdcltiQatos  cdcait.a- 
lios  vcro  10  fua  impiccacc  dcrcli(flos  >  &  in 
perpctua  morce  damoacos,  occulca  ditpcn- 
faciooc  &  occuitoiudicio. 
DtfinitioE-     Dcfiaitio  EUnionu  proprcr  dcfedum 
hHioniicor-  f  ocisalicuius  obfcura  cft.  Vidctur  coim 
rigitkr.       vozifli»/fr4»^4m. addcodafuine  ,  hocpa- 
(\oi  Dtcrttum  EUHtonii  tfi ,  quo  Dcus  certos 
homints  defiinauit  ad  gUriojam  grAttam  in 
illorumjatute  (jr  'vitn  cAUfiiperCnrtfium  ob- 
tintrnU illufirandam, Cccui  oraiiu  ^lcuaou 
fucrir.Vcrum  dcfioitio  ctiam  ido  pado  cx- 
f>leta, mihuscommodc  mrbi  ordioata  vt- 
df tur,partibus  illius  ooo  iu  totcr fc  difpo- 
ritis,vccrgamuicenriadfcdtxrioc.  Salifs  c- 
tiim  Scvita  cdUfiu  habcc  rationem  matc- 
rix prxparatx  clcdlioois dccrcco ;  certi ho- 
mines  obicdi  fiuc  fubicdli  locumhabcDC, 
quibus  ifta  falus  cfl  przparata  .-  lUufiratio 
gUriofitgrati*  fiaisclcCtionis  cft  :  Chrifim 
hicpooitutmcdium  obciocodi  illam  (alu- 
ccm  jcvicam:quibus  omoibus^cx  adfcdio- 
nequa fibiiouiccmrcfpondcot,  hicdcbc- 
tur  ordo  io  definiciooc.  EUBionitdteretum 
tfi,quoDeuscertoihomincs  Jefitnauit  ttdftt- 
lntem  o*  vitam  ct.Ufiem  ptr  Chrifium  olti- 
nendam  adlaudtm gUriofa.  gratiA  ju»..  In  hac 
autem  dcfioicionc  mihi  Chtillus  aoo  vi- 
dccur  iltum  locuin  obcmcre  »  qucm  mcic- 
tor,&  Apoftolus  illiadfigoac.  Chridus  o. 
fccuodum  Apodolum  ooa  (aatum  cA  mc- 


dium  ,  per  quod  (alus  cledionc  iamatire 
pacjta  obtincturifcdtanquam  cau(amcN- 
coria.cuius  rcfpedtu  ele<Sio  fa£la  fic,&pro- 
ptcraucm  illa  gratia  fit  prxparata.  Nara 
ApoltoIusiDquit ,  nosinChrifio  tUnosejfe, 
taaquam  io  Mcdiacorc,cuius(aoguiQcao* 
bis  falus  parca  cfl  &  V  ica,  &  vc  io  capice »  cx 
quo  ifta  booaad oosdcriuantur.  Deus  e- 
nim  ncmincmad  vitamxteraamamac,aifi 
ia  Chriflo.  quiillamparauic  fuo  laoguioe 
iis,quiin  oomcnipfiuscccdituci  fuoc  Bz 
quo  fcqui  videcut  ,  quod ,  quum  ocmo  in 
Chrifto  confiderccur  a  Dco,nifi  illt  fic  infi- 
cusperfidcm  .  fidcliiim  propriaficclci^i*. 
&  illiffr/iWucfifiDtfidcIcs.  Chciftus  c- 
ntmnemiuircipfacftfalutaiis  ,  oifipcrfi- 
demapprchCfus.  Phrafiscrgo  ifta,  wCAri- 
fio,  ootaccaulam  mcricoriam  qua  gracia& 
glotiactt  p3tata,&  clcdorum  in  illo  ezi- 
ftentiam  ,  citraquam<ligiinillooonpo- 
tucrunr.  Qiurc  hoc  paflo  illa  dcfioitio  po- 
Di  potcft.  EUflioefidtcrttumDti ,  quot^ud 
ftabtttrnofiatuitfidtUs  in  Chrifio  iufiifica- 
rt ,  adiiram  ittrnam  mcccptArt,  ad  Uu- 
dcm  gUrieJt  graiit. fua.  Ac  inquics,  Ergo  fi- 
dcsponitutcflc  humaniaibitritj&nondo- 
uumgtatix  diuihx.Ncgofcqui.  Ncqucc- 
nimhocdidumfuitindcfinitioQC.  Ac  no 
cxptcira  fuit fidci  caufj^fatcor  j  fcd ncceflc 
nonfuit.  Vcibo  addipocerit  liquisvoler, 
fideUs,qncsfidtdi>nartdtcreutr.Sc(i  vidc mi- 
hi.au  viiumlit.uortroconridcratiooism»»' 
do  dccrctum,  cum  quo  ftatuit  Dcus  fidelcs 
iulLricare  &  in  filios  adoptarc  ,  cumquo 
dccicuic  QOQOuilis  fidcm  darc  ,  aliis  vcro 
caodcmncgarc  Hocmihi  vcrifimileaoa  • 
fit.  Suiic  caimduxfentcQtix  &ccrco  Dej 
dccreto  dctctminatx  ;  funt  ctiam  difcrc- 
pautia  fubicda ,  &  diucrla  iifdcm  atiributa 
adfignantur.  Hoc  cgo  cxiftimo  animad- 
ucttcodum  fuilfc  ad  otdincm  tc  modum 
ptxdcftinationis  rcdc  tr.idcnitum. 

Quod  aHum  mentu  dtuinddupUctm  f^' j^ffltttltii 
cu  iriortm  dtfint,aUtrum dt mtdiu adfitum 
vtladfalutem  ,  non  magoopctc  rcclamo:  ji^iniin 
fcd  q  u  od  illum  commtmittr  dtcrttu  •         '  Itcc  durtti' 
tart  Uicu,  ifium  exjecutto/:tm  dtcrei i 
nimhabcc  maiginaiis  aoaocauo  )  td  r.  Mu 
Doa  vidctur.   Vccrquc  coim  adus  cft  dc- 

cteu, 


PHLi£DEST.  PERKINSIAN. 

•«retlivc  ipfe  fitcrisi  Svflusaucem  decrcci  cfl 
:iQtcrniJS,&  cxfccutinois  prx  cctbacus,  fiuc 
;fic  dc  fine,nuc  fic  dc  mcdns.Locusad  Kom. 
9.11.  hocnoaindicat ,  quod  vts.  Non 
caim  diHiiiguir  ptopaficum  ab  clo<flio- 
DC  I  ncquc  cii.dtoacm  pcopo/ico  da- 
iriDandi  Qlurcmquc  coafctcDdi  piiorcm 


iCicra.cl 
'Vetbis  I 
bct  Apoiii.. 
Jint  f*i>n.  I 


HM- 


.  potcic.lcac- 

,  Jltum  D(i  ifModrfifecnn- 
,dHmeUilionemmane»i :  vDdcappaict,^rfl- 
fo^tMm.Dei  dcCciibi  pctharcTcrba.  quodsil 
/ecund!<ri  f '-     r-.  fn. 

.\i  ^  us  IiAC  intelligi  poflir, 

paucis  DODis  mcns&.  icopus  Apodoli  cft 
10';  is.  ObiicicbaDrludxi  fc  Ti  foc- 

dci  .  ^  ...uonisdiuiai , ad ipfos&dli. po- 
pulum  vnicum  Dci  cn'e,&  propccrca  iAum 
hoQorcm  ipAs  cicrai^'  in  \iola- 

tiooem dccictidiu'  .  1.  ju poHc.  AI- 

icuerabant  auccni  .  aoicm  iQum  & 
Cttuium  popuU  Dci  adtmt  co  ipfo,  quod  A  ■ 
j»n  '  litiilum  ,qucm 

I  'y  luibrix  Dci  & 

iCicbar.  Qnum 
enimipiiiniflum'  n  Qon  crcdcxcoCj 

fequcbacur  luxta  Aj'  doO  -  illos 
aiuihtiiDci  6c  a:rcinafal'^T  •  .  cUc, 
indignof^uc  qui  uoiniar  Dci  am- 

pliusceatetcntur.-hocautciit  quia  concri- 
lium.i     •-i&fbcdc!  fTccxiibma- 
bauc.a.   ..  .  iulimul  ;  .     j  aiicnumef- 
.fccooclQdcbaoc. 

Rcfpondcc  ApoAolusi  fadus ,  de«re- 
tamvcl  '  imDci,  non  proptcrcairri* 
cumf  urmum  m.incrc,ctia6ifi  mul- 

fiexludacts  io  populc  Dci  non  cenfacii- 
cur.ptoptcrca  quodilluddccrcrumfcufoc- 
liusnoD omncs  invQiuctfum  Iliadirasci- 
traclcclioDcm.fic  d»Aia^oucm  compre- 
hcndac  :  ef[a.enim  dccrctnm  illudfecuadum 
t!fc7ior,em,nixi:Lipii  Dct  propoiitam  fuum 
circufcubcoriscloquia  Dixitn.Dcus, /n/- 
faae,aon  in  Ifmacl  cenfebiturtibifemen.  Itc 
r  Efauusyirwfr/ miiMri  lacobo.- quibus 
^u.^  vcxbii  claiiiUmc  Dcum  dccUraHc 


ait  Apoilolus,quod  aontofart»  AbraTiamt, 

nontotamilaaci  &:  lacobi  fub«lcm  &  iiii^ 
^ula  ioilhs  tndiuidua  leccnfcatin  populo 
luo ,  lcd  illos  folos  qui  fiUi  crfco:  ptomif- 
/iouis,  atwlulis.liiisc.n  -M';  *^  •  •-- 

ccm  Apofloius  cz  li^i 
clullc,  propoiitum  Dci  cllc  iccuaduro.c- 
lc(ftioncm,Sc  propccra  non  or 
ucrlUm  Ifiadiusiu  iccompkv  ;  ...  t..- 
icdbsahistcliquosaiTumcDs.  Vadcfcqui- 
tur  oonJiuiumciFc  oequc  cocrariurr.  pio- 
poiicoflcfacdciiDci  ,  quod  nonnulii  lu- 
dxotum  a Dco  xeuciantur ,  &  illi  qnidcm, 
qai  fpcciaam ab ipfo  dccrcco fccundum  il- 
la  cloquiaDci  fado  cxciuduncur,  quilcs 
(unc>7wf4ro«,idcit,  qiu  pcr  opcrj  lc^^is  ic 
tcciindum  .catnom  iuitihcin  quxreljaut. 
.Confcrautur  Rom.  7,8.5.^0.  ir.  iSc  ibi- 
dcm  vcrf  50.ji.j1.  &  Rom.  lo.j.  4.J.  EC 
Rom.4. 1.1.5. 

InlocoadRomaoos  8. t^.aperre  aSlw 

iUidiftinguuatur,  dccrctum. inquam,  & 
cxccutiodccrcti  -  lodec  cto  diio  ponun- 
turadus  prxnorio  5c  piardcltinario  ^not 
.enimfrtfduit  nnuttvtconfhrmei  fie- 

rent  imAgint  jnn  jut,  ' 

.fcu  p:xli:icntlu  «TIT!  ;  >  i  ^^_,.c.         .  V.....1L- 

liiexphcanti)  n.  quosprxnouit.id 

cft,prxdiicxit&  amaoitpro  (uit,.qucm.id- 
modum fjnc  vox iimpicx,4Vo//*,altquando  ^i^itt.i^ 
viurpaturivtiJOWrtowi-woi ;  Kouit  D-"  '■  •'^  PJaI.i. 
vinmiufiorum.    Alii  dicontlitc  ; 


ci  in 


Deloe» 
,Rem.  8. 


fumqucm  tu  exii  dcodum  an- 

non  poftrcmus  icuiu!>  vcibi  prAnnfftndit 
ita  cxplicari  poll"ct,vcnon  rantum  noo  im- 
piogat  in ptiorcm ,  fcd  oprimc  illi  confcn- 
tiai.,  adcoquc ,vc lUcpi ior,iiac hoc poilc- 
riorcvcrus  clfc non  poilir  :quod  p.ircLicit 
commoultracum fucrit ,  I3cii;r  "-•rincm 
cz  pcccatoribus  profuo  pr-e  ^Sc  x- 

iuarcpoire,nifieum  iof  1  prxno- 

ucrir.acquc  vccredcDtem  lu  Clu;I^um  iu- 
tuiiusfticrir. 

Illudaurem  Tt  commonftrcm  .irapro- 
grcdior :  Dcus  ocmiucmcx 
pcofuo  agooicic,  Qnmincmv^Jt  u.. 

Ttc 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


fo- 


5T4 

tiiamiternann.oifiin  Chiifto  &  propter 
Chriftam  Epb.i  4  F.lept  nos in  ipfo.  vcrf  «. 
4jua not  gratoi [ibi  ejjecit  tn  litleclo.  Rom.  8. 
jtf.Semo  nos  feparsht  a  chMrit*te  DtiqHt 
efftn  Chrifio  lefu.  x .  Cor.f .  v.  i  •» .  Dett4  er*t 
inChriJlc       '  ■rnriremi'-'    '  ''  •.iienim 

Dcuspoti;  ..ivcUcvi.  .rnamci- 

tta  rcfpcituno  Mcdiatoris ,  potcrt  ctiam  ci- 
tra  Mcdtatorisfatisfa^tjoncm,  vii  m  zrcr- 
nam  darc. '  «ftualiscnim  virxattcrnar  datio 
non  ma^iseftaftn^a,  tjuam  ciuldcm  dan- 
dx  volitio.Diligit  quidcm  Dcus  muodum, 
exqucilla  dilcdhunc  dat  filium  fuum  mun- 
doredcmptorcm.  luh.  j.  Scd  illa  dilcdlio 

noo  tll  /]ua  vult  vitam  ztcrnam.  quod  et- 
iamex  ipfo  dido lohannisapparct.-fidem 

enim  lo  Chiiftoinrcr  hanc  dilcdionem  & 

vitamxtcrnamiotciaingit.  Dcindc  nenii- 

ncm  in  Chiillo  &  proptci  Chnrtum agno 

lcit  Dcusprofuo,nifnlIcidcmfitin  Chri- 

(lo.  Ellcniin  fccu  ndiadicdi,  purccdu 

cfttcrrii  ad:ccti,  vtloquuorur  infchoUs. 

Qoi^in  Chriftononeft,  inChnftoamari 

non potcft.  Ar  ncmocft in  Chiifto  nifi pcr 

fidemjChrifto  lcilicct  per  fidcm  habitantc 

in  cordibus  noftris,&:  uobis  vuiirim iHi  pcr 

fidcQunfitis  &  lucorporatis.  Vndcfcqui- 

tur,Dcum  ncmincmcxpcccatoribus  pro 

fiio  agnofccrc  &  amarcad  vitam  ztcrnam 

oi^iquj  coufidciat  illuro  vt  cicdcutcm  io 

Chiiftum,  acpcrfidcmvnamcumillofa- 

^^um.  Cui  <c  hxc  ccftimonia  aftipulaniur. 

loli.l.ii.  e^otqitot  eum  aeceperunt  deditiis 

dignitatem  vt  fiiii  Dti fitrent  iu  quicredunt 

in  notnen         Quiousaurcm  dat  hanc  di- 

gnitatcm  iisctiam,&  vmformitci  quidcm 

confidcratis.  dccrcuit  daic  hanc  dignita- 

cem.  Quiadccrctum  prardcft.nationis, oi- 

4iil ponit  10  pra:dcftinaio,&  pioptcrca  oul- 
Hacft  przdcftinati  ioxetoa  mutatio,  lotcr 

u.nicns  intcr  dccrctum  8c  donaiinncm 

rcalcmrci,dcctetodcllioatar  &  pra-paratar-  j  nare,vt  credMt .^i/iMjnoiprdfti.,..  .,itM- 
Ioh.3.16.  ItaDetu  dtlexit  mundum.vt  Fi-  \  rot,ideof>rs,fciiiit ,  tjuiadecreuifvt  crtderent. 
ItumjUMntvnigenitum  dedertt,vt  quif^uis  f  5cd  quid  hocau  rcm  }  nequccnim  hocifa» 


D^o.Quarc  non  T  ' 
co.Rom     ^  • 
fcientia- 

quxcznoft  isviribus  iiccmerfura,dc  noo 
cz  Dci  dono  in  nobis  iogeneranda. 

Frobatur cadcm  czphcatiocx fcqucott 
membro  §li*os  prtfciuit  prAdejUnauit  vt 
eonformes fiertnt  itnagini  Filii jui.  N  cmo  au- 
tcm  conformisfit  tmagiui  ttlii  r  qui 
crcditinilium.  Ergoncmo pta:>^..^...itus 
iDcoad  iftum  cooformiiaccro  nifi  confi- 
dcratus  vt fidieli».  Nifi  quis  vclic  ipGim  fi- 
dcm  includercifti  confocmitati  quamha- 
bcot fidclcs  cum Chrifto  ;quod abfurdum 
cft.  QaiaChrifto  fidcs  illaminime  tribui 
poreft.fiftcoim  fides  in  illum ,  8c  pcr iJIum 
inDcum:  Eft  fidcsdcieconciliationc,*  - 
dcniptiooe, rcmitrtoocpeccatorum  Dc:u- 
dequiafiJcs  cft  mcdtum  pcrucnicndi  ad 
illam  conform)r.itcm. 
ScddiciS,6)M/j(>r4 deftinantu r vt iu jh fisnt  OkieSit 
Fili:  Dei.iUi  etuimpridefiinantMrvt  ere-  eontirntm 
daut ,  quia  adoptio     tufiuia  per fidem  rte^  hMittsktt 
fitur.  Nc^o  coofcqucntiam^imodicocx'*'/*"^''' 
tftoargumcnro  prorfus  conrranum  coo-"«»' 
cludi.ii  prxdcfti tiati onts  vous  idcmquc  a- 
Auscoofi  lcictur.  Quodmonftro.Siado- 
ptio  &  luftiria  pci  fidcm  rccipitur.  tut: 
ios,qui  przdcf'  '      n:  &  uiji 

Dei, ac«cncct'.  .i.Quod 
eoimalicui  pr.tdcftinatiunc  cft  dcUina- 
tum,id  certo  accipict.  Ei  quidem  quahs 
cxiftcns  accipit ,  talts  ctiam  c  ' 
prxdcll.natuscft,vtaccir"~r  •  - 
pii  &  ncmo  alius.  Erg(  i'.  - 

Ittnatus  cftad  accipicodum.  Vnd 
concludo.nrmincma  Dcoadadoptiuiicm 
&  iuftitiac  donum  communicandum  aina- 
ri,nifiabtpfb  vtfideliscooiidcratus  fuetit. 
A6i\%,re^dtcinonpotefi,frime  Dettm  firM- 
jcirehomineicrediturcs  i      dei    '  'rfti- 


eredif  in  illMm  non  pereat  ,fed haleat  vitam  |  citurab  illius  ,  quam  ictuii,fcnrc 
Atern.^m,8i  \cxiii  ijutnoncreditconiitntna-  ■  fcnloribus.   Couiuudis  duo  pra:. 
ttuefi  Gi\  39.  6^i  crtdunt  hentdicuntur  \  tionisgcncrii.  &  diucifbsaduscompiogis 
eumfideti  jlbrahamo.  Hcb.n.Sitfefde fitrt  in  vnuni.    Noo  eft  vna  prxdcftioatioqiM 
ntnpoteftvt  quij'<jMMtn  fUctAfJeu  ftticutrit  l  Dcuidccrcuicfidclcs  ia  Chrifttim  iuib- 

ficate 


PRi£DEST.PERKINSIAN. 


5^5 


lurprior  a 
{Ih*  m  dt- 
frttoEU' 

Swm. 


ficarc- *  ^tarccumifU  qaatle 

cicuiii  .  V.  i.i  ..s  pci  ccita  mcdia  fi- 
«lem  dooatc.  Hic  caim  cik  dcctctum  dcfi 
de  dania  •  ibi  dc  fiJcltbusiuflitic.indis 
8c  adopcandis  ;  quo^i  fanc  dccreium 
propcci  fubicdi  6c  anubuti  diucrlic4) 
ccmvDuni  cilc  Doopoteft.  Alioc^uin  ve- 
xumcft.i^  ■  ■■  hcminfscrtJifu- 

rosf>rim,  -i  "iint  vt  crtdAVt. 

Pr.vtciuitLnim  c<  iono  crcdirtiroSi 

<}Uod  donum  pra:dcUm.iciooc  pij»para- 
tumcfl.H  '  ■>  caradiftiDdlcIuccm 
aliqujMU.  V,  .  pij.-dctliuationc  ua- 

^aruiadfcrrcpofrunc.Vctum  tdpotbea  fub 
fiucmlaiius  Facicir.us.vbi  noilram  dc  prz- 
.deAii)at(oQi»otdioe  &  moJo  coolidcra- 
cioacm  adtungcmus. 

lam  vexoquares  Pacnbus  &  Schdiafli- 
ris  citas ccfttjnonia.faciliime cuni  illis, (]uq 
ditflj  iunti  cobis ,  conciliari  pcn'unc,quo 
.ramco  iaborc  ptclixitacis  vicandx  giacia 
/upeilcdcbo.  Vnunidicam  >  Louibardi  cx- 
j>licacionc  vcuc  veta  enV  poilit  alibLloco  ta 
{iicoadRom  8  noQConucniic.Njm Apo 
Aolus  prjeddbDacioois  alium  ibi  fioem 
pnfuic. ncmpccoaibtmitacem  cum  Chti- 
(lo.quam  hic  i  Lombardo  pooicur  due 
adrcttqr  I  Qcmpc  vt  vcibo  pra:dicacionis 
crcdcrent.Addjm » ce  ooa  rcdeconcludc- 
rc>quia  prxlcicutia  alicubi  pro  propofico 
ponicui  a  Spnttu  ^auiftojitiam  hoc,dr  quo 
agicurloco  >  przrcieoiiamfidei  figoificaic 
DonpotTc. 

In  bledlionisporro  decreto  duosadlus 
pouis»  vnum ptopotitum  ailumendi  ada- 
morcmfuum  a:tcrnum  &  gratiam.quaaf' 
fumpttonc  homincs  fiuot  miftncordia:  & 
bonoiis  vafa.  Altciuin  propotitum  lal- 
uaodiftu  glorixconfcreodx.  Non  male, 
firedlcomnia  mtclltgantur.  Nam  qua: 
DcusclcdliODC  prxparoi,  gratia&  gloua 
contincncur.  Scd  quod  dicis  Aiiquos frcfc- 
Jito Dtiadamonm Dti  tuernum affumi,ti- 
pUcandum  c(l  dc  amons  conimunicuiooe 
qua  Ueus  fcipium  commuoicatc  tlacuu 
cum  nonnuUis 

Alioquin  n  de  ipfo  amore  Dei  iotciligas, 
quo  noscomplrditur,  tcicuJuin  illum  oa- 
(uisordiiicptxccdcic  dccictutniiiud  fcu 


propolicunidiuinmn,  qaogtifi»  &gIori* 
nabis  ptx-paratur.gratiainquaiH,  cieC  "  c- 
dium  cft  pcrucntcudi  ad  gloriam.  Alioqaiih? 
fiipfumgratiofitmOci  crgaoos  a/Fcdtutn 
ifta  Yocc  intclligas ,  cum  amorc  Dci  coin- 
cidit,&:  ipfiDcipiopoiicofcudccrcto  can- 
quam  cjuta  cft  prxhcien Ja.  Quod  vcl  or- 
tl  o,'pr  xdi  ca  m  c  nro  i  u  m  (  mc  raph  y  .1  c  •  s  co  n  - 
fidcracorum }  indicac  .•  Nam  piopolicum 
fcu  decrctum  in  Adionis  pra:dicanKuta 
pooitut.  gractofus aftc«flu$  amor  lo  pra:- 
ccdanco  pracdicamcoto  Qu jlitatis.  P jtcr 
idcmcx  Ephcfi.f.  «.vbiDcusdicitur  nos 
prUtftinajft  ^  aUoptajfe  ad  laiidem  gloriojt 
grAiix.^i  gratia  iodie Jaudatur.  gutia  cuam 
lilisadibuscll  vtcautapr.rfiiucod3. 

Cxccruni,quod prioiit  ptopofitiobic- ^'«/''''"«v 
^um  poois  bominti  crtaiuLs  i  ooo  tcde 
tacis.  Agimuscniin  non  de  fubieClo.qua 
clltu  Ic  [  lcimus  catm  piopofitutn  Dcix- 
cctoum  antccdcre  ipfnm  hominis  aAua- 
lcm  cxiflcntiam  )  fcdquaoSiicitur  meoci 
Jiuinx  dcccrocnti  &  prxdcflmanti.  Ifta 
citvumtcuptiouc  fi  coofidcrctur  obic- 
<flum  propofiu  iftius ,  ccrtum  dl,  noo  ho- 
mtocscrcaados  fcd  crcacos  &  pcccatorcs 
f  io  mcntciKmpc  diuioa^  diuiuo  propo- 
tito  Sc  pixdcflinaciooi  obiici  quo  J  paccc 
cx  amorc  Sc  giauofoaii^cdaez  quo,&  gra- 
cia,adr;uamairumic.  Amor  coim  illccfl 
in  Ci  ntlo.m  hoc  af}l(flu$  Dct  ctga  ooscft 

f;tatiofus.  Graiia,  quxoobiscaaquamfa- 
ucarcmedium  eft  prxpaiata,  ioChtifto 
iocumiubct  &  oon  alihi.  Quod  ctiam  cu 
fatisplancfignificafti,  qiiumhomines  ifta 
afruraptionc  mifencoidix  vafa  ficri  dixi- 
flt :  qux  vox  locum  ood  habcr,  niii  vbi  mt- 
lcria  &  proptcrca  pcccatum  antcccf- 
fit. 

Quodfi  vcroamotem  &grariofumDei 
afli.'dum  confideras,  prout  in  Dco  fuot  ci- 
tra  vUam  Chiilb  coulidctJtioncm;  oega- 
bo  propofitum  Sc dccrctum  prxdcftioatio- 
nisfccundum  illos  itaconfidctatos  a  Dco 
ioftitucuin &:  faduiu  cflc  i  Sc  vigcboabs 
ic  ptobatiLiucm  quam  mco  iuJiciodate 
Qoopotcris  .  tum  quia  amor  Dei  crga 
crcacnJosclt  vnifotmis  ciga  omncs.  0- 
mQcs  caim  la  Adamo  coaditi  citra  vlltiia 
Tcc  t  difcil» 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


*^ircnnicn  .'tum  quiaamor  &gratiorus  af- 
^cdus>i|uo  propofitum  prjcdcftioaiionifr 
pcragitur,ccrto  (aluac  prxdcftioatosjat  ifto 
amorc  &:  aftctflu  qui  cxtra  ChriUumconft- 
dcratur ,  Don  (aluantutprxdcftinati-  Sidi- 
cas  vnum  cdc  m  Dco  amorcm  &  gratio- 
fum  afTcvlum ,  fiuccxtra  Cbnftum  liuc  in 
Chrifto  confidcrctur;  fatcor  :  a:  homo 
cicandus ,  crcatus ,    pcccatot  ciiam  vnus 
cllhomo.  Cicatus  &  in  ftatu  crcationis 
paicucrans  pcr  obcdicotiam  laloari  poccft 
cx  amofc  &  afTcdlu  Dci  gratiofo  cxtra 
Chriftum  con(idcraic-  i  pcccator  Ciluati 
ocquir.  nifi  cx  iilUcnim  Chnfto  couddc' 
tam.  Siobicdum  prxdcftioaiionis  poois 
pcccatoic!  "uniaddcrcdcbcsgtatix 
prardtftinaiu  i.cnicntcmraiuaodopcc- 
catort  Si  noc  r»ddas ,  iufticict  gratia  linc  i'- 
ftomodoconlidcrau.  Non  putotc  obic- 
^usum  ,ctijn\  illamgratiam  &:  amorcm, 
quu  homo  nonpcccatot  Lluari  potcll,tjut- 
qucamifcricordiadircrccusclt,m  Chrifto 
confidcrandum,  &.p:optcr  iUumciorquc 
rcfpcdunobiscontingecc.  Sitamcn  facis, 
pctara  vcdiilii  coDiiimcs.  Lt  poft  omncra, 
quamadfcrrc  putuxisconfirnuttoncm,di- 
ccrc  liccbiti  crum  ipfum  Chiiftum  tum  di- 
ucrhmodcconlidcrari:  ocmpe  ibi  vc  Mc- 
diatorc  '•jti  3c  coDfirmanrcm 

prardcri  .  u  .    ..  .    .u:>fui  iarrgtitatcihic 
TcMcdiacotcm  reO!mcncem&  luftaurau- 
rem  ccfdem  cz  /tacu  peccaci  &.  ccrraptio- 
nis  '&:  addamnoi>         ..m  fed  pcc  haoc 
McdiatioDcm  0()...o  ^...iiam  &  ialuccin 
MMtii'       obtiDgcrc.  Elt  ca\mlefus  quif/thiat  fopu- 
icha»  Cr  6.  iHmfHumafeccAti;  q>{»rHn.         ^ntts  Dti, 
htb.i.       quitoUitptccntM  mundt.  EH  reJ(//jftormun' 
i..Ctr.  /.     difer c/^rnenifuMmol/lMtnm ^romumii  utta 
ferJeflruntcnem  operum  Dtaioti  ,f>er  recon- 
ciltaticnem  qut  confiatn9H.imfutatitne  fec- 
caurt*m,&.i: 

B ft  V cro afl us lilc  * AT mcraDt i  voiuntnti^ 
fcdnoQ  cilra  rejpeffum  malt  in  cre/uurit. 


CattfMmo 

MWt. 


quodhabct  in  creacuias  ocmioem  potcfl 
ad  po^nam  ciuaprxutrioncm  pcccati  ordi-^ 
narc.  luscoimtlludnon  cft  iufinitum  ,-vt 
muittarbiiTancur ,  infiniium  ioquam.ifto- 
padtovtDcus  pollttiurc  omocm  a^um 
iux'  omniporcntix  pofHbilcm  cceacarx 
cuiuis  quocuoquc  modo  conficieracx  in- 
fligcic  ,  omniaquc  infcrrc  crcatutx  cicra 
vllam  iniiuiam,  quxcrcatura  ab  omnipo- 
ccnti  creacoh  pati  potcft.  Qupd  hac  de- 
monftratione  planumfieti  potclV.  Omoe 
Dctiusincrcacuras,  ntticuc  vctipfiusDci 

10  crcacurasruasbcncHcio,  vel  crcacuraril 
in  Dcum  malcficio  ,  vcl  coocra^u  lotci 
Dcuin  6c  crcaturas  iuito.   Scnaoto  luie 
quod  cft  crcoot  adu.de  rcHquis  agamus. 
lus  quod  vc!  bcticficio  D  :    vc!  homiBum 
malclicio  nititur  magi;  m  cxccdc- 
reoonpoccft.  Homo  bcnchciocrcationt$- 
accepu  a  Dco  cllcfuum,cum  octurxtu  fu- 
pctoaiuralis Gratix, iu  qua  cti.i  ' '  "^i.va 
comprclicufacftpciucnicndi.:  .-a 
camqucfupcrnaturalemfxhcicaccm.quam' 
Dcushomini  fub  coodicionc 

cft  poUicitus;  cui  fxlicitati  fu:  '^ft^ 

m.icppollta  cftmileiitjin quai. 

mo  criufticu&  fccundumius-Dc 

rec,n  icgemDciprxuaricajctur.Vudccxi- 

Ititius  DctiP  ! 

fccuodumqui.  .  ...ivi  .  ■  . 

dit.aufcircpotcft  ,  ei.  iftiaum'' 
nihilum  rcdigcrc.  At  indc  lus  iiabexe  nc-- 

quitho: 

11  pCCCAl 

clic.oo:, 

iDCccfc  coofcruncur  j  vc  quemadmoduin> 
'  cft  quam  cfle,  icami- 

I-.  '!  Qaod 

&.C  ,  ^    .  .u..  ....  ,  .iiusluif- 

litchomini  ilh  li  oacus  ooofuinec  Qua-- 
rc  i^s  Dci  non  petmittit  ho'. 
n  ■       u  circdedjc,  mifcrur 
Li...i.  .  pcrpecraio,  per  cu... 


roaii  ioquam  quod  confidexacur  noo  vt  jadfa^iicitacemmifcnaB  iili  opp 


caula  Dcum  moucns  ad  clc Aioncm ,  fed 
taoqt^am  <.  '  >  io  obicd^o  a^us  iftius 
requinca.L: .  _  .k.nfunuilifacitiniurtam, 
(iaon  omocs  cligacquiaad  milcticoidiam 
|ir«ftaada£QaulhobIigatur,.  £x  iuccvere 


Deinrcpotuiirer.-  firgo  quod  ooo  omocs 
cligar,ncmint ioiu: larn ^cit ,  li  ooo  Elc^ 
bunotantuiii  indcbicocareaot,  Iivero&- 
malum  ooomcritum  pati  dcbenccx  oob> 
clc^ionc  Icu  reprobauofic  >  iam  iiiiuru< 


Cbn/ItierA- 
tkr  explicM 

U. 


?Ri€DST.  P 

iiris  fiT;eo  quod  ius  Dci  in  illoscoufquefc 
aoQcxccndac.Icjhxcrcs  cxplicanda  vidc- 
turifccus  m  mulcas  abiutdicaccs  incidcrc 
cfloccetTe  &  Dcoiniui^itiam  imptngctc. 
Qbod  &  Auguftinus  muUis  locis  apcrtc 
fjccrur.Vnuin  jcquc  alccrumaffcrsm.  Lib. 

in  ln\iitXic:L^.iZ.Benuitil Dtustiuflus  eR 
'Dtui.pdtefl  h)e  bonu  meritts  ItberArt, 

qHiabiniti  e  ^oteftquenquam  fine  m*' 
lumtritinUmmtre ,  quiAt:*jttMesl.  EpUlo- 
laio^.ad  PauIiDum.  G^en.juam  immeri- 
tum  (^nuUipeceMttfobn.  '^rmdnmnart 

ertiiitur  ,  alienin  ah  i>::  j   t  non  creJi 

tur. 

lufccundi  adus  cxplicacione  norarc 
.  mihiuoooulla  liccac  bona  rua  vcoia>c^ux 
.  nonfcicc  fatts  alis  cc  poOca  vidcbaotur. 
Q^iodeoim  obicdti  formalcm  ranoncm 
hic  muns,  &  homiucs  huic  adlui  fubfler- 
u i s V t /4//« ros, q  11  os  V t creaniia alceroadtui 
obtcciihiuutla  mihi  dc  caulAfacccc  vidcns. 
Tuo  eoim  coQlidcracioais  modo  obic 
dtum  vtriufquc  aiibjs  fuoc  homincs  creM' 
di.  Atft  rcdtc  omuiapenficcncnr.vcrol  iquc 
leucraobie^umfuur,  homicit:;  ptcca/orts 
iiooibimagisquamhiCi  ticqiie  hic  quum 
in  ptiorcadto.  Ncqucopus  hiirpartictpio- 
futuritcmporisvti,quumhii.  ..g.iiur  dca- 
£t\i  mcQtis  diuinxcui  omnta  func  praffeo- 
lia.Omitto  quod  ordin       '  .  .id  (aluccni 
■  icacurlapfu canquain  ow .uii^-.ic  dccrcri i- 
fUus facicndi  ,qua4enon/4/y«r<jj  fcd/-*(/*yaj 
diccndum  fuic.  QuomoHo  autcm  a^us  ciui 
cftpropoficum  '        !i&gIorix  coDtc- 
tcodxiidcm  lic  L  .  -     ;  J.quofuliordtuao- 
rur  quibus gracia  confcracurac  manifcHe- 
tiiriciplicarfvclini.  Itcm  qaomodo  aftus 
rccuoduspn)pof!tumncmpc  falaandi  pcr- 
tincacadexccutioocm  complemcocum 
ptioris,nempcpropontt  quo  aliquoS'ada> 
morcmfuum  &  gratiam  allumir. 

Quo  l  vcro /y/^«^^«i  caujiun  tstsnyHH'.- 
r>i>  excra  Dei btnepla:itum  non  halet. yctum 
c(l>modo  Chriltus  beocpUcito  illodtui- 
BO  ricc  iiulu Jatur  Qupd  tu  quidcm faccrc 
Tcllc  vidcris,quum  dirisaflum  iflumcITc 
tum  rejptilu  oii  Chriftum  Mediatorem,  in 
qUi-)  omntt  tligimHr  /ui  gratiam      fnlu- . 

mm- 


ERKINSIAN.  fiT 

Atvb  .r3cx-ilii.a!i)  qUod^ 

proptcrc.  ,  .  ,  .  .ufto  cligiadgra- 

tiam  Si  laliitCm ,  quia  u  funiiMtstntHmfit' 
exfc^uendi eleclionu,  rurfus  dclbuis  quo4 
di.tilii  Si  cniin  Chiiftusfuuiiamcotumell 
clcdioaiscjcftqucii  jx  t.iQturii,ijm  clcdio 
jpfiiodccrcto  Dci  prxccdcntc  ipfamrca- 
Icm  ci  lccutioDcm  fadtacfttitrarcfpc^ura' 
ad  Chriftum  .•  nequc  dici  p.trcft.nos  cfic  io 
ipfo  clcdlos ad  gratiam  &  lalutcm,  fed  tao-- 
tumnosiam  aucc  cxtra  ChtiClam  clcdtos 
ad  gratiam  ac  faluccm,pcr  Chnftuir.  caruu- 
Jeniparcicipcsficti.  ScripruiaauicinClui- 
ponicfundanicotum  QODCxequcodx 
'  &  facicndxipfiasElcftionis.Eft 
cu.i;:  -Liita  Scripcuras  Mc  '  -r-  i mtaa- 
cam  cfficaciaapplicandi ;  oim- 
peciandi. quarcetiamcomdc  Chriito  lo- 
quitur,DOQCautuin periOum.dA  Hcpropttr 
idum,^inil!.  -  i  .  gi;itiam&:  vitamx- 
tcroamdoDai.  Raito  jcrcmpto- 

riaaDCcallataelt,-,  quiaDeus  peccatorccn- 
ad  vitaiTi  atcrnar 
in  Chrirto  &c  pi 
qujpj.c  Dei  [ 
pcr&nguioeii 
Samn..i  r- 
can;  alTuD 


Doa  potcft ,  nifi 
-  ..iiftum  i  iufttita 
ce  rccoociliatioQcm 
I. 

. ,  Aitum  vtrumqu» 
^ratiam  &i  amorcm' 


Dei  ,  qu.imcolbtionis  giorix  prxparacio- 
nitquc  mcdior  -  .'cm  njceflario- 

rum.  Chrifto  t.iL.s^  .  ..  ,  nico  fundamcn- 
cooui.Chnfto,  iDquam,ordinato  a  Deo 
Sacerdotc  Sc  Mcdiacote  pcr  fanguincm 
crucisfba:  ,(a!uacorc  cx  peccans,  tcdcm- 
{ torccrcjptiuu.irc  "cccati  Sc  (acaox>fa- 
lucifqucxcerti  c&  dacorc.  &  pro- 

pccrca  oeatrum  actum  cdc  hnminum 
acandoiam'  ,  fcd  vcrumquc  lapforum, 
peccacorum,&:  graiix  icmilfionis  pccca- 
corum ,  rcaouauooifque  Spiritus  S.iodi^ 
goium. 

Gr44/*!<ifti^w/«^#optimciDCcrfccon-  ^'"'M''^*- 
fcquuntur,yf</>i^^«i  ftcundo  ncqucattribui  '"^f 
pollunromnes,  ncqucfubordiDati  j  Imo^''^  .^*" 
Dc  4(7;^/quidcm  primo,   Tres  coim  primi,  ^^'"J'"*'^' 
difiittatio  ocmpc  Mediatorii ,  deftinati prO'  f'^"''' 
mtfio,^promiJfiexhibitio,y^(zn\ totam ho- 
miQumad  graciam  &  gloriam  prxdcfti- 
fuuoacm  ordiuc  oaturx  9c  caularum 
Tit   y  ante» 


3,8  lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


Chriftus  cnim  dcflioatus,  promiffus;cxhi- 
bicus,quiD&  rcconciUatioQismunctcfuD- 
^us»  zccraatn  rcdcmptioacm  nadlus>& 
Spiiicum  faoilumadcprus,  capuccllillo- 
rum  omnmm  qui  io  ipfo  prxdcftinantur 
ad  faluccm.non  iam  or diac  uacurx  prxdc- 
ftioarorum  fcd  prxdctUQandorum.  Nam 
ChtiftusclK  iput,  Dosmcmbra  lilcprius 
ordiacp:a.vicllinacu4  vt  cllcccaput.quam 
nos  vcillius  mcinbracircmus.Illcpuusor- 
diaatus  Sjluacor,  nos  indc  ordinati  in  iWo, 
proptcr  iilum  &  ih  tlluin  faluandi.  Inuctcit 
ordmcm  a  Scnptura  politum ,  qui  Dcum 
frimo  prxdcftinjlle  dicic  homines  .  & 
dciiide  Chriftum  przdcftinacis  capuc  or 
dinairc  VnJcautcm  multi  iuucrfum  iftum 
ordnicnconccpcriacanmio.inquitcoilum 
mthipioiixius  ooo  puco  :  arbicrot  camcn 
loca  Scnptura:  qutbus  Dci  crga  bomtocs 
amoc  milltoois  nlii  caula  dicicur  ab  voa 
pattc  .  &a!ia  loca  quibus  Chriftus  Fiiios 
Dei  &  clcdos  in  voum  coiligcre  &  ad  Cilu- 
ccm  perduccrc  dicicur.ab  alcera  parrc  occa- 
fiooem  huiufraodi  conccptui  dcdilVc  Oc- 
cafioncm  dico,Don  iullam  cjulam/  Nam 
ilbdilcdio  non  cft  pixdcftioatioais  cau- 
ra,Qequc  vilam  habcc  cum  prxdcftioatio- 
iicaecc(r.iriam  cohxtenciani  ;&  Chnftus 
nootantum  cft  coiumqui  iamcicdilunt 
inquc  Filios  aDco  adopcaci  SaluJior,lcd 
Mcdiacor  cciam  &  capuc  lo  quoclctftio  & 
adopcio  iiCt^  c(t.   Qu,od  lam  Ixpius 
monui. 

Dejlinationem  MeJiatoris  non(atis  plc- 
nedcfcLibis:  onudi  coim  cft  hominum 
condicio»adquam  cocaMediacionts  racto 
eftcon^patata  Cuiuscemoucre  pocuiclo- 
cus qucm  cx  i.Pcc.i.v.xo.  citafti.  Dicicur 
enimibsdein  Clxtdlas  Prdonii?)atJu  Me- 
diator  <jui  nospretiofo  fuo,  tAn^uam  agni  tm- 
tnacuUtt.jAngutntavAM  tonuerjotione  re- 
(Umtt. 

Q^iarein  dcfiaicionc  addcDdafuic  vox 
Feceataret.  Cbtiftus  enim  iotcr  Dcum& 
homincspcccatorcs  Mcdiatorcft  ordiaa- 
cus.uon  iotcr  Dcuin  &  homiocs  fimpli- 
cucc. 

Vndc  ctiam  couRt  marc  mihi  Ucct  quod 
ba^caus»  difputaui  dc  obtctio  pcxdcftt- 


oacioois.  Si  eoim  Chriftus  cft  M«diafor 
pcccacorum  ,  tum  fcquitur  oemincmia 
Chitfto  Mediatoic  amati  ntli  peccatorcni. 
NcmoigicurioChtiftopixdcltinatur  oill 
pcccacor. 

Promijpomm  MediatorH  etiam  coofu- 
lius  mihi  coo/i  Jeiacc  vidcris  Coolidcratur 
cnimpiomitho.vcl  vtp  la  di  dao- 
do  nuttCDdoquc  Mcdiatutcj  iw  vcl 
vtiuodam  hiocos  cxhibcadi  -^»  .is 
obljttOQem  ium  oiiiuibusboatsiptius.il- 
Ij  clt  puia  putj  ptx  iitiho  aducnius  ij  lius 
Mcllur.milliotij  ipfius pixccdanca.  Altcta 
cft  McHixaducotuii  qaidcin  rcipla,«c  lam 
lodccrctoDci  Mcdiaiioois  muncrc  fun- 
cti.oblatio,  cum  douisperotficiifuuc  lo- 
uc,impctijcisad  appl;Lacioacm  pcic  i 
Mcdiacotis  hoc  rdpcftu  prxdcu  . 
ciooi  luboidinacur.  Alccro  vcro  modo 
coofidcraca  .  licct  oon  ipCim  prxdcftioa- 
cioocm  c]ux  eft  xccroa ,  prxdclhnacioois 
tamcn cxlccucioncm prxccdit.  Patchidio 
Ttac  oblacionc  cooftac  ius  vcrbis,<^^^m«o- 
do  MeJiAtorem.  Oblacioauccm  iftis, 
dttn  Mediatotem  qutm  mundo  daho ,  0'j'*- 
Imemtntoadififctrit.  Patcfadiooc  ifta  9C 
pixdtdliooeDcutfe  obftna^irmuodoadi 
dandum  Mcdiatorem,ltuecrcdat  fiue  qoq.* 
oblationc  vcio  ifta  fidcm  poftulat,Spirituf- 
queiotcroa  (ujliooc  acccdcutc  fidcm  ct« 
ticiti&  obftnngic  fc  ad  daodam  liiluccn) 
crcdcuci. 

Vodc  apparcc  promilTionc' 
dlc  conlii.kiatam ,  partc  prio;^  i 
Mcfltx  taotuin  cllc  prxccdancan^ 
tiorc  vcropartc  adptxdcftiuatioois  cxle- 
cutioocin  pcrtiocrc.  _ 

Omida  um  di(tia«3ionciftaprominio- 
DisacobJatioois,  conliJcrcmus  devumct- 
falitatc  piomillionis  oblatiouifqfiunflim-'   ,  "t 
complaximquclumptx,  Vatucr(alit.i  jm^L^ 
ooocftHdcmctieoJa   Nain  Hdcs  pto!i.,i-  ^j|^H 
(ionc  &  oblationc  dt  poftci  lor,  vtpoccap-  ^^^W 
prchcolioocm  oocaos  &  applicacioocm 
conrioeos  promiflioois.  DtltiQgucoduin 
autcm  iotcr  pronullloocm  oblacioncmquc 
^Dcofadam  ,  &  aclum  hoiniois  .tpptc- 
hcodcotcm  ptomidiooeai,  qux  efttidcs« 
&  actum  Dci  id  quod  promiOuiii  obU- 

tumquc 


PRitDEST.  PERKINSIAN. 


mand/t' 
tHmcrtdtn- 
iifttgtne- 
raltm  pro- 


tumquc  cii ,  applicaoccm  credcoti.  Pro- 
mlAio  &  oblanoad  omncs  vocatos  (c  cz- 
teodic.vocatos  ioquam  cxcccoa  fiuaogelu 
piacdicacionc,  huc  vocanct  parcauciiuc 
noQ.Ioiiicjci  cuimfuocad  nupcijsctiamtl' 
li  ifninonvenirunff  8c  propccrea  indiyti  m 
Deoiu  iirtuifuerunt ,  ea  iadigaitacc .  qua 
tonjttutm  Dei  aduerfits  ft f^rtutrnnt ,  &  tpc  r- 
ococcs  lodigoos  fe  fcceruoc  promillioois 
xcpudiaciooc.lHr 7.c^^<7 ij.  Noa ca in 
digoiracc  fccuodum  quam  omncs  in  voi- 
ucirum  pcccacorcs  lodigni  fuocj  Ccocurio 
ioquam  Publicanus  &  alii.qui  cameo  fidcm 
hubuilFcdicuocur  .  &a  Cbiillo  peccaco 
rnm  rcmilTioncm  obcinuifrc.  Vndc  tt.  digni 
iii  Scitpcuradicaocur..if^0r  j.  Loci  autcm 
Scripturx,quicicjucui-abs  cc ,  noopromil- 
iioocmfjd  im,fcd  promiirxrciappIica:io- 
ncmiidc  circumfcribunt,  cxccptuiccuudo 
ii/4/r/>  ii.tH.quifolam  louicacioocm cun- 
cincc  ad  Cbnttum,iuodla  rcfciflionit  polli 
cicationc,  tanqujm fualioncvc  vcoiant,  a t 
rcipfj  aon  jiMlt  inu.i  m(i  vcuctuuad  Chri- 
ftum. 

CumpremijftoneeoniHnRam  dicis  Hort/t- 
tionemftM  mAndatum  crtdendi ,  &  hocgene- 
rAltMi  tjfe dicis, frofKiJfione.  lu  quo  poltic- 
mo,mcoiudiciofallctiS.  itquc  cnim  lacc 
patcuc  piomiflio  vc  (i&2  &  maodacum 
crcdcodi.  Nam  fi  promi^Iio  ootifico- 
moibusquibus  maodacum  dacurcicdcodi, 
iamiDiquum  cfl  Maodacam .  yaaum  &:  io- 
ucilc.Iniquumi  Pollulaccoim  ab  homioc 
>cBdcm  habcac  piominiooi  ooo  gcucra- 
lcm.quod  illa  ad  alios  pcr<iDcat,fcd  fpccia- 
lcm,quod  8c  fibi  fjtfla  ficpromiilio.  Atipfi 
proinillio noQcIlfj<^a,  (iqutdcm  maoda- 
cumlatius  pjtciquampto..u/rio.  Vanum 
ell  hoc  maudacuin  c(i  cnim  dc  Dibilo.Iu- 


bcAoimcrcdcrcaciidci  oullumpoDic  ob- 
ic«ir.;:u ,  dcmpca  promiflioocqux  voicum 
cHhdciubicdlunt.  Vodc  &  loutilc  cd  i- 
pfumMaodacam.  Prxltiricaimnulio  pa- 
^opottilabeoad  qucmpromiiTio  rcfa«fla 
non  pcrcinct.Imofi  tnandato  ctcdcodico- 
nabitur  ublrqui ,  oiliiiaiiud  ci)icict,quam 
vtfallamapud  fc  dc  ialfu  opioioacm  ipfc 
animu  concipiac.  Quum  cnim  ipli  promif- 
fiofatf^aaoniiiiCrcdcrcaoo  potcU  iibifa' 


^lara.fcdopinari  cantum  idqucfilfo.  At 
Scripcura  vbiquc  ptomiffioocm  &  manda- 
cuin  crcdcodi  Xviuc  cxccodic.Atft.j.vcrf  38. 
39  Refif-ifcite     taftiz.fturvnuj^uifque  ve- 
ftrumuinominelefit  Chriftt  tn  remifftontm 
feccntorum,  ^.iccijnttii  donitm  Spiritits f»n- 
(li  Vohisenim  ly^lderiiVeJirii  facl,i  eft  f^ro- 
w/^o,&c.Macth.i8.vcrf  :8.  ytniteadm$ 
omntsqui  /aboratis.  cccc  maodacum;  «x# 
reficinmvos;  eo  promiflioocm ,  faclam  o- 
moibus  qui  vcnuc  lubcocur.iohao.y .  verH 
37.38  Stquiiftttt  xrrnt«//»r,caMandacum; 
§^i  creditin  mtyflcutdixitScrtftur;  fiumi- 
tMttqu*  viu*  falient  ex  ventre  ipfius  :  ca 
ptomilTioocmfaftamomoibas  qui  vcDice 
lubcQCutad  Chrittum  &  bibcre.  Nilifors 
quis  illud^/^rrepromiilioDiadiuagcre  ve- 
liC,  hoc  ^iCio :  fi  tfuufitiat  iveniatadmtf 
quodfifactatfbtbci  ex  me  tamcopufe  vtfiu^ 
mina  aqiuviHA  ex  ventre  lUtin  fint  fiuttH- 
ra.  Sei.i  rcs  eodcmrecidic  quod  adjprz-' 
fcos  ooilruminibtucum. 

Acinquics  cc  ptomillioncm  noo  qua 
propooicur  ,  fcd  qua  applicaturMandaco 
crcdeadi  aogul^iorcm  faccre.  Rcdlcfioc. 
Scd  compaijtioneindccora.  Sicuc  eoim  ia 
ptomiifioocccufuQCCoolidcraodj,  vcance 
diximus.-  promiirio  vtfa^a  ,  fideshabica 
promiiTioni  faAx  ,  &ptomiiri  booidacio 
lcu  jpplicatio  .•  ica  &  mandaco  cria  iodu- 
duncur,  Maodacum  ipfum,  obcdicotia 
Maodaco  ptzflica ,  &  ccmuncracio  przfli- 
caobcdienciz  Ex  lufccccmisliogula  tc- 
poodenc  fioguUslibi  ^-^^n^^m  oppoii- 
tis. 

Promiifio  vtfa£ta ,  Maodato .-  fidcsha- 
}ica  ptomilIioai,obcdicncix  nundaco  prz- 
Hicx  :  proiniili  boui  datio  fcu  applicacio. 
rcmuocraciootobedicotiz  nrxllicz.  Hoc 
pailo  comparaciooem  cc  infcituiirc  dccuic. 
Quodfi  fccilfcsnon  iljcuillcs  nundatum 
proiniflioue  gcoctaliusi  oiiiquopado& 
maodacum  gcocialius  (tacucaduni  ci^tC' 
muocraciooc  quz  obcdicociz  przlbcur. 
Ecquis  ignorac,promiilioocmficri  mulcis» 
aquibus  hdc  ooo  apprchcodicuc  ;  Maa- 
djcummulcis  poni  a  quibus  noo  przlU- 
tuc  ?Vndc  vidcrcpoces  &  illato  commode 
dici  ,  quod  promtirio  tum  iit  credco- 

tium> 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


(Ciam/Bempe  applicaca  doo  fada.prKcedit 
.coini  fi Jcm  prominio faila.  Item  manda 
tum  cl\  crcdcniium  6c  noo  crcdeotium  : 
Ncutrorum  lanc.  Maodacum  cnim  cftpri- 
usfidc.fidcm  portalans,  &  lofidclitatcm 

prohibcQS. 
Ac  qualia  funt  qux  fcqttuncuc  >  Ol>li- 


di.  Hoc  auccm  locoabfona  eftoppdiki» 
duorum,vbiiub  vno  oppoficorum  ctiaja 
altccum  comptcheoditurJmpiorum  coia 
vox  ctiam  Elcdos hic  comprchcndit.Agi- 
tur  cDim  dciisqui  minittrotum  vctbi  hoi« 
tattooe  uibcitur  vt  rdipilcant ;  ac  rcfipi- 
fccncia  pra:fct>bitur  impiit  &pcccatotil^ 


tus  mihi ,  I'eikinfc  doclilTimc,Yidcris  circ   cantum.liucElcdi  (int,  liuc  Reprobi.  licei 
tuiip(ius,&alius  protfuseilc  abco,qucm    conuanocuentu:  loquordcpcimaadpoe 
ahislibcllis  cdjiisdcclaraikj.  Qupd  vtmc 


jaleiitrum. 


cibi  caadide  &  pUcidc  monfttanrcm  to 
leraDter  fcras,  ctiam  atqac  ciiam  rogo. 
Impnmismihi  vidc,  qua  coha;tcntia  lc- 
queotta  prrcedeocibus  hxrcanr.  Nam  EU- 
&i  in  cattbHt  ei/Jtm  mtfuntur  cttm  imf  ttt. 
Quid  tum?  Ao  ctgo  piomilliofidla  :nmus 
. latc  patct  quam  maodatum  ctcdendi  ?  Di- 
^npfQmtffi»  paterc :  ptoptetca  quod  promiifio  fit 
f,t  fol  rttm  £ij^iojuni  taDtum,maodatum  ad  lileacs 
.&  impiospcrciaeac.  Rclpondco .  promil- 
iioacm  vt  fit  ic  propooitur.a  L>co.o  jn  clle 
Elcftorum  laotum,  fcd  4c  impioium  quos 
tu  Eledts  oppoois:  iroo  maodatumaoo 
proponi  fiuc  Elcitis-fiuch.soppofitis.ni- 
fiiun£hiptomtflionc.  At  vidercnuhi vi- 
dcor  quid  vclis.  \cmpe.  Qucraadino- 
dum  promilfio  oon  applicaiat  nifi  Ele 
^is, icaquoquc  candcm  nonpioponi  oi- 
n  Elc^ts,  czmcntc  lciiicct  &  piopofito, 
diuinn.  Hoc  quale  fit.poilea  vidcbimus. 
Acdico  inccxim  idcm  quoqtie  dc  maoda 
to.  Qucmadmodum  mandtram ,  qoo  fi 
dcspoitulatur ,  non  prxf'.-'  :  nifiabElc- 
dlis,ita  qnoquc  non  prc  li  Eledis 

cxmcoccfcilicct  Scpropolito  diuino.  Vt 
cnim  ibipromifltoproponicarooo  E]c<f\is 
finc  propofico  diuioo  appficandi  proroif- 
ruin:!ta  hic  maodacuro  propoaitur  aoo  E- 
\c&\s  fioe  propohco  diuino  impleadi  fcQ 
pcaeilaodi  maodatum.  Si  proprcr  abicc- 
tiam  rfficacjtatis  diuioz  ptomiHlooem 
■aoD  Elcdis arbittans  ooo  fa^am,  proptcr 
eandem  cificacitatis  abfentiam&  maoda- 
tum  ncga  pooi  ooo  Elc^is.Vtrobiquc  co- 
,d«m  mado  tcs  habet.  Scd  de  iAo  paulo 
poll  latius. 

Deiodequam  incommod^  tltBiimptu 
.opponuorur.quumrZ^  rtprohi,  htfci  pit  cx 
,oppoiiti«ais  ooima  ciTcnt  coattapooca- 


nitcDiiam.hottatiooe. 

Tir  Mmrhi  vidcris  ofiiwium  MioiAro- 
tum  fola  hottatioocad  parnitcotiam ctr- 
cumictibctc,  ezdula  promi(liooc,qux  al- 
tcra  pars  cil  prxcooii  ipfiscoaccediu.  Di- 
cuoteoim:  Rtfipi/iut  ^  cttit.t  EuMgtliSp 
/ippTtptnejMiiuti  tmm  ttgnum  caeloriim.  Ds- 
mqucquid  ad  rcmfacitriiuefciiQtfi  jc  oe- 
Iciaut^jMi  (ifquotfint  tUcii  ^ttnutritndtf 
Alitcr|inquies,coocioocsio(lituercDC«fin- 
guhsquc  ipforum  natui  coaformia  pro- 
ponctcoc.  Id  nego.  ChiiAus  cnim  ludam 
jTcptobum  elFc  lciuic  8c  coroouic,  Sc  camc 
condot\eft  fuas  illias  cauu  ooDalitcrdir- 
pcnfauit.PrxcoDcs  vcrbiabofficiifuoiflio. 
nccrgacoctum  aUqucmdcfiltcrc  oondc- 
bcnc.quoad  licccipfis  &Gint  qui  audire 
volunti  vbi  vcro  ciictuntur  auc  nulli  omoi. 
Qoaurcm  prxbcot  doccntibus,  iubcorur 
abiie  a  Chciilo,  8c  pulucrem  pcdam  fuc 
tumcz(.uterc  illis  io  rcdimonium.  Ynde 
apparecdoccndi  horcandique  oormam ii» 
lisoon  cfic  iatcrn3m,quam  dcElc<flionc 
'uotum  &  rcprobattonc  illorum  haberc 
poiFcnt:  aotitiam,  fcd  ezccrnam  illorum 
quosdoccntobcdvcntiam  ic  cootumacia» 
auc  Elc<£li  illj  uatifiuc  fint Rcprobi. 

Addis  porro  caufam,  cur  Dtm  velit  jd^^^V*"'^ 
peenittntinm  Milmoneri,qutt  peoiiitntiitm  nun  -  Dtmat$ 
quMi  tdHresviiltt,  acpc  vt  intxcu/AhUtsrtJ-/*^**''*^*' 
dnntur.  At  hic,inquam,non  cft  hortatioai|  *^P^' 
fiois vnicusroonprxcipuus.non  fioispft""'**'" 
fc.fcd  pcf  accid-ns,&  eucntus  potius  qxij^  mtn ktrt^ 
firiis.nifi  cctto  rcfpcAu  vt  vidcbimus.Non 
fiais  vnicnt,  quia  aiius  cfl:  vt  oificii  adma- 
acaacnr,&  ad  fidcm  coauetfiooemquc  to- 
uitcoturincftcncurquc.Rom.t.4.y<n  tpu^ 
r/u  tt  DtiktHtffiittttmdrt[ipt/ctnti»m  tUditu  i 
Iccin  uc  Dcus  fibi  fuoque  crga  creacurac 
fua&  aoaoti  ctiam  ilto  loogaaimiracis  Sc 

patiejir 


PRi£DEST.  PE 

patleDtixexercitioratisCiciac.  Efa.f.i.t.}. 
4.  Giuidainpliui  ftuiAmviattimet.  Rorn. 
j,  11.  Dem pertultt muUaUmtMte  vaf*  ir£ 
coagmentata  ad  intcriium.  Ifti  ctiam  duo 
fiocs  loogc  fuat  illo  inaxcuCibilitacis  Hoc 
prxflaiuiorcs  ,  icaqac  illc  noo  prAcipuM. 
Non  c(l  iiais  per  fe  ,  quia  adliorcatio  oon 
rcddic  iocxculabilcs  aiil  fprcu  &  rcicdta> 
hoc  jutcm  dcccdit  horcatiooi  cx  malitia 
vocatorum.   Neque  illum  fiocm  uiccndic 
Pcus,  Dili  &:  pc^lcius  quod  fiuitranea  fic 
fotuia  admonuio  per  mahciam  ,  oon  pcc 
ioiirmitatem  corum  auiadmoncacur ,  & 
oiGiamfzpe  fruflca  illos  ad  pacoiceociam 
iouitaucrit,  vtcft  Efai.£.  OhduracorpopuU 
hHisu.Stc.  Diiliogucodum coim cll lotcr 
hottationem  pcimo  fadlam.  &  bis  tctCx- 
piusitcratami&eiufdcm  pod  diuturoam 
cootumaciam  Tltimam  ptopoHtioDcm.  11- 
la  cnim  fic  cx  gratia  8c  mifcticordia  crga 
mifcrospeccacorcs ,  hxc  ex  indigaatiooe 
aductfus przira6>os,  qui  induraci  (uo  vitio 
diuiaz  fe  indurationis  dignos  fcccrunc.In- 
cxcufabilitas  crgo  ida  cucntus  potius  cil 
admooitionis,quam  fioisDeopropontus, 
nifi  aducrfus  prxfraiflos  &  proptcr  mali- 
ciam  voluutatum  locorrigibilcs.  Etmeri- 
co  quidcm  hic  auentus ex  admooitiooc  rc  • 
iedlaexidic  ,  vcadmonicio  ipfis  Hc  odoc 
nioitis  admorccm,  quamfibi  odorcm  vi- 
cxad  vitamcncnoluctunc,  vtccdcrctipHs 
iocootumiciz  tedimooium  quampocni- 
ccotix  cemcdium  habcrc  rcoucranc,  vc  in- 
cidcr^t in  voluotatcm Dci iuAam punicn- 
cemquc,  qui  voluotaci  ipHus  mifcricordi 
&  bcncuolzparererecufatuoc. 
AnnuQo  m-     Ac rcgcrccquifpiam.nullumalium Deo 
Itofniquam  ifii  jdrcpiobosfacla  adhotcationc  fincm 
vtjiamin-  fuifl  :  propoCtuin  ,  quam  vt  incxcufabilcs 
ixcufabi-     rcddeceDtar ,  tamquiarcprobacionis  dc- 
Uii  crcco  (latucrit  illis  pocuitcntiam  &  fidcm 

noa  daic,  qnamtamcn  nifi  lilo  dantc  ha- 
bcieooo  poiruoc:cum  quia  Dcus  oullum 
aiiumfiijcm  quaCn  illuin  iocxcufabilitaiis 
ailcquicur  ;  o  litamcn  fine  !'uo  nunquam 
ftulltaf  ir  Ai^.  mcu;nifl:a  vidcutur quan- 
ciui»  p-aiicdc  ,  ArdiHiculr-icem  oonexi- 
gi;-  commodetolli  poflic 

anu.^u  cs.     ...  wijQCUcccirariaadhibita, 


RKINSIAN.  yii 

non  dubium  quio  coci,  quod  agimas »  nc~ 
gocio  roulcum lucii &  claricacis  indc ficac 
ccHurum.  Egocxperiat  diuioa  fretus  gra~ 
tia&  Sp.fandii  auxilio  oixusquid  poium* 
Tu  Pcrkinfcadcrismihi,  &:  fiquiddcfide- 
rabis.placideapcries :  compcries,fpoode«# 
rcipfa  mc  &  moacri,&  conigi  poite, moo- 
Aratxqucveritaci  maoum  ccdere.  Opcrc 
prctiumautcm  fatluius  videor,  iiargumc- 
taiiogulacuraquzilioois  partibus  in  fyl- 
logilinr  formam  difponam:  atcj;  iiidc  fil- 
logifmi  parteicxamiocraad  oormam  vcn- 
utis. 

§lHed  ad  prim  mttimet  »rgumentum  ,  ita  Prima  obU' 
diipooi  potcrirmcoiudicio.  nioproa^' 

Quibus  Dcus  ccrto  dccrcco (lacuic  pon' mamta 
nicentiam  &  fidem  noo  darcitlos  ad  fidem 
&  panitcntiam  no  horcatur  io  alium fiaem 
quam  vc  iocxcuiabilesceddaocur. 

Ac  Deus  ftatuic  decrcco  rcprobatio^ 
nis  reprobis  pocuiteottam  >  dc  fidcm  ooa 
darc. 

Ergo  ,  quod  Dcus  rcprobos  hortatur 
ad  fidcm  &  pocnitcnciam  ,  in  nullum  a- 
lium  fioemfacic  ,  quam  vc  loeicufabiles 
rcddaoiur. 

Refpondco  ad propofiiionem\.  Illam  mi-  RelhonlH 
bi  vidcrinitifnlfa  hypothcfi.  Przfupponic*^*^/^,^^,. 
coim ,  BeumfxtemM  Euangelii prtdicatio- 
neadfidtm  ^ paenttftiam  hortart  nonnuUos, 
qHibu4  certodecreto  fiatuitfidtm  t^srpaeniten- 
tiamnondare.  Qupd  tkcma  mihi  a  veriu- 
cc  difccdcrc  vidocur. 

Primo  ,  Quia  inucrtitordincm  decrc- 
rotum  &  aduum  diuinorum.  Dccrctum 
cnimquoDcusftatuic  nonnullosad  fidcm 
&i  pocnitCDtiam  horcari  eiccrna  Euangclii 
piZtiiratioDC  ,  prxccdit  ordinc  dccrccum 
DOD  dandi  poeDiccntiam  &  fidcm.  Illud  e- 
oim  decrecum  eft  voluntatis  Dci  aotecc- 
dcotis ,  hoc  vero  coofflqucntis.  Q^od 
multis  iifque  apcrtiilimis  Scripiurz  tcKis 
probari  potcft.  Efa.  6.  Obduratio  ^  etcct- 
c4//odeouotiacur  iis.qui  Deo  vocanci/>itr#' 
re  reciifarunt ,  vt  tx^.capite  apparec.  Cui 
apcrceconfonac  Apoftolus  Paulus  jici  it- 
x6.iy.  Hunc  locum  citaos  aducrfuslu- 
dzorum  illos  qui  oon  crcdcbaot.  Pfalm.ii. 
11.13.  Sfin  paruit  populttt  mem  voci  mea, 
Vutt  (/r«#/ 


^  ad 


f 


511  lACOBT  ARM 

Ijrsrlnoluitnihiolttmperare.  Ttrmifiigitur 
tosfortttiiiiini  cordUeorum  ,  ^ambularunt 
inconfiliu  futt.  Hof.  i.  Ifraclitx nonappcl- 
bacur  a  Dco  non  dilcfti  fcu  mifcncor- 
diam  nooconfecutiinonpopulus  Dci,ni- 
ft  poflquam  iocrcdulicacis  5c  Idololatrix 
cnminc  tccro  reicftioncm  iftam  cflcnt  pto- 
iT»criti.I.M<r.7.v.}0.  Pharifdi  ^Legitinter- 
pretesconfiliumDit  rtiecerSt  admer/sis  ftmet- 
iffoi.nonbaftizjsti mb eo.  Adtor.1j.46.  Tune 
hbertate  -vfi  PmuIm  ac  Barnabat  dixerunt; 
Vobit  necejfe  fuit  primum  exponi  ,  fermonem 
Dii,pofiquam autem  repellttts  i[ium,f^  indt- 
gnos  vos iffos dtcernittiiterttAvita,  eccecon- 
tierttmm  nosadGentes.Rom.^  A\'.\xnt\x\  lu- 
dxi  impegiffein  lapidem  efftndtcuU.c^nxz  non 
pci  fidcm  lu  Clirirtum.fcd pcr  lcgcm  lofti- 
licari<juxfiuciut.i.Pct.i.7.8.dicicur  CKri- 
Ihis petraojfcndiculi  immorigeris  ,  cy  iu  qui 
Sffendsint  adfermonem.W ndcapfzrctdccic- 
tum  dc  cxtxcaudo,mdurando,  gractam  fi- 
dci&panitcnrixnondando,  clFc  volun- 
cacis  Dcicoufcqucntis.nitcnsincrcdultta- 
tis.mobcdicntix ,  coutumacixcjuc  prxui- 
fionc.  Quarc  idthcmamutatoiibic(f>oin 
attributum  ,  &  vicc  vcrfa  itacnuntiaridc- 
bct.D^Mf ftatHtt  certo  decreto  illii  pcenititiAm 
^fidemnon  dare  ,  ijuos  prduidit  tuangeltt 
l>ri.dicationem,quAadfidempcenitenfiamqiie 
'vocahuntur ,  reieBuros  malitia  Cf  eontuma- 
tia Jua.  Ncquc  indc  fcquitur  Dcum  dccrc- 
Uitlcfidcm  darc  iisquospr.Tuiditobcditu- 
ros.LoDgc  n.  difpar cft  ratio  a(ftuum  mifc- 
ricordtx  &  iuftiiixdiuinx.  Hi  cnim  cau 
lim  habcnr  ab  hominibm  ,  illi  occjfioncm 
ijuidam  ab  hominibus habcnt ,  cjuGm  vc- 
xoafoloDco.Huc  facitlocu»  Auguft.lib.r. 
ad  Simplicianumquxft.z.  Noluit  Ef.iu& 
Bon  cucumt;  fcd  &  fi  voIuilVct  &  cucurrif- 
icc  ,  Dciadiutoriopcrueu:nct,  quictiam 
'vclle  6c  currcrc  vocando  prxllarct  nifi  vo- 
carionccontempta  reprobus  ficrcc. 

Sccundo,  QiiiainfimulacDcumhypo- 
crifcoSiVtpotcquihortationcad  Hdcmiiiis 
tilibushdapoftulct  ab  iliis  vc  crcdaot  in 
Chriftum, qucm tame  illis nun pofuit  Sal- 
uatorcm,  odorcm  vi:x  ad  vitam ,  in  rcfur- 
icdionem.tcd  odorcm  tnottis  ad  mottcm, 
iapidcmoHlndiculi  >  ia  cMlam&  ligQuia 
•uicQAcradicaciu. 


INII  EXAMEN 

Siquis  dicac ,  Dcumabillis  fidera  noo 
poftulare  ,  fcdtamcnab  Elctnis  .  qui  il' 
lis  reprobis  permixri  funt :  illam auccmex- 
hortationem  ab  adminifliis  vcrbi  ignarit 
qui  fint  clcdi  &  rcprobi.  ad  iilos  ctiam  io* 
ftituiihuic  refpondebo.tum  nequcillos  ca- 
lcs  immorigcros  dici  poflc  ,  quod  cxhot- 
tattoni  ad  ipfos  non  fnf^x  non  obcdiant.  St 
vetoilla  hypothefis  falfa  fit  ,  iam  &  hoc 
quod  fcquitur  argumcntum  nuliius  eft 
momenti,  vtiobiquc  cnim  prxfuppoatrur» 
Dcum  horcari  ad  pocnttcntiam  &  fidcm 
cos,  quibusftatuit  fidcm  &  pacnitcntiam 
non  dare.Si  enim  talcs  non  horratur  ad  pz- 
nitentiam ,  iam  ncquc  borcatur  in  aliquem 
fincm,fiuc  vc  iQCZcuGtbiles  fioCj  Inte  alium 
qucmuis. 

Nihil  obilac  huic  mex  rcfpoQfioni,  quod 
reprobatioficabxtcrnofada.  Vidcndum 
cnim  quis  fit  primus  czternus  a(f>us  vel  ne- 
gatiuus  vcl  aflirmaciuus  in  homincm  vel 
circahomincm  reprobarumab  xtcrno  in- 
rcrno  atf^u  Dci.  Primas  cnim  a(flus  czcer- 
Qus  in  hominem  vcl circa  homincm  rcipCi 
iam  cziftcnccm  facir  illumadurcprobiun, 
quemadmodum  aiflus  Dei  iotcrnus  facit 
illumin  Dci  mcnte  Scconfilio  rcprobnm, 
hoc  cft,quod  vulgo  dicitur ,  difhngucndu 
intcr  ipfum  dccrctum  &  czfccunoQcm  de  • 
crctt  Ccrrumautemcfthomioem  adhi  re- 
probumdicinonpofle  ,  io  quo  Dcusde- 
crctum  rcprobatioaisQulIoadhucextcroo 
a^ucxpitezfcqui. 

II.  Dico  &  alio  modo  mihi  iftam  pro- 
pofitioucro  vidcri  a  vero  abfonam  .  qaia 
flatuitrcprobos  incxcufabilesficri ,  quum 
ordincinucrloilli  qui  fintinezculabilcsre- 
probcntur.IunacDim  reprobario  ,  &pro- 
ptcrca  reprobi  ante  adum  rcprobandi 
tncxcufabilcs ,  antc  a^um  cxrernum  rc- 
ipfa  inezcufjbilcs  ,  aotc  dcctctum  rcpto- 
bandi  prxuifi  fcu  prxfciti  vt  inezculabi* 
lcs.Si  rcprobati  pioptcrpeccatum  origiois, 
ptoptct  hoc  luczcufabiies  ;  fi  proptcr  io- 
crcdulitaicm  &  reiedum  Cbtiflum  rc- 
probati  proptcc  xllam  incredulitatem  10- 
ezcufabilcs. 

III  Rcfpondco  ad  candcm  propofitit>» 
acm,£ciiauapo(rc  TCtlla  hoiuuo  ,  qox 

kof- 


lAdaJfurff- 
ftioium. 


PR^DEST.  PE 

^ocHimta^tumibflicuca  ctl  vt  audicorcm 
'aexcufabilcm  rcddac  rctpQ  &  iurc  iacx- 
cufabilcm  rcddac  audicoicm.  Hortacio 
cnim  rcddic  tacxcufabilcm  noo  quafada 
fcd  quarcputfj  :  RcpulGo  potroquxtncx- 
cufabilcmrcddcc  rcpcllcuccm>  noo  dcbcc 
ciTc  iQCuicabilis.  Rcpulfio  autcni  horcacio- 
nis  dcquahicagitui  ,cflincuicabilis.  I'ri- 
motquta  tic  ad  ilium  ctrca  qucm  iam  Dcus 
a(flualtquo  tcprobationis  cxccraocd  vcr- 
larus:ac  illc  calis  noa  potcd  vitaieinobc- 
dicntiamtilam .  fccundum  dtdum  Chii- 
(Iil0b.tt.j9.40.  prtpttrcM  nott  pcterantcrt- 
dtrt,  qui.titeruin  dtxit  Ejaim  :  ExcAcauit 
oeutos  eorum,  cbduramt  corda  torum ,  &  c. 
Sccuado ,  Quia  horfum  taatum  inllicuta, 
Ttrcpclbcur.  lUaautc  iaAttutio  cdcxvo- 
luotatc  Dci  confequcntc,  quxfcmperim* 
plccur&Encm  fuum  allcquitui.  £rgo  illa 
repulfiocfliocuitabilis.  Vndcquum  pro- 
poficioida  triplici  nomincfaKa  lit .  fcqui- 
tur cooclufioncm  lAam  hoc  fy llogilrno  nu 
concludi.Ai  vidcamusadumpciooc.  Nam 
&  dc  illa.&  pci  illius  occafioacm  aoaoulla 
diccada  cruat  ,  qux  noflro  ocgocio  non 
parura  commodabunc.Icaauccm  habct. 

Ac  Dcus  Aacuic  dccrcco  rcprobacioois 
reprobis  fidcm  dc  pacoiccntiam  non  darc; 
coacedolubcosiliam  afTumpcioncm  ,  fcd 
rcdc  laccUcflam.Quo  auccmrcclciocclli- 
gacur,ncccire  clt,vccxplicccur ,  qux  fic  illa 
lidci  6c  pauicenciz  non  dacio  fcu  ncgatto 
dcctcco  rcprobationis  (lacuca.  Efi  caim 
Si  ncgacio  alia  Bdc:  &  pocniccntix  ,  qux 
pcc  dccrccum  prouidcacix ,  qua  illud  con- 
cra  rcptobacioats  dccrccum  diftingutcur, 
admtoillracuiiinter  quas  oifi  accuracc  di- 
ilinguacur,  Hcii  noo  potctl  quioerretur. 
Dico  igitur  :  Hdem  &  pcraitcntiam  otfi 
Deo  daote  habcri  noo  poHc ,  planillimum 
c(l  in  Scripcucis.  At  cadcm  Scriptura  imo 
&  naturavttiufquedooi,cUriirimc  docet 
dooacioacmillam  (icri  pcrmodum  fuafio- 
Dis.UUiitpcr  vctbum  Dci.  Inl^ituitur  au- 
ccm  fuafio  exuiniccus  pcr  vcrbi  prxdica- 
cioDcm>intrtafccuspcrS.fanfli  opcratio- 
ncm  vcl  potius  coopcrationcm  ,  horfuro 
Tcndcntcs ,  vt  vctbum  intclltgatur  ccriaq; 
fidc  apprchcodacuc.  Qox  duo  pcoc  (cmpcc 


RKTMSIAM.  yij 

coniuoguntur.  NamDeusflatuirpcr  vcr* 
bi  pcxdicationcm  crcdeutcs  faluarc  ,  lc 
vcrbi  ptxdtcatio citra  S.faofti  coopcracio- 
ocm  cfl  ioucilis  ncq;  quippiam  cfficcrc  po- 
tcfl.Iuxtaidquoddicitur.  i.  Cor.  j.  ^lui 
pUntat  ^rigatmiilefi  .ftdDeus  quidat  in- 
ctemtntHm.  Dcuiautcm  non  vult  verbum 
fuuminuciliter  prxdicati,iuxcadji5ium  E- 
faix  ff.v.ii.  Sictritverbummeuni  quodt- 
gredtttur  tx  ore meo,no  rtnertctur  ad me  va- 
cuum  ;  fedfacitqiiod  volo  ^  preJperAtnr  tn 
hitad  qunmifi  tpfum.  Eftauccminuctlcci- 
craS.faudicoopcraciooemiquarciun(5tam 
fibircmpcr  habcc  S.fanifli  coopcracioncm. 
Qu^adccaulaEuangclium  eciam  minirte- i  C<»r  ?. 
rium  Spiricusdicicur ,  ic.  illi  qui  Euangc-^*!?  7  6*»J- 
lio  reludaocur  >  Spiricuifan^o  rcfiilcrc  Ai4//iki&. 
dicuocur  ,  non  rancum  quia  obfiAunc 
exccroxprxdtcaciooi  S.  faodti  lulTu  &  du- 
AaadminilUacx.  fcd  cciam  quia  rcluiflaa- 
cur  coopccacioni  Spiricus  fandi.  Vndc  cc- 
tam  nonnuUiioSpiricum  faodtum  pcccare 
dtcuncur  vcpoccqui  vcricaccmbipiiicusfaa- 
(X\ fuafionc ipforum  mencib.  pcifuafam  er 
malicia  abncganc ,  odio  profcquuncur  Ac 
blafphemanc.  Ac  vcrohxcintcrnaS.faodti 
fualto  duplcx  cft.  Voa  fiiflicicns.altera  ciH- 
cax.IIIa qua  poccfl  vclle,&  crcdcrc,&con- 
ucrcicuiadhtbccur.  Iflaqua  vulc,  crcdic» 
&  cooucrcicurcui  accommodacur.Illaad- 
hibecurdecrccoProuidcotix  .  cum  ccctt 
prxfcicntiaforcvcreiiciatur  a  libero  atbi- 
criohominis  *  ifta  cxdccretoprxdeflina- 
tionis  adminifltatur  cum  ccrta  ptxfcicn- 
ua  forc  vtreipfa  veht,  crcdat ,  Sc.  eonucrta- 
tur  illc  cui  accommodatur  &  adhibctur: 
proptcrca  quod  iu  accommodatur  prouc 
Dcus  nouit  congiuum  ciTc  pcrfuadcndofic 
cooueiteado  illtcuiadhtbetur.HxcexAu- 
guflioi  fcotcntia  dicuntur.  Vndcctiam  du- 
plcxcflncgattogtatix,  fufHctcncisncmpc  ^ 
fiocqua  homo  ncc  credcre  occ  poeniten-  .  jjStl 

liamagcrcpotcftj&cfEcacis.fiocquaaif^tt  "  ^HF^ 

aoocredctaeque  coauettctur  Kcproba- 
tionisailcdcctcto  n6BCgatur  propric  gra- 
tia  fufficiens,quia  multis  rcprobis  illa  coa  - 
tiogit,ocropciisqui  cxtcina  prxdicatiooe 
Euaogclii  ad  fidc  Sc  pa:oitcotiaro  vocatur: 
Icdgiatia  cfficax,qua  gracia  ooo  caotu  pof- 
V  u  u    1  luat 


.1! 


5U 


funtcredcrc&conucrii.fi  vclint.fcdk  vo- 
leoc,  cicdcDCConucicentur ,  &  ccico  infal- 
libilitcrquc  YolcntiCredcDt,  &  conacrtcn- 
CUt.  Qaarcaflrumptiohuncfaabcclcafum. 
Dtm  etrto  rtprobmtionu  dtcre/o  fiMtuit  non- 
nuUts  fUem  ^panitentinm  non  dnre  ,  jcih- 
€tt lUhibendo  tUu grMtinm efficticem,qH*  cet- 
10  credMnt  ^conHtrtMntHr.  At  illo  dccrcto 
non  ncgauit  iliis  gratiam  qua  crcdcrc  & 
coQUcrti  polliutifi  vcilcnt.  Imo  alio  dccrc- 
coi  prouidcutixncmttc  ,  prout  illacontra 
prxdcftinationcm  diuinguitur,flatuic  :llis 
darc  fidcm  &.  pccniccnciam  pcr  gratiam 
rufticicnccm  .  hoccft  itadarc  vrillipofljnt 
accipcrcpcT  vircsipiis  a  Dcodaras.occcf 
tartas  &  fiifHcicutcs ad accipicndum.  Sta- 
tuit  igitui  Dcusdccrcio  ptouidcotix  qiia 
adir.ioiilratur  cxtcma  illa  prardicatio  crga 
>llos,  qu(<s  Dcus  pia'fcit  panitcntiam  oon 
adturosncquc  crcdtiuros,i!listalibus  darc 
!;raciam fumcicnicin  ,  6c  vi:cs  ncccirattas 
ad  crcdcndum  &  conucrtcnciu  fc  adDcum. 
Atquc  buic  itatuto  nicitarincxcuCibiliras 
illorum  qui  >  ocantnr  pcr  gratiam  fufHci- 
cotemadfidcm &po:nitcntiam  Sratuiiau- 
tcm  porio  iifdcm  gratiam  cHRcaccm  uon 
dare,  idquedccrctorcprobarionis.  At  ifli 
Bcgationt  n6  inoititur  iocxcuQbilitas  eo- 
rurn.  Imo  fi  giatia  fuffictcns  tolbtur.mcri- 
cocxculancurqui  nou  crcdunt  &  couucr- 
(uotucptoptcrcaquod Hne  ilb  nccciedc- 
rc  ocquccoDUertipotucrunt.  Hifceautem 
nacxplic-tiscx  mcntc  Auguftini ,  fors  & 
^cripturz  fcoiu,  fcquitur concludi  no  pot- 
ic,qood  Dcus  rcprobos  in  nullum  alium  fi  - 
Bcm  ad  fidcm  &  pcrnitcatiam  hottatur, 
quam  vtfint  inexcu&bilcs.  luxta  dccrc- 
cum  coim  prouidcotix  qtio  illis  gratiam 
rufircicorcm  dat  ad  credcdu  m,  hortacio  ad 
fidem  &  panitcntiam  inltituirnr;enquc io 
kuoc  £ncm,  vt  illi  luxta \A  dccrctum  ad  fi- 
dcm  &  pccnitcniijm  adducaotur  ,  arquc 
Dcus  fua: booitati  &  graria: facisfiiciat,im- 
muoilquc  llc  a  culpa  petditionis  itlotum. 
Non  aucem  inilirviitur  hoicacio  iuxt.)  de- 
crcrum  rcpioburionis,quare  ncquc  fiiiis  il- 
liushorrationis  dccrctu  reptobationis  c(l 
SenmJUol^  mcofuraodus. 

iffii^  AriHmtMttitn  fecunMim  iu  drfponi  po- 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 

tcrit.&  rcdigi  in  fyllogifmi  foriiiim.  Dcui 


Dullumluo  tadoaliquo  fiucm  habct  pro- 
pofitum  oifi  qucm  ancquitur,  nunquam  c- 
oim  fincfuotrullratur.  At  Deus  horcatio- 
oc  ad  rcprobos  facla  nullumalium  finem 
alfcquicur  quam  inexcuiabilitatis  ,  vtipfi 
incxculabilcs  rcddantur.  Ergo  Dcus  ifla 
hortacioDc  ad  rcprobos  fada  ouUum  a- 
Iiumfincm  habct  propofitum. 

Rcfpoudco  admaiercm  .^m^\k\wvtiX'  Rejjtcn^ 
ht  faKamvidcri.DcuscnimnoQomcuafa-  Mtuirtm, 
(Slafua  inflituit  fccundum  voluntatcm  c6- 
fcqucnicm  ,  qua:  fcmpcr  implctur  ,  fed 
multa  adminilttat  fccundum  voluotarein 
(uamanteccdcatcm ,  quzoon  fcmpcrim- 
plctur.  LcgisIatiojEuaogcIii  promulgario, 
promiffio.comn  inatio,  admooitio,  rcprc- 
hcufio,inilituunturfccundum  voluntatem 
Dci  autcccdcntcm  ,  pollulatqucillis  fuis 
ailionibusobcdicntiam  ifidcm.pocniten- 
tiam ,  conucrfioncm,&  hoifum  illzaftio- 
ucs  iunt  inflitutx:  lamcn  noo  fcmpci  Dcus 
lUosfi  ncs  affcquitur.  Falfitarcm  auccmil- 
lius  propofitionis  apcrtiflimis  Scriptura: 
locis  coouinccrc  liccc.  Dicit  Dcus  Efaix  f. 
ExftllAui  vmif^fecit  miLi  Ubrufciu  Ma t r. 
ij.  e^oties  'uolutccngregnrtvoiymtnoluifits. 
x.Pct.  y^.Dem  p»tiens  efl  ergmnos ,  rtolens 
uUosperireJed  omnesadpctnirentimm  renStre. 
I.WC.7  AicutsxmtPharifti clfiltum  Bei  jMod 
eratdeipfis ,  per  lohaoois  przdicarioocm 
&  baptifma  ad  commuDiooero  rcgoi  fui 
adduccDdis,/i//«fr;'i*<  fei/^fosfpreuijfe.  Ax  vc- 
rolicct  Dcus  ifto  particulaii  finc  fruftrc- 
tur  ,  ooD  potcfl  tamen  lo  vniucrfum  fine 
fuo  ftuflrari.  Si  coim  ooluic  coouerti  Sc 
faluari ,  iam  Dcus  alium  fiocm  adiunxic 
8c  propofuit  fibi  volantatc  confcquentc, 
vtioiufta  iUorum  codcmnacionc  glorifi- 
cetur.  Quare  vrpropo/irio  ifl»  a  Slfitaic 
hbcrctur ,  ita  cflcorngcoda    Dcus  nnl- 
lum  fiia  voluatatc  confcqucotc  fiuemha- 
bcc  propofiiuro  ,  qucm  noo  aQcquitur. 
Si  quis  dicac  hinc  icqui  Dcam  cflc  aut 
iufipicnicm  &  faturoium  oon  prxfcium, 
aut  impotcotcm.  Rclpoadeo  dod  (cqui. 
Nam  Dcusoon  fcmpcr  cz  prxfcieotta  fi- 
bi  fiocm  propooic.     Dcindc  noo  vulc 
Dcus  ad  omacm  >  qacm  fibi  proponu 

BIKB 


PRi€DEST.  PERKINSIAN. 


5M 


flncm  aCe^ucoJum  ofnoipoccQtia  fua 
yu. 

AiMino-  minoremquodacciDcc,vidccurmihi 
ftir,.  &      raincace  laoorare.  Nam  afTcquitur 

Dcas  i^la  horcacione  iiuem  ahiim  quam 
idum  iacxcufabihtatis  j  ocmpc  fatisfacic 
fux  booicati  &  amori  crga  ros.  Adde 
quod.quum  incxcufabilitas  nun  horratio- 
Qc  fada  fcd  rcicdlacxiAat,Dcosillam  noo 
habucric  propofitam»  nifiprxuidcnshor- 
tatioocm  fruflra  illis  proponrum  iri.  At- 
que  hac  taiiooc  oon  cll  incxcufabilicas  io- 
tCDta  vuluntarc  aotcccdciitc  hortatioais 
adminiflratciccfcd  voluotatc  confcqucn- 
tc  hortationis  rcic^ar  punitnce. 

Hinc  crgo  fequitur  coocIunQnem  cx 
falHs  propolicioDtbus  veram  dcduci  non 
pon*e.  Abbacis  ioachimi  dida  fccuodum 
hanc  noAram  cxplicationcm  iotclligcnda 
funt,  auc  eodcm  vicio  laborabuaf,quod  io 
luis  didis  iam  animaducrcimus. 

Maodarum  Dci  quofidcm  &  pocniten- 
JlnmM/i^A-  jjjj^  mandac  iis  quibus  Euaogclium  an- 

'""rj^j    D"""3t"r>cu'^  decrcto  Dci  nullo  modo 
*tuj  "»      pugoarc  pQ(g(^^  NuIIacoiraqualifcuoquc 
Tttfim'»^  Dci  voluocas  fcu  volicio  altcn  cuilibcc 
rP^'     contraria cfle poficft-  Poteftautem  dcac- 
tum  aliquod  Deo  atrigoari  pcrinfcitiam, 

^oodcuramaodacopujyacci  potcAetiam 
ecrctum  aliquod  Dci.quodipfiinScri- 
pcuris  uibuitur,  ita  cxplicari,  v t  oeccfrario 
io  Mandatum  Dciimpiogac.  Maodatum 
quo  Dcus  iidcm  alicui  mandat ,  dcclarar 
Deum  vclle  vtille,cui  Mandatum  pixfcri- 
bitur.crcdar.  Si  iamquis  dccrctumaliquod 
Deoafcr»bac,quo  vclit  vc  illc  calis  noo  cre> 
^c,!am  iliud  decretum  mandaco  cric  con- 
traiium.  Ficn  cnim  non  poccft  vc  Dcus 
coocradi^oria  (imul  vclic  ,  quocunque 
modoaucfubquacunqucdiiliodl.one  vo- 
laocasconfidcrccur.  Sunrauccm  conitadi- 
ccnciacrcdcrc  &  oon  crcdcrc ,  vcUc  vc  ali- 
quis  crcdac .  &  vcllc  vc  iUc  idcm  codt  m 
modo  confidciacus  noncrcdac  Talciu- 
Ccm  dccrccum  e(l,  quo  dicicur  Dcus  fta- 
tuiflc  concucfum  fuum  fiucgcncralisgu- 
beroatioois  fiucfpccialis gratia: dc iicgare, 
citra  quem  nouitactum ndciprxftatinon 
pofleAbcojqucm  maodato  (uo  ad  fidcm 


hottatur.  Quicnim  vulrnfgarealicniaH- 
xihum  necdlanum  ad  fidci  aiflum  pi«- 
llaodum  ,  illc  idcm  vulc  tc  i(lc  talis  noa 
credat.  Qoi  coim  in  caufa  aliquid  vuU , 
idcm  tc<(te  dicitur  &  cfFc^lum  cx  lilacaaia 
occcflarioexilleotcra  vclle.  Nam  qucm- 
admodunidiciocquic ,  Deum  vellcTciile 
porro  ficcui  cohfciuacioois  fux  aAum  dc- 
ocgac,  ira  quoquc  dici  ocquit ,  velle  vc  illc 
aiflusprzitecurabaliquo  ,  cui  coocurfuni 
&  auxilium  fuum  prxflandoaifluinecef- 
farium  ncgac.  Noncnimmagisclthomini 
ncccfl  arius  adtus  cootcruationis  diuinx, 
ad  hoc  vt cflc perfcucrec,  quam auxtlii di- 
uioi  concurfus  ad  hoc  vi  fidem  Euangelio 
habere  poflit.Qoarc  fi  illa  nolitio  clficien- 
di  quod  prxcipit  Dcus,  dequatuloquc- 
ris ,  notec  concurfus  Dei .  neceflarii  ad fi- 
dcm  prxAandam  promifl!Ioni  ,  negacio- 
nem ,  cum  faoe  impingit  io  maodacum ,  & 
nullo  modo  cum  eo  coociliari  pocefl.  Ha« 
bec  cnim illa huiufmodi  ocgacio racioocm 
impedimcotigeocralifllmi  &  cflicaciflimi: 
licuc  nihilum  impcdicurncaliquidfiacef- 
ficaciflimc  pcr  nclcoriam  vcl  voluotatcm 
crcaDdi,&  qood  cfl.oeporro  fit  per  volun- 
tatem  conferuaodi.  Si  ifto  inquamfcnfu 
nolitioocmcfficieodi  intclligis  .  cumfaoc 
pct  ocucram  rcfpoDfiooem  cuam  Deivo- 
luncaccm  a  concradiclione  libcras. 

Dicis  Deum  $n  manjAtU  f^promijfioni-  Exeutitur 
hm  non  omneiddicert  quoddtcrettittfedvo-  primn  rtfp. 
luHtAtem  fkam  tnntum  exfnrtefrcfonertj.  ftrkinfii  «d 
CoDccdo.  Ac3to,id  quod  Dcusin  manda-  hanc  Mffi- 
cis&  promifilooibusdicit  talc  cflcvcDcus  culiMttm. 
citra  contradidlioncm  dici  ncqueat  dccr^^ 
to  aliquo  (uo  coutrarium  illtus  tcUc  auc 
flatuerc:aha  enim  c(l  ratio  taccndiooQ- 
nuUa  volita ,  alu  veto  contraria  volica  vo- 
lendi.  Mandaco  oon  omnc  Dei  volicum 
odcadi ,  fed  illud  rantum  quod  probat  &  a 
oobis  ficf  i  vuIticA  ccnum  cx  ipla  Mandan 
gcneraliflima  ootiooe.  At  nullumcddc- 
crctum  Dci  quoaliquid  vclit  iflo  Manda- 
to  f ontradnfloiium.   Vclim autcm  confi- 
detcs  quam  incoocinoe  iUa  quxfcquuo- 
cureouncics.  Quxeoimfuocinxphrafcs? 
Dtnm  vtlle  ali^uid  in  aliu,  Dtum  veBe  coti' 
utrfionem  in  mIHs,  fjf  juedMdprotstionem, 
V  u  u    j  cehcr- 


Si^  lACOBI  ARMI 

eihortAtionem      media.  Si  dc  voluntate 
pollulanJi  conucrrioncm  ais  ifta  ,  ahtcr 
cnuotunda  fucruot  :  Sidcvoluniatccfti- 
cicudi  conucilioocm  ,  ciiam  alucr.  Ncu- 
tro  modo  fumptaoratio  icdc  c\\ countia- 
ta.  At  puto  tc  dc  voluntatccfficicndilo- 
qui  .fccuodum  quam  ooo  vult  arqualit  t 
conuctfioncm  opcian  inomntbus, aqui- 
bus  illam  xqualitcr  &  codcmiutcpoftu- 
lac.  In  aliis  coim  illam  tantum  vult  cfticcrc 
pcr  cxtcrnam  prardicationcm.cohortatio- 
Dcm,&  mcdiafufticicntia  •  Iracoim  cxpli- 
co}  ficxiuamcntc,rcdcquidcm,  fiumi- 
nu$,  vclim  qux  hic  mcdia  iiuclligas,  iiobis 
couclccs:  inaliis  vcro  cam  vult  cHicctc  pcr 
mcdia  clficacia  fccundum  dccrctum  pra:- 
dcftmationisadminiflrata.  Hicl*ancoulla 
eft  voluntatum  pugna ,  fcd  diucifiianium 
volcodi  gradus  quoad  nos ,  fcu  poiius  di- 
uetnc  Dci  fccundum  diuctfa obicda  voli- 
tioncs.-  fircundum  quos  tamcn  giadus  noo 
potcft  dici  volcns  &  nolcos  idcm  obic- 
£lum,  volcns  acmpc  cooucifioncm  ic  no- 
lcDS  conucifioncm  vnius  ciufdcmquc  ho- 
miaisi  obfct uatis  Icgibus  luftx oppofitio- 
nis.  Vclimmihicxplicari^«om(?</flDr<**fA: 
,,  nnifto  velit  vt  tn  Chrijlnm  credat  tUe,  ijuem 
, ,  a  Chriflo  nlienum  effe  vult  ,&ciii  neceJfariM 
^yttdfidemttuxiltanegMredtcreutt ,  hoc  coim 
cii alicuius  conuctfionem  ooilc 
SiiundM         ^'^  Secundam  rejponjlonem  dico  ;  non 
fufficcrc  vt  dicas  ,  voluntAtem  reuelntam 
noneJfeaduerfamvoluntattiv^»Kicii,(cd  ita 
cflc  ncgotium  prxdcftinationis  pcrtra- 
diandum,vt  voluntas  ii>i»KttK  in  rcuclatam 
noD  impiogat:  ita  coim  oppofitionis  irtius 
Tcrminosputo  cnuutiandos.  Nam  volun- 
us  quam  i^jioni»*  appcllas  ad  rcuclatam  cft 
cxamioaoda,  quatc  hxc  cum  illa  in  gra- 
tiam  icduccnda  ,  nonillacumhaccooci- 
Itaoda.  At  vclim  confidctari,quo  iutc,  vo- 
luncas  reuclau  cootra  iy$*xta»  diftiogui 
rolcat,quum  ivSctiix  Dcicciamfxpifiimc 
rcuclctur.  Ei\  coim  Dci  vtomois 

qui  Filium  vidct&  crcditia  cum .  habcat 
vitam  xtcrnam.  Dcindc  vox  i^ittitn  in 
Scnprura  fcmpcr  vfurpatuc  dc  propcota 
Dci  voluntatc  quxbcncplacitumdiciturj 
noo  de  placitoDcigcoctacim.-ncqucpo- 


NII  EXAMEN 

tcft  rcprobatio  ad  ivi»»i»is  referri  :  Nam 
omnis  Dci  it(?«xi*  erga  homincscft  iolcfu  ^^^,^^3^ 
ChriftoiCaocntibusAngclisLac.i.  ciW»- 
«ijn*?  ivJ»«i*.  Quodad  locum  Matth.ri. 
iH.  vbi  vox  ivScnnK  vfurpata  vidctur  dc 
plactto  Dci.quo  myftcria  rcgoi  coclcftis 
abfcondit  a  fapicncibus ,  &  rcuclauicpar- 
uulis:  rcfpondco  iuStr.iai*  ptopric  rcfcren- 
dam  adid  dcquo  Chnftusgratiasagit  Pa- 
tii.-illud  autcm  cft  >quod  myftcrtacoctc- 
ftia  paruulis  apcrucrit.Ita  eoim  lcgcndum: 
Ago  ttbtgratia*  Pater  qttodmyjleria  qut,  ab- 
fcondijli  a  fapienttbui  ,  paruulu  reuelarit. 
Non  enim  gratias  agit  Chtiftus  Pacd» 
quod  myfteria  aiapicncibusabfcondcric: 
orauit  cnim  pro  iuis  mundi  fapicntibus 
qui  ipfum  crucifixcruot.  Dicuntut  cnim 
pnncipcs huius mundi crucifixifTc.  i. Cor. 
z.  8.  &  dicitur  orairc  pro  pctfccutoribui 
fuis  .  &  fiogulatim  qui  ipfum  crucifizc- 
taot. 

At  quomodo  voluntas  patcfa^a  cum 
voIuDtatcbcucptaciti,  vocc  iftacx  vulgari 
fcnfu  vfurpata  ,J'emper  conuenit  quoad  itu- 
tium     finem  Jcofiumque,  quum  voluncas 
tcuclata  fic  fxpc  dc  alio  obicdo  quam  vo- 
luotas bcncplaciti?  &  fi  dc  codcm  fit  fubie- 
do  vtfaquc  ,  non  potcft  idcm  inicium  i- 
demquc  nois  ic  (copus  cdc  vtriufquc ;  nifi 
&  bcDcplacici  volutatcid  vclit  Dcusquod 
tcuclata  fc  vcllc  dcclatactiifi  forcc  tdcm 
initium  intclligatut  voiucifcDcus,&  idcm 
fiois  gloria  Dci.Quod  \cio diuerjafdfevi- 
deatur,  imo  (jf  iu Jpeciem  crntraria  voiuttftu 
reuelata  decreto  Dei,  ^  quidem  quoadm*- 
dum proponendi,  id  vcrum  cft,fiid  videri 
tribuis  homioibus  impcritis,  &  volcndi 
modos  diuctfos  obicdtaquc  variaaoobc- 
oe  diftingucntibus-.qui  autcm  xc&c  hxc 
inttofpiciunt  &  iudicaoc  ,  iis  vc  diuerfx* 
Quoquam  tamcD  coottarix  vidcncurdux 
illx  voluotatcs  Dci. 

Quod  ad  mortem  "Ex.echii  extidium 
Siniuttarum  attinct,  Dcusfciuitad  iufti- 
tumfuam pcrtincte, oifi  iilam  mifcricor- 
dtatcmpcrarcr,  Ezcchias  Yitam  abrumpctc 
&  Niniuitis  cxcidium  immitccrc  :  quod 
cciam  iuftitix  fox  ius  per  ECiiam,  &  lo- 
aam  illis  dcnuociari  voluic.    At  noluic 

Pcus 


PRyEDEST.  P 

Dcn$  iftam  iuflicix  fuxaffc<ftumcxplcrc 
aifi  iotcrccdcntc  mifcricordiaf  dccrctoi 
^uodatuit  ncquemorcem  Ezcchix  oequc 
cxcidium  Nioiuitis  cflc  infcrcndum  ,  nifi 
antca  prxmonitis  vr  pcr  rrcccs  vultum 
Dci  quxrcrenr .  &  malum  aeprccatcntur  i 
quocinfaccrcot  illis  parccndum  cfTc.  Fa- 
duros autcm  fciuit, grana  ouippe  &  auxi- 
lio  diuino  >  quo  coopcrari  Itatucrat  eitcr- 
oz  prxdicationi  adiutos .-  atque  ita  dectc- 
«it  vitam  Ezcchix  prorogare)4«  Niniuiu- 
rum  vrbcm  ab  intcrnccionc  confcruarc. 
N  ulla  itaquc  hic  oc  apparcns  quidcm  coo- 
crarictas. 

Dc  -wluntnte  Chrifirhuman»  (j»  dtuina 
qnoddictSi  ad  prxfcns  negotium  oon  fa- 
cic.  Vcracnim  ibifuitdi(rcn(io.-atQonmi- 
sam )  quum  volicioncs  lAz  non  fucrinc  v- 
aius  principiii  liccc  vnius  tuciint  pctfonXj 
duas  in  fcnaturas&proptcrcavoluntaccs 
duas  complcxx  Acliccac&hocmihiad- 
«icrc.quod  Chri(lus&  Iibcrari  volucric  & 
non  liocrari-  Dixiccnim  vc  homo  ,  Pnter 
tranftAtkmecnhxifte :  &  corrcxit  fc  ipfe  vc 
]xomo,diccas:Ncn  meatfeii/uai-oliitiu  jut: 
quod  dc  humana  voluncacc  incclligcndum 
tSc  appatcc.  propccrca  qucd  Pjcns  &  Filii 
qua  Dcus  eil  vna  cadcmqiic  fic  voluncas, 
TC  vna  uacura.  Dicam  vcrbo,Chriflum fc- 
cundum  cxccrnam  homiocm  voluillc  li- 
bctan  a  morce  intbntei  acfecuudum  in- 
cernum  homincm  fubiccitTc  (e  vulunrati 
diuinx»  £c  li  mihi  pcrmitras,  dicam ,  aifc- 
Aum  in  rofuidc  &  delidcrium  liberacio- 
nis.Don  voluioncn')  Volicio  cnim  fcquicur 
cxcrcmum  raticnts  &  fapicocix  iudicium, 
«lcfidcrium  lcqu:cur  anccccdcas  Icofuum 
fca  affcduncn  iudicium. 

Quod  Abtahntn  accel>crat  Sodcmita*  dt-  \ 
trutDtiexitiodtuctiii,  Scripcura  non  dicici 
•aod idvtxfidtcrarcfotuerit pro lis ,  quos 
fciuic  decccio  Dci  irrcuocabili  exicio  dc- 
uccos, Don  Hc  mihi vennmilc.  Pro cahbus 
cnimorandumuoacll.  lubcceoim  Deus 
nc  Hicrcmtas  orei.pro  populoqucmiam 
irrcuocabili  fuo  decrcco  &  voluncacc  coo- 
fcqur  ncc capciuicaci  &  exicio  dcllinaucrac 
tc  dcuoucrat.  Liccc  caim  ad  prcccs  pro 
.(goibufujs  icbus  impccraadis  noa  rcquiia- 


ERKINSIAN.  ji7 

tur,  vc  quis  ccctcxcrcdatrem  cjuam  erpcrit, 
ccrcofucurara ;  Dcccnctamcncfl,  vtnicns 
prccancis  ccrto  credac,Dcum  pro  fua  o- 
mutpotctitia  &  mifcricordia,  idquodro- 
gaiur.taccrc  &  poflc  &  vcllc.fiquidcm  no- 
ritidgratixfuxconduccrc.  Atquod  Dcus 
dccicuit  DOD  ijccrc ,  qu«dquc  (tgniiicauic 
abfolute  fc  non  faduium,  hocltanceido 
dccrcto  ncqucfaccrcpotcft.ncqj  vnquam 
facecc  volcc,  &  fas  non  eli  homioi  fidcli 
Deum  piecibusfuis  pro  ifta  rcfolIicitarc,fi 
ipfi  Dci  dccrctumfuctitpatcfa^lum. 

TtrtiareJponftoiA,  DrMm crcditorisin-  Xtrtis, 
fta  r  pcffe  iubere  qued  ipfe  nolit  facert.  A  t  x  - 
qutuocatio  cft  lcu  amphibologia  in  vcr- 
biStquodifftnolitfactrt.  Intclligicnim  po- 
ccfl  vcl  dc  coiKurfu  Dcincccirarioadfa- 
ciendum  quod  iubct  ,  vcl  dccfficaci .  quo 
ccrtotitquod  lubcc.  Sidchoc,  vcrumclt. 
At  nuUa  vd  fpccics  pugnx  fcu  contrarieu- 
ris  cft  intcr  hxc  duo  ,  f^ftularefeu  tnbtrtvt 
aliquiiijiat,^ejfic.JCitertdnon  cjfictre.  Si  dc 
illo.vcrum  non  cft;  Non  cnim  lubct  Dcus, 
ad  quod  cliicicndum  nccelVariuiin  auxilitl 
dcncgat  ,  nili  quis  fua  culpa  fe  giatia  ifta 
piiuarit  &  auztlto  todignum  fccctit.  lus e- 
nim  crcdttorit  mancr.ctiamli  qui  debct  fa- 
(flus ttt non  rolueodo  fuaptc culpa.  Vcrum 
rcs  ica  non  habcc  in  mandato,  quoBdcs 
prxtcnbitur.-  fidcscnimin  Chriftumnoa 
includicur  dcbito ,  quod  homo  fecundum 
primxuam  fuam  ad  imaginf  Dcicrcacio- 
ncm  &  infticutioncm  folucrc  DcoccDcba- 
tur.Illa  cnim  oeccflana  cflc  cxpicpoftqua 
Deus  impcrraadx  I  jlutis  condirioncab  o- 
bcilicntialcpa'!'       '  n  Chriftu tiaftuHc. 

ExhtlnitcMt  i   .      .  it,tum  quaMcdia-  Dejiniti* 
torfe  DcoPatricxuibuicboftiampropcc-  gr/ulHS  ttr^ 
catis  mundijtuni  q^ua  pscci  Mcdiatorc  mc-  tii. 
dianonts  tnuncretundum  &  rcmillionem 
peccatoiii  xtcinamq;  tedcmptionc  na£lCi 
per  Vetbum  &  Spiriium  luum  ofFcrt  muo' 
do  pcr  illum  recoociliatio.  Illa  pcitinecad 
falutc  c^paranda.hxc  ad  candc  .ipplicanda 
pcr  fidc  in  cundc  Mcdi.itorcm.  llla  cft  cx- 
iccutio  dcftinaciotvis  8c  promiflionis ,  hxc 
cumoblarioocqua  in  prominionec6(ide- 
rauimus ,  coincidit.  Accxhibiiioillaqabs 
te  dcfinitui.oo  cllappltcauoiu  iinmcdiare 

pixcc^ 


5i8  lACOBI  ARM 

prATceJaiica  ;  intcrccdic  eoim  iotcr  illaro 
cxlubitioBcm  ic  applicationcm  cxhibitio 
Mediatoris  pCr  Vcrbum  &  Spiritum  fao- 
(Sum. 

At  qux  dc  pictii.iChtiftiroluti  virtutc 
DevirtutCJ  ^  cfticacia  dicis,  confidctationcindtgcot 

MeJiatcrcj  ^  oferationtin  infinitam  effe:  ac  di- 

Jeluti.ccnft-  (^,„gQis  ,ntcr  efficaciam  potenttaietn  e*  «- 
lieraturfeH-  ^^^^1^^^  gj  poccntukm  quidcm  ua  dtfi 
fentiaPer-  ^^,5  yt  cum  fufficicotia  pretii  prorcdcm- 
kinfii.  pcionc  totius  mundi  idcin  lit.  At  phraf» 
Thcologis  hadlcnus  ignorau .  (\\u  (imph- 
citcr  intcr  efficactamiijiifficicntiaui  mciiti 
Chriftidiftioxcruot.  Etoclcioan  oouab- 
furdc  efficacia potentiaUi  appcllctur ,  pro- 
ptctca  quod  cootradiccns  (it  in  adicdo. 
Omois  coim  ctficacia  cft  af^uahs ,  prout 
vox  ilb  Thcologis  hailcouscft  vfutpata. 
Atomiflisphraribusrcsconfidcrctur.  aJ- 
-tf«»fcu  prctium  moriis  Chaih  Jitficientia 
vnitierfale  cffe  dicitMr  ,  at  ejficactafarticu- 
lare,  hoc clt , fufficicnsad rcdcmptioncm 
toiius  mundi  ,  &  cxpiaiioncm  omoium 
pcccatorum  :  at  cfficaciam  ilhusad  omncs 
voiucrfim  non  pcrtiocrc  ;  qux  cfficacia 
cooCftit  ioapplicationcafluaiipcr  Fidcm 
Cc  Sacrarocntum  tcgcoeratioois  ,  vt  lo- 
quuntur  Auguftinus&  i  rofpcr  Aquitani- 
cus.  Si  idcm  lcntis,bcnccft.&  non  admo- 
dum  contradico.  Vcrufn  fi  rc^c  tc iatclii 
00 ,  vidcris  mihi  prctii  iftius  fufficicntiam 
000  fimphcitcr  agnofccicifcd  cum  adic^a 
cooditionc,  fiqutdcm  Dcus  voluiflct  illud 
otfcrripropcccatistotiusmundiiatqucita 
quod  Scholaftici  tatcgoricc  cnuotiabaut, 
Chriftum  niortuum  clfc  pio  omuibus&: 
finguhs  fufficicntcr,  id  cx  tua  mcnic  fub 
hypoihcfi  crt  cnuntiandum  ,  hoc  ucmpr 
fcnfu:Chiiftimorscfl'ctfuffifi«nsprctiun 

pro  pcccatis  totius  mundi  &  pluiium 
mundorum.fiqutdemDcus  voloUfctillam 

J»ro  omnibus  homiuibus  oftcrri  Quo  fanc 
cnfu  fufficicntia  fimplicitct  tolhtur.  Si 
eoim  Doo  eft  Atit*»  oblatum  &  folutum 
pro  omnibus ,  lam  oon  cft  ^1)1? •» ,  ocdum 
fufficicns  pro  omnibus.  AvTt*' coim  ill, 
quod  oblatum  &  folutumeft.  Poflctita- 
quc  mois  Chriftidicifufficiensrcdimcn- 


INII  EXAMEN 

dis  omnium  hominium  peccacis ,  (I  Deus 
illum  pro  omnibus  mori  voluiflct.acAuT^*» 
fuiHcicnsdici  ncqutt,  oifi  reipfa  pro  omni- 
bus  fu  foluturo.  Quarcctiam  DomiQHS 
Bcza  MKv0Xcyia*  nutac  io  iftadiftiodio- 
nc ,  proptcrca  quod  pcccatum  fimplicicec 
fufficieos  dicitor,  quod  000  cftcale»aifl 
fub  hypothcfi  iam  cxpiicata.  Ac  vero  mi 
Pcikinfc ,  Scriptura apcrtiffime dicit mul> 
tislocis,  Chrijium pro omnibui t6c i>ro mun- 
di  vita  efle  mottuum,  idqucnundaco& 
gratia  Dci.  Dccretum  autcm  Prxdcftioa- 
tionis  nihil  prxfcribit  vniucrlalitatiprctii 
pcr  mortcm  Chrifti  pro  omnibus  foluci. 
£ft  enim  motte  Chrifti  ciufqucpropria 
cfficacicace  poftctius.  Nam pcrtinct ad  ap- 
plicationcm  bcncficiorum  morte  Chrifti 
nobis pattorum .-  at mois cft piccium. quo 
ifta  bcncficia  func  compataca.  Pctpcram 
igitur  dicitur  &  ordine  inifCrfo,  cum  Chri- 
Jlm  pro  eleciu  tantum  ac  prtdtfiiTuuii  mor- 
tuttsAicMwi.  PtzdcftMutioeoim 000 cao- 
tura  motte,  fcd  &  mcticomortis  Chrtftt 
inoititut:  &  proptcica  ocn  mortuus  Cbri- 
ftus  pro  prxdrflioatis ,  fcd  prxdcftioati, 
pro  quibus  Chiiftus  cil  mottuus,licct  ooa 
omocs.  Nam  mortis  Chrifti  voiuerfalicas 
lacius  fc  cxtcndit  obic^o  przdcftinatio- 
ois.  Vndc  ctiam  concluditur  ,  mortcm 
Chrifti  ciufquc  mctitum  przdcftinatio- 
ocm  oatura  &  ordineaotcccdcre.  Etquid 
cft  rrxdcilinatioaliud  ,  quam  przpacaiio 
gracix  nobis  murte  Cfaiiltt  partzAc  com- 
paratz  f  &  praiparatio  ad  applicattooem 
pcrtioens,  non  ad  ipfam  gratiz  uondum 
cxiftcntis acquifitioDcm.  Decrecum  entm 
Dci  quo  ftatuitChriftum  darc  mundoRe- 
dcmptorcm ,  cumquc  ftaructe  caput  fide- 
lium  laoturo,  prius  cft  dccrcto,quo  ftatuic 
gtaciam  morte  Chitfti  pattam  nonnuUis 
jif)a  ipfo  pcr  fidcm  appHcare. 

At  inquis  ,  ChrifinsnonfacrifieittfroiM 
pro  quHtm  ncK  orat  tjttta  inttrcedert  f^ft^ 
crificare  funt  contunHA.  Arnon  oratprot^ 
inmbus  Icd  t^^fumproeU.ln  Qrrredehtiiut. 
loh.17.        ■  'PMtri.  Ergo 

nonf.ui        .  .  rconfeqitent, 

mcrs eitu ncntfl  f^ti.-fjroomnibuthomini' 
btu. 

Rcfp. 


Re^niettt 

odMllatM 

ratientsfn 

eadtm. 

Adfrtml 


PR.CDEST.  P 

Refooad.  ProponcioncmmihiooD  vi- 
Wcn  viqucquaque  vcram.  Sacrificacio  c- 
aim prior  eil loccrccflione.  Noo  cnim  po- 
ruic  calos  pcoctrarc  vt  iaccrccdcret  pro 
□obisincoulpcflu  Dci,ni(i  pcrfanguincm 
cartiis  fux.-acqi  ica  prior.vc  facrificatio  pn  - 
ciDcae  ad  mcritnm  >  ioccrccnio  .id  mcrici 
applicatioDcm.  Dicicur  eaim  Mcdiacoi 
merico &  ctHcacia  applicaodi.Mciicum  ac- 
quiHuic  facrificio ;  pro  applicacionc  incer 
cedit ;  ▼trumquc hcit  vc Sacecdos> at  can- 
<]cmapplicatioDemadlu  pcragic,  vtRcx  & 
Capuc  Ecclcfia:  iiix.  Vctum  quidem cft , 
Chridum  io  dicbus  carnisfua:  prcccs  cum 
lachcymis  Dco  Patri  obculifTc ;  ac  i(ix  prc- 
ces  DOD  fuDC  (idx  pro  impccr^ndaappU- 
CAcionc  bonorum  promcrirorum  >  fcd  pro 
afltflcacia  Spiricus  vc  confiflcre  pofTec  in 
ccrtamine.  Si  vcto  3c  ptcccs  cum  obtulic 
proimpccratidaappIic3tionc,illxniccban- 
curSacrificio  pcrageodo.canqitam  pcradlo. 
Acque  hoc  ordioc  incer  fc  coniunguocur 
facriticium  &  inccrccflio.  Ad  minorcm 
quodaccincc,  Rc(p.  Chriftumcciam  oraflc 
pro  oon  clf  di^.  Nain  orauic  pro  iis  qut 
crucifixcruFt-rum>  ptoioimicisfuis,  ioccr 
quos  &  noH  clcfli  fuciiiDC.lVincipcscnim 
ieculi  illum  ctucifixcruiK,acpIurinMsiIlo- 
rum  fjfV cotn  Dci  &  vircus ,  qux cA Chri» 
ftuSiOon  t  ftrcurlaca.  Sccundo,  ptccafio- 
aent  Ch.iiLi,quz  loh.iy.prxfcribicuc,  pc 
ccllaiiior  fuillc  inflicuca  pro  credcotibus 
&  Cicdicuris  >  &  quidcm  ad  impcrrandum 
&  ap^Iicanduni  illis  booa  facrin«.io  morcis 
ipfius  piomcrcnda.  Pc:ic  cnim  vt  vnum 
fnt  rum  Pat  't  ^  Fiiio ,  ficHt  P/tter  Filim 
'vnum funt. (^Mod  pcccrc  non  potcft,nin  rc- 
CODCiliationc  pcracla  rcipfa  ,  aucconfide- 
racaa  Deo  vc petada.  Ac  y cro  noo  cfl ca- 
dcm  tacioomniumprccum  Chrifti.  Tcr- 
tio  dicc  AfM»^<  vocabulum  iflo  locoloh. 
ij.fignillcarc  propric  illos  qtii  Chriflum 
in  vcrbo  Eu.ingchi  ipfis  annunciatum  rcii- 
eicbant,  reicduiiqoe  poflmodura  craot. 
Quod  appatcc  ex  oppoficiooc  :  Non  pro 
Mundo  r^go  ,  /ed pro  iu  quoi  dedtjli  mthi, 
quos  defctibic  crcdcnccs  ic  crcdituros. 
Qucmadmoduin  8c  multis  aliis  locis 
Mundi  vocabulum  vfiirpatur.  loh.  i.io. 


ERKINSIAN.  51^ 

Mund$ntHntnenMptouit.  loh  j.r^.  Lmx 
venit  in  muniHtn  >  [ti  dilixtrunt  homtnt* 
potiut  tmthriu  qH»m  lucemi  loh.  14.  17» 
Munduitwnpctejl  ricipert  Spiritum  virits- 
tii  loh.tfi.g.^. Spiriiui fanHm nrguit mun- 
dum  depcccnto ,  eo  quod non  cvtdtmt  in  mt^. 
loh.  14.11.  QuidificurttnohiteonJpicHutm 
fis  exhibiturui ,  non  mundo  t  Ego  facri- 
ficatiooisainplicudo  non  cfl  loccrccfTioais 
cxigtusceriniois  citcumfcribenda. 

Qup  pa<flo  aiitcm  cum  iuflicia  Dci  fic 
fjcrihwii  Chiidi  infioico  valocc  conuc- 
oiac .  quod  ifla  pntiuiofit  expiatoria  ^  Cm- 
non  fncrificii,  velimcx  lU/rico  iocclligcre.  f'^^  ^ 
Ego  cxif^imo  Chrinaraa  racrcooacan  ^Jf'*^'- 
ciim  000  pcciifTc  vcfacrificiumfuumgra- 
cum  habcrcr ,  fcd  nc  pcrerc  quidcm  pocuif- 
fc :  fi  vcrum  cfl  quod  Ecclcfia:  oofhx  vno 
ore  doccDC  &  coofitrntur  >Chriflifacrifi- 
cioDci  iuflicix  plcniffim^  facisfa<flum  cfTc. 
Ulud  aucem  fic  in  Milfa  Pontificia  >  quo 
etiam  aliuduDt  ifla  rcrba  »  Canoa  facri- 
ficii. 

Ac  vcrba  conclufioocm  tuam  coori- 
ncotia  mirabilia  fuoc  :  &  oullum  rcfluna 
fcnfum  habcntia.  Quid  cnim  cfl  Chri- 
fl  u  m  difiinatum  tfi  Ail-rf  • » Filii  intercejpone 
ohlatione^.  lotcrccfTio  cft  >vTf «  poflc- 
rior.  Ergo hoc  pcr illam  oon  deflin.icum. 
Oblacio  cll  ipfius  5"  Avi^x,  ergopiiorin- 
ccrccftiooc,&  oullo  modo  ipfius  AwVv  de- 
flinacoria  :  Scdadiooblacoria.  Qiiinflc 
ipfum  a»p't?«»,  quo4  iam  fxpc  dixi  ,  prius 
clc^ohecfl.  Elcdlio  eoiro  cfl  ad  vicam» 
qux  noo  cfl  oifi  pcr  oblacioucm  pcctii. 
Nifi  dicamus  dc^ioncm  cflc  ad  vicam 
iam  ooD  cxiricQCcm  ncquc  cum  promcti- 
cam,ociodecrctoDciquidem.  A^ntu^* 
oim  mmHatui  efi  ah  initio mundi. 

Progrcdcris  porro,&  aliis  argumcniifi 
candcm  fi:occDciam  coofirmarc  conaris* 
ac  huflra.  Verifimihtudiocm  cnim  ali- 
quam  hahcrc  vidi:ntur,nr  vchcatcm  nul- 
lam.  Dicis  i  Chrifitim  tanrum  illorum  effi 
Medtatortm,  qitorum  perjonam  /iifiinuit  in  -^''7'^**- 
eructj.  A t  Eieclorum  tantum Jujtmuijfi  in  '^f^- 
eruceperfinam.  Ergo  EleSerum  tantumejft 
Midt^ortm. 

Xxx  Rcfpen- 


TACOBI  ARMTNII  EXAMEN 


ToHiturhy- 
fttbejisma- 
iixu. 


Ht 


RcrponJco  ad  Maiorcmooncflcdccf- 
fcDtia  lau  oatura  Mcdutotis  >  vc  alicuius 
petroaam  fuiliocac.  Efl  cnim  Mcdiator  ia- 
ccr  duas  parccs  diiGdcoccs  coofbitucus.  Ita- 
quc  qua  Mcdiacoc  ocuciius  pcrfonamfu- 
(cincos.  Nid  force  illa  Mcdiacionis  racio  iic 
■cccdatia  ,  quxpoflulctvcMcdiacor  pcr- 
fooam fadiaeac  parcisaltcrius.  Ratio  au- 
ccra  lilalocum  habcc  io  Mcdiacionc,<)uam 
potlulauic  iuilitia  Dei.  lilacoim  nullam 
rcconciliacioois  viam  cummundopccca- 
fisoboozioinire  voluic,  oiii  Mediatordc 
(acisb^ionc  fpondercc,  &  eam  iurc  fidc- 
iuOoris  rcipla  pra:(^arcc.  Acquc  hoc  ci^ 
quod dicicur  i.  Coriiich  s  T9.  &  ii.  Dem 
in  ChnJioreconciltAMitJibimnaJum,  Chn- 
^Hm  pro  mundcpecctitHm ,  Uoc  c(i  hofliam 
pro  pcccato  .facienda.  At(]ue  hoc  (cofu 
vcrc  dicitut,  Chrii^um  oon  clTc  Mcdiato- 
rcm  ntii  illorum  quorum  pcifooamfulh- 
Duic  SactiHcii  inquam  fcfpc<f\u  :  oaiois 
eoim  Pontifexprohomwihui  conJlitHitura- 
pHdDeum.  Hcbr.  f.  i.  Diilingui  ctiamiiic 
poccd  incer  a^umquc  recoociliatio  impe- 
cratur,  tc  ipfum  adus  ilbus  apotolcfma, 
quod  cfl  rcconciliacio.  Aclus  imperians 
rcconciiiationcm  cil  oblatio  in  cruce  a 
Chtillo  pcra«fVa.  Apocelcfma  cfl reconci- 
liacio.  Rcfpc(f^u  adus  iuilinuic  noflram 
pctfonam  i  nosenim  meriti  eramus  mor- 
cem  :  ooo  rcfpcdiu  apotclcfmati&.  Nam 
effc(f^u$  ez  oblatione  cziflcns  nititur  di- 
gnicacc  &  ezccJlcocia  pcrfooz  Chtifli.non 
oonra,  quorum  pcifooamfuflinuit.  Imo 

di(lin(flius  Ula  Iicct  coniidcrarc  ;  dicani , 
Chtiilum  nonadus,  iiicil,  obbtioois,fcd 
padjonis  tclpcctu  noilram  pcriooam  fu- 
ttiouiilc  Fa^us  emm  tfl  pro  oobiscze- 
cratio,  &  fadus  hoilia  pro  pcccato.  Vodc 
apparct.quum  omncsin  vnjucrfum  homi 
■cs  fint  pcccarorcs  &  maled.(fhooi  obno- 
xii,  &  Chtiflushumanamnaturamomoi- 
bus  commuocm  anumplcric  j  vcriiimtle 
cflc  (]uod  omnium  homioum  pcrfonAm 
fbflinucric. 
•  Ac  hoc  vidcmas  io  Mioore  f)'lIoi;iiini 
cui ,  qux  icahabcc.  jft  Chrijtm  eleciorum 
tnntMmferJonamfuJhinuitincruce ,  vbi  du- 
plcx  mihi  occuiiiilabcs.  YQafalficaciSjal- 


cera  axvQ^^yitK.  Faliiras  ioeo  efltqaocT 
Chrii^us  dicitur  tantum  pctfonam  filo> 
dorumiufliouinriocrucc.  Probo.  QtttA 
Scripcura  hoc  oufquam  dicit.  Imo  coocrs» 
tium  dicic  plui imis  locis.  Chrifhis  dicicuc 
agnui  Dei  qni  toQ.it  ptccutum  mundi,  loh.  r. 
19.  Deus  dicitur  ita  dtlexijf»  muodum  vt 
TtliumfuHmdederit.lo\x.i.i6.  Chrijiitidi- 
cit  fc  carrtem  JUMm  dare  pro  muodi  i/itM, 
loh.^.fi.  DiM erttt inChriJlom\ir\Awmrv- 
conctti»nsfibi.  x.  CoT.^.t^.ChriJlm ejlpro- 
pittatioproiotiusmuadipeccatM.i.loh.i.x. 
Samaritanidicuoc,  lob.  4. 41.  uosjcimm 
hunc  ejfe  vert  Saluatorem  tUum  mao^ 
Chrtjium.  ItcmIoh.4.i4.No/-a;riWj^«5«r 
Himm  fy/ejiamur  Patrem  mifife  Ftiinm% 
^ui effet  Saluatormundi.  Qupdveto  mum' 
dt  vocabulo  iflis  locisfimplicicercocaho 
mioum  vniuctfitas  intelligatur ,  cum  er 
ipfis.cum  cx  yfuScripcurx  cTt  manifcflunw 
Nullus  .luccm  meo  ludicio  locus  cfl  in  co- 
ca  Sctiptura.io  quom»//i/f  vocabulum  £/«- 
flos  iiguificare  .  cicraconcroacifiampoilit 
commooflrari.  Oiciruretiam  Chriflus/r» 
omnihid mortUH4. Hcbr. x .&  alibi.  D; cuoi 
Saluator  omnium  hominum  maximefide- 
lium.  I.  T:m.  4  qux  vox  de  cohferuatiooe 
io  hac  vicanequit  czplicaiicicracocfioocitt 
&  iQiutiam.Chriitusetiam  dicicur,i.Tim. 
X.  4.  Mediittor  Dei  hominum  :  dicifjr 
wortumpro infirmii.tro imf  iif  rr^  t-ecratcri^ 
bni.  Rom.f  6.Z. 

Accedit  Kuc  qaod  ante  bteuirer  monui:  U- 
Quod  vna  eil  caufacotiusgcocrishama- 
01 ,  omncs  cz xquo  io  pcccacis  cooccpci  & 
Daci,&filiiirx.-&  quod  Chriflus  aifam- 
pfithumaoam  oaturam  omnibascommu- 
nem ,  non  ct  Abiahamo  raotum  &  Dauip 
dc  ,  vt  Matthrus  tcccnfct  gcocalogiam 
Cluiflj.fcd  ctiam  cz  Adamo.ad  qucm  L*- 
cas  aiccndic  cap  }.  ObcuiiccTgocaracm 
quam  babuit  communcm  cum  omnibas. 
Hcbi.i.i4  §^iemadmodumpHeri,Bcc.  Ol^ 
cuUc  carnem  liUm  pro  cauia  &  culpa  com- 
muouocmpc  pto  pcccacomuodi,cuiu$re- 
fpedu  nulla  cti  iotct  homioc*  difFeteotia : 
Sc  lungithaoc  caufam  Apoflolus  ad  Hcbr. 
i.fupercicaco,X'//fr  mortem  aboUretiUum, 
j«i  tnortm  habtt  tmperutm. 


PRitDEST.  PERKINSIAN. 

Accedac  horfura  digaius & cxccllcutia|  numlapfumttollere  naagna  cxpsreetclt. 


pcrfoortqux  pocuit  Awif«»  ofFcrrcxqui- 
ualeos  culpz  oroaium  hominum  ia  vni- 
uerfum  VcaiatiQConfidcracioocmgratio- 
fus  &  tcacr  affedus  Dci  crga  humaoum 
gcous.c^ua;  io  Schpturisgcocrali  voce^'- 
AM(^<«7n<«dicitur  Tit.}.4.  QucfaocTox 
gcocratim,iigaificac  amoicmDci  ctga  ho- 
miocs :  qui  atfcdtus  Dco  ctibui  o«quic » fi 
Dcus  vllum  bomiocm  cicra  mcrici  ip(ius 
6c  peccati  coohdcratioocra  odio  profc- 
quatuc 

Sciore(poiKieriatioaoullis,  Deumne- 
miocm  quidcm  od«fl'c  niripropccipccca- 
cumifcd  odio  ruoiuAodcliiaallci  hoccfli 
tcprobalTe  □ooauUos  cicra  peccaii  coofi- 
dcracioocm  i  fcd  ioucrticur  illo  pado  te- 
cum  ordo :  ooo  coim  odic  Deus  quia  cc- 
probaCifcd  rcprobac  quia  oditi  rcprobac 
auicm  pcccacorcm  I  quia  pcccacor  &  vec- 
catum  ex  arquo  illt  louiLa  &  cxofa  lunc 
Odium  c(l  aftcdus  in  Dco  >  quo  iniulli- 
ciam  6c  toiuflum  odic,  Hcutio  codcmcfl 
amor  erga  iultitiam  Sc  iuflum.Rcpiobstio 
cAa^lus  Dciiaicrnusin  proponto,  cxter- 
Bus  in  exfecutiooc;  &  aiflus  poflcrior  affc- 
Aucdjocdincoaturx.  Oflciaactoauicm 
ad  odium  qualitcrcuaquc  illa  con/idere- 
-cur.ncccflaiio  habct  hxc  duo  prxccdaneai 
odium  aduerfus  ioiutticiam,  .&  prxuifio- 
iicm  quod  homo  fua  culpa  ioiuAiuam  fic  ■ 
admiluKUSifiuc  commiflurus. 

Scio  quidcm  ^iXiut(»>7r«»  iftam  Dei 
OOD  eflc  omoimodo  xqualcm  crga  omoet 
&  fingulos  homiiics  ,  rcd&  ocgocaatum 
cHc  dircrimcQ  iftius  cfgahomiocsamotis 
diuioi,  vccumhifceooo  oiii  fecuodumle- 
giccigorcm  fux  agerc  ioflicucric.cum  aiiis 
Tero  fccuodum  mifcricordiam  fuam  & 
gratiam  lo  Chrido  buangclio  ipfius  cx- 
plicatara.  Secuodum  illum  ligorcmcum 
Angclis  lapfis  agcre  voluit ,  fccundum 
haucgraham  cum-omoibus  homiaibu6io 
Adamo  lapfis.  Omoc  coim  bonuro ,  quo 
ctiam  aulcricordia  &  longaoimicascom- 
prchcodicur.  Hxod. 55. 19. &  54.^.7.  flacuit 
ia  homioum  faluce  vcl  faluaciooc  of^cndc- 
&c.Nifi  difcrimeo  illud  quod  plehq;Theo- 
i«>giilatuunt  iacci  Angclitiuaa  &  homi- 


mus.  Dicuac  coim  Angclos  iapfos  cicra 
rpcm  rcfburacioois,  homines  vcro  rcftait- 
rari  poflc  in  intcgrum  .-  canfamquc  afli- 
gDaac>quod  Aagcli  proprio  mocu  &  io- 
itiadlu  I  nomo  Aogclo  maie  iofhgacore  8c 
fuaforc  peccaucric. 

Addamus  hifcc  omoibus  coroaidis  vice 
propham  &  immcdiacam  morcis  pafllo- 
oifquc  Chrifli  cfFcdlioocm ,  &  vidcbimut 
ab  tlla  homioum  ocmincmcxcludipofre. 
Illa  autem  cfl.  oon  a^ualis  pcccatotum  ab 
his  &illisablatio.ooo  adlualis  pcccaiorum 
rcmiflio,  noa  iufli£cacio,Qoa  afluaiis  ho- 
rum  &  illorum  rcdcmptio  .  qux  abfque 
fidc&  Spiritu  ChriAtoeminicootiogunci 
fcd  cccoociliacio  Dci,  cemiflloDis,  luft.- 
ficatioais  ic  redcmptioois  apud  Dcum 
impctratio  :qua  faiflutn  cfl  vt  Dcus  iam 
poflicTtpoce  iuflicia  .cuifacisfailura  cfl, 
oon  obfVaote  ,  homioibus  pcccatonbus 
pcccata  remttterc  &  Spiritum  gratix  lar- 
giri  :  ad  qax  cfFcda  cum  pcccatoribuc 
commuoicanda  propcndcbat  quidcmiam 
ance  cx  mifcitcordia  ;  Ex  illacniiTi  Chri- 
flum  dedic  muodo  >*aluacorem ,  ac  pcr  ia- 
fliciam  ab  illorum  adluali  produtSliooe  im- 
pcdicbatur.  loteica  Dco  ius  fuum  inte- 
gium  inanct  illa  boua(quxipfiusfuatcx 
oattua  I  quorumcommuoioiiem  peccato- 
ribus  homioibus  dcfidcrabat  cx  mifct  icor- 
dia,at  obflantc  iuflitia,a(ftu  inflitucre  ooa 
potcrat.  &  qux  iam  iuflitia  ipfiusfaoguin« 
ac  morte  CnttlFi  pacata  adlu  potcfl  largiri) 
iis  quibus  vifum  ,  8z  iflis  cooditioaibut 
quas  prxfaibere  volct  ,  impartiri.  Pro- 
ptctea  quod  ipfe  tc  pars  Ixuimodumce- 
coociliahonis  prxfcribere  potuit  ,  quem 
&  prxfcripfitiCODflantem  mortc&  obe- 
dicntia  Filii  fui:&  quod  ipfc  idemnobis 
dcdic  illum  qui  Mcdiatoris  muoere  pro 
Dobiscfl*ctfun^larus.  Qupd  fi  iam  flatua» 
mus  vUum  homiocm  ab  i(io  cfFcdlo  cx- 
cludi,flatuimus  fimul  Dcum  illi  pcccata 
000  temittcrc ,  ooo  quia  oolit  cum jpoflir« 
fed  quia  no  poflit,  vtpotc  iu  Aitia  obuance« 
&  quia  voIuttQonpo(Fc:proptcrcaquoi 
voluciit  iuftitix  fux  tatisfieii  aoccqua  pcc- 
cau  cuiquaicnuitcict,  &  oolueiic  iuAitix 
Xxx   1  fu< 


TACOBI  ARMTNII  EXAMEN 


ToHhurhy-  R.crpoDJco  ad  Maioicmooncrtcdecf- 
MktlhmA-  natura  Mcdiatoris  ,  vtalicuius 

pcrfonara  fuftincar.  Eft  cnim  Mcdiator  in- 
cer  duas  parccs  dillidcntcs  confticuius.  Ita- 
que  qua  Mcdiator  ncutxius  pcrfonamfu- 
aincns.  N  ifi  fortc  illa  Mcdiationis  ratio  fi  t 
■cccflaiia  ,  quzpofluletvtMcdiarorpcr- 
fonamfaftincatpartisaltcrius.  Ratio  au- 
cer«  iftalocum  habet  in  Mcdiationc.quam 
poftuiauit  iuftitia  Dei.  lllacnim  nullam 
rtconciliationis  viam  cummundopccca- 
tis  obnoxioinirc  volutt,  niH  Mcdiatorde 
dtisb£Vione  fpondcrct,ac  eam  iurc  fidc- 
iufloris  rcipla  prarftarct.  Atquc  hoc  cft 
quoddicicur  i.  Coriath  f  I9.  &  11.  Dew 
inChriftoreconctUMitfibtmundumt  Chri- 
fium  fro  mundopeccntum ,  hoc  cft  boftiam 
pro  pcccato  ,f»ciendo.  Atquc  hoc  fcnfu 
vcic  dicitur ,  Chtiftum  non  clfc  Mcdiaco- 
rcm  aifi  iltorum  quorum  pcifonamfuth- 
nuit.  Sacnficii  inquam  rtfpcdlu  :  omnis 
cnim  Pontifexprohomiuihui  conjlituiiura- 
fudDeum.  Hcbr  f.  i.  Diftingui  ctiam  hic 
potcft  inter  a^umque  reconcihario  impc- 
cratur,  lc  ipfum  adus  illius  apocolcfma, 
quod  cft  rcconcihaiio.  Attus  impcrrans 
rcconciliationcm  cft  oblatio  io  cruce  a 
£htifto  pcr3(fta.  Apotelefma  cft  reconci- 
liario.  Kcfpcdu  adus  fulliuuit  noftram 
perfonam  i  nos  cnim  mcriti  cramus  mor- 
tcm  :  000  rcfpcdtu  apotclefmati&.  Nam 
elfeiSus  ex  oblatione  exiftcns  nititur  di- 
gnitatc  &:  cxccHcnria  perfonx  Chtifti.non 
ooftra,  quorum  pctfooamfuftinuit.  Imo 
dtftin^ius  iJla  licct  confiderarc  ;  dicam , 
Chriftum  .nonadus,  i>lcft,  obbtionis,fed 
paHionis  rclpcclu  noftram  pcifonam  fu- 
ftiouille.  Fa^us  cnim  cft  pro  nobiscxc- 
ccario.  &  fadus  hcftia  pro  pcccaro.  Vnde 
appjrct.quum  omncsin  vuiucrrum  homi 
9CS  fint  pcccarorcs  &  malcd.d^ioni  obno- 
sii,  &  Chiiftushumanamnaturamomni- 
bus  commuDcm  adumpfcrit  i  vetifimile 
eflc  quod  omotum  homioum  perfonam 
foftinucrit. 

l^tmtajlrm  At  hoc  Tidcmos  io  Mioore  fyilogifmi 
mrfalfitas  tui ,  qux  ita  habef .  jft  Chriftm  eleclorum 
Jkiii,i.r^-.     tMtkfnfcrJvnnmfuJtinuitincrufe,  vbi  du- 


rera  *KVQX»yim4.  Falfitas  io  eo  eft^qoocT 
Chriftus  dicicur  taocum  pcrfonam  Blo- 
dorumfuftinuifreincrucc.  Probo.  Quia 
Scriptura  hoc nufquam  dicic  Imo  coDtta- 
rium  dicic plui imis  locis.  Chriftus  dicituc 
agniu  Dei  qui  tcU.it  ptccatum  mundi,  loh.  r. 
19.  Deu4  dicitur  ita  dilexijfe  muodum  tJif 
Ttlium fuHmdederit.loh.i.i6.  Chrifiui di- 
cit  fe  caratm  Juam  dart  pro  mundi  -vitMm 
loh.^.fi.  Dem erat inChrijlom\inA\ivnrt^ 
concitiantfibi.  i.  Cor.f.  19.  Chnjlttt  tjlpro- 
pittattnproioi\\i^xt\\inil\peccatu.i.\o)\.i.i. 
Samaritanidicunr,  Iob.4. 41.  i^esjcimim 
hunc  ejfe  vert  Saluatortm  iUum  muodt 
Chrtjlum.  Iiemloh.4.  \.^.Uot'vtroj'pt3»- 
uimut  <cr  ftftamur  Patrtm  miftjft  Ftlium% 
qui  tjfet  Saluator  muodu  Qupd  vcto  mutt^ 
dt  vocabulo  iftis  locisfimplicitertotabo<- 
minum  vniucificas  intelligacur,  tum  ec 
ipfis.tum  cz  vfoScripiurz  eft  nunifcftutxhi 
Nullus  autcm  mco  ludicio locus  cft  in  to- 
ta  Sci  iptura,io  quo  mmtdi  vocabulum  Elt- 
fhs  figoificarc  ,  cicraconcroactfiamponic 
commonftrari.  Dicicur  cciam  Chriftuj pro 
omniiittmortMut.Hchi.i.SLiUhi.  D!:icur 
Saluator  omnium  hominum  maxtmefide- 
lium.  i.T:m.  4  quz  voz  de  cohferuatiooe 
in  hac  vitanequit  explicaricitracorfioneni 
&  iniutiam.Chriftuscciam  dicitur,i.Tim. 
1.  4.  Mediator  Dei  (y  homtnnm  :  dicittic 
wortuHi  fro  infirmis,pro  impiH,pro  peceatori»- 
iui.  Kom.f  6.8. 

Acccdit  huc  qaod  antc  breuirer  mooui: 
Quod  vna  cft  caulaiotiusgcncrishnma- 
ni .  omncs  czzquoin  pcccatis  concepti  flc 
njti  ,&  filiiirx.'&  quod  Chtiftus  aflum- 
pfichumaoam  oaturam  omnibuscommu- 
ncra ,  oon  cr  Abtabamo  tantum  Sc  DauU 
dc  ,  vt  Mjtcharus  rcccnfct  gcocalogiam 
Cluiftiifcd  ctiara  cx  Adatno.ad  qucm  Lu^ 
cas  alccudit  cap  j.  Obtulit  crgocarocm 
quam  babuit  commuoem  cum  omoibui. 
Hcbr  1.14  €Uittfiadmodumpueri,lcc.  Ob- 
cuht  carnem  iftam  pto  caufa  &  culpa  com- 
mununcmpc  pro  pcccaco  muodi.cuiusre- 
fpe£lu  oulla  eft  inict  homine<  diffcrcntia : 
&  lungit  hanc  caufaro  Apoftolus  ad  Hcbr. 
.  fu  pc r  c i ta t o,  1;/^? r  merttm  .i / :  Itrtt iUum, 


L    picxmihjoccuiiitlabcs.  YQafalfiucis,al-   ^uimortmhahti  imperutm. 


Actc- 


PRiCDEST.  PERKINSIAN. 


Accedit  1ior{um  digaius  &  czccUcntia 
pstfoDZ>quz  potuic  yui^»*  ofFcrtczqui- 
uateos  culpz  orooium  hominum  io  voi- 
ucrfum  VcQiatio confidcrationcmgraiic- 
fus  &  tcocr  affcdus  Dci  crga  huniaoum 
gcDUS.^uzio  ScripturiigcQcrah  voce  (p*- 
AM(^«in<(dicitur  Tit.j.4.  QuzfaocTox 
gcoeratim,(igoificat  amorcmDci  erga  ho- 
miocs :  qui  jtFctfius  Dco  ttibui  ocquit » (■ 
Dcus  vllum  bomiQcm  citra  mctiti  ipdus 
tc  pcccati  coolidcratioocm  odio  profc- 
quaruc 

SciorefpoQdcrtaQOQDunis,  Dcumoe- 
fniocm  quidcm  odiHc  iiinpropicrpccca- 
cumi  fcd  odiofuuiuAodcilioanci  hoccd, 
icprobaflc  oonouUos  citra  peccati  cooQ- 
deratioocm ;  fcd  ioucrtitur  il\o  pz&o  re- 
rum  ordo :  ooo  eoim  odic  Dcos  quia  rc> 
probat^fcd  rcprobat  quia  oditi  rcprobat 
auccm  pcccatotcm,  quiapeccator &  ^cc- 
CJtum  ez  cquo  illi  louita  9c  czo(a  lunc 
Odium  cd  affcdus  in  Dco .  quo  ioiufli- 
ciam  &  ioiuflum  odit,  Hcutin codcmefl 
amor  erga  iulluLam  Sc  tuilum.Kcptobatio 
cAadus  Dciiotccousinproponto, ezter- 
iius  in  ezrccutiooc;  &  a Aus  podcrior  affc- 
et\ ,  ordinc  oaturz.  Dcictoatio  autem 
ad  odium  quahtcrcuoque  illa  con/idcrc- 
-cur.neceflatio  habct  hzc  duo  przccdanea, 
odium  aduerfus  iniutiiciam,  &  przuiHo- 
acm  quod  homo  fua  culpa  ioiuiliciam  ixz 
admiduiusifiuc  commiflunis. 

Scio  quidcm  ^i^^it^tfiwim»  iilam  Dei 
Boo  cfTc  omoimodo  zquaicm  crga  oniQcs 
&  nogulos  homuics  ,  rcd.&  Dcgocaocum 
ciTe  dircrimeo  lAius  efgahomioesamoris 
<liuioi,  vtcumhifceooo  oifi  fccuodumlc- 
gi&rigorcm  fuz  agcrc  ioriitucrit.cum  ahis 
Tcro  (ccuadum  mifcricordiam  fuam  & 
gtaciam  io  Chrido  Euaogclio  ipfius  ez- 
phcatafn.  Secuadum  illum  rigoremcum 
Angclis  lapfis  agcrc  voluit ,  fccucvdum 
liaucgratiam  cumonuiibus  homioibus io 
Adamo  bpfis.  Omoc  CDim  booum  >  quo 
ctum  (nitcricotdia  &  longaoimicas  com- 
ptcheadicur.  £zod.j3.i9.&  34.^.7. (Ututc 
ia  homiouro  falute  vcl  (aluatiooe  oftendc- 
ccNiri  difcrimeo  illud  quod  pIcriq;Theo- 
J«>gi  ibtuuot  iACci  AugcU)ium  &  bomi- 


numlapfum»collerc  raagni  ezpatfetcK- 

mus.  Dicuoc  coim  Angclos  iapfos  citra 
fpem  rcdauratioois,  homines  weto  rcfLa«« 
rari  poflTc  in  integcum  .•  caufaniquc  afli- 
goanci  quod  Aageli  propcio  mocu  Sc  io- 
itiadlu ,  nomo  AQgclomaleiQ(bgatotc& 
fuafore  pcccaucrit. 

Addamushifccomnibus  corontdis  vice 
propriam  Sc  immcdiatam  morcis  paflio- 
nilque  ChriflicfFcdlioQcm,  8c  vtdcbimus 
ab  illa  homiouni  acmincmezcludipofre. 
Ilia  autem  c(l.  oon  adtualis  pcccacorum  ab 
his  &illisabIacio,Donadlualispcccatotum 
remiflio,  hoo  iuni£cacio,noa  adlualis  ho- 
rum  &  illorum  rcdcmptio  .  quz  abfquc 
fidcAc  Spiriiu  Chri(\iaemioicootioguatj 
fed  cecoDciliacio  Dci.  cemillioois.  iu(t»- 
Bcacioois  £c  redemptioois  apud  Deum 
impcttatio  :qua  faduin  e(l  vi  Dcus  iam 
poflit.  TCpotc  lufiKia  ,  cuifacisfailum  c(l« 
oon  obftaotc  ,  homioibus  peccatotibut 
pcccata  remittcrc  &  Spiricum  graciz  lar- 
giii  :  ad  quz  cffcda  cum  peccatoribuc 
commuoicanda  pcopcodcbat  quidcm  iam 
ante  cx  mifccicordia ;  £z  illaeoim  Chri- 
Aum  dedit  muodo  Staluatorcm ,  at  pcr  ia- 
(litiamabilIoiuma(5lualiproduillioDcim- 
pcdicbatur.  loterca  Dco  ius  fuum  ioce- 
gtum  mancc  illa  boua(quzip(iusfuDcez 
natura  ,quorumcoinmunioncmpeccato- 
rtbut  homioibus  dcfidcrabat  cz  mtfcricor- 
dia,at  obfUnte  iuflitia,aAu  iDdicuere  ooa 
poterat.  &  quziam  iuditia  ipfiusfaoguinc 
ac  mortc  Chriili  pacataa^u  potcftlargiri) 
iis  quibus  vifum  ,  &  idis  condicioaibttS 
quas  przfcribcrc  volcc ,  impaniri.  Pro- 
pteiea  quod  ipfe  vc  pars  Izfamodumre- 
conciliationis  przfcribcce  potuit ,  qucm 
&  przfcciplicconrtantcm  mortc&  obe- 
dicntia  Filii  fui.-&  quod  ipfc  idcmnobis 
dcdic  illum  qui  Mcdiacoris  muncre  pro 
DobiscflecfuodVurus.  Qupd  fi  iam  (latua* 
rnus  vUum  homiaem  ab  lilo  cffc&o  cz- 
cludi,llatuimus  (imul  Dcum  tlli  pcccau 
000  lemitterc  ,  ooo  quia  oolit  cum  poiTit» 
fcd  quia  oo  pofTic,  v  tpocc  iuditia  obAance* 
Sc  quia  voluicooDpofl'e:propccrcaquo(i 
volueiit  iufticiz  fuz  (atisEeti  aoccqua  pcc- 
cau  cuioua  leiniitcicc,  &:  oolueiit  iuilitije 


5^1  lACOBl  ARMINir  EXAMEN 


fuxproillo  rali  Utisficti.  Etcohtra»  (1  (la- 
tuamus  talem  Mediatioois  iattoDcm,qua- 
lcm  tu  rcikiofc  coocipcrc  vidcris,  vt  o- 
moium  Elcdlonim  tum  pcccata  a£Vu  ab 
tllis  abbca  &  ia  Chiiflum  traoslata  liot; 
qiiipocnam  pro  illispanus  >  iltosadtoipfo 
a  pa:nis  Itbcrauit,  cum  obcdicnciaabillo 
poflulata  fjcric,  qui  lilam  prxflttic  &  vi- 
cam  artcroam  illa  prxdationc  noofibifcd 
illis  mctucrit ;  nnn  frcus  quam  fi  ipft  huoc 
Mcdiatorcm  noflru  loco  conllituiircmus» 
&  pci  cum  Deo  Ibluillcmus  dcbitj  oo- 
ftia  )  iam  (imul  flatucodum  <(i  fccuo- 
dum  ipfum  iuditix  Dci  &  Icgisrigorcm 
clcdlis  dcbcri  &.  imrounitatcmapa:uis& 
Titam  xtetnam,  coft^uc  ilh  bona  a  Lco 
poflulare  poifc  iarcIolatioDis&  cmptio- 
nis  :  abrcjuc  co  vt  Deus  ab  lis  poAulare 
poffitvlloiurc fidcm  io  Chriftum&con- 
ucificncm  ad  ipfum.  Quanits  autemab- 
furditatibus  ti  hxc  &  liia fcnccDcialabo- 
reCiQonfjcilc  cftdiccrc.  Vnicofaltcm  ar- 
gumcDto  hanc.  &  altcro  idam  rcfutabo. 
Si  Dcusnoluitper  Filiifuimortemilbi£a.' 
tisficn  pro  pcccatis  ali<]^uonim  hominum, 
iam  oullo  iurc  poccnabilLtsfidcsioChri- 
ilum pofluljri ,  nuito iurcilJi proptcr tofi- 
dctttaicm  condcmoari  »  oequc  Chri(las 
iifdcm  vllo  iuic iudexQacui.  Poilciiorem 
(eotcDtiam  confuto  areuincnto  vali  diOl- 
mo  cx  Jicripturis.  Apoftolicis  dcfnmpto. 
luftitia  a  Chrifto  prxfHta  oon  cfl  oolha 
^ua  ptx(lita>rcd  <^Ma  per  fidcm  oobisim- 
putata ,  adco  vt  ip(a  ndes  oobis  ad  lufli- 
tiam  impurari  dicatur.  Hom.  4.  f.  Qux 
phrafis  rcctc  iotclledla  clariOimamluccm 
toti  huic  tradatui  adfcrrc  poicft.  Coo- 
cludo  ttac)uc  Chtillum  omoium  io  vni- 
Qcrfum  huminum  peifooam  fu(liQuifle> 
co  quo  di.lhim  cli  inodo  >  &  ooo  cIc(!2o- 
lUmtantUfTi. 

StotMtuf  in  A'*vf^><t',iM  in  eo  noto,  tpiod  dicitur 
M^OT  «Mtr-  Elc^orum  pcrfonamfudmuiircincruce» 
IjAtj^iK.  quunn  cIcdusncmodtQiliinChrtllo  mor- 
luo  &  rcfufcitaco  ,  &quiiamaDcocapuc 
Eccledx  Scruacorque  corum  ficconiUcu- 
cus,q«i  in ipfumctfcotctcdituii, ipiiquc 
ad  falutcm  obtcmptiaturi.  Noo  crgo  cJc 


tclligeinprxfcientia  Dci  :  qaareoecilla» 
rum  taoquam  clcdlotum  pcifooam  fufti- 
ocrc  potuit  ioctucc.  Et  proptetcactiam 
iacoQcinne  dtcitur  Chril^us  repruborum 
pcrfonam  fudinui^Tc ,  quia  ncc  rcprobatio 
tUQcIocum  babuir.  Suftinuiiautcm  pci- 
fooam  homiDumpcccacorum,  impiorumt 
Dci  ioimicorum  >  citta  coQfidcrattoncm 
fcu  diftin^ioncm  clcdlioois  &  tcproba- 
tionis.  Patet  igicur  cz  hoc  rcfponto,  ido 
at£nimcntocoDciudi  oonpo^Te  Chrirtum 
cllctauium  LlcilorumMcdiatorcm,  Mc- 
diacoris  oocrc  (cdrido  ad  oblatioocmia 
cruce  peradam. 

rioducis  infupcr  aliud  argumcntum  Cenjlder»-' 
fentcBtixtuxprobandx,& inquis.  ^tc-  turargtt- 
ijHid  Chrijim  pMjfm  tfi  Crtgit  qujitenturt'  fnentiijH» 
dtmftor ,  tdem  $n  tUa^cum  tliofa/jfi  (iint  cr  fecund*  r»- 
tgtTHnt  omnii  t  edimfit.  At  Chrtfiui  vt  re-  'ng  urgtt^tTm 
dimftor  moitHui  efi ,  refurrextt ,  Mjcendit  > 
Jeditaddextr/un  Pairu.  Erg*  in  illo  cy  cum 
iUomortnifuntf  reJurrexerunt,Mftenderuntt 
fedent  sd  dtxtrnm  Fntru  omnet  redimfti. 
Sub(iimis  iude.  A$  foU  'Eleili  m  cum 
ChriJIo  moriuntur ,  rtfurgunt ,  nfctndunLj, 
fedent  Md  dextrAm  Fatru.  Ergo  illi Joli  ri- 
demfti.    Nos  (ingulas  argumcotacioots 
pactcs  ordtnc  iofpicicmus  &  czanuQabi> 
cnus. 

Propofitio  profylIogi(ini  mihi  ▼idetor 
nototia falfitatc  laborarc  ,  qux  ctiam  fa-  i^egMttir 
cilc  commooftrari  potcft.  Confuodic  c-  mMicrfr^ 
oim  pa^ftoncs  aftioncfqueqaibuspcrada^iI'''X*y*'** 
&  impcrrata  cft  rcdcmptio  ,  cumipfore- 
<lempiioDis  apotclcfmatc  .  it  applicatio- 
nc  rcdcmpcioois.  K.cdemptio  cnim  no- 
tat  noD  paflionem  >  non  adtoncm  vllam 
Cluilli  >  fcd  paflionis  &  adtonis  apotc- 
lefma>  5c  eucotum  frUdumquc.  Ec  pro- 
prcrca  padiooes  &  adiooes  Chrifti  prx- 
cedaocx  iiiot  redcmptioois .  rcdempcto 
autcm  prxccdaoca  applicationis.  £x  ap- 
plicanonc  veio  dicunturrcdcmpti.  Hrgo 
quod  Chriftus  pailus  cft  &  fccit  ad  impc- 
trandam  redemptioncm,hoc  noo  funt  paf- 
(iocque  fcccrunc  rcdempti.  NoQCOimc- 
ranttumtemporis  rcdempti»  icd  pcr  illas 
a(f^ioocsrcdcmptio  impctraratftjiltifque 


^  »cum  ipfc  adhuc ia  ctucc  pcudcrcc » ia-  dcudc f ci  Edcm  appluata,aiqi  iudcmuia 

icdcm^ 


PR/£DEST.  PE 

jcdcmpti.Ec  natnraipfa  rcrum  clareeuio- 
cir.redempcorcro  &  rcdcmpcos  rclaca  cfTc 
^tfquiparaoria:  i  quotumillud  (ic  fuada- 
menrum  >  hoc  cermious ,  ood  vicc  verfa: 
lc  propccrca  io  illo  caulam  comprchcodi 
ftltenut.  &  caufam  quidcm  fua  ciHcaciurc 
fdo^am:  vodc  Ictjuicur,rcdcmproj non  c- 
giflc  id  quod  rcdcmprorfccu:  quia Hc fuc- 
ritic  redcmpri  ancc  adlum  rcdcmptionis  a 
cedempcorc  pixAirum  lc  rcdemptioacm 
impccraram.  Si  dicas  te  tcdcmpcos  non  c6- 
fidcrare  quarcdcmptos,  lcd  quahomincs 
cedimeodos.  Rcfpoo.  Qaocuoquemodo 
coofidcrcocur,  nunquain  vcre  dici ,  quod 
illi  in  tc  cum  Chiiriofcccrior,  quod  Chii- 
flus  ipforum  rcdimcodorum  caufa  fccir. 
Redimendi  cnim  non  fuotin  Chtidooe- 
que  cum  Chriilo:  icaquc  ncquc  in  illo  ncq; 
cuilloquidquampaci  aucfaccre  pocucrilc. 
Acpalfi  &  fcccruncin  illo  vcvadc  Sc  fide- 
iulIorc,toquics.Ac,ioquamcgo,vcfidciuf 
forc  noo  ab  ipfis fcd  a  Dco  pro  illis  coofli- 
tuco,  &  cuiaDcoimpoiicumficmuousre- 
dcmpcioois.  Vcrumquidcm  quodabho- 
ffiioibusanumpfcrit  nacuram  inquarcdf- 
ptio  erarpcragcoda  :  (cd  ille  obculic  can- 
dem,  nonhomiocsinillo.  Qupd  firefpe- 
dicanrur  in  ilJo  palThquia  natura  ipfoiu 
io  pcrfona  Chrifli  pnilafir:  vidcs  Sc  faoc  pa- 
^ogcncralcmcflc  rcdcmpcioncadomncs, 
quorumeadem  cftnatura.  Forte  rcfpicis 
ad  iocos  ilios  Sctipcura:  vbi  nos  dicimur 
ChrifitcomnurtMi,  ftphlti  cum  to,  (jf  cum  to 
rtjmrrtxtfft.  Rom  6.y  y^.^.  Acmalcillos 
cxplicasjiadprxfcns  ncgorium  pertioere 
atbirratis.Agicurcuim  illis  locis  dccruci- 
fixiooc*nK)rce>  fcpultura  ,  relurtcAione, 
qiusipd  io  proptiisringuti  pctft^nispcrpc- 
timur^cjcperimur.Ac  illx  noo  func  t  cdcm- 
pcionis  mcriroriz,  vc  cruciiixio,noo  mors. 
icc  ChriQi.Dcindc  lilis  iocK  pcMguur  oe- 
gocium  noArz  in  Chriilum  pci  lidem  iofi- 
doois  &  cum  illo  communioais,  quz  pct  - 
tiacDC  ad  .ipplicacioocm  rcdcmpttoois:  hic 
Teroagicui  dc  ipCi  rcdcmprionis  impctra- 
uooe  fta^ibusad  illam  pcitioccibus.  Scn- 
jluscnim  tllorumlocorumclh  Qurid  tios 
per Hdcm  Chrido  inilti  cz  illo  vim  Spirictis 
«ccipiaa:u5,qua  vctus  fioAci  hemo  ctuci- 


RKIN5IAN.  5JJ 

figicur,montur.fcpelitar ,  tc  oos  io  nouam 
vitam  rcfufcicamur  ic  refuigimui.  Vorfe 
apparct  illa  adprxfcos  acgocium  oinoioo 
nonpcrcinere. 

Aflumpcionis  rcflus  fcnfus  eft  ,  qnod-^^/*'"/'** 
Chriftus  redemptioois  muoere  fungens '"'7'^'" 
morruus fit,rcfurrcxctir , adfccdcrir adcx- 
los.NoQcoimcft  redcmpcoc  anccquamie 
Pacri  tn  mottcm  offerac  &cx  morcuis  refuc- 
^at.  Dicobieuiu$>Chriftum  morcuumcf- 
le  &  rcfurrcxin*c,  quaccous  cft  RcddnpcoF 
ofHcii  impoficiouc  Sc  fufccptioiic,  nu  ciuf- 
dcm  prxfUcionc.  Nam  mors  &  rcfurrcAio 
Chrifti  ad  officii  Rcdcmptoiis  fundlto- 
ncm  pcrrinent.  Hinc  iam  apparct  quo  fco- 
fu  conclufio  vcra  fir.  Non  illo  qucm  cu  in-  Conclnjio 
teodis,quafi  illi,  quos  redcmptos  vocas,ia  quodamjtn- 
pcrfooa  Chrifti  rootcut  ilnt  &  rcfurrcxc-y^^vfr*. 
rinciicd  qucm  cgo  explicuiiam  paulo  aocc* 
rcofuiQquampciciococe  non  ad  impecra- 
cioneroxedempcionis  >  fcd  ad  ledempiio- 
nis  impctratz  applicarioncm.  Chitftus  e- 
nim  di c  1 1 u r tngrtjlut  in facrttrium ,  titernAm 
rtdtmptiontm  nMffm.  Htb.  9.  ii.  quam  ic- 
dcmptioncm  miflo  czlitus  Spiiitu  (aodo 
communicat  cumccedeoMbus. 

i-lts  ica  confidciacis  >  id  quod  fubfumis,  Confidir»- 
concra  hanc  quam  cgo  deicodo  ,  fenccn-  turfHbfum' 
tiam  non  iacit.  Nam  vcic  fohs  filcftis 
coQUcoit  ifto  feofu  qucm  explicuimus 
cum  Chrifto  mori  >  reiurgcrc  >  adfccodc- 
rc  )  &  fcdcrc  ad  dexcram  Pacris.  £t  iili> 
racioDC  ioficioois  in  Chtiftum  &  applica- 
tionis  bcDcfictorum  Chufti^commuoio- 
otfquc  cum  Chiiflo  tcdcmpti  <}icuncur. 
jlpoc.  y.^.ro.  I>i£nmei  qui  »ccipiiu  librum 
(jfafieriiutim^^illa,  tjuoniam  maffatM  ts, 

rtdcmiftinos  Dto  ptrfanguinem  tuumex 
omni  tribu,  (jj^  lingua  pof  ulo ,  nationt, 
EtfrcijU  ncsDto  noflro  Reges  CfSactrdotts» 
(j^  rignabunui  Juptr  tirram.  Sic  Apccal. 
14  J.4.  Emptitxttrra  (^  tx  hemtnibm  di- 
cuncui iidcm.  Nutaodum autcmquod illa 
fublumptiocxanrcccdpntiliuslit  mconlc- 

3ucns »  nifi  piolyHt-  giin.i  propodciuni  ad- 
acur  parcicula  rcftri^iua  ,  hoc  pacto: 
QuidquidChriftus  p.ifl"u8  cft  &  cgic.boc  \a. 
eo&cumcopaflifuoc  egcruocquc  omnc» 
&  foUrcdcmpii. 

Xxi   i  Qius 


554  lACOBI  AR 

Qnz  Tcro  iam  adfecs  probandx  ifti  fub- 
Tumpciotii  I  facilc  a  mc  admitcuntur  iflo 
ouem  ezplicut  fcnfu.  At<)az  prztcreaad- 
msad  caucicaiidumrcDrum  tuum  ,aaim- 
aducrfioDcm  rocreocur.  Ita  eoim  pcccara 
illorum  pioqutbus  Chnllusmortuus  c(l, 
coodcmnataiitQiin  carncCbtiih,Tt  illi  no 
cofa^olibcrcncur  acoodemoationc.  aifi 
xeipQ  crcdanc  io  Chnflum.  tlHlla  ruim  ejl 
tonJemn»tio  :hjui  funtinl«ft*ChriJU ,  tjni 
9U>n  fecundHtn  cMrnemJeii  JetHnJnm  Sf>iritit 
mmiuUnt.  Kom  g.v.i.  Pctpctuuscfl  erior 
coofuriODis  difparacorum  .  fcu  compod- 
cioDisdiuidccdoium.  Inipctrario  cuim  & 
ip(ca£lus  impctratorius  coafuaditur  cum 
apphcatiooc  .  &  illc  in  huius  locum  fub- 
ilituitur. 

'jld  terftMm  Tirtto  xti<^\i\i,viliim»expi»trix  fanHtfi- 
9M'ton*m.    <*teoi  proquibuieji  viHtma.  Ad  eofdemc» 

nim  pertinet  viUtmM  (y  JaneiiJicAtio.  At 

Chrtjitts  EleSoifoloi  f^eredentes  Jancltficat. 

Brgo ChrifiusproJolisEleiiu  credtntthus 

fji  viaisma. 

JtxfttuUtur  'K,cfpoDdcoadMaiotcin.Vidima  cz^na- 
Maior.  criz  iaadlificac  ooo  cjuaoblaca  fcd  qua  ap- 
pUcaca.  Qupd  plaoifllme  videre  cA  to  loco 
abscecicato.  y.ij.i^.  Cioisccim 
iuucocac  4^«r£rnj  ioquinatos  fandlificat: 
ita  &  Chtirii  faocuis /i/^fr/iM.  Qua  dc 
<au(ay«fl£KM  ajperjionis  AiQituiHtb.  la.x^. 
NoQ  lccus  acquc  illi  qui  oon  taotum  cxdc- 
baotagoupafchalc  >  fcd& poflc«czdium 
fuarumfajigutoctlliusafpctgcbant.prxtcr- 
ibaoturab  Aogclo  pcrcuticntc  Dcindc  ft 
f  ai  tKula  ida./ro  qmbm  .figoificat  aoo  tao- 
cumoblactoocm.lcd  ctiam oblatiouis  hu- 
Aum-d:  vcilicatcm.coaccdoMaiorcm.  Ac 
noagicui  hic  dc  applicationc  vidlim^CtJii- 
ftt,(cd  dc  oblaituoc  tantum,quani  Scnptu- 
la finaplicer  fadam  dicit pro homtmtbus Ueb. 
5.1.  loter oblationcm  auccm  &  appltcacio- 
nemfcu  (andificacioncm  fidcs  tncctueoiac 
neccirc  cft.  Quatc  oblacio  Yidimx  fadla 
fiOD  profidclibusi  vcrum  pio  homioibus 
pcccacotibus ,  hac  camco  condiuonc  vt  06 
lan^^tficct nihctcdcccsioChtiftum.  Qua- 
iCcciamMiooic  cooccda  coocludi  ocquir, 
Cbriilum  pro  folis  Elcdis  fe  obtultifc, 
quuiD  Elcdio  jpla  obUtioac  IIc  pollctior: 


MINII  EXAMEN 

vtpotc  fada  10  Chrido  obl4ro,mottuo.r^ 
fufcitato.xtcioamqi  tcdcmptiooc  per  Qo-' 
guincmfuum  adcp'o.Addis  porro  ChriJiS 
perfeilMm fatuatorem  ijfieorum  «juoi  faluatt 
non  merendotantum.Jed^efficaciterfalMti 
operatuia.  Atquisncgat  hoc  ?  Scd  diftin- 
guuntur  dux  h^  fuodioncsi:  opcratioocs 
Cbtidi.^Iutisncmpc pcr  pcccatumamii^ 
fxj  fccupcratiopci(anguiacm  Chrirti ,  tt 
(jlutislanguincparti^ailualispcr  Spirtcum 
(an<Sum communicariofcu  applicatio.Ilia 
fidci  cil ptxccdaoca,  hxc  fidcm  cx  dccrcto 
Dci  portulatprxccdcntcm.    Quarc  liccc 
ChrirtusDoodicatur  pcifcdc  fcruarcillos 
qui adu  ooo  (aluantui:,  tamcu  Saluator  di- 
cttur  ctiam  aliorum  quam  fidclium.  i  .Ttm. 
4.V.10.  Quilocusquomodocomodccx- 
plicari  pollit,  ntfi  pci  diUmclioacm  vel  (al- 
uacioBisfufticicnds ,  &  e(ficacis,vcl(alutis 
rccupcratx&applicatx,Qoo  vidco.  Loci 
quos cx  Patnb.citas,panim ad  prxfcos  ne- 
gotium  000  faciuot  i  partim  faciunt  quidc 
lcd  oihil  aliud  doccnt.quam  quod  mors  ic 
pailioChnfti  .quxfuDt  futficicnsprctium 
pf o  icdimcadu omoium  hominum  pccca- 
tif/olis  cicait  &  fidclibus  rcipfa  profioc ad 
(alutcm.  Qux  dc  applicatione  dicisproba  ^^pplieoHt 
funt  :  fcdvcTimtc  rcdcioccr  iftam4c  quje  ^'<^'*'<'rii, 
lUam  prxccdunc  diftingucxc. 

£x  htfcc  iam  didlts  appatct ,  dcactum 
daodi  Mcdiatorcm  &  pcr  Mediatorem  fal- 
uandifidclcs  ,  prtuscflc  dccrcto  Ptxdcfti- 
nationis.quo hi  dcftiQaoturfaluu  io  Chu- 
fto.illi  condcmoaiiooi  cxtraChrilbum  po- 
fiti.  At  decretum  Eleciionu  dtcis  canfam  ff'-Cftulud$m^ 
acprincipium  omnium  inhominibuijaluta-fur  auaha- 
riumduiorum  ^operum.  Cooccdo,  fcd  06  aenm  dtE^ 
qua  dccrctum  clcdionis  ,  vctumqua  dc-  Uaim*  dh 
ctctumconfercndigratiam.  Qua  vctocft 
Hlcaionis  decrctum.cll  caufacurbifcclo-  ' 
lisgratiacoafcratur  :  opponiturcniratc. 
probationi,&  iliam  occcllano  lofcrt.Nul- 
la  caun  Elcdliocitra  rcprobacioocm  ;  9c 
oomcn  ipiiim  Ele<2ioms  dilcdtoncm  fi- 
goificat cum fccrctiooc non  diledi,falteai 
non  iftoxnodo  acgradu,  rcftringitquc  dilc- 
(^ioocmad  hoiccquiElcclt  dicuoiur,  cz- 
clufis  aliis  ab  cadcm,  qui  noo  EIc(fli^u  ce. 
pcobidicuatui:.  Quatciuiscrgoifto  adu, 

qui 


PR>€DEST.  P 

ipiBle^io  dicirur  ,  fatucariadoDacoofc* 
fuataralicui.e(lpropriedile<flio  :  qua  re- 
firiogitur  illacollacio  ad  Doauullosexclu- 
fisaliiSiciedVio  dicitur.  Vode  apparet  pri- 
modilcflioaein  iflam  qux  cfl  lccundum 
filcdiooem  ,  aoo  miDoremfiuuramer^a 
Ele&os,  quatfi  nuuccA ,  ctiamd  ooncflcc 
(ccuadura  Elcdioucm,  hoc  cft,  etiamfi  o- 
nnibusio  vDiucinim  hominibus  cuodcm 
£iuorem  &  amorcin  fuamDeus  declararcr. 
Secuodoillos  qui  dilc<f)ioocm  io  Chrido 
canfam  faciuat  falutis  hominum  &  folam 
quidem;  ooof^ccrc  iniuriam  gratiai  ,  ct- 
iamii diIc<flioocm  lUam  ncgcnt  cfle  fccun- 
dom  Elcdlioocm.boccll.ad  paucosdccrc- 
coaliquoDci  rcfttirtam.  Ncgantquidcin 
quod  vcrumcft,  fcdcirragratix  ic  mifcri- 
cordiarioiuriara  :  prarruppooo  eoim  illos 
caodcm dilc^ioncmftatucrc cauGim  falu- 
fis.quamftatuuutqui  Elc^ioocm  vrccor. 
Scio  quidcm  Auguftinum  aduerfus  Pela- 
gianosliepediccrc ,  qmgrmt/un  faciutu  o- 
mmbsu  communim  grarmm  ipfnm  negarc, 
icdidnoacftia  voiucrfum  vcrum  :  valci 
aucem cotra  Pelagiaoos  &  omncs  iftos  qui 
cumtcmporis  graciam  facicbaoi  «oiucrfa- 
lem.  Nam  gratiain  intcrprctabantur  douii 
omoib.  cx  xquo  in  natura  pritna  pcr  crca- 
cionem  coHaium.  Fatcor  quidcm  ex  vni- 
ner&liracr  gratiz  coofcqucotias  ooonullas 
dcduci pollic, qua:  vuiucrlalitatem  gratix 
ipligratix  qua  faluaotur  Elcv^i  indirc^tc 
aiduccfau  commooftrabuot.  Aifcicudum 
ooo  omocs  teneti  iftas  confequcncias  ita 
accuratc  infpiccrc;&  vclim  lioc  apcrteco- 
morftiari  abscc  rcikinfe.  MuUumenim 
c&cics,oon  ad  cuam  quidc ,  quam  hic  fpa- 
ciatim  tra^as,fcnccatiam  probandam  ;  fed 
adcledioncm&  rcprobattooc  in  vniuer- 
fum  coufirinandam.   Ardact  aliquis.per 
reprobationcm  nonnullorum,hoc  cft ,  pcr 
diiedioui  iuodlam  clc<ftioncm,  elc^os  de 
amore  Dci  crga  fc  iodcbito  magis  coouio- 
ci  ,  quam  (i  omnibus  citra  dilciimco  ifte 
idemamocaDco  prxftarciur.Faccor(aoe, 
&  Saipcura  fxpemo  argumeoto  vricur:  Ar 
poccftctiam  citra  iftuti  argumcntumgra- 
cttitus  &  iodcbirus  crga nos  amor  compro 
kaiift  coxdibu«  noftris  obfigpari.Vadc  ct- 


ERKINSIAN. 

iam  apparec  oullam  eflc  abfolutam  necc.li- 
catcmiftiusargumcnti  produccndi.  Hxc 
autcm  oon dico.  quod  vclim  dogma  de  E- 
lccftionc  in  Ecclcfiis  non  doccri.  Abfit.  ^ed 
vt  commonftrcm  modcraic  idcm  iradlan- 
dumclTc,  &  citra  ofFcnfam  fidclium  infir- 
miorum:  qui  co  ipfo  quod  audiunr  fede 
falutcccitoscfrcnonpoflcnifi  dc  Elcdlio- 
nccrcdant  id  quod  docctur  cum  rcicdio- 
oealiorum,dubiiareiBcipiunc,  an  fenfus 
qucm  aPquando  dc  falutis  ccrtiiudioc  pcr- 
ccpcrunt,Spiticus (ao(fli tcftimooio  ao  vc- 
rocuidam  pcrfuanoni  &  prxfumpcioni  fic 
tribucndus.  Hxc  fcribo  expertus.  Atque 
hxc  dc  ElecJionc.  Rtfrobationtm  illi  oppofi- 
tam  iam  vidcamus. 

Dcfiuis  autcm  dccretum  KtpTohationis  ExMminM- 
duplicitec.  Primodiciscfl*co/>i«^4ff«i»4  fro-  tkrpriord* 
uidtntit,  ,  qno  D<ui  deeriuit  ctrtos  homints  finitiodecr» 
prAterireijMoaJgrAtiam JupernaturMlem ,  vt  ti  Rtfrob* 
iuJiitiMm  (^iramsnillorum  dehitoexitiode- 
clararet.    loqua  defioirioncquatuor  mihi 
vidcor  *-(^«Ai<^iinotjrcpo(r<: ,  quxmoo- 
ftrabo,  l*ctkiafcoptumc,  fi  ic  volcoicpof- 
fum.  Primum  «'^<(A,i<^cft.quod  geoeris  vi- 
ce  o^»<pofuifti.quaindecretum,vtimma- 
acos  in  Dco.nullo  modo  ofm  dici  pofljc* 
quod  cftcxtracfficicntem  cxiftcnspofta- 
dum.  &  cx  aiftu  cfficacitacc  lcu  cSicicntia 
cfHcieotisproduiflo.  Malim  iuqucM^unt 
progcnctc  pofuiflc.  Akcrum  vitium  cft, 
quodobicdlum  ifttus  adus  ooh  beoe  dc> 
(cribis;  ctrtoscnim  homintt  frdteriri  dicis, 
citra  vllamcondtcionis  in  illo  obieflore- 
quifitx  mcntioaem  ,  &  quidcm  quod  illi 
talesfintpcccatorcs.  Pcccaium  coim  cft 
conditio  lequifitain  homincpcrrcproba- 
tiooem  prxtcicuodo  ,  fcu  ,  vt  in  dicam, 
prxteribili.  QjK)dbrcuiccritadoccohifcc  Hfpyg^^fi^ 
paucis  argumcotis.  Pumo,  tcripturanul-^^y^^^^^^y 
iamagnolcit  homioum  a  Deo  fadam  re-  g^^gg^g. 
probationcm,  nifi  cuiuscaufamcriioria(h 
peccatum.  Secuodo,Quia  rcprobaiio  cft 
oppofita  clcdioni ,Icquitur,  ficlc(fliodi- 
uioa  vcrGiurcitcapeccatores  ,  eiiam  re* 
probacioncm  citxa  eofdcm  vcrfiiri.  Atclc- 
(ftioi  vt  docui  antc,  circa  pcccatorcs  vcrfii- 
tur.  Tcrtio,QuiagratiailIa  fupesBaiuruli» 
quxperrcprobatioacmnc^atui,  cftgracia 

pfC. 


55<r  lACOBI  AR 

pcccafon  fiafam  oeceflaria  rcminionis 
ccmpe  pcccaterum  &  rcDOuatioois  S.  faa- 
&i.  Quarco,Quiaiuftitia&ira  demoorica- 
ri  Dcquit.Qin  aductfus peccatorcm  i  vbi  c  • 
oim  pcccatamoon  c(^  ,  ibi  nullumlocum 
habcc, vel  ira  vcl luiltcij  punicns,quam  hic 
ioieliigascft  aeccnc.  Quioto.Qu^iaexi- 
ciumnemiDi  oin  pcccacort  dcbciui  i  &:  tu 
dicis,  in  Ref>roborum  dtbito  ixtlto  trAm  Dti 
iuftitiAm  dtcUrmri. 

Qaum  autem  pcccacum  pono  mciice- 
riamcauCim  repiobjcionis, neexilhmato 
mc  iudictam  contia  poncrc  caufam  meri- 
coriam  file£lionis.  Elt  coim  pcccacum  cau- 
ramcricoriareprobationisumuium  io  vni 
uetfumpcccatorum.  Ec  EIc^iocH  non  ta- 
cum  cxgratiaiudcbita  ,  quamhoraonon 
promeruit.fcd ctiam cx giacia  prauum dc- 
mct itum collcotc.  Pollca  auccm  caufa  me- 
ritoria  noa  ponitur  (latim cfFe(flus,  nifi  in- 
cerccdcDcc  voluotacc  illius.cuiuscd,  debi- 
campacoam  inferreezmcrico  peccati:  illc 
autcmpotcrtatcmhabcc  pcccatum  fccun- 
dum  ritum  fuum  punire,  vcl  cx  gratia  in 
Chrim>  coodooarc.  Quarc  vcrobiquc  cau- 
(a  prozima  &tmmcdtara,tum  iu  clcdionc, 
cum  in  rcpro()ationc  ponitur  voluotat  Dci 
libcrrima.  Si  vulgatam  mihi  opponisdi- 
AtD^ioDcmiqua  pcccacum  io  obiciflocz- 
fecutiooisquidcmrequiiidicitur  ,  ac  noo 
iu  obicdlo  tpfius  dccrcci :  Rcfpondco, cam 
noo liccrc  Dco  vellc  cudcmnaxc  aliqucm, 
fea  vcllc  prxcerirc  circa  pcccaci  coon dcra 
tioDcm  I  quam  ooo  licetilli  a£lu  przcctire 
vtl  coDdcmnarealiqucm  citra  pcccati  mc- 
ricum.VccoimiuQitiz  adus  pcimo  cftio 
volitiooe ,  deiodc  in  czfccutiooci  ita  quo- 
quc  iniuftitix:  &  prima  iniuftitiacll  vcllc 
malum,altcraidem  faccrc.  Quarcvcicdi- 
citur  voam  caodcmque  cffc  &  dccreti  & 
ipfins  exfecutioois  caufam. 

Tertium  vittum  tft  ,  obfcuiicjtis  &:  tn- 
coocinDX  enuDtiattoois.  Quid  cnim  ftbi 
•vulc  illa  phrafis  ,  f>riteriri  quo/td  grMtinm 
fuptrnatHrttltm  t  pro  eo  quod  cll  pra:tcrire 
io  difpeofatiooc  &  colIatioDc  gratii*  fuper- 
oaturalis.  Eftiofupcr  io  vocc  fuptrnaturs- 
iNambiguiras.Eft  ctiam  gratia  iupcroacu- 
rabs>  tumquxoataiz  loicgrx  (upetaddi- 


^IINII  EXAMEN 

tacoacuram  cuchcns  fupra  oaturam  ,  tnm 
qux  naturxcorruptz  coofcrtar  ,  candem 
corrigeos ,  &  ad  calcftia  fupeinaturaliaq» 
atcollcDS.  QuartumcM-atum  eft,quodfia5 
adfcrsquioullaoccciraria  copub  cumao- 
cecedctc  caufa  piqcctitioois cohxrct.  Noo 
coim  illi  a<flai  przfupponitur  pcccatum» 
no  cx  co  cziftit  ncccflario  pcccatum:  quo- 
lumalrciuni  tameo  ad  oeccnicaccm  co- 
hzccociz  illius  adlus  cum  fine  occcflario 
rcquiricur.  SiTcrodicas  peccacomczifta 
pizcerictooc  occcflario  cziftcrc  ,  iam 
Dcuin  pcccaci  audorcm  facis  ,  per  aega- 
ctonem  graciz  fioc  qua  pcccacum  viclri 
ocquic.  Quod  fi  gracia  pcr  przccricio- 
nemncgaca  ,  non  fic  ncccflaria  aipccca- 
cum  vcandum,  lam pocuit homo nnc iHaa 
pcccacoabftincrc , &  (icczicium  n5mcre- 
ci.  HocHpocuic,  Doncxifticilla  iufticix 
Si  irzdcclaratio  cx  adlu  ifto  dccrctz  prx- 
ccricionis.  Acoofti  dcfioicionis  parccsio» 
cer  l'e  occeflacio  vinculo  cohxccre ,  &  fi- 
ocmtllumio  dcfinicionc  non  poneDdum» 
qui ctiam  politoadu aliquo,  tamco cz eo- 
dtm  Doo  exiftit.  Eft  coim  finis  pcr  acci- 
dcus.  qui  propccrea  a  dcfioitiooc,  qazefl 
pcrfc&UicQciamabfoIucamparir  »  abcfle 
dcbcr. 

Ac  vidcamusalteram  dcfioitioo?,  qoam 
foctcidcoadduxifti ,  quia  ptiorcm  mioas 
booam  putafti.  Iftaauccmfic  habcc.  Dt- 
crttum  refrobationutjl  voluntg* permitttndi 
sliqttem  cadttt  in  cuipitm  ,  tnftttndi  dM^ 
mtmitcnu  focnampro  culp».  S«io  illam  dc- 
finicioncmaSchuiafticis  ,  Sc  intcr  alios  a 
Thoma  vfuipitam  ,  cuius  cgo  ingcoio& 
crudttiooipluiimum  cribuo»  fiquis  alias: 
acbic  mihi  nalIuciD;4tiiS  videciir ;  &  primo 
quidcm,  quod  reprobatioois  dccrctu  pcc- 
cacoprzccdancum  faciat .  quod  cgo  iam 
ancc  cclutaui.  STUodo,  quod  pcrmifliooc 
lilam  tribuit  rcprobarionis  dccicto,quz  al- 
tcricuiJiprouidcntiz  gcncraliotisdccrc- 
tocftctibueoda.Quod  icadoceo.  Adusil- 
lc,quicircaomncs  lo  voiucifum  homiacf 
cicra  clcdorum  &  rcpioboium  difcrimca 
vcifacur,aoa  cftadlus  reprobacioois  f  illo 
enim  Dcas  circa  folos  rcprobos  vcrfacur. 
At  adlus  illc  pcimillioQis  ,   quo  Deus 

pcrmi- 


PR^DST.  P 

pem)ifit  homioem  cadeic  ioculpam,  cfl 
^cncr4lis,&  ad  omncs in  vniucifum  homi- 
ncs  ic  cxtcndeos.  Ow««cnim  homincsr» 
JtdamopeccaiieruntKonx.^  Et  ^mnesnntn- 
'jJ/i/iri.  Epheri.Bi^oaAusillcfnon 
cicicprobationi«  I  fcd  piouidcntix  gcoe- 
ralioris,  omBcs  omoino  homiacs  cuiautis 
cicradtlciimco  >  ilatumquc  illorum  prim- 
«uum  io  Adaroo  moderaotis  Sc  idmiai- 
^taoris  Sidicas vtrumquecoiuagcadumi 
permil1ioncmcafus&  illationcm  pa:nx>2c 
.ticcocumiliudcomplcximfumpcum  ,  c(lc 
pcoprium  rcprobationis;  rcfpondco.  hoc 
pa^o  pcrmiliioncm  iliam,fccuadum  quam 
i\Jamusbpfu6cit,  jcinco  omocs  ip(ius 
pollcri,qux  vaa  cll  &  vi>iuocai  io  duas  di- 
ucrfasrclblui,  &  coipfodupliccm&  xqui- 
uocamefTc.-  iadccrctum  ocmpe  rcproba- 
)  cioois,  quaccnus  pcrmifUfunt  cadcrc  ic- 

probati  ,  &  ia  dccrctum  prouidcotix , 
,^ua  otiam  pccraUli  fuoc  cadcrc  ipli  e- 
feOi. 

■Addo  aliud  argumoiitum  nico  fanciu- 
/dicioiQcoDfutabilc  I<.cprobatio&  Elcdio 
oppofite  &  diuifcdicuncur.  oeqi  vna  e(l  li- 
■ealtcrai  quare  oullus  adlus  voi  il^aium 
uibucodustcuiusoppolicus  (iue  aiiirmaci- 
uasAueocgatiuusnontnbuacur  altcii.  Ac 
nullusadlus  oppoficusiHi  pcrmi/nooi  po- 
ccftclcdiooitribui.  Voicuscoim clt  adus 
i(Vi  pcnninioois  oppoHcus  ,  ocmpe 
impcditioacafu  in culpam,  Acou|kisho- 
mo,&  Dc  clc(3us  quidcm,  impcditusruc 
fccinpcccacum.  Nam  ip(i  eciam  clcli  io 
Adamo  pcccatQQC.  Ergo  nequc aclus pec- 
midloois  rcprobatioQis  dccrcco  cd  allt- 
gDaodus.  Qjiodargumcncum  (i  diligcoccr 
atceodas, vidcbis  lodc plaoc  coollarc, pcr- 
milljoocm  idam  <k  reprobacione  &  elc- 
diiooc  cllc  pciorcm ;  &  propierca  quoque 
dccrccumpcrmittcadi  ,  piiusdccrccoclc- 
Aioais  &  reprobaciooisiprius  ioquam  or- 
dioe^  natura.Manecicaquc  alccrunviHu^ 
rcprobationis  proprium;  quod  quiapix- 
fuppooic  peccatuai,  ctiamiodc  coocludo 
cepiobatioois  obiedlum  clicbomiacs  pec- 
»i^/cx*-  tCatorcs. 

im  d^tti     Circunifcab:s  poiro  rcprobaiiunis  de- 
,accumduobusadibu«.Pr/(7r#/7/ro/^/M/3i 


. .  ti  - 
ciia 
'  lii 


ERKINSrAN. 

dtferendi jHofdam  h^mines.iu/iitt 
eti  JeclaranM.  A  t  q  u  a  m  i  u  . 
nicntcm  ?  'ii  iI!amcoincHici(l 
xkzio, ordinattane  iiimirum  4.' 
diflinguantiftud  idcm  dccrciL 
ncgatuiumprxtcricionisj&adtiniunuum 
ordinjricoisadpaaam.  Siidcm  voluifti, 
inalccQunciafti.  Oidinatiooi  cnin-.  idf.oc- 
nam,iuftitiapUQicns  pr<jfi<:icur,dckit!oai> 
hbertas  voluntatis  dtuinx. 

Gxccrum  quod  ifta  defcrtto  cmtfam  ex^'^'"  T"'^ 
,/>4r/^//tfmmji»»;rtpn/;4^M/,  nullo  Scnptujx  '^''f '  *  ~ 
loco  doccbitur ,  qux  vbiquc  doccc,  dclcr-  P'*^j'i^ ' 
cionem  omncm  clfc  pioptcr peccarum.  Ec 
liccthocitahabcat,  lodccamcn  noufcqui- 
tur ,  Det beneplMcitidm  mcrttm  non  cde  cau- 
GmdcfcrtioQis.  Nam  liberum  Dco  cft 
pcccacorem  defcrtioncm  meriium.vcl  dc- 
fcicrcvclnondcfcrcrc;  Atquc  ita  volun- 
tasDci  cft  caula  proximai:  immcdiara  de- 
fertionis*  tc  quidcm  hocrcfpcdlu  .  quod 
cum  poflit non  dcfcrerc ,  v cht tamcn  dcfc- 
rcrc ,  caufa  vnica dofcrtionis.  Difpcnfat c- 
.nimDcusabfolutcproarbiiraiu  dc  pccca- 
timcrito,an  illudtollcre  vclitiofiho  fuo, 
ao  vero  cxtra  Filium  fuum  punirc.  Et  quid 
quxfo  dcccdit  'dti  ( malim  placiti) 
diuinilibcrtati.il  aicacurddcrcrc  non  pof^ 
icnon  pcccatorcm  ?  Qucmadmodum  c- 
nimpcr  iuftitiam  fuam  dcfcrcrc  non  po- 
tcftoiiipcccatorcm.  Etlibcrtas  nonobic- 
^a  ctrcumfcribtt ,  circa  qux  Dcus  vcrfatur 
volcodo  ,  fcd  OTodum,  ^uo  vulr  circa ali- 
quod  obicAum  Tcrlari. 

Vchmautcmmi  Pcrkinfc,  vtliberratcm 
.voIuQtati  Dci  oullam  tr;buas,qux  tn  tpfius 
iuftiiiamimpingac.  luftitiacoim  volunta- 
teprtor  cft  &iftiu$rcgula,  voluntatilibcr- 
tas  vc  moduscius  atmbuitur.  Quarc  ctiara 
modus  iftcaiuftitiacircumfcnbitur.  Ncq; 
tamcnpropicrca  DcgabirurDcum  cilc  vo- 
lcos libcrrtmum.Quumcnim  volcns liber- 
ttmum  ficDOO  quod  omoia  vulr,  fcd  quo  J 
quxcuoquc  rult ,  Iibcrc  vult,  quid  otficic 
hbcrtati  Dei.  fi  dicacur quxdam  non  velle* 
quiapcriufttriam  (bani  lila  vcllc  noopor> 
hc,  quomillalibcrcasnon  a  fupcrtore  cx- 
craDcum.  fcd  ab  ipla  iuftitia  Deicircuro- 
fcribacur  ?  Atque  koc  fcnfu « vuluocas  l>oi 

Y  jr  7  «uacur 


lACOBI  ARMlNir  EXAMEN 


Aicimx CAMfae/mfitram  ,(^exrrii  i^lvhr» 
ijUAtn  rAtio  niiUa  eff  qiixrfn^a  5  r  •  f  '  mm 
obtiner  in  mca  cxpl]catJooc.Q_  nim 
quis.cut  Dcusillum  dcfcrat  &  illumaflu- 
tnat?  Rcfpondctur  ,  quiavult  rcur  nuicm 
▼clirjcaufacxrraillum noQcft.  Atcfl caula 
cxtraillum  ,  curiurc  vcUcpoirit  .iliqucm 
Jcfcjcrc  i  illaautem  caufa  cftpcccatum.- 
non  cfficicns  aftualcm  dcfcrtioncm  .  fcii 
promcrcos.  5c  dignum  facicns  pc  cc.itoictn 
defertioDCiCcrtoquc  dcfcrcndum  >  fi  Dcus 
illum  pro  mcritopumrc  vclit.  qnod  vcllc  i* 
pHus  libcroarbitratui  pcrmittitur. 

Eftqiiidcm  homov: lutnm  tn  rnanu  fi- 
Z^fhfcd  jndc  noofcquiturpcum  dc  ifto  lu- 
toiuilcfaccrcpoilc  .quicquidsdu  omiii- 
porcotixfuxdc  illofaccrcpoflct.  Poreft 
il!t'd!utuma  fc  condituui  &  homincmfa- 
kltumin  nihilum  rcdigcrc;  eftcnim  ipfius 
liimmo  lUJc  ■  .  ii   I .,,  'tjtumo- 

Uillc,  i^.n  i.i  j^.Liiiuai  conde- 

.Tinarc,    .  .1.^  culpa  peccjrriz.& 

mairiconuptionisfjcUfuctit.Qajlitetct- 
lamAiv  '       1  ad  Rom.9.  crplicat 

dcmali   ...Atinquis./i  D»i*j/7t?- 

tninei  fuafieccaior*s  tantum,  runqua  homt- 
uttprAtetirevotutr.Htr  ^etofuo,tum- 

•       •  r'ev»jairt.,je>i.ijtijjnv*f»trt.fa 

Relnoudcoicffc  phiafcos  ignorationcm 
qi  '  9.  Nain  fja*ail 

irA  «cccare.  (cu  ira  lc 

dL  ifn  ,  quod  (anc 


Intcrti  ^  caodifccdis  acoo' 

tvoucifia  i[U  vcio> conrra  Icgetrv 

ptobxdi'_  i)is,4:  proptcrcanon  con- 

cludis  quod  quxtitut,oifi  toict  dicas  tgra- 
U/tmrettr'  lod  ^tf 

fancduoii.  -  ...io  :.ipc  d  H  ...ur. 
Pharifxi  coim  iarn  antc  lo  A  ^.-uo  & 

in  feipfu  pcccjtorcs  cranr,  aoccqQam  etitji' 
lium  Dti  adii  ■:  '■  ■'^ftt  eonttmturent ,  non 
accf:i«ntei  ,* '  im  Uhannu.  \.uca  7  • 

ludxi.qu  cntio  A^.ij.iamance 

craotin  Adamo  .Sc  lcip.^is  pcccacorcs.priaf- 
quam  gratia  Dei  indtgnoifofrajlartnttjtr' 
tatntmvit*.  repudianfts.  At  vcio  hic  qua^' 
titur.ao  Deuspia;ccrcar^r£^f«/0r«i,  Don  an 
quos  vidtt  grtiHam  reieniiroi.  Ncquc  pro- 
ptereapendehit  reprobatio  ab  homimbtu  ,  fi 
Dcus  ncnjiucm  rcprobet,  ni(i  rcprobatio* 
nem&  dclcrtioucm  promcntun».  ttfciluf 
cnim  dici  ncquitab  tlla  caufa  pendcrcquaB 
pofna  tiicillum  non  producit.  At  pcc- 
catorcs  funt  omncshomiacs,&  hicii>i  non 
defetunttu .  imo  peccaram  dcfettionis 
caulanooeO  ,  nifi  intcrucnicntc  ludtcis 
icotcntia  damDatoiia,qua  piui>''':t?'tm  (la- 
tuitur  peccatum  iirxta  dcn.  pGuii 
Etquis  ignorat  fcnrcniiam  ;  .0  fcd 

mdicc  pcodcrc,  ctianjii  rcus  .it.uciam  tl- 
lara  Utpromciitusaftufuo  ,cuiaqucm  lU* 
dexrcorcmiam  :ilam  ncc  coacipcic  pof- 
fcr.ucc cnunriarc.ncccxfcqni  Ncqnchioo 
(cq'iitui  altosDeu-:  ,  '  ■  'T  '  -•  •'  fjj 
^iiosveroreiictn  ..m 


It   w.plititci 

tiooi&Iliic^ntur  honnncs  pcccatoics.ci-- 
t^a  ipfius  pcccati  »i  ncm  fpccia- 

lem, 

J^tobasautcm  ^^i  ti.-s  retcdioocm  prar- 


uifam  ,  non  crtc 


homotccitfaa  culpa  ,  >,niHcac  cum  |  ftatuicurpcccatum  commuocmencam  in. 

quipcccauit& irafcdi^nuii.l-.cit,iu(t.Titx   c!    ■       rcprobi  n- 

acflinarciquilanc  clladusdiuiniiudicii,    li         .i.plititci  . . .   j  ...     .  ...4- 

pcrcmptoni  quidcm.quia  cft  Rcptobatio- 
nis.accirca  pcccatorcm  occupati,  qui  irae 
r  nriacaufacfVfolam  peccatum.Si  in- 
,  /  '•//«nomtoc uoo  hoinincs  cnnditos 
icd  cGiicdosfignilicari  cx  vi  vocis:  oe|pbo 
Tim &ctymoo  vot 

caex  vluScripruT^  \  u.c  .1 ;  ....,u. 
hotninibuscuodicis  ,  fcd  .  Lcacoii- 

bas  >  &in  gratiam  rccoaciliactonis  alLum' 
pti* ,  &  fi  [>j*uaiK  (         i  vt 

apud  'ropii  . .     1.  .    u  18.  y^/-..   '/ntn 

Ijraelu  tnmann  meaiji  fVtitttumtn  manu 

^iU-*-  I  cur,c«m  oinocs  i  0  cuntra 


probi  (uot  i^; 
1: 

iiiv  .ur  vt  k  V>-: 

Umenim  mihi  (u 
cur,c«m  oinocs  \ 


Jcfcrtionis,  qui» 
;e!icum  viorient» 
;,  qui  tamcnrc- 


PRi£DEST.  PERKINSIAN. 


crint  poflcii  ipfius ,  acquc  co  ipfo 
tviiv  mcriti  iint  4c  dcrcrtioncm ,  ctiam 
fn'  1  (ui(  parcQtibus  quibus  gratta 

Eujngciica  crioblata,  at  rcpudiatj  ,  aoa 
peccjucrint lop-  -  v  •  t» fiujngciii. Pcr- 
pctua  cnim  cli .  ■  racio.quoci  litu 

inParcucibus  comfachojdancur  \dc  cco- 
fcjnrui. 

Quartum  ar^'"r.'n''!""!  :  '^un.^. 
«dfcii.jd  prik  _^  Agit 
crum  ibi  Apoflolus  dcdccrctoquo  itJtutt 
'  ^  ;jo ex  opcribus.fcd  cx  fi.ic  in  Clinft» 
.  . ^  ...jrc,&: faluaicqutialucis  ic  luilina: 
hzrcdcs  luDt  furuit  inoo  autc  dc  decicco 
quol^acuichosautillosialuarc  i  altos  vero 
condcmnatc  >  lcuqu(.>iljcuicbis  fidcm  da- 
idaliis vcro dcnci^atc.  Quod  cxiiUoloco 
&  coco  coo:cztu  fjcillime  commonfliati 
potcfli& umpoflcc  I  fi  tcmpus  paccrccut. 
Ac  cciam  cnnccllo  co.oon  camco  <laco, 
quod  -^pofiulusopcra  cxdudtrabifto  dc- 
creco  dcquo  liicagtcut  r-nua:amcnfcqui- 
turquodintcndis  I     '  i        Narn  Augu- 

ilinusillud  dcopc.  :crprctJtur ,  qu.r 

vaicuiqucillotumfiot  proptij,  noocom- 
muniaanibobu&i  qualcfuitpcccarum  ori- 
giaisi  ta  quo  lam  «oacepti  cra.it  ambo, 
quam  Dcus  Rcbcccam  al[oi]ucrctur, 
Qux  Auguftioi  intcrprctatio  cx  eo  yera 
cilc  cuincitur,  quod  Apoflolus  vcUc  laco- 
:bum  oihii  boni  &  Elauum  nihtl  maii  fcctf 
.fcicum  diccxctur  Rebcccxmatri  ,  Maio- 
lemfcruiturum  Mmoti  quafi  Efau  m«k 
flgcndo  mcritusclfec  vcfctuuscllc-  '  ums 
fui      I r> 01      qT  hci'.r  a  ',i"n  !n  f'!v 

■  is:  .  pcw- 

c..  ..  .11...  i  .Lv.^i,^     ..it  ubou- 

Xi;  .wilcWi  i)iei»4A  Viinhis  /tcquti 

ftit^noa  clt  iltaqua  aliqucm  non  pcccaio- 
xc!   '  otti  adiudicarc  ,  lcd 

qi,..  L         .  _  '>v.<;  hmc  mifcticor- 

^iiamimpaiut  ioduracquj; 
Janc voccspcccjti prarciiltcntiam  conno- 
'.f —  ;-mo potfl*  •    ••• '  '  ••• 
.  .  catot.  .  .1 

caturo  •  imo  cootuma- 
'  icranciam. 
1  . .  u .  u.i  lacioac  aiiuicoacludis 


aducrfiiscos ,  quipcccatuinft.icuiin'^ 
ditioncmui  obiccbo  pixcl  fluiacioou  : 
quiftcam .- faccotur  caim  mtr*  ejft  -voluntH- 
tH  diuiaA.^Hodhic Jii  tleHw ,  lUe  vtro  Retc- 
Hm.    Li  locus  qucm  ciras  cx  Audorc  li- 
bii  dc  yqcationcgcntium  ctlamprxdcfli- 
oationi  pca:flicuit  pcccatum.  Non  cnina 
hbcrjtutqui  pcr  pcccatumcapciuusKidtt» 
ooocfl.Stmill-r.       ^  Secundut 
Stcundiim Mfiii reftr0itAttflnii,fon\%ordtn»-'  ^^,.^  repre 
tionem  Ad  fainnm,  quam  in  Jimpiutm  ih-  l,nii^„.^^^. 

4£  locus  clic  potuit  m  ,-o;, 

JC^^U. 

£ie^i  ;>iczcU  aiVunipcio  la 

gratiam  ,  .  j.nparata,  qua  iflc  4c 

noo  illciogratiam  alfumicar.  Quodfin)> 
plicu  otdinatioois  caufam  facis-vuluota- 
tcni  Dci.nontamcn  cxclufo  pcccaco,rc(ilc 
tjcts  N' vi..ij/nn;um cft ,  candcm  Dco 
clVc  ^  ■  olenJi  &  fjcicodi  id  qttod 

dcctc  ^ujin  habct  pcccacum.racio- 

ncm  j  i  aj;uDjtto!)cmipfam.,  candcm  ec- 
iamhabct  ad  uidiujtioncm.  1  bbccauccoi 
addamnationctn  cauGz  mciitorix  rcfpc- 
(^lum  ,crgo&  caufat  mcticotia:  rcfpcdlum 
hibctjd  or  iiaacionem.  £c  nulla  cfl  vc- 
iifimihs  ratio ,  qua  contrariumadflrui  pof- 
lic.   QU;irc  f  crnegari  ooo  potcft, 

peccfUutn  ejfc  ^.ur,i,/.  dtcrtti  dMwnattonic, 
Vc  vt  cnimaon  fit  cjufaimmcdiata,proxi- 
ma,ptxcipua  .eft  tameiLcaufa  mcticoria, 
citia  ;  '  ncmincm  ad  panam  iu- 
Itcotui.,  ■  ^  ■ autcm  ,•  "■irn 

ncnprtct'..  \ifipr4j.  ..it' 

uinnpriortm  iUum  nnum  prxccntionis  & 
dctcrtionis.probati  vclinn  Nuliusfjnccft 
locusScttptutx,  quiid  coocioci  aico  lu- 
'dicio;vctim  vnum  proferti. 

OrdviAtio  cotnparatAtJl ,  qunhie.nmiU^  OrJnuTiv 
ordinatiir  adpocnain  i  (^pariquidem  condt-  cornf-aratm 
ttone.  Dcuscuiiiih.4bctpotcitjicm  puoi-  qi^ftt' 
ciidi  pcccatuir>&  remittcndi  pro  arbitttoi 
ocqi:         :am  c<t  obnoxius.  nifi  quacc- 
nus     |'^i  ,     ■     .  :  (  S  fuas  obligauic.  • 
Hinc  NCfOi''.^  .  bonitaiH  ojlendi- 

fMr.fcd  OOH  cantuii)  hiQc.  Eilcniineadera 
I  dcclac.;tj  in  I  ;c  &:  difpcufatiooe 

boaoiuu4CUi.wtwj. ^  I  lo, qivuam  pattcoi 


Nihili. 


lACORI  ARMIKII  EXAMEN 


Nihili>  vc  ita  ilicam,  voluit  cflc  calumj 
ahciam  tcrram ,  tcrriam  acrcir.  Sc  ira  dciu- 
ccps  Qotn  &.  eMfi^em  littrtatem  in  di^tn- 
Cuient  bonorum  fMfernafHraiinm  dcmon' 
hiauitpu crcatiuDcm.  Aliascnim  fuaium 
crcaturaiam  oruuit  fupctnaturalibus  (Tt}-- 
nis,vt  At)Cclos&  HomiDcs,  aTias  &ieli- 
t]uasqui(icn'  tv'  ncs,  ^inccioDi&fupcrnaru- 
lalibuscon^.  iHcquod  non  ia  crca- 
cioBcfolum,  fcd  &  «ubciiuiioQC  &  admi- 
Didraiiouc  ctcaturarumraiioDalium,caD- 
dcn- 1  Vrr--  T!ndcmau(liauir,quum  fupcr- 
■ai'  Jtati^  communicatioDcm 

iolhtuit  iccuadumcciram  lcgcm&  placi- 
tumfux  Toluntatis  :  Vudc  jDrelh^crepo- 
«uciunt  Angclt  &  Homiocs,  Dcolibcrum 
eflc  illam comatniJcarc pro  aibicrio.  Hoc 
cnim  dctlarat  cooirtunisaibicraiiapr^fcri- 
ptio.Hxc  monco,  ne  quispucci ,  hunc  quo 
dcagimuj.aaum piimum cflc, quo  Dcus 
libcitatcm  iux  voiuoiatis  dcmouArauii. 

rt:;*..".7  ..i'..^   ict.lHltt- 

,  piobaie  Doo  polUm, 
ucciu  ipli: ,  aauicccdcntia  cum  irtis  con- 
fcias  Dixidi  cmm  ordioationcm  ad  poc- 
nam  ordine  poitctiorcm  cfTs  pcccaro,fl6 
pcccacumhicnoD  interponis  latcr  dcfci- 
tiooem  ..piimum  adium  reprebationis.  & 
damuatioricm  ,  quied  rctuodus  :  &da- 
mnarioooD  fequitur  immcdiate  dcfcrtio- 
ocm.fcdpcccatuxr.  Ec>i  .vcvcrbo  dicam, 
Tetba  )(n  maniftftam  faliitaccm  coDri- 
ncnr.  Prtmo .  quia  iuJi  •  .'  ^-mrnMndi  ncn 
pote/l  iurefiumtum  im/  /fi&pccca- 
tumcAfoia  &  voica  cauia  mcritona  da- 
mnatioDis  ^Ui^etcauttiUum lieUbedehbro 
vitA.  Anima  tju*  ftccautt  merietur.  Sif  eccM' 
ueru  monirit,  ^nonviues.  Sccuudo,  quia 
ifbxdcfcrtio  cflcau&r  iuquampcccatum 
tcfuiui potcn  ,  &  propreicapcccari  caufa 
pcr  modum  rcmouenris  >  vcloon  daotis 
prohibcos ,  (iaequopcccatum,vicah  non 
poiuit.  EtDOD  Icuis  cnor io  c6commif- 
fus>  quod  quum  pcccatum  qod  przfuppo- 
casdcfcttioDi  5c  ptxtcticioDi  diiiiox,or- 
diBacioDcm  tamcu  ad  poBnam'- defcrtioDi 
fubiuogas  ,  fioc  czpliMtioDc  cohxrcDiia; 


.u»  r$- 


inlcuiorcm  iocides  culpam  i  facies  eDiV 
dcferrioDc  ida  Dcum  pcccaci  aufloicm> 
ouodargumctis  irrcfutabilibus  common- 
(txarc  porclV.Similirudtncs  abs  tc  propofi- 
tx  ooDquadraatpropollto,  &  proptcrca 
fuDC  difltmiles.  Aliud  eoim  eft  occidere  bc- 
ibam  iquofaclo  doo  cdamplius  bcflia, 
nccmifcra.  &  cxacdibusaliq^ucmcxdudc- 
icqucmadmicrcre  ooa  tcacris.-  &  aliud 
homiaemzccroispaais  addiccrc  ,  auod 
loDgc  rrauias  efb  quamcuudcm  iu  Nibi- 
lumrcdigcrc. 

Huiuf  comparati  refrobationu  cau  f 
mera  Det  'uoIuhim^ fine  confidtratione  ft. 
ti,  Dcmpc  quod  valcat  ad  A\i\\ti6iioi\^iu  j^robatinmt- 
facicDdam>oon  aittem  ad  ipfam ordiDaadi* 
pocc(latcm,qpixiDDeoquidemcfl  rcDo- 
miocy&  ludicc ,  fcd  cxcrtcri  aiflu  noo  po- 
tcftjDifiiQ  pcccatorcm  panam  ptomcii- 
tum  ex  xquitatciuflicix  diuinr.  Cuimco: 
diilindioniacccditquod  cx  Ju^ufiint  ci- 
t^iSc  Grcgorio.  Vtciquc  cnim  pcccaturU' 
meruoLiain  caufam  facir  rcprobationis»  & 
omaiaoprxdcilioatioDi  diuiozf  cccatum 
&pcccacorcs-  prxdtuic:  ataiftum  difcrc^ 
tioois  mcix  Dci  voluncaci  cribuir. 

H\x\\Sifecundi  rcprobationit  ,t,7w5  f^nos^''*^ 
iiCMgradui^iuflam  deferttonen.  ■  ■  f"'*''^» «- 

tionem ob peeeatuM.V odc  apparcc,..  -^**  rrpro-^ 

ncm,quamprimDm  rcprobationii  ..l;  .  ^*''*^"**" 
tccifti,ab  hac  defcrtioac  diflioguerc  Ncc 
ramen  addis ,  quodiuun  fii  iatcr  dua$iAas 
delcrcionc  ^tT^  quod^tamco  faifhin» 

O^ortuitc.  1  .>iu5  titaodxcaufa.  Liccc 

tamcQ ominari,  cum illam feceris jreccjti 
prxccdaneam ,  quod  hanc  pcccati  coofc- 
dtancamctrevclis  ,  &  cx  mcr  :.-.:] 

cxiftcntcm.DclcitioDcm  aucc  ajni 

duplkcm  factSian  haocqui  cft  piimusgra- 
dusa^us  fccundl  rcprobaiicMiis  ,  aa  rcro 
dclcrtiooem  diuinam  lo  vniucrfum,  oon 
cxplicas.  Noaiilammeoiud]cio:quia  dc- 
fcrcio  illa  ad  fccundum  adlum  rcproba- 
ttonis  pcirincr  i:umi4c 
prima  hxc  pu;..;...  .^'^  l.  ,.....coprx- 
ccdaoca.  Fonc  ciic  eadcm  cum  dcfcr- 
tione  primo  adu  rep:  cft, 
non  pores  notam  coatuu  Huctaiionii  lioc 


f uiufque a^us iniuii. Qj^od ii coaeuSjBOXi]  loco  cHugcrc.  Ac  vidcamus quomodo  Ju 

pliccii; 


PRi£DEST. 

pltcem  illam  ^ercTcioDcmnobis  expbncs. 
Priorcm  dicis  cfTc  ntgathncm  auxi/ti  cj« 
fo:'^     •'•oniSfgrar:  ':iafrimm 

tjj         .  ..i.UHriUi>  ■  y  ..luoittbw 

fi^  perfeuerandMm  m  bono,  camque  >ocas 
tic^lcratioru  deftrtioTiem ,  &  coram  ctiam 
cflcdicis.      D;»//i  nondiim  ,iff<eruerunt, 
«juodproDas  cxcroploProrophlli  Adami: 
Acquarro  cx  tc ,  mi  Pcrkinfc.an  illad  auxi- 
lium ,  iftam  cooformatioucm  graciamquc 
iecundamadco  neccllaria  putcs  ad  perfc- 
nerandum  la  bonorvtfiocits  bomotCBCa- 
cib*Di  rcndcrc  aoo  pocuctic?  Siais  ,  yide 
cjiiomodo  Dcum  cxcufct  aculpa  pcccati, 
s^\x\  homiai  cttra  ipHs  culpam  ocgaucric 
acccllaiia  dooa  &:  auxUu  ad  pcrfcucrao- 
daminbooo.  5i  oogcSitum  vcro  dccFara 
miiii  quoiurchanc  voccs  cicfcnionc  Dci. 
'Anillc  pocciidicidcfcnusaDco  ornacus. 
gracia  gtacum  facicocc  pta:  Jitus.iodruin  us 
omnibus  occefl^riis  doais  &  auxiliis  ad 
ptrrcucraodum  in  bono ,  quin  Sc  ipfa  Dei 
Spiiitufquc  faucli  adillcntia  muaicusad  rc- 
fiftcndtimccDtarioat  ?  Si  cumSciipturalo^ 
q^ui  vclis ,  dcfcrtioncm  illam  appcliareootr 
potcs.    Ardiccsnod  iimplicircr  qutdem' 
dici dcfcrcioncm,fcd K^-n  ,6^  quodamme- 
db:quaccous  oempc  DcusiHi ,  cui  iilao- 
oQtulic,  noo  pra:iUt  auxiliumcifi- 
cu  V  .  un  confitmacioaem  aAualcm  lo  bo- 
iiO>oon  graciJiTi  (ccuadam,  fiocqua  prio- 
iesiila;gratix  incBicacesfuac.  quod  dicis 
<X(  ,ppaiuin"c,quialiiiVacciamob- 
'ir^  perilitiilct  lo  boao, occlapfut- 

(Tuodcx  Auguftioo  cauutubis: 
Dtumti  >>ommemtju«adpojfi,fed 
-      •'         iiot  cnim  filubuin"ct,ltctillct. 

hiCjPerkinfc  doCtilHme.tta- 
»  ciilimum  &  vix  cxplicabilcm, 

mthi  iuitem  tjrrooi  adhaci  &  in  lihsapici- 
busTheologia"  ^  r  aon  fatis  crercita- 
to.  Audcbimui  .  ..i  aliqutd  frcrigratia 
illius  qui  patutilis  dat  fapieutum  8c  czcis 
vifum.Tu  iuuabis  in  partcm^vtmutua  col- 
1;;)-  mjgis cluccfcat.  Noaeoim 

  ribcre  inlli[ui,&  diiccodi 

lcdocc! 

Duoauccii)  luUi:  iicanda  vidco 


PHRKINSIAN. 


efficaci.Secando,  drvtriafqac  adminiftira' 
tiooe  Sc  difpcnfatiooc  diipc«(aciODifquc 
cauiis. 


N 


O  T  A. 


19ic  ipfi  Aiflloritt  Anto^raph»  fuoU- 
(UMinultquitjquam  qutdm.adjinem 
perducU  hac  csUftthfie ,  explere  initio  de* 
creuerat ;  po/lmodum  tamtn ,  rtpenhuif 
expenfa  cum  animo fuo ,  non  fecit,  Cf «- 
famfidiuinareliceat ,  hanc  fuip  exifii* 
mamm^quoiabvnaparte  confiderani  effc 
materiam  hanc  inuolutit Qnnofifque  diffi» 
(uUatibus  plenam :  ab  altera  pcrpendens 
diflmilionem  hanctotavi  non  ejfe  proprie 
dtuina  traditionii  ^fedhumana  potimin» 
uenttonis :  maluerit  &temput  &ingenii 
vires  infacrofanlfisChrifii  Saluatoris  o- 
racttlisptruefiigandisHCUpare.quamfeiit 
perpiextshumanainuentionistricis  euoi- 
wendi^torquere^ 

ATqoe  ha^lcDUs  quidem  doifVriDanr 
cuam  de  Pracdcilinatiooe  cxaminaui- 
mus  Si  lamtibi  videaiur  illam  fccundum 
animaducrlloncs  oo/has  cmcndare,pro- 
culdubiono»  Mantchda.non Stoica ,  monE • 
picftr*a,tmonec  Ptlagia)$a:dici  pottrit:  licec 
abhocpolVrcmo  vitio  imrauoi*  iit  ctiam 
vtabs  tc  cft  propolir.i  .  ar  a  reliquis  non 
xque  faciic  cxcuiari  potciirapud  lUum.qui 
000  modo  fcaccociam,fcd  8c  feoteotiz  tux 
confc<flaria  accurarc  cum  Manichxorum 
&SioK'orum  dogmatibuscoroparabit.  E- 
picurcifmum  nonoulliex cadcm  fcDcentia 
dcducunr,  ar  aonnili  pcr  mulcas  confe- 
qucncus.  Vclim  autcm  tc  perfpicue  fatis 
dod^rioam  tuam  ab  iftis  obic(f)iootbus 
viodicaHc.  Cooatis  aucem  idipfum  pcr  te- 
fpooiioncni  ad  varias  erimioationcs  do- 
tfttina:  abs  cc  explicacat  impingi  folius. 
Quas  criminationcs  cum  rcrponii» 
tuis  fiosordinecon£dcra- 
bimus. 


C  &  1  M  t-r- 


lACODI  ARMINMI  EXAMEN 
Crimih  A7tO  I. 
Doceri  k  nobh  certos  hominesjofque 
pAUCoseltgt. 


Lftc  n. 


frcponenda 
trat  h/iccri- 
minmio. . 


Quo.l  rcntcatia  tua  idiprjm  apcrtc  con  • 
tLtKc,(}UU{liiVa  crimini-  ■  •ur.vciif- 
fimumcft.  NuUaci^  obiccU 
racoto affingicur  fenffcQtia  contia  nacntcm 
luam  ic  (lo.^tinam.  Vciumcuamcftjquoci 
ifti  •  inv;<;tio  uullum  cti  ncn  coaiiuct. 
Isi  ^  j>turai(lem  planiilimis  vcrbis  di- 
cit ;  Mtthi  vocMi,f>*uct  eleclt.ic.Ne  timepit- 
fiSeGrex.  Httutua  icfpon(ioiic  pianiilimc 
doces.nihil  ilUuc  obicdhonc  falluiTi  cux 
fcntcntix  impingi.  Atvcrono  putoqucin- 
quam  clTc  quihoccuxtcntcutix  ebitciat: 
Omncs  cnim  hxrctici  quos  noflc  coniigtt, 
fcntiunt  paucos  cflcclci^os;  plcricjuc  ct- 
iam.  imo&:  omncs  fi  dicccc  audcara  cos 
f>0UCOiDeoni>tot(^cerfoseJJ'  vtnurne- 
rustjif  '  '  '''^'  "^'  '^'i»i*i/  ■))■',  neqiieejHi 
ftumei  At  cxpiicationcm  a- 

bam  adfcrunc  clcctioai  i\xx,contrArmm,vtl 
'  '«4w».  Quaicnon  tdtilupb- 
i -..^  ...u.  .u  quod  nounili  a  llulto  ad- 
ucifartoiibiobiicipotcfl fcd  crimioatio- 
ncraifVam  itaproponcrcdcbuidi ,  vt  abiis 
conccpta  cdcjiu  tuat  fcntcniix  aducifin- 
cur.Illi  n  DOD  huc  culpaut  n\  tujlcutcntia, 
^Qod  ccrtos  cofq;  paucosliomiocs  a  Dco 
•  cligi  dicasjfcd  quod  (btttas.  Dettm  nuiio  cr 
ah/olfito  decreto^citrtk  vUu$n ^tccnti  vei  injt- 
delttMtii  r$^e9utn,certostf<nnines  eo<fiiepaH- 
eos elegtffe :  reiiqtiamnutemimmnio»  mulrt- 
tmiinemcodemdecreto  >  '  jHibu«Chri- 
fium non dedit .  ^ quic:  (.  .  /  .jUinortem 
iilemejfe  noluit.  Scd  dc  i(la  obtcdlionc  in 
xcl  1  q  u  is  a  tc  allacis  cnmiu  a  c  i  n  n  ibus  al  i  qoid 
jdicctur. 

C  R  I  M  I  M  A  T  I  Q  II. 

Docert  nos  Deum  oriiin.tjft  bomines  aA 
trjerorum  tgnem  ^(^creaj^ptftrdtnt. 

Iti  rfla  cuminationc  circumfcribenda 
fuit  vox  Homtnes,Sc  adftiingctikb  ad  cctios 
«cmpc pcttturos  Ncq. n  quifpiara tibitin- 
pin^>t,qaodid  deontaibushomtnibusta- 
ceiligas quura  orooc  i  flo  nt?' 

iactoe»unci£3c  cjcciuucu  ^.^  .lui  Quarc 


ita  cratcrtminatto  proponcoda.  Dcctrents  /^^^^^^ 


erdmajje  ^  cre*Jje  vt  tllosperderet.  Qii^  lane 
c  '!o  giiiuiscll ,  &raagiucalumnii 
h-L  ...  UKot '  tibi  iiiipingicur.-ac  ft  vctc, 
omnimodo  cibi  couandum ,  yc poc  fcnccn- 
ctx  miKacioncm  tc  ab  iHa  criminacionc  cx- 
pcdijs<Sc  exf  '  M  tc&  qui 

tccumlcntiu  ^          ...crc.  Atvi- 

dcaduanoon  xquipollcncia  dicaciti ,  quo<i 
(imoniiratum  fu«ric,criniinis  iflius  cojt- 
uidi  trncmint.  tgoautcm  lamadtcmpas 
illoruracrimtnatorutuncrlon.ir.-i  ,  nuaimc 
camcn  ctimtnatot.fuuincb^  :dcaa 
caulam  illorura  icdcagam ,  &  ctituiois  i- 
iltus  tc  coDUiocam.  Hetnc 
Qui  pcccaio  posnam  pooit  luferorum^^.^^^. 
igncm ,  qui  ordinac  vc  bomo  primus  &  ia 
co  omncs  homincs  pccccnt,  qut  >ca  gubcr- 
natlua  proutdcntia  homincm  iilum  pri' 
rau  vc  ncccflariopcccct,  ncqucpcccatura 
vitarcaflupollic^vodcficillepcccat  &  9- 
mncsinco-.quideniquc  ccrto&  ttrcuoca> 
btlttcr  apud  fc  dccreutt  pcccicorum  tfto- 
rum ,  quiin  Adamopcccauciuatplutimos 
IB  Adamo  rcliuqucrc ,  &  pcccatum  io  iHts 
pcT  infctot^m  igncn  c  ,  illc  mcriaf- 

itmoiurcdtcitur  ho:i    .  ..oDQullos.iino 
quam  pluiimos  abfolutodrcrcto, (]ua ho 
n)iocs,&  citca  pccc.nci  coc  '^' 
nulloipfoiummctitoad  inU.'  . 
ordtoairc.Cohxrctcniincumpi 
rum  igois  inferoriHn,cx  polttion 
paenalaucicx,      '  ' 
tllisnon condon».!^ . 
ncccflario  cum  dccrcto  i 
dcpcDdcc ,  adco  vc  homo  000 
peccjic ,  (ccus  dccccto  lih  locus  uuu  Liict. 
Vndclcquitur.- quuni  Dcus  hotntncs  oc* 
dtnaacttt.id  pcccandum,  pcccacumautera 
pnnircin  d?cicucrtc,Dcum 
quamplui ..1.0  .  ^,.  1.4.^  uru  igncm  litnpli' 
ciccroidinjflc. 

Qaud vcro tu  &  qoi cecum fcoiiuot, rfta 
r  ralcntit!  o, 

<....;,   ,v.  rctc  ''-  ,  a 

ordinarampL  \\. 
Sccundo  dicitis  i 
homoiSciQCo  omuci  ituLiuuw..  : 


>)ncfi^ 

cm 
0- 
!U 
-O 

...^■;cc 
exco 
n 


i 


VKj£DEST.  I>£RKINSIAN. 


Maiie  it- 


'  •  ••     '  '  '"  -ationcmtlccrcti 

  .  ..iijc  adtcrti»  ,  vi 

fta  ta<ioac  iufliriam  &  mifcricor- 
,  in cjojbus  potifli- 
f  •  .tcmouU...^,..,  i^u. juslocus 
,  i  pcr  pcccatum,  &  occar»onc 
iUias.  1  crtio  >  aJdttis  Dcum  ita  pcouidcD- 
uaru.i  .11  nxuum 

ft^tuni, . ; ,   .,  ;  . :  .  .  ..itcmat- 

tiQcb.it,tlatcpotlct&ooaIabi.  tamen  ic- 
ip(a  bbicieiur  &  pcccarct.Quar  dao  intct  fc 
vtcnimDcii  fuxordma- 
t.,   .....^  !atU[,nccci..  .     .4  acgotium 
admit)tlVicttotum,v:iadc  (iuiSillccziiUt. 
AdiTiinidiatioiii  autcm  iib  prxfcicatiam 
pcccati  noo  fuijllruitiv :  vndc  uccclfc  cft  vi 
omnipotcntiam  Dci>   cui  rcfiilctchomo 
Bcc  polKc  iicc  velit .  cidcm  przficiatis:  qua 
poltca  Dccciricatcm  pcccaadi  tnducitis.Ijin 
vcrohiicc  omoibus  fuppcradduis  decrc- 
tum  Dci  irtcuocabilc.quo  (latuit  pccca- 
tuiD  illud.iccimdum  tllud  dectctuniperpe- 
r  .ibfcjucmilcncordiapcipurampu- 
L..ai  .  .ititiam puiiiic  :  \'odc  puto  apcciil- 
fixnc cooibre , oil  il  vetbis  impuui  auodi 
ftotcocu vcdra  alicnum c(l.<|uum  iUa  cti- 
lutaatio  vobis  obiicitut. 

.*lrcr.iir.  f  i ii'.utiac.iooi5  partcmiam  prx 
qua  tibi  obiiciturquod 
iccundum  ductinum  tuam  Dcn4  hotntms 
tt  vt perdtfc.X ziiUii  cius  cttmica- 
i  r  co  parcr  quod  dicilis  Dcum  ho- 

miii  r  to  hifccmifcricor<* 

du!  Liwuui  ,  &  qutdcm  punico- 

tcni  ^  ..ij  Lc..;..  mifciicoidtx  oppouitur^ 
dcm()i)flraict ,  &  citra  pixuiiioncm.  Vodc 
feqt  :um  iuilitiapuQieos.homiacm 

pcidui ,  Ucum  homiocs  nuonullos  creatrc 
■V  r  i!In«;  pcidcict.  Cohxrcot  cnim  lultitta 
j  9c  intctitus  humiois.ocqucilki  oi- 

kpi.  lcclarari  potcft.  Coodatcrgo 

Dihii  Luj.  iiu  tota  crimioatioQC  a fcQtcocia 
tua  alicnun^  obiici. 

Imo  vcrcputo  tc  ruzfcatcDcixparccrc 

lani  quod  mc- 
Liiim  pctus  cll 
cs.id  pcccanduio, 
&crcalicvc.  i|uam  ordinancad 

rau;isiufcro;uiuvCv.;caiIc  Ytpcidcictcos. 


Si  cnim  pcccatum  cft  pcius  malum  quam 
dauinatio ,  quod  apparct  cx  eo,  quod tllud 
boDo  diuino ,  hoc  numaoo  oppolitum  ciii 
rum  lanc grauius  cil  ad  pcccatum  aliqucm 
ot Jinatc  quam  ad  infcros ,  crcatc  vt  pccccc 
quam  vtpcrcat.  Qu^anquam.livcrumlu- 
bct  fatcri ,  diccndum  litili  homo  ordinatus 
cfl  ad  pcccandum.tum  pcccaic  non  poteft. 
Pcccatum  n.cft  voluntarium  .  &  dcctctuna 
Dci  dc  pcccato  lafcit  nccciritatcm  pcc- 
caodt.Et  li  homo  crcaiur  vtcoDdcmactur, 
tum  coodcmnati  Don  potcfta  Dco.  Naiu 
coadcmoatio  cftaCtus  ludicisiuflt.  luitus 
auremiudcx  dod  condcnuiat  oifi  qui  fua 
culpacitraoc  mnuIusclliDOOcft 
maluscitra  nc>...ji.i.iCv:m  &  lua  cuipj,qui 
ctcatuscft  vtpcccct.atqucttapcrcat.  ohieUufn 
lam  vcrorcfponltonctuamadcrimioa-^,^  rej^on- 
tioucmiftamlccundanuulpicianv    '  jicntmpri" 
tccriir:in':Mncm obtundcic  &.  cc.........c  fnaniVtr- 

dtftiii.  .uplictsaclus  ia  tcprobatio- ^,,„y;, 

ac.atoootacis.  Nam  fateris  ^i^o^"*'^'^'  eonftitAri. 

folutoiuv  propoflto  deftrutffi  ereiuur»m ,  ex 
quaUeferttone  peccMtum  ructffnrtOyitixtatU' 
amfenteotiam  ,exifiit :  fccus  iuftitiam  pu- 
aicotcm  ifti  dcfcniooi  fubocActc  ooa  po- 
tcs,oiIicooditioDaliccr:H  oempe  cootio- 
gjt  homiocmpoftdcfcrttonciu  illam  pcc- 
tarc  Fatciis  crgo  quod  ctimiuatiooc  ifta 
ooticitnr  tuxfcoccDfiX  .  noo  v  cn- 
nir '  Gonfufc  aurciu  .i;..  iuilccs 

per  'ftu^permiJfioftemefuaDttu 
permittifvtquu  Jk  heatitatt finaiuer  dettdat. 
NoQ  cnim  luot  voum  ,  ncquc  ab  voa  cau- 
la.  Omocs  coim  pcrmilfioiic  diuina  fipfi 
iuot.at  multi  noo  pcrcuot finalitcr  in  la^ 
&  pcimiino  lapfuscft  ex  prouidcotia  di- 
moagencrali  ad  totum  humaoum  gcous; 
pcrmiliio  finalts  lo  lapfu  cft  rcprobatioois 
6l  oooDullotumifaotum  Etquod  dicis/«c- 
ca:  '  tiene  (^permijpont  Diitjfcpoflt- 

riu:  ,  u.iciiigcnciG  dc  pctmiiriooc  illa  pic>- 
uidcncix  qua  hwmincm  labi  pcrmifit  ia 
peccatum .  non  dc  pcrmillioac  qua  patitui 
oonnullosHnaltterabcacitudioecxccdcrc, 
quxcft  rcprobationis.  Huius  cnimpo- 
itcrioris  pcinufliunis  caula  cft  pecca'- 
tum  ,  ncmpcmctitoiu  7  vtiarpc  laavdi- 
dlumcft, 

lofpi- 


L 


f44 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


lorptcitmaS  tedtmoDia  qucadfcrs.  In 
Lnnbardi  didlo  futurn  m«ri/«iacciligcoda 
ruDc.qux  VDUS habcrct  pocius  quam  aliuf . 
Communia  veco  meuca  vtvccaufa  mo- 
uens  noD  (iac,funt  camco  cau(a  mcricoriat 
Sc  codicioio  obic<5lo  rcptobacioois  icqui- 
iita.  Siccciam  HHtonjmi  !i\(X\xiti  ioccllig?- 


ftficiniuAus.  iQiuilumcdhommciM  ciccA 
peccaium  pctdccc,2bhoc  iai.fium  fnanoc. 
ctiatnfi  quis  dicathoc  ficn  iddedMrMicfttm 
iHdicit,^cl  dtclsr0ndHm  sudktHrr 
vidccurquod  addicuc  ,  hocfica  u^l^- 
r*ndum  tudtcmmmiufio  1x1/(0, quod  iuHom 
cffe  aequtt  >  nifi  infcracuc  ad  peccacoja. 


dum  dcbooi  &  mali  pattatiooe  «quaintcc  Qupdaddituc,  Dtum  homin$mnonqmntii' 
lcdifcriminacencuc  fratrcs,  Don  dcpccca-  lt4,jtdtji$Mptcc»tpt  »fl  ^dtlntoextttevtiltfuru.' 
to  in  quo  ambo  pariccr  craat  conccpci :  1  re,  id  loliditclpooii  vimobcmcr,  m  potico 
quodapparec  ez  eo  quod  dicic.  ii  tltBit  .  quodhomo  Itbctc  &  ooo  occc  ;oc- 
iuor^tmMtqutabUdit  ncn  mtriimfingulorum,  \  caucrtt.Pcccandicntm  ncceff(ta&  6ciacjUU- 
ftdvtluntMttmiligtntutttqutabHciintucfitn  |  tabthcas  apcccaco  cxcufat.&apaBoa  cxi« 
0$.  laAnftlmt  dido  clarc  apparcc  quod  ^  mic  adiuiHiuspacratotcm  i  adus  dicodc 


mfi. 


volo.  t^imdicit  DemniiifteMgtrtfi^tcouo- 
fiiri^uit.  Idcm  cctam  indicac  vcrbum  mi- 
firmdi  in  alteto  ipims  didlo  vfurpacum. 
Oi£la  Thomx  &  AuguAint  hifcecoplco- 
duor.  Noo  coim  quxritur»aa  Dci  volun- 
cas  fit  caufa  clcAioois  &  rcpcobatioais, 
/cd  aa  illa  non  babcat  praruium  peccarumi 
taoquam  caufam  mericotum  rcprobacio- 
nisi  flc  coaditionem  in  obicdlo  cum  cle- 
^ionis  cum  leprobattonit  tequifita«  quod 
ex  Augaftint  pcrpstua  fentcnciajcft  vcnrtt- 
inumi&  vox  cenuirficnit  iThoma  vfurpa- 
ca,  voz  trMhindi  ab  AugoUino,  pcccatum 
ifti  ▼olunuti  conuettcndi  &  trabcndiptq 
cedaocum  facti.  Teftimonia  rcliquorum 
Scholaltlcorum  cxamtnaremuSifi  tanti  cf- 
fec  apud  oos  illorum  audoritas.  Hoc  au- 
tcmdicoipuliumcfle  quod  peccatum  A- 
dami  6c  commuoe  omoium  hominum  cz- 
dudat  a  dccrcto  Pracdcfliaattoois  ,  imo 
■onnallaidem  clareiocludunt.  Vbicnim 
griUiA,  mifmcordU  voces  vfurpaocur,  ibi 
pcccati  tacitaincladitur  mcncio. 

Quod  ycio f9ftmort{lm  Gt  tumri/ptSm 
Mdpiustum,  ccrtum  cfl  >  (ed  ad  pcccatum 
non  priorc  aliquo  decrcto  ordioatam  vt 
fieret.fed  otdioacum  vt  in  vais  puoiretut 
cziuftitia,  inaliis  tollctctur  pcrgratiam, 
vbi  fadVum  edetlfta  autcm  espticatio  non 
docet  trimrnMiintm  tUmm  tfii  CMlummmm, 
oififimuldoccas  pcccatum  cxillo  dccrcto 
ccptobationisftue  alio  quocuoqncn')  nc- 
ceiTario  eztictiTe. 

Stcmtdm  rt^»fio  cooilac  vetbii  cancum. 
^oo  coim  «icafacm  a^usptopterfiocin, 


noo  pcccati,  quia  adus,  qaem  quis accd- 
fario  5c  locuttabilicet  pctpetrat  ,  pcccaci 
nomco  ccnfcii  nequit.  Nihtt  facitad  cifa- 
pieadumhuoc  idum  vatia  diltiadio.qua 
nomo  fui  cefpcdu  libcrcdecceti  vero  diui> 
ni  rarione  i^eccfTario  pecca^Te  dicixuii  q«ia 
ficri  oequir,  vt  quis  libcr^  faciac  id  quod 
ncccfi4rio  facicocque  vt  vnus  a^usnc- 
celTjtio  fiatthoceft,ooo  pofftt  non  ficii,4c 
tamcn  cootiogcntcr  fiat,  hoc  efl.ponit  oi 
ficti.  Pogoatcoim hoccum  prima  vcrita- 
tis  vniaciialts  notionci  dc quotibctaffir- 
mare  aur  oe^are  verum  efl.bcio  a  nonoal- 
lisillam diftia^^ioncm  ptopugoati, allaio 
Dci  cxcmplo.qucm  dicuot  &  aecclfario& 
libeic^boou  cHc. Atpcrpcram.  Adeo  cotm 
£ilfum  efliDcum  clTe  liberc  booum,  vc  00 
procul  abfic  a  blafphemia.  Deut  eoim 
quod  cfl ,  occciraiio  e(^  >  &  fi  libeic  bcous 
cA,p.occil  ciic  ooQ  bonus.EcCiUis  voquam 
dizic,  qux  oaturalia  fuor»  lc  circncialucc 
infuotjiibcrciQCirc. 

Camiracinfif  vero  da^um  cx  patte  cfk 
blafphemam»  cz  partc  verum.  fiUlphc* 
muna  cd  dicerc,  Diumpojji  citrMiufii'  'ujM€ 
dj  moum  nixMm  punirt  CT  "ff^f^i  <  *mM- 
Itttr  innocinttm  triMturMm  fuMm:sti\xn\,Dti 
pofft  crtMttttmm  MttnihdMti  fini  tiut  peccMti. 
Multam  coim  diuctrafuQCpuotre  &  aooi' 
hilate:  Hoc eoim  cA  aufcrre  ciTc  quod  de- 
ditezgratiai  illudmiferum  efTe  infcrfc  Ac 
quidcm  infinitc  mifctum  }  cittataineo  vl- 
lum  meritum  peccati.  Hoc  longe  peius  ii- 
lo.diceote  Chrilto;  UiliuifiiiJJU kiminitfi 
nmm  nonfui^tt. 

Qaoi 


PRitDEST.  PERKINSIAN.  54,- 

J  nucemiuflirixdiuin^coucrarium   flura  io  fc  ,  fcd  (impliciccr  obcempcnre 

quia  Dcus  prxfcribac  6c  iubeac.  Qapd 
camcoooflrum  officiumhocfuodafticot* 


CtnirArthnj  ^  ,. 
tliiufiftu       •  pcccacorcm  ,  apparcc  cx  di- 

iumipuni-  ^>*^"r«:*'f'  plurimi$,Gf»r/;iJ.  Abfttute 
'       qui  iudtx 


t^tt  pecca 
ttrtm. 


Ti. 

ItuifcMur  eptt: 


i  tem  est^vt  iti (l  n  m  conde- 
.  j  1  T>ele  me  Ue  Ubro  tuo. 
^meo.i..Thtj\.(>. 
'n  eji  Hfud  Deum  vicijjfim 
:(4>Jtvos,a0t£li'       ■  ■■>- 
■  ini  rtlaxationer,  .    . ,  i  //, 
in  eftiniufttt4  Detuvtob- 
Scc.  Dklum.rapjcn- 
cixra^.ti.  a  LuuiLiuCcnfi  cicacumprorlus 
coDcrariumdoccc ,  quam  C.%merAceafitcx 
co  probarc  oicicur.Agiccomidc  pctditio- 
oeDacioQumioiudarum ,  &apcrtisverbis 
habcc  vciCu  lufituautemcMmfis.iiifiegu- 
berniu  omniaieumqMinullAmfit  mernuspoc- 
»am  condemnare.exijiimani  alienH  a  tua fo- 
tefiate.  Ac&ccorcu:pa  vcccris  vcinoois  in 
crrorcm  iftum  ioduiflum  Camcraccofcm. 
Tu  vcro^rcrkiufccoipfooocxcufaris.  Dc- 
buift i  coim omitccrcccftimooium  Aufto- 
tisiocriorcmiodui^i  vitio  vctftoois.  cum 
id  fcircs  cx  ipfo  cootcxtu  Grico  &  Traos- 
bctooibus  poftcrioribus  mclioribus  ifta 
aotiqua:  Dmi  quidcm  non  efi  obligatm  Ugi- 
kuicreatuXcd  libi  ipficft  lejt ,  cft  cnim  ipfa 
iuftitia.  Etlcxifta  fccundumquam  ocmi- 
ni     rr  v>  !miiifcrrcimmcicoci,noncft 
.     ibhomioibus fadla.aur  intcr 
homuics  raiitum  locum  habcns :  fcd  cft  lcx 
«t  ^"«otaiuftitiadiuina  cui  Dcus 

t  ...  iiitatc  fox  natur»  &  iuftitix 

-ij  -   Ncquc  hoc  in  vniucrfum 
vc  ijiiiJ  iufitim  efi,  eo  iuftum  ef- 

fi •  ouum  mulca  fint 

'  t^i!  ..  luftafunt.  luftumcft 

.  .  .  .  .icicacuraagoofcacurpro  vc- 
roQco.Hoc  Dcusvulrquiaiuftumcfl 
noocftiutium  quia  Dcus  velic.  Aftus 
fimplicisobc.]'  iuftus  cft  ,  non  quia 
Dcus  ilinni  vl  :  priftari  a  crcatura, 
fcdquu  uifccaiiscft,  &  Dcus  Qoopoccft 
noo  illum  a  crcacura  poftularc  iliccc  vo- 
luntat:  ■'  ^  i''  oflic  prxfcribcrc  qua 
io  rr  i.omiuc  obcdieouam 

pf-  dad  uos  attincc ,  noftri 

fj'  libus  diuioitus  oobis 

latu^  uc/j  uni  uucic  aoquodiubct>ficiu- 


oititur .  quod  Dcus  id  quod  iuiuftum  cft 
prxfcribcrc  ooa  porTit  ,  proptcrca  quod 
fic  ipla  iuftitia  .  fapicocia  ,  &  omoipo- 
cclitia. 

Omitccre  ftacucram  latiorcmcxamina-  ^xaminAn- 
cioncmdiwlorumcxScholafticisThcolo-  turhca  fclit 
gis  albtorum ;  fcd  vcrbo  dico.  Fr.Ancifci ijfitcorum. 
Alaronis  figna  quatuor  ad  procejfum  prs.de- 
fiinationu  reprobattonu  intelh^endttm 
neceffaria.yft  ipfc  inquic,DQUiusc(1cprcui» 
8c  oocorix  fjiritatis,&  coofuH  ordinis.  U\ 
Ccotcazh  D.  Bannes  abfurdc  permijfio,  qua 
tota  natura  permijfa  efi  ruere  in  jfdamo, 
adfciibitur  repiobacioni ,  quum  illa  pcr* 
miHio  &  lapfus  cam  fccucus  fc  cxtcndac  ad 
cocum  humanum  gcoas  cicra  difcrimcn 
clc^torum  &  rcproborum.  Quptuor  illa 
qux  Fcrraricofisdicit iu rcpcobato inucni- 
ri,noa  lofuac  illi  vc  rcprobaco  &  rcfpcftu 
dccrcci  rcprobacionis. fcd  duo poflcrfora 
cantum ;  oam  ftrmijfio  lapfiu  o>  feecatum 
criamvcciusvcrbis  vtac,  ioclcclis  inucni- 
votur ,  &  pcniocnc  ad  dccrctum  gcocra- 
Iioris  prouidcnnx,  quo  Deus pcrmiftt ho- 
mincm  libcrtaci  arbicriifui  ,  vcantcdidu 
&  fxpius.  Fucruot  crgo  aliacibi  afFcreoda 
ad  ctimioacioocm  iftam  dilucodam.  Vc- 
rum  admodum  vclim  cc  ,  miPerkiafc, 
Scripturam  citarc  adfcoceotixcuxcoQiir- 
matioocm  4c  criminationcm  iftaium  dc- 
pulfiuncno.  Scholafticorum  fcripta  pon- 
dus  &  auftoritatcm ,  apud  oosprxfcrcim, 
haberc  ooodcbcoc  ;  dc  quibus  Do^orcs 
ooftri  Thcologi  voo  orc  aflirmanr 
vtram  Theologiam  in  Phi/ofof>hiam  al- 
tercandi  artem  conuerterunt ,  quodque  fuat 
fententiM  non  tam facraru  litterarum  quam 
Ariftoxelie  auBorititte fiabtUre  conantur. 

CRIMINATlb  III, 

Stoicam  VrddtflmMtoncm  c  jiojium 
fMumtt  ttQbit  intiud  tquta  ( v:  Mum  j  cx 
nectffATto  tr^nergeiico  Deidccreroomnid 
dicimus  itfr-  ettdm  Upfiim  Adttj  quem 


5}tf  lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


pcccafoti  fiofam  ncceflaria  remifTionis 
ncmpc  pcccatorum  fic  rcnouationis  S.  fan- 
di.  Quarco.Quia  iudicia  &ira  demonftia- 
ri  Dcquicnifi  aduerfus  pcccacorem  ,  vbi  c  • 
nim  pcccacumoon  cfl  >  ibi  nullum  locum 
habct, vcl  ira vcl luJbitia  panicns,quam  hic 
intciligascftucccirc  QuiotcQu^iacxi- 
tiumncmioi  nifi  pcccatori  dcbctui ;  &  lu 
dicis )  in  Reprohrum  debtto  exttio  irafn  Dei 
fjy  iujlitiam  declarAri. 

Qaam  autcm  peccatum  pono  mcrito- 
riamcauiam  reptobacionisi  neexillimato 
meiuftitiam  contta  poncrc  caufam  meri- 
coriam  filedlionis.  cnimpcccatumcau- 
£a  meritoria  reprobatioois  omuium  io  vni 
ueifum  pcccatorum.  Et  Elcdiio  cft  non  ta- 
tum  cxgratiaiudcbita  ,  quamhomonon 
pcomcruit.fcd ctiam cx  gtatia  prauum dc- 
mcritum tollcncc.  Pofica  aucem  caufa  me- 
ntoria  non  ponitur  ftatimeffe(nus,  nifi  iti- 
cerccdcncc  voluntateillius.cuiuseft,  dcbi- 
campanamioferreeimcrito  peccati:  illc 
autcmpotcftatcmhabct  pcccaium  fccun- 
dum  nycntum  fuum  pnnirc,  vcl  cx gratia  in 
Chriftb  condonarc.  Quarc  vtrobiquc  cau- 
fa  proxima  &immediaca,tum  in  clcdionr , 
tum  in  rcpro^atione  ponitur  voluntai  Uci 
libcrnma.  Si  vulgatam  mihi  oppooisdi- 
ftindioncm;qua  pcccacum  in  obicii^oex- 
recutiooisquidcmtequiiidicitur  i  at  noo 
iu  obicrto  ipfms  dccrcti :  Rcfpoodco,  tam 
non licctc  Dco  vellc  codcmnatc  aliqucm, 
feu  ▼cllcprasterirecircapcccaricoondcra 
tioDcm  I  quam  noo  licctilli  a£lu  pratctirc 
vtl  condcmnare  aliqucm  citra  pcccati  mc- 
ritum. Vtenifniuftiiix  adlus  primo  cftin 
-voli  tioDc ,  deiodc  in  exfccutiooci  ita  quo- 
que  loiuftitix:  ic  prima  ioiuftitiacft  vclle 
malum,altcraidcm  faccrc.  Quarcvcicdi- 
citur  voam  caDdcmque  cffc  &  decreti  & 
ipfias  exfecutionis  cauiam. 

Terrium  vitiumtft  ,  obfcuritatis  &  in- 
coDcinox  cnunciationis.  Qujd  cnim  fibi 
vnlt  ifta  phtafis  ,  prAterire  qucMd  grMtiam 
fufernatMrMlem  *  pro  eo  quod  cll  prxicrire 
in  difpeofatiooc  &  collationegratiar  fupcr- 
naturalis.  Eftinfupcr  invocc  fnpernatur»- 
jMambiguiras.Eft  ctiamgratia  iupcrnatu- 
rihs ,  tum  qux  naiQix  intcgrx  (upetaddi- 


tar,oaturam  cuchcos  fupra  nattirain  ,  ctm 
qax  naturxcorruptx  confertor ,  cabdcin 
corrigcos ,  &  ad  calcftia  fupcrnacuraliaq; 
attolleos.  QnartumcM^atum  eft,quodfio£ 
adfcrsquinullanccciraria  copula  caman- 
tecedctc  caufa pi^tciitioois  cohxrct.  Non 
eoim  illi  aAui  prxfupponitur  peccatum, 
Du  cx  cocxiftitncccflarto  peccatum:  quo- 
rum  alccrum  cameo  ad  occcnitatcm  co- 
hxrcntix  illius  a£tus  cum  iiac  neccn'ario 
rcquiricur.  Sirerodtcas  peccacomcxifta 
ptxccriciooc  occcnario  exifterc  ,  iam 
Dcumpcccaci  audorcm  facis  ,  per  aega- 
ctonem  gracix  fioc  qua  peccacum  viciri 
oequic.     Quod  fi  gracia  pcr  prxccritio- 
nemncgaca  ,  non  ut  ncccnaria  aJpecca- 
tum  vcandum,  iam potuit homo fioc iHai 
peccato  abftincrc ,  &  fic  exitium  nd  mere- 
ri.  Hocfipotuit,  nooexiftitilla  iuftirix 
&  irxdcclaratio  cx  adu  tfto  dccrccx  prx- 
tcritioois.  Acnofti  dcfioitionit  paicesia* 
ccrfc  ncccffacio  vinculo  coh.Tccrc  ,  &  fi- 
ocmiliumio  dcfiniciooc  non  ponendum, 
quiciiam  pofitoaiflualiquo,  tamcncxco- 
dcm  oon  cxiftit.  Eft  coim  finis  pcr  acci- 
dcus,  qut  proptcrca  a  dcfinicionc,  quxcft 
pcrfc&lcicntiamabfoluumparir ,  abefle 
deber. 

Ac  vidcamusalccramdcfinicion^,  qaam 
forceidcoadduxifti ,  qaia  piiorcm  minas 
booam  putafti.  Iftaauccmfic  habcr.  D#- 
cretum  refrobationueft  Tjoluntm  permittendi 
mliqHem  cndete  tn  culpMm  ,  inferendi  ds- 
mnati^nit  pccnam pro  culpn-  S«io  illam  dc- 
fioitioncmaSchuiafticis  ,  &  incer  alios  a 
Thoma  vfurpacam  ,  cuius  cgo  ingeoio& 
crudiciooiplutimum  tnbuo,  fiquis  alios: 
ac hic  mihi  nalluctnacus  vidctiir ;  &  primo 
quidcm,  quod  rcprcbaiionis  dccrctu  pcc- 
cacoprxccdancumfaciac ,  quod  cgo  iam 
ancc  rciucaui.  S^cuodo,  quod  pcrmifrionf 
ilIamctibuicrcprobacio<i:sdccrcco,qux  al- 
ccri cuiilaprouidentix  gcocraiioiisdccrc- 
to  cft  tiibucoda. Qupd  ita  docco.  Adusil- 
icquicircaomncs  in  vniucifum  horaincs 
citta  clcdorum  &  tcpioboium  difcrimca 
vcifatur,oon  cftadus  rcprobatioois  i  illo 
enim  Deas  circa  foios  rrprobos  vcr(atur. 
Ac  a£lus  illc  pcrminioois  ,    quo  Deus 

pcrmi- 


ipeimific  homid^m  caderc  inculpam ,  eft 
^cncralis,&  ad omncs in  vniucirum  homi- 
ocsrccxtcndcns.  Ownwcnim  homincs/w 
jtdmmo^eccMHerHntKom.^  Et  omnesnAtu- 
rafuntfiUt  i«.  E  p  hcf  i .  Brgo  a<ft  usi  llc  /t»  on 
cft  rcprobationis  I  fcd  piouidcntia:  gcnc- 
lalioris.omacsomnino  hommcs  cuiaatis 
citra  dircrtmen ,  ftacumgac  iliorum  pum- 
xuum  in  Adamo  moderancis  ic  idmini- 
tltanris  Si  dicas  vtrumquccGiuogcndumi 
^rmi<lioncmcafu$&  illai:oncm  pa:nx,& 
Actotumilludcomplcximrumptum  ,  cflc 
proprium  icprobationis;  rcfpondco,  hoc 
pailo  pcrmillloncin  iIlamjfccuDdum  quam 
AJamus  lapfutfclt,  dt  in  co  omncs  ipfius 
poftcri,qux  vna  cft  &  vsnuoca,  in  duas  di- 
ucrfasccidlut,  &  coipfodupliccm&  arqui- 
uocam  clFc.- in  dccrcrum  oempc  rcptoba- 
f  cionis,  quaccnus  pctminifuut  cadcrc.ic- 

probaci  ,  &  ia  dccrccum  prouidentix, 
^ua  cciam  pcrraiJli  func  cadcrc  ipil  e- 
lcfti. 

Addo  aliud  argumeiuum  mco  fanciu- 
/dicio inconfucabtlc  Kcprobatio &  Elcdio 
oppoHtc  &  diuifcdicuncur.  ncq;  vna  cft  ii- 
acalicra;  quarc  nullus  adlus  vni  iftatum 
tribucndus,cuiusoppoIicus  (iuc  aHirmati- 
uasfiuencgatiuusnontribuatut  altcii.  Ac 
nullusadlus  oppofitusifti  pcrmi/Tioni  po- 
ccftdc^ioni  tribui.  Vnicuscnim  cft  a^u$ 
iftipermiilionis  adlui  oppoiicus  ,  ncmpc 
.^.  impedtcioacafu  in  culpam.  Acnuiiusho- 
mo,&  uc  clcdius  quidcm,  impcditus rue 
ictinpcccatum.  Nam  ipfi  ctiam  clcclt  in 
Adamo  pcccaranc.  Ergo  ncquc  aclus  pct- 
midionis  icprubatioais  dccicto  cft  alli- 
gnandus.Quodargumcntum fi  diligcntcr 

fattcndasividcbis  ludcplancconftarcpcr- 
mulioncm  iftam  &  rcptobationc  &  clc- 
Aionc  clfc  priorcm  ;  &  proptcrca  quoque 
dccrctumpcrmittcndi  ,  priusdccrctoclc- 
^ionis  &  rcprobationisiprius  inquam  or- 
dinetc  nacura  Mauecitjquc  altccum  iftati 
reprobaiioois  propnuro;  quod  quiapiz- 
fappooic  peccatuin ,  etiam  indc  concludo 
rcpiobarionis  obict^tim  clfchomiacs  pcc- 
^flhn^^-  (Caiorcs 

i^jii  Circumfciibis  porro  rcprobacionis  de- 
^«(,     .actum  daoiiui  a^ibu}.  fnortflfro^oftum 


.4.  ••»'  ?r/iv 

•.'r.i.., 


F.RKINSIAN. 

Heferenttiejuofdam  hmmes.iuffirl 
eu  lieclaranM.  Acquamiu.  o- 
nicnccm ?  illam coincidic il tcu  tus.  cnrn 
ihczo.oriiinatiene  uMmrumadj  '  Mii 
diftinguHin  iftud  idcm  dccrctut.  nm 
ncparuium  prxtcritionis,  &  adfiun.aiuum 
ordituricinisadpauam.  Siidcm  voluifti, 
malccnuntiafti.  Ordinationi  cuin-.  xd  poc- 

nam,iuftitiapuaicn$pr(jfi^itur,dci;»tiooi, 
Ubcrtas  voluncatis  diuinx. 

(Sxtcium.quod  iftj  ■  caufAm  rr 

parte hominum nonhabtA: ,  uu.  o  Scnucmx  •'  «  •,• 
loco doccbitur , qux  vbiquc doccr ,  dcfcr-  f"*^!*'*^- 
tionem  omncm  clfc  ptoptcr pcccarum.  Ec 
Iiccrhocirahabcar,indctamcnnoufcqui- 
cur ,  Dei  beneplacitum  mcrum  jion  circ.cau- 
Cim  dcfcrtionis.  Nam  libcrum  Dco  cft 
pcccarorcm  dcfcrtioncm  mcritum,vcl  dc- 
Icicrcvcluondcfcrcrc;  Atquc  ita  volun- 
tasDci  cft  caula  proxima&  immcdiica  dc- 
fcrtionis.  9c  quidcm  hocrcfpcau  ,  quod 
cum  pofnrnondcfcrcrc,  vdicraracn  dcfc- 
icrc , caufa vnica dctcrtionis.  Difpenfate- 
nim Dcus abfolutc proarbitratu dc  pccca- 
timcrito.an  illudtoUerc  vditiofiho  fuo. 
an  vcro cxrra  Fihum  fuum  punirc.  Et  quid 
qu*fo  dccc^n  hneflaciti  ;  malim  placiti) 
diuini  Iibcrtati.fi  dicatarddi:icrcnoupo(l 
fenon  pcccatorcm  '  Qu,cmadmodum  c- 
nimpcr  iuftitiam  fuam  dcfcrcre  .aon  po- 
tcftniiipcccatorcm.  Etlibcrras  nonobic- 
Aa  circumfcribit,  circa  qux  Dcus  vcrfatuc 
volcodo  ,  fcd  modum,  ijuo  vult  circa  ili- 
quod  obiciftum  Ycrlari. 

Vchm  autcm  mi  Perkinfc,  vc  IibcrrarcHi 
.voluntari  Dci  nullam  tnbuas,^u;c  m  ipfius 
iuftitiam  impingat.  luftitiacotm  volunca^ 
te  prior  cft  &  iftias  rcgiila,  voluntati  liber- 
us  vc  .modus  cius  acrnbuirur.  Quarc  ctiam 
modusiftcaiuftitia.circum(cribitui.  Ncq; 
t.imcnproptercancgabiturDeum  cHc  vo- 
lcns  hbcrrimum  Quurn cnim  volcns liber- 
rimum  ficnon  quod  omnia  vulc,  fcd  quoj 
quarcunquc  vult,  Iibcrc  volc,  quid  oHicic 
hbcrtaci  Dci.  fi  dicacur  quaedam  non  velle, 
quiapcriuftitiam  fuam  illa  vcllc  nonpof- 
licquumillaltbcrtasnon  a  fupcriorc  cx- 
craDcum,fcdab  ipla  iuftitia  Ddcircara- 
fcribatur?  Atque  liocfcnfu,  voIunwsD.oi 

Yff  ««acur 


PR/EDEST.  PERKINSIAN. 


pcccaucrlnt  poflcri  ipfius ,  atquc  co  ipfo 
panam  mcrui  fint  4c  dcfcrtioncm,  ciiam 
in'"  '       -.ircntibr:    ^    'mis  gtaiia 

Eu  ...^  .  ..  :'Iat3,at  .  ,  .  ita  ,  non 
pcecaucriat  coniragraiiam  Euaogclii-  Pcr- 
pcfuaenimcdfQcdcii  Dci  ratio.quod  I-ilii 
inParcat)bus  comj-ichcwdantut  &  ccu- 
rcanruc. 

Qaarrumargnmcotumquodcx  Rom.y. 
«xifcii.adprrrcnsncg  '  'f 

cnimibt  Apoftolus  ^  ■ 

DcusnocTopcribus.fcdcx  hdcm  Chfiftil 
^j|ftihcarc,«:raluaic.quifalutis  ic  iuftitix 
^zrcdcs  luDt  futuii  i  ncn  auic  dc  dccrcto 
.quortaiuithosauttlloilaluarc  ,al:os  vcro 
coudcmoarc,  tcuquoftatuithisfidcm da- 
rcahisvcrodcoctiarc.  Quod  cxipfoloco 
&toto  conccxtu  facillimc  commoofttaii 
potcft.&iampofict ,  fi  tcmpus  paccrctur. 
Ai  ctiam  coucctfo  co.ooo  rameo  <lato, 
quod  ^pnftolusopcra  cxdudicabifto  dc 
ctcto  dc  quo  bic agitui ,  noo  :amco  lcqui 
lurquodintcndis  probarc.    Nam  Augu 
iliuus  illud  dc  opciibus  ii.tcrptciatur ,  qua: 
vnicuiqucillotumfior  ntoptia,  noncom 
muniaambobus;  qualcfuitpcccacum  ori 
giois,  »0  quo  iam  coocepti  craat  arobo, 
«juum  Dcus    Rcbcccam  alloiiucrcrut. 
•i-QH*  Auguftini  intctprctaiio  cx  co  vcra 
'  cllc  cuiucitur ,  quod  Apoftolus  vcUr  laco- 
bumnihilboniac  Efauumoihil  malifccif- 
.fccumdiccrctur  mani  ,  Maio 

icmfcruiturum  Minu  i  ^^uah  Efau  mg^ 
r"  nr^o  mctituscnret  vtfcniuscn'ct  f<[<^pp 
ijti5,quibcnc  ancodolibi  fjl^cp- 
'  rijVterca 

iuquan  ,        <»t  oboo- 

'  VoluHttn iwicva  tn  tjua  1'ahIhs  a€qute 
\  crt  irtaquaaliqucnt  ncn  pcccato- 

^  :ait  ztcrnx  motti  adtudicarc ,  Icd 

quacx  xqucpcccaioribus  huic  raifcricor- 
<liamimpa:  m  vcroindurar.quij 

ccsjK.  .ii.  .u.cxiftcntiatn  conno- 
.  ^  rri*?-.' ciKrr.  ncmo porcrt  oih 

ator.  IrdHrath ctii 
.1  ,  imo  coniuma- 


nu  vcto  tua taiiouc  miiil coacludis 


aducrfuscos,  quipeccatumftatuunt  con- 
dttioQcmio  obicdlo  pixd  ftiuatioois  f  - 
quilltain  ;  fatcniut  cnini  mere.  tjfc  'volutttA- 
th  diHtaA.ijHod.hic fit  tlfaw .  iUeverc  Rm- 
hi  locus  quem  citas  cx  Audorc  li- 
bti  dc  vocjtioncgcotium  eti*mprxdefti- 
oatioiii  pia.-ftituit  pcccaium.  Non  cnim 
liberatur  qui  pcr  pctcatum  i  aptiuu&  factus 
ooacft,& niilc:  Sfrun-iiet 

Sf-'--  ariit  1  Lj'i  .v.x!.  .■:..  ^■.i.-^.^ordtHtt'  ffpr»- 
fio>;^  vnam  ,  quam  ni /i/wf //«w 'li- ^^;,^;,^ 

ftinguis  Sc  cotnpiu-mtam.  At  tilt  diftindiooi  ^i^y 
ic  locus  circpotuic  to  contraiio  Eleclioois 
a<flu. 

Eledio  enim  iiiriplcxcft  aflumptio  io 
graciam  i  Elcdlio  comparata,  qua  iftc  8c 
nonillcingratum  allumicuc.  Quodfim- 
phcis  oidinaiionis  caulam  facis  vuiuou- 
icnt  Dci.non  tamcn  cxclufo  peccaco,re6lc 
facis.-N  (r.mumcft,  canJcm  Deo 

cllc  caul.im  >  ulcnJi  &  facicnJi  id  quod 
dccrcuit.'Et  qjain  habct  pccvaium.ratio- 
«cm ad damoatioticmipfam.,  caodcmet- 
iamhabctadoidiuationcm.  Hjbctautct» 
ad  damnationcm  cauGz  mctitorix  rcfpc- 
dium ,  ctgo  &  cauiar  metitenx  rcfpcdum 
habccad  ordioationein.  £c  nulla  cft  yc- 
liCmilis  tat.     ■ "  contrariumadftrui  pof- 
l';c.   Qu,u.    .  ,  .iwitcr  iicgait  noQ  potcrt, 
ptccatum  ejfe  caufam  dtcriti  damnattonit, 
Vc  vccoimuoofit  caufaiminediata,ptozi- 
ma,ptxcipua  .cft  tamccLcaula  mcntoria, 
cttfaquarn>Dcusncinincm  ad  pccnamiu- 
ItcordinarcpolHc  Quodautcm/ffffl/MW 
\.ncrtprK  -lUnurali./rci/jpnjctcnriadt- 
I  uiimpi:  i^."  ■llhm  prxtcritionis  5c 

I  defcitionis,probaii  vchm.  Nullustinecft 
t  locus  Scnpcuix,  quiid  cooiioct  meo  lu- 
'diciojvchm  Vi-  fcrri. 

Ordiiiatio  f  c  ,  ^       ;     ,  qua  hie  non  ttU  Ordinatn 
ordinatitradpccnii:  iriquidem  tondi- comparat* 

ttatit,   Djcuscmiuh.»bctpotcrtatcm  puoi-  qu^fit- 
cudi  pe^Uitr'  &  rcmittcndi  pro  arbittioi 
ncquc  W?quam  cft  obnoxius,  nih  quacc- 
nus  fc  pcr  promiinoocs  fuas  obligauic.  • 
Hinc  hu  benitaih  opendt- 

,  titr.kd  uui. :  ac.  Ertcntmcadcin 

I  dcclai.ita  in  ij   liouc  &  dtfpculatione 

boaoriiuaiuiAliUiCoipfo,  q?  vuam  patcem 


yy 


f4o 


lACORI  ARMmil  EXAMEN 


Nihili,  vc  ita  Jicam,  voluit  cflc  coclumi 
alccram  cctram ,  ccrtijm  acrcir  &  ira  dci»- 
ccps  Qotn  &  eMndtm  libtrmtcm  in  dfj^tn- 
[Mione  bonorHin  fnpernatMrahitm  demon- 
l^iautc  jiu  crcaciuocm.  Aliascnm;  fuatum 
crcacuiaium  oittauic  fupcinatur.itibus  db- 
nj$,TtAngclos&  Homioc  .&teli- 
«juasqujdfr     •  ics,  (jncdou::,  lapernacu- 

taltbuscoii   ddcquod  nooia  crca- 

cioBciolum,  fcd &^ubecaacittnc  &  admi- 
Diflratiouc  ctcarurarunTraciona!>um,.cao- 
dcm libri-  •'!iidcm«nfliauir,(juum fupcr- 
■atuiu  :citati:>  commuoicatioDcm 

ionicuii  lccuodum cctram  Icgcm  &  placi» 
tumfua:  Toluncaris  :  Vudc  iiirclli:;crcpo- 
cuctunc  Aiigcli  &  Homiocs,  Dcoltbctum 
elTc  iiramcomaiiti.icarcpro  atbiaio.  Hoc 
enim  dcdaraccoaitiuoisatbitraiiapr^fcri- 
ptio.^^aec  monco,  nc quispurci,  huocquo 
dcagimus.aiftum piitnum  cdc, quo  Dcus 
libcicarcm  luj:  voluotatis  dcmoDArauic. 

Ift.!  (y>  quiJemfiDtMo- 

mr.  j,  I  .uKt  (jr  tiAmnartt,iniM- 

'  fin  r^i/iptobaic  noc  poflim, 

Qcctu  ipfc ,  iianccccdcncia  cum  ifhs  con- 
fctas  DiJiifVi  cnim  ordiaationcm  ad  poc.- 
nam  ordinc  policiiorcm  cire  pcccaro,& 
pcccatum  hic  non  intcrpoois  loccr  dcfcr- 
tioncm .  pi imum  adiom  teprebatiooi»,  & 
damnationcm  ,  quicfl  (c(Uodus  :  2rda- 
mnatioooo  fequitur  immcdiacc  dcicrtio- 
ocm.fcdpcccaium.  £t,  vcvcrbo  dicasn, 
Tciba  ifVa  raaoi&ffam  fal(itaccm  cooti- 
ncnr.  Primo.quia  iutitxtonutmnndinon 
pottfl  iurtf  iumdtm  tn-.ftv ftrdtrt,  Si  pccca- 
Cc/;.  i£.      tumcflfola&  Toica  caufa  mcritona  da- 
txedyi.     ninationis  SlutfercAuitiUumdeUbotitlibro 
Ixeth.  ii.  vitA.^ntmttijuAptccauitmerietur.Sipttc»- 
uerit  moriirU,  cr  nen  viues.  Secuodo.  qu  ia 
Ircio  cflcauGir  iuquampeccaturo 
porcft .  &  propcciea pcccati  caufa 
pcr  modum  tcmoucocis ,  vclnon  daoiis 
prohibeos ,  (iaequopcccacum  vicari  noo 
pocuic.  EcQOO  Icuis  cnorio  eoeommif- 
fiis,  qnod  quum  pcccatum  non  przfuppo- 
■asdcfcttiooi  5c  pixtcn'tiooi  d^inxjor- 
diofltioiTcm  tamcu  ad  paanarrr  tffefcrtiooi 
^        fubiuogas  1  fioc  cxpliflationc  cohxreoiia; 
f  uiufquc  a^  us  illius.Q^oti^coACiis^BOj], 


inlcuiorcm  iocidcs  culp.im  ;  facies  eniflr 
dcfeirioDc  ifta  Dcum  pcccaii  audlotcm, 
auodargumcus  irrcfutabilibus  common- 
llxarc  poccft.Similitudincs  abs  tc  propofi- 
tx  oooquadrantproponto,  &  propccrca 
(iioc  dimmilcs.  Aliud  coim  cft  occiderc  bc- 
(liam  ,  quofawlo  qod  cft  amplius  bcftia> 
occ  mifcra .  &  cx  auJibus  aliquemcxcludc- 
rcqucmadmirrcrc  aoo  ccocris.-  Sc  aliud 
homioemzccroispcKais  addiccrc  ,  quod 
looge  muiufrcft  quameuiidcm  ia  iNihi- 
lum  tcdigcrc. 

Huiuf  compsrstd,  rtprobatienit  cmif»  tfi  C/ittfk  rom' 
mtrmDet  ■veiunttufine  confider»ttene  /< 
//.ocmpc  quod  valcat  ad  diftiDf)ioiii:ai^r0^vi;i.7M#. 
facicodam>iion  awccm  adipfam  ordioaodi- 
poccftaccm,<jpz io  Dco quidcm  cft  tc  Do- 
minodc  ludice .  fcd  cxerceti  aiftu  noa  po- 
ccft,ntftin  peccacorcm  pocnam  pionicti- 
cum  cz  xquttjcciuftitia;  dtuin:r.  Cui  mca: 
dillintflianiacccditquod  cx  jfugujline  ci- 
micGre^erio.  Vrciquc  cnim  pcccatun». 
mcticociamcaufam  f>cirrcprobarioais»flC 
omaiaoprxdcftinatiooi  dtuiBxpcccatum^ 
&peccacorcs-  ptxfttuit:  ac  aiflum  difcrc- 
tionis  mctx  Dci  voluncaci  criiniit- 

Huiusyrfw»/^;  rrproliationii  .' ^  '    Ino^  ClrMdm  diW 
facis  gr*du4tiuj}am  defertionti  undi 
tienem  obpiicMtum.Vxx^c  appa  ^^{"^0- 
ncm,qu.imprimam  rcprobatiuiiij  uciiiiu  <^^'*onM. 
fcciftj,ab  hac  de('ctC!ooc  difKogucrc  Nec 
ramcn  addis ,  qnodrwm  /it  iotcr  duasiftas 
dcfcrtioncjdikrimc,  quot^camc:  i 
of||brcuirconfufionis  vicandx caul.i.  i.iccc 
cameo ominari,  cum illamfeccns  prccati 
przccdaocam,  quod  baac  pc  i.k  - 

(flancamcilt  vclis  ,  &  cr  mc 
extftcntcm.Dcfcitioocm  aurcii.  ^..liii.a  ;. 
dupficcmfacisianhancqui  cftpiimusgia- 
dusa^us  fccundi  rcprobitioois  ,  aa  rcro 
ddcrtioDcm  diuinam  in  Tniuetfum ,  ooa' 
cxphcis.  Noo iliam  meoiudicio :  quia  dc- 
fcrtio  illa  ad  fccundum  adtum  rcpcoba- 
riooispcitineos,  rcrpcccatumjk 
priina  iixc  ponitu.  ..ui  :c  pcccaco  prx- 
ccdanea.    Forcc  crit  eadcm  cum  ccfcr- 
rione  ptimo  adu  repioba  ,  cft, 

ooD  potes  oonm  coaiu(x  ti  jaatioai^  hoc 
loco  cfiugcce.  Ac  vidcamus  quomodo  du- 

plicctru 


PRi£DEST.  PERKINSIAN.  54? 

p!i  fm  ilbtr  cJcrcrtioncm  nobis  cxpbncs.  i  efficaci.Sccundo,  dcvtriofcjocadmiDiftra' 
i        n  dicis  clTc  ^    .  ;  v  ■-,  .  v  '  f  ^  |  tionc&  di(pen(ationc >•  ditpcaGinDnifque 


mm 


iitonK,gr*tti  ^ 
tffitAX  rtddMuroH  rcJiJieHdntn  tcntationibM 
C  in  hno,  camquc  vocas 

)  .<.        ucjrfio7:cr7i    ■      m  r.  cciam 

eflcil::r5,  futDeuin  no,.  -    ^  ncrunt, 

quod         ,  excmploProcoplafli  Adami. 
Acqujcio  cx  tc ,  mi  Pcrkmfcan  i         :  xi- 
lium ,  iftam  conform.itioucm  gracuuiquc 
iecundamadco  nccclVaiu  puccs  ad  perfe- 
oerandum  in  bonor  vr  fwriis  bomo  reaca- 
rioDi  rcnHcrc  ooa  pocucric?  Siais  ,  Ttde 
^omodo  Dcum  cxcufct  aculpa  pcccaci, 
qui  homini  ciua  ipfis  culpam  ncgaucric 
occeflatia  dona  &  auxilia  ad  pcrfcucran- 
daminboDo.  Si  n6gcs,rum  vcro  decFara 
mihi  quoiurcli3nc  voccs  dcfcrtionc  Dei. 
Aniilc  poccfldicidcfcnusa Dco  orhacut, 
giacia  gtatum  faciencc  pra:  Jicus.ioflinidlus 
omnibus  DccciTariis  doois  &  auxiliis  ad 
ptrfcucraodum  in  bono  >  quio  &  ipfa  Det 
^iiicufquc  (anifVi  allillcncia  muoitusad  rc-^ 
fiftcodam  cencacioni  ?  Si  cum  Sciipcuralo*- 
qui  velis,  dcfcctioncm  illam  appclJarenotf 
potcs.    AtdiccsDOd  flmplicircr  qiiidcm" 
dici dcfcrcioncm.fcd >C^-n  quodammo* 
do:quaccaus  ocmpc  DeusiHi.cui  idao- 
ViDiacootulic,  QOD  przflat  auxilium  cffi» 
caxioon  confii  macioncm  a^uaicm  io  bo- 
ratum&cundam,  (iacqua  prio- 
iciar  incfficaccsfuoi.  quod  dicis 
:  apparuidc,  quia  (i  ifla  cciam  ob' 
pciilitiilcc  io  boDO, Qcclapftu- 
Quodcx  AuguftiQO  couutiabis; 
ifffruij[e  homincm  ijHtndpoffeyftd 
oc  caim  (ilubuineCjlVcciflcr. 
logicdiimui iiic, Perkinfc  doCtiflimccra- 
ftjtuiri  dtrticiilimum  &  vix  cxplicabilcm, 
mihi  faltcm  tyroDi  adhuc,  &:  in  lilisapici- 
basTheologiz  Sacrs  oon  (atis  exercita- 
co.  Aadcbimusc^mcD  a! 
illius  qui  paruHlis  dat  fapi<; 


caufls. 


N 


O  T  A. 


fluipft  Au^or  'tnAutograph§  fuotd^ 
cuMm  rtUquityquain  qutdm,adjinem 
perdHcla  hac  co!l4tione ,  explereinitiode» 
creuerat :  poflmodum  tamtn ,  repenhius- 
expenfa  cumanimo fuo ,  non  fecit.  C4g- 
famfidiuinareliceat,  hanc  fuijfe  exiflU 
mamus,quoiabvnaparteconfiierani  effe 
materiamhancinuolutu(pinofifque  diffi^ 
cultatihut  plcnam :  ab  aitera  perpendens 
difiin^ionemhdnctotam  non  ejfe  proprie 
diuina  traditionit  ,fed  humana  potius  in» 
uenfionis :  malutrit  &tcmpm  &ingtnii 
vires  infacrofanaisChrifti  Saluatoris  0- 
ractihsptrutpigandis  Kcupart.quam  fe  in 
pcrpiexishumanainuentionistricis  euot' 
mtndistorquere^ 

ATqac  Ha^lcDus  quidem  do(5Vrinanr 
tuam  dc  Przdeftinatiooc  examinaui- 
mus  Si  lamtibi  Yidearur  illam  fecundam' 
aoimaducrfioncs  ooftras  emcndarc,pro- 
culdubio  non  MAnichda,ncnSfoiea,HcnE' 
picHr/La.tmoncc  Ptlagianadici  porcrit:  liccC 
abhocpofhemo  vitio  immuois  fit  etiam 
vtabs  te  cH        ^fita  .-  ar  i  reliquis  aon 
arquefacilc  nuu.uri  potcurapudillum.qui 
Don  modo  fcnicntiam,fcd  &  fcateotix  tua: 
coofc<flaria  accuracc  cum  Manichxorum 
&  Stoicorum  dogmatibus comparabic.  E- 
picurcifmum  Donoullicxcadcm  fcntcutia 
dcducunc,  at  nooDifi  pcr  multasconfe- 
queacias*  Vcltm  aucem  te  perfpicuc  fatis 
dodhiaam  niam'  ab  idis  obictf^ionibus 
vindicaflc.  Conarisautem  idipfum  pcrrc- 
vifum.Tu  iuuabisiQparcem^vcmucua  col-    fpoofioDcm  ad  varias  eriminatioDcs  do- 
latione  vcriusmagiseluccfcac.  Noaenim  i  ^rioae  abs  ce  explitatae  impiogi  folius. 
iote,  f  bcre  ioditui.&difcefldt  I     Quas  crtmiDaciones  cum  rcfpoofif 

lcdocci;ui  1.4UU.  1  cuis  fiosordioecoafidcra^ 

Duoauccm'raibi  hic  explicaoda  vidco  f  bimus. 
jK^oiTaxio.  Primuidcgratufu&ctcate  lc-' 


110 

rc  ■ 


ccigratia 
&  ca:cis 


L/u.ii. 


">  p  r  n  o '  V 


fropoiendA 
trat  htccri 
mtnafic. . 


1 


f4i  lACOBIARMINII  EXAMEN 

Crimina^io  I. 

Ttocert  k  ntbis  certos  h»mmes,eofque 
fnucoseligi. 

QuodfcQtenciaiuaidipfamapertccon- 
ticKcquod  i(Va  crimioacioac  dic:iur,  vcn(- 
(imumefl.    Nullacfgotibi  iftocobiccU 
mcntoartioeiturrr  '  mcmcm 

tuamflc  doaaoan.    .  ,   ..v.ft,i]uoci 

ifta  crimiuiiio  ouUum  cri  nco  coonucc 
Nam Scripcuraidcm planidlmis  vcrbis  di- 
cit  ••  Muht  v0C»ti,f*uci  eiecfi.  ScNe  timef^u- 
ftUtGrix.  bttucua  rcfpondoiic  planiiUmc 
doccs.oiiiil  ifthac  obicdliooc falfum tux 
(cntcociz  impiogi.  Ac  v  cro  no  puto  qucm- 
quam  clTc  cjui  hoc  tux  fcntcucix  obuciac; 
Omncs  cnim  hzrctici  quos  nolfc  concigit, 
fcntiuoc  paucos  c(fecic<^os:  picrtquc  cc- 
iam.  imo&omocs  H  ciicerc  auJcam  cos 
p0UCOsT>ton(nv  -  'Te ,  Mdeovt  numt- 

rHstfttnecau^'  f>ojftt ,  nequt cjui 

nufnerAHturvnrtitri.  Ac  cxplicatioocm  a- 
iiamadfcruot  '  •  n\mx,contrAri4r»,vil 
falttTtniijfeTU.-^'^^  '  '  ^.^Hurcnon  idttUiob- 
liccrc  dcbutili  quod  noaoili  a  ftuico  ad- 
uerfanotibiobiicipbtcft .-  fcd  ctimtnatio- 
nem  iftam  ita  proponcrc  dcbuifti  i  vt  ab  iis 
coocepta  cftqui  tuat  fcntcntix  aducifjn- 
tur.Iiii  o  ooD  Iboc  culpanc  iu cujfcotCDciai 
qnod  ccrtos  cofq;  paucoshomiocs  a  Dco 
cligi  dtcasjfcd  quod  ftjtuas.  Deiim  r.uiio 
Ah'"<i!utn  -{(cretOiCitrh  "jHurT)  i  rri  •^  ci  inji- 
it.  <}edHm,cer:  ifutpAU- 

COi  tle.  •quam  nuttntttminuni  rtiultt- 

tii.r  .dtcre:.-'!: :    ■'^-  '  i^lmChrt- 

fiii  ^qut!  .  .  tortemv- 

tthmeffe  rtoluit.  Scd  dc  ifta  obicdionc  in 
tcliquis  a  te  allatis  Cdmiuanooibusaiiqvud 
dicctur. 

C  R  1  M  I  N  A  T  I  Q  II 

Docerenes  Deumord  f    "  '■  uninei  Ad 
wferorum  tgnem ,  &(reajjc.vi  ^trdtret. 

lo  ifti  litcumfcnbcnda 
faic vox  H  '  .» .u.  imcoda ad  certos 
■rmpe pcntuios  Ncq. n.qiiifpiain tibiim- 
pio^itiqaod  id  dc  omutbus  homioibus  lo- 
celhgas.- quum  omnc  'ccxiftonu- 
mctoaumcK  5c  cxci>j  .icclos  Quarc 


U 


tta  cratci  invfVT 
Dttimn, 

conjiilerxttonem  f^ccati  a/i  inferorum  igtum  ''^'^'^  * 
ordinaffi- 

ciinunai.i;  ^.„..1 ,  ^,.  ,  ^ 
habet>fifai(oi<tt*bi  inij 
omoimodocibicooaodura ,  cocco- 
cixmucacior      ■    b  ift*cniniuat;unccx- 

pcJijs3tcXi   l  atcoiauicm  tc  &  qui 

cecumfcociUDriraloqnt  ooufolcre.  Acy<- 
dcnduannu  oilcociadicacis  >quoi 

li  mooftratuin  ;.j«.iiC|Crinnnis  i(^ius  coo- 
uidi  ccncmini.  bgoaucciniamadccmpDs 
ilionuncriminacoruropcrfooam ,  niioipxc 
camcn  ciiminacor,  fuuincbo.  cu  viJeaa 
caulam  liiorum  icdcagam,  fit  crimiois  t- 
iluis  cecoDuincam.  Hanc 

Qut  pcccacu  pocoam  ponic  lufcrotum^^^^'^^*'**'^ 
igacni ,  qui  ordinac  vc  bomo  primus&  io 
co  omncs  homiocs  pccccoc,  qui  ica  guber- 
oacfua  prouidcncia  homiocm  iftum  pri^ 
mu  vc  occcflariopeccec,  oequepcccacum 
vicarcaflupofllt.vndeacillcpcccat  &  q- 
mncsinco;quideoiquc  cercoA:  irrcuoca- 
biltccr  apud  fc  dccrcuic  peccacorura  ifto- 
rum ,  qui  lo  Adamo  pcccaucruiK^pIurimos 
ia  Adamo  rciiQqucrc,&  pcccacnmin  iiiis 

!>ct infcior-um  igncm  punjic.il!'-  •r^-iirif. 
tmoiuredicitur  homincs  nom 
quam  plurimos  abfoluto dccrcto,  qua  ho- 
miocs ,  &  citra  pccc.ntt  coc'  '  :oncfnrf 
nuiioipfoiuinmctitoad  loi.  ^^ncm 
oidioalic.Cohxretcnimcump:  lo- 
rum  igois  infcrorutn,ck 


poeoa laucitz ,  &  dccictu  L<.t  ^ic  ■•■'<■<> 
lUis  oon  condonando.  Pcccatuni  cn!ixrcc 
nccciiario  cum  dccrccoDciiir.  co 
dcpcndct,  adco  vc  homo  noQ  p^^aoo 
pcccare ,  fccus  dccrcto  ilii  locus  o^cilec. 
Vndcicquitur .' quum  Dcus  homioes  or> 
dinaoctitadpcc'  .  peccatumautem 

ponirciomultisaju  ' 
quamplurimos  .\A  . 
citcrordinaflc* 

otU&  r, 

lia^aia  U.l  uiUIClS,C  u, 
<licitis  ac  vctc.if;no'  n 
ordinatam  pecc.: 
Secundo  dicicis 
homo &  10 co  Qiuii^i  h  j.ii.u.^ 


4 


ic:  ffirirk  foliim  ,  fcd  &  rationcm  Hccixti 
S.  ilius  diuinx  adfcrtii  ,  vt 

Dcub  )Uj  uciouc  iuftitiam  &  mifcricor- 


Ji  V  '  potjlH- 

nii     .   j  ..buslocus 

«fic  ncc^uit  oi(i  per pcccaturo,  &  occafione 
ill  <  Dcuinitaprouidcu- 

r  1  f"  'Mimxuum 

.  ..irVCj  liccc t^uo>i  catcmat- 
.tmcbat.daicpoilct&ooDlabi,  tamcn  rc- 
ipraljbcrctur&pccc.v  ointerfc 

cr  !i  '  -  r  vtcnimDcu  Li.cordma- 

^>:atur>  Qcccdie  cftua  ucgocium 
adroinithcccotum,v:iadc  finisillc  czillat. 
A.'       '   .itiotJi  autcm  ifti  prxf 
pc .  -  : . M\  fuullruitis  :  vodc  uccl     v . . 
ointiipotcntiam  Oci.  cui  rcndcicliomo 
Bcc  polUc  iicc  vclit  >  cidcm  prxficians:  qua 
-podca  □ecciricatcm  pcccandt  inducitis.lam 
vcrohilcc  omnibu*»  fu^pcradduis  decrc- 
tum  Dci  irrcuocabile, quo  (latuic  pecca- 
cuiuilludfccaudum  itlud  dcctecumpcrpe> 
(i-acum.abfqucmilcricordiapcr  puram  pu- 
um  luthciam  puuire  :  \'ndc  puto  apcttil- 
nroe  cooflare ,  oii  il  vetbis  impuui  auoda 
teotcntia  vcftra  alicnura  cfl.^uuro  ilca  cti- 
mxiv  '      obis  obiicirur. 

.crniunatioois  paxtcmiam  prx 
.mam  ,  quatib: obiiciturquod 
lccuouum  .im  tuam  Dtus  homtnts 

•  :  'tt  x.'/tv.(c;t;.Vcrius  eius  ctunjoa- 
i.xcoparcr  qtioddicJtisDcumho- 
miocs  crcalk  1  •  tio  bifccmifcricor- 


diam,ii 
tciri 
dcr 
fec 


.  &  quidcin  punica- 

i.i  coidi.x  oppooimr^ 

rcc  ,  &  cicra  prxuilluiicm.  Vndc 
cum  iuftitia  puntcns.homiucm 
s  noouuUus  crcadc 
,  . . uv...   V  ^  ..a;rcoc  cniin  luitiita 
.s  &  intcticus  huminis.Qcqucilla  ot- 
lipcrhuacdcclarari  pocctl.  Cooflatcigo 
ninil  ttbi tota  ctimioatiooc  a  fcatcucia 
cuaalicnum  obiici. 

Imo  vcTo.pittn  tr  tuxfcoccBtix  parccrc 
oluill'  iniou&quani  quod mc- 

I  rum  pcius  c(l 

. .  ..d  pcccandura, 
>  quam  ordtoaflcad 
^ttaas  latciorura  ciccrcailc  vt  pcidcicc  cos. 


PRi£DEST.  PERKINSIAN.  s^T 

Sieaimpcccarum  cft  pciut  malum  quan\ 
damnario ,  quod  apparct ex  eo,  quod iIluU 
bono  diuino,  hoc  num.inooppolK 
cum  Ginc  qrautuscfl  adpcccatum  ai.^u^;  i 
orJinatcquamadiiUcros,  crcirc  vtpccccc 
quara  vcpcroat.  Quanquam,  ft  vcrumlu- 
l>ccfjtcit ,  diccndum  (itilihomo  ordioatus 
ci\  ad  pcccandum,tum  pcccaic  oon  potcft. 
Pcccatuni  n.cft  voluntanum  .  &  dccretum 
Dci  dc  pcccato  lofctc  nccciriratem  pec- 
candi. E t  li  homo  ctcatui  vt condcranccur^ 
tumcondcmnariiionpotcftaDco.  Nara 
coadamnatio  cltacius  tud'.cisiulti.  luitus 
aurem  iudcx  ooo  condcmoat  oili  qui  fua 
'acitra  Dcccflit.itcm  maluscft :  noo  cft 

 uscitra  nccellitatcm  &  fua  culpa,qui 

cieacuscft  vtpcccct,acquctcapercac.  oyuSum 
lam  vcrorcfponiioDcruamadcrimina-^^^  rejpon' 
cioucmiftamiccundam  iofpictainus  Tucasyj-^j^^^^^^ 
cccriminattoncmobtundcic  &  confutarc  ^^^^  p^^^ 
diftiniftioncduplictsaiftus  io  rcprobacio-  kinfitncn 
nc.aCDonfacis.N  am  faceris  vluoX?e#<w» *p-  (gnfiiUtri, 
foluio  [uo  propojtto  defermjfe  cretuuram ,  ex 
(juadeferttone  peccAtum  neceff»rio,iuxtatU' 
amfementiam  .exijlit :  fccus  luftitiam  pu- 
Dicotcm  tfti  dcferciooi  fuboe^lerc  oon  po- 
ccs,aificon<iicionalitcr     ncmpe  coacm-  ' 
gjt  homioempoftdcfcrtioncm  liiam  pcc- 
lare  Fatetis  crgo  quod  ctimiaationcifta 
obiicicurcuarfcntcocta:  .QQD  coafiiras  cri- 
minationcm.    Confufc  autcmhic mifccs 
perm:jji'jr:rm  f.f-  '«*  fypermtjftonem  qua  Vtm 
permittii  .i  btatitatt findluer  dectdxt. 

Non  entiu  tuot  vaum ,  ncquc  ab  voacau- 
(a.  Omocs  coim  pcrmillionc  diuina  lapil 
luocat  multt  non  pexcuot  lioalitct  in  lapfu.* 
&  pcrmiflio  lapfuscft  cx  prouidcotia  dr- 
uiaagcociali  ad  cotum  humanum  gcnusi 
pcrHnifio  fiitaltsin  laplueft  rcprobariooi» 
tL  oonnullotumtanium  Etquod  dicis/<c. 
cat:un  defcrtione  i^permijftone  Dtitffepojl». 
r/iM,  iotc  pcimtirionc  illaprc»- 

uiJcntia:  «^uj  .  -ictn  labi  pcrmific  ia 
pcccatum .  non  dc  pcnmllicjnc  qua  patiiur 
oonDulIosfinaiitcrabcacitudiaeczccdcrc, 
qua;cft  reprobationis.  Huius 
Itctioris  petminiouis  caula  cit  pc^iu 
tum  .  ncmpcmcutona  ,  vtlorpe  iam  dt- 
duracll. 


lAfpi- 


f44  lACOBI  ARM 

lorptLiamuS  tcdimoDia  qux  2d(cis.  In 
LtmbMtdi  didlo  futurM  m«fi/«iocclligcada 
(iiat.quz  vaushabcrccpociusquam  alius. 
Commuflia  veco  meuta  vc  vc  caaTa  mo- 
ueos  noo  fiac>ruac  camco  cauCi  mccitociat 
&  cuiitio tn  obic£bo  rcpcobaiioois  ccqui- 
/ica.  Sic eciam /fi«r00/ni  ^idamiotclligl- 
dum  dc  booi  &  malt  pacraciooe  *  qua  iatcc 
rcdircttmiQateo.cuc  fracrcs,aoa  dcpccca- 
co  ia  quo  ambo  pariccr  craoc  conccpti : 

auodapparec  ex  eo  quod  dicic.  ic  tltBio  j 
'»rt$m0tqueMhu£Ji«  acn  tnmimfingulotum,  > 
ftd  v0luntMtim  tligtmu  Mtqiu  nbiicnntH  ofttn  1 
di$.  la  Anftlmi  dido  curc  apparcc  quod  | 
volo.  Nam  dicic  Dtitmiufit*gtrt fiftutu»- 
rtirijpuit.  Idcmcciam  iadicac  vcrbum 
ftrtmii  io  alteco  ipftas  diclo  vfurpacum. 
OiAaThomx&  AuguAioi  hifcecoptco- 
ciuDC.  Noo  coim  quxticuriao  Det  volun- 
tasficcaufa  ciedtioats  &  rcprobationis, 
/cd  aa  illa  aon  babcat  praruium  pcccatum, 
caoquamcaufam  mericoriam  reprobacio- 
nis,  8c  coaditionem  in  obic<flo  tum  elc- 
dlioois  cum  ccprobatioois  rcquiftta,  quod 
ex  Augudmi  pcrpetua  fcntcotia|cft  vcrtirt- 
mum;Ae  vox  (onutrficnii  aThoma  vfurpa- 
ta,  vox  trMhtndi  ab  Augoflioo,  pcccatum 
idi  Toluocati  cuouericndi  8c  trabcodi  pt; 
cedaocum  factt.  Tcdimoaia  rcliquorum 
Scholaiiicorum  examioaremas«fi  caocicf- 
fec  apud  oos  illorum  audoritas.  Hoc  au- 
tcmdico,Dullumcflc  quod  peccacum  A- 
<Umi  &  commuoe  omoium  homioum  cx- 
cludac  a  decrcco  Prardedsaatioois  ,  imo 
Boaonllaidcm  clareiocludant.  Vbicnim 
fTMtu,  mtfaicordU  voccs  vfurpaotur,  ibi 
peccaci  ucicaiacludicar  mcocio. 

Quod  ycto^fiirior  «elm  (ic  (um  rt^tSit 
adpttiMtum ,  ccrtum  cft ,  (rd  ad  pcccatum 
noa  pciorc  aliquo  decrcco  ordioatam  vt 
fiecet.fed  ocdioatum  vc  io  vois  puDicetur 
exiufliiia,  in  aliis  tollcretut  pergratiam, 
yhi  fadlum  cfTcc  lfla  autem  expUcacio  noo 
docec  erimiruuiontm  tUtm  iffi  c»Uimni»m, 
nififimuldoceas  peccacum  exillo  dccreto 
reprobatiooisfiue  alio  quocuBqueo^  oe- 
cciiatio  cxtittirc. 

Stcimdm  rijftnfie  cooflacvctbii  raatun. 
Nofl  CDim  oxcufactti  a<^usptop(erfiaem, 


INII  £XAMEN 

fi  fit  ioiuflus.  Tniufltimeflhominem  cicu 
peccatum  pcidctc,fic  hoc  ioi.Aum  maaot. 
ctiamft  quts  dicat  hoc  fien  zAd<cUrMttontm 
iudicii,^cldicUirMndHmuidtctHmi  8c  locftw 
vidccurquod  additut  ,  hocHcri  sii  dccls- 
rMndum  tuduutm  tn  iufio  «xf/fa,quod  luikum 
cfTe  oequit  i  oifl  iofciatur  ad  peccacuni. 
Qupdadditur,  Dtum  heminimnonquMtm* 
lUtjtUqua  ■  .  tfl ,  dtbiioixttia  viUtpuni- 
ri,  \d\o'i:  oli  vim obtiact,  eo  pofito 

quodhomo  Itbetc  Sc  ooo  acceirariopoc-' 
caucric.Pcccaodi  coim  accclltcas  6c  tncgi> 
tabilicas  apcccaco  cxcufac&apacoa  cXt- 
mic  aftusifltuspatratorem  i  a(^us  dicoft: 
^oo  pcccaci,  quia a^lus,  qaem  quis  occd- 
fario  &  locuttabilicct  pcipccrat  ,  pcccari 
nomco ccalcii  ocquit.  Nihtl facit ad c/fa- 

ticadumhuoc  idum  vatia  diltiodlio.qvu 
omo  fui  lefpedultbcre.dccteu  verodiut- 
ni  rariooe  necclTario  peccalfe  dicituti  quia 
ficri  ocquit,  vt  quis  Itbctc  faciac  id  quod 
DeccfTarioracicocque  vc  tdus  aflusAe- 
cefTicio  fiac,bocefl,ooa  pofTicaoa  ficri,lc 
cameo  cootiogcntcr  fiac^  hoc  cfb.poflit  o« 
ficri.  Pa^oatcoim hoccum pcima vctita- 
cis  voiaenalts  notiooci  dcquolibccaffi& 
maccaucocgaic  vctum  cfl.ScioaooanuI- 
lisillain diilinAioncm  ptopugaari,allaco 
Dci  cicmplo.qucm  dicuoc  &  occclfariodc 
libet^booii  efTc. Acpctpcram.  Adeo  eoim 
Eilfum  efl.Dcum  clTc  libcic  booum,  vc  06 
procul  abftc  a  blafphemia.  Deus  eoim 
qaod  cA ,  occcfrario  c(i ,  &  fi  libeti  boous 
cfl,p.occfl  elie  ooo  bonus.Ecquis  voquam 
dixic,  qur  naturalia  fuat,  <c  cfTentiahtcr 
infuat,hbcicioclle. 

CMmtrMCinfii  vero  di^um  ex  parre  efl 
blafphcmum,  cx  parte  vcrum.  .c. 
mure  cfldiccre,  Dufmpojji  citr»i  t^juM 
d jmoum  Cr  nixMm  punirt  (j*  *ffigiTi  m  tmM- 
Utir  innoctnttm  criMturMm  /iir«m;  vcium ,  Di£ 
pofft  crtMturam  itnnihdMri  (int  ttiu  ptccMti. 
Multam  coini  diactfafunt  puoirc  &  aooi- 
hilaic:  Hoc coim  cfl  aufcire cfTc  quod  de- 
dicexgracia,  illudmiferum  8c 
quidcm  iotioitc  mifctum  :  ciuu.<ain(.o  vl- 
lum  mcritum  pcccati  Hoc  lonr^rnciusil- 
loidiceoce  Chril^o.  'mnt,fi 
nmmnonfuifjtt. 

Quod 


r 


€tntrMtium 

ujutt  ftcca 
ttrtin. 


PR^DEST.  PERKINSIAN.  j+j 

Qupdauccmioftjnxdiuin^contrarium   ftura  in  fc  ,  fcd  fimpUcitcr  obtcmpcrarc 


non  pcccatorcm  ,  apparct  cx  di- 

i'^  :  r  !Mrimi$,Gc>-- 'rs  Abfititte 

.iterrAc  nnconiie- 
tnnts cum mipio  Exo.ix  Delt me de hbro luo. 

'elebo tie iibro meo.x.ThcJ 

,n.,„,  7  n,..,,,;  ^  :cijf,m 

>)i  "ve- 

bts  ver  mem  nabifcU. 

Heb.  .  i  o .  At .  vt  ob- 

iiuifcatur  operi.  ..yi:,^^.  u-.l  ii.ii  i.ipicn- 
uzcap.ix.  a  Camcraccnfi  citacum prorlus  ' 
coniranum  doccc ,  quam  CamerAce»fiicx 
co  probarc  aititur.Agitcoimdc  pcrdino- 
ncDatiooumiuiufVarum ,  &  apcrtis  vcrbis 
Ka bct  V ci fu  I  f . lMjl$t4 autem  cum Jis, iufitgu- 
bernnf  omniaitum  qut  nuUjim  Jit  merrtus  f>ae- 
ntim  c0ndtmnArt,exiJlimani  alienu  a  tua po- 
tejlate.  At  fatcor  cuipa  vctcris  vcifionis  in 
crrorcm  illum  iodu(5lum  Camcraccofcm. 
Tu  vcro,PcrkiQfccoipfoo6cxcufaris.  Dc- 
bujfti  coim omiiicrctcftimonium  Aufto- 
risio  crrorcminduu^i  vitiovcrnoais.  cum 
id  fciics  cx  ipfo  contcxtu  Grxco  &  Trans- 
latiouibus  podcrioribus  mclioribus  ida 
antiqua:Dc«5 


quia  Dcus  przfcribac  &  iubcar.  Qu,od 
tamco  oodrum  oiHciumhocruoJamcnc* 
oitititr .  quod  Dcus  id  quod  iuiuRum  cfk 
prxfcribere  non  poirtc  ,  proptcrca  quod 
lic  ipia  iuflitia  ,  (apicotia  ,  &  omnipo- 
tcluia. 

Omittcre  Aatucramlatiorcmexamina-  ^xamh  i 
tioocmdiiflotum  cxSchoUniicisThcoio-  turloca  fcht 
gis  allitorum :  fcd  vcrbo  dico.  francifeiiajlicorutn. 
Maronii  fgna  quatuor  ad  procejfum  pride- 
Jlinationis  (*f  rcprobalionu  intelligcndun^ 
ntceffaria ,  vr  ipfc  inquit,Dullius cflc  prctii, 
&  ootoria:  falfiratis,&  coofufi  ordinis.  In 
fcntcotiaD.  Bannes  abfurdc  permijfio,  qua 
tota  natura  permijfa  ejl  ruere  in  Adamo, 
adfctibicur  repiobacioni .  quum  ilU  pcr- 
minio  &  1  jpfus  cam  fccutus  fc  cxtcodat  ad 
totum  humanum  gcous  cicra  difcrimen 
clcftotum  &  rcproborum.  Quptuor  ilU 
qua:  Fcrcaticofis  dicic  in  reprobato  ioueai  • 
ri,Doa  iafuQC  illi  vt  rcprobato  &  rcfpcAu 
dccrcti  rcprobationis. fcd  duopoQcriora 
laotum ;  oam  permijfio  lapftu  ^  peecatum 
ctiam  vcciusvcrbis  vcar,  ioclc(ftis  ioucoi- 


itjl 


^nidcw  non efl obligatw legi-  xiocur  ,  8c  pcruncnt  ad  dccrctum  gcncra- 
l»bi ipficd lcx ,  c(lcnimip(a    horis  prouidcnnx, quoDeuspcrmifitho- 


fcdljbiipfielllcx,  c(lcnimip(a 
'  •x  lita  fccundumquam  ncmi- 
n  Uifcrre  immcicoti,  noncft 
c!  [ucabhomiDibusfa£la,aur  intcr 

ht  umlocuinhabcusrfcdcfllcx 
X'.  inoi.»  luAitiadiuina  cui  Dcus 

ibilitatc  fux  nliurac  &  iuftitix 
clt  ob  Ncquc  hoc  in  vniucrfum 

▼c  1  '       meji.eo  iujlum  ef 

fe.  -       .  .  ,  luum  multa  finr 

Qu  .  vuUquia  iuUafunt.  luftumcft 
!tt$  a  crcatura  agnofcatur  pro  vc- 
io  Uco.iloc  Dcus  vulcquia  iuftum  cft ,  & 
noo  cft  iul:um  quia  Dcus  vclic.  A^lus 
iimplicisobcdicnua:  iuftus  cft  ,  ooo  quia 
Dcus  illum  vclii  (ibi  prxftari  icreatura, 
fcdquia  infctahscft,  &Dcus  nonpotcft 
'"•  )  poftularc  iliccc  vo- 
ollit  prxfcribcrc  qua 
>b  homioc  obedieouam 
p:  I  nos  attioct ,  noftri 

CiiK  (.1.  i  .c^ibus  diuioitus  nobis 

lans»  Do;i         icrc  aQ<juodiubct,  fitiu- 


lu 

in 


prouidcnnx,  qi 
minem  libcrtan  arbicriifui  ,  vtanrcdidlu 
Sc  fxpius.Fuemot  crgo  alia  tibi  affcrcnda 
ad  criminarioncm  iftam  dilueadam.  Vc- 
rum  admodum  vclim  ce  ,  mi  Pcrkiofc, 
Scnpturam citarc  adfcntcntiz tux couiir- 
mationcm  ic  crimioationcm  iftamm  dc- 
pulfioncm.  lafticorum  fcripta  pon- 
dus  Sc  aud^uiiijicm ,  apud  oosprxfcrtim, 
habcrc  ooodcbcnt  ;  dc  quibus  Do^orcs 
ooftri  Theologi  voo  orc  iffiirnint ,  quod 
viram  Theoltgiam  in  Piiilofophiam  ^  al- 
tercandi  artem  conuerttrunt ,  ej-.icJqut  fuai 
ftntentiat  non  tatn facraru  iitterarum  quam 
Arijlotelit  au£{oritate  Jlabilire  conantur. 

CRIMINATIO  III. 

Stoicam  ?r£de(linatiencm  &  jlokum 
fMum  it  nobii  intlMci :  quia  ( vt  aiMnt )  ex 
necejfarto  &^Kergetico  Deidecrctoomntn 
dictmm  fieri  •*  ettdm  Upfttm  Add ,  queni 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN" 
exnoflrd  (  vt  ftrunt )  jenteiitU  decreuit  caodi.fiur    .nl-  ,      nnn  agcndo,  fc<r 


&volttit  Dem. 

Ithanccri-  Grauis  quidcm  cft  iftacumuutio,  atlc- 
tninafhnem  nitctkte  S{.kuncT  propofira  ,  &non«llo- 
nhnnleni-  rum  veibi«quiiiUm  obiiciunt.Addercdc- 
urproffifi-  buifti  quxa^l  hanc  crimtnanoncm  crtco- 
sjtnnjfe.      ualuer  pcrtiucnt  ,  &  libi  luarquc  dolln- 


taotum  \H  ,  at  pcrmit- 

tcrcIapfumAi  iinllaomoia 
ioiuftctuzrcncciicia:  uuiui..>cd  vcrhotc- 
Dus  hzctaniumdiccrc  vidciis >icip(apcr- 
mifTioacm  icu  ooo  prohibitioncm  illam- 
itacxp)icas,vcin  cncrgcticum  iliud  dccra- 
tumDci  incidar.    Quod  icaprobo.Dicis» 


nxabalitsol^M'.  inatur  :  qualia  hzcfunt.  i  eiuodDensnoimpedit  ideoeuinir.qHiaDettf 
Indcfcqui  1  ':peccMtiMHiiorem,DeHm    tiontmpedit.di»  ijHodHon  efi,idt«noneJi,qHi» 

'VitepeccHre,  DehmfoiHm  ftccure,  ^pccc»-  ;  DeMiTtortVHltt^i,Q.OTi<\\l\ci^x^o  non  im- 
tumnoH  ejft peccHtHm  ,  quz  Bcllatminus  pcditio  Dci  &  cucntus  mtcr  lc  copulao- 
obiiciT  fciiccntiz  quotundam  doiiotum  turvtcaufa&efFcdus , &quidcm  immc- 
ooftrorum,quam&itt  propugnare  vide-  diate. &tricnooimpedicionabcrrarioncai 
ris.R.atio  vcrocui  iftaomoiatuxdotfinnz  cncrgcticzcftc<ftioni$.  Ergoctiam  volitio 
obiiciaot  hzc  cft:  Quu  ctHcaci  Dcivo-  ;  Dei,&  non  cxtllcucia  fcu  curtuus  rci  iotet 
luntacc.& cuircfiilincquir,omnia  cucnite  fc  copulantur  vtcaula  &c|1cl>us, &  pro- 
dicaSi&quznonfiuut,  tdeononficri.quia  pccrca  volino  oc  aliquid  (it  .  habct  ratio» 
Dcusabfulutodccrcto,  ftatuit  oc  ifba  fic-  ncmcocrgeticz  impcdttionis.  Quod  pot- 
rcat-  Vo  Jc  fcquitur  &  aftus  qux  pcccata  '  lo  lattus  iia  docco. 

~       '  ■    '-'^        Pcccatumcft duplcx,  Commiilionis  & 


Omiirioms  :  Conuninionis  quu  itt  quod' 
tciitum  ert.  Om  •nonfitquod 
pixccptumcft  ( V  V  .  .  utia)  concur- 

rctcadadVum  illum  ;  qui  ab  bominc  rtne- 
pcccato  commitci  ncquir ,  &  quidcmfic 


fiiQt, commirti  Dci  voluQtarc  ,  cui  rcfifli 
Dcqueat  c.  lufticix  omitti  ,  quia 

Dcus  '  tnplicitci  &  .ibfolutcnc 

ficrcnc.  .  icaDcumcllc  audrorem 
pcccatorum.&impcdirorcm  iuftitiz  &bo- 
Borumacbuum.  Ex  quo  lofcrcur ,  Deum 

vcr^  &  propiic  loqucndo  pcccarc  :  quum-  \  coacurrcrcvtDcusprimaiflmsadlnscaii 
quc  ncccdicas  cx  qua  a^us  calcs  patrant  j  fAfit ,  homofccunda  ,  illc  inuucns  homi- 
homtncs  ,  illosa  pcccatocxcufct  >  lcqui-  ,  Dcm,hic  motusaDeo,&quidemifamo< 
tuc  Dcum  folum  pcccarcqucmadmodum  ucns,vthomonccciratio  illum  :  (c- 
illcfolus  pcccat  qui  arrcp' .  t^  miu  aiicna  qujtur,  atqucfi.cxneccnitatc  pu.  kk..:  a« 
peivimaltcricoljpljumi:  _  Cxtc-    dtur»  illum,  qucmtUc  finc  pc-cato  com- 

rumcpiia  Deuspcccarc  oon  potcll,  fcqui-  mittcrc  non  poceft.  Noo  impc<Iircpccca- 
tutpcccatttm  non  cde  pcccatum.  Quarc    tum  omtirionis  >  cfl  extuafcnccn:ia>  ooir 


^ntuc  crt 
miHMtio  re 
Meexpun- 
HfiOir. 


nulla  mihi  vidctur  pci  tilam  cnminjcio- 
ocmiuxdo<fl:iivz  iniuria-iilata  cKc 
At  vidcainus quon.odii  tu  iftnm trimi- 

o  ;  \;js.  Oitullo  cju<)d  i^cn;. 

rai.M  .^>;v/  ..iiim,dc  AiUmtUpiu  iz.. 
;c  tncipis.  Hunc  fjtctis  cucninc  mnpreji 


daicilljn  "    "..im  finc  qua  onrv  '"i:^'- 

tum&j-  Hipum  concr-ri,. 

Qii'autcmillu  pj<£Vo  coocuititj  &  iltam 

.1  w  .•  .1  .  .  .   -  ; . .  J  fo» 

quu  ^atn-iis.  proptctca. 


enre  vjodo  D,:o.feJv,tlente etiHm  (ydecertti-  |  quod  motui  primztauiz  rcfiftcre  ncqoiti 
ti        ■  °    '1  -  Qon  puicil  mcKuni  ii;(cnftibilcn> 

b.-   lio. 

permitto.  ivcior.  tuam  &  al.ioiam  ita 

>'.ii  J  ■iicuiiatcni  luiuiti    tcli  iciucu-  i  cx,  i 
ua tuaalicic"       '  rccil,  Deumoouap-    '  .iiii.tv.ui.u(,Lu>. 
pmiofl.-,  no'  ■  !.-ip(u:r  n'Ti  inc!!  il-  -o. 

nilionc iftiqu . 
.loculilicpcc-  i  U  rcin  HltqHAtr.ferjCt^eUffjl^ 


jel 


Atquc  QccduucKU) 


Dijlinaie' 
nt  rtiperfe 
iHtniHt 


rfi. 


PR^DEST.  PERKINSIAN. 


entum  I  noo  elabcris)  nifi  per  cucn' 
tam  rei iotelligas  id quod  ex  rci  ipfius pro- 
da£lionc&  cxirtentiacucnicqnxfirotcn- 
ciacuaaoD cd.  Diciscnin-  - "j  vetlepec- 
etiti  tHentnm  i  hoc  cft ,  /i  euenire.gt 
ncn  vtUe  feccMtim  ipfum  :  qua:  diflinftio 
ctlabfurda. Nam  pcccati  cilcntia  coDrin.ic 
in  cucntui  Eft  coimaftio.  Etcodcmvo- 
lcod»  modo  Dcus  vult  peccacum  ipfum 
quo  vulc  pecratum  eucniic  »  &  vulc 
peccacum  cuenirc  ,  codcm  etiaro  vulc 
pcccatum  ipfum.  Non  amac  pcccatum 
pcr  fc  ,  noQ  amat  pcccatum  pcr  lc.  Vuli 
pcccatum  eucniac  propccr  gioiiam 
(uam  i  vulc  cciam  peccatum  proptcr 
gloriam  fuam.  Loquor  cx  tuo  fcofu» 
Monftia,ripocc6,diIcxjmcn,  &  acquicf- 
cam. 

Quod  vcro  dicis  Deum  veUetton  impedi- 
re ^*fM/«w,ambiguc  dicicur,  niriexplicc- 
tur.QuidcnimPAnnonDcusimpcdiuitnc 
bomo  pcccatec,  quantum  ipfum  dccuic>& 
(ecuodum  modum ,  quo  fas  cft  ipfum  agc- 
xecum  ctcaturaracionali ;  ncmpe  lcgtsla- 
ciooe.  comminatione ,  ptomiffionc,  gra- 
tiac  fufficientis  dooatiooe.quin  & afHftca- 
tiz  fux  pollicicationc,  H  homo  ad  il!amc6- 
fugere  velit  ?  cjuodpotuit .  auc  abimusio 
ionoitum  Nooimpcdiuitaut  omuipotco- 
ti  &  phvncaadionc,quianondccuit:(ice- 
r,  Komioi  vlumlibettatisfu^ 

piiii.jL.x  4.  .1  illumioftitucrati&  pcr  co- 
fcqncir.  rclci(iilict,  vtalibi  cx  Tcrculliano 
d  Jofticutioocmfuam. 

Kc^c  aucem  dicicuc  Dcum  propiie  & 
p  addc  ctum  immcdiatc  vcUe  pcr- 

.  ^..;.in  fuam.  Aciodc  ooa  fcquicur, 
Dcum  etiam  vellccucotumpcccaci.  Noo 
coim  fequitur ,  Deus  volcos  pcrmittic  pcc- 
catum :  cri;o  vulc  cuenire  peccatum.  Con  • 
traiium  coim  vcrum  cll i  Dcus  volcos  pcr- 
mictitpcccatum :  £rgo  ncc  vulcvccueniac 
peccatum.ncque  vult  vt  non  eucniat.EU  c- 
oim  pcrnnlTio  adlus  rcmiflx  volunratis: 
qoxvi  luntatis  rcrailljohic  Dcitm  decuit, 
qutahomincm  Ubciiarbitii  vcilhus 
1  ntariam  obcdicnttam  cz- 

pioi^.c: :  quut-i  non  potuiifct  ,  fi  impcdi- 
mcnriv>n  obicciHcc  homim  iofupcrabilc. 


Caufa  vero cur  id  quod  Deus  permic; 
ucoiat.Qon  eft  perminto,  licec  finc  illa  non 
cucnirctifcd  ipia  propria  &immcdiata  cau- 
fa  adum  produccns  cum  concuifu  Dci  ipfi 
ftmpcrparaco.  Pcrroifllo  autcmiocaufam  "Bcrmiffi* 
pcrfcrcfoluiocquic,  fideea  flgatur  exrci  qHolucjt» 
vctitaccfcd  cancum  in  cauGim  linc  qu  a  116,  yi. 
fcu  rcmouentem  ,  vcl  potmsoon  prxftjn- 
tcm  prohibens,  &  quidcm  tale  prohibeD&« 
qualcdizi.cuiusprohibinont  crcacutaob- 
Uftcrenoo  poccft. 

Ifta  vcro  vcrbatua  ;  Sicutntl    •  •  ^  --efl 

ejptautjieri  niJlDeofaciente,  ttan:   j 

tejicaueri  nifi  Deoimpeditnte  »  veralunc  ix 
rcdlc  intclltgantur.-ita  ocn  icoccDco 
vtdccct  illum  id  quod  boiia..i  ^.i^  •  '  a- 

liooalcm &Iibcraincrcaturamcfi   ic- 

qucitaimpcdicntcDco  ,  vcdccccliberam 
crcaturamamaloimpediti.  Modusautcm 
illc&  facicodi  &  impcdieodt taliscft  ,  vc 
libcrtatcm  hominis  oon  aufcrac  .  (ed  & 
ipfum  bominem  liber«  ezque  voluaracc 
fecundum  modum  voluncatis  boaum  fa- 
ccrc&  amalo  abfttnerc  pcrmittat.  Sccus 
noobooumiitabhomioe,  ncquc  malum 
ab  illo  cauctur ,  lcd  aclus  cancum  tic  &  vi- 
tatur  necedicate  ftue  oattirali  flue  fapcrna- 
tutali.Coriigi  etiam  poflcnt  iila  veiba  >  ii 
accuratiuscadcmcYCUtcrc  quis  vcllct. lu 
eoim  diccodum  fuit.  Sicut  nihil  honiejlata 
Jit.nifi facienteDeotitM  nihil  mali  cauetur.ni' 
JiDeoimpediente.  Facicnte  cnim  Dconoa 
taotumpotcft  iicri  bonum  ,  fcd  ctiamfic 
ipfum,  &  impedienic  noo  potcft  modo  ca- 
ucnmalumlcdctiam  cauctur  rcipfa-Sivc- 
to pojfe rctiocrc  vis,  itatibieountian- 
dum  eft.  Sicut  nihtl bonipotefi  ficri  aut  ejfe, 
nifi  Deus  veUt  hocfacere  ,  vel alterifaeiendi 
facultate  ^  voluntatem  dare,  cumque  iUo  ad 
ageitdnm  concurrere;tta  nihilmaltcaueripo- 
teftynifiDeui  veltt  dare    det  viresfujficien- 
tes  ad  cauendum  peccatH  lUafiJf  exeitare  velit 
^  iifdemtooperari.  Et  hoc  icufu  nt  minimS 
quidcm  fitpnter  Deivoluntatem  ,  oempc 
vel  volcntcm  vt  fiat  vd  volcntcm  oun  pro- 
hibeicfedpcrmitccre  vcfiac.  Neque  otiofm 
efiprc  I  in  permifliooe  ,  &  quid«m 

iicexpiicuu ,  vtncqucin  voluotacemDei 
qua  vulc  vc  ahquidiiac  ,  ncque  lu  illam 
Z  z  z    X  qua 


14» 


lACOBl  ARMINII  EXAMEN 


qua  vulc  vt.iliqaKl iioafiat, incidar.  Sccus 
1>  10  aUciutranuDctdac  *  nulU  cd  pcimir- 
fio  ,  &  ftufhadiciturab  Auguflmo  > 
Jif  nifi  Deo  velfacientt  veifinentt. 
TxMminAn-     Scd  vidcanius  quid  cx  lou$  Scripturx 
tHTAUAtirA  (juos v(urp.i«  probaripofTir. 
ttonts,  Locu$-i  tj,  NoadocetDcum 

Primohca  voluillcvtluda:iChnrtum  rcot.fcd 
^ctiitnn.  uiM  •■  '  r  -r  -  ' ctenna 
ji^.i.ij.  tni.  um.qui 
volcbaacipiaru  crucidarc.  Nihiictiamam* 
Acl.^.lt».  tloco  Afler.jf.  v.iS.iofcrri  potcll. 

.';draauitcnimDcus Filiiimfuum  tca- 
dcrc  iu  maous  boflium  fuoium  >  vc  ab  iis 
pacctcturquz  Deustlli  impofuciar.&  qux 
ludxi  pro  lua  malitia  &:  odio  aducilus 
Cbnitum  iDfcitc  ipli  ibtucraiit.  Prxor- 
dioauic  quidcm  Dcus  vc  c  htiilo  ab  ipils 
mors  infcrretur:  at  quaics  Dcusillosco- 
fiderauit  quum  fr-  •  V  •;  xtiit  vi  boc  abiis 
fitrtt  I  Sanc  qualt  :  tum  tcmporis 
^uum  Chtillr)  moitem  infcncnc,  ocmpe 
inimici  Chiiili  uirati,  prafracti  IDcificvc- 
iit.u"^  !^  f}'-^  ontcmptorcs  •  qui  nullis 
ni<  nunisitniraculis  ad  rc- 

iip:  ipotcranc ;  ^ui  omoia 

iT).i:u v-iuiUo imtite  voIebaar,modo ipfis 
}'otcilaslicrcc  illius  >  quod  iam  fxpc  ftu- 
hra  quxficrant. 

Vndc  apparct  nallam  bic  fuiifc  aliam 
Deiaflioncm  tjuan  i  '  '•--''•  mtn 
UJorum  manus  tta>.  ....  quc 
vt  illum  craflarcoc  pro  arbirno  ,  adhibi- 
ta.  tamca  dcteTmiiUtiooc  quuuf^iuc  iUos 
pro^rcdt  vcllct ,  Jifpcaia»s  &  T  -f  n-;  iia 
malitiam  illorum  fcd  fuauitci  .  arij 
xthoc  tantumilli  infcrrcor.quod  Deus  Fi- 
Kumfuiimpati  volcbac ,  &  ' 
vipcrfpKUC  vidcrecilinip:>j  .  i 
Dere,  impedtmcnto  fra^>toois  cruium  la 
'loHc  Iateti$,iniol'cripDooc  tituti,& 
i.u  hibus-  Cxt«riin)  oiUla  hic  appatccDci 
a<flio  qua impulli  Itot ,  aut  moti  ad  volcn- 
dum  &  ageodum  quod  voluerunn  &  fe- 
ccruot:  fcd  voIcotibusC  hriilum  mnrti  cra- 
dcrc  cx  pcoptia  malitia  &  iouidia ,  vfus  ci>, 
prout  ipfciciuitglotix  iux&faluti  horoi- 
Aum  cooduccre. 

Caola.  autcm  cox  Dcus  iL  ChriAus  in. 


tllatraditiooe,aoo  peccauciiut  .       '  " 
iolacftocquc  prxcipua  .  quo  j  :ltnt>j.  ■ 
nibtti  tt>ott  fiierunt  tid  tm  Qu'd  e- 

otm  ft  ludas  iuhunc  f 
Cbnllus  mone  iua  n.uuua:.i  l. 
cibarct,an  proptffca  minuspccr 
hil  minus.  Noacoim  licuic  i 
ccrcvtindcbooum  cxillcrct. 
pua  dif.-i  ^n-^-nis  caulj  cft  .  iv  ■  ' 
habu:         ..  tiadcuiii , 
quccradcodiaoimam  fuammmo 
dcidiacicndopcccarcnp  i- 

das  vcio  nullam  cius  rci  ,       .  ,  .....i 
cem,iraqucpeccduit.  A^tioocs  cnim  ooo  AGionts 
fioc  modofcd  &  principioie  fon.  \-non  dtfitn- 

rainantur.S.iul  apcccatonoo  cxt..;...  -:ur jf««»f«r  fo^ 
quodarmcnca  Amalccitarum  lcruaflct  ad  lofint. 
iacri&cium.  i.SMrrt.i^, 

At  qux  ifla  ci^  conicquentia  ?  ergo  ttiam 
dtcere  nobu  licet ;  Adanim  quundo  frtiBtt 
vttito  vefcebtunr,  iJftcit  qnodDei  wnnns 
^confilium prdordinMrit  vtfitret.  Hxcia- 
rxzltngHm  AfofiolorHm  ^Ecclefit  non  fuic 
vnquam  ocquc  clVc  potuit ,  tcbus  icaio- 
ccc  fc  diflimtlitcr  habcoctbus.  Non  c- 
oim  voa  c(l  ratio  Adami  6c  illonun  bo- 
iUum  Chiiili.  lUc  aotc  cfum  erai  faa- 
dus  &iuftus  i  hiaocc  mortcm  Chiiilo 
illatam  mali  >  ioiudi,  iaimici  &  hoiVcs 
Chridi.  Hi  iamomoibusTotis  cxopta- 
baot  ,  &  (xpc  multis  modis  teotaraot 
mortcm  infcrre  Chriiko  j  Adamus  ab- 
horrcns  ab  clu  frudlus  vetiti  vfquc  dum 
ib  vxorc  fcdu<ila  co  pclliccrctu:  ' 
itimors  ncccifaria  cxpiandis  pctt.-i.i,  iX. 
gioux  Dci  per  fc  dcclaratjua  :  Adami  la- 
pfus  omaioo  non  oeccilaruis  ,  tk.  pet  fc 
glorix  &  Jtiaieilatis  Dei  violatiuus.  Nc- 
quctnini  ir.-liguit  Dcus  malciicio  homi- 
nisaci  lax  illuilratioocm.  ficquid 

poicft  abiurdtusrogitariiilocirculo.Afffrx^^^/j^M'  Ad^ 
Chrtfii  a  Dto  prdordinatM  t/i  vt  pecciUHm  quomodoor- 
Adan;t  rxpiartt:  Adami  laffti<  a  Teo  pra-  dtntUttt» 

eft  Ht  mcrtt  Chrifr  rttmr.Oto. 
V  t  iilius  otdiaatioais; 

^  lui  .  Oi.;inauittamcnDcus A- 

d-  'iin,noovtcxiilcret,fcdcxiilca- 
tcm.vcicruiictiUuihatiooi  iuftuia:&.nii> 
Jcricotdiacfux.  t»»^* 


I 


PR^DEST.  PERKINSIAN.  549 


^.fttr.yij,  locus  i.  Petr.  j.17 .  nmiliter  explicaadus 
tH.VHlt  DtusvffiimMlafMtianfur  id  caflt- 
gatioQcm  &  probatioDcm  ipforum,  vulc 
illos  cadcm  mala  paciab  homioibusaliis, 
fcd  quiiiibus  ^ui vlccoczpropiiamjiicia 
6i  :toQC  Sacaox  iam  volunt  ipHs 

roalaiutccrci  quam  illorutn  malam  volun- 
tatcm  Oeus  iam  tum  pia:uidcbac,  quum 
prardcfinirct  vt  mala  ifta  piisintctrcDCur. 
Nullu  itaque  Dci  adtu  Hii  moti  fuat 
volcndum  iofccrc  mata  piis«  nullo  ctiam 
adinrercodum,  Difi  caliqui  iprospotiusab 
ip(a  volittonc  dimouere  &  ab  illatione  dc- 
terrcrc  debcbat:  &  dimouidcc  dctetiuif- 
rccijuc  rcipfaiDirt  dcplorat^  malicizfuir- 
fcac.  Do^riDa  >  vita.&  iTiiraculaCl)nAi& 
Apollolotum  ,  mundiodium & iouidiam 
illisco  u. 

i^^w.U.  QuoJ  Ucus  Scwetfricefijft  dicicur,-!;* 
l>MHidirnaUdictret,  cciam  dczcrc  cxplica- 
tum,difficulcaccmDullambabet.Con(ide- 
recui  Semci ,  ip(e  Dauid ,  &  adlus  Dei  qui 
dicitur  prxccpcio  ad  malcdiccndum.  Sc- 
mei  lam  cum  crat  ofor  Djuidis  ,  lingux 
malcdiccQttfltmx ,  &  procacisaDimi,im- 
pius  &  cootcmptor  DcidiuiDzqucIegis, 
qua  prasceptum  crat  ne  ejHif  maledictrtfL» 
fnncipi pofuli fui.  Dauid fadofuoaduer> 
fus  Deum  &  proximom  fuuOi  (edignum 
rcddidcraciflaignommia  ,  AcomniDoia- 
digcbac  pcriftam  caftigan  &  probari.-  pra:- 
ditus  lafupcr  etac  donopaneocixad  con 


malcdica:  ,  fuotadusadiftam  prxcepcic»- 
nem  pcrciDcntcs  ,  citraquosnulljin  prx- 
ccpcionc  tfta  Dci  ai^io  alia  daci  poccft  qua^ 
ia  iufticiam  Dci  non  impiogat ,  Dcumquc 
pccciciaudlorcmfaciac.  lam  vcroficon- 
fcrrc  lubcc  omnia ,  vidcbimus  ipfius  adus 
malediccndinoncam  Scmei  quam  Dcum 
audlorcm  c^rc.  Scmcifolus  fuitau£lor  vo- 
litionis,  fcd  vc  rcipfa.  quod  voIebaceiHce- 
rct ,  Dco  potifTimum  cft  tribucadum,  D«a 
moucDciScmcium ad  malcdiccDdum . fcd 
ptocuraaci  vt  Semci  occadoncm  haberet 
maledtccndiDauidi,  &  coofidcntiamoc- 
caltoDCilIa vccadi.  Vodeapparcrplanidl- 
mc  Dcum  cxrranoxam  cOc  ,  &  Scmeum 
culparimplican.  Locus7«ri7i.j4.ii.o*X«- 
ment.f.17.  /imiliccr  expliccotur ,  &  oibil 
difficuliaiis  habcbuDt :  Ex  collatiooe  vero 
apparcbit  hxc  omaia  ad  lapfum  Adami  ni- 
hilfaccrc;  tllc  cnira  inicium  fuicpcccati.* 
&  rcliqua  omnia  locum  habeat  peccato 
iam  ia  mundum  iDgicflb  &  honaiaibos 
perpcccaium  deprauatis. 

Ad  rAtitnemfecundam.  QnodDeusvo-  Ratiaft- 
leHsftrmittitfetcatHmccriMmcii ,  &  xqoc  cuada. 
ccicum  quod  veUe  fermitttrt/it  veUt  non 
imfedirt.  Acbic  fiftc.  NoD  cDim  idem  (uDt 
vcllc  pcrmictercfcu  qod  xm^cdiic,  icvtUt 
gratiamnondart.  PermittitcDim  vtillela- 
bacur  cui  graciam  adftaodum  fufficicaccm 
&  nccclTatiam  dedcrar.Pcr^amus  §i*f'ffc- 
catum,  qHodfaturum  fr*fcit,  imftdire  non 


lumeliam  iftam  xquo  aaimo  fcrendam.  1  vultfer gratiam  eenfirmanttmeumfojfr 


Ad^us  Dci  cft .  cic^io  Dauidis  &:  cxpullio 
crvrbcrcgiadc  rcgoo ;  Vndccifticicfuga 
D.iuidiS; pcrlacio  rumoiis  iftivis  adaurcs 
,  curatiovtDauid5t  Scmet  vnum  in 
ioi  lucnircnt  :  acquc  fic  Dci  aclu 

DauiU  iLij^icDS&afiliopuiri^  '^Matuscll 
Scmci  cx  Sauiis  familiao:  ,&hofti 
Dauidis.prompcoadmalcdiccudum.  Ad 
dcll  Yolcsobduracioni 

'T^-s  DAu.%;ijiii^.<i^u;i-j.i- 
I  Dccflcrcquo  hoc  pa(fto 
ic  odio  inuctcrACO  aduerfus 
•  luo  mod'  cr.  Ob- 

qua  D.iu;.i  ii.^.^.is  Semci 
&  obduratioani.in  Scmciaai 
i  ,  quia  &  ducAio  linguae 


nc  proptcr 
Bidcm  mal 
aaimo  fuo 

Dauid<: 


iUe reuerMVult vttUtmtutniat/i^c^ii.  At 
ncgo  ex  nolitionc  prohibcndi  vcl  impc- 
diendi.rcftecoiuludi  vslitioncroeucncus 
peccati.  Sudc  cnim  tna  iotcr  fe  diftindia 
quorum  niillu.Ti  aUciurn  includic ,  vtUevt 
ft   .1  •'  •  ^••.hoccft.vcllcimpcdiicnc 

in  :/fcU  CUCDiat,&  ff/iiV^f»- 

iffi/rmlcu  nooimpcdire.  Duo  prioccsa- 
^  tiui,poftrcmusncgaciuus. 

cludi aequic;  pluscaim '  .tttiuo 
quam  Dcgatiuo  ai^u.  At  pius  nonpotcft 
cllcir     ^  '  liionc.quaminprxmiiTis. 


Dcii.w.  uico  comn-rri  \b\  r.iII.Tcum  2.  G^tfjfcdo 
di(flo  lecundum  qui  Demvelitij 
ccr.  VuItenimDeusoonimpedirepecca-  f^ruuvtUt 


-» r>r.:dirt 


550  lACOBI  ARM 

tumftcaDilumquid  >  &  vult  impcdirc  fc- 
cuadum  atiudi.impcdire  ioquam,  prout 
dccct  ,  quam  tamcn  impcditioncm  non 
fcquiturpcccattomilfio  .•  ^  nop  irrncdirc 
aliomoJo,  quamimpcc  lerc- 
tur  quidcm  pec  >  laa- 

dcm  ic  virruter  non 
valciuis  noo  01!  i(tjm  im- 

pediiioQcm.  Atliccbit  &mil,i  (ic  contra 


airumc:- 


■  vMU,illtfU)n  vulfvtptccMMm  tut- 

tfiAlir:  .   1   ......  1  C- 

£lc  con>:ludi  dc  volHntatt «pfrob.wte  Rc- 
fpoudeo  ficri  ooa  poflc  vtDcuiquocun- 
qucvolend!  inodoconiradiftoria  vclit  vcl 
contradiccntia  :  Contradiccntia  antcm 
funteucoiie  4c noo cucoirc.  Ergoficri  nc- 
qoitt  vt  Dcus  vna  ToluDtatc  vclitaliquid 
•cucnirc>quodaltcravclit noncu»nirc.  At 
ficri  potctt  vr  Dens  voluoratc  bcncplaciti, 
vtappcllantivcl  :tcrcid,  quod  vo- 

liintatcapprobaiiit  icu  ligni  vultnonficti. 
Atquc  ftc  conclufio  tua  manca  z(i ,  &.  di- 
^^a  Calutmi  Bttd ,  faluo  tantorum  viro- 
lum  honore  didum  fic  ,  veiiuti  mious 
coofcntanca. 

At  vidc  fis,  quxfo,qux  fubiuogis,&  vi- 
.debis  fatebc(i[qac  tc  aliudagcntcm  lOa  in 
chartamco!  ^oJcuHjucDeM,in- 
qu\s,noHif/j  iconennnpedit,velqMi* 
vult jStri.vti  quts  penitiu  uoltt  fieri,  vtlquta 
nen  vtlttfitn  f  atquarhorum  duotum  po- 
ftcriorumditfcrcntia  ?  Nollcficncft  non 
vcUc  fieri :  panicula^Mr/««  cfl  nulliu5  prc- 
tti>  quia  ocgans  pats  in  coi  us 
noo  capit  mcrcmeutum  ,  v  t  non  uu.i.o: 
tam  enim  eit  non  homo  Lupus.quam  aer. 
ccrra,c(rlum ;  arforte  ^cxptnttut  n«itt Jierit 
intclligi  visjvclit  nonficri: )vtlquianon 
eur.i:  V'i-  ■i-'}(\c^tol'ttntitnttntum.  Ac 
fech  .'Qtt  x>ozt{i'.eflcn\vn0b(ur. 

dum  dicetc ,  Lh 

noUe.qiu*  -  ^•-^..^  u.  ;ii 

criumcratK  .fOncrcde- 
buiili  :  Noliecnimimpeduc>&t  vcllevc 
Bou  fiat  o}'  '     •  im 

cft  VD'1'"'  •   ;  -^5c. 


INII  EXAMEN 

Tn  ioquifitionc  auiem  caufirun  a 
diuinoQisioftituta ,  coequcdcl<cc 
pooi  id  quod  oppoUcuui  cit.  Ac  tranfcac 
boc. 

Diccs  igirur  >  dcbcc  crgo  ob  aliqium 
caufam  cx  tribus  iftis  non  impcdirr.-  fateor 
fane.  Atillanoncft^M/Vi •  ''-i.-c- 
nim  cft  E^/f«r4*»;;^ :  nco  .c^ 
40  quia  vt!:  oaotccc» 
Hxc  ciiim  cU  ^juii  Dcusnoa 
impcdiat  ahquidi  quiu  ncquc  vcht  vcfiar, 
ncqae  vclic  n  non  fiat ,  quod  cooibbic 
plaoiuf,fi  tcitacofidcres.  Qiiod  '  i!c 
vc  fiat>  hoccfficacitcrcflicit.       .ca  .  ulc 
vcoon  fiac,  hoccfficacicerimpcdic.  Quod 
aeqac  vulc  vc fiac  >  ncque  vult  vt  noa  fiac« 
hoc  pctmittit  creatui».    Ec  quo  modo 
mcns  humana  coocipere  poceft  Dcum 
idco  Don  impcdirc  aiiqaid  ,  hoc  eft  per- 
mittercquia  vclit  vtfijt  :  fancillud  velle 
vc  fiat ,  plus  in  fc  cotim  -r ,  quam  vtindc 
pcimillio  (eu  ooo  :  o  producatur 

&  concludatur. 

Qttod  indc coiKiu^iu  iji^  Do  vil 
imfrudtnte  icl  noncurAnttfieri ,  quod  ab- 
fiirdus  cft  ;  oon  potes  tucn  ,  oc  quidem 
aducrfiim  tcipfum.  lam  antc  enim  ooa 
vclle  ficri  >  5c  noo  curaic ,  fciuuxiftt  io  tua 
diftindtione.  Etgo  iam  vnum  ex  alcero 
coDcludcrc  oon  potcs  Et  quomodo  fiac 
Dco  imprudcncc  ,  quod  fit  pr     '  nte 

Dco,  &  volcatcpcrmilJioDcm   Ac 

poftca  vbi  dc  permitllooe  ladusexplicabi- 
raus,apparcbjtDcumquod  pcrmiccunon 
impiudcDtein  aut  non  .  "•  ^  .•cm  pcimic- 
tcic.  Qaodautcm^ff//  tuJiimvo- 
luntatMffirifintiiia^nonnr  :c- 
dlcintclligcndum.  Vult  cu;u.  U(.ui  icka 
aftirmatiuopcrmidioncmfuam.  At  circa 
id  quod  pcrmictit,  vcrfiitui  folo  adiu  DCga« 
tiuovoluncatisfux. 

:inf.  fii  •,  r  quis  ciiftimcc  Dcum 
qi:  uftcdccerncrc  :  pofico 

lU- 

lias 


qu. 

nequu  :sdecrct 
noois  iQ  :>i.iiptur 
quatc  fcicndum  c;^  .. 


nC- 
...  .ul- 
pam 


UmttrtU 


{■ 

cliKl..;,'J. 

quic  cin: 
quci  vt  L 
vclic  au(. 
Dcus  ' 

ufiu> 


PR^DEST.  PERKINSIAN. 

patn  k  drcTcto  quod  nosDcoarcribimns,  |  dicirur  'utDe  ii  mafum/i/ ,  n<  n  > 
aurc[eDda,na 

Don  cnim  voci;>iii.Ui  aJiUuu  iuiuin>  t^i.-^ 
dccrccum ,  fcd  connmonflrandum  id  quod 
Dco  rribuimus  dccrccum ,  rcueta  ipH  coo- 
ucoirci^  cum  dc  iuflicia  adlaciitqux- 
ftio. 

TtrttHm  Mrgumtntum  ctumbc  cll.  Ex 
cucocu  enim  alicuius  rci  nou  pocedcon- 
cludi  Dcum  voluiflc  vc  cucnirct»fcd  vo- 
luiQcnon  impcdirc  .-  &  boc  vcllc  oon  im- 
pedircciiam  cll  a(flu$  ptouidcncix  Dci, 
qda;  cmnibus  Sc  /lagulis  rcbus  adcfl  flc 
prxcA ,  vel  facicndo,  vcl  fincndo  vtdanc : 
adminirirandotjmco  &  ordtnandoomnia 
ad  iuftos  &  lcgictmos  Hacs.  .icqoc  ira  vc 
mn  tantutn  txitum  r«ritm ,  fed  ^tff*  initi» 
eurtt ,  ^  prineifiiii  rtrum  Qr^Anionnm,  Kt 
nocum  cfl  !m  &  Impiosndr  ■  'o 
Dibilpcrfiw^  ;  .  .  iic  orJin  qutdc^  .<i 
Pco  pcrmtcccntc.  Quod  cu addiSjt/^/rff/f» 
noo  conccdo,nin  pio;'' 
Dicutoruin  p6dcrc  quai.i  . .  ..u. 

Ec.propccrca  imfium  tfl  liircrc  qutcquam 
txiflirt  vtldtri.nifi  Dtut  iujius  fancluitjutj 
idab  tlfrnoeiecrcuent,, 

facc'  •  •  ■'■■rt.         (.  ...i.i  .Ui.;ci.i:)i 

Di.     .    -   .v  &  pcimiiriuum.  Ncu- 

trum  toaltcrumincideccpotcd. 

Confidcrcmus  &:  Vctcrii  EecltfiA  iudi- 
cium.  AugujUnui  apcicc  dirtinguic  iuccr 
pcrmiirioncm  &  cBicicnciam.  Lclicctdi- 
cai,j!tri uthilniji ifuodDetti  fieri  vtlit ; ci- 
pl  i  'cn.vtlfn  ido  vt  fiat, 

hacrationeid  quod 

  .  iu  voluntacis  immc 

diacam ,  fcd  pcrmilfio,  cuius  obic<flum  cft 
IdquodpermittitDcns.  Itaquoquc  Ttr- 
tmuiani ,  Hitronymi ,  &  alioi  u  v  '  •  '>  .\  funt 
czplicaoda,  nc  impinganc  tn  ,  iram 
qax  flmplicitcr  dicic  :  TuDtwnonvolens 
iniquitatnm.  Qita;  '  loquili- 
ccat,dican- ni  iT- -  ^iitrt- 

n^mH4,C,:-   .iiuf. 

onodij  isabAineaocquxinScripcu- 
ri< '  cntur:  &  cxplicacioncmdc- 

id  am.Qc  ioblafphemix&hx- 

ttU  ncmrrahancur. 

l>ilhndio  uodum  quam  Dcus 


rrmitiat^ 
•■aium. 


t'  •■•)  vjiiii)  j.'..;ii..ivrtC 

iii.   •i,nun  qi;:.i  n"c''n«; 

ell  vc  lincoala ,  quam  vt  nou  (iri 
mrIiusc(l,ptinio.vt  tatiooalem 
fuam  creaturam  pcrnntr  •  .iiui- 

tno  &  libcrtatc  fua,in  q.   i  xplo- 

ratio  obcdicntix  illius  .  quam  vt  contra 
piimxuam  fuam  ionitutioocm  idam  ii- 
bcrtatcmcrcJturxadimat.vclvti  '  (  '  .m 
cius  impcdiat ;  fccundo ,  vtdc  n  .c- 
faciat , quam malum cflc non Itnat.  Qnoci 
'      -  vclitfic 


.1  - 
o» 


li-Vo- 
mala. 


tiooc  .quani  yo.. 
Icotc. 

O^f><f?/0auccm  idacflmn. 
luntascoim  maladicicura  vl 
volicio  mala  c(l  qur  fcttur  iu  obicdum 
Doo  dcbicum.  Obicclum aucem  noo  debi- 
lum  zii  malum.  I.rgo  volicio  m<la  cdqaa 
quis  vult  malum,  &  qua  vult  malumficri. 
Nam  vetbo  diibnguuucur  i(la  duo  ,  re 
cooucniunr.  Quarccciam  vclttntattamaU 
tfi  vttltmala fitri , put  voluntaf . '  'f- 
tur malu , fiut vti nsvtlit adbonuti.  . .  ulli 
cntm  liccc  vcllc  vc  iralumHat.  quo  occa- 
Itoucm  habca  t  co  ad  bonum  v  tcndi.  Ec  re- 
gulaqu^madfetsccrtac'  ^ 
iw.imonccvtilcnda.r  :  :tu 

Nam  prima  iniquit   t  u 

YoUriooc  mali,  fccunJa  to  pcipccrationc 

P   '     "  tua  no:  :  diflficultatcin 

c'-i'  .C         iaidupi'^   ■•■■'  ■■■ 

/  •unctbu'^ 
1  ^  q^oad  prius.  Qui. 


Vrgeturpri^ 
ms  obiidio. 


I 


55^ 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


io  rcram  nafura  ftialum ,  ooa  poccft  vo- 
luncas fcrrt io maUim .  Sc  voiuccacis  omats 
cil  ceodcrc  lo  booum  i  ncc  voluoucis  cao- 
tum.fcd&cupiditat'  '  nois 
Vcrumratiomaliiuci  luod 
fcrcurinmaIumvoluuta<^  crcur 
in  boaum  noo  «i  >  vcl  non  dcbico 

modo&finc.  Quw  •  •  .  Ccr- 
tum  c(t  nihtl  ejjt  fHii.  ..'itjMui 
bem  coniimHum.  Nam  non  dacur  luminum 
matum.    '  itcilniflio  bono. 

Atindcnui..^^|u.iu. ,  .  immcflc vcpccca- 
cum  cucniat.  Tantum  cnim  malum  c(l 
pec<acum,vc  vitati  debcac .  cciamfi  boni 
quid  habcac  coniundum.  At^usfcoriatio- 
Dis  habcc  id  booi  quod  coogrcllus  viriflc 
focminx  fic  oaturalis  >  accamcn  c(l  omit- 
cendus.quia  non  poccd  finc  pcccato  patra. 
ri.  Hocautcm  booum  dc quo  tu  agcrc  vi 
dcris,  nonedpcccacocooiuod^um  niH  per 
accidens ,  inccrucoieocc  ncmpc  Dei  vo- 
luncace  illud  malum  io  bonum  Hnem  diii- 
gcotis. 

Didlum  AuguHioi  rigide  cxaminatum 
connflerc  non  potcric«  commodeaucem 
explicatum  potctit  colctati.  Kom  coini  bo. 
numefi^tfint  maU.  Omne  cnim  bonum 
fii  ir  Dcus.  Eigo  Dcus  facit  vcfiocmala 
J  pugnat  cum  dicto  Auguftini .  quo 
dit  y  Dtum  nounuUnfAeert,  ali*  verofmere^ 
Jieri,  -  ;  r-^iuioauccmdc  Dco 

iinc  t.  potcft,  quod  fa- 

ciacvcliocmalai & fioacHcri  mala ?  Racio 
aurcm  adiuodla  hoc  oon  probat.  Omoipo- 
tcos  cnim  boousooapro^icrcannitmala 
quia  booum  fit  ctiam  cHc  mala ,  fcd  quia 
Bouit  fc  profuafapicotia&cmoipotentia 
«X  malo  contra  ipnus  naturam  &  propriam 
eflBcacicatcm .  bonum  cducerc  poflc  ,  id- 
quc  puto  adu  fuo,aut  lullz  punitionis  aut 
gratto&remiflionis.  Non  cfl  booum  vc 
Itntmab ni(i peraccidcns,  ocmpeproptcr 
Dci  fapicntiam,  omnipotcnciam,volunta- 
tcm.Q^odautem  pcr  accidcos  en.io  coo  • 
fideraitonem  ooo  veoir. 
DupUxtec-      Sed  vidramosiam  rcfp  :uiu^:n. 

etit  rtltt-  J         -  - 

itrsfHm ,  auf^ltcem  ' 

primstt      jcHfi/TinAii(*(*min4utr$,  Piimo  dn.ii,/«f • 


eMumeo^ 
quateni' 

tiontm  bont.  At  ncgo  pcccatum iiabcrcra- 
tionem  booi  tpud  Deum  Jccctoeotetn. 
Adus  cutm  Dci  circa  pcccatum  omnioo 
dcdaraot ,  Dco  peccatum  non  fub  boni, 
fed fub mali rationcconJiderari.  Petmictic 
cnim  pcccatum  j  boDum  auiem  ^  :>u- 

oit  peccatum  i  malum  autcm  pu  ^  >^ua 

malum.  Rcmitcicpeccacum  &condonar: 
quodauccmcoodooacur,  idcondoQHci  vc 
malum  conftdcracut.  Ac  Dcus  deccroic 
pcrmilfioncm  peccaci ,  quia nouicfc aCius 
bonos  produccrc  polfc  cx  peccato  ,  non 
quaboaum ,  fcdcjuapcccacnmcftmalum. 
Ncque  rcilc  dicitur  peccAtum  habere  r/t- 
tionem  bont  apud  iitcernentem  Deum ,  quia 
Deu4  ex  ftecato  elietrt  nouitDceaftoatmhc- 
nerumaSluum ;  quumadtusillos  oon  pro- 
ducacni.'j  confidcrans  pcccatum  vtpccca- 
lum.  Er  mirum  crtconfidctarioncm  ali- 
quam  affingi  peccato  contra  eius  dcfini- 
tioocm.  Dcfinicioaurem pccca  od 
fictraDfgreiriolcgis,  ipropcci.  ,  .«..jtio 
voluntacis  Dci.  Vodc  cciam  cooftacpcr- 
pcramdici  quoJ ftceatum  habeat  bamrm* 
tienem,  quia  eft  tn  bono,  quiaeJioMbe- 
num.  Bonum  cnim  diciturdcf ''m-.'^.'. 
quo  cft  pcccatumcaoquam  vit 
mans,&  corrumpcus  f 
peccatoinexiftcntc.  QiKu.ua^  .iuu  ucus 
vclit  fuL)ic<fluni  inquocll  rr.:cT?:m  .  hoc 
efl,  attumquiabhomi 
trari  otquit»  foitcpoflca ...  \x. 
bimus,vbi  dc  perminionc  g. jii,  jicc- 
mus.  Ec  peccatum  non  clladbonum  pcr 
fc ,  fcd  peraccidcQS  caocom>  quod  Dcus  il- 
ludnonfacieodum  ,  fedia-  i\. 
oacad  boount.cxqucco  clic.i 
bont.  Nccdicicui  Dcuscatcou 
cacum  eacoire  >  quatcous  mi: 
aouicindcbonumeliccre,(edc 
Icpi-i muTrc  &  non  irr-  i  -  '"-^ 
cau!         :r  pcin:. 
nor  .cacum 


tlc»  steundm. 


a'i: 


liu^^itccut  tacis  coi 


.Ul, 

:(l 


PR/£DEST.  P 

vel  /fUM  ejlpeeca/um  reJPe^lu  hominum ,  vel 
quApeeeMtum  eji  De$.  Si  vcrtimaudirc  vis, 
mi  Prikinn«  vanj;  &  friuolxfuocidxdi- 
(liaclioocs  ,  4c  ioucntx  non  cnuclcando 
ncgotio,  fcd magisiuuolucndo.  IJloreJpe- 
iiu  dicis ,  Deum  non  velle ,  nequeprolare^, 
neque  ejfieere peccatum^fed  vcUe  quo  ad  e- 
uentujn ,  ne^jue Jimpliciter  ,x't  ea  qm  bona 
funt per je.jeJ tAntuw  votendo permittere  vt 
jiat.  tilo ,  &  hocpotillicdlc  intcllcilum 
colcrari  Qux  dctnplice  voluncaiis  dioina; 
ad^iouc  dicis ,  non  cxaminabo ,  quia  nihil 
admodum  faciunc  ad  rcm.  fjitcmnonfa- 
ciunc  contra  fcntcntiam  quam  dcfcndo. 
Acquodin  margiocdicis  vcrumcft,Df«w 
tatenui  veUt  peccaium  euenire  ,  qUMten$u 
fojflt/e  ejl  vt  eutniat  Deo  non  efficiente^.  A  c 
vclim  tc  hoc  cxplicacius  noois  pcitradaflc, 
iodc  (ane  conflitiilct  cc  hac^enus  nonre- 
expiicuilfc  modum  quo  Dcus  vultvc 
pc.caturh  cucniac?  illc  cQtm  talis  cfl  a  tc 
poiicus  ,  qui,Dcum  ab  cfficicncia  pcccaci 
cxcufarc  ncquit.  At peccatum  qua  Deo  eJJ 
ta/e,  nec  vuU,  inquts,  necproiat,nec  efficitj, 
imo  nepermittit  qutdar^,  Illa  cooccdo.hoc 
pofliemum  nego ,  proprium  enim  obie- 
6um  permifrioois  diuinx  ell  malumqua 
maluin,&  quidcm  Dco  confidcratum  vc 
malum  :  licct  caufa  cur  pcrmurat  pccca- 
cum.nou  (icipfum  n.alum.  At  didin^ucn- 
dum  luccrolMcclum  pcrmifTiouis  ,  &:  ciuC 
dcnicauf;Ri  Quod  vcrum  malum  vc ma- 
luir.  pcrtnictic,  iamaocc  dcmooQrauimus. 
Caufam  vcro curpcrmittatDcus  malum, 
Don  rc£lc  cnuQCufli,  noQenimpciminic 
inatum  proptcr  coniundum  bonum,  fcd 
quia  boQUm  cx  nulo  cliccrc  potcfl  :quod 
idco  non  pocclldici  coniuodlum  peccato, 
qnianonnifl  pcr  Dcia<5lioncmcx  pcccato 
elicitai.  Si  vcio  ica  intclligis  fo«/«nf7/<»> 
huum tDon  o  icura  ipfiuspcccaci,fcda(flu 
Dci.nihil  conttadico. 

Jit3aBet*  ^*^^*  ^^^^  '^^^^  iftaquxcicas  rigorcm 
'  cxaminis  nonfcruoc.  l'iiuscoimauc  fal- 
fum  cfl  auc  xquiuocationelaborat.  Fal- 
fi:m,(>  incclligatur  dc pcrmiflloncdequa 
nunc  agimus ,  qux  oon  cpponitut  pro- 
hibicioQi  Icgis  ,  fcd  cfHcaci  impedicioni. 
Nam  Tcruro  c(l,  Dcum  peccacum  iege 


ERKINSIAN. 

prohiberc  qua  pcccacum;  &camraidcm 
lilud  peccacum,  quapeccacum  cfl.pcrmic- 
rcrc ,  id  cft ,  non  impcdirc.  Si  vcro  pctmif- 
(io  inrclligatur  qux  prohibicioni  per  le- 
gcm  fadx  opponicur ,  xquiuoca  c(l  di- 
n>ucatio .  non  enim  agimus  de  illa  permif- 
(lOQC.  QuiscnifnigQoiatDcum  non  polfc 
(iBiuI  cundem  adtuin  Icgc  adftringcrc  8c 
noo  adflringcrc  f  Eccibi  lam  aotc  dcfi- 
niia  fcu  dcfcripta  cfl  pcrmiiFio  .  Hegatt» 
gratu  cenfirmantis,  non  vero,  qoq  datio 
lcgis. 

Altcrum  Bczx  ditflum  fimpliciter  fal- 
fumcd.  Nam  ptrnx peccatocum nou pct- 
iriituntur  a  Dco,  fcdaiuAoiudirc-infli- 
gUQturi  &  habcotipfum  Deumau<f>otcm. 
A  m  os  j .  Ko  eji  ma/u  in  ciuitate  tjuod  Domi- 
nuinonfecertt.  Eccuiusquxfopcfcati  pcr- 
oa  fuic  primum  pcccacum?  Hoc  camcn 
pcrmilTum.  Ergo  non  vc  pacoa. 

Caluinidiiflj  cummodcadinodumfunc  CM/utttL 
iQtclli|;cnda  ,  &  fccuodum  prxmillam  a 
nobis  intcrprctationcm,fecus  dcfcodi  non 
pofTuot.  Quod  vcroipfiusiofluuiumfuc- 
tit dogma Scholaflicorum conucllctc ,  ab 
illo dici  Qoo  dcbci.  qui  illiusdi(fta libi  de- 
fcndcoda  fumpfir.  Scholaflici  cnimrcifle 
dicunt ,  dum  voluotaicm  a  pcrmifTione 
non  dtfiuoguot , quod  tu  dicis.fcd  intet 
vcramquchoc  circ  difcrimioisaiuncquod 
pcrmiflio  fic  obic(flum  voluncacis  imme- 
diacum  ,  pcccacum  vcro  pcrmiflionis.  Ec 
apcrcc  faccQiur  Schobflici  omaes  Deum 
voleacem  permicccrequod  permiccic.  Noa 
cfl  aucem  Caluino  Manichxorum  bla- 
fphcmia  imponcnda,  quialicecaliquando 
incommodiusloauiiui , camcn alibi illam 
calumniam  pliii^  fc  &  fua  docttioa  amo- 
htur. 

Ol>ieiIiofccundac(i.DtU4Vu/tcontraria, 
fivu/t  euenire  quod  w/egepro/iibet.  Rcfte  ^'Vj!-"' 
(ane.  Et  tcfponfio  tua  oodum  noo  foluit.  ^'JP**J'' 
Nam  ve/lea/tqutd eutnire,f^veUeidemncn 
tuenire,  ooodifFcruattaDtumrcfpc<flibus, 
fcd  tiirxSi,  &  iotcgris  cfTcntiis.  Kcquc  vl- 
lus  efl  rcfpcc^us  fiuc  modus  fccuodum 
qucm  Dcus  dicipoflicvcllevccueniacali- 
quid,&  (imul  vclle  vc  illudaooeueQiar. 
Non  cnim  poccd  circa  vnum  idemque 
Aaaa  obie« 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 

non  eoll*tiontm  neceffArii  AdcauenJMmpte-' 
tat»AHXtlti  :  'vndtftquitttr  homintm  ntcef- 
fariof^ece Are.Qur  CDim  lcgcm  ponit,&  ooa 
dac  auzilium  ucccdiriumad  pr^illjndjm 
lcgc,  illc  cjufa  cft  tianfprcfTloDis  Icgis  fux. 

Ar  dtcis  hominu  voluntAttm interMemffi 
in  h»e  deferticne ,  C)  u  i  a  homo  ncn  dejertm fify 
niflvolens dejtri.  Kiipondco;  (iitacft  tum 
facc  humo  mciuit  dcfcri. 

Ac  quxro,aa  homoporucnc vcllcnoa 
dcfcri  :  ildicas  potutflct  lamoon  pcccauic 
DcccQario»  fcd  libcrc  .-  St  vrrodica&noa 
pocuin'c,iam  culpa  rcdundat  ic  Oeum,ooa 
mious  quam  aotca ,  pi optcrca  quod  Dcus 
caufa  fu  idius  vohcioois ,  qua homo  vuir 
dcfcri,quia  ooo  dcdctit  gratiam nccciTa- 
riam,qua  potuciit  bomo  vclle non dcferi : 
&  nihil  potcft  cogitari  ,quod  inrcrucoiac 
loccr  hanc  dcfcitioucro  Dci,&  volmoncm 
ciscdc  magDumdtfcttmeo.roccftcQtroez  |  homiois.quavoluitdcfui. 

elfcdtu  caufacoucludt.  Etptopicrcabcnc  |     Rejponjioae Jecnnda  te  noB  fa2g\s  cjj>e-  Rejpenfiojr^ 
dicis  Mmerem ,  quam  pofuifli  n$n  effegeme  |  disi  uno  bis  ratciis  Dcum  dccrctn  fu o,quo  eHndsad 
ralem  At  tua  corrcdliomaioriiftiaddita  ^  voluit  vt  pcccaturo  cucniret,cfrc  pcccati  h»nc  crimi^ 
nihil ad  vcritatcm  illiusfacir.  Falfum  coim    cau6m.Primo,qma  Aic\%peccatum efft me-  niutoatfn. 
tl\  ,/inti!lAeMHfa niediaintercedat inter  Mn     ruth  cjnfetjHem  decreti;  vudc^cquitur  ,  de- 
teeedens,  qm  icjito  conjequtns  fequiiHr,  ^  \  crctum  cllc  caufam  pcccati.  Nidcuaham 
eonfeqMon,  tut.T .wtteedem CAufsm tjfe cou-  •  latioocmadfeiasifccundnmquampccca» 

tum  fitionUqucosdccreti  JiUiai;quodtu 
omotoo faccic not»POtcris.  At ita,inquis> 
dtcretum  Dei  Mnttctdtt  yeccatMm  hominti, 
vt  HuUam  eMuJa  niji deficttntH  rattojtem  htt- 
beat.  Ai  inqujra cgo,  iioclecuHdoaigu- 
□icnco  L-onutiicctss,  quod  Dcum  pcccati 
auclorcm  Ihtuis.  Si  coim  caufi  illa  dcfi- 
cicns  DccclKui.i  fueritad  vitandum  pccca- 
tum,  tum  fanc  DcuspcrdclL-icntMm  opc- 


5(4 

ob:cclum  ,  quibnfcuoquc  id  rcfpcAibus 
ioduatur,  conttariisacf^ibus  vctCiri  diuioa 
•v(.lantas:ncquc  potcft  vnus  idcmquca- 
«lus  diuinz  voluntatts  vctfari  ciica  duo 
obic£la  cootradiccntia,  qualia  fuat  cucoi- 
rc  &  non  cueoire,  quibufcunqueeciam  rc- 
fpcdihus  illa  obiccta  induantur.Dffa^ri?. 
htbet  malumqH» m«/M»,atpcrmitttt  idcm, 
Don  quabooiratioocmioduiti  hoc  coim 
falfum  cfl ,  quod  peccatum  boni  rationcm 
ioduatifed  quia  Deus  cx  co  bonum  cltccre 
&produccrcDoutc  DidlumThomztllis 
tuis  Doo  addipuiatur  ,ocqucmeisaduci- 
farur. 

0{?ieBio         Obitciionem  tertiam  pro  tuo  arbirratu 
tertiamalt  ctbi  formafli .  vcfactlctllamdilucrcponrcs. 
foTpiata.     Puer  enim  ioDialcAicis  parumadmoduin 
intclligeosnouirfncercaufam  coofcquca- 
ciq  fcu  conclu(Iori(.3c  caufam confcquco- 

ZxcHtitttr 
Jelurio. 


fequentii  ijfiui  Ncque  proptcrca  dcdnit 
intcccdcQs  cllc  cau(a  confcqacntis.ctiam- 
a  mediaaliqua  cau(aiatcrccdat.  Sataeoi<n 
t{\  cjufacfus  deaiborc  vettta ,  etiamfi  ho- 
mu  ptoxinu  eius  fii  Sc  immcduta  «iufa. 
Quo  ipfo  vistuxtcfpooliontscollabafcit, 
St  autcni  doccrc  potcs  ,ha:c  duo  intcr  lc 
conllilcrc  poflc ,  quod  Dcus  polllt  vcllc  vc 
pcccatnm  cucnijr ,  &quodbomoathilo- 
minushbcra  voluucutcpecict .  tum  vicifti 
caufam.  Kaccu: quidcm  jHBbirm  itifaHibi- 
litercftamenlibrref^eccartpofTe  :itnoa  i- 
dnn  tfl  infalltbtliter  &  neceffarioptcc^re. 
N .j  m  infuQibtliter  d k  ic u n  c  I  p c d t  u  i  n b  n t tx 
prxfLicntix  diuinx ;  meefftrjo  vcro,rcIpc- 
du  dccrcti  Dci  Sc  votuntatisdiuin2: ,  qua 
■/ult  vtcucniat  pccciium  :  quarcctian-.  nic 
pcrpciam  ir^allibilit/Ueni  dtcrtto  Dti  tti- 
buis,quum  prxfcieotix  id  tribuerc  dcbuc- 
lis  ,  u£  dccxcto  necc/ntJtem.  Atquc  ipfc 
poftca  fateiis  Dcum  cllc  caufam  pct.c3ti 
bomtaiSa  fzsdtfnfiatitt/taQmfc  ifjiut,  o* 


ratioois  neccdaiix  od  vuandu.Ti  nccca- 
tum  ,  cft  caufa  pcccati :  oili  docc-5  nomi- 
oem  promcrttum  :am  anrra  fuitlc  hanc  dc- 
ficicnrtam  opcrattonis  diutcx.  jiugitjlini- 
didum  non  patroctuaair  lu»  (i:mcntix. 
Nihil  enim  vult  aliud  ,  qu.ini  pcccatum, 
quod  (itconrTaprxccptum  Dci ,  nondcri 
ilio  tauito,&  (implicitcr  voicntc  vc  nun 
fiat ,  fcd  pctmiticotc  &:  quidcm  voluntaiia. 
pcrmidionc. 

0^/«(9»*«rw4//Viwtibi  opponis.  Dtcrt-  Alia  obig- 
tum  DtitJiprintipiHm  rtrHmomHium ener-  ijf^ 
|r/ic»a>jiccuadiunfcjtt<:uiumtuami  ua- 


PR^DEST.  PERKINSIAN. 


TlttmA, 


«juc  ettAin  prin(ipiHf»p<ccati.  Antcccdcns 
vcf umcdi-  ijtcris  &c  doccs.  Prnno,  Aiiclo- 
licarcSciipcura:  cx  Eph.i.  cicatx. Ac  pixccr 
rcDium  Sptritusraudtii  llla  cnim  omnia  rc- 
fcruocur  ad  falucarij  dona  &  clFccta  ,  <}ux 
Dcusio  Fiiiopcr  Spiricumfuum  opcracuc 
ioclcdVis ,  quod  cctam  vox  fi^JA«i«4  (ignifi- 
cac  Sccundo  ratioDCiqujr  ratio  proba  cih 
Dcus  cuim  cU  cau(a  omoium  cotium ,  & 
«£luumi(cd  commodccxpliLaadlum,quo- 
modo  oninci  adusptoducac  Ncgasau- 
ccm  coQfcqucntiam,  quiapcccatum  C\x.dt- 
feilM  itttii  ,(jynon  ens  realt ,  vtrum  rMttouH 
tAntnm   Qnomodo  pcccacum  tJfftilmlii 
6i  nonentpojttiuum  >  latiorcindigctcxpli- 
catiooc-  At  pcccacum  eos  racioais  cilc. 
c]uod  noD  taotum  rubfidcnciamruanaha- 
bcnc  in  mcniCtlcd  cciam  a  mcotc  fuam  ha- 
bentorigiucm ,  abeaquc  coofiiftaruoc,  vt 
ipfi  fciuiant  ad  rcrum  ipiarum  fcicociam 
comparandam.  Priuationcs  vcroctiamfi 
maccnam  &  formam  conditutiuam  non 
habcanc,  funt  tamcii  inlijbic^oyadecx- 
ccHk  habitus,  illudquc  fubictSuni  itaaffi- 
ciunt,  vcfciKian[urafubic(^o  :  ocqucin- 
(cUiguotur  a  mcocc  uill  (ub  raciooc  fuo- 
rumnabicuum,  cx  quibusciiamdcfiniun- 
cut.  Vndc apparcc,  aoo  clFc  purc cocia ra- 
cioois    Facciis  cDim  pcccatum  oon  cilc 
cnsratioois,quumdicis  exremottoneerigi- 
nalii  iiifitttt  imtnedmte  vere^ue  fequi  o> 
tjfcj.  AclicccpcccacumooDlitcospolici- 
uum  fcd  dcfcdus ,  camcQ  (i  Dcus caula  cd 
CDcrgctica  lAiiis  aAu«,quiab  bomioc  (ioc 
pcccatocommittiocquit.tuaictiaro  Dcus 
<(l  cauGi  encrgctica  pcccati.   Hoc  auccm 
fatci  is.cum  dunDeum  ejfe  CMufam  omnium 
Mciiium  energettcam.h  2tc3ii\i  igicur  &  coo- 
fcqucos  oporccc  i  oifi  commoallrcsquo- 
XDodo  iicrt  podrc  vc  homo  libcrcilluma- 
Aum  oxxdct,  qui  iplius  rcfpcdlu  pccca- 
cum  clc,  (i  idcm  adus  a  Dci  cacrgcttcodc- 
crcco  producacur,  cui  ocmo  rclillcrepo- 
Ccd.Dccoauccra  poiicaamplms. 

Obiieitur  iolupcc  fcaccntiar  tux  ,  quod 
Hoccac  Deum  imUnAreadpetcatum  ,^in- 
durarefojittue.  Fatcor  boc  obiici ,  &  non 
f\ac  caula.  Nuaquam  cnmi  vidcte  raihi 
£00cigit  icfpontioncm  >  qux  doArinam 


55r 


illam,  quam  tu  hic  profitcris ,  ao  ifla  obie> 
dionc  &  crimiaationclibctarit.  Vuicamus 
tuam.  Rcfpondcs  tenonprobarcpermijfto^ 
memfeclufam  ab  tpfa  voluntAte:  at  quis  pro- 
bat?  Quis  vnquam  ncgau  t  Dcumquod 
pcrniitticvolciucni pcrmittcic i  Dictsfc^ 
Dto  non  trtbuere  a&ionem  pojltiuam  velphy 
Jicam ,  juaji  corrt4ftionem  cr  malttiAm  lu- 
fundertt^.  At  vclimcxplitari.  quomodo 
pcccatum  occciiaiio  fiat  rcfpcdu  diuini 
dccrcti  citraadtioncm  aliquam  Dci  phyii- 
cam,  nucillapofitma  Ac(Iucaegactua,ime 
fi  volcs,  &  poficiuam.  Nam  icarcfoluts a- 
dum  illum  ,  qui  finc  pcccato  abhominc 
oon  ficia  caulam  pnmam,  vt  Dcum  ctiam 
ciufam  pofitiuam  pcccaci  oeccflario  Ua- 
cuas.Noo  cftautcmopus,vtiofuodatma- 
liriam  aut  corruptioocm  adhoc  vtphyfi- 
ca  aftio  illi  tnbuipoirit,  vclpofitiua.-fuf- 
ficit  fi  ad  adum  moucat ,  fi  impelbc .  fi  h- 
bertatcm  hominisdctermiBct,  vtoon  pol^ 
fit  noD  vcllc  &  ficcrc  id  quod  prohibitum 
cft  Fatcrisautcm  DeumaHiueindurare^ 
quod  fanc  non  ncgo ,  fcd  nccclfc  cii  vc  ica 
cxplicccuc  ,  flc  Dcus  audlor  pcccaci  vllo 
modo  Aacuacur.     Qupd  poA  vidcbi- 
mus. 

SUidx  trif>icem  frouidentn  (itiitne.  alh-  "^'ip^^xa- 
but  hominum  aflioiiem  nou  imptobo.  At 
y  idc  n\i]ii,aifivium  qu*  ejl  "jtj' ivitttiMfcfic  "*  ^ 

^ua  Dem  vult.frobat,  efficit,eo^  deU^Mur,  ^*^***  ^*"»»^ 
concra  pcrpctuum  tuum  lcolum  quo  vo- 
ccvnvjl»*.tmt  vfurpas.  Antccnim  cx  tph.  i. 
di  X  i  (li .  Deum  omnia  agere  ex  beneplacUo  v*- 
luruattsfue.,\\3\  ciiam  locum  tlluin  tibi  ad- 
emi ,  frctus  ezplicatiooc  illtus  veca ,  quam 
ctiam  htc  cx  Xuida  adfcr^. 

lo fecundaautcmaHioneiiuteJl  «(^ t'«!i(^- 
fftim* feu  fufientationu  conjeruationii, 
velim  pcrpcndas  an  conferuatioc^  fujlenta' 
Ue  tamftt  mottonum  ,  a£lionum  ,paJftonum, 
quamcziAcucix&facuUacum.  Quum  e- 
nim  cxiilcocia  ipla  rcrum&facuhaccsjn- 
cxiAcnccs  rcbus  fioc  adusprimi;  mocio- 
Dcs,adioacs.&  cz  iispailioncscxidcotcs. 
a^us  finc  fccundi,  auc  cz  (ccuodisa^flibus; 
videtur  fanc  alius adusdiuioxptuuidcD- 
tix hilcc quam  illis  prxcilc.  Vcrum autcm 
cll  Dtumfufltnere  nAiurampeecantein  :  At 
I  Aaaa    1  quo- 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


Hl. 


/»  terttM 

f-.iX  anuf, 
1. 


quoufque  &  quomodo  Dcus  coocurrac 
cum  crcatura  ad  agcoiium  ,  iJ  vcrodili- 
gCDCcr  cxplicaDdum  fuit  :  qualilcunquc 
vcro  ioflituitui  iftius  rcicxpltcatjo.fcm- 
pcr  caucri  dcbec  nc  pcimx  caurxialistri- 
buatur  cum  fccunda  (.oocurfus  ,  vc  caula 
mali  mcritoillt  adfccibiponjc  Dicist/tf- 
luntatem  nihil  pojft  ager: folam  ,poffe  tamcn 
maUagerefolam  ;  quod nmiliillullras  :  id 
vidcaiDus quomodo  coaucoiac*  Imprimis 
fcicodumiid  locum  non  habcrc  in  hominc 
intcgro»  quia  eiw  tibtAnontfl  Iuxma  ,  cr- 
go  pnmo  ilhus  llatui  uon  cit  applicandum 
illud  fimilc.Dcindcduoponism  claudica- 
tionc  >  ■■       ••■  ^uemotstm,  (^rcUu- 

dirntiontm .  ^:- .  .  . .  '.tuperucrfnm.  Anl- 
bulatiuncni  coutcis  cum  a<ftu  ,  claudica- 
uoocm  cum  aclus  vitiolitatc.  ioquapio- 
priepcccatiratioconfiftit.  Atilla  duonon 
infunt  omni  aclai  ijui  dl  viuciius.  Nam 
ipfca£lus ahquandu  vctatuc  Siccfusatbo- 
lisvetit.r  i  vbi  diiliogucrc  nuu  licctintcr 
adura  &  ciu&.vitioiitatcm.  Nam  ipfe 
ad)us  pjtiart  non  dcbuit ,  &  pcccat:  latio 
coufiftcbat  non  in  coiquodilluin  clum  in- 
dchito modo pra>nabat ,  fcd quod pralla- 
bat  (imphcircr.  Habct  vcto  illa  flnnhiudo 
locum  in  adUbus  pcr  fc  boois.  at  non  dcbi- 
to  modo  fa^ftis  Sic  qui  clccmolyoam  dat 
vc  videatur,a(fl:um  bonum  pra  llat.lcd  pcr- 
uersc :  inccdit » fcd  claudicanr.  Vndc  fc- 
quitur  ctiam  ad  a^um,  cuiuscommilTio 
tranli;renio  lcgis  i  nemiocm  impelli 
poHe  citta  pcccatum  &culpamimpcllcn- 
tis  &  moucntis.  Quarc  hic  vidcs.  quam 
cauce  cxphcanda  lic  ratioqua  Dcuscaufa 
a<flus ,  fcd  noa  vuiufiiaiis  tnadu  ilfc  dici- 
cur. 

Tertinm a3ionem  dicis  cffc  ^t-ru  nyx*^' 
^nnt  \i]ua  •  »iu  in  malo  opert  bommii  qni- 
iL-im  JanHe  operatur.  i\on  ci\  autcin  du^ 
btum,quiQ  id  dc  Dco  vcrc  dici  polhc. 

Hac  iii  jdionc  cripliccm  ponis  aftio- 
Dcm.  ?rw4iwdicisc(rc/fr/wx^fl»*OTifcd  il- 
lani  ita  cxplicas  ,  vc  Adamu  intcgro  ac- 
commodari  non  ponictcd  iis  lolis  qui  pcc- 
c4runc,&:  pcccacisiuis  meriti  funcaDco 
fibi  ipfis  permittcrcntur  8e  in  rcprobuni 
te  ofunr  uadcicatur./f  «nxaim  UxMMitDem 


habenttf  AUamo,  non  fufiulit  imptdtmentM 
peeeandt ,  non  foluit  ipfum  anteafnne  ligatm. 
Aductfus  fecundum  allionem  ciufquc  ez- 
phcationcm  oibtl  admodum  habco  li  ac- 
commodcturpcccatotibus.-  hcctnonaulla 
addi  poHc  putcm  valdc  occcfTaria  Ordina-  IIU 
tionem(^\iX  cfl  tcrtia  a3io,aon  vidcri!>mihi 
dillinde  fatis  cxphcarc.  Nam  vox  dupli- 
citct  vfuipatur  ,piocoquodcl}  dcccrncrc 
&  flatuctc  vtaltquidfiiti  &  pro  eoquod 
e(i,  ordincmiotadisdarucrc  ,&  fddaad 
fiocm  cooucnicntcm  difponcrc  &  dctcr- 
mioarc.  Hxc  xquiuocatio  tibi  fuit  collco- 
da ,  oon  confundcnda  diuctfa  vocis  iflias 
lif^nificacio ,  llcuti  facis,quum  incodcm 
oiatiouis  tra^Hiu  dicis  Deiim  peccaiutn  er- 
dinare  quoad cuifns  (y^frtncipim;  vbi  prima 
ligmficationcaccipitur  vox  ordtnandi:  in- 
dc  .  idem  ordinare  <jiio.id  exitum  ^  finesi 
vbialtcrafignihcationc  fumitur.  Explica- 
tio  quam  addisab  czcmplo  Sataox  ,  ell 
tantum  dc  ordioaciunc  qunad  fincm  & 
exitum.  Nifi autcm explicctur commodc, 
qttcmodo  Deiu  acliim,  qui fine ptccato  al>  ho- 
mtne  fieri  non pctffi  (  itacoimdiccrcmalo 
quam  pcccatum  )  ordinet  cauja4  ^pnnci- 
fia ,  fjcili  moincnto  Dco  pcccati  caula  Sc 
culpa  im.pinjrtur. 

Clementu  Aiexandrini  vcrba,  dc  ordi-  L^caex  Pm^ 
oationc  ad  fincm  tanrum  accipi  polTnnt,  f^-^  citata* 
(i  vclim  omncs  nofVfos  Sciiptotcs,  &  tc 
criam  inilfisvcrbisfcmpcrpcrfiflcrc.  Pro- 
ba  coim  fuut ,  &  aifliunem  Dci ,  pcrmala 
malorum  npcra,  fuum  opusfactcutis,  cx- 
phcaotia.  In  vcrbts  vero  Augufiini  planil- 
fimum  cll  difctimcn  intcr facere  (yordi- 
nare  ,  &  voxon///)/i»^i  fumiturfccuodafi- 
gntficatiooe  ,  proeuquod  cfl,  voluntates 
lam  fiia  culpa  malas ,  ad hofce  &  illos fioes 
adioDcfque  ceiras  difpoocie  &  dctcrmi- 
narc.IIIa  vcro  AugufiiniscihitDemoperil- 
tur  in  cordibui  hominum  aditiclinanduf  ho- 
minum  'voluruatcs  ^uecunque  vult,  etiam 
ad malapro  meritts  illorum,  apte  fuoc  expli- 
caQd.:,ne  impingant  lo  id  quod  fcquitat: 
Deum  non facere  voluniates mala» .  lochoat 
crgo  voluotatcs  maljs  ad  mala ,  hoc  cA ,  vr 
potiusin  hoc  obic<f^um  ,quamaliudmali- 
tiao)  fuacfiuadaoc.    vcro  dicicui  ad  maia 

impcl- 


p- 


PRy£DEST.  PERKINSIAN.  557 


impeUere  qucnquafn  ,  ncmpe  ad  voIcq> 
dum  mala,  tum  nttclligenium ,  quod  hoc 
&cic  miDi(letioSjcaQX,  &  ido  modo,qui 
facilc  cumtuflicia  ipfius  coociliari  poccll. 
Tnl^cntiwmicm  rcftifllme  ncgotiumcx- 
plicat&  paucis.  Qwjmcnin. rnalArnmco- 
gitatiormm  Mtilorcnt  DrMm  cHc  ncgac ,  fatis 
a  pcccaco  illum  czcuiac.  Nam  coguationcs 
ad  opus  rurciptcDdum  func  primx  cau(x,& 
voccm  ontinandt  ctiam  poftcriorc  fignifi- 
catiouc  vfurpac, vc  cx adiun^ a  cxplicacio - 
ncfacilcliquerc  poccil.Dicitcaim ,  Btum 
demmlo  ppere  bene  operari. 
TirtiaRe-  Terttumrejponjum ncgarquidem &:  mc 
^"if.*d hSc  lito.^ct  illud  dogma  Fatum Stoicuminiio- 
miRiffxm-  daci,cxpIic.uo  ncmpciftoFiii/<»,proutS/<»;- 
m.  cidccodoccbaot.  Atnoctollithaucdiffi- 
culcaccm  ,  quod  Dihilominus  pofito lAo 
dccreco  Dci,  quodcuponis,  nccclfirasin- 
ducatur  rcbus ,  cuin  qua  libcrras  conni^crc 
ncquit.  Quarc  liccc  Tatum  Stoicum  non  io- 
ducaturpcr  illudtuumdogma  ,  loducitur 
tamcn  Fatum  neccjfttatem  rebui  infcrem  o- 
mnibM^^libertntcmadimens.  Ac  conaris 
ira  dccrccum  Dcicxplicarcvcrcbusa  Dco 
dccrccisltbcrtatcm  noadimac,  liccc ucccf- 
ncaccm  iaFcrat.quod  cgo  omnino  impolli* 
bilecxiilimo.Ac  vidcamus,  quam  cxplica- 
tionis  &  cxrricacionis  cauiam  jJfcras.  Pri- 
mo,dilhibuis,  idquod«f«//Iirn/mtil,  in 
SKtfiiMtis  fi'"P^'(''"'  f"*  abfolute  necejfarium  ,  (jy  ex 
'  hypcthefi.  Abjolute  necejfarium  ejl  quodnon 
fotrji  Je  aliter  habere  ,  (jycuim  contrartum 
»JltmpoJ}ibile,\n(^\i\s,xc£ic.  At  noo  diflin- 
guis,an  agasdc  rcincomplcxa  &  timplici, 
aa  vcro dc cntc complcxoio cnuniiatiooc. 
Aciftudmittamus.  Ccttumclt  uilnl  iilo 
modo  Qcccirarium  cOc  ,  pt^tcr  Dcum 
&diuina.  Rcliqua  omniacxcra  lilam  oc- 
ccHicaccm  funtpofita.  KeceffAriumexhy- 
pothtfi «■y? ,  ioqu  :s y  cjucd tx  xniui  xel tnulta- 
rum  rerum pofitiene  non petcji  ft  aliter  habe- 
tt.  Ncquc  htcpoois  dilcmncn  iDCcrpofi- 
tioDcrorcrum.quaaliqiiidpooicurvciit,  & 
qua  aliquid  coocluduuriqua:  Dcccnit.:(  di- 
(tinguitur  in  coofcqucntts  &  cooicqucD- 
tixueccfntaccm  I(lacASyllogiibca,tlla  cft 
excaofisciFcd^um  fcu  confcqucns  produ- 
ccntibuccauiis  inquam ,  quz  ipfa;  quidcm 


JiijiinUio- 
*ti  Virii 


non  nccciTjrio  poDQotur  neque  caDiTant, 
(cd  quibus  pofitis  &  quibuscaufaotibus  ci- 
fcdus  ncccnario  cxiihr.  Excmpli  caufa: 
Dcus  ooo  crcat  neccilario  muodum ,  fi  ta- 
mcD  crccc,  QecciTario  muodus  cx  illaadio» 
QC  cx\Ci\i.I>JeceJfAriumexhypothefi  ponis  t» 
natura.ex prtcepto, ex decreto.  N  cc ciTarium 
ez  natura  tolltc  Itbcrtacem  &  cootiogcn- 
ciam.  Stc  quoquc  oecciTarium  ez  pracce- 
pcojquodcDim  lcge  adilrtftum  eil  ,  noB 
cilinlibercacccrcacurx  :  liceccx  ncccifica- 
tc  oatura:  producacuc  a<flus  neccilaiio,  ni- 
fia  poteottori  impcdiatur.  Ex  occcinca- 
tc  vcro  pra:ccpti  ooo  aAus  producicus 
occeirario  ,  fcd  przflacioots  impooicur 
ctcatmae  occcintas,fiquidem  velit  Deo  pa- 
ictc,&  illiacccptacirc.Neccirariumcx  dc- 
crcto  malcdcfinis  ,  quod  Dei*i pnfciuit  ^ 
■voluit  vel  efficereveljaltcm  permittere :  nam 
alia  cil  nccclljcas  prxicicnttx  &  pcimiino- 
DisdiuiDX,& aliacl^ccftionis.  Imo  fivc- 
ium£itculubcac,DulIa  cfl;  DecciTicas  prx- 
fcicotia:  &  pcrmifTionis  ,  fcdcancum  effe- 
dionisfeu  voluncacis  diuinx.  Non  enim 
prxfcicntia  DciiCcdvolunttveJi  rerum  ne* 
ceffttat :  Itcct  prxfcicntia  Dci  pofiu  fcqua- 
turrcm  futuram  ,  noocz  ptxfcicnciatao- 
quamcaufacoofequcoiis  .  fcd  raciooefcu 
caufa  coofcqucntix.  Dc permifTionc  poil- 
ca  latiusagcmus.  £t  hoc  quod  oecciratium 
cil cz dccteco,  voluntatiscffcdiicis  ratio- 
nc  hoc  quoquc  libcrum  aut  coocingcos  di- 
cincquic. 

Dillingui$yff//n</o  DccciTtatcm  io  cea- 
iitsnH  o»  infallibtlitatii  neccjfitatem.  Ma- 
lc  Non cnimopponuntut.  Nampotcft  r- 
na  cadcmqucrckcdc  pcr  coa^ioois  nccef- 
fitaccmprodudla  &  infallibilitcr  prxfctra. 
Dciodc non fuocciufdcm geocris  IllacDim 
cft  voluoraris  pioduccuds  altquid  ,  &  cft 
prioi  oatura  iplii  rc  pro  du^lta  i  hxcpixfci- 
cotia  tft.&icnaruiatftpcftciior.  lllaco- 
iQcidu cuin occcrntacc coofcqucntis ,  hxc 
coofcqucntix.  Tcitio,  cftahqua  ncccili- 
ras  qux  piopior  eft  coadioois  ncccflitati 
quodadrationcm  ,  c.iufain  ,  &gcnus  at- 
iiDcc,  &coadltooi  opponitur,  contraqui 
coa«5lionis  nccciTitas  fuu  diftiogueoda. 
Illa  cll  necejfttoi  tntuitabtlttatu  ,  qui  qui- 
Aaaa    3  dcm 


5j8  lACOni  ARM 

•^cm  coa£lionem  comprchcudit  cjuoqur, 
(cii  fpccics  innomiQata  ooniine  gcnciis 
appcllan  potcft.  Qupd  vtcUrius  irtclli- 
jTi  ponitiita  mc  cxphco.IncmtabilitJtis  dc- 
ccfruas  cft  duplcx  ,  vna  vim  lofcrcns  rc- 
bus  putc  oaturalibus  ,  qua*x/o/r»//»dici- 
lutiicbus  voluntains  ,  cjua:  fc^<?// iuitui. 
Alicta  icm ,  liuc  naiura  ilia  llt .  fnic  v  oluo- 
tas,ita  lcoitct  &  luauiict  intus  moucns,  vt 
noo  poir>taoDcoiDc!ioari,&  idvcllcquo 
mouctur.  At  tamcn .  fatcor.uou  agitur  leu 
mouctutvoluntas  fccuodum  modum  to- 
luDtacis  )  fcd  fccuodum  modum  natutx, 
qua  moiiooc  tullttui  libeitas  .  fcd  noo 
(poocancos  alViofus  ,  quum  vttunr.quc 
lollaiut  pcr  aiflioncm.  Dclinitioncni  co- 
adlioDis  cuam  ttanfco.  InfallibiUtacisnon 
jplaccc  :  coniUDgis  cnim  difpatata  in  dcfi- 
uttioDC.  Certo  cnim  r«rflir# mJititur  ra- 
tionc  przfcicDiir  ,  immutAbiliter  rationc 
ipiiusrei  •  &  immutabilitas  nonconucoic 
intillibilitati  i  nam  iufallibilitas  prif..ieu- 
tiz  ctibuiiur, quz  falli  noo  poccll  ob  io- 
iinicacem  Dacutx  &  fapicntiie  diuinz. 
Quin  &  ipfcY0ccmiwOTM/>i^»//rfrcxpan- 
gi$  additamcnio  luo.  Qupd  cnim  potejl 
"jtl eutnirt  vel  non  eutntre,  id  non  fiat  im- 
mucabtluer .  ccito  tamcn  ptzfciri  potcll 
ab  co  )  qui  omnia  ctiam  contingctia  prx- 
fcit  infallibilitct.  Rctlc  autcm  mf.illibi- 
liiati  ncccilitacis  adlhuis  axioma.  Omne 
ijuedejl,  quMtrnui  ejl,ntrelf»riMm  ejl. 
gUtomodtre  Hadcnus  diltinctiones  ncccflitatis i 
'hi4Cor.MC-  iam  oftcodcs  quomodo  ca  fiogulis  con- 
nsai^.  ueoiat. 

EffeHMUm  rtlationes  omnes  Junt  m  cam- 
fiu  f»»*  y  fcd  vcl  ad  caufas  (cpatatas,  vcl 
coDCuncQtcs  &  coDcaulas,&  limul  agctcs. 
Siadcaafas  fcpatacas,  iam  cffcda  fotttua- 
tuf  oomeo  a  modo  ,  quo  ifti  cfFcdus  cx 
caufis cxiftunt.  Si neccllatio ,  dicuotui  oc- 
ccflaiii  ,  fi  coDtiaectuer  ,  coDciDgeoccs. 
Ac  Teco  fi  caula:  plurcs  coDcurraoc  ad  v- 
num  c^cAum  produccndum  «  lam  qui- 
dcm  cffcdumiUud rcbtioocm habcc  &  at- 
fcdioDcm  adfiogutas  ruascaufas.fcdao- 
mco  Don  (bititur  ,  aili  ex  modo  quo  cx 
<aulisillisrimul  luntSit  exiitit&  ptoduci- 
(Ui:quiaiodus  U  ilcacccttauus  >  uccdia- 


INIl  EXAMEN 

riiim  dicttuf ,  fi  cootingcns.cotiogens.Fie^ 
iiauccm  ncquicvcvnus  idcmquc  cffc^us 
paitim  contingcnccr  ,  pjrtim  ncccllano 
cxiftat,  quocuoquc  taodciu  tcfpcctu.  Ve« 
rum  quidem  cft^fi  caulaqux  lccunda  dr- 
citur ,  foIaopcratetur&:  cc  voluntatc  fua» 
icscoutingcos  dici  polTct  :  (cd  quia  cau- 
fa  prima  fccuodam  moucr,  it.;  vt  non  pof- 
rttuon  moucti  i  hinctotusctTctflusnecef- 
faiiusdicitur.  Quta  ficrinonpotcft  vt  ille 
cftcc^us  ooo  pioducatui  caufaticibus  iftts 
caulis  ptimaS:  fccuoda. 

Quod  vcto  puzii  iJIaKeceJfitMte  non  toDi^*^*^*^  9 
Itbtrtatem  caujarnm  Jtcmndarum  dc  oihilo  ***^'Jf'f**  • 
cftiqucmadmodumctiam,quod  cxiftiina»  o(>f^f**f*' 
eff^ecinm  reJpeclufecuHdi  caujd  ItLerum  dict*'*^' 
fofje  ^  contingentent ,  qut prtmt.  cauft,  rtjpe  - 
//«  necefjltrius  dtcetur.  Abluidiimcaifn  cft 
hbcftatcm  cumncccnitate  ,  &  hanc  cum 
illa  vcile  coociliarc.  Omoiscoim  occcin- 
taspugnaccum  iibcrtate,  nontantum  co- 
aifVionisocccincasiQuod  ita  vcfum  cft,  vc 
ne  inftantia  quidcm  daii  pullit  vlia  vctica- 
ti  ifti  iofirmaodz.     At  vcrum  clic  farcor, 
quod  decretumDei  cauf/u fecMndtu  ordtnaf, 

ipfam  adto  voluntatu  humant  Ithtrta- 
tem  iAiiu,\zpctordinaiionem  iliaro  lit>er- 
cas  non  toltatut  :  collitur  auccm  libetus 
qu.indo  Dcus  fiuc  coa(ftionc  (quod  no  po» 
tclthcii,  cumpfoptcr  omoipotcntiam  di- 
uiaam,cum  proptcr  voiuntaiis  aatuiamjfi- 
uc  moili  tc  lcoi  flcxiouc  ita  voluocacem 
mouct,  vcooo  poHic  noo  moucri. 

Vidcris  autcm  mihi  loicr  libcium  &  Lihtrum  ((y> 
(pontaocum  motum  aoa  difciimioatc»  fjpontantum 
quum  fpoDtaocus  mocus  tancum  diftec a  ii/7M^MW/i- 
libcto  ,  vc  tllc  cum  uaturali  k  inccioa  oe-  tur, 
cciritacecoiacidctc  podit ,  hic  vcromioi- 
me.  Spontc  eoim  homo  vult  bcacus.ef- 
fc,  ai*oua  libeic.    Bcftix  ctiam  fpoocc  fc- 
tuntut  adca  quz  fibi  boaacOc  excxftia* 
du  oatutzx(iimaot,atnuilapoteft  iiscri* 
builibcicas. 

Hifce  coofidcraris  apparccnullo  modo  ^«  Adam 
dici  polfc.quod  AdamuineceJfdriclaffjMi/it  iitert  Jimu 
JimHio-lihert.mfiacceffiutcm  infaliibili  fjy^ntctjfar^ 
cacis  adfctas  ,  quz  ooa  cft  in  laplufcd  io  lofjmftt, 
prxfcicncia  Dci  propcci  cius  inhoitatcm. 
LibcrcasautcmpoiicodccxccoDeicolhcur« 

qaia 


PRyEDEST.  PERKINSIAN. 

^uij  Ai»m  mn petuit  refifiert  voluntMti ,  id 
*fi,dtcTtto  Dtt.  Quod  rcfpoadcs ,vt  ncttpo- 
fuit  ificquoqut  nelmjft ,  rcfutacur,quia  non 
potuir vcllcalitcr.  Quodtu  hicuiquond 
4U4ntum $pfum  Tcinm  clVcacg^s  quoad po- 
ttntiam.  Atnoahoc  difpataturaa  Adami 


55^ 


▼oluotati  fucrit  adcmpta  potcntia ,  auz  li 
bcrtas  dicitur  ,  quod  nccdTc  non  fuir  ad 
bpfus  ncccnitatem  induccndam  :  fcdanc- 
ucotus  iple  ,  id  c(l,  tapfus  ucccflario  ex- 
ftitcrir.  Quodquum  fjrcris,  nccclTc  ct- 
iam  cfl  farcatis.libcrc  lapium  oon  cCTc.Cir- 
cumfciipta  eaim  fuic  potcoria  iila  &de- 
letmioata  quoada«ftum  ilium  &  cDcnium, 
adco  vcadu  jlitcr  vclic  ooo  potucriri  fc- 
cus  dccrccum  Dciirritum  fadlumedcc  l^t 
hicrurfus  fponcaocum  raotum  pro  libcro 
vfurpasincrudice. 

Ad  rci  dilucidarionem  4/1/?/«^«« rfMf^ 
pora,lt^fiim  prtcedent.prx/tMS  futurum. 
At  prtfem  ^futurum  ad  pra.Tenrcm  dilpu  - 
tacioocm  nonfaciunc.  Njmlapfus  nocef- 
iitaccm  cxprxfenii  &  fiKuiotcmporc  lu- 
berc ocquir.  Soluir. pr^eedens fctuirpropo- 
fiio.loprtmomomente  dicis  Upfumdupltci- 
ttrneceffnrtnmfuiffe  l*timo  propttr  Deipr*- 
Jtitntiam.  At  pra"fcicnua»ullius  neccflita- 
ciscftcaufa  ,  ucquc  propccr  prxfcicnciam 
tesdicicurficri  lutallibi  icccfcd  pra:fcico- 
tiacauradl  ,  curics  cooiin^enccifutuia 
dio  tcmporc  ,  inf.tltibiliter  (it  piacfcicj  a. 
Dco.Sccundo .propfcrdeeretum  Dei ptrm if- 
fiuum.  Atpctuiillio  ciufa  immutubiltrans 
auc  ncccnicatiscn'cnequir.  fiilcnimadus 
ncgaciuus ,  oonprobibuio {  va  ic  aifirma- 
ciua  ncccdicascziAeie  nequlfc 
tjmt9  tti        Honorit^  Hugonii<\\(Xi  ic  Bon  iuaant; 
lnuu  r/m4/'*o^"'"^P'°^^"^'*^*^'"  aguur.ncquc  funt 
j^jt  di^t-mru,  Ratio  vcroquam  jdfcrs.cftpar- 

cimpericioprmcipii ,  poxcimuulla.  Peti 
cio  principii  cfhquum  dicis  ,  quianttUum 
ftrmi/fumnonpottfi  neneuinirt.  ICiuo  nul 
la  cR.quum dicis, qutaaltttr iuenirertequit 
quam  Detu  dttrtutt.     E  x  co  cunn  non  tc  ■ 
quitur,  crgo  cucaicneccirario  :  quia  liccc 
aliccreucoircooapoiricmalum  ,  quaintd 
Dcus  pcrmicisc ;  cameo  ipla  pcimiifu< 
noaimpooic  nccciTi<accm  cucntui  pecca 
n.  Dctcimiaaiio  coim  diuioa ,  aoa  cil  cir- 


ca  pcccatum  vi  fiai ,  (c<f  circa  idcm  iam  c*^ 
fuiscau/isfuturum  ,  nc  vlccrius  rcudac 
quam  Dco  vifum  cft.    Quod  autcra  per- 
mijffonem  dcfinis,  pcr  ntgationem  grati*ad 
vitandum ptccatum nectjftru ,  ribi  noa  c6« 
ccdo.    Hoc  cnim  oon  cft  pcrmittcrc  vt 
homo  libcrepcccct,  fcdcfficcre  vt  ncccf- 
lario  pccccr,  quod  iam  (xpedidum  cft.Hc 
vclim  abs  rc  cxf\iciti,qucmodo  ntcrffitaf  dt^ 
crittdiuinit^uQ  fiatuit  vt  Adamitt  pecat' 
rtt.fiitrit  voluutaiu  hnm/tns.  Itbertatt  euita- 
iilK.cumfutrit  intuitaLiUf ,  quoadeuentum 
aiiteniif  omxito  quod  abfonum  fit.  neccOi- 
tatcm  appcIlarccuirabilcm.Noo  visaurcm 
v  t  q  u  i  s  c  X  i  ft  I  m  et  ///<»  j?;  necejji/atem  ex  decrC' 
to  Dei  fiuxijfe.    At  tam  muUaduifti  hoce» 
uiaccntia  ,  vt  fruitra  iam  hoc  nolis ;  Sc  cr- 
plica  quomodo  ifta  ncccditasfcr ura  firdc- 
crctum ,  Si  decrctum  aou  habcat  caufx  ra> 
tioncm  iftius  ncccllitatis  rcfpcdlu.  Efte- 
nimdccrerum  caufa  occclliracis  vr  con(c* 
qucntis  noarcconfcquencix.  Vcrba  fuot 
irta  &  voccs  ad  cfFugicndum  itbum  vcri- 
tacis^  confidx  ,  qmbus  nulla  fubcft  vcri- 
tas.  imooc  vcrifimilicudo  quidcm.Scmpcc 
coim  verum  mancbit  ;  quod  ez  dccrcto 
oecciranum  eft.  id  cauGm  fux  nccenitatis 
fa.^bctindccrcro &adccrcco  Dci.    At  mi 
Pcikinfc,  annon  ifta  operofa  mulurum  di- 
ftiudlionum  laucftigario  &  vfurpatio  fal- 
fitJtisfignMncft.quum  veritacis  orauo  dc 
fimplcx  Ac  apcrta. 

Quoi^  prtJtJbnati  nectjfario  faluantur,  -^» 
reprolfi atctj]'arudamnantur,icSe c(lia ■  "t(*f- 
fclligcndum.  Namquaprxdeftinatusquisy^'"*'/'' 
cft.pugnac  cumcodamnari  :  &  qua  rc- ^*'''"'' 
piobusquis  cft,  pugnaccumco  faluari.At/''''^^'* 
polIcGluaii&  damnari  ,  ocucrirepugnac. 
Namdccrctutn  illud  iioncft  dcpotctia,(ed 
dc  aclufalujndi  &  damoandi.  A^us  au- 
tcm  ifti  duo  quo  ponis  ,  prtpofitum  nem- 
pc  tton  mijtrtndi ,  ^  propofitum  damnandi^ . 
icquuntuc  pctcatum.     Miicrjcordia  c- 
tum  foli  milcto  ii  peccarori  cft  neccffa- 
ria  «  &  vere  dicicux  ,  quod  pmpcfttum-i^ 
mnandi  n'(i ponit  vilam  necejjitatem damna" 
tionu,nifitnteruenientepeccato,  fcd  itaiutcr«- 
ucnicnic:  vt  non  Mictucnircponit.Si  autc 
Dcus  dccteuerichomiacm  icacoodcrc& 

gabcc» 


5<>o 


lACOBl  ARMINII  EXAMEN 


gubcrnarc.vt  non  ponit  non  aiflu  pcccarc, 
quotuftitumfuam  iacms  cxitiodcclarct, 
iam  propolitum  illud  iofcrc  nccctTitatcm 
pcccaci  &  coodcmnationis. 
An  toitm       QupJ  vcro  nerejfit/n  iHa  tedtm  modotx 
tnsJo  tx  Dtipr£jcnnttafequAtnr,ih{uxdc6izn\iT  Qnpd 
frdfaenria.  cmm  prxlciuit  Dcus  ,  iu  pralcit  qu.a  lu- 
turumcrt.  Ac  quoddcccrait  &piopoiut, 
ftatuitcjucapud  fc  faccrc ,  idco  fit,  qma  dc- 
crcuit.  Et  cx  ptxfcientta  concluditur  ia- 
falhbilicascucncus ,  qux  ci\  ncccllitas  con- 
fcqucntix  ;  k  cx  dcctcto  immutabili- 
fas  ciufdcm  ,  quz  cft  acccflitas  eonic- 
qucniis. 

Scdobiicis  tib\,  quiad  moritm  prtdefit- 
PMti  funt  ,non  pojfunt  ftvelint  ptr  pantttn- 
UAm  Itberari.  Obicdio  ifta  huic  loco  & 
tcmpori  non  conucnit. Atcgo  obucio  tibi: 
qui ad  moitcin  prxdcUinati  funt.  ctum  ad 
pcccatum  ,  iuxta  tuam  fcntcnti.im  ,  funt 
prxdcftinaii ,  vtid  quod  Dcus  illis  infcr- 
ic dccicuit. mottcmfcilicct,  lulU iplis m- 
fcrrc pofTit.proptctpcccatum  fcilicct.  Ac 
Cinc(tDcus  potclladpcccatum  prxdcfti- 
narc  ,  vtmottcm  infcirc  polfit  pcccaton: 
potcft  ctiam  moitcm  io^circ  non  pcccato- 
riiquiapcccatoi  cx  prxdcftiuatiouc  diui- 
uanoacllpcccator.  Kt  pciuslongc  cilad 
pcccatum  prxdcftmarc  homincm  intcgtu, 
quam  innoccntcm  prxdcftinarc  ad  jnot- 
tcm.Dc  quo  ciiam  antc  diflum  cft. 
Jr  ex  per-  Qupd  vcro  candcm  Dcccflicatera  impo- 
mtffioni  tnn  ncic  conaris  fcnccntix  ,  qu^  p(Tmifficnem 
lii.  maliJlAtutt. iindiiocamcli ,  pcimiiriooc 

ioquamrciaccxnaturafuacxplicatJ  &  in- 
ccllc<fta.  At  tu  pcrmiflioncm  ita  dclciibis, 
vt roucra  impingat  in  clfcclioacm.  Si  coim 
ptrmttttre,  tfl  vtUinontmptdtre,  (^uod'.c- 

ucta  cft .  cy  '^'''^'  'J^  >  "'^'  J' ' 

nite  ptccAtuincAueri  nequeat  ,  vt  tudicis, 

iam  vcUc  noo  :mpcdirc  pcccatum ,  cft  cf 

ficcrc  pcccatum  pct  ncgatioacm  impcdi 

mcnti  acccflaiii.    Atquc  ita  malum  ne- 

ccfl^aiio  cxifta  pcrmifliooc  cxiftit  ,  mini- 

mcautc  libcrc  cx  partchominis.  Vndc  fanc 

conftacdccrctumDcinon  cflc  magis  cui- 

*  tabilcquamhuiufmodi  ,  vtcllatc  dclcii- 

pta,pcrmifllo.    At  nifivaoa  licdiftioaio 

dccicii  iococigcticura  fiuc  clficix  &  pcr- 


mifliuum  ,  vc  ccrtc  vaaa  aon  cft  i  nini 
ncccUjrium  cft  tta  dcLiibi  permiflio- 
ocm  ,  vt  in  cncrgcticum  dccrctum  non 
inciciat. 

Qupd  vero  Stoicii  &  ManichAum  do-§l*f'^^'*** 

gma  tibianoouUisimponitur,  noncamc- 
tcHtabilli$,quodputcat  vtftrasfcntcntiasf<"»*'*»'« 
omnino  cunicntirc,  fcd  quoJ  in  cocon- 
ucQiacis  lcotcntiis,  vt  omoia  uecdfatio  lie- 
tidtcatis  Hocabstcamolitidcbes.  ficifto 
criminc  dodrtnam  tuam  libctarc. 

Contradiccntia  autcm  coniungi^  lo  v- 
num,quum  dics :  homnicm  kpeccando  ab- 
flmtrtnon pojft ,  ^ tAmen  nonntctffario .  fid 
voluntarieptccare.  titque fu/fcit  ad libtrta- 
ttmvotuntatu  ,  fitxtbtlem  tjft  advtrunqu» 
oppofitum.^fpontitltgtrt  ,Ji  in  vnamtantH 
parttm  dtttrminttur  a  Deo.  Uctcrminatio 
cntm  ilU  libcitJicm  voluntatisaufcrt,  vd 
potius  Itbcitatcm  volitiunis.  Licct  cnim 
voluntjsin  aliis  tebusa  Dconou  dctcrmi- 
natis,  Bcxib  hs  la  vtiumqucnuncatadli- 
bcra.tamcu  volttio  libcranonclt  ,  quan* 
dodctctmiuatur  pixcifcadvnum  cx  coa- 
traiiis. 

Anfilmi  di<f\um  habet  idcm  quod  iatn 
Ixpc aixtiuus ,  Diftiogucnduni  mtcrnc- 
cc((niLX.cmco7ife<iutntu  crc  nftqntntia  :  il« 
iapixccdit  tcm,  hoc  fcqutiur.  Tuavero 
ncccflitascxdccrctoptxccdit  rcm  &  noa 
fcquuur,  Anlduiiana  (cquitur  :  crgo  ooa 
cU  cadcm.  lu  Gaudtntit  diclo  nc  vcfti- 
gium  quidcm  cft  cius  fcatcutix  quam  tu 
piopugnas. 

In  breui  rcca^MtulatioDc  fcntcntix  no-  RerApituU- 
dumnon  magis  loluts.  Jlciupcc  cnim  vc-  tioftnttm- 
tum  nMnchxi.gr.uiiadvttAndnmpeccAtumtiAftrkiih' 
r.ectffariA  nciAtt.ntm.tfft pttcati  caujamptr Jit^fm 
tr.j.iuiK  ni,n  a.init'. prbhibtns  nicrffarium.  Et 
fal^  iii ,  t  /npcf  tji ,  tUitt»  itbcrt  (j»  voluntAri* 
peccarc,  qut  non pottfl  mn ptccart.  Et  volu»' 
tAttmltliertficrt  in  tjlamparttm  ,  qua  ctrto 
Fet  cj" infuxtbili  dczi  eto  e(l  detcrmtnata.At' 
quL-uatallum  ,  vc  dcliuiitonibus  intctfe 
piigncnt  Itbcrtas  &  dctcrmioatio:  IlJa  e- 
t.iiu  cftad  vttunqucoppofuotum,  baec  ad 
vnum  pixcifc. 

Q_upd  cxcmplum  Aa^tlorumid(cis,qui 
nttejfario    Itbtrt  Deo  obedtunt, (icii  pro 

tu» 


PR^DST.  PERKINSIAN. 

(  jiauclorirate  :tt  aoudumprobafliquod 


S6i 


>iicis.Ego  vcco  dicobxc  duo  totcr  fc  pu 
gaarc,  vc  (1  milii  aflirmcs  Angclos  libcrc 
Ucoobctiirci  egoHdcutcr  diduius  Hm, 
,  AngclospOircDcononobcdirc,  ^iconrra 
adcucres ,  non  pofl*e  aoo  Oco  obedirc.cgo 
auiljdcr  lodc  coaduJatn  ,  iam  non  Jibcrc 
Dcoobcdirc.  inrcgris  coim  circntiis  mtcr 
fe  dilFcruDt  occcnitas  &  libcrtas,&:<)Utdcm 
plufquam  gcnere  Ht  auHm  dtccrc  citra 
bl  jf|)heiniam  «  uc  Dcum  ouidcm  omoi  fua 
'  .>otentia  cfficcrc  polTc  .  vr  quod  nc- 
:um  c(l  contingcos  lit  aut  Iibcium,  ic 
quoii  neceflatio  fit ,  libcrc  (i»t.  Implicat  c- 
oim  contradi^onc;  uun  pollc  oou  fict  i,& 
poHe non  ficri ,  &  coQCiadidtioocm  oppo- 
(i:  &  gcnculirtimx  notioiji  mcn 

lu  ,   ,iidruinitu$iDrux,j/*  yKo/ii^/ii/- 

firmnrtAutMttMrt  vtrHtntJl.  tt  riintnfi- 
r-f} ftmul tffc  cr  non  tjft  ,/imulkoe rfft  Cf  non 
«•//f.lilud autcm  non  poilc  Dcum.noncll 
iinpoteoiia:  ,  rcdinuariabiiispotrntix  li- 
pnum.  Quod  cnin'  icscl^id  qiiod  cft.pci 
adluilcmJDcjpotcntiamcil.Si  iiat  vi  fHnul 
&  codemtcmpoic  hoc  oou  Jii,iam  aClualis 
Dci  potentia  auc  vincitut  >  auchabctpo- 
tcntiam  parcm  fibi  oppoiitam.qua  fit  vt  rcs 
qux  ocr  potcntiam  Dci  dl.eodcm  tcmpo- 
tc  000  lit.  Quod  clt  abfuidotum  omoium 
ablutdum  maximum. 


■4itMr   /^jtcctum  quia  tam  rreqacns  nobis 
rtr»-  v^meotiofailicft  pcrmilliouispcccaci, 
optix  pretiumfactuius  fum.&;  icm.vt  fpc- 
ro,nbt  Ftrkinjt,  non  ingratam  ,  fi ,  quid  lo 
niuctfum  deperminiaoc  fcDtiendum  ef- 
ic  .-.dum  Scripturas ,  fcmel  ex 

p:,         .  I  ^ucio.Tulcges.expcndcs.ac 

ludicabislibcie  &  fj  ncere,  Aiicubia  veii- 
tatcaberraiTe  vidcbor,  lo  vtainteuocabis 
amica  fic  ictu  moncLa.  Primurn  aurem  a- 
gamdepciiniirioae  vniueifim:  dctndcde 
pi       "  rncpcccati. 

ioocm  ad  gcous  a^Miis  pcrti- 
ncrccx  ipia  vocisi^cxioaeednotum  , iiue 
pci  ic  fiuc  rcdu^iac  .  vt  ioScholislo- 
quuotur.  Cciratioeoim  aba^tu,ada<Hum 
quoquc  ciltcduccuda.Caufamaurcm  pro- 
ximam  &  ininicdiaum  habcc  votuotatcm. 


Difirmtf- 
.ontmgt- 
trt. 


uon  fcicotiam ,  ooo  poreatiam,  uoo  potc- 
ilaicm.licct&  iila  in  permittcmc  rcqut- 
lantur.  Ncmo  coim  rcftc d^citut  pcrmit- 
tcrcuili  &  fcicos  quid  &  cui  pcimittac.ni- 
ii  potcQspcrmttcere&  impedire.  oifi  dcoi- 
queius  &  audloritatcm  habcns  pcrmic- 
tcndi,  Et  (i  fottc  cuiquam  pcrmiirio  rribui- 
tur,quiautfcicntiaiila  .  autpotcncia,aut 
potctbtc  dciluutus  cfl  :  abuliucid  fit  ic 
cxtcoiiuc;  quod  lo  accutata  tra^ationc  rci 
locum  habcfcooa  dcbct. 

Obiedlum  pcrmiiTioois  ciVtum  peifoaa, 
cui pcxmictitut  aliquid,tum  aifluiCfuba- 
dlu  volo  etiam  comprehcoiam  ccil'  tio- 
.ocm  ab  a^ii  )  qut  permitcitur.  lo  pcr- 
fooa  ,cui  peimiccitur  ,  Juo  poocoda 
aclus.iftiusrcfpciiu.  Primo,  vtrcs  fuffici- 
cnrcsad  aclum  prxllaodum ,  iocclligc  uiii 
impcdutur.  Sccuodo,  ptopcoiio  ad  aclum 
prodaceodum citia  hanccoim fiuflu pcr- 
mictuur  i  oam  occciraiio  ad  adljs  prxila'» 
t^oncmrcquiruotu, ;  &  vc  vtadiiotillcai- 
liptopcndcat  pctiona,  cui  pcrmicritur  a- 
dus.adai^umipfum ,  nullo  iinc  &:  mva- 
gum  pcrroitticui.  imoocc  rcilc  dici  po- 
teil,  quod  jlicui  ad}uspermin3tur,quia- 
Clus  illiuspixftandiartcdlu  nullo  tcnctur. 
Vndc  appatct  pcrmilliooi  prrccdaneam 
ciTc  pixicicniiam  fiuc  fcicaciam  tum  vi- 
iium  iirfficicntium,tum  propcoiioois  ad  a- 
chim  illum  przftandum,  io  illo,  cuifit  pcr- 
iniirio,cxiftcotium.ModuspcrmilIiouiseii 
fufpcoiio  cfticieatix  ahcuius,  qux  cHici- 
entiattiam  poiTibiliscft  pcimictcutihDC 
fccundum  lus  .  fiuc  fccundum  poccu- 
tiam  ,  vel  vttoquc  modo  ,  Sc  vfurpa- 
tacircumninbeiet,  vcl  rctplaimpcdiict  a- 
(flum. 

Vodegcneiatim  dcfinitipotcft  permif  Definint 
£iCMA(fIu$  voluntan^         crmutcQS  cfti-/.iT/B/^on»» 
cicQtum  altquam  :  .'ilcm  lUfpco- rw^rwrr*. 

dttjqux  vfurpataadum  aliqucmeius, cui 
pcimifliofit,  circumfcribcrct ,  vd  rcipfa 
impcditetiad quematflum prxftaodum  illc 
idem  propct^ioncm  habet  &  virrs 
cicnrcs.  Hiiccaccommodatis  ad  pcniul- 
iioncmDci  ,  qua  crcaturx  ranonali  »• 
dum  aiiqucm  pcriDinit ,  ica  potciitde&ii- 
tio  tormati. 

Bbbb  Pa- 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


^  .  .        PcrmiffioDciefla^us  volunracis  diUi- 
,       Q.T,quo  DcuscmciCDiu(nalic|uam  v>.iiu- 

^n^Dn  ^*^' POt*^°^'''  vclvtroqucmodofibi  pol- 

^**  nbilcRi fufpcndiCt^uz  cHEcientia, (laDco 

vfurparccur  ,  adum  aliqacm  ctcacurxra- 
cionalisvcl  circumCciibcrct  vclrcipla  im- 
pcdirccadijuciiia^um  prxftandum  cica- 
turacadem  propeofioDcm  habcc  &rircs 
rulHcicoccs.  Czccrum  cum  voluacas  Dci 
iempec  ^  fapicotia  ipGus  dirigacuri&in 
bonumtcadar,  non  poccdnou  in  ccicum 
J.im  fbe-  cumqucopiimumfiacm  pcimiflio  ilia  m- 
gifj  rtitutacfrc.SuntautcraduoriucmoJi  fiuc 

fpccics  permtlIioais>  quod  /igoificatum  cll 
io  dcfiaiciooe .  vbi  cBicicociar.ri  vfurparc- 
tur.acccibuca  cfi  diAin^c  vcl  circumfcit- 
pcioa^as.vel  impcditio.  ConHdcratur  e- 
oim  voluocas  Dci  bifatiam ,  vclfccuudum 
quam crcatuns  aliquid pia;rciibiciubcado 
vcl  vctaodo  i-vcl  fccuodum  quamipfe  ali- 
quid  vulcfacorc  vcl  irapedirc  Hidc  c&- 
cieocia ,  dequa  lucagiiur,duplcxcfl,vaa 
prxrcripcio  liuc  btiolcgis,  qua  a(flusali- 
aais  creaturz  citcumfcriouur.qua  circum- 
u:ripcionca«5lu$  illc  iibcrraci  crcatura:  adi- 
rnicur,  adco  vrnoo  poflic  lilumcuia  ^xc- 
catum  prd:lbrc,(t  vccitus  fli  j  vcl-umicccrc» 
fi  prxccpcus.AlteiacflpofiHo  iinpcdimcn- 
ti  >  quaaflusaliquiscrcacurx  impedicur. 
i^rimo  modo  cucumrcripcus  cfl  EjiuixMr- 
^orr aj«mi(.arborerciearixboai  fl:maJi.  & 
'  dtlt^io-vxoris:  illc  perprobibitioocm  ,  ilta 

pcr  przceptum.Sccaodo  niodo  iinpcdicus 
cA  o  c  ma  iedi  ccr  cc  IJrmtii,  AchAztM 

nc  £/mw  occidcrct ,  fic  Stnnmchertbw  oc 
Hitrofel)msm<i^ctci  ,  Ainmtluhtu  nc  fc 
«ODcamioaretcontadu&  coogreliu  SnrA, 
QuiaauremDcus>  fiitavclic>  vtramquc 
frims  ^M»^'''"^  cfiicienriam.quaodo  &  vbi  vilum  cfK- 
•v*lMniAtt    fuipcodiohiDCCCiamduplcx  cU  pcrmiirio. 
4rtMttrd.    Voa.quaadtamaliqucm  lcge  nun  adfiiio- 
git.fcd  pctmictit  tliumarburio  &  libcrcaci 
cxcacurz,fiuchocfiacobaifhisipl)usnacu 
ramfimplicitcr  ,  quaiccft  illud  ApoHolj, 
cmniMtnthilutnti  liucobaliud  maluin  vc- 
StcundM    taodum.cuiuscjcmplumcft //^fZ//«  repu- 
^Kspottn-  AltcraclK  qua  aftui  alicuiimpcdi- 

tiAMltffHid  nje^jtuxn  noo  pooit  adiooc  iua  impedi- 
/''''**''*""''naejwttn),inc[uam>  quo  reip&  impcdiacur 


adus.Qooquo  pollic  tcI  debcaclmpediri. 
Sic  pcrmihc  AdMmutn  cdctc  de  fiu^u  vc- 
tico,Ciu;fM/»  occidcre  ^acrem  fuum.  Licec 
cnim  inipcdimenta  adhibucrit  qutbusfle 
poccratac  dcbcac  impcdiri  vccrque  aclus, 
tamcn  oon adhibuit.quibus  a«^us  impcdi- 
tus  ftr.  Scd  6c  huncpermiiliootsraodum, 
quicflpcr  ooo  politiouem  impcdimeott 
adum  impedicntis  ,  licct  dmidcrc,  lecun- 
dum  varictatcm  modotum  quibus  Dcus 
impedtrc  potcA  ,  imo  &  folccaAura  aii- 
qucra,ad  qucmafHcicndum  crcacuiajiru- 
peofacfl  &  fufiicicus.  Nolo  autcmfutfi- 
cicotiam  tllam  voquam  lotcliigi  citta  con- 
curltimcaufzpriiiix.  Variccas  autcm  ifla 
dcfuinicucexcaufis, per  quas  creacura  ra- 
tionalis  adum  aliquem  producit.  Caulx 
iflxfuDtpotcotia, /i-.Mu^t  Grxccdida.  &  DttfUx  tnt^ 
voluotas  (loquimur  cnim  hic  dc  iCUb  .%pidttionit 
volaotariis.ad  quosiclpcclum  habctpet- Iptcits 
minio,dcquaagtmus )  &  proptcrca  tmpc-  fit»' 
dimeocum  pooicurjvcl  poccocix  vcl  voluo- 
cacicrcacuiz  :  hoccfl  ,  cliictcuta  Dco,vt 
creatuia  ai^um  illum  pioduccfe  aut  qoq 
poiriraut  Doo  vclir.  lllo  modo  impcdi- 
uitiDgtclium  AdM/nt  la  Paradilum  ,  tflo 
lo/ifhitm  ,  Dccootamioaret  fc  adulteiio, 
coDgrcdicos  cum  vxotc  Domioi  fui. 

At-magis  particulattm  videodum  quot  §}^f  moAit 
roodisDcusimpcdiar.  ne  crcatura  pcllit /0f"'//4 
aut  vcltt  produccrc  aiVum  ad  qucm  pro-  crtttmtM 
peofioDcm  habcr.fic  vircs  futficicotcs,  io-  imfidtMt**. 
tcliigc  oitrahoctmpcdimcocum.  Depo- 
ccutia  tmpcditaprius.iode  dc  .voluotarc. 
Vtcrcaturaaliquid  cfficcre pollit.  occcUo 
cfl.vcpuceasljr.  vcpoccocia  oulla  maior 
vclxquiiiis  ipfi oppouatur,dcoi'juc  vrob- 
ledium  habear  id quod  agcre  pollic  liia po- 
ccacia.  Hincappaccc  inipcdiincncuiu  hui& 
caulz pooi  poilc quadtuplici  modo.Pitmo 
efl'cucix&  vicx  ,  quz  fuucfuodamcotum 
potcutiz  ablaciouc.Sccuado  I  potcocix 
ipftus  adewiptionc  vcldimiDUtiouc  Tcr- 
'cio,  maioris  auc  xquults  falicm  pocco- 
ttx  oppofitiooe.    Quarro  deoiqucjob- 
icdh  lubflraClioDC  ,  quorum  modorum 
VDulquilquc  futiicit  ad  impcdicudum, 
fixcmpla  adfczcmus  (iogulotum  modo- 
rura. 


lO. 


i6. 


:cdi 


•14- 
.U. 


PRitDEST.  P 

rtlmo  modo  impcditi  eii  'Hifr0/clj/mo- 
rumexpu^aitioiSenmMchtribctcouti  pct 
$nt(Tft3ientm  centtti  onuagies  mille  vt 
rerttrK  Jth  An^lovnofcrftetrMMm.Sic  inipc- 
iiii  EliM.iijichMt.!Mm iAdaQ.\o,c»njumpti4 
(gaf  f  o  vN-i>,qui  ad  iltum  comptehcQ- 
dcodum  miincrdo:. 

Secuodo  modo  impcdituscd  •Sampfen, 
r.-''  ■  "r  4et3i:fns  cMpiUoi  liberaic  pollct  i 
:ltJltorum  ,  roborcino  Sp<ritus, 
quoanicpollcbat  ,  ipfi  a^icnipto  vcl  di- 
iriiDUto. 

Tcrtiomodoimpcditus  VjfiMhu  nc  faf- 
fiict  leheud  ,  obftjientihtu  SMCtrdetihm, 
qucmadmodum &  impcditaabdu^^io  L«- 
th:  SoJomitMrurtyiti  kaptiuicatcm.pcr  A- 
^r<«/;«mMmrcgibus  vidoribjit  cum-dume- 
Qicisruisoccurrcuccm. 

Quarto  modoimpcditus  v<r^«^ac  ao- 
c«rc  polTct  £/x^iimpcdili  Uhudti  qui  Af>o- 
flolo  PmuIo  azctm  iuraucrant.  Subciuzit  c- 
nim  DcusE/»4«i&  PmuIui  pct  Tribunum 
rubllt.idu$cft.S:c  Chriflin^x^xVi%  fc 
iubduxii  czmanibus  tllorum  ,  qui  illum 
vislcbaot  cMfai,euivci  qui  rtgem  cicare  vo- 
lebanc. 

PcrmifliohuicimpedirionicoDtrariacfl 
eciampcr  quatuormodosil^is  conirattosi 
ai  fimuliunLlos.Namaj  produifltoucm  ef- 
fcftircquiricurcaufainccgra,  fttflicicntead 
cius  impcdimcntum  vnius  caufx  ncccfra 
ri*  abfcntia.  Ncccffc itaqoc  cil,  vt.quum 
Dcu»  potentix  crcacuix  adlum  aliqucn: 
pctmiiiit.creatJUfailla  confcructur  vtlir,& 

cpofcntiaciu/dem  pcrmaneatidonca 
aum  produccndum  ,  nulla  maior  vcl 
zqualis  potcotia  oppoD.itur,obiciftum  dc- 
niqne  opcratur  &  poteiitix  peimictatur. 
VDdcapparctpciiiulTlonem  banc  Dci  non 
«flc  otiolam  >  vtpotc  ad  quam  rot  adtones 
requirantur  prouideotix  diuinx,  coofer- 
uantisdTcntiam,  vitam&  poicntiam  crea- 
curx,adminiflrantis&  gubernanttsoppo- 
.  fuioncm  potcntix  maioris  vcl  xqualis.& 
oblatioocm  obieiti.  Exempla  huiufmodi 
pcrmilfiooisctiamadfcrrclicea:.  Sic  Dcus 
permifit  Fihumfuum  porenrix  TilMti  o> 
IfttUorum  titc tfi hoTMvtfirM  f^poteJlM  te- 
nthrnrum.  SicStuhMnt  libum,  fic  ZMchM- 


ERKINSTAN.  5^J 

riMm  tnterftUoribui  ipjiat  iMeohum  HtnMi.  g^^,  mndu 
Videamus  lam  quoraodo  Deus  impe-  tittpediMiitT 
diacnc  vclit  crcacuraa^umprodacercad  frf^t„^ 
qucmhabet  propcofioncm  &  vircs  fuSi-  uehtfitM*. 
cteoies.Pooituralfcifliii  &  voluacati  ctca- 
turxrationalis  impcdimentum  a  Deo  du- 
plicimodo  ifccundum  qucmDcus  agcre 
potcfltn  voluotatem  Agicenimio  volua- 
tatem  vel  pcrmoduin  nacurx.  velfccun- 
dum  modum  voluocjtis  &:  Iibetutisillius. 
A£iio  qua  agic  to  voluniatcm  fccuoduin 
modum  naturx, impulfionh/ficadicipo- 
tcfliqua  incandcm  agit  Iccundum  mo- 
dum volancatis  &  libcrcatisipiiu$,fualio 
dtceturcommodc.ImpcditergoDeus  vo- 
luticatem  ve!  adionc  phy/ica,  vcl  (uanoae, 
oe  veliriiludadqucxi  aliquoadfcdlu  pro- 
pcndct.At.^.ioocph)Hca  impedit  voluota- 
tomquando  ia  lUamagit  lecuodum  mo- 
dumnaturx  vc  necciraiioiadcezillat  im« 
pcdicio  a<flut,ad  quem  propcndct  crcaruca 
aliquoadfcAufuo.  Sic  vidccur  impcdicus 
aHcifluimalus.v?'  r»;aducifus//r*«- 
cx  quocundj..   ..  ...  io.  Suafione  im- 

pcdic  Deusvoluntaccm,quandoargumeo- 
toa!iquo  pcrluadcr  voluncaci  ne  vclica« 
0.\xm  pcrperrarc,ad  qucm  aliquo  fuo  affe- 
Q.y\  feitur  cuicfficicndovireshabetauc 
habcrc  fibi  vtdctur  fuiHcieotcs.  Vndc  noa 
3ccc(Iario  quidcm,fcd  ccr:oimpedttur  vo- 
luotas. 

Quia  veto  Deus  pro  infinitacc  fapicntir 
fuxprzuidit  cx  pcopoficiooe  iflius  aigu- 
mentiperdiafum  tri  animum  creaturxra- 
tiooalis,&  ez  pcifuafionc  cxHicuram  atflus 
impcdtcionem  ,  ncccllc  nonhabec  vc  aho 
impedimcoiigenet«  vcaiur.  Cxcerumo- 
mnLa argumcaca , quibus raciooi  a Aus  ali- 
quis  pcrfuadcti  pocr ad  itia  geoeta  rcdu- 
cipolluoc  :  quodfacihs  Uc  ic  ptxllabilisi 
qu  od  viilis,am(rnus ,  iucuodus,  quod  ho- 
nc(lus,iuAus .  dccorus .-  hinc  eciain  criplici 
fuafiooc  impciJitDcus  oequisadlum  ali- 
quem  pcrpecrare  vclic 

Peifuadcc  cnim  rocnci  aAum  clTe  aaC 
diffi.;!cm  przfticu  ,  vcletiamprorfus  im- 
pollibilcm  ,  aut  iaucilcm  &  iotucundumi 
ant  inhoncl^um,tniquumjindccorum.  Ac- 
gumcncoidiffifrili  vcl  tmpoinbili  PhMrifu 


f^4  lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


M*tt.  II. 
46. 


rrineiftsSAetrdotum  fxpc  impediti  func 
»c  cnaDUS  violcocas  Chrijlo  ini(.iicM:  fcic- 
l>3nccaim  illum^  fofnio  i/t  Pro^betnm  x- 
^imari,  qui  ifladscaunt  illum  ilckntutus, 
vidcbaciu  aduetfus  hoflmm  molittoDcs* 
^yr4*///4  pcrfccjucntcs  rcgcra  JifM^  *til- 
\\xvn primogenitHm  fnum  obcultdc  ia  holo^ 
CAuJiiim.K.  r^uc  co  cognofccrent  illum  ani- 
mum  fuum  obfurmaflc.  difccni.cuDtabcO) 
cxiAimanccs  fe  nonnifi  diBicuiccr  admo- 
dumiSc  rr.agna  cum  cladc  vibcm  capcrc 
fo[\c.Siimball.itiLTobiiti,&i  reliqui  inimi- 
ei fioffult  Deit^ui  coiiibiBmt  impcdirc^i/i- 
jicAtionem  murorum  lerufale»!  ,  iri  ttliti 
fuu:aprn;'<  P-n  quum  audiflcnt  Nehemis, 
hiji.iia' .  '  L/cfpcrabanccnim.nifidc 

iniproui(o  iudxos  adoriccocur,  quidpiam 
cfFcil  ro*.  A.£;umcn:oabitJUtili  injpcdi- 
Ci  (uDt//'i///'jqui  ChTijlsim  in  crucim  ege- 
r/inttnc  off*  tp/itu  frttngertnt;  quum  enim 
iaru  moicuitst.n'cc,iDuciIiscratBa(5tio  cru- 
xumhuifuiQ  inllicuca2c  ficri  folita.vtmors 
pia:m.4tur.ifctur  ;  co  q,uod  luui  tcmporis 
ludxi  iuzca  lcgcm  ^antc  lolis  occifum  ca^ 
daucra  dc  crucs  toUicupicbanc.  Nolcbac 
aurcm  Ucus  vt  vllum  os  cius  comminuc- 
rccur.Eodcmatgumcnco  impcdtcus  Piln- 
ExtJ  J  <  7.  r/<fincC^r/_/?Mwdiniictcrcc.  Si  huncdimit- 
Cfc.  tat,noneruamieu4  C«/ArM.Sicucctiam  Phiu 

rnonepcf  u/umDer  vellctdimtccerc.  Argu- 
mcncoab  loiquo  vcliDbooedo  impcdicus 
1.54177.14.  DAuiti,oc  Saulrm,  quumin  maous  ipfius 
i n ci d  1  flc c  interficeret.ji bjn^me, vt  mAnum 
meAmmtttAm  in  vnntttn  Domini  Sufliac 
autcmad  impcfiicodum  a<f)um  atgumco- 
rofuafioDiSjiiadlus  impc.ribitis,  inutilis, 
loiquus  vidcacux  iis  a  quibus  Dcus  illum 


coitn»ifP/;/e/4/7i,  ne^ut  ttttt/th»  Ithck*m: 

oinforce  dicamus  Achazum  ractum  Dci 
fimuIalTc&ptum  voluiflc  vtdcrii  Dcusc-  ^f"!-'^ 
niin  prohibuctac  neijuu  ipfnmtintAret.  Ad  ^'"^  ' 
polhcmum  hocaigumcncum  pcitiocncie- 
uciicioocsdiuinz  vuluocacis  uuc  vcxc  di- 
uinxfinc.fiuctalcst^alfozfttmacx.  SicDa-  1.54;' 
«/iimpcditus  temflum  xdificarc  Demino,  Genej  , 
proliibcncc  Dcoper  SAthanim;  quum  ca- 
mcn  (UcuiCTcc  aoimo  id  to  gloiiam  Dci 
conllrucrc  Sicimpcdicus  L/i^4»Dca  booo 
admalum  loqucrciui cum  /.if#A(»,cuiDo- 
cercpoccrac  vc  ipfc  aicbac.  RexBAhetoti-  Eutb.ti. 
culoDcorum  fuorum  ,  quod  coofulcbar, 
impcdicus,oe  rooucrcr  ih  AmmonitAi ,  iuic 
aducrfus ,  quosDcuspunirc  volc- 
bac.  Ncquc  fmgula  tfta fciunila ab aliis  v - 
furpaocura  Dco  ad  impcdicndum  adlum, 
«j^ucm  vultiiou  pcrpcrtacuni.fcdcciain  bi- 
lu  vcl  cerua  ahquando  luodlim  proponun- 
cur  piout  Dcui  oouic  cxpcdirc  ad 
dicudumadum  ,  qucm  vulcimpcii.;uwi. 
Qu*  vero  acboilUlitcLUaDcusargumca- 
ta,ad  impcdicndam  voluncacein  propclL- 
ca,.inimo  crcaturx  ad  adum  propcufx  & 
viitbus  pollcutis  pcifuadet,  hic  cx  prokllb 
nonagimus  C  ctcumtamcn  cft.qujlifcou- 
quc  illa  (iccfticaccm  c^fcad  impcdicndunii 
ccrtoquc  impcdituratn  .■  qox  cfiicacia  & 
ccrtitudo  oon  tam  cx  ipfa  omnipotcotia 
a<^ionis  diuiux  ,  quam  cx  prxfcicnria  Dc  1 
dcpcndct  ,  fcicntisquxargumenta  ifthoc 
rcrumftatu&.  icmporc  autinum  liot  mo- 
cura  homiois.co  q^uod  Deus  illum  iocUua- 
tumcupit  ,  (jucpromifciicordtafua  fiue 
pio  lufticia  Licct  camco ,  mco iudicio,a- 
ftjoucm  ilhra  ica  diftiQgucrc.vc  vnum  di- 


^pcciaii  non  vult.  cciamd.  reucra  cahs  1  camus  clicgraciofx     patciculaiis  ptoui 
N«w.l3.(5»0on(it.Sic  /yr4r///if  impcditifunt  nc  «/V*»-   dcntixdiuinx.  Spirttu (iio  fandomcntcn 


»4 


.  -       ,  .  cnccna 

d€reniinierfAmfr(>miJfAm,<^uuft\cxJpecM-  \  noraiois,i]ua  rcgcniciiScftillumioautis ,  & 
Uaoribm  inccllcxilTenc  reiur fofuicrum  dc\  voluBCacem  ioclioautiSj  vt  ij  nolu  &  vrltr, 
'urLium  munttiomet,  cxiftimjntcsficii  noo  '  quod  Dcusillum  vcUc  &nollc  vutt,^ 
poire  f cillosiupcrarrnt   S^cDmuid  impc-  ,  dcmeXpuroobcdtcDtix  cig.i  P  i 
ditas.nc  pto  P/W//74M  adoecfus  54M/r/77&    Au  .-alccramdtcamuscflepK     . . 

^narct  ;  diccbanteoim  Philt-    aetaIioris>q,uaiDhomintous.igic  quaho- 
,  ntdifcendAt-D/uiid  Holifcum    miocsfunt  vcl  cantu  mor  '         »01  vc  id 
j..        iHyntfitMhuAdtierJariminfrelto.    DuliBt&.  veliDC,  qiDcus  1      ,.  ..c&  vcllc 
Sic impcdituscft^r/;4x.ocpcccrct figoum   vuU,ltccrn6hoccueatu &.fiae.vc Dco i(h 
alckoua>iubcoic£/4;4Pr«phcca  idiccbac  j  fua  vd.Toliciooc  rcJ  aohciofic  obcd 


Ui(h.x6. 


PR^DEST. 

Hioc  iam  perminioois  oppofitz  mo- 
..^  do9  dcfumamus.qoi  oon  fcparandi  ruoc  vt 
modi  impcditioni5,fcd  coniungcdi.  Nam 
vtvnum  atgun  ctum  impcdirc  potcd  vo> 
luiuatcm.ne  vclit  quod  Dcu» vuictmpc- 
ditum:  icaoeccfle  c(c vtaulloargumcoco- 
tum  iflorum  perfaadeacur  Toiuncas  ad 
nulrndum,fecuspcrmifT40ooD  fuetir.  Pcr< 
irillioigiiDr  qua  Deus  peimiitic  crcatu- 
\2vn  racionalcm  velle  perpctrare  a^um, 
cui  pcrpetraa  io  vires  njbeat  idoocas  & 
propcnlioncm  ,  cfi  fufpcniiu  impcdimcn- 
turum  illoium  omnium ,  quibus  voluotas 
petfuadeodaerat  &reipfa  pcrmouendaad 
r.olcodum  Pcttuadcoda.inquam.jc  tcipfa 
|-crmoucada  ad  oolcDdjm  i  oonquibus 
pctfuadcti  5c  pcrmoueti  poccrat  ad  no- 
Kndum.  Fiori  eaim  potcfl,  vi  Deusa^um 
iiiqucm  TuIuQcaii  cieatu  x  permilfuius, 
tta  cocum  nrgotiumadmiDilIret.  vr  oon 
modoaIi.]ua  Jiiluiiiionit  argumcota >  vc- 
lum  omnia  Hmul  iun6la  ptopooaotut  vo- 
luntati  crcacura;  rationalis ;  attan.cn  cum 
ez  ifb  aigMmcncotum  ptopolitK  OC  pct- 
raafio  noo  fir  cxflicura,quod  etiam  pt^fcir 
Dcutihinccfl.  quod  ifia  propofitioargu- 
ra:ntorum  optmic  cumpcrmilTiooeifl^ut. 
sd  quem  dilFuadendum  etaoc  adhibica,c6 
aeoiar. 

Excmplis  Tcm  illufltemus.  Deutper- 
mifii frMttihm  loftpht,  Tt  dc frsttt  $cctdtnd* 
(ogtiannt ;  8c  tandcm  ipfu.miwfi^tmi/^Doo 
cuianres  quod  frater  cffct.quodque  lege 
Dci  homicidium  &  plagium  committe- 
ic  vctareatar.  Sic  quoqucper  .  if-t  btfli- 
lntifilti  fui,  yififiaxncojniimnnrint,  Iicccmi- 
mu  iHjlum,  Sc  tandcm  »cci4itrott,a'i- 

hili  .;i.Ki>i,..iucslcgem.qu^-  ipGs  non  modo- 
a  Dcolata  erar,rcd  Sc  la  memottim  il^icc- 
dtmo,Ioftpho,8ci\ui  yi)^i^*:AnltxncJlt»in- 
ttuJitumqMtmquM  ro'  Wfmii4//Su'jordinaiur 
f^lfet ttflts ,  com^tWMrii  ij}iman0tnen  tfft 
t^mutnitntia.iic.  &t3mcn  fccctuat  quod 
inuidia  &  odium  aductlus  Icfum  didtabat. 
Un^i^.f^  Sicq'iuq;  pemitfitDeas,  ■nSnulDAuidem 
'  ccifacicnsquodafiliofuo 
..X  1,  . . .  i  .ci.  tiade  iauoceutia&  probi- 
tateDauidis  docctec^r  &  cijauiocerctut. 
Esliifccitatra^tis  apparcc,  difctimcnc- 


PERKINSIAN.  5^5 
ccflaf  10  effc  ponendum  intcr  impedimen- 
rum  fufficiens  &  cfficai,ac  petmifTion?  dc 
qua  hic  agimusjclTc  cfficacis  impcdimcnti 
fufpenfioocm.SudicicDS  vctoimpcdimcn- 
cum,  quod  Deu«  cctto  pixfcic  nihil  cfFc- 
durum.adhibcfur  a  Deo,partim  vc  deda- 
rct  aCtum  iflum ,  adquem  impcdiendnm' 
argumcota  ifla  ptoponi  cutat  &:  obiici.fi- 
bi  difplicerc  >  paitim  vt  incxcufabiles 
I  magisfiocqui  impcditi  fcoon  patiuncur: 
'  quin  etiam  vc  magis  illos  pto  ipforum 
j  malitia  irticct  ada^umillum  cupidc  pct- 
pctraodum.  Habemui  iuquc  hic  aipli- 
ccmpermifriooemDei.  K»w»,quaDeu8 
atilum  aliquem  facic  arbicrii  cteatutx  ra- 
tioaalis,oooad(hiDgcasillamlege:  AU$- 
M«»,qua  aflum  pcrmittit  potenii;  creatu- 
'  rar:  i  <r/»4OT,quaadfcdui&  voluntati  eiuf- 
dcm  adum  pcimittic.  Qux  duat  poftetio- 
*  re$  fubieifko  diGungi  non  poflunr,  licet 
commoda  tacione  lacct  fc  diflingui  &pof- 
fiot & debcsnc  NcceOe coim eft.Tcaflui, 
quem  Dcus  oon  vult  impcditum  ,  &  po- 
tcotix  Sc  voluniati  crcataix  pcimittacur, 
quaudoquidcm  pcr  folam  tcI  potcntix, 
vcl  voluniatis  iobibitionem  aftui  impc- 
dimcntum  ponitur  quomious  perpecie- 
tur.  Acdicct aliqais.impeditiooisfpecicf 
fiuc  modos  noo  fufficicntcr  cnumeratoj 
eirci  ocquecoimadlum  in  caufistaotum 
fuis ,  fcd  eciam  lo  fcipfo  impediti :  quaa- 
doquidcm  ncccfTc  (it  ad  aftum.vtDcus 
noo  modo  pofTcdetac  veUe,  fcdciiami- 
p(um cfficerc,  idqucimmcdiatc.  Vndefc- 
quarar  oporxet ,  aSum  produ^um  nou 
iri .  ctiamfi Dcus poffc  dei  & veUei«c  Pto- 
ptcrea  adlum  impediri  pofTc ,  ciiamfi  nc- 
quc  porcntix  ncquc  voluntati  impcdi- 
mcotamDcus  pooar.nerapcfi  confurfum 
fttum  fiue  adlum  fiue  mocum ,  qui  n^imc- 
diatenccciratius  eft  ad  aftumproHuccn- 
dum.creaturx  deneger.Vodeporio  c6clu- 
dipotcft.adlum  no  plencpctmittictiamfi 
poteotix  3c  voluotati  cieaiuix  a  Deo  pci- 
mittacar,  nifi  Dco  cciam  ftacutum  fucrit 
fuo aftu .  fiuc  mocu,  fluc  concurfu ad aftii 
candcm  immcdiatc  concurrcrc  Refpon. 
Don  negarcmcifliusconcaifo»  fiucaitu» 
Dci  ixnmcdiati  necc  fTitatcm  ad  ailum  pro  • 
Bbbb  j  duceo- 


5^6  lACODI  AR 

duccndumrat  dico.Deo  fcmcl  ftatutum 
cflc  crcaturis  fujs  concurfum  fumn  lluc  gc- 
Dcralcm  fiuc  fpccialcm  aoo  dcocgjic  ad  a- 
Ausidos  produccados.ad  quos  &  podc  Sc 
Tcllc  crcatutis  dcdit,  buc  quos  potcntix  6c 
Toluntati  crcaturatumfuarumpcrmilitilc- 
cusfruilra  polTeSc  vcllc  dcdcrit ,  Sc  (ioc 
caufaa^umpotcDcix&  voiuoiati  crcatu- 
rxpcrmifcrit.  Addocxcniplumiftiufraodt 
impedimcDtidati  ooo  polic,  <)uod  Dcus^i- 
flumpotcDtix  9c  voluuraii  crcaturxpcr- 
mifrum  impcdimcntum  Dcus  pofucrit 
coQcuifum  illum  fuum  imoicdtatum  crca- 
curxdcocgaodo. 

Quarc  coocludo,  fufficicDCcr  cnumcra- 
cosmodos  Hucfpccics  impcditioois  ,  Sc 
proptcica  ctiam  pcimiflionis.  Cxtetum 
faccoi  magnam  dod  modoluccm,  lcdAc 
pctfcftioDcm  acccifuram  do^riox  dc  pci- 
mwrionediuioa  ,fi  noDtantum  quomodo 
Dcusadus  j  adquoscicatuir  t^tionalcs 
propcndcDt  fic  vircs  babcnc  fut)icicntcs, 
impcdiac,  commoaftrctur:fcd  iofupctdo- 
ccarur accuratc ,  i^oomodo  Dcus  pcr  cica 
cuias  lationalcs  fiuc  bonas  fiuc  nulas,  fuos 
a^usfuaquc  opcra  producac&  cxfcqua- 
cur.  In  quo  quidcm  muici  dodi  &  pn  viti 
ludarunt ,  &  opcram  oud  pxniccndatn  po- 
fucrc.-accxifltmo  cam  inulta  rcflarc  enu- 
cleaiida  Sc  cxplicanda,vc  noilum  quantum- 
uis  cxccllcDS  tngcDium ,  o>noibus  lilis  fuf 
ficcrc  pofrtt ,  adcoquc  vcrc  dici  poiiic,  pu- 
Ccum  butus  vcritatis  noo  modo  altum  Sc 
profuDdumcflre,fcd&iocxbau(lum.  lo 
qucm  tamco  fi  oos  fubiic  &  facix  Sci iptu- 
rcfilum  du^umquc  fcqucotcs  dcmiicit- 
inus,aoo/iubium  ed ,  quin  tancum  bauu- 
rn  dabitur,quaacum  (aluti  Bcclciix  Sc  oo- 
jninisfui  fandiHcarioni  conduccccin  boc 
fnuQdo  nouicomnis  vcncacis vntcus  fuivs 
Sc  largtror  Dcus,cut  (Icglocia  in  fccula  per 
IcfumChriftum,Aincn. 
Btparfnif-  Hisica  dc  pctmtirionc  qcncracim  pcr- 
fione  pecca-  traiflattSiiarodcpcrmiinoucpcccaci  vidca- 
tt.mtxitm  rnus.Inicioacccmfcicodumpcccacumnon 
^'"■'^"'''"'pctmictipnmopcrmifllonis  modo.  Nam 
tTnptdttJone.  pcccaiu  cll  q?  lc^c  cft  vctitu,itaqi  lcge oon 
pcrmiisuifccus  idc  c(fct  pccca(il,&  no  pcc- 
cacum  >peccacuro  qua  vctitumj  oou  pccca- 


MINIl  EXAMEN 

cum  qua  permilfum  Sc  ooo  vccuu/i.  Atct- 
mcocumvcrc  dicatur  pcccatum  pcrmitci 
aDco,  ccrtum  cfl  aliquomodo  pcrmitti 
qui,gcncratim  coa(idciatus ,  cric  fufpcntio 
impcdtincncoium  itloium  omotum,  qui- 
buspolicis pcccacuin  noo  (icicca  cicatuia- 
Impcdiinenu  auccm  quibus  pcccatum, 
quatcDUspeccatam  cil,tmpcdicur,fuacic- 
ucljiio  voiuotatis  diuiax  ,  Si  motioliuc 
fualioad  obtcmpctaadum  voluntati  diui- 
ax.Vadecoodat  pcrminionempcccaci  c( 
fc  fufpcofioncm  illins  icuclatiouis  vclfua- 
(iouis.vci  cciam  vciiufquc.Huc  vcro  cx  ge- 
nciali  pctmidiooisdinutcione  adfctcnJii, 
illamrcuclacion6|&  moctoocduc  fuadonc 
caofjc  c(Ic cfficacix,  vc, fiadbibcrcncur  Sc 
vfurpaicucur  ,  icuorapcccacumnuuiicicc 
Quod  idcirco  dico  ,  oc  quts  cxidimcc 
Dcum  oullumai^um  prxdarcpcccacoim- 
pcdicndo  fufticicnccm ,  quando  pcccacum 
tcip(aaon  tmpcditur.  atquc indc  conciu* 
dacDcum  pcccacumvcllc  :  Sc  iutfus,ae 
quisaibicrccur,  quum  Dcos  vnumauc  pla- 
rcs  adus  pcoducic  pcccaco  impcdicado 
fuH^ctcDCcs^iilum  nolcncem  pcccatum  pcr- 
mitccrc.In  quorum  alcero  vtdemus  crcbr* 
faili,  quihaDcrcmoonfacisaccuracc  peo- 
ficanc.Solaeoiffi  con^idcratio cfiicacisim- 
pcdttionis  ,  cuius  fu^pcaiioacpcimiifio 
propii&  adxquatc  dcnnkur,cmcii vtin- 
tclligamus  Dcum  ncc  vcllc  pcccatum  pro- 
pccrtinpcdimcnca  aonnulla  licccuon  c(H- 
cacia,adhibicfl,ncc  tamcn  {nuicuin  pctmti 
ccicpiopcctca  quod  pixier  illa (uifacieocia 
impcdimcnca,cciam  citicaria  babcc  infno 
fapicotix  Sl  potcutix  ptompcuaiio.quibus 
produ«flis  ccrto  &  iofalltbiliccr  pcccatum 
impcdirctuf. 

Cxccrum,  vc  ijuodiugcnciaiun  noLi 
didlumcfl  ,  claiius  cuadcic  poilicpau. 
magis  parciculatim  ida  cxpliccious  fccUi. 
dum  diffcfcncias  pcccaci.  Eft  icaqucpcc-  „f,ttit- 
cacum  *lttid  commifftoBis,nUuti  ^  1  - 
OmiUionis  p&ccatumcit  ,  quji^  .    ^         .  .  .^^ 
lcgc  prxfcrfbiturfc  iubctur ,  omicntur. 
Commilfionis.  quaodoquodlcgc  vctitum  ^  ' 
cfl&  probibitum  ,  cummtctitur  &:  pcipc- 
ccacui.    Ac  quia  lcgc  iubcocc  oon  cao- 
cucia^usbcuius,  fcd  cciam  caufa,  n^odus 

ciut 


PKJEDESr.  PERKINSIAK. 


5V7 


•103  it  fimsjircm  legc  vctantc  non  raDtum 
aftusmalus  prohibctur  ,  fcd  itidcm  cau^a 
&fioisomil1ioois.-^  hinc  apparct  bif.riam 
tumcontta  lcgcm  lubcntcm,  tumcontra 
rctaotcm  pcccati .  contraiubcntcm,omii- 
tcudo  adi um  ipfum.&f  adum  <)uidcm  prx 
Uaodu,at  non  dcbito  modo  &  fioe .-  contra 
tctantcm ,  committcndo  aflum,  &  adJum 
Bun  quidcm  commictcadojfcd  000  dcbita 
cau&tioiquc  omittcndo.    Eicmpta  (unt 
plana.  Omittit  quislubuenire  paupcric- 
lecmolyna ,  pcccat  omittcndo  a^lum  prai- 
(ciiptum.-  fubucoit  <juis  paupeti,vtappa- 
icat  liominibus  i  peccar  omittendo  dcbi- 
iam  caulam&:  Hncmprxdationis.  Furatur 
quis,  pcccatcommirtcndoacium  vctitumj 
afurto  abiiinei  vtmaliua  itla  ad  tcmpus 
tcdla,po(Wagrau)us  noccat  proximo,pcc- 
catooabcnc  omitrcndo  adtum  vctuum. 
.  ,       la  vcro  pmiflioHiuinalingulis  tuomiflio- 
"  '/'"-  nistu  comiflSonis  modis  accommodatur. 
tnptctMt     Difttibuituc  coim  pcccatum  rationc 
caufarum  io  pcccatum  ignorMniu ,  tnfirmt- 
t*ti»,(^  t/tAliii;negli^tntiA,jtu  incogttantis, , 
a nonnuUis additur ,  taoquam ab  iftis  di- 
(linclum&  fcpacatum»  quoa  aliitribusi- 
(lis  fpccicbus  immiztum  putaot. 

Adbas  etiam  diflcrcnrias  pcrmifllo  diui 
□a  atrcmperatur.  loHnitum  eflct  omocs 
pcccati  dillnbutioncs  dif{rrcutiaf(jue  ad- 
fcrrc,  &  commonRrarc  quomodoad  fin 
gulagcnerapfomi^rio  diuioafc  kabcat.  r>.c 
hoc  non  omittendum,quod  lofecc/tto  non 
uiColum  ,fcd  Bcm^u* iWi  commixtus  con- 
(idcranduscll  .  ita  vt  in  peccato  (ic  «'awiM 
&  ttBim,\  0^ttt^uattUit,Sc  qua  vetitm  W 
tritjir/^fjM.cuiusprzfcriptiomifnotVcante 
di£tum,cfl  pcccatum.  Potc(lautcm/rr- 
fnjrj(7f0con(idcrari  vcl  a3m  vcl  m>»,uiM  tc- 
(pcdlu .-  impetittitr  enim  peccatuju  imptditv 
«<9MHac  quo  peccatuin  committi  oequit. 
fet  rur(us«<9Mf  ipfc  tiftpeiiitur  imptdito  pec- 
««r0,qaod  occcirario  adlui  inhxret  &  ad- 
hxrcc.adeo  vt  fmc  peccato  adus  iftc  patra- 
ti  ncqucat.Fic  cnim  vt  ab  «f7«,  io  qucm  af- 
fcflufuofcctur,ab(lincar  quis,quu  wfine 
peccAto  pecpctrari  ocquit  :  (ii  cootra  vc 
<^\iApeccato  3Ai(i\ntit »  quia  ad^^Mmi-  j 
gjumpiopcaTusooDcli.  Quumauccmab 


'■  mo 
m 
& 


»<f?«abftinctquia/<frit,*;«7.cu .  pcrfcaf*^' 
catoibiimci,  pcr  accideosab/i^M.-conira^ 
fi  ipeccato  abltiocr,  quia        (ibi  logra- 
tus  :  tunccnimab4<7»  pcr(i: ,  SLpeccato  ab- 
ftinctper  accidcns.  Et  cum  alim permit- 
titur:qua  aiius,i\xm  ifieperje,peccatHmper 
*ceidens  permtttitur:  cum  peccatum  per» 
miltttur  vt  peccatum.inm  ifiudper  je ,  a^Ht 
per  accidens  permttittur.  Qjjx  omnia  dili- 
^tntei  io  pcrmiflione  coulidcranda,  vt  in- 
tclligi  pol(tt,quam  fuam  ctjicicotiam  Dcut 
fufpcodat  10  pcrmillione  i^T»  fua,quam  ad- 
htbcatlcdfrultraitrullra,inquaini  ratione 
litiuscucntus,  co  quod  pcccacumnon  o^ 
mittatur:  uon  fru(tra  quod  ad  (incs  atti- 
oct,quos  Dcus  dbi  habct  propolitos,  o- 
ptimos  &  Ijpicntiinmc ioccntos ,  potcntif- 
iimcqi  obieotos.  Quamuisautc lam aotca 
lo  gcocrc  dc  adtuum  pcrmilftonc  cgcrimu* 
non  ent  (upcruacaocum  hic  dc  cadcma- 
gerc ,  quatcnus  adtus  idi  funt  pcccato  im- 
rnizti  flc  peccatum  iliisiltccc  ioterim  potil^ 
limushoctradiatu  rcfpedtus  litadpcrmif- 
lioncm  pcc<ati,quatalc  clk  Qiiumcnim  i- 
iUduoitaiotccic  conoeza(iat,vt(ubicdlo 
non  diiltpareotur,  acceilitas  tp(a  cohxrca- 
tix  poAularc  vidcrur ,  vt  de  pcrmilfiooc  v- 
iriulquciuodltm  dtcamus.licct  dcpcrmif^ 
iione  pcccaci,pcr  (e.  de  altcra.pcr  accideor. 
Vcrum  CQimucro  ,  quia  pcccati  ratio  O' 
moium  plaoiflime  apparet  m  adlu  com- 
miflbcooKa  lcgcin  vccaotcm.  adrovto- 
iniflio  bont  (xpc  (ub  co  comprchcodaiur 
fyoccdochic-s ,  qucmadmodum  io  dcfioi- 
riooibus  ipfispcccati:  peccatumejl  qnod  fit 
eontralegem:  item,  eflcontupitHm  UtiiHm, 
faBum  contrnlegtm :  oon  erit  abs  rc  (i  com- 
moodicmus  primo  ,  quomodo  Dcus  il- 
lud  pcrcatum,iiuc  qua  taic.  fiuc  quaadlus 
c(t  pcrmitcaijiiue  cnim  vuoquc  roodo.  I»-  ^xifn^ 
(losautcm  roodos  pcimiirionis  a  contra-  '^p*^'fi 
riisimpeditionismodisdefumcmus.vtan-^*'^"'**' 
lC2.Cades  quam  Achat  f^lejahel  IleliM,  Buspartittf 
Propiitti.  intcotabant ,  iUittMnn,(\Mi  pcrpe-  ptccati. 
tratusvium  adcmi(rciif#//a  ,  ^peccatum 
cft  cootra  VI.  Dci  maodaium.  Impediuit 
Dcus  i(U  ctdf, txo  <\M3ipeccatu  ciat ,  led  qu» 
4Awx.-Qapdapparctcz  modoimpcditi»niK 
fiUfic  D.jHbdHXH  Uclia  i  maubu»  Aehabii 

nuoc 


X  Afg.  I. 
1.5^^.14. 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 

fcicocum  aurem  itlud  cz  rc 

MJfiiciiont  lob:  s  olibxi  Deustcatari/4/ifn'- 


Qentfxo. 


ExtmpU 
mpromtf- 

fioHU. 

Ctnef  j7. 


nuQC  con  •  T'  •^nt  c*.litM  demijfo » q»i  *d 
catnpreht/.  ;  profti>«mm  trAnt  emtjfi. 

Quprum  modorum  lUc  efl^uartus»ifle 
frtmm.yoicanx  Achsbi  oppofltus,  arquc 
io  cauli  illa  cftrdum  impcdicos>D^«iW  10- 
fligatus  a  fuis  »t  SauUm  pcrfccutorcra 
fuum&Jioftcm,  qui  iam  iomanus  ipfius 
incidcrar,/nrfr;ffrrf/,  noluit ,  impcditus  ab 
i(ioai}u,Qoo,  tjua^rfw cil.fcd  c^yiifecc*- 
tHm:Abfitenim,ia<^\x\x,amt ,  vt  mannm 
nttar  'jnfium  Domint.  Modus 

impcu.ii  jii,->  fuitpcr  reuelAttentm  diuiuJC 
VolaDtacis  &  fuajiontm  ad  obtcmpcran- 
.dum.qut  cft  propnus  feccati  impcditioois 
quaraic.  Vitiatio  Sart  vxoris  Abrahatnt: 
quum  ad  Abtmelcchum  c\\'ctAcdn{ki,  cjat 
adtus,  qua  S4r4  calhtasviolatafuiflct  ma- 
goo  dolotc  Abrahami ,  & peccatumsidiicv- 
lus  V  1 1.  lcgis  pixccptttm ;  impedita  autcm 
fuit  diuintcus.ii  modum  impcdttioois  ron- 
&detei,qua/enmftccatHmerat :  Nam  Deta 
in  fomno  illi  reutlauit  quod  maritata  ejfet, 
&  fioc  fcclcrc  ill^m  cognolccrc  noo  pollct- 
Si  Tcro  fincm  &  caulam  impcditionis  cxa- 
miocs,  cum  qtiatenus  aHtti ,  cum  quatenus 
peccatnm.  QuatcDUS/i<7«^,  quia  illcvl^r^- 
hamo  intuiillct  doloicm  indcicbilc  i  v  olmc 
a.patccrcfuofamuloDcusrquatcnusffff/i- 
/«,quia  Dcus  fcicr.squod  in  Ahtmeltchtu 
integritate  cordts  fut  hocfecijfrt,jip\\ih\i\x.  oc 
pcccarct  ,  vxortfm  proxuiit.fui  tiogcndo. 

Yidcamus  oppoiicos  pctmiifioois  mo- 
dosincxcmpl  "  '  mcx  Scripiura  pctitis. 
Vtndttit  lojep,.  .  ^  ..irtbtii  iltiusfAclA ,  aHu 
ctcit  ic  peccatum.  Ucn\adfittiio  qua  Satan 
Jobum  vitum  Dcittnt»bai,6iptrmt(fa  vtra- 
quc a  Dto ;  an  qua ptccatum.in  v cto  qua  *- 
3m}  Hoccx  ptrmijfiontt  /wp/^ocolligi  oc- 


ccntacapcradfli^toQcm  aon 


1  ■ '/ 


i.Sami^ 


cU,(cd qa;L a3tts.CoQti:\ptrmiJit Dtfu D^t  '-^'5 
utdiy  t  numerarttpopulum,  Actabo  vt  otc- 
dtret  Kabothiim  ,\n  e^\i^a\xmeiitio  t  ' 
miciduim  illu  J        luut,  lcd  quj/r 
Volcbatcnim  Dcus  Ifraelem  puntrt , 
chabum  menfuramjcclei  ■  f. 
Vctumquidcm clt ,  DcLi..  .v',...u-  vUAm 
pium  tiaboth  cx  hac  mifcriatum  vallc  la 
coclcftcm  pjcitatn  crao»fcrtc ;  ar  boc 
'  'fccatumc(i,{ed.' 
'•        i    .    '  '  tiumcdiJta ,  &  1 
caula.curpcimifcrit  vc  ili 
pctpctratet,  cft  illa  quam  dixi  :  mculura 
icclcrum  implcoda  crat.    Potcrat  cnim 
Dcuscitra  pcccatum  iiomiois  pcr  aliam 
viam  Sabofhumid  fc  cuocarc.  ^odDeui 
permifitvt  Abj.ilonpatrufutvxores  feu  con- 
cubinas tnceJlopeUuerei,  fadum  vtroquc  tc- 
fpcdu.wi<7M4COimiJle/er/;;///mfuitquJ/4>  1-^*^.15. 
/«&  <^\ii peccatum.  Nam  vt  aSut  fctuiuit 
caftif;JndoD4«/Wi,  qui  Vrn  vxorem  adul- 
ttrtopoUuerat ;  vt peccatum  pctmuccbatur, 
quia  Dcus  voluit  Abjolomum(\\i\  hoc  fcc* 
lcic  Ipcm  prxcidcrc  pcriicnicndi  in  gra- 
tiam  oifcoii  patiis  ,atquc  ifthoc  pad^o  libi 
czicium.iultam  rcbcliioois  in  patrcm  (iium 
p<rnam,accclctare.  Vccoquc  ifto  tcfpcclu 
ctiam  pctmifit  \^c\xi,-<it  Achabci.^ 
bum  Domintalccadcrciio  Ramc::.  -j 
f^Mzpeccatum,  quia  voluitJDcusilhim  pu- 
airc,qua«^#M,quia  voluicillum  ibi  occidi, 
quo pcradum akcnfionis  nt.  Eii- 

Itis  cxcmpl  siudiciuin  fit  ,i  j.     ic  dc  li  r 
libus.  Atquc  hadlcnus  quidcm  dc  pt  > 
fionepeccatt  quod  coniiftitin/«//«rfl//oj«f 
aclutlege prohibiti  :  vidcamus  dc  pcccato 
quodcQmmittitur,quando4c7i«  legc  ve- 
tttm  Qoapatratitr  quidcm.ac  noaomittttur 


quicioinnibus  cnim  modis  impcdicodi  ab- 
fttocc  Dcus  pcrmicccns  .•  quod  nifaccret, 
irofcd'T  ^  •.  cooicqucns  ocque  4<'7« 
ncqut  .icc.  Scd  tx  fineijytgica- 

ri/«/«;i<t/iM6Ac(«/f  pccmifliiudicium  fic-   ^  T..-v....«muuff/w«/#/j»f 

ti  paccft  dc  rcfpcdu  fccundum  qucm  Dcus  j  debitacaujao>fin«.  HiciKf7«i  impcdicus,ac 
adum  peccaci  permtfic.Ex  vendtcationeex'  j  non/crc4/M/»iquarchic  fola  c^peccati prr- 
txtit lofrphi in  JEgyptum  deportatio,iQdc \\-  I  /»///<»qua  talccft ,  &  modus  pcrmilli 


hus  ad  liiprcmam  digoicatcm  euedto ,  vodc 
potuicoeccn'arta  domui  pa^ctnz  ccmpotc 
diriifimarfamispiocurarc-Er  Deusiplc  dc- 
daxat  fc hoc fiacitlum  iu  /Fgyptuai  miiif. 


fulpcoiio  reucljuoQis  voluotatis 
uinx  ,  auc  faltcm  luafioois  &  m' 
Qis  ad  obtcmpcraodum  cognttx  vc 
catidiuiox  :  Omittic  coim /xSfMm  cccj 


.■ll- 


Qoa 


rRiCDEST.  PERKINSTAN, 


H  I 


im.i. 

S. 


l.lf 


aon  quiaDcus  illum  vecuit  ,  fcdatixlc 
cauQ.  Sic  omifcruDt  frntrts loftphi  otciit- 
•rt  tUum,  quod  camcti  (lACUcraDCi  tiuti  quu 
ccrpctunrcogicarc  ntf*i  hoeDto dij^lueri, 
(l-  ^  rra  mooclain  iHtiA.iuntile  idfu- 

tai-.i  .:.  .jt</^NeiudicabaDC  illumx/«n//<- 
r«.  Oininc  Al>Jclen,  collcdis  aiiquoc  millt- 
bui,CzAchitof>he!(4coaGUo,  pccfcqui  pa^ 
trcm  fugicncctn ,  nonquia  intquumiudi- 
cabac  pjctcm  pctrcqui.tncus  cnim  io  co  c- 
rac^fcd  qui.i  fcqucns  coufilium  Hvfni.f  cti- 
culolum  id  fibi populoquc  pucabac.Io iHis 
Sc  fimilibuscxcmplis  vidcmus  Dcum  im- 
pcdiiirc4<7«/»vccicura  ,  Sc  propccrca  e»cc- 
DusfcccAiHm  ,  at  nonimpcdiiflc/^^rr/t/M/n 
quod  commicccbacurab  omicccottbus4<7it 
iilumvccicum  ;  fcdpccinifincvcilliomic- 
rcudo«ff««»  vccicum^rcf«rM/.  Cauta  cfl 
maiittciUiquiapecAtflM/onocerccur ,  qui- 
busDcusvulc  pacccrc  ;  ^ci  f>ecc*tum  vcro 
indcbica  *3u4  omifliODc  commiflumooD 
aocccurnidpcccanti  ;  quodxquumcH: 
imo  per  mHm  impcdimcncum  prorpacacur 
pccaa  lifdem  quiomifcrUDC  /tflHm  ,  dcbi- 
ta  illis  cumpioptct  hociDdcbitr  omiflio- 
DiiftccMtHm  ,  tumpropcetalia  ;  quod  ac- 
cidit  Ahfolomo,  ?rogrediamur  ad  pcrmif- 
fioocm  peccAti  quod  commiccicur  pura^- 
Ouifr*teptt omtJpcne.HociDco  permicci- 
tur  quicfl  omillio  aHm^  &  q^at  ftccMitm. 
Pcruitccu  inquam  Dcus  iHum  allum  lege 
przccptamomiciii  vel  qua  cdmSm ,  vd 
qu.i  znptccatum.  Pcrthiltc  Dcus  vryf/ii  E/i 
/4/r«  fui  monitu  non obiernf-er»rent,  vcS«m/ 
Amtilecit»rum  RegipArcirtt,  stlfrMelittmu- 
ncio  detreflMrent  Mfctn- 

■  ^       Jnm ,  wteiuts  5ucoth(jf 

JfenutlCt.ltonii  exircitui  pMuis  dtnegArent: 
vc-  '        '     '  ^  {ndum^virumocciJionuDo- 

mii   .  .iitturet,si¥eJlutMfudnutm 

P*ulu4  erMt  Mccufatiu,  fenteuttMm  Mifoluti- 
riar»  ,pro  illj  ncn pronHHiiAret,\ic^\ic  iD^r«- 
tiAmludAsrum,  &c.  caqucomnia  pcrmiltt 
partim  quafunc  omiJfienesaSHum  ,  partim 
QUifeccMtA,  id  c\\  omiJfieniscoirM  legtmiu- 
6<w/f/«,paccim  tcfpcd\u  vccoquc.  Dcfiliu 
£U  dicit  Scriptura  «/m*</  non  Mudiutrunt  vi- 
cempatris  fui,  fuiAVoitl»t  ItbeuA  occidtri 
lot:  ^\xiiefirmiJfAomiJfio obcAicatix  qua* 


teous  cnxpetcAtum.  54«/ipermi(ra emijpi 
rrrr/7^MHeorumquos  Dcus  volcbac  &iur- 
fcratintctfici,qua^«fr«rMmi  Dooquacmi/^ 
y7o4^Mf,qaopcrpcttatoillivitapriuatifaif- 
fcor.Nam  flarucrat  Dcusregnum54M/Mab 
co  aufcrrcidquciamilli  ^ciSAmutlttikAc- 
nunciarat.  Propccccaquod  facrificMjftt noa  i,SMiH,ut^. 
cxpcdlaco  Samuele :  Sc  Agagxcx  Amaleci-  I4. 
tacumpoflcaabipfo  Propbcca  Samiuli  m 
fruJlM  cincifu*  tji  corJi  IthouA.  Quod  Ifrae- 
litA  omilccunc  alccndcte  in  cettam  promif- 
famvcaDco  iuflt  craocid  h&.u  qutaD/iM 
voltbat  f//#rM;»,qui  iam  larpiusipfum  ccn-  Sum.t^. 
tacanc,  &  aduerfus  ipniin  murmui-atst,  cor-  lud.t. 
perA  cadireindeferto.  Icaque  pcrmifla  ifla 
imtjfio  qua  peccAtum.  Quod  ciucs  Sucoth 
0«  Peautl  omtfcruor  er  dcbtco  psuet  dare 
ixtrcitui  Gedeoni),  pccmificH[^cus  ,  pattim 
vt  cooAaotiam  pcifccutorum  czploratett 
partim  vtpoenam  pararecciuibus Smco/j&^ 
Penuel.  Icaque  pcrmifl*a omijfii  aRu«  quA /«- 
tii  f^quapeccatum.  Vtcotm  per  a£lumct- 
barionis  confortati  fuiflfeot  qui  pcrfcqae- 
bantur  AladianitA* ,  icaomimo  a<flus  qua 
talis.grauis  iilisfuic& damoofa.  Dimillio  i.ltr;.:*. 
ficohadadi  fcu non  non  iucerfe^io^fuit  c* 
oim  pcccacum  comrainum  coorra  lcgcm 
lubeocem )  pcimina  c(t  a  Deo  quapecc»' 
tum ,  voluic  eoim  Achabum  accumulacc  £  - 
bi  iram  io  dicm irz ,  prsprcrgrauia  fcclcra 
ipfius:atquc  cciam  quae/nr^«7M<.  Nam 
co  ipfo  quod  Benhaaadowiu  fiiic  prolooga- 
ra  omimoDC  adlusaDcoprxcepti ,  coa* 
ccflum  ipft  poflca  cum  AchAbo,  8c  illo  de- 
fuadlo,  cum  IfrAilitu  pagnare  .  &  Smintt- 
nAm  obfidcrcmagnopopuIi//r4*////Vima- 
lo.  Vt  veroFe/7M#omiticrcc  iccunduraius  "«^«'•tl» 
&£)S  abfolucre  PAulum  ,  vtpocc  qui  DUl- 
Ituscrimioisconuinci potcrat,  pcimiflum 
aDeoquacenus  omijfto  AduscH  ,  ooo  qua 
fiecAtum.  Efl  coim  cz  ifla  omlffio ne iropo - 
fita  Pauh  ncccffitas  affiflandi  CifMtemp 
qur  fuit  occafio  profediioois  illius Romam 
vcrfus,«biDcuscciaravoIebac  illam  de  fi- 
liofuottflari.  lam  vcro  quod  atcincc  pcc- 
cacumquo  anui frifciftm nen  dtLito  m«- 
dodfjini friflatur,  ccrtumefl,  iUud  ptv- 
micci  ^ua tali ,  nihil cnim  io  r o pcrmiccitur 
c^im  oinijfio  dtbitimodi  o^/fth  ,  qu*  pu- 
Cccc  CU(D 


570  lACOBI  AR 

*um  pntvitnpeeeatumeji.    Coofbc  hoc  cx 
pcrmiirionis  modo  qut  htc  ccrtus  c(l;ncm- 
pc  pci  rufpcndoDcm  cBicieoriz  n\j2pecc»- 
tnm  inipcditui  vc/rcriVMT».  ToMb  mulca  c- 
crcgia  &a.Dco  ptzfchpca  pcrpctrauic  ta- 
,  bcllando foratcr  cootra  hoflcs  popu- 
li  Uci  pro //r<»//e  »  vtpopulo  Dci  bcnc  cf- 
(ct :  at  nob  inclinauit  Dcus  illius  animum 
^chocfaccrecpfoutdcbcbat.   Apparcc  c- 
nim  itlumgloriam  fuamidis  faiflis  qua:fi- 
uitTc  cx  co quod  viros  parcs  (ibi  impcrato- 
rtisarttbus  8c  fortitudinc  dolo  maloluflu- 
tetir.  vcfolusc^rccin  prctio.  Qui  enim  dc- 
fcnditaliqucm  vtdcfcndatur,idquc  in  gto- 
riamDci  •  non  xcc  fcit  liqaampluiimi 
prudcntia  6c  foriitudinc  prxditiviti  (c  v- 
na  comparcnt  ad  fufcipicndam  dcfcnilo- 
ncmiflius:  imqj)lurtmum  co  nominc  gau- 
•  S«w    «y  'Jf^t^if-    Quod  ad  ^cc»ti  dtfftren- 

_^  tt»t  aniaccexcMH/is.ignerAHtUfinfirmitA- 

ee,  ma/itiA,tte^/igentiA  dcCam^itis,  chxam 
elldifciim:n  in  pcimilfionc  iliotum.  Pcr- 
miniocoim^ccr<f//ig^'Mr4J>//«c(l  cx  fufpc- 
(lonc  rcuclattonis  voluntacis  Dct  :  ^ccti 
mnlttiAcx  (ufpcnllonc  adlus  q^uo  corrigi- 
curflc  mutaturcotdispcrucrrius  :  tnjtrmt- 
Uitii  cx  aon  fubminiitrato  robotc  pcrd- 
lleodtintcncacioaibus  ;  negltgenii*cx  luf- 
pcnlionc  a*ftusquo  lctta  &  fancla  cura  & 
fjllicirudo  nobisingcncratur vircsnoflras 
obfctuandti  &  ambiilaadt  in  lcge  Domini. 
N-  uitcnim  Dcusquando ilti  vifun\  opus 
atiquoil  fuum  pcragcrc  pcr  adlus  crcatu- 
raru  racionalium  .  qui  (iDepcccato.-ib  iliis 
cotnmittt  oonpotruDc.  quam  fu.im  cQici  - 
c.-.iiam  fij^pcr.dcvc  debcat  ,  vt  pcrmittat 
Jlfier.^.  crcaturis.irtus  illos  iui»s  produccrc.  Vo- 
luit  EccU/tamj'k.tm  ferfecutionibttt  txplorA- 
ri  purgdrt ,  6c  quidw-m  aiiu  SMu/t  hcmi' 
nisx.elum  It^u h.ili  r':  v.ii  cx  pr.i;po(icrQ 
&  toconfiiicrato  im  rcligioocm  a- 

more>/c<74»j  q;ijc  diccbaiur  NMzirdnorum 
cv'  'loc  pcr  illum 

f        .   ^  ..u.   :amiiiu  iu  x/^A 

■n/M  vcrfati ,  (tncqua,  prouttuncc- 
xTiio.ljj.  tat  conftitutasi  Ecf//r//4iwpcrfcqiti  noloif- 
fet.  Dtcitciiim^'e/^w  :  "  fnlt^-' 

li  tno  Af>oJiatM  ,  tctci  j)crfc- 

tatoicdcilinaium  &  gtxftadum  couua 


MINII  EXAMEN 

Chtiftum  Chfidiq;  Eccledam  odium  noa 
emcndauit.  Quum  enim  de  vcritate  do- 
flrinx  Chriflianz  conuiiflus  ciret.pcifc- 
qui  illamnifi  txileftinMta  miUitiM  noopo- 
cuiilcc    Qupd  autem  oon  corrcxic  illati 
odium  Dcus  >  mcrico  ipftus  fccic  «  qui 
vItro&  proptiaculpa  a  Lhtil^o  dcfccerac. 
Voluit  Dcus  vt  Pctrus  »  plufculum  dc  fe /oJkij.j^.j  ? 
przfumeos  ia  fui  ipHus  oonciam  vcairet,  6*i8.if. 
&  paiTuscft  illum  M/;negMrt  mMgifiru.  fuHm 
ex  mertit  mau,  noo  fubminiiltans  lUi  il- 
bmSpirirus  Gii  confUntiam  .  Ytcootcm» 
pta  mortc  Chriftum  libcteproficeriaudc- 
tct.D««/iabhoilibusl'uisltbctatus>&:  plc- 
rifquc  t^cinis  rcgibus  populilquc  dcurdis, 
neg/igentitti  fuMi  vioi  cnfioJireeaefir.Sc  otia 
(l-t^uictiquc  dcJcic,  prx(ertim  quia  lubc- 
bat  duccmtofigncm  &  militiz  pcricu  ioa- 
bum,  cui  proptcr  coufanguinitatcm  fidcrc 
pocerat:  vndcfa^um  vtin  tutpe  tflud  cu 
VrtMVxore  Mdu/ftrium  incidcrct.    I'crmi-  i.Sami  i». 
liiauccmDcus  vtillcin  neg/tgentiMm  iHivn  19.^  <-  ■ 
iDcidctct.&pcccatumidud  ilia  occafionc  f.(^r. 
pcrpuiarcr,quo  diligcntius  (ctpfumobfc . 
uarct  ,  pcccatum  fuum  ezcropio  aliorum 
dcHcrct.cgtcgium  humihtaift  icfipifcea- 
tizque  fpccimen  &  cxcmplarprzlbter , 
glortolius  cx  pcccato  rcfuigcrci.  Proli- 
xum  autem  cilct  iu  (tDguIis  pcccatorunv- 
gcncribusidcm  aoooratc ;  hx^:  vcio  fuffi- 
cianc,  tanq^uam modum  &  viam  common- 
fh-aotia  ludicn  dc  pcrmillionc  ritc  for- 
mandi.    Quanquam  atitcm  totum  illud 
complexum  .  quod  cx  MiiucoQiXiiie.  «>»- 
.Mi«t ,  pcrmittatur  aDeo  pct  fufpendoiiem 
omniumaCluum  diuinoruni  ^  iis,(ii 
Dco  vfurpati  fu./fct ,  4.7i«  vi.  [.  :luve/ 
(fUM  peecMtum  eft  impcditui  Riill  .t :  tamrn 
vtiic  cft  di(lio<flc  confidcij 
ftu  pctmi(!io  illa  a  P  '• 

lcfquc  (uas  cfficicnn  

miiuoDcm  vct  omtili.iDcni  ^cl^us  przki:- 
pti  »cl  vctiti  adhi  impcdiat.  Hinc  cnim 
quam  didindilfimc  dutini  bontf.'  ^.t: '■,■>•- 
tiM  ,  pctentiM  ,  (|uin  Sc  iufi:itA  p, 
'  &  plaoillimc  commonihacut  quomodu 
Dcus  omni  illa  fua  MHione  ,  itnptditiont, 
ftrmifftone ,  culpz  cxpcrs  ,  5c  a  pcr r.u^ 
tmmuois  fic«&  miaimcp«.  ccaitau«fi 


PRy£DEST.  PERKINSIAN. 

bendus.  la  quo  Giac  docccJotautonia- 

f^iscll  cnitcndiim  ,  quanroprucliiiioi  cA 
apfus  ia  \(i»m  abfarduaKni  &  btafpiic- 
raiarouSi  qui  prouidcociamaecatem>  im- 
pcdicoccm,  pcrmicccntcm  adfCiuuac  qui- 
dcm  ,  fcd  non  Qcis  dillind^c  .  accuraic» 
diligcnccr  fiogula  iuccc  Ic  comparanccs 
&  coofcccQCcs  8c  ab  iauiccmdillingucD- 
ccs. 

p^f.      Cxccrum  caufa;  (ingulares  pcrmifftoats 
pro  ipnus5:  pcrmilTocum  adtuum  pecca- 
torumquc  dtucrdcacc  vanx  fimul  &  mul- 
tipltccs,  ncc  gcnccaliccr  cxpltcabiles ;  qua: 
forruauiQ  (ingulis  pcrmifliuoibusaliquo- 
modo  commoafhaci  pofTuac  ab  iis  .  qui 
fcnftiS  in  diuinis  ccbas  excrcitatos  habcnc. 
&  cum  (ludio  lilas cooridcrarc  rolcni:  Vc- 
tum  du*gtn»rmltsftHvmn*rf*Ut  ctmft  ad- 
fccti  poiluoc  cut  Dcus  pcimtccac  aiiquid. 
&curhoc  pctmictac  Frier,tjllihtrtiuw- 
luntatu  cuius  paiticipem  Dcus  fccttcrea- 
turam  latioBalcm  ,  quam  dominam  & 
-priocipium  libcrum  fuarum  aiSionum  cf- 
-fc  voluit  i  Altirn  ftfrftSionu  diuin*  com- 
monjlrstia,  qux  tantacflvcoon  felumcf- 
fificxc  -k  tmpcdire  quid  poflic  ad  glociami 
faam  ,'(cA  cciam  a6lus  ctcarararum  racio- 
BaUumDcrmilfosi  &frpcmuhum  ab  oc- 
<lioc  ipus  prxlcripco  9t  ponco  czorbiiaa- 
tts>iuta  ordincm  redigcrc  ,  vciudc  loo- 
ge  ebrius  lau s  bonisiuu ,  mifericordiA ,  pnti- 
t»ti*,f»fitnti*.  ,  iHflitiAt^fottntiAdiuim* 
coicefcac  6t  iaooccicac.  Quo  percioct  quod 
aitAtQ^ufiiHo  pukhrcdicicuri  Dtum  tndi- 
t/tffi  *d  omnijMttnttjJtrnmm  fuAm  bomtMtm 
fttiu*  ptrtintrt  dt  m»lH  btntfnctrt  quam 
iHmU  tfft  Htn  fintrt.  Cooftderaoda  eciam 
cteaturaait  pcrrotlTto  ficafius  commiccc- 
<H  vcl  omiucadi.quiiinc^fcrii/0  commit- 
ti  vel  omitti  acquic »  qualis  oempe  ilU  (it 
romtemporis  curoilli  nliui  iflc  pcrmicci- 
tur  :  txxcrtMtHtzaXMmicconfifltTuinimt- 
geitatt  primAUM  ,  an  ab  illo  pitmxuo  (lacu 
dtUipf»  :  aorurfusio  iriuinm  ttJfumptM ,  an 
aAgrMtu  participMtionem  vtcMtM  ;  an  cod£ 
luidMil»*  i  aa  rtfrMdMriM grMti* ;  aa  n«n  iacis 
ftUicttM  ad  grMtinm  Mccipitndam  ,  eaudcm 
lonftrHMndMm ,  6c  li  qux  fuot  (imilia.Potcft 
CQiin  Dcusalictticrcaiur»  vt  tali  coofidc- 


tatx  dcDcgarcadum,  mociooemi  t^ci- 
ciuiam,  coocuifum  ,  fiuc  gcncralcm-fiuc 
fpecialcm,  oaturxfiucgratix  ,  pioui  tcn- 
tix  fiuc  prxdcflinacioois  (  quanquam  de 
PrxdcQinationis  adu  fideater  adlcucraic 
oonaudcam  )qucma£lum  &  concurfum, 
quam  Tnocioacm  &  cBicicaciain  cicra  lo- 
luiliciam  dcocgarc  noo  poccfl  crciturx  et- 
dcm  xlttcr  coofidcracx.    Cooilar  autcm 
pcrmiiriopcccati  huiulinodi  diutai* 
motioats,  cfficieocix,  &c.  fufpcafioac» 
•  vcaoc*  vidimus.  Qui  vcropcrmtHtoncra 
plcoe  &  iaccgrcpcrtrailarc  vcllct,  ncccl- 
fc  habercr  agctc  dc  VrouidtntiM  Dci  in  vni- 
Mtr/Hm,  &  de  PromdentiM  conferuMntt .gu- 
btrnMntt  ,  modirmntt ,  tjficitHtt ,  impedi- 
inte  ,  pirmitttnti  in  fpccic.   Vx  cnim  ptr- 
miffii  oppooicuc  impeditioni  vel  priHMtiue 
yclcontrMdictnttr.izz  ifficitntiM  opponicuc 
di^MrMte :  itc[ac  illa  cii  permijjfionu  nacu- 
ra.vc  ncccfTario  prxccdancos  fibt  habcat 
varios  Dei  t6tn%  ciccacaodemcreaturam. 
cui  fic  pirmiffio  ,  6c  ctcca  illum  MfJum  qui 
ptrmittitur  occxipiios  ■■  qui  acSus  Dci  ntfi 
cxpIiccQcar  accuracc  ,  iQCclliginoo  poce- 
ric  >io  cuius  cfficicotix  diuiox  fofpcnfione 
propric  &immediace  pcrmiflio  coofiflar. 
Quxctiam  caufa  c(l,  qaod  mulri,  quunt 
•dcpcrmintooe  quidaadiaoc,  ftatimapud 
fc  prouidcDtix  otiofion  qiricccm     ab  o- 
moi  adu  abfliocociam  concipruot :  altt 
prouidcocix  vim  &  cfficacixm  omnibuc 
rebiis  Sc  i€t\h\u  prxfcncis  &  prxfidcntti 
coDfidctaoccs  ,  ptrmiffiontm  auc  rcpudt'- 
cflC  .  auc  vcrbo  ccous  caocum  conficcan- 
tnr,  icainccriai  illamexplicantes  vcinad- 
firmaciuam  aliqucm  aiflumDei  fic  proui- 
deacix  cfHcicntiam  rcfoluatur.  Vcrum- 
quc  aucero  caucndum.  Dc prouidcacix  di- 
uiox  adus  ipfi  cooucaicnccs  adimamut* 
auc  actribuamus  alieoosiic  eius  iuAiciaio' 
digooi. 

Ccccnim  hrfce  qux  hadeoos  a  oobis  Obitti*. 
di^a  fuoc  obhcicc  quiipiam , me oon  dt*' 
/UMcmodo  &  ioordtoacioriem  a^us  ,  fcd 
&  iffum  M^HmptrTmJ/ioni  cribuerc ,  eoque 
ipfo  ooa  dfftta»  rtrado  fcd  &  M^um  ipuiox 
voluotati  &  efScieacix  diuioar  adime- 
K  i  1b  )<io  dupliccm  (e  crroiem  aoirm- 
Cccc    i  aduct* 


k 


ffi  lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


atiucrfcre  dicef i/riViMm  ,  quod  pcccatum 
(implicitcr  &  quuuis  rcfpcdu  ptrmijftoni 
uibuo,  &  cBiciciuiz  voIuncaiiQucdiuiax 
adimoi  quuro  ccrco  rcfpcduvoiuacaticr- 
ficicacixquc  Dci  fic  tcibucodum  ;  Stcun- 
4um  »  quod  mllHm  qui  cfi  cds  &  aiiquid 
^odtiaum  cflicicDcix&  voIuDcaciDciad- 
irao  «  qux  omais  cncis  cau(a  cflpiima  & 
fuprcma.  Vidcamus  prcflius  vtramquc  ob- 
icdioocm  Prhrtm ita czplicamus cz  mco- 
te  obiicicutium.rn  pcccato  ttcs  func  rclpc- 
diusi  citcnimpiimo  tnMlHmcnlfi ;  dctndc 
pwftApteeah i  dcniquc  ctiam  cMtf* *liorum 
fectatorum.  Dcus  quidcm  noncft,inqui- 
bnt,  cauia  pcccati  qua  c(l  maluni  culpx, 
fcdquaposaacQ  pcccaii  &  caufaalioium 
pcccatorum.  filfc  autcm  Dcum  caufam 
pan.T  crrra  controucrfiam  ciic  dituut, 
quia  t{i  adus  iullitix  ,  pccqucai  pccca- 
cum  cxorbitaosalcgciuititixdiuiaxpiae- 
fcnbcntis  >  io  ordiocm  rcdiqtcur  iuUittx 
diuir.xpun'  A Dcoctiameflc  pcc- 

catumqua^   aaltexius  pcccaii,com- 

probaar  ezcmplo  cxcxcatioois  .  indura- 
ttonis  »  II  <  •<>  '\n  repiobum  fcnfum, 
quiawlus^  i  ->  .^nt  &('uatcaurx  pcccca- 
rurum.  Refpondta  ptimo  illam  obic^Hiio- 
ocm  Don  vaicie  cootra  omnia  pcccata.Pti- 
mumenim  pcccacum  quod  a  crcacura  cfl 
admilfum  .  nou  poteu  cnepacoa  altcrius 
pcccati.  SuQcetiammulca.pcccata  ,  qux 
noo  funtatnu  cauHc  aliorum  pcccatorum: 
Dco  ita  bpfum  peccataquc  crcaiurx  (ux 
^^dminiibaotc&dirpcnraote  vc  ipliccdanc 
iQbooum ,  odium  ocmpe  nuius  aduetfus 
pcccacum,  &  diligcociorcra  follicitudincra 
curamqucfuosgrcnusobfcruandi.  Mulca 
igitur  pcccata  .  cicra  huius  obic<f>ioocm 
concradidioocm  6unt  permicccntc  Dco, 
ifnoil.  '        ".  Ailui>coil>i]omi- 

UuStinu  .  ,  ;  .  (  nra,  qux  ttcsiilos 
rcfpcdlus  iiabcat:  iiccm  diceicli- 

ccbic ,  quod  lccuodum  duos  poflciiorcs 
rcfpcdlus  Drum  autftorcm  &  caulam  lu- 
bcaot.  Rf^owi/f()frgdfccuiido>  DuUum  ciTs 
M^itm fiiitpeccittum ,  quod fimul fit mMlim 
enff£,:  IJ». 
■'■  ■  ■;.    c  ..  6- 


cfTcpcr  vulgacum  plecifque  hanc  mafcnam 
tiaftaocibus. 

Probabo  quod  dico  primum:  dciudc  al- 
latiscxcmplisczcxcatioois  6c  obduratio» 
niscommonftrabo.  Quod  adusoullusllt  SuUmo' 
fimul peccatum  &  pana, ccitum  cfl ,  quia 
feccMtwfi  cft  voluutariura  ,  ^x»4cll  iouo- peccMum 
\Mni3kt\3itptceaittmziiiC\\o  tpgnA  cftpaf-*/?.  ■•»  .  '•»•  '. 
ftOiper /or/MiTircdigitur  peecMtum  in  ordi-^f 
ocm,per/fcc4/M;7}  ooo  rcdigitat  / 
otdiDcm,pcrpo:Dam,inquam,  ct  ^tij  lc»u 
^  taotum ,  fcd  re  &  (ubic^ito ,  quod  cft adus, 
diftcrcntem  a  pcccato  fcu  roaioculpz.  Ac 
cum  hoc  dicatur  idodlis ,  ratiofubcflc  dc- 
bci  cur  ita  xftimcnc.    Fatcor  (  fcdfco-- 
fum  quo  dicuot  &  iutclliguoc  ,  iotuca- 
mur. 

FcccMiim  dicuntcirc/ar»«w/fcf.i;j,quia  Quoftnfit 
Dc\iiprepter  f  eccatnm  Mtecedtiu  fermittit ptccMmm  »» 
vt  pcccatoi  aliMdpeecMtumcommittMtiimo  ttrJMm 
&  a^Hi  noimulbs  fuos  fujpendit ,  aMofquc  nonnuBie 
producit ,  quibus  fofitii  ereatura  pio  lua  dicatnr  pcc- 
militiipeecMiit,  &,  conMniuctaliud pecca-  naalttrtm 
tumi  quu  pcccaco  maioicm  fibi  pocnam  &  peccati. 
coodLmiutioacmmcrccur,a'  ,qaod 
pvena  t  ft  maioru  meritcrium,\i . . . .  i,  ^  j Upce. 
naftccati  ptr  mttonymiam  caufa  efeHi, 
Acqiic  hoc  fcnfu  intclhguot  id  didti  fuum, 
aut  laluari  ocquit.    Quod  vcro  pttcaturt^ 
nullum  limul  iic  malum  culp*.  ^eaufa  altt- 
riut  /«f>i/i»^tiam  vcium  cft,  fi  rciftc  intci- 
ligatui  i  caufa  ,  ioquam proxima^ii 
duUA.  Eltquidcm  caHfameritorin  alcLiiUb 
pcccati,  boc  cft,mcictur  vt  Heui  aliqucnx 
fuumacittm  fujpendat  io  pofterum  ,  aliof- 
qucaduspioducat,quibusponris  illc  pro 
fua  malitia,  vtaocc  didum  ,peccatum  aliud 
committet ;  eft  ctiaiu  CAufa pnparatoria  ad 
ahapcccacapcrpccraada  :  oam  per  pecca- 
tum  coufcicntia  vulocratur,  prccandi  ftu- 
dium  &  coofidcntia  cxftinguuntur  ,  ha- 
bitus  pcccandi  compaiatur  ,  Diabolo  io 
pcccatorcm  ius  coaccdicur  :  cx  quibus 
porro  (cquitut  facilis  lapfus  io  aliud  pcc- 
cacum  :  ac  oon  cft  pcoxima&immcdiira 
alccrius  peccaticaufa.Sed  cfturacac 
ioquiccsLliqais  ,  hccc  remora  &  mctiio- 


.lur.  laccoi 


rij  o  tom  ,  iii  •  ?  Hac 
d..      ..  .ac  icfuutu  lio. 


Dcus 


PRiCDEST.  PERKINSIAN. 


57J 


9ieur  ponirar  per  idam  didiD^ioocm 
MuGi  adluum  aonnuilorum ,  quibuspofi- 
tis  crcacura  pre  fua  malicia  cctto  pccca- 
cam  aliud  prioii  mcricoiio  adiungcc  >  & 
abfoluiruracauCiiitaccpeccaci ,  (|uodmc- 
tcbacur  vc  Dcus  iilos  adtus  produccrcc} 
pcccaci ,  inquam .  criam  qua  cll  cau(a  alcc- 
rias pcccau.  Inccrccdic c:um Dei atflio in- 
ccc  pcccacum  qaod  cH:  caulaaicciius  pcc 
cati,  &  pcccacum  confcqucns.  l(la  vcro 
obicclionc  coocludcbacur  Ocum  cllc  pec- 
caci  caufam ,  qua cflalcerius pcccaci caufa. 
Error  lAc  nalcicur  cx  coniulionc  &  iaor- 
dinara  a(fhium  iflorum  conndcrarionc. 
Ttccittum  cnim  vt  miUinn  cnl^*.  prius  cft 
poncndum.hoc  fcquitur  meritumjiue  ren- 
tui  mi poenam ,  ex  itiJJitiA  Dei;  iHu  m  ,  acliu 
Dti  ,  peccAttim  tUudpto  mcriro  dcfcrcioae 
foa  &  czccEcacioac^»Sinr/M.  Ac  excacntio 
ioquics ,  efi  peccatum  feu  malum  culpA ,  & 
l^anapeccMtiprttcedentu,  fic  caufACfnJequen- 
ti*.  Ec  Deui  efi  cAufAtxcauAtiimti.lim  com- 
fnonlhanJa  vericas  anccdiclorum  inhoc 
cxcmplo.  Hxcoccationcm Dei  cHc  pocoam 
peccaci  prjrcedcnris  rcCte  diciciTr,  quin  cc- 
iam  caufam  clTe  pcccacorum  coofequea- 
tium  dici  poccft,  li  vc£kc  incelligaturi  ncm- 
pc,  pcrtemoctoaemgraciz  proliibcncis,  & 
poucioDcm  nooaullorum  aAuum,ez  qui- 
bus  fcqucrur  vc  crcatura  ica  cxcarcaca&dc  • 
ic!i<5la ,  pro  fua  maiitia,  pcccec.  Acillacx- 
teecAtio peccatum  nan  efi ,  neaue  mAlum  cul ■ 
fjL.  Diltihgucndum  coim clc incer txccccA- 
tionem  qux  cft  afifu  Dci.quam  patirur  ho- 
nio,  &  excaecationcm  ipfim  hominu  quA  ant- 
mum  fuHm  ohfiinAt  fjy  intiurAf  aducrfus 
Doumi  qux  cft  A3io  hominiicxm^MiuSc 
przfratfla  pcrtinacia  ipfiu>produch.Coa- 
curruocquidcm  hx  adioucs ,  at  noo  coin- 
ciduot  I  ncque  eft  voa  namero  adrio,  coa- 
ftans  ex  cmcienciacaufacum  iftarumcon- 
currcDcium ,  qux  fimul  iuo(3x  vnara  cau- 
(am  cocalcm  facianc  iftius  aClus,  qui  ex- 
COBcacio  dicicur.  Aterudicihomiaesntpc 
iu  loquuocucfaccortaraoadiftiniftc&tis: 
8c  fors  lali  fcnfu  ,  qui  mcz  explicationi 
couuenicoscft.  & oon conctacius.  Com- 
pkxim  enim  &  intiifitnii^CumantexccecA- 
tiontm  pio  ail/t  txcaccoKdt  Sc  apotelefmAtu 


fiu  opere  dr  effeltu,ijMiittdtexifiit  in  extoicA'. 
to,  quxpoccftdici  txcocCAtiopaJftMAttb illn 
A^iuAproduifA.Dc  excoBCAtiontiti  confufe^ 
&  indifiincle fumptA  poccft  dici  ifHodJttptCm 
cAtum,pacnaptccjiti,Si.  e au f a pec c At i :  it\\QC 
oon  tcpugnac  mex  feaccncix  >  qoi  acgo 
Deum  cuc  caujAm  iliius  excoecAtionit  quA 
ift  peuAtum  Sc  malum  culpx.  Nam  excae- 
catioaHiua  [  vc  iam  diftioguamus }  quxab 
homioe  fcipfum  czcaccaoce  producicur> 
efi  peccatum  i  grande  cnim  nefas  clt  ani- 
mum  fuum  aducrfus  Dcumodurare.  Ex- 
cotcAtio  A^iuA,  vt  A  DioproJicifcttur,efipae- 
AA  piccAti  Antecedtntit  quo  peccacor  fibi 
mcruir  dcfcrcionem  &graciq  priuacioocm. 
Ezcacacio  ax^iua  qux  cft  ab  homioc  tc 
quxcfta  Dco,  coacutruocad  voumcffc- 
(uum ,  quxeftexc(rc«/fo/ii//ii^«,quxpro- 
prie  efifxna.  Dcoiquc  ixcaecAtitA^iuA  ho- 
mittiifeipfHm  ,  8i  Dei  homintm  excctcantif, 
caufa  tjt  <^uod  i^iapeccAtA  fTir  tibaitucU' 
mulentur m petcatore exeoecato ,  (cd  ifto  quo 
di<ftumeftmodo  Rcfpoodeo  infupcr.lfiu 
rcs  iuberct  vt  1,»»«  idcmquc  aHm  cKct 
pcccacum  fcu  malum  culpx ,  pocnapeccAti^ 
&  CAuf»  coofcqueocis  pcccati ,  cum  ficri 
aoopoiretvc  Deusefrct  i//»J«c«*ryAlecun- 
dum  iftos  duos  pojitriores  reJpeSus.Sc  noa 
fecuodum  ^r//»»;»,  propcer  dupliccm  cau- 
fam.  FrimA  qui  dmiudlio  rc(pc(ftus  c&- 
ccrc  nequic  vt  Dcuscaufafic  voius-&  ooa 
altctius  rcahccr  cum  illo  cooiundli  ,  rufi 
ifto  modo  qui  poft  cxplicabicur  >  qucm 
hinc  cxcluduoc  qui  txeaecAtionim  dtui- 
»4/»dicuoc  c^Tc peccAtum ,  &  cAufimptccA- 
ti.  Rcfpcdus  ifti  vfum  habent  in  meotc 
iotcUigeatc ,  &  tcs  cooiuaiftillimas  difccr- 
ncre  valcncc  &  diftingucrc  ,  imo  vnam 
rcm  atflu  &  numcro,diuctfo  icfpcwlu  con- 
fid  cra  0  cc ;  ac  i  a  a^uali  eJffcientiA,c\x\\n  ter- 
minut  qI\  em  riAlt ,  locum  lubcrcnon  pof- 
func  l  ^  -  '  'V  .--'  f :  peccatori  Sc  crcA- 
turA  j  .M  noo  djftiaguic 

creaturamapyccatert,  (cdfnr^Mpunieatis : 
illa  cmm  nouic  puniri  criaturam  noat^az 
uli«»fcd  qua petcatrix.  CrcUo  commicci- 
ttirhoc  pctcutum ,  quod  rcfpcitns  vltcrius 
crabuucuc  quamnacurailioiumferac  Si" 
cunda  quia  cx  cribus  iftis  rcfpc^tibus  or- 
Cccc    5  dine, 


574 


lACOBl  ARMINIT  EXA^IEN 


>«iioc,  &  riafura,&  caufalitatc  prior  cft.quo 
pr.ejifnm  vi  m»lum  eulf*.  coniidcraiur,  po- 
Acnoics.  qu  bus  vt pan»  &  csufn peccati 
confcqucntjs.  At  Dcuscft  caulaprimao- 
roDiutn  cfFcfluufti  auASCumaucpcicrea- 
luras  fuas  pio<iucit ;  nic  vcro  crit  caufa  po- 
(lciior  i  producctcnim  3(ilumaliqucm  ;a- 
tiooc  poftcnorum  rcfpc^uum  ,  quem 
cteatura  producit  ratiooc  prioris  :  quod 
4;ftabfurdum,&  muertcus  ordiacm  caufa- 
Iitatts  ic  cfficicntix  .quicftiQtcrprimam 
flc  (ccuodam  caufam.  Nid  iftc  ftatuatur 
coDCurfus  qucm  poftca  cxplicabimus  i 
quem  hic4ocum  babcrc,  ncgant  qui  cx- 
cCBcatioDcm  Dci  cau fam  rirc  dicuatpec- 
.catorum  confcqucacium ,  &  Hmulpecca- 
cum.  Hxc  quicicmpauloprolixiuscxpli- 
calida  pucaui  propccr  rci  ipfiusdifliculta- 
tem.Cc  przcoaccptafi  opioioncfi.  Atctds- 
mm  »dfr/leriortm  tbitHiontmy  quam  ita  cx 
mcocc  Au(flotum  cxplicamus.  laftccata 
dne fHtu ,  »Siu4  8c  eius  »»«f*ia  fcu inordin»- 
tic,  A3$ti  cl\  (^uidfefitiMMm.iHfirdifuuiccd 
/frittMtiunmihxc  caufam  habct  voluDtatem 
crcacucXt&tillc  io  primam  caufam  DcccHa- 
rio  eftTeduccodus:acquchac  ratioocDrftf 
»Jic»uf»iBisii  »ciui  qui  rtfjieflu  htmtttiika 
pfoutabhominc  proficilcttur ,  €jlpecc»ti. 
Malc  i^cut  »ilui .  quifinc  pcccatoab  bo- 
roiac  nOD  patratur,  "voluntutit^cuntiitfu* 
diuinx  tdimitur  ,  ic  permi^ioui  tribuitur : 
quom »Siis  iUt,qua.  tmlu ,  Gttffieietitix ,  qua 
vcio  ittcrdituUMitptrwi^onit  diuifu.  lU- 
^tndto.  Piimoverc& vniuctfumdcpcc- 
cacoomoidiciooopofle,  quodioeoduo 
liot ,       oempc  &  inordin»ti».  Nam  ali- 

Suaodo  ipfe  adtus  cft  quod  prohibccur; 
iiquando  oon  ipfeaiflus  .fcdaliqua  circa 
adlum  circumftaotia.  Sic,  tfut  cc  arbore 
fcieacic  boni  6c  nuii ,  ctitfrthibttus ;  md 
aliqua  illius  circumftaocia  .-  Sc  propcerca 
jpic  ^fits  ituUbitus  iUicitus  itrdtmutu. 
imo  iitortUntuit\^(z;  poiica  oempclegce- 
fum  Tceaacci  fccus  cfus  pcc  fc  &  io  tc ,  cicra 
iftam  legcm,  cSt  afius  oaturalis,  nullam  in 
fc  ioocduiacioBcm  habens  i  ac  lcgc  pofica 
quxefumprohibcc,  noapotcftiilc  tfMtiiz 
n»tUT»litef  bejtus coofidcrari .  vt inordins- 
tit      acccdM  profceiqoamiuoaucrcB- 


dusv  cft  coim  pcr  fc  omictendus  8c  prnpfcc 
fc ,  qiiia  vecituslcgcdiuioa ,  &  (^uiitpfum 
edert cfi pecc»re.  Inordiuacionc  totaioco 
coodftcutc ,  quod adus  ilic  cdcndi  iocum 
habcatiiiDumcco  &  ordinca<flioaumh«- 
maoarum  .  qucra  iocum  omnino  habcce 
oon  dcbuctic .  ncquc  oumcrum  augcrci 
fcdiptcomoiaooraicrcQdus,  3c  fubperpe- 
cua  poccoria  coodudeadus,  nuoquamto 
adum  produccndus. 

Similc  quod  plarrique  adducuDC  huic  Confider»- 
Dcgocio  illuftraodo  ab  cquo  ciaadicaoce,  tiojimihtu 
non  coucoir  adluiqutlcgccftprohibitus. '^*'»*'*^ 
Nam  in  claudicarionc  rli  ioccHus ,  8c  cft  ^*'  elmuii* 
claudicatio, id cft,  vitiofusiaccn'us :  &  in-  csnttdt' 
ccflui  accidic  vitiumproptcr  tibiam  ciau  fumpt» 
dicantcn ,  quod  yciumilcccfcparari  adbu 
non  poific  ab  ifto  laccflu  manco,  tamca 
poccft  commodc  diftingui;  &  ficci  adco 
poflcc  YC  idcm  cquusQoaratibiarc^cia* 
ccdcrcc  ,  atquc  hoc  pado  daudicacio  ab 
inccflu  abcflcc  Ac  io  cfu  dc  arborc  vctica 
■oo  cft  cfus  &  vicium  cfus,fedipfc cfusto- 
cus  6c  foius  habcc  cationcfn  pcccati ,  quia 
commiflustootraJcgcn\.  Habctautcrail- 
lud  fimiic  locum  io  pcccato  quod  com- 
mittituraducrfuc  Jcgcm  qux  iptum  adum 
prcfcribit ,  fcd t€t\xi  aliquam  circumftaa- 
tiajn  prohibcti  quod  pcccatum  inco  con- 
fiftit  quod  adtus  boouf ,  iicitus .  przfcri* 
ptus  icgc ,  Doo  rctflc  pracftacur,  vc.  quaodo 
clccmolyna  dacur  paupcri  cz  ambitiooc» 
&  fupcrbia,  vc  vjdcacur  homioibuc  libcra- 
Iis  k.  pauperumaman$,quio 6c ccligiofus 
qui  illam  laigicur.  Adus illc  cft  bonus  flc 
ioccflus  ioftar ,  ac  vinum  illiacccdic  ioftac 
claudicacioDis  ab  alfcdu  viciaco,quoda- 
dlum  illum  mancum  facic .  ic  iagracum 
Deo,qui  camca  propccrca  ooaomictcm- 
dus.verum  othilocmaM  pcarftandus  ^fei 
re^e  Mc  dcbito  roodo,  aucrruocau  & 
mifla  vittcyiitate  ,  <]ux  iare  &  £a^o  ab  iU» 
fcparan  dcbct  6c  poicft. 

At  (aceor  ifta  rcfponnooc  quzftioot 
feu  obicfiiooi  non  cflc  (atisFadum.  lofi- 
ftct  ctxim  quis&  diccti  Efum  camea  cfle 
adlum  pofitiuum ,  Ar  proiode  cos  quod- 
dam.  quamquam  vctitufi  flricumqi  onae 
*m  U4ttm  baboat  cauiam  ,  ciiam  Dcuts 

iilitts 


Dm  eaufM 

«HitM/M  Xfti 


PR.€DEST.  P 

illius  cf.is  c(fe  caufami  &  Cic  aliorum  etiam 
a£luum  ponhuorum,  quaaquam  aducrlus 
legcm  vccaorcm  cumminorum  :  &  pro- 
pcerea  pcccatum  cum  a^us  fit ,  c£cicotix' 
DciadimiDonpofTc. 

RefpoDdco»  me  duIIo  modo  aclum,<]ai 
&nc  pcccato  dod  perpctratur  a  crcacura . 
Dei  efiicicocix  adtmcic  >  quitiinio  fa:cri 
apcrtc  t  Dcura  omaium  atftuum  qui  a 
crcacurispcrpccraoturcflccaufam ,  athoc 
voicc  expcccrc,  vc  ifta  cHicicutia  Dciica 
ezplicctur ,  nc  libcruri  crcacurx  pcr  iUam 
detogctur  quippiam,  oc  vc  D  co  ipttus  pcc- 
cati  culpa  traQfctibarur  :  hoc  cfl  .  com- 
mondtctur  quod  Dcus  4<?m<  quidcm  f\t 
iffeHor  ,  at  ipfius ptfcati  noQoill ptrmtjpir ; 
imo  quod  Dcus  vnius  ciufdcmquc  tUht* 
jfimul  fit  e^ctlor  ty  permijfer.  Ardua  fan; 
H\i  rcs  clt  Sc  diSicilIimx  explicatioois, 
raoliamur  tamco  aliquid  ad  illius  clucida- 
tionem.  Dico  igicur, Dcum c4M/<ti7i  jlicu- 
ius.qui  a  crcaturaproBcifcitur,«?<f/i«cn'c 
Ycl  medtMam  vcl  tmmediatam. 

idedi»tM  cMMfa  cH  ..quaodo  infi:tit  tn 
CMufam ,  illamqae  moucta(j  caufiDdun)  j- 
6tum  /mmr^/it/is,  quaDdovnacumcrca- 
tatjkinfiitit  iaM^Hin,  &  fimul  cum  crcacura 
caufa  ell  totalit  illiusa£lus.  Qujodo  Dcus 
raouec  crcaturam  ad  cauGiodum,  cunc, 
quu  creatnrM  vt  cMufa  (ecuHd»  ^fubordi- 
TtAtM ,  dtterminMtur  a  cMuf»  primM  m  ouc  otc 
ad  purticuUrcm  adlum ,  qui  fpccicm  habcc 
abioHuxu  &  motioDc  Hci ,  filcri  nequit  vt 
M(iM4  illc ,  qualiiciiuquc  (it ,  crtatnrA  tmpu 
t/tur  in  culpnm ;  izii  occcfrc  c  A ,  ft  pcccati 
nominc  adpellari  poilic  illc  a^flus ,  Dcum 
illius  pcccati  cauiam  &  audorem  cfTc. 
Quod  quia  ficri  oullo  modopotefl,cer- 
caro c(l ,  per  iflam  vtam  mcdiatz  adiioois, 
Dei ,  czplicari  Don  pollc,  quomodo  Dcus 
caufa  fic  adlus  ,  qui  ab  hominc  fioc  pec* 
cato  Doo  patrator  ,  &  paccaci  ipfius  pcr- 
raiflor.  QuaDdo  vero  Dcus  immedtMtM 
caufa cfl attus ,  qui  a  crcacura  producicur, 
tODC  cMMfMfecHHdM,  f\  ItberM  f\i  {  dc  qua  hoc 
locon<;imus  )  io  potcfbtc  fua  babuic  vel 
infiuere  io  adioocm  ,  vcl  infiuxum  (iium 
fujj>eadere,  ocillj  cflccaflio  ,  atque  ica  io- 
Bucxc  v(  poiius  haic  quamaliaadiopto- 


ERKINSIAN. 

ducerctur.  Vodc  fcquitur  ,  qtium  cmuJm 
fetundM  Ubtre  iDflczcric  io  adum  luum> 
quuniquc  pMrticulMri  fuo  influxn  vni- 
utrfalem  Dci  iofluxum  dttermim«uerit  ad 
huQC  parciculaccm  a^um  ,  jpectem^jue  a- 
dtioois  cooflitoeric  ;  CMufnm  feeundMtn  ia 
cuipAeJfe,  &  jdumiiIummerito/«fr4M«n 
dici  CMufi  fecundd  rcfpcdtu  .  Dcumvcro 
cuifM  "jMcar*,  ciufque  rcfpcdu  adumil- 
lum  pe^cacum  dici  ooo  pof!'c. 

Cymurfut  coim  &  infiuxtu  illc  D«ni-  Denncurfu 
hilconfcrc  voluocaci  crcacurz  libcrx ,  quo  Dei. 
ad  agcodum  vcl  loclioccur  .  vcl  iuuccur, 
vcl  cuoforrctur ;  ncquc  cunfticuic 
tMtcm  ia  M^u  prim<>  ,  fcd  io  MHufecundo; 
&  proptcrca  ptxfupponic  in  voluotatc 
qyicquid  ad  agcnduna  e(V  oeceflaitum , 
oe  ipfo  quidcm  Cci  eoncurfu  cxccpto: 
qucm  liccc  voluncas  ctcacurx  Iibcrx  ooa 
habeat  io-adu  ,  nifi  cum  aAo  opcracur» 
J>Mitt  tameo  \npotefiatefuMpriuf<juMmop*- 
rMtur  pacatum  libi  &  cxpofuum.  Sccu« 
fi  fit,  noo  potcric  volunttu  dtei  habcic/:* 
dumxti  potefiiic (au p/ttntiaproximM :  dc- 
quc  poccni  adtus  illius  cixiCi  moralu itcit 
fcd  nMturMlit  ratuum ,  &  proptcrca  nectf 
faria  ,  cui  adaibui  pfccatum  nuUo  modo 
potcft. 

Atquc  ho<  padlo  foiaitur  difHcultni 
iflj  ,  &'CominoaAia(ut  quomodo  Detu 
caufa  fi  c  «^^M^^qui  a  creatura finepeccato  pa- 
crari  ocquic ,  ica  vc  ocque  auHor  fic  iWcpee- 
cMti  -,  ocque  creatur*  i  peccMto  tmmunu  ; 
imo  ic  iWc piccaiiiAniumfitpfrmiJfor,ettM' 
turMyeto  ^iofxnpeccMttcMufM.  Pcrsiicit 
cnim  Dcus  arb]ti.'o  fecundx  caufx  libttM 
drfpcnfationcm  iMfiuxtu  proprti  in  a^utn 
aliquem)  &  vbi  caufa  fccuoda  cfl  ioipfb 
mumeoio  &  iDflaotiiofluxionis  fccuturx» 
iuogic  Dcus  libirt  &  proatbiciacu  fuo  rn- 
j?Mx«m  &  ccncurfum  fuum  vniuerfalim 
lofiuxui  rrcacurx  ,  fvieos  citta  ioAuxum 
fuum  adum  ptoduci  occ  polTc  ncc  ptodu- 
«liunt  iri.  Ncquc fjs  cfl vt Diiucotcurfum 
6i  infiuzum  fuum  dcoegct  crcaturx,  ct- 
iamfi  vidcat  infiuxum  crtatura  lo  adurn 
qucm  habct  pix  manibus  ptccatoiunlium 
cflci&  coDirj  lcgcm  fuam  cumttti.  Qjicm 
coim  /t^Mljbcrtaci  homiius/rrmyi>,qifunv 


lACOBl  ARMINII  EXAMEK 


Icz  aoodum  lata  eflcr,  qua  a(flus  ille  pofl- 
ciTctitusfaicicundcmpar  cti  ui  UbtrtMtt 
ciufdcm  ptrmittMt  legc  po(!ta.Fruflra  caim 
lci  poacrctur  adui  >  ad  quem  pioduccn 
dum  Dcus  concttrfmm  fuum  crcaiurz  dcnc- 
liarcvcllcc.  Siccnim  produci noo poflcc a 
cccacuta,5c  proptcrea  d6  opus  vt  cius  pio- 
dudio  creatutJC  vctaictuc  pcr lcgcm.  Dc- 
iadc  LcgifljtioDC  (lacuit  Dcus  crcatutz 
fuz  obcdientiam  cxplorarc  :  dod  potcfl 
autem  fi  (latuit  concurfum  fuum  dcocgsrc 
crcaturz  ad  adum  lcgc  vctitum :  cicra  c- 
nim coacMrfi4m  iflum  non  poccfl  creatura 
4A«/»iRum  pcrpctrare  Eccui  Dcusa^mi, 
cui,itnMtiiridjttrboao,(\iMtncoftcttrjf4m  no 
dcncgarc  ftatuit,  cundcm  fuum  concnrfttm 
dcDCgarctfado  iam  waMiimmalopct  le- 
gcmlatam  :  quum  Deus  fualcgislaciooe 
ceftctur  3c  dcclarct,  fc  vclle  vt  ctcatura  ab 
illo«^«abftincat,qua  w»r«/tf#rmaluscft, 
&  non  quatcnus  adus  cft  nmurnUt  ?  V ult 
autcm  vcab^^N  abdineac  ctcatura  vt  mo- 
r«/i«rmalo ,  quaodo  Irgcm  illi  ponit  rc- 
caatcm,cui  obcdicntiam  prqftarc  tcaetur. 
Qoando  vcro  fuum  concurjHm  dcncgatc 
ftacui  t.Yolt  vc  tkHm  illc  a  crcatura  no  com 
mittacur  qua c(^ M/Mr«/M.Illud cnwntmpi- 
dimtnti  gcnuscft  «»#r*i#;  iftudiMlMr*/*;  il- 
lud pcr  poCrioncm  Icgij;  boc  pcr  ncgatio- 
nemr*iia<r/i*<;pcrpoutiooem,inquam,lc- 
gis  proptcr  quam  atfVus  illc finiptcaue  pcr • 
^trari  ncquit ;  pct  ncgationcm  vcro con- 
curfusproptcr  quamadlus  ftmpltcittr  pcr- 
pcuari  ncquir.  Hocigiturimpcdimcnto 
a4x«lMiiM(0nrMr/M4pofito,  OUB  opus  iuit 
alcernm  pooi  ppfttioni*  lipt. 
T>t  /itipliei  Ex  hac  cxplicatioDc  appatct  crcaturam 
ItbertMttj,  pcccaotcm  adu  pcccati  committerc  plcna 
extrcitii  ^  UhertMti  voluotaiis.  tum  quoad«mi/iMOT, 
j}ectficMo.  tumquoad  (picitm  aAionis.quibus  duo- 
jiit,  busomaisvoluntatis  libcuas  circumfcri- 

bicur.  Libcrtascniro  quoadexercitiu  e(t, 
qua  potcft  Tcllc  3c  agcrc,&  volitioncm  a 
£lioncmque  fafpeoJcrc.  Libertasquoad 
fpccicm  adioois  cf^,  qaa  pocius  huncqua 
illumacfVum  vult  &  agit.  Commonftra- 
nusvttamquc  libcttatem  iflacn  aliomo- 
do  io  aAu  pcccati,quera  producit  crcaca- 
ra  cam  c«ncuifu  Tfliuetfali  Dci.la  trBttptc- 


rii//confidcraQda  exijiitjtiaci\ii,8c  ijfenti*- 
Vt  exijla/  aiflusillc  ,  pmdcta  Wfr/4/<  to- 
luntacis  qHottdixerctttum.  Vtbancpotiuf 
eJfe;itiMm  habcat  qu.im  illam  *  fcu  vc  potiuc 
hic  adus  fit  quam  alius;vt  pociusadlus  vc- 
cicus  quam non  vccicus;  potius  cootra hoc 
quam  contra  illud  przccptum  ;  peodcc  i. 
UbertMte  voluotat is  quoaJ f{  tionis. 
lam  vcro.vc  «//?fr«a<itusiii».,c.>^Litcrca- 
tura  hbcro  iaduxu  fuo,  quo  potius  agcrc 
voluitquam  nonagcrcs  Licctnonfinedi- 
uini  concuifusiufluxu.iungcntislclibccc 
infiuzui  crcatuta:  iu  ipfo  piimo  illius  ia- 
fluxusmomcnto & initanti.  VtvccoMra- 
^ut  pocius  cIFcc  quam4i/ii«f,ef{cciccaufii 
fccunda  » libcrcdctcrnainansadumfuum 
ad  cercam  jpeciem,2d  hanc^otiusquam  il- 
lam;  vccflccpociuSTD^tv^^  «Mvcm.Siquis 
dicac »  hocpadloconcuifumdiuinumfuf^ 
pcndi  ab  infIuxucrcaturz:rcfpondco,id 
cx  didlis  Bon  fcqui.  NamlicccDcusooa 
coocurrac  niH  ctcacura  volcncc  iofluere^ 
•amcn  quod  influicpcndctapuraipfIu$U'> 
bertace .-  poiTit  coim  noo  influcrc. 

Hinc  lain  clarccc  potcll  quoftaodo 
Deus  Sc permtjfor  (itpecciui ,  &  tJjeiior/tBiti 
quem  cicatura  cicrapcccacum  pauarcae- 
quic ;  permtjfor  pcccaci ,  qua  crcacura  pcr- 
mitcic  libcram  difpcofacioncm  fui  infla- 
xus  :  cffe3or  adus,  quaccnus  concuifum 
fuum  influruicreacuiz  iuogit,  cicra  qucm 
adus  omnino  a  cicatuia  pi.xflaii  ucqui- 
ict. 

Si  vcro  quis  difliniflioncm  iflam  ,  vcl 
propccr  rci  ipfius  ditficulcaccm,vcl  proptcr 
expUcationis  oollrz  dcfc^liira  minusca- 
piat,  coque  contcndat  cflicicDtiam  pccca* 
ti  aliquo  modo  Dco  adfcribcndam  cffe, 
proptcrca  quod  adlus  iflius  fit  clFcftor: 
hunc  confidctatc  vclim  ,  qucd  Dcus  ca« 
dem  ratiooe  pcrmiiToc  dici  pofnc  adus, 
quia  peccati  ftc  pcrmitror,  irno  8c  iuAius 
longc.  quum  piuhibirionc  fuadcclarauc- 
ric  le  adumillum  (anceanonmodohber- 
cati  &  potcnciz  crcacuiz ,  fcd  Sc  iari  lc  po- 
tcf^ati  pciniiflum  )  iam  ab  illa  pcrpctrari 
oollc :  pcrquam  prohibitioncm  io  tantum 
fubtiabitui  cfficicnciz  diuioz  adus  ille> 
quancum  ipia  valcic  dcbuic  roluQcati  crca- 

curz 


PR^DEST.  PERKINSIAN. 


nuA:  ab  il.u  pcrpcrranJo  abflcrrcndx  :  & 
concia,  canto  magisciKcicQciailliusadus 
voluncatis  creacurx  libcrcau  adfcribcuda 
cHtquaoto  ilia  incclligi  potcfl vchcmcn- 
Ctus  adum  voluiirc  vctitum  lcgc  diuiaa, 
quam  potcllati  Jux  pcrmillum. 

Cxtcruni  ,  quocuni)uc  modo  res  lAa 
cxplicctur,cjn  crt  fcdulo  ,  tum  nc 

D  ci!  s  Anc{,r  t^c  vianir ,  tum  oc  aclMt 


cii  i:;t£. 


ihntur :  hoc  cft  ,  vC 


Crtrni- 


tocus  illc  awlus>ium  qua4^«M,rum  qua 
'  m  rite  prouiUtntu  Dci  fubiiciatur : 
i  .,  tffictenti ,  cjua  ptcciuum  permit- 
ttnti prouidtntu.  Si  tamcn  ia  altcram  par- 
tcm  inclioaadum  crit,  minus  pcccabicur 
fi  fubcrahaturaifluscfficicncixdiuini  qua 
actus  cft  ,  quam  ll  pcccatum  ctKcicncix 
Dci  cribuacur  qua  peccacumcd.  Prxdac 
cnim  Dco  adum  aliqucm  adimcrc  qui 
ipfi  compccic ,  quam  malum  adum  cn- 
bucrc  qui  ipli  non  compccic ;  co  quod gra- 
:  'i-  iniuria  Dto  trrogecur  (i  pttenti  caufA 
4r.  atur ,  quam  ociofus Jpeiiator^tr- 

hihcAtur. 

Cmminatio  IV. 

DoccTt  tm  maxinumpjrtem  htimanl 
gtncris  dtflmii  Cbrifio  &  omni  falittari 
aratid. 

o 

Srnfus  iftius  criminationis  cd  liic  , 
quod  Dcus  .TcciQo  fuo&  immacabili  dc- 
ccecodacucriccx  homioibusaiiquosmcra 
fua  voliMuacc  cligcrc  ,  alios  vcto  cofquc 
multo  plurcs  rcpiobarc.  QuumElc^liad 
falutcm  pcrduci  dod  poiriat,vtj>otepec- 
catotcs  fadi  in  Adamo,oifi  iuftuix  Dei 
^  "  •lum  crtct  &  pcccatum  expiatum, 
L  cum  (latuiflTc  hlium  fuum  illis darc 
Mcdiatorcm,RecoDciliatorcm  8c  Redcm- 
ptorcm ,  qui  pro  illis  lolis  humaaam  dsiCu- 
ram  adfumctct,pro  illorum  taotum  pcc- 
catis  morcrctur,  ilios  folos  cumPatrcrc- 
conciliaret ,  iIUs  folis  Spiritum  S.  6c  re- 
demptioncm  xicrnam  mcrcrciur ,  illis Co- 
lis  cx  propofito  gratiam  ofFcrrct,  cofquc 
folos  aJ  hdcm  vocarec  &  Bdc  per  iutcr- 
DamvocatiODemdooarct,  £cc.  cxclu/isab 
hifcc  omDibus  iis  quos  rcprobaaicadco 


vtnullaillisntin  ChuUu  Uilici:,  i 
pccrca  quod  Dcus  abxtecDO  voi^:. 
Chriflus  pro  iis  homo  ficrct,  pro  iis  morc- 
tctuti  citra  vllam  confidcrarioncm  iafidc- 
Iitatisi3£  quum  illis cciam  F  —  lium an- 
nuotuari  curac,noD  ficii  i{ .  <ooo,(cd 
quia  Elcdi  illis  fioc pcrmixct , qui  ifla  prz- 
(ficatiuiic  iuxta  dccrcturo  Dci  ad  fidcm  dC 
Ciluccmfunt  pcrduccodi.Iam  vero  rcfpon- 
dcndum  cibi  fuic ,  anillam  ccimiDationcm 
admiticrcs  ,  vc  vcrc  cux  dofliiox  obie-" 
dam  ,  .in.  vcrodo£ltin.;i-n  tuaraabilla  cri- 
niinattonc  Iibciam  aibit.arcris.  Vidcrts 
iilud  faccnquod  vcre  hxc  Cn  cuafenccn- 
cia  :  Ec  fanc  fatcndum  tibi  eft ,  fi  coaflarc 
tibi  vis  &  rux  fcoccncix  coofcncaaca  di- 
cctc. 

Rcfpoadcscrgo,  iDud  quod  iflacrimi.  "Excutitur 
oacionc  dodlnnx  cux  obiictcuc  ,  crimcn prtmMkt- 
Doaen'c  ,  videamusauccmquomodolioc^j;^,, 
doccas  &  commoallrcs.  rnmo  dicis  n«n 
tffe  durum  tpfos  dtflitui  Cbriflo ,  proptcrea 
quod  i.im  Moit  in  Adamo  falutarem  gra- 
tiam ,  iuftitiam ,  •vitam  btatam  acctft- 
rint ,  vna  eum  potentia J>crfeuerandi  in  iif- 
dtm,fi mcdovoluijfent.  Ac<ioqQam  cgo^io- 
ictca  booa  pavs  homioum  fimpliciccr  dc- 
(licuicur  Cbriflo,  qux  uunquam  parciccpB 
fuic,  vclccicfalurarisgracix  Chridi.  Gra- 
ciacoim  Adamo  &  omoibuspoflcriscius 
in  ipfo  fa(fla ,  oon  cfl  gracia  Chiiili,  qux 
cum  nccciratia  non fuic.  Ac pocuic,  ioquis, 
Deus  cicra  iniuAiciara  omocs  cum  coo- 
dcmnarc,Dcquc  vni  grariam  pcr  Chriflutti 
facere.  Quisncgac'  Ncquccoimhocdi* 
(puutur ,  Ao  Dcus .  quum  homo  cum  po- 
iteris  omnibus fuaculpa  pecca(ret.&  mor- 
ti  xternx  obooxiusfaiflus  clfct ,  dcbucric 
filium  fuum  darc  mundo  mcdiatorem .-  fc  J 
an  Tcre  dici  polfic,  quum  Deus  volucnc 
Filium  fuum  bomioem  ficri  &  pro  pecca- 
cismori,  quodifto  difcrimioeiftud  voluc- 
ric,  vt  humaoam  oaiuram  quam  cum  o- 
mnibus  homioibus  commuDcm  habec» 
tantum  pro  paucisquibufdam  a(rumcrct; 
VI  mortem ,  qux  potcrat  cffc  prctium  pro 
omoibus  pcccacis  omoiumhommum  •  8c 
primo  pro  pcccacoquodomoespariteria 
Adamo  perpctraraoc,  pro  paacis  caoium 
Didi  «li^ui- 


57S  lACOBI  ARM 

atiquibuspaCeretur:  hoc  cfl>an  Deus  apad 
rcuacucric,  cum  mazimapatte  homioum 
agcrc  fccundumiuftiti*  fuxrigotcm  ,  fc- 
cuadum  aormamlcgis&conditicacmio 
lcgc  rcquifiram  ,cum  paucis  Tcro  lccun- 
dum  mi(ericordiam  Sc  gratiam  fuam ,  fe- 
cundum  Euangchum  &  iuftitiam  fidci, 
condicioncmquc  in  EuangcUo  propofi- 
cam :  an(latuericpaucisahquibus,pecca- 
cum  quod  in  (ua  peifona  in  Adamo  pcrpc- 
traranc  ,  impurarc  citra  vllam  rcmifTtoQis 
fpcm.  Hoc  inquam  quzritur .-  ad  hanc 
quxdioncm  ra  adHrmatiucrcfpondcs>& 
proptcrca  fjtcriscriminationcm  illarti  ve- 
retux  dodrinx  obiici :  ocqucclabcris  ifto 
cffugioif  M«i/  mirum  non  fit  dtfiittii  Chrifit, 
^uHm  in  AdamQgriuiam  ncctptnm  rtpHdin- 
rintj.  Tu  de  iuOitia  adus  rcfpondcs ,  & 
quxricur  dcaAu,  tu  de  caufa  rcrpoadcs,& 
quxritur  an  Hc  id  cuius  cautam  cu  ad- 
fcrs. 

Ne  vcroiftarefpoofiocuahorridiorvi- 
SetM»ds.     dcacur  multis ,  adtcrs  fccundo  refponfio- 
Dcm  a'iiam ,  nempe  CbrtfiHmpoffedici  mtr- 
tuHm  pro  mnihus  :  at  cxpiicarioncm  hu- 
inCnodi  adiuogis  ,  quxglofram  corrum- 
pic,&  (impHcitcrcollicquod  vidcbaris  vcr- 
bo  concedcrc.  Addis  eoim ,  »0»  tjfe  mcr- 
tuHm  prc  omnibus  iy^fin^ulii  AtjUMltttr <jH»- 
ad  Dtum,  ncn pro  dHmnMtuptrinde sc pra  E- 
Itflu ,  non  tfficienter  tx pMrtt  Dei.  Sidamus 
"  naulifpcr  &  qux  dici»  expcndamHS. 

t./.<  j j  .   -w^nuradicitapcttc  ,  &  fimplicibusvcr- 
mtrfMH.     bil,  Chrtfium  fro  omnibus  mortuum  effe,  ct- 
iimproiu^utptriunt  Rom.14.jf  i.I'et 
Son  •  ■       . '■  inqBis,i7«tf«</DfM»».  Atquid 
hoc  >         .  .  <7H#«W  Dfwm ,  an  idcmquod 
dccrcto  Dci?  Saoc  ChrifiusgratiMDtipro 
4  :em  «ufiMiut  .  \t  inqu  t  Scri 

;  n.  iffandMtoDeiChrifiutMni- 
/  iMmpromnndfvitM.  loh.  6*  & 

lob.tc  ftro  ouihus fiiu.  Etnon  potclldici 
mortuusprc       '    mine  ,  nifiex  decrcto 
lc  mandato  L  . .  .  .. . :  is ,  quia  noa  morcuus 

td,  aiU  ez  dcctcto  3c  mandato  Pacris.  At 
diccs.  reoonageredcdccreto,quo  Dcus 
Patcr  Filio  impofuit  munus  &  partcs  ez- 
piaodoium  pcccatorii  pcr  morccmfuam; 
icd  dc  dcctcco  ^uo  fUiHic  pcx  ChitAum 


INII  EXAMEN 

faluarc  cledbos.  Acdicohocdecretum  eflV 
podcrius  oatura  ipfa reorcc  Chri(li,&  mc- 
nto  pcr  morccm  impccraco. 

Addisproptcica.no;;  i^ualittr  mortuum 
pro  rtprobu  { ita  cnim  dicctc  drbuifti .  oon 
dsmnMtit )  (j»  eltfiu.  Pcructfo  ordinc  hxc 
coofidcras.Nam  mors  Chrifti  ordine  cau- 
farum  prxccdic  clc£iionis  &  rcprobationis 
dccrctum  ,  vode  exillit  difcrimen  homi- 
oumclcdlotum&  rcproborum.  In  Chri- 
iio  cnim  morcuo  &  fufcitato  &  gratiam 
glortamquc  promcrico  ,  clcQio  cft  fafta. 
Quare  cciam  Chriduscicradi^crinicnele- 
dlorum  &  rcproborum  pro  omoibuscd 
morcuus.  Rcfpciflus  cnim  iilc  bomioum 
dupkx ,  podcriot  cft  morce  Chrifti ,  pcr- 
cincDS  ad  applicarionem  morch  &  refur- 
rctTionis  Chriftf,  bonorumque  per  illis 
comparatotu m .  Phrafis  au tcra  iJIa ,  Chri- 
fiM4mortHHstfiprotieffu,Qoa  hoc  fignifi- 
cat ,  auod  elcdii  aliqui  fuctiut  anccquam 
Cbnftus  a  Dco  mandatumacccpcMtaai- 
mam  fuam  offcrcodi  preciumrcdcmpuo- 
ois  pro  mundi  viu  ,  YclaatcquamCbrir 
ftus  coolideratus  fucrit  vt  monuus.-  ('quo- 
modocnimpotcft ,  quum  Chciikusfitca- 
putomoium  filc^otum,  in  quoip(branr\ 
Elcdtiocftfirma?  )  fcdquodmors  Chrifti 
ccdat  Elc^iis  tanturoio  bonum,  qiiodfit 
pct  applicationcm  Chrifii  Sc  bcQe£cio-> 
rum  ipfius.  Quarc  &  phrafis  vfurpaiai 
Scholarticisicaincclligf  ■nfdChrifim 
fit martumprtomniyiisj  y .  <  .:;r ,  efficMci- 
ttr  vero  pro  Ehnu  tantiim  ^ fidtUbm.  At 
vcro  locutio  ifta  cft  ;.bfona  mcoiudicto> 
efficienter  ex parte  Dei.  Qj'  '  mvulr, 
ChrifiuimortHiuefi ,  ifficitii.  ■  irtt  Dti 
pro  EleHunonprortprobiit  Non  pufruotilb 
cor.  !Io  (cnfu  icdlo.  Scio  tcvoluidc 

figii  .  ....  ,quod  efficacia  roortis  Chrifti 
ipfis  &nooaIiisapplirctar.Atfihoc  vis,ita 
cciamloqui  dcbuifti.  vcincctligipodlshoc 
vellc.  St  eoim  &  twxn-.  iftam  phrafin  & 
Scbobfticotum  ngidc  c^caminare  lubctt 
ooo  poreric  cicrainiuriam  moriisChriftt, 
ciufqucroctirivfurpari.  Nara  fufficicntia 
atttibuiturmotti  Chcifti ,  elHcaciaadimi- 
tut  ,  quum  idcirco  (ufficicus  fic  preciam. 
roors  Cktifti  pro  roundt  vita,quic.fficax. 

fuic 


PR^DEST.  P 

fuic  ad  pccccatara  aboieodum  &  Dcofa- 
nsfjcicndum^  Non  loquimur.  iiiquicsdc 
cfficacia  mortis  fcd  applicatiooisi  imo«- 
pettc  coutratium  patct.-ilh  cnim  rci  adi- 
neis  ciKcaciam  cui  tribuisfufficicntiam :  at 
morti  Chtidi  rufficicotiara  tribuis.  Vc- 
tum,n  libct  hoc  rigideczaminare j nc 
fuiKcientiam  quidcm  ttibuismorti  Chri- 
ih.  Quomodo  coim  crit  fuiiicicos  pte- 
tium.quod prctium ooo ed?  Pictium non 
efl  quod  ooo  ofTcttar,  aoofoluituttoon 
aaoumcratttt.  At  Chtiftus  (eaooobtuhc 
prcttum  aifi  proaliquibuscantumpaucis, 
ncmpc Elcdis.  CcrtcPctktofcvcibafuac 
&  ciniou  coaquidtaadcuadcodumicium 
vciicatts. 

^tfutmtur  ^^^^^^  deindc  Scripturx  locos  noooul- 
'  "  lospropodcotuoprobaodo.  Chriilus  ia- 

«wiw*  rcprobi$>  auHqtt*m  nem  vw.crgo  tlios 

«    m  fn-  jjm^qu^jj^        fyjj  agnouit.  Quid  lum? 

r  Etro  pro  its  noQ  clt  mortuus.  lacomc- 

,     qucos  clt  aroumcncauo.  Namoccellccit 

TC  iibi  morte  lua  rcdimat  quos  libi  pto- 

■  rtmHm.        •      n.  l  l  u 
pnos  cit  habiturus.-  quosautcmnoooa- 

bctfaos>  illof  ooooouit  vtfuos.fcuagao- 

fcit  pto  fuis.  Vtautcmaliquoiptofuisa- 

^aolcit ,  QOB  (atis  c(l  vcpto  tts  moriatur  & 

lurc  tcdemptionis  fibi  iUos  compatct ,  fcd 

ciiam  vc  pio  cilicaci  applicationcbcncfi- 

ctorum  fuos a^u faciat.  Vnde apparct fsd- 

laciam  cflc  igBorationis  clcodii  3c  cauCc 

oon  caufr. 

AUtrum  argitmtjuum  quod  adfcrs  ooo 

^ifktylum.  plus ralct.  Si»it%tttt  ^fioguUfimt  tfficiuittr 

Ttdtmpti.omnei  etiam  Cf finguU  Dio  rttonci- 

lianiur  :  atemneirtenrtcoKCiUantur ,ntca- 

trmt$  aceifiunt  remijfionim  feccatorum:  ergo 

nen  omnti    finguUfunt  i^cacttir  rtdemfti. 

Quid  ft  dtcam  mc  totum  cooccdcrc  fcd  rc- 

Ac  intclic^um)&:  quod  coodudis  >  qob 

veriariioquj:{liooc/  CoDfundiscnima- 

potclcfina  cum  aQiooc  &  nafllooc  vode 

cziilif.  Obbtiocimn  Chriutinmottcm, 

•fl  adio  Chrifti  qaa  impccrautc  redem- 

pcioocm.  Coofuodis  deiQdervdcmptio- 

Acm  impctratam  cum  eiufdcm  applicati*- 

oe :  nam  cfficacitct  icdemptum  ciici  iigni- 

ficac  paxticipcm  cflcrcdcmptiooisChriAi 

Mionc  pcuAx  &  impcuatx.  Coohiodis 


ERKINSIAN.  57^' 

etiam  (ccoticiliatioaem  mottc  Chrifli  & 
lacrificio  apud  Deumperadlamcumciuf- 
dcmapplicattonc :  qurplanc  diilinguun- 
tur.  i.Cor.f.  Vemtrat tnChriflomundHm 
rtconciUans fihi,  fofuit  verhum  reconeiUa- 
tionu in  nobii.icc.  Rom.y.  Dicimurir#<r»if- 
eiliati  Deo  cum  inimici effemiu ,  qucdr.inc 
dc  applicatiooc  rccoociliarionis  intclligi 
oon  poccft.  Quod  vcno remijfiatiimptccm- 
torum  fatufaSUontm  cohtriri  dicis ,  non 
vfquequaquc  veium  cft.  Namfatisfjifbi* 
pcxccdit»  TCpotc  cooflaos  moiic&obc- 
dieotia  ChriAi  :  ac  icmiiriopcccacorum 
conAat  applicationc  (atisfj(ftioois  pcr  if- 
dem  in  Chriftum .  qua:  potcfladu  oon  fe« 

2UI  fatisfaiSionem  pcra^am.  Nadlusqui- 
cm  cft  Chiiftas  fatisfadioaextcrnamcc» 
dcmptioocm  &  lus  peccatoium  rcniittca- 
doium,  fcd  aonicmicciiaipcccatdinnii 
a£tu  ciedcotibusio  Chiiflum.  Frojperi  di- 
Aum  cum  hifcc  a  me  diAis  prorfuscoa- 
fcntit.  lotclligit  cnim  redtmftionii  joca 
adum  cum  apotciefmate  8c  ciufdcm  ap- 
plicatiooc.  Efl  crgo  hoc  tuum fccuoduna 
atgumcotum  ptxtcr  propodtum ,  tc  pro- 
ptci  vaiiam  coofu/toocm  fic  zquittocauo- 
ocm  oihil  concludit. 

Tirtium  arpmitntufn  cttam  cft  iocon- 
fcqucos.  Namcnanjpofitoaotccedcoie, 
coafequeosaoo  feqaitur.  Vcrufcieodum* 
Chrijlum  ft  dedijfe  vt  im  a  Patre  obtiturit^ 
faniiificaai  ilLoiqut  in  iffum  ijftnt  crtditurt, 
4c  hatcimmtdiaccicacoaiuogi.  QuiaTcro 
ias  obcinuic>  ctiiaAaiusilhideicicquitur 
per  Spiritum ,  6c  applicatioBem  adfpcrfto- 
ocmqifanguioisfui.fandtficatts  (ibi  popa- 
lum  pccuharcm,  cumqiaprauaconfcnia- 
ctone  fua  icdimf s  ic  libcias,  quod  pertincc 
ad  applicacioof  bcncficioium  moitc  Chri- 
fli nobis patroium.  Ac iode  noo  fcquitui; 
quia  noQ  omncs  iAius  (anAiiicxtionis 
£ta  (iiucu  participcf  >cigo  Chriflus  non  dc- 
dit  fc  protisicdcropttonts^ietiura  :  pro- 
pcc  rca  qu  od  a  Aio  C  hrifti  c  a  apoTclcfmate 
confundicur ,  &  applicacio  bcnciciorum 
cuflQ  corufldcm  impctratiooc. 

g^rtum  argumentum  codcm  laborat  §tn»rtpm, 
vicio  confaiioQis.I>r/?/>i«/Mrenim  ridirrsti» 
feraHa  iu  fuj  cridHt  inChrtJiii.f^ficfiUatioi 
Pddi   ^  atpr«. 


VlHtn 


5^-3  lACOBI  ARM 

ac  prarcedcre  oporcuic  adum  cjuo  Chii- 
(lus  nobis  rcdcmptioncin  &  hh^itioncm 
promcrci i  dcbuic ,  qui  atflus  ocdinc  caufj- 
tum  prxccdit  omncm  Dci  dc  applicaada 
redcmpiionc  dcllinattnncm. 
4iuintnm.      ' "         «r£«»j#a/tf  caadcm  committis 

fall.itiam.  Dirputatir  tupro 

owniliw  eitra  liij crit>, ^ . .  j  . .  .    . .  ^■-rtfro- 
borum  Jit  mortum ;  &  tu  picbasjBc« 
bui  finedijcrimint  martim  mortifqut  htntfi- 
ciJtflf>pltfari.Atq  ■  ^  '  ^  >.7r/o 

Dci  iilieratesijfe .  :An:tn 
tjuenm  dcnAntur  grati*  ,  ut  ptccAtum  ncn 
Mmpliu*  rtgnet  At.  ioquam,  (i  illod  da«,& 
hoc  danduin  clt.  Coniuocla  enmi  func 
hzc  diio  bcncficia  mottc  &  :cfutrcAi>.>QC 
Chrifli  hobis  inipcuata,hl)ciatio  acon- 
demnarione  pcccati  8c  abciufilcmdomi- 
nio.  Nulli  vnum  '^nc  altcro  coDtiugcrc 
I  iircft, 

Uimo  producis  ict^imonta  nonnulia 
\».ctrum,fcd  omnia  ifb /i rf<f\ccTf hccn- 
cur>  cooucDiUnc  cum  hifi  c  qu2  diximus. 
jfmbrofiHi  coim  apcrte  dc  vtihcaceezap>- 
pluaric     ■   '  '^cntc  loquicur,  di- 

ccn»;  A.  .  -  ^  .  .ncntil/ifajfuitii: 
hoccH.Doncuobono.  Ecvndcquzfono- 
bis  (idcs  roQtingit  f  Adood  dooo  Spiritus 
qurm Chr  ftusuobisprom.Ltuii? Pixccdic 
cigo  pati  &  dcfcciidcic  Chiidi  noflium 
crcdcrc,&  proptetca  noa  potcftfidccir- 
-ofio  &  pafTio  Chrifti  At 

 liir.cnt;;'"  t  -  'icationis. 

ctijm  dc  i  .>^agit  non  vt 

impetratacftfcdvtapphcau  Sic  BerHar- 
■  mo.Thoma^.  Sivcioquifpiam  vd 
i ....  ...  .  vcl  Schulafticorum  ihi^uandoali- 

ici  loqui  vidcrur.  itaevpiuanduscfl  ocio 
veritaccm  Sctiptura  oobis  pacc£iClam  im- 
pingac. 

Ex*miaA-  Vidcanius  iam  olitHionti  nonnullas 
turRejp.  adf{^^^  tua:  do(3tihx  oppon^s.  Prma  rft. 
contrm:  '.tuta  ajffTit  Chrifium  rtdtmiffe  mun- 

«enflNHf..  Atcuinonpatitndivoccvfuscipo- 
.<A:T*r'in    riin  1  quamfr«/o»*»4//,  ad  vicand-rr  .mhi- 
:atem .-prxfcrcim  cum  quxflio  iitnon 
flc  applicatione  paHtoniv  ChriUi  ,  fcd  dc 
ipD  paffionc  &  mortc  Chrifti  At  nunca 
i^us  ia  ipCi  obicdioncYtclta  ici*oiiiut.>. 


INII  EXAMEN 

Dico  diftingucndum  cflc  itHcrirr.tetrafAm 
redemptionem  &  applicatam.  5c  a 
pctiatamto-  '  omnibi.iiiDguiii- 

quchomini.  u.t...  ..iis autcm ctcdcuti- 
bus  Sc  blc£lisapphcatam.  Docco quod ai 
ptius.  Nift  impecrata  (it  omaibustnulio 
iurc  poflulaturfides  in  Chriftum  ab  omni- 
bus:&  oifi  impccraca  ftt  omoibus ,  nuUo 
iuie  quifpiam  potctit  culpari  prupcet  tc* 
pudiaum  oblationcm  rcdcmptioms.  Re- 
pudiat  cnim  quod  ipfius  clic  acn  pote(l,& 
mcrito  quidcm.  Si  Chiiftus  rcdeirptio- 
aem  non  impetraun  omnibusi  noa  potcl^ 
omnium ciTciudcx.  Pollcriusconccditur 
vtfinquf  At  dico  in  Auguflini  ^\(\o  agi  dc 
tcconciliatiooisappticationc  >  dc  faluatio- 
oca&uali. 

Stcnnda  ohxtikioc^.  Deut  '^"^  ^f*"***  ji^^ffnf^^ 
hotninei  Jaiuoifieri ,  d^adagnitionemveri' 
latHvenire^.  Ataonfuboc^ilisconcluGo- 
oetn.  Vcrum  exaotcccdcotibusdcfumco- 
dacft.  At  mulrum  intcicft  quomodo  illa 
coocluftofocmctur.  Concludtt  vous.-rr^# 
emnetiu  vniutrfumhcminesfaluifient,  ^ 
ptruenitnt  ad  verilAtii  notitiam.  Voluntati 
enim  tiia  quu  rtjlitit  ?  Al 1 1- i  c  t .-  ergo 
nulla  eJiprddtjiinAti.ifjtcun..  , Dtus 
vtlit  aliquos ^aluari  ^  cridere  ,  aitquos  ver0 
condtmnariafide  alienci  exijlentfs.idqf  ipjiui 
quoquedecret».  Tcrrius  ludc  dcducccivaoc 
coo4:iu/ioacm  ,  ergonhllapotfj}  tffiDeiw- 
luntoi  tjuafimplicitercitrar  ati 
tn  homine  vtiit  aliquem  d  ■  c^aa 

aguitionetnveriiMtunonvt).  ■  naKoiX' 
clufio  iodcaoafequicur.  Nou  cnimcon- 
ciauofaiuacur  cjuos  Dcus  vulcfaluosficri. 
Secunda cciam iudc  dcduci oequi t.  Dc  /«r«- 
tia  aucem  verc  mihi  diccrc  poirc  vidc#r>. 
quodcx  i(h's  vctbisdcduciponit&dcbcac. 
Rjtiooem  adfcro  pbnam  &  pcifpicuam. 
Ncmo propter  rcicftam  vciitatcra  coodc- 
maari  potcflaifiadcaTocacusfueric>  £ue 
in  fua  pcrfooa  fiuc  ia  pctfooa  pareocum) 
auoium.abauorunK  NimoautcmadiUam 
vocatui  qucm  Deus  ad  iliam  pcruenire 
nolit.-omnes  auiem  bomincs  quicondc- 
muabunrur  eo nomioe  condcmaabuntur,. 
.QMod  quum  luxinmunditmvenerit ,ipfit0-~ 
,  1 '  rg»  magu  juar/i  lucem  timatierint^ 

At 


PR^DEST.  PE 

4  AtvideamnsquidcutcrpoDdcaSi 
drupUctm  idfeiinjponjtanem.  FrimM tjl.vo- 
eem  c  nen  compUBi  omntt  Ad»mi 

f'^P--  /  lie hofninibM in  vlfima  Am- 

tt,...  Qu^od  tjuidcm  %'crc  diciturcon- 
rtdetatahuiuslocicitrumflaatia ,  qui  agic 
de  an^  nc  gratir  fub  Nouo  Tcua- 
mcDti  .  M..-  icaeinChnfto  :  at  vcfitasco- 
roodcm  vctborum  cciam  Utius  fc  extcadsc. 
Pcrpccua  coim  cR  ilU  Dci  voiuocas  ,  &  a 
ptima  (cminisbcncdicli  prumiiriooc  in  pa- 
radiiofjda  ioicium  habuit.  Qu.od  vcro 
Dem  fnjfm  fit  Cetuet  inceHere  m  viu  iff*-' 
rMmi  idnoD  coorraucaic  huicdi<5lo  Eranc 
coim  abalicoati  a  focdcrc  Dci  &cxpcTtcs 
fadli  fua  culpa  pronufl^^um  ,  fua  inquam 
culpa  vcrab  ipns  vcl  a  parcotibus  commif- 
fa.  Quatcomnioocooccdcadum  ttbicfl. 
Dcum  voluidc  pci  otnnia  fccula  umocs 
nagulatim  homincs  ad  vcncacis  cogoi- 
cioncm  vcoire  &  faluosfieri  i  ({uaceous  in 
iocdcrc  Dci  comprchcndcbancur,  oon  ve- 
coquaabillo  iofeauc  m  parcatibus  cxci- 
dcranr. 

Secunda  rejponjio  ejl ,  Deum  veUe  omnes 
fnluos  Jieri  qutj/fluantur:  qux  fanc  apcrtam 
vim  infcic  vcrbis & ridcodum piopooic  A- 
podolum  icadulide  admooicioucm  fuam 
cooBrmaacem.  Scopuscoim  Apofloli  cfi, 
adhorcari  vc  pteccs  Haocptooraoibus  ho- 
minibus  &  pro  Magiflratibus  .  Ratio, 
qiiu  hoc  c(l  bonum  coram  Deo  qui  o- 
mncs  homiucs  vulc  (aluos  ficri  ,  &c.  Va- 
4c  apparcc  vocem  codcm  fcafiiac- 
cipiio  raciooe  .  qua  fumcbatur  ia  adbor- 
cationc.  Sccus  fcopae  fuctiat  dtlTulu- 
tar,  & quacuot  cermioi  io fyllogifmo.  Acfi 
in  ratioc  fumitur  pto  omnibus  qui  falua- 
buotut ,  cum  ih  adh#rcaciooc  iia  quoque 
(Qmcodum  c(l  ,  &  hoc  feofu  intclligcoda 
adhorcacio  Apolloli  :  Precor  vt  crAtionet 
Xy>  preces  inJiituAMur  preon.ntbi'4  faluMndi*i 
vult  enim  Dem  omnet  qui fnlMandi  Junt  ftU- 
aotri.  Qmdcft  vim  (accre  ApuOohcofen 
fii,  fihocnon  cft  ?  At  Auiujiinui  itacx 
plicutt:  quid  tum  ?  ooo  (^amusillius  auclo- 
htatc.  Etcx  colbcioocquidcm  loci  cooH- 
milts.  Hococgo.  Locuscnimt  Cerinth.xj, 
€mncsinChriftoviui^(aluntur  >  cftdifll- 


RKINSIAN.  j8i 

milis.  NampotcftcmphafisclTc  in  vcibis 
ifttsi  in  ChriJio,8c  tunc  ica  Icgcndu :  Omnet 
quiviuificantur  in  Chrijlo  vititjicantur,fif 
ntmo  txtraChriJium.  Eft  auccm  cmphafis 
in  iftis  vcrbis  vc  apparct  cx  oppotitionc 
altciius  mcmbri  ;  Jicut  omnes  in  Adamo 
moritiKtur.  In  hoc  v.loco  nihil  (imilcDici- 
i\xx  tn\n\,DeUfivult  omntsfaluatoiJieri.V\>\. 
rcpctiiio  ifta  &  rcdupltcatiolocum  habe- 
rc  noapoccft.  Annoo  Scriptura  docct /r^ 
omt: :'  ■■  '  '  ':tm ,  ttiam  f>ro  iu  tjtti  fa- 
lutti^..,;  ..j..  .  ,.jt4nt futuri  f  Euufquc 
dum  oobis  non  conftac  an  ad  mocccm  pec- 
caucrincnecnc:procaIibuscDim  >  &  folis 
quidcm  ooo  cftpiccandum. 

Teriia  rcfponlio  ciX.quodparticulaomnn  TettiM. 
non ftngulagenerum.fedgentra fingulerumjy- 
gntfcet i  qu jfi  dicciet  Apoftolus,  DewvuU 
iquouit  hominum  genere.Jiatu.condittenea' 
liquosjeruari.  Quam  rcfponnoncro  pro- 
bas  ex  diucrfo  vlu  vocis  OMNES  >  quae 
tiunc  diftributiuc  ,  nunc  collcdtiuc  fumi- 
cur,  quod  verum  quiilcmoft  ,  liccc  tudi- 
fttibuciuam  vocis  iftius  fumptionem  pco 
collc^tua  ezplicuctis  >  &  concta.  Diuri- 
buciue  coim  omaia  animalia  fiicrBnc  ia 
Aica  Noc,acceillc<^iuc  omocs  homioes. 
Vccura  cnimucro  etiamfivocis  iftiusvfut 
ficduplez,  ramcniade  oon  fcquinir,  ifto 
&oonhocfcnfu  hic  vfurpandamcITc.  Po- 
tcft  citim  vcl  hocvcl  illo  fcofu.  Ac  ooa 
pio  gcnctibus  fiugutorum  .  verum  pro 
uoguiisgcnciam  vfutpatur  :  quia  volun' 
tas  Dei  tCDdic  iofiugiila  gcocrura  fcunn- 
gularci  homincs.  Vulccoim  fiogulosho- 
mincs  ad  Ycritatis  agoitioocm  vcnitc  Ac 
falnos  ficit  ,  hoccft  ,  omncs  Sl  fiogulus» 
dmitcs  >  paupcrcs  ,  nobiles ,  tgaubilcs« 
vtios,  faminas, &c.  Ec  qucmadmodum 
agniciovcricacis  &falus  ronucnic  fiogulis 
hominibus  ,  &  fiogalis  rcipla  faluaadts 
przdeftinacione  ptxparatur,  non  gcocti- 
Dus  fioguloruni }  fiuguL'que  coodcmna- 
dtsrcprobatione  ncgatur,  noo  gcacribus 
fiogulorum  :  itaquoquc  prouidcntia  gc- 
acralioie  >  pracdcftinatioois  rcprobatio- 
nisqucidccrccum  anccccdccc  naturar  oidi- 
ne .  voluncas  Dei  citca  fiogula  gcncium 
ic  noa  ciicagcocia  fioqulorum  Ycilacac 
Dddd  Pcitir 


581 


lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


rcitiacf  ctjimprouidctia  (}*ix  circagenc- 
la  /tngulutum  vctfacur  a«l  coofcruatio- 
oeti)  ipccicrum  1  quz  vcro  circa  riogula 
gcncrum  vctlacur  ad  coDfctuationcm  lo- 
diuiduoram.  ProuiHcotia  auicm  admi- 
«idraosialutcm  &  mcdia  ad  fjlutcm  ne- 
ceiraria  pcrtioct  ad  coorctuatiotjcm  fcu 
ialuatioucm  iodtuiduoium.  Dcinde  (i 
de  gcDcribus  (ingulorum  encctotclligcn- 
dus  tocus  t  ctitTi  ooD  dixiflct  Apodolus 
froomniiut  in  MMgiftr«tm  officio  conjlituti^, 
(c^f>ro0liqHtbiuduTU»xiu  im  tminenti»  fv- 
ftu  :  acapcttc  dicic fingulitin  ijio  ordi- 
m*  confiitHtii  ejfe  frecandum  Ncquc  vlla 
cflAcccllitas.  curalitcraccipiatur  vox  iHa. 
Noacoiin  opus  c(l  ifloclfugio  ad  viran- 
dam  haoc  confequcotiam  :  crgo  omncs 
&  noguli  Caluantur.  Noocoim  cx  co  fc- 
ijuiturfalas»  quiaDeus  velit  aliquem&l- 
«iumficri«  voluDaccappr«bante&  dcddc- 
xzntt  faluccm  omnium  &  fiogulorum  :  fcd 
^uu  vclit  voluocau  eiiicaciomacs&  lia- 
gulos  ialuos  £icere.  Et  koifum  facic  di- 
iViaQio  DttmMfttni  1  de  qua  paolo  laciut 
videbimus. 

fuiartit  rcfponHo  cfl  >  PMulum  loqui  ft- 
tundum  iudicium  chMritAtis ,  non fecundum 
iudicium  occultA  infMUitiliscertitudinu. 
Abfurdc(aac>  oifidccharitatc  Dci  intct- 
pxeteris.  Agit  n.  Paulus  de  Tolaocatc  Dcii 
cuiattribuit  hanc  volitioncm  >  quod  vclit 
omocs  homiocs  fatuos  ficiri  i  oon  dc  fua 
voluotacc  autdeSdciioi  quoomoiumla- 
lutcm  cxaBimo  optac  Ac  vetum  iatcrca 
cft  »  Deum  oon  vcllc  id  infalttbilitcr  lcu 
certo  f  adco  vt  oon  podli  focus  cucnire. 
aat  (altcm  000  fic  fccas  eucacaruro  :  fcd 
ncque  hoc  dicicur  ab  iis  qui  ido  loco  r- 
tuotux  ad  concludcodum  quod  tuz  (ca- 
ccQtia:  cft  coocratium.  Pcrmaacc  igitur 
boc  tizumi  illo  loco  beoc  coDcludiiD<Mn 
monpefftdici  citrM  ref^tc2um  ptccjUi  in  ho- 
tninibHd  ,  "jtU.t  njt  Mliqui  k  vtrttMU  Mhtr- 
rtnttftu  MdvtritMttm  nom  tumiMnt  ^  tottdt- 
tntuntur. 

r»^(Utfit'  coBfidcEcmas  diftiaChoacra  Dm- 

rDifiif»'  qua  voluotatera  DciimMmtietdtn- 

r.Lfutf.  &cwftquintem  diAinguir.  lopnmis 
•  vidcadumquumxdacittcdicaacuc  aocect- 


dcos&  coofcqucns  voluntasi  qaorcfpeillu 

ifUs  nominibiu  appcllcntar  Rclpedlus  au- 

tcmilIccn.voluacatisad  Tolunraccm,  fcu 

potius  vuUtioois  dtuiaz ad  volittoncm di- 

uinam,  illius  tanquam  antcccdcotis  .  hu- 

ius  tanquam  conlcqurntis  ;  voum  caioa 

volitum  prius  vutc  Dc*is  quam  altcrum 

ordiQc  I  liccc  oon  tcmporc  :  tcI  eft  voli- 

tioois  diuiox  ad  volitioacm  &  adum 

crcatuiXTcl  pcxccdcntcm  vclcoarcquca* 

tom.    Et  huius  rclpcdu  dicitur  votuatas 

antcccdcos  1  illius  rc/pcdlu  coofcqucos. 

Duo  autcm  ccfpc^s  ifti  1  noa  multum 

diffcrunt  •  licct  exiflimcm  rclpc^um  zA 

voiitionctn  3c  aclum  crcacaiz  vcl  coofc- 

qucntcm  vcl  prx||deatcm  volitioocm  di- 

uioam  I  idi  difliuditoai  caufam  dediffc. 

Si  enim  ordincm  coofldcrcmus  volico- 

rum  quz  Dcus  vulc  antc  omocm  a^um 

fcu  Tolicionem  crcaturx  ,  videbimus  ia 

iltoordinc  cfle  volitioncs  quafdam  aote* 

ccdcntcs,  quafdam  confcqucntcs  ,  omoec 

camco  aoceccdentcs  omol  crcaturx  adum 

iL  vulirioocm.  Quumquc  confcqucns  to« 

luncas  dicacur  1  quzcx  aoftra  caufacxi- 

ilic  .  ccrcum  efc  DMm^fceno  ptimo  huias 

di(lta(fiioais  auAori  iftofcoiu  difUadio- 

ncm  intcllc(3am  ,   vc  rcfpcAus  cflcc  io 

crcacurz  a^lum  vel  volitioucm.    Vodc  VoluHtMt  mu 

'voluntMt  Mruecident  dici  poccric>  qt*»DtiH  ttctdtnt(jy> 

Mltquid  vult  creMturt  {  deraciooaii  autcm  comftautmt 

nobis  quzflio  )  mntt  omnem  illim  MSum,  qmtd, 

feuMnttcirtum  Mliqutm  Milum  crtMturM  il- 

lim,  Sic  vulthomiacs  omaes  &  flngulos 

Qt\\X2li.ConftqueHi  cfl  quMMVujuid vultcreA- 

turM  rMtioamit  ftjl  MHum  Mliqutm.fiui  fofi 

M3m  multot  criMiurt,.  Sic  vult  eos qui  crc- 

duot  &  perfcuccaoc  in  fide  (aluari :  iUos  ve- 

ro  qui  Lucrcduh  func  &  impaniceotcs  ixu- 

acoc  coadcmnari.  Yoluocatc  antcccdca- 

cc  Toluir  Saulis  regnum  confirroare  &  fta- ,  f j  • 

bilire  io  (xculum  ,  Toluocate  confcqueo-  ^t^^f^, 

tc  Toluic  ipfum  rcgno  dcturbarc.ac  Tirum     ,|  ' 

illomchoicm  tpfius  inlocum  fubflkucre. 

Voluacacc  anceccdcace  Toluic  ChriAus 

ludzos  coogrcgarc  vcgalliaa^ullos:  coa- 

fcqucoic  vcxo  voluic  Uios  dilpargcxe  per 

omocsoacioocs. 

ertkMt^utdtmhMMt  difiinUkntmJtdiX'  gjfffgtjjfm 

imflum  ^'~f""^ 


PR/CDEST.  PERKINSIAM.  5?^ 

I  DmMfet-  fffp^f^f^mfctJenfi  voluntMt  nb  rpfo  tritu-    omoc,  quia  bic  affcdus  quo  Dcus  dcQdc- 
\iutttetdtn       nonfrotfiu,  Acvidcamusradoncsqui-    ratomnium  hominum  &  fingulotum  la- 
i,  bu5indii(flusitaiudicc$.  ?riV»ffinquis.        luicm  >  cft  io  I^fc  fimplcx.naturalisi  &  ci- 

'fri, tofeqHerctHrinDtoeJfefinimmpttenliamc^    tra conditaoncm.    Aliquid  tamcn  dicuni; 

infirmttiuem.  NcEo  (cqui.  Dci  coim  po-  [  quiaverumcft  Dcum  vcllc  omnibas  ho- 
icntia  ooo  cft  inffrufncnrum  alFctf^usfcu  |  minibusGilutcm  ca  coDditioDC  ,  H  crcdi- 
dcfidcrii  fcu  vcHcitatis  diuiox  ,  fcd  voli-  j  dcrint,  ncquc  cnim  vlla  Dcoporcft  attri- 
cionis  libcrx  vhimum  diuinz  rapieDCia;  j  bui  voluoras  ,  qna  ira  vclit  bomiQcm  vl- 
iudicium  fccutx.  Quanquam  Dcas  co-  ;  lum  (aluari  ,  vtialusilli  iodc  condecccrco 
ufquc  fua  vtatur  potcucia  ad  obtincndum 
^uod  dcndccat,q'Jo  dccet.  Ncquc  verum 
cfl  id,  quod  quis  optac  fcrioquc  vulc,idem 
cfFcdum  datucum  quibufcunquc  pQtcfl 
iBodis  ,  fcd  iis  modis  quibus  dccet  vc  id 


&  infjllibilitcr  ,  nifi  illuin  coafidcraucric 
vtBdclcm  &  in  fidc  pctfcuctanccm  vfque 
ad  fiocm.  Cztcrum  quia  iila  cooditio- 
o.ifa  Tolicio  potclt  mucari  io  fimpliccm, 
hoc  pado  .  Drus  viitt  omncs  fidelcs  iaN 


cffcdum  dcc.  Patcropcac&  vultfcrio  vc    uaii .  iRCtcdulos  condcmnari  >  qua:(ini 


•'.trtAtere. 


Filiusfuus  ipfi  obediac .  ac  noo  violcntcr 
crahic  illum  adobcdicndumifiacnimobc- 
dicncia  ook  cilcc.  Vult  Patcr  (crio  vc  Filius 
abcbrieuccabfliucac,  non  cameoincludic 
illum  10  cubiculo,  vbi fc  ioebriare  oon  po- 
tcfl.  Vulc  Patcr  iciio  Filio  fuo  hxredita- 
cem  patcroam  dare  :  &  confcquente  vo- 
luotatc  ,  ocmpcquzfcquitur  concunia- 
cem  &  przfradtam  filii  malitiam  ,  vult  il- 
lamczhxrcdarc  ,  oequctamcn  omuia  fc- 
cicfibi poiTibiiiaiie  Filius pcccarcr.  Erace- 
nim  portlbiJe  Pacri  Filium  cooclufum  &: 
cooftridum  ccoeie  cathcnis  ne  pcccaic 
pofrct  Attani  dccct  patrcm  non  adhibcic 
illum  impcdicndi  modum ,  quam  Hlio  hx- 
cdicaccm  pacernam  vclle. 

Simihtutiek  Mcrcacoce  mclccs  &  faluas 
cupicocc,  accamco  in  mareptoiicicoce.ad- 
ducta  opc:me  qiudrac  propofico  :  Dcus 
▼ulcfciio  vcomocs  homincs  falucocur,  ac 
cem'  vrtioaci  &  iocorrigibili  mali- 

cia  nc  i:..uiiurum  vulr  illos  ladluram  facc- 
rc  falu.is,  hoccfl.condcmnaxi.  Sidicasfi- 


pl«x fcraperimplccuri  dici potcrit boc  vo- 
Iitum  ,  oen  ad  haoc  dillin^ioncm  voluo- 
tatis  pcrtincrc.  Ida  eoim  Tolitiooc  oihil 
vultcrcatuixP.iar.  fcdvulc  ioccr  fe  cohz- 
rcrc  duas  rcsiudiirolubilicci.fidcm  &(alu- 
ccm  ,  iiitidclicatcm  &  cooJcmnauooem. 
Si  cui  tamcn  videatur  ad  volitiooem  an- 
tcccdcDccm  id  excmplum  refcrrc  >  ooa 
concradico:  aiappiicatio  ooo  ell  oifi  pcc 
volitioncm  coolcqucntcm  ipfum  adum 
fidci  &  pctfcuerautix,  incrcdulitaiis  &  iai- 
paniccncix. 

Qupd  vcro hioc  coacludis  Dci  ^,/1^»/^^ 
tem  in  dnhiopenHereinctrtitmdonec  ^*»^i*i^  primA  OiA 
tmpleatur,  (j>  cAufAm  primnm  fufpendi  a f'-  tandtm* 
cundu  frufhaocum  cfl.    Nam  quod  ad 
piimumattiocr,  AfFedusiflc  ioDcooacu« 
ralis  cfl  crga  fuam  crcacuram  ,  fiuc  ho- 
mo  crcdatnuc  ooo.  Noo  eoim  peodcccx 
fidc  iflud  dcflderium :  acquc poccfl  inccr- 
titudo  tribui  voluotati  illius  qui  iofintra. 
fua  lapicntia  omnia  fibi  habct  prxfcntia, 
&  omDiactiam  maxime  coociDgcntu  ccc- 


niiicnon  cffcquia  Deus  potucrii  illoram  to  prxfcit  fiicuia.  Ncque  couuouo  fuf' 
maliciam  cortigcrc  ,  Mcrcatoi  verooon  '  penditurprima  eMufMAfteundHtC^MAadocf- 


potcftfludibus  &  vcDto  impcrare.  Rc- 
fpondco ,  DoilVquidcm  omnipotcotia  ab- 
lolucj  ,  fcdnoudccc:cDcum  illomodo 
coirigcrc  malitiam  crcatuix.  Vult  itaque 
Dcus  illorum  condcmoationcm,quia oon 
vult  fibi  tuflitum  fuam  pcrite. 
<ttfhc  dt  Qui  ezcipiuot  hitnc  voluntMtem  dici  con- 
//i>/(in«/r/»,  nonomne  iddicunt  quod  dici 
•  potcfl ,  uc^uc  lamcn  oihil  dicuoc.  Non 


fcdlusaliquis  ptimxcaufx  ordine  ponituc 
poflcfFcdumaliqucm  tauiii;  fecundx,<^ui 
clFcdus  ordine  coafequcns  cfl  mcri  aibi- 
trii  primxcaulx.  Abfurdum  efl  diccrc» 
quod  coDdcmoatio  pcicunnum  pcodcac 
abipfis  pcrcuonbus ,  ctiamli  oon  pcrcanc 
nifi  fuo  mcriro.  Vclleot  enim  mcrcii  pec- 
ditioDcm  &nonpcrirc  ,  hoc  cfl  >  vcHcnc 
pcccaiCjSc  iiO  £Uo;ii.l'cade(  igi;ui  ifla  poc- 

D.\CX 


4 


SecuntU. 


TerttM. 


^«t4  I  ACOBI  ARM 

nacz  mcra&liberaDcivoIuntate,  quam 
raiiicii  infcvrc  oon  potcft  nifi  peccacoii- 
buSt  rufpcodcntc  illius  {^catiam  iu(li(ia 
duiina,  fccunduno  qoam  potcntia  c(l  cx- 
crccnda.  Ncquc  ni.igis  hinc  fcquitufi 
qiiod  homintbtu  pcr  idam  dinin^tioncm 
iribuntnr  liberiim  creJcmit  vel nc^»  cretienJi 
ArhitriHm.  Nam  opcimc  confcnt:t  cum 
itla  conditionc  t  ncmtncm  Bdcnt  haberc 
oifi  Dco  dance :  quanquatn  ocgaii  non  po> 
tcfl  iocflc  homioi  Itbcrum  ooa  crcdcodi 
atbicriam. 

Stcundo  l\c\s,hitnceonJitieniUMm  volun- 
tMtem  in  Deo  otiofam  ejfe  ,  profteren  quod fit 
infimt*.  polintii  ,  ^  propterea  facerepoffit 
quod  vult.  Atnon  dccct  vt  lufioita  (iaapo- 
tcatiavcacur  ad  id  cBicicndum  quo  dcfi- 
dcrio  naturali  fuofcrtur,&  vcilccll  homi- 
ni  hanc  Dci  voluoutcm  con Jiciunatam 
(  imo  pocius  (impliccm  ,  vc  anre  di^nunt 
cftlpcopooi  i  icruit  coim  illi  viceargu 
mcnti  pcrfuafmi  adcrcdendum.  Si  coim 
volcoc  (alui  fic  i  ,  crcdant  oporccc  i  quia 
Deo  (lacutum  ,  illos  nonoifi  pcr  fidcm 
(aUiari. 

rmw.Ratio  de  yi/.^t.n  poctfl  lo  du- 
bium  vocati  rationc  autcccdcotts  ,  6c  co 
ctiam  cooccflb,  oon  fcquicur  conlcqucns. 
Nonenimeadcmcll  Angclorum  &  homi- 
numracio.  Ego  vcto  omoino  puco  vcrif- 
fimum  cflcjDcum  volaillc  voluntacc  aa- 
tecedcflte oC-$  &  (iogulos  Angelos  faluaii: 
fcd  oooni(i  dcbito  aiodo  &  ordine.  Po- 
naQCUrcoim  oidioc/n>  volita  diuinacit' 
ca  Angclos  :  Salus  Aogcloium,  obcdico» 
cia  Angelorum  ;  condcmnacio  ,  iuobc- 
dicocia  Aogclorum.  lllam  vulc  Dcus  rx 
amore  crga  crcacurasfuas  ,  iflamcx  amo- 
rcergaiullitiam  &obrdicnciam  icrcacu- 
i-a  fibi  dcbicam  :  atqiic  ira  quidcm  vc  iflam 
magis  fibi  vclic  prxfbri  ,  quam  illam  vc- 
lit  creaturz  hanc  vulccx  eodcmamoiecr- 
ga  iufliriam  .  cuius  Ixfioocra  non  poccfc 
^rrc  impuniram  ,  qtiandoquidcm  fola 
punicio  cii  tacio  illam  tn  ordiocin  rcdi 
gendi. 

6^4r/4,Paria  ifla  cfrcoc,  c^DttuvtOet 
tmnes  komineiptccMtorts  quA  talrsd»mnMru 

oificx  .Ttnoiccrga hommcs  flatuin"cr  pcc- 


INII  EXAMEN 

caraipforam  Filiofuoimponcic  ,  ii.  w  a- 
ni.  vc  omnci  ia  lUum  credcntcs  a  pecca- 
cis  libcri  luflicia:  przmiuro  coofcqucrcn- 
tur.  Imo  dici  potcft  Dcum  vclle  omocs 
pcccacorcs  qua  lalcs  coodcmoari :  ac  ia- 
(crca  nfto  onuies  pcccaiores  a^u  coade- 
mnantur,quiafidclcsctianjfi  pcccarini,  o5 
vtpeccacorcs,fcd  vc  iufli  ia  Chtiflo  coa- 
lidcrancur. 

^HiM/^dicisvolunraccmanccccdeareisr 
ablolucam  cfli: ,  quid  lum  ?  Nolo  cotm  im-  *^ 
pcdirc  quomtous  &  tu  voluntaccm  aote- 
ccdcnccm  tuomodo  capias.diucifoifco- 
ccncia  DMmMfceni.  Ac  fcito  cum  tc  iili  ooa 
comradiccrc  Cxtcrum  quis  voluocarcm 
ab(b  uram  ica  dchniuic  ;  cui  refifli  nonpo- 
tefl  *  AbfolulM  voluntMt  tfi  ,  qu*  efl  citra 
condiiicnem.  Excmplicaufa  Dcusvaicab* 
(olutcvt  Adamus  cxaibore  vctita  ooo  e- 
djc.  Ediccamcn  cx  illa  aiborc  Voluotas 
cuircdfli  ocquic  dicuur  cfticax.  Non  li- 
ccc  nobis  dcfiuica  &  dcfioicioncs  ooflro 
arbitratu  fingcrc.  jit antecedentt  inquies, 
veluniMtt  rtffti  non  pcteji.  Ncgo  :  probas, 
^iavolMntM  de  qtia  Rem.  «>  efl  volunttu 
Ahiecedenst  (^illi  rtfifiinequti.  Ncgo  il- 
lud  ,  tu  proba.  Rcs  vcio  ipfa  dcclarat, 
quum  ibiagacur  dc  volunucc  qua  iadurac 
Dcus  &  milci  ctur,qux  funr  cfJcda  Dei  fi- 
qucotiaac^um  crcaturx,  qui  pcccaturu  di- 
cuuwconfcqucutcmiUamcflc  ,  nonantc 
cedcnccm  voluocaccm.  Altus  modtu  qao 
vtciisad  idcm  piobandumi  imbe- 
cilhs.  fairumcuimcrt  ,Dchi  iterty^ 
abfolHttveUtvtahicrtdani,  itrtnu 
ahivert  deftrantmr  ,  fme  non  crtdentts  ftu» 
nenf^  '  '  vitef.  Dclcicic  enim  noo  vulc 
niln  ucs:quiD  &  gratiofuscfliisqui 
dciplonccogicabaoi  quidcm.  Argumcn- 
cum  ab  cucntu  imbccilluro  cft.  Aha  coinfi 
fiuDcDco  votcntc  &  facicotc  ,  alia  Deo 
pctinicccote.  Ergocxcucoruconcludi  ne- 
quicDcumid  voluiflc.AoteaautemmoQ- 
(trjcumcf^.o         !orc$non  idco cucoiac 

quiaDcus liL  ^  cdire nolir;  hccceueo- 

tura  non cflct,  fi  Dcus illa  vcllet  cficaciccr 
impcduc.  Hioc cigo illa coociuho deduci 
ocquir.  Vcrum  quidcm cft,rarionem  dari 
OOO  poflc  ,  cui  Dcis  vni  nnt:r  r  n-r  ''"i 


PR^DEST.  PERKINSIAK 

(Ji  innillrct.alreri  nonjcurrniho- 

iMn.  .  a  •Jci  t  aUcii  noo»  i^uxnon  in 
ifllus  voluatatem  caudcm  reroluacunfcd 


mocs  cjiirjsin  hoiriinibus  pra:ccdens  i  id 
vcroindL*  oon  coadudicut,  ncquc  vcrum 
clL 

^f-v.',',  mqu!  (buc^o  pc- 

ricjcdilitiiim.  .v   ...   dc  voluu- 

tatc  antcccdcntc  omniuin  &  liogulurum 
iiimm  -bominumrjlutcmdcfidcrantei/«»jii/n«n- 
(V7;;:    t;'mtjl lccKU.  Titnot.i.inm anre MHobutra- 
a-  i/.</iM.atquctIlc  maicaDamarccnocd  10- 
MW.  tcl'c<2:us.  Kcfpondco.  Trimo,  Non  foium 
lilum  locum  fcd  &  multos  alios  locos  a- 
pcrtilTImc  diltinflioncm  lUam  voluntatis 
iQ  Antcccdcotcm  fic  Coorctjucntcm  com- 
probarc.  M»tth. i  j  ^lHotia  volui  cortgreg» • 
«t/oi,  aoteccdcotiiclt  voluntati4,&  relin- 
qHttnr vobis domtu  dtjtrt».  Cunfcqucntis 
cil  Matt.ii.  AotecedcQtc  voluntatc.N<»w 
adnuptim      citantur fer ferHOivtvtniant 
ijMtinHttatt  erant  ••  confcqncntc  vcro  vo- 
luutatc  dtcUrantur  inAigni,  ej»  exjcindua- 
tur.  Antcccdeaccvo!uatatcrrf^m  tUiinui- 
tatur  qtti /'ofiea  cotr.f^erttis non  h^tbert  vejlem 
nnfii.tlem.tjleientf}  quod  cd  opus  volun- 
ta(iscouli.qucutis  Mjith.if  Antecedcnic 
Toluutacc.  Rexferitu  fuu  iujfit  annumerari 
taler.ta  ,  adJito  tnandato  vt  illa  ixfonerent 
]"       !y«i>/n/Mcr«wi conlcqucntc volun- 
:ruoinAbitiiferturtale>}tumqHodac- 
etfttrat.  Antcccdcotc  volantaxcra:- 

• ';;tf  Df/,confcqucncc  idc 
jt  /  ,.  i^ji.  .i.w.j.  us  (3*  ad  alios  miffiti  efl. 
Frobac  caawctu  diQinflioncm  coofidera- 
cioamibucorum  Doi  QuumcnimDeus 
bonus(Ic&  iufbus,non  potcQ  vcllccrcatu- 
rx  fudcrationaliadimjgincm  fuamcondi- 
IX  xtcroam  raortcm  (loc  coofidcracione 
pcccaci:  non  potcliautem  non  ycllccrca- 
turx  fux  faluicm  xtcrnam.  Immutabilitas 
ctiamDci  idcm  necclfatio  poflulat.Qmim 
cnim  ptouidcDcia  fua  omnibus  crcaturts 
dcdctic  nccciraria  &  fufficicotia  mcdta, 
quibus  ad  Hacin  fuum  pcrucnirc  poflinti 
hiiis  .1  jccm  hominisad  imagincm  Dci  c6- 
diti  llc  vita  xtcrDiihiacfcquicur  omncs  ho- 
iniucs  a  D  co  ad  vitam  x  tciaam  amatos  cf- 


5«, 


fc  voluntatc  aatcccdcntc  ;  ncquc  ; 
Dcum  linc  mutattoac  iodicuti  fui  hoi. 
bus  vicam  xccrnam  dcncgare  »  cirra  rc 
dlumpeccac<:quxnegacio  confcqueas  a- 
dum  komiuist  cric  voiuacaciscoafequen- 
cis. 

AHgitfliniu  Damafceno  aoa  aducr(atar.ri!fi/»;/r. 
Ncgac cnim ytugnjiinuslocum clFc  intclli'- 
gcudum  de  voluncacc  <■  fficaci  \  ac  hoc  noQ 
6\cn  Damafcenus y  imoidcm  qaoquecum 
Augtifiujo  fatccur ;  DeumHOHVtUiomntsi!]^ 
JingHhs homintsefficaciter  faluare.  Sccuoda 
iorcrprccacio>*rt^/<y?/»»Qobiscftargamcn  • 
ro  CerroreicAa.  Ncquc  ProfPerDamajcen» 
cii conctarius.  Nam qut  dicit  DiumviUe 
volum.^te  antecedente  omr:es  homines  faluot 
/m,  nooocgat  cundcm  confcqucQ:c  vo- 
luot.itcmulcoshamiQCs  ptxierire  •  quil>us 
gratiam  vocationisoooimpattit.  Thoma^ 
non  magis  in  Datnajctnum  incuirir.  Agit  c- 
oim  Thomas  ibi  dc  voluntatc  cBicaci  ,  ic 
coofcqucatc.  Nam  alibi  probatillam  Da- 
mafceni  diflin^lioncm  &  difliD^fliouis  v- 
fum  ad  cxplicanduni  locum  qui  hic  nol  i'-. 
coDtioacrticur.  if//^0 apcrtc  cum  Da: 
facir.firctflciiifpiciatur. 

Olieiiiofertia  tft.  ^Modquij.-iuesoicnii  L.xamina- 
creda e  vtrttm  efi.  At quifqui tenttur  credt  tur  Refponf. 
re  (eefficaciter  redemftumejfe  perChriflum.primaad 
Ergoverum  efl  vnumqHimque  mortt  Chri-obitfl  ttr- 
fti  ejficacittr  redtmpium  ejfei^pri^pterea  re-tiam. 
probos  quoque;cum  fy  iHi  hoc  crtdtri  ttnian- 
tur. 

Quiaobic£lio  liia  elt  magni  momenti, 
&fotapotcoscuam  fcntcntiam  conucllcrc 
fi  vcrafic,  Dcccnfccftvcillam  diligctcrcxa- 
roiacmusj  &  dmulcuumadillam  rcfpon- 
fum. 

Ad  maiorem  quod  acciaer  >  illius  veriras 
efl  maDiFcfla.  Nam  fuodamcnium  fidci  cft 
veritasiDcquc  potcftquifquamobligati  vl- 
laratioDcadcrcdcndum  quod  falfum  cft. 
Dillinguisautcm  vcritatcm  iflam  >  &  in- 
quis.  eiuodverumefi  t  tfl  autvtrumqui- 
ad  intentionem  Dei  obligantit ,  autquoade- 
utntum.  Ac  difliodiu  ifla  efl  nnllius  ptccii. 
Dicocnim  quod  verumcfltantumfccuu- 
dum  iDtcotioocm  Dci  >  id  credcndumcfl 
{ccuodmn  iatcarioncm  Dci.  Qupd  vcruna 
Eccc  cf^fc- 


i 


5S6 


lACOBr  ARMINII  EXAMEN 


cif  llcuoitim  eucntum,  hoc.fi  patcfiat.ct- 
iam  crcdcndum cl\  quodad cacntum ,  nc- 
quc  potcfl  Dci  iucctio  obligatc  qucnc^uam 
ncdac  vcrum  cflc  quoad  cucatu ,  quod 
lccuodumcucntum  vcrum  noaclK  Ecin 
vntucrfum  verum  ed,  obligari  oos  ad  crc- 
dcndum  id  quod  vcrum  cfr ,  co  modo  quo 
verum  cit,aon  alio  modo.fccus  fairum  crc- 
Jercccocremus.  Vidcscrgo  nonopusfuif- 
fc  ifti  diftiadlionc  Maioris  :  imo  hinc pla- 
ninimcpaccttc  ,  nc  nihil  diccrcs,  dilun- 
i^tuncula  voluiflc  fortcmhuociflum  clu- 
dcrc 

Miuoiciri  cGlidcrcmus.  llla  malc  cnun- 
ciaca  ,  quur^r/w/4  rcdcmptionis  pciciucc 
ad  apphcationcm,iIla jutcmfitpcrHdcm. 
Crcdcrc  crgoprius  cilcfiicaci  applicatio- 
oc.  &  obicdlum  Hdci  prius  ipfa fidc.Corti 
gacuc  crgo  &:  ita  dicatur.  Attenitur  vnuf- 
quifque  CTedtre  in  Chrijiurn  Saluataretn , 
(juctl tlle  ipftm  c&ufa  mortuui  jit ,  ^  reconci - 
liAtioncifi  tUt  Apiti  Deutn  retlenipttonemque 
iinpetrnuerit.  Hocetiam  cft  vcriflirouiiv 
Nam  condcmnaii  noB  poflunc  ob  incrcdu  - 
lica^cm  qui  crcdcrc  ld  non  ccncbantur.  Ac 
hiccriamdiftinflionc  vfurpas,  fcda^ircm 
Don  facienccm  &  ridiculam  proifus  ( igoo - 
fwc  Pcikjnfc  Iibciius  hic  loquenti  )  tuiu- 
nam  tibi  iplifacis  &  tuo  ingcnio  ,  quod 
quDin  apcrcx  vcritati  Fucum  faccre  cona- 
zis.ua  puerilitcr  ludas  diftincliunculis.E/^- 
5M4,iu<.]uis, timtHrrrtHcre,  vt credendoele 
cltonupariiceps  fiat,  reprobm  vt  no»  credendo 
fiat  iti»n/.6yiir^  tttam  ex  intentiont'  lii. 
Czceram,qpid  Kocad  ihombum ,  qua  Hni 
rcDcaciif  hii  vcl  i!le  crcdcrc  >  dummodo 
crcdcictcncatut  ?  Vodcpoftca  vrricasco- 
(ludccur  cius  quod  crcdcrc  tenccur  quif- 
p.am  '  ■  '.'-abfuida  cft  ,  vt  EUnunu 
f  jrticcf  ,..  .  ■  .:iigc  :  'rjfhowirum  eUcJiene 
jibtpTitpMratottim  particef.s  fiat  :imo{i  incra 
icrn  iinncic  vclimus  ,  xi/r/i/r- 

//W/..-^  M  .  ■  ■     ■  iratAretffaf.ar- 

ttceppat.  .    icoctui  icpio- 

bus  ifta  eadcm  dc  cau(a.  Dic  part:cipcm 

>n  poircficririmph:iccr  &  dicam  coipfo 
'u  .1  icncnrcprobumcredcre.  fjoisenira 
fidci  przftitXtcftapplicatio  rcdcmpiionis 
lc  bjcociiiioium  omoium  Chxtfti  mctuo 


nobiscomp«ratorum :  finis  fidciiriiperarr 
atrcqutrita  cft  vtapplicatio  ;  poflit. 

Acquainablurdcdicitiir  « 

tcnericredert.vtnoncn  

ttlu  !  Conncdc  hxc.fi  potes.  lam  diflcata  - 
nea  &  toto  coclotcrraqidiftantia.Atdcil- 
hsetiamiamaotcdiclur  '"^  '  '  flin- 
gucrc.&  dicis,OT<fn4i4//  .tn- 
tU.  aUudprobattonu.  At  qutd  hoc ad  prx- 
fcQsacgotmm?  S<u  iiadctDcus  vo- 

lcQS,  vthoi^oadu  t . .  ..at.fiuc  volcnsil- 
liustantumobcdicntiam  ccntarein  cooatu 
exlccutionis»  fcmpcr  tcnctur  homo  pra:fta- 
tcquod  Pcusmacdat ,  quodapparecin  A- 
btanarao  Kaacum  imn.ulancc.  Ncquc  ha- 
bct  hoc  mandaium  piobacionis  quilpiaui 
fin-.ilccumcoquod  lungis.  DtumnoniUu- 
dere  ljominibttf,etiair.fipcr  verbum  pnJtea- 
ttim  voctt  iilos  qucs  non  vuU  faluos  fiert  \  3c 
iam  antcafaiis  nobiS  de  iftis  &  limilibus  cN 
fugiisHidumcft.  Vcrbodicam  " 
ccftfcijrciiaftucmculparclict^-  .  f ..  >- 
tam  promifliuncm  vubo  faiflam  ,  fi  Oicos. 
diccntis  ftacuii  illi  promiflioaera  noo  prai- 
ftarci  vclpotiusfi  ccico  dccrcroftatuctit, 
qui  vctbo  promitcu ,  oe  proniiflio  ad illuin 
pcrtiocataut  peitiocie  polfir.  Obiicis  tibi 
tanquam aducrfarius  cuus,&  luquis,  atdi- 
cnnonpotuiffe  N on hoc  cancuiUilcd &hoc. 
&itomodovcro  tu  tSud dtcluw  confutat  ,  \  i 
indenonjtquatur  txtra  culpamejftquittiU- 
tam/altittmrecipcrtno/r  ■  ■  .%  impe- 

ttnttam  illa/a  voiuniaii  ^    .  cbu  «- 

inatam ,  proptertaqut excujationei»  nftt  m$- 
rtri.Ei  as  l'crk:oit,&  cotifundisimpotcn- 
ctampiarftanihlcgc  jb  A...1::  ;  •  •  '^ro- 
pjgataro,cuiMnipocccia  cit.  iiii- 
liuro  &  accipicadi  gratum  kuangclicaoi 
oobis vcibooblacam.  Quocn  oil- 
lam  imporciiciam  oubts  coo.....  ^  ..  us ? 
Nonfjdopi4:ccd»D;cipfam  piomifliouc: 
ctgo  icqucutcboc  cil,pii>inin!ioais  £uaa- 
gchii[r<;icCtionc:quar  cuaui  icicdionobis 
imputaiiiu  culp.iiii  ucquti ,  fiicciprici  ; 
poccntcstiicrimu&iamtuin,qumn  i 
fioprimuan  nobiipropoiK  iccur.  Niii.ict- 
go iclpoodctur.proptci  viinilquc  tii  >-  •'- 
tK-ccoutufioncm  ,  qux  «.ii  UlUcia 
tiotus  cicoch;,&  xquiuocauoms. 

ilCCUUT 


Wf  PR^DEST.  PE 

(jnif^ur  tcneturcrtdtre ,  tenttttrt  mf  ohtcem 
fofiiertiftbt non credenile .\t2x\c  vcro.-Ao  po 
tcfl  quis  obiccm  Hbi  poocrc  foa  incre^uU- 
urci  vc  verum  nonntquod  cei»ccurcrcdc- 
I  raiabrurdum  Arpoccil  quis  Gbi  fuaiDcrc- 

'  dulicate  obiccm  poncrc  oc  porro  credcrc 

pofnc.hoccd,  mcrch  iadurationcm  io  in- 
crcdulitatcm  proprcr  tcicrtam  vcririccm 
oblaiam.  Porcfl  ctiamquis  (ua  iDcrcduli- 
cacc  mcrcri  vcDcusa^fcdlum  quo  illi  ob- 
rulic  Hlium  rcdcmprorem  mucct  io  iram, 
qua  illuat  panire  Yulcciefa,rcmifnoDem  ic 
«cniam. 

■.ni»,  Tcmo,^c(^OTiici,Argumenium  biife- 

qhitHr invtraquepArte *ffirm»tum.   At  mi 
Pcikinfcquistccocgic  argumcntum  illud 
ica  in  fyllogirmum  afyllogtrton  rcdigcic, 
cum  pollit  legitima  figura  dcmodo  coodu- 
A\i\\oc  \>z6Lo.lllud  quod  qutftjne  tenttur  cre- 
iit'e,verum  ejl.  At  Chrijlum  ejfe rtdemptore 
fuum,  qnijua  morteipjimerueritpatriigra- 
fiMm(^veni4mpeccstorum  ,  ejl  tUud  ifuod 
tjuijque  Euangelto  vocatiti  tenetur  credere. 
irgo  verum  ejl  Chrijlum  ejfe  redemptorim  o- 
tttnium  qui  Euangelio  vocantur  credere 
ittbentur.  At  inter  eosmuUi funt  reprobi.  Er- 
goyerumChrijlum  ejfe  redemptortm  multorH 
rtproborum.  Imo  Jt  conjideremm  vaciuionem 
quaquiiSisttin  jeaut  tn  parentibm  vocattts 
tjliomnetinvniuerfum  homintsiUiiu  voca- 
tionitfunt  AutfHtrunt  participes;  (^propter- 
£aomnesaChriftoredemptt.  Scd  &  illa  for- 
rra  qua  tu  i  laJconclufi(licadceA,licctita 
pofucris  vcrba  vt  fccus  videatur.VidcoPcr- 
Kiofc  tc  curtcntc  calamo  ifta  fcripfiflc  citra 
cxamcn  fyllogifmi,  vtabstccftpropofitus. 
^iOhit^io     Obicdioquartaca  l'atribus  aducrfuste 
*"nqHar~  valccncqueloIuiscoDrentientci  fcoceatia: 
tibiaducifariar.  Hoc  cnim  vulc  obiedio> 
Chriflum  proomnibitt  fufficitnter  mortuum 
tjfc.tum  quoad  communem  natnram  humani 
^tnerii .  tum  quoad  eSmutsem  cattfam  pre^ 
redempttonis.  Efficaciamtu 
.j  .u  uwn.uvu.ttiargumcnto  fiue  obic<flio- 
oi  ,  quura  illi  qui  obicclioucm  i/lamcibi 
Of  ponunt,  Doriotiocer  ipfam  tnortc  Chri- 
fti|ciufq;  applicationcin  quam  optimedi- 


^ingucic. 


A tque  huc  vfque  de  ttmplituJine    ffiea'  Defratit 
cia  mortit  C  hrijit  ,inquis,quumnoodcef  -  ftmplitudk  - 
ficacia.vcrum  dcfurticicnnaiilius,&:obla-  ^p 
ciooc  ,  oblatioorfqueirniacrfalicac&a^tam 
fic  badcnus.    Nuiic  aggrcdicris  agerc  W# 
gratttL  amplitudine.  Acquxadfcxs.conoa 
taciuoc  mjgnopcrc.    Qu.viitur  cnim.noa 
an  omnes  (^finguli  homtnes  a^n  regeneren  • 
tur  ^  renouentur.fedan  Dew  vUum  hemi' 
nem  rtprobauent  cttra  rifpelium  pcccati  tan- 
quam  caujk  meritoru  ,  an  vlli  htminigra- 
tiam  remijftonu  ^  renouationu  Spiritwfan- 
difimpUciter negareflatuerit  citra  confiJcra-  • 
ttonem  indignttafn.qnafiiUagratta  tndtgni 
fecit;  indignitath.inquam ,  nenexprtmo  pie- 
cataexiftintu,fedexgriitii.ifiiHt  oblat*.  reia- 
Hione^contemptu.  fic potuiirccdncrime» 
gratixfuflicieotts  & cfficacis  plurimu  huic 
ocgotiocommodarc  ,  quod  &  nosantea 
commonftrauiraus.  Vnum  tameo  cil  quoci 
te  moncam.Vidcris  mihi  non  rcdlc  imagi- 
ncm  Uci  coonfbcotcm  ia  luftiria  Sc  (ani^i- 
tatc afupccnaturali gratia cxcludecc.  Ltcci 
coim  illud  donum  homioi  collatum  fitia 
creatioDc&fimuIcum  ipfa  oatura  ,  itac- 
oim  iam  pono.tamco  iuperiiaturale cft ,  ic 
ipGam  hominis  narura  cxcedcos:quod  pro<- 
boaba(Sturcgcncratioois  ,  qui  cft  graciae 
fupcrnaturalis.  Qn.um  coim  rcccncrationc 
opusficadillamiulliciam  &  Unfticatcrc- 
cuperandam;qux rcgcncracio eft  adtio  fu- 
pernacuraiis:necefl'ecfteaudem  etiamho- 
mini  ioitio  collatam  fuiirc  adlioncfupct- 
naturali.  £c  vchm  fcircquifincillafupcr- 
oaturalia  quzhomoamtfi(rcdicitur,oacu< 
ralibus  corruptis.  Acquc  dc  his  haifleous. 

Puto  vcro  cx  iftis  qux  haacnus  rraaa-  ^*'^""^'' 
uimus  fatis  liquctc,  quod  (cntcotu  illa  cua  P""*^ 
quam  piopofujfti  dcMxdcftiBationc,Scriw^*'* 
ptunsS.comprobarinonpoflit :  quod  jj."'*^*'**' 
uctfus  fotiia  obicd^amcnta  dcfendi  oc- 
qucat; quod a multipliciabfuxditatc  cxcu- 
urinonvalcat :  quare&  illatibidcfercoda 
erit,&aliacx  ScripturiciQvcftigaoda.  qujr 
ilUs  coofcncanea  fit ,  &  impctum  incur- 

reotium  obictftionum  citra  aIiqu.itQ 
fui  ooxam  fuftincre 
qucat. 


•Eece  X 


58& 


£  X  A  M  I  N  I  S 

Lthelli 

PERKINSIANI 

Do 

PR^DESTINATIONIS 

Ordine  &:modo. 


T  AKS    tA  L  TER  A. 


Rima  Tra<flatus  nofln  par- 
tctuamiPctkiufcdodil  dc 
Prxdcdioacioac  fcQtca'- 
tiamcxaminauiraus.  cam- 
qiic  vtacbitior,  facris  litc- 
ris  mmimc  cunlcatiDcam 
clTc  probauimus  acqi  commoailiauimus: 
Iim  alccr  nobis  labor  fupercfl.conGdctan- 
diquomodofcntcutiam  quama  lua  <Ji(11> 
tlieatlo   niilcmdicis.coDftiics.  Scntcntiam  autcn» 
<^'iitam  rt  cdiiis  aliotum  fcnpus  diligcotcr 
'v  '  <-    cxccptam.  icabtcuicct  proponis  ijuatuor 
•  fPer-  cx  paitibusconrtantcm. 
Miadif.     p  iimo,D4iu  ereAuitomnts  ^ jinguUt  bo-- 
tmneunAiUmo .  rtAm. 
Sccundo,  Tt*u  i  

1c\i\o,GlMta  njttur/*{<cnmtfi ,  'vuhftrio' 
^  emntshomiKi  s^tri ,  ^  mJ 

1  ■  .i.uujii*  :  Qf»  proiniit 

>  i-iittnientM  ^nMtur* 
iniitfiiiittfi  credi- 
tirjlpr*- 
.  LumngtUa: 

/  ,^ieunqut 
gretiuiini  jMUAi>tlur,  qut  wh  creUtdtrit,cor- 
dttrtndbitur. 

Quarco  &  vltimo « EleilU  ill  fteundum 
frmfcitnttnm  fidti  futur*  (  qut  tatneu  f«f- 
fu  tomlittr  vtalti ,  velfianUter  vt  ttUivt- 


CfgratiA  vt jmlut 
dtrir; 


I  lunt  deficere: )  ^  ReprohMtiofttunJumprA- 
'  fcientiMm  tnfi.icHt.irh  Jtue  coottmftut  Eu- 

'  MOgtlli. 

DefcQceDtiz  tUiuscxplicaiioDc.  mcflti  €UiiJin  k 
I  Qc  au<11oruni  cooucnicns  Ht  uecoc  ,  di-  txpliCMti«. 
.  ccrc  uon  pofTum  ,  quiauccs  auflorcs  cx  ntdefidtrt 
quibus  illam  ddumplifh  :     umcn  booa/Mr. 
tua  viuia  id  Iiccac  ,  dicam  mihi  vidcti 
ooa  fatis  tcwie  abs  cc  piopolicam  cflc. 
Nam  ,  vt  omittam  duo  ptiora  themata, 
quz  ipfim  {  ixdctliDatioDcm  prxccduot, 
in  tcuio  CDUntiando  mibi  uli^itrxtmM 
iommitterc  vidctis  ,  quam  vix  putoad- 
millam  ab  illis  quoium  rcoteaiiain  ez- 
pluarc  profitcris.    Qualc  cnim  cft  hoc, 
Dtum  vellt  omnts  homints  md  viritMtu  co- 
gniticnem  ptrutnirt  ,  ftd  indefinitt ,  fi  crt- 
didtrint  i  Aqood  fidcs  cft  ipla  ilb  vcri- 
catis  coguitio  ?  Dclulocia  eit  itaquc  illa 
coUDtiatio  &  ridicula.    Deut  'vult  omnts 
hopiints  Jtd  veritatu  notiiiMm  ftrutnirt, 
fed  indefiatte  ,  fi  ad  veritMtu  cognitunem 
ftrutntrint  :  vtl  i/u/t  ott>nes  ad  fidtrr}  •  r 
utnire  fi  credtdtimt.  Oeiudc  &  iliud 
lc  cH  .  Dem  vt,i(  omuilnti  dart  omniMmd' 

■•  •  ■■    •■  i.'i4  Vt  (.1 

...;/,  •■•■ili>  ,  . 

p.a  iut4;r  .ita  (;'9t  i^us  lalus 

coiii^auiui  taiuuuo)  loiuui  ju.k.-cat.  f-x 


PR.€DEST.  PERKINSIAN. 


loco  Euangclii  citato  .  Quicunquecredtdi- 
rit/MluA^itur,8iC.2pp2ict  lilos.quorum  tc* 
fcrs  rcoicatiam,  voluiHc  hoc  tcriio  thc- 
matc  >  noD  id  quod  tu  dicis  cauotiarc ,  fcd 
I>««m  conjlitutjft  afuJ  fe  ex  htunanogenere 
It^Jononnift credentei tn  Filiumfaluarc,  tn- 
treduios  ver»  condemnare.-. 

Quttrtum  cciam  themM  mihi  vidctur  aon 
cx  mcncc  audorumfatiscxplicatum.  Ita 
cnim ,  niH  bllor ,  h^bct  i!!orum  fcntcntia .- 
Eleffionem  ad  falutem  ejfe  feeundum  prt- 
fctenttMm  futurt.  fidei ,  nunm  Deu*  ordina- 
riti  medtu  aI/  ipfo  ordinMtn  conjcrre  iijdem  ex 
frMtiM  decreuit.  Reprohattontm  vero fecun- 
dum  prtfcientiMm  infidefitMttf  yfiue  contem- 
ftttf  EuMngeltitCuiut  culpM  totM  refidet  in  ipfis 
reprobti.  Fatcor  qmdcm  alitjuid  rcquiri 
poiTc  ia  cxplicationc  ilfciusfchtcntix ,  (cd 
luillaQi aoDrcdlccxplicutirc vidctis.  Cz- 
tcium  Don  vna  taotum  tibt  fcntcntiaad- 
uerfariacoxindcraodaruii,  fcd  &alixquz 
tuz  contrariamur,  ic  omocstibtrcfutaa- 
dz  ,  vchacrationcconflare  pon'ctnullam 
aliamprztci  tuam  vcramcrfc. 
AnprepofitM  lam  vcro  confidctcmus  quomodo  tu 
ftntentiM  fcntcotiam  illam  rcfwtes.  Quamplurima 
erraca  cnumcras  quz  cx  ilb  (cqui  tibi  vi- 
dcntur,illa  nos  ordinc  cxamtnabimus. 

Primum  errMtum ,  aut  crratum  non  cft, 
aut  ficll,  cxillutumfcntentianon  potcfl 
dcduci.  Non  cfl  ctratuin  ,  firctlcnypo- 
^ale  hAt  tlichscxplicctur.  Nam  verumeftvniucr- 
itnttntiM     fahtcr,  Deumvelleomnes hominesfMluMrtfi 
"  '  ■        ■int,f^(ondemnarifinoncreJant,  Hoc 
.  ^ ,  i)cusfcciidccrctumdc  cltgcndtsfidc- 
rrprobMtio-  hbus  folis  &  cond  cmnandis  infidclibus. 

jit  hoc,\ti^yi\%,errMtHm  eJl,quiaJlMtuit  vnt- 
, '  ,,■  r  ''  Tionem ,      ex  eo  infcrturvni 


589 


fute 


'r't  Tf 


}  rii/ju/n  tr 
TMtum. 


10.4i.Huic omnes  Prophtt* , (^c.  A £i .1  j.4 tf. 
ToJlquMm  fermonem  Dei  repellttu.Qrc.  1  loh. 
j.  gwi  habet  Tilium.hMbet  vitam ,  quinon 
hMbrt  Filium  Dei  vi/Mm  non  habet.  C oodat 
i^itur  illam  ctcd^ioncm  ic  illam  reproba- 
tioacm  multis  Sctipcurz  locis  comproba- 
ri.  Ncquc  hinc  fcquitur  DrM;n^(?r/M<M> 
dem  modo  fe  erga  omnes  homines  hMberej. 
Licct  cDim  lciiu  f  clitomnium  homtnum 
coauctfationcm  &  falutcm^tamcn  non  x- 
qualitcr  omnium  conucifacionem  &  falu- 
icm  opcratut.  Dcut.  4. 7 .  ejl  Cens ita 
mMgnM,  cut fint  Deiproptnqut, (^cDcu.j  6. 
Teelegit  lehouM  Deui  tumvtfisiUtpopulns 
peculiMrie,  d^c.  PlaL  147.  SonfeeittMliter 
omni  nationi  Macth  ij.  Vobts dMtum  ejl nojfe 
myjleriarcgntcabrum  A<5lor.l4  Deutfiuit 
prttcrituAtatibm  omnes  Gentes fuis  ipfarurm 
viuambulare.  At  non  difttnxifli  intcr de- 
ctctum  Dci  quo  Aatuit  crcdcntcs  in  Fi- 
lium  (aluarc .  incredulofquc condcmnare; 
&  quo  apud  fc  conllttuit  de  difpcniatione 
mcdioium  ad  Fidcm  &  coauct[ione(t)  ab 
ipfo  ordtnatorum  ,  quod  facicndum  tibi 
fuii.  Nam  diitindla  funt  dccrcta ;  Volofidtli 
dare  vitam ;  >  '^olo  huic  dare  fidem.  In 
priotc  £dcs  occupat  fubic^iilocum,  in  po- 
ilcriurcatttibuti.  Hzc  fi  diiliDXiiIcs,illam 
fcntcntiam  lilo  abfurdo  non  grauaiTcs. 

Ad  Secundumerratum.  Summus (^ab-  Tol.^4.. 
folittusctnfiliornm Detfinis2\>\\\\\iii'caicvi-  Frraium 
tiz  audoribus  non  ^oahat  communicattofecuudum. 
bonitatu  diuin*  in  vera  fotlicitate  omnibus 
hominibusfactenda.  Dicunccnim fidclibus 
iolis  faluicmdelhnallc  Dcuni:8c  licct  plu- 
rimis  fuam  booitatcm  tc  vium  ztcrnam 
Qon  impaitiatur,vtpotcii)fidelibus,tamcn 
noo  dtcunt  id  ficri  prAter  propofitum  Dei. 


iatio ,  nempeaddiiaconditione.  \  Nam  propoitti  diuini  partctn  vnam  cifc 


At  lila  lcnccntia  ncque  vaiucilarcm  clc- 
^ioncm  ,  ncquc  rcprobationcm  vniucrfa- 
lcni  ilatuit.quod  ficrt  ncquit,  fcdftatuit 
parcicularcm  clcdionem  fidclium .  St  par- 
ticularem  rcprobationcm  infideiium.Qu; 
clci>io  &  rcprobatio  infioitis  Scripturx 
locis piopoD  tur. Ioh.3  V  i6. & iub fiuccn; 
Qui  credit  tn  Filtum,  habet  vitam  tternam, 
icc.  foh.17.  j.Iob.8.X4.  Nijicrediderr 
•Jtm  ejfe.mcriemini  inpectatu  veftrii.r.K  


dicunt  I  qua  ilatuit  infidelibus  vitam  ztcr- 
oais  dciicgarc.  Fruflracigohoc  impingi- 
turiftifcntcntix.  ./f/jinqiiis.-u/ri/WKW» Dei 
eonfiliorum  fincm  asit  inctrtum  habere  entm- 
tum,  autin  vanumproponi{  qua.'  duo  coio- 
cidunt  ,  ncquc  fuctuot  pcr  difiuodtiuatrt' 
counciaud.i)fi  lil.i  fcutcnua  obtiocat.  Ne-  §^isvifi- 
gabunt  cius  ailcclz.  Nain  vltimu^cooil»  museanfi- 
iim  Dci  fiois  ,  non  cft  vita  huius  6c.liorumDei 
...uis  ilhus ,  fcdjlluftiacio  boniaiis ,  lufti-  finu. 

£  c  c  c   3  \iz„ 


5<1 


590 


lACOBT  ARM 


ti.r  ,  fjpicnti*  .  &  potcntix  diuinz  >  quam 
(cmpcr  obtinct.  Sit umcn  viia  artcroa  ho- 
rum ,  &  mors  illorum  finis  cxtrcmus  :  non 
fcquitur  illum  inccrtum  habcic cucntum, 
jn  vacuumquc  pioponi ,  fi  illa  citra  condt- 
cioncm  fidci  ncmihi  obtingattiltancmi- 
iicmfinciDfidcliiatemancat.  Dcus  cnim 
fccundum  prarfcicntiam  fuam  n»uit  qiii- 
oam  gratia  ipfiusfiotcrcduuri.&quilua 
colpa  in iafidelitatc  manfuri.  Coafidcrjre 
tc  vcbm  crrtitudincm  cucutus  cx  prz- 
•fcicntiaDei  propriccircncccflTitatcm  vcro 
cx  omnipotcuti &  irrcfiftibili  adtionc  Dci: 
qMX  quidcm  pixfcicntix  alicuius  cucu- 
tusfundamcntum  cfl:  potcfliatluiiusnon 
efl>  qmaDcas  flatuitCiluarccrcdcntcspcr 
gratiam ,  id  c(t ,  lcnctn  &  fuauem  Ubcro- 
quc  ipforum  arbitrio  conucnicotem  fcu 
congruam  fualioQcm  ,  non  pcr  omuipo- 
tcntcm  a£lioQcm  fcumoiioncm  .caitcfi- 
fterc  ncc  vcltococcpollint.nccvcllcpof- 
fint.MuItominusdamaatio  uonnullorum 
cx  locluflabili  a  Dco  DCcclTuatcimpofita 
proficifcttut. 

Ff/.  9f«  At  ttrtium  errMtum.  Imprimis  tibi  cx- 

T#r«»«W''- plicandum  fuit,  quidfifvoluntMtttn  Dtii 
ratum.       'voluntaft  hominu pendtrt ;  fotscnimlatitis 
illam  phrafin  cxtcodis  quamparilt.  Cec- 
AnhicftH'  tumcnimcfk,  Dci,  Qu\xm(\ixo-n\9vm<^. 
ttnti/i  Dto  voluQtatcm  fiuc  vomioQcm  potius  ab 
volHntAttm  ^omiais  volittoDC  pendcrc  oon  poirc, 
tril/MMf  quA  rcdc  illa  pltraG  iarcllcdVa  ,  pro  co  quod 
Ab  hfiminu  cfb  legtm  vil  normam  mcripere  ab  homt- 
voluntatcy  nit  volition».  Alioquiaccttum  cll  Dcum 
ptndtALj.    vclic  ooooalla  qux  hon  vcllcc  Difi  aliqua 
iuimana  volitioanteccdcrct.  VultSaulcm 
rcgno  abdicarc ;  at  non  vellct  oili  Saul  vo- 
luilVct  Ucocflcimmorigerus.  VuItDcus 
Sodomitas  cam  vicinis  pcrdcrciat  ooo  v  o- 
luiflct  nifi  illi  voiuilTenc  io  peccatis  fuis 
pcrtmacitcrpcifcucrarc.VuIt  DcusFilium 
fuum  darc  redemptioois  prcciuro  pro  pcc- 
catoribu&iat  doo  voluifrct,fi  homo  iaobc- 
dicaua  mandau  dtuini  pcrflitiilct.  Vult 
DcuscoadcmDarc  ludamj  atnonvoluif- 
(cc  Qifi  ludas  in  malitia  foaperliflcre  vo- 
luilFct.  NcqueJioc  cft  DtivoliimMtimalf 
hemintsvoluntateptndiri:  imo  fi  pollct  ho- 
IDO«  vcUctctHcccc  vtifU  Dei  voiiuo  fuam 


INII  EXAMEN 

ipfii»$  antccedancam  Tolittonem  fioo  {<f- 
quetctur,  ideft,  oc  pocaapeccatumczct- 
pcrct.  Quin  imo  Deus  puius  putus  cft 
iftius  fux  Tolitionis  aui^er.  Statuitenim 
atbirratu  fuo  Iibero  talem  volitioocm 
cceatUTX  fux  »  huiufmodifQaToUtione& 
non  alia  cxcipere:  fidemcreaturae remif- 
fioncpcccatorum  5c  donattonc  vitxxtcr- 
nx.infidcliratcm  ciufdcm  condcmnac  ooe 
xtcrna.  Et  hxc  cft  mcosfcntenticilliuc 
quamrcfiitaadamtibifumis,  &  proptcrca 
imincrito  hoc  illiabfur<iumimpiDgis. 

At  grauius  multo  crimeo  ilUfcoteniiie 
impoDis  ;  luehienitnptr lUMtndieii crtMtU'  ■^'*'***hMtj 
rnm  in  folium  «nmtpottntis  Dei  crtMtoru  f^t*"*^*'n 
Atquomodoprobas?  Diciteoinviaquis,  *"y^''«''* 
iila  fcntcDtia  ,  Dtum  velle  omnes  homiaet  ^**' 
faluos  fitri  perChriJium.f^  multos  ex  iOii  nom 
fMluari  propterea  ijuod  ipfi  noltnt.  Atbooe 
vir,ao  dicit  illa  rcotcstia ,  D/Nm  viBt »- 
mnes  haminis  faluMn  pfrChrifiumfiuevi- 
'  Itntfiuenolintf  imodicit,  DeumveUeiUos 
'  faluari  ^adcognitionemveritatisperueni- 
',  re,  quod  poftcrius  citra  tllorum  IibcranA 
;  volitioncm  ficri  ocquit.  Nemo  enimin- 
uitus  fiue  oolcos  ad  vcritatis  notitiam  id 
eft fidcm  pcrucDit.  Si  Dcus velletabfoluce 
&  citra  coaditioncm  vllam  amocshomi- 
ncs  laluns  facete  ,  &  tameononnulliooa 
faluarcniur  quia  nollct  ,  tura  fcqucrctur 
diuioam  voluntatem  ab  humaoa  fupcra- 
lam  cfle,  &crcaturaminfoliumcrcatoris 
cucdlam  :  Atquum  Deus  vclitfuam  voli- 
tioucm  iftam  cum  volitionc  hontmisdc- 
bito  ordine  &  modo  cooiunAam  (alutis 
prxcedaocam  cflc  mirumnoocfthomi* 
ncmfuumadfcnfuinncgaotcm  Dco  ,  a(a- 
lutc  cxcludi,ip(a  eadcm  detcrminatioQc 
&  propofiio  voluoratis  diuioat.  Sed  Dim, 
iDquis,«ri/i»iir  ^  lU^ntt  MiiumcMuf«.fe-- 
cundi. ,  non  ordinatur  voluntai  diuwM  m  vi- 
tuntMticriMturM.  Qutsncgat?  NoDiIlafeo- 
tentia  quam  hic  impugnas :  fruftra  ergo  Sc 
hocabiurdo  illam  dcili  uere  moliris. 

Sed  icuium  adiungisabfurdumrxkacy^«y?,(]>iy4^ 
frntcntia  coflfc«!taacuni.  Si  vera  ift,\jX'  homines  fi- 
quis,  ilia  fententia ,  tum  hominesfiipfpsiii-  ipfoseltgen 
gunt ,  obiMtMm  DtigratiMm  acceptaudagrjt-  (y*  rtprei^ 
tU  commHnu  epi;  ^  a ftiffi*  rrprehantur,ob-  rtj, 

latMm 


PR/EDEST. 

Utamgratiam  rffiiJianJay  idamat  quile 
hoc  fit,  Ecumh  homogranxcoinmunis 
opc  i;ratiam  oblauin  acccpuado  ,  L  di- 
gnuin  clcdione  Faccrc(,&  alms  ciu^um 
ccpudiauclo  tcprobattoDC  dignumfcpra!- 
fiarcc:aoo  cjmcn  er  co  (cqacrctur ,  cl:> 
Clioncni  3i  icprobanoaem  ciic  honitn;s> 
icd  Dci  digaicjccm  &  ladignicacem  ludi- 
cjncis  &  rcmuacrjncis.Ecii  uiuoe 
oroniao  vcium cUihomiaci  .  iccju 
G^m  mcxicoitam  damnationts  >  &  propccr- 
ca  rcprobationis  .  quar  cfl  voluotas  Ja- 
maaadi.  Qiurcccijm7f^w/»«  potclt  dici 
fux  damiijiioois  i  raciouc  iilius  mcnci ;  )i- 
ccc  Dcus  (i  vclictmcritum  hoc  illi  condo- 
narcpollcc.  AccicdionisaiiactliJtia.  illa 
coim  c(l  mct^grjtuiu,  ooucantumuoa 
ez  mcrtco.vcrum  cciam  coociadcincticum 
hominis.  Cxcctumangratiaoblacahomi- 
Dictiamabilio  acctpiJiur  opcgcatiarqua: 
illi  commuoi»  cum  aliis  u-puciuntibusc- 
aodcm  nraciam ,  an  vctoauxilio  UiJt^ar  ilii 

rr.  quam 


~  pcculiaris,  io  controuctda  tottc  cil 
noQ  vidco  dc  co  (cntcocijm  ill 
cxplicuidi  quicqujm  ptxiudicalli.  Hoc 
tcro mirabilced ,  DiHmmnfureteltbrtm^ 
dnm ,  ft  homintt  ttiAmgrMtit  :cnimn/iu  ofe^ 
hentdicitiintin  ampleilerenliir.  Qu.'*  '  "'t 
vc  bcncdidio  libioricrrccur ,  quismciuic 
.v{  gratij  libi  cunfciictui  qujlilcunquc  ad 
ilUm  amplcclcndam  Auaouomniaiili 
funcgrjcuiuiauotisdiuini  Etn(iiK,aa- 
non  Dcut  ob  illa  pctpccuis  Ijudibus  crit 
celcbrandus  ab  iis  qui  gtatix  illiuspain- 
cipcs  fjilti  Dei  bcuedictioncm  acccpc- 
runtJ  Quid  *d  hanc  rem  mignopcrcfa- 
clc,(iuc  giacix  commuais  opelluepccu- 
liaris  oblatam  bcnediftioocm  ruciit  am- 
plexus ,  fi  cam  illj  quam  hxc  adicnfum  ho- 
miois  hbeinm  impcnraueric  >  &  ccico  im- 
prtratura  a  Dco  pijiJu  fuerit  ?  DiccSt 
ft  peculiaiis  graiix  ope  gratiam  oblatam 
apprchcndciit .  indc  pjccic  Dcum maiore 
ipriim  pioiccucum  amorc  ,  qu^m  ilium, 
c;m  gratum  tantum  commuacm  fccit ,  pe- 
culiarcm  Tcro  dencgauit:  (atcor ,  &  fortc 
ilia  quam  oppugnaslcntcncia  id  ivon  ncga- 
bi :  :  d  dtcet  itapccuiiatcm  illam  giatiam 
«x^lKAadam  cfft,  yx  cum  libcro  aibiino 


PERKINSIAN. 

conliAerc  poilic :  &graciamcommonem 
ica  drfcribcodam, vt  homo  per  ilhus  lepii- 
ciijrioncm  condcmnatione  dignushabeti 
^'onit,  Dcuiquc  ab  iutulhcia  alicnus  dc- 
monl^rari. 

Ad  qnartum  crrAtum.  Scicncia  Dcos 
quaceaus  rclpcdum  habcc  ad  crcacuras,  ^"^'  9^- 
duobus modis rpcdaii poccft.  Vno  modo 
louit  fc  illas crcacuras fa- 

L...    c.  ..lulquodhocaucillomo- 

do  liur  lacicodae ,  non  vc  (inc  modo,  fcd  cc* 
ijm  vc  huic  vct  illi  iini  feiuire  podiucHac 
lcu-ntia  m  Dco  cA  naiuralis ,  &  pixccdit 
actum  fcu  dccciminationem  voluotacisli- 
bcum ,  qua  Dcusapudfecooltituiccaidc 
crcjcuras  csli  ccmpute  producere.  Altero 
modo,  quatcous  Dcusagnofciictcaturas 
tj|i  vel  tali  tcmporc  cire  fucuras  :  &  hoc 
modo  confidcraca.lcquicur  dctcrmioatio- 
ncm  voluocatis.  Idcmpotrllciiamrefcrri 
ad crratiiraium ipraiiimadus ,  quos Dcos 
vclctfii.crc vclpcimittcrc dccrcoit  Scieo- 
tu  cnim  prtorc  modo  con(idciaca,uouic 
omncs  in  vniucilum  adusquiactcacutis 
iplo  vclcflicience.vcl  pcrmuicacc  product 
poiluoc.  Hiocfequitucdccrctumdc  hifcc 
atqi  illisadibus  cmcicndis ,  &  prrmitccn- 
di\ ,  quod  dccrccum  fcquiiur  lcientta  qM 
Dcus  pixfcit  illosaduscaliikcaliccmpo- 
rc  fntutos  Ec  harc pofteriot  fcientta , qus 
pixicicntijicdcdicitur,  piuptic  cauia  rc« 
rum  fcu  aduum  ooo  cxiftit.  llla  vero  ptioc 
cum  voluotatccaula  eflrcrum  Sca^uum. 
Odcodic  enim  modum  operaodi  &  vo- 
luoraccm  dirigic.  Volumas  vcroillam  mo- 
uci  ad  exfrcutioncm.  Ccrium  igitur  e(t 
piarfcieiitiam  dcrcrmioatam  fcu  dcfioi- 
cam  dc  malo  culpx  non  circ  ,  niii  prx- 
ccfleric  dccrctom  dc  pcimitteodopccca- 
to  Sine  hoccnim  pcccatum  non  CTic.  Ec 
pizfcicntia  c(t  dc  rcbus  futuiis,&  cctco 
futuris  i  fecus  pta:(cieotta  aut  ooo  (ic ,  auc 
incerta  fit.  Hxcrcdc  .'  •  '  :  rur,i& 
ordo  qucm  pofutlli  1  ^  ,riam& 
dcctccum ,  probus  cll ;  ted  huic  b]^poche(l 
non  contrariusi  vcrum  ica  illi  contencieos* 
vc  hypothcfis  illa  (ioe  hoc  ordmefc  cucii 
nonpcihc.  Nam  (lacuic  Deum  ab  xtcc- 
oo  fciie  quod  ficn  poificvchbinoil^ataU 

^raiia. 


J91  lACOBI  ARMINIl  EXAMEN 


gratia  adiiitus  afcipiataut rcpudict  Chri- 
Itum :  indc  quod  Dtus  Jccrcuit  vel  pcr- 
nittcre  vt  homo  illc  Chrirtum  rcpuiur, 
vcl  coopciati  vt  Chriftum  fidc  acwipsat : 
tum  quuil  Dcus  prz(cit  huuc  homincm 
Chriuumfidcappi<;hcnlurutn  ,illum  vcro 
eundcm  pcr  infidclitatcm  rcpudiatuium. 
Vadc  fcquiturcxfrcittio  ilhus  dccicti.quo 
ftjcuit  fidclcs  luftificaic  &Ij!uarc,iucrc- 
dulos  vero  condcmnarc.  quxdla^lualis 
illius  iuftificatio  ,  &  iftius  condcmoario. 
Apparct  igitut  fcntcntum  illamabs tc  im- 
mciito  grauati  ifla  abfurditatc.  Id  vcio 
uod  ^\c\%,Dtiimpermu:erem»lHmh*li:a 
\mfer  rAttove  «dconiyncliim  bonifm  ,  feti 
'coutunclihoni,  animaducifioncm  mcrctur. 
Vcibacnim  itafumi  poHunt.atquc  fi  Dcus 
malum  pcrmittcrct  ob  coniundum  malo 
bonum,quar  fcntcntijtolcraii  uon  potcil. 
Bonum  cnim  illud  quod  cx  malo  cucait 
jion  cft  malo  coniun<flura  ,  fcd  pcr  Dei  fa- 
picntiam  ,  bonitatcm  &  omnipotcntiam 
occafionc  iftius  mali  mirabilitcr  produ- 
dlum.  Nouiicrflmcxicncbrisproduccrc 
luccm.  Ethzc  (ctcntiaqua  Dcusnouitfc 
poflc  malum  vfurparc  ad  bonum  fincm  , 
cciam  caufa  cft  pcrinifilonis  mali.  Hun- 
^iiam  cnim  Btuiionusmntumpermitteret, 
niji  omnipotens  de  m»lobenefActrepoffett  ve 
rc*3e  AuguHinus. 
Vol.  97.  Ad  qumtum  erratum.  Tiiahicfuntritc 

ErrMtum  intcr  fc  dillingucnda.  Adlus  «t  palFioncs 
r>  Chrirti ,  aduumpaflionumqucfrudus& 

^:.    .i  Um  apotclcfmana  .  &  frucluum  iliorum  com- 
JUtumtJe   muaicatioapplicatioquc.  Chriftusfacti- 
redemtionit  ficio  fui  corpotis,  obcdicntia  &  paJlionc 
'vniuerftli '  fixi  aoi  Dco  rccoociliauit ,  xtcioamquc 
M/o.        rcdcmptioncm  nadtus  cft  ciira  vllum  rc- 
fpcdum  fcu  difcrimen  clcdorum  &  rc- 
proborum ,  fidclium  &  iufidclium  i  quan- 
doquidcm  illa  confidciatio  cR  otdinc  po- 
ftcriot.  Rcconciliaiio  illa  &  rcdemptio 
nobis  apphcatur ,  quum  noS  vcrbo  recon- 
ciliationis  fidcm  habcotcs  in  Chriftum 
cxcdimus  ,  &  10  co  ludificamur  fcu  lufli 
ccofcmur,  rcdemptioniiquc  paiticipcsfi- 
tnus a<flu  ipfo.  Vndc apparct  lccundun* il- 
lam  fcDtcntiam  non  JAtnnAri  pturtmos  cx 
iUu,quiliMtrtconciliMio    rtdtmptio  ejl  aclii 


applicatA  per  Sdtm.  Oairc  ncquc  indc  Ic- 
quctui^rrrit/wm ,  fiUlmam ,  munJum,  mor- 
tem  ,  infemHm  Chrljlt  redemptort  effe  po- 
tcntiores.  Na m  ^riM«  nou  p  •  1- 

pcdircquominus Challuslt   v.;,.;cc 

10 (acriacium ,  Pairi obcdiret,  &  mortctn 
obirct;  Df /W*  quomiuut  pcr  ifla.recoaci- 
liationem  &  ztcrnamrcdcmpttoncmini- 
pctrarct  apud  Dcum.  Qupd  ad  applica- 
cioncm  attioet  ifloiura  ,  itnpedttfnni  Pee- 
e/ftum.Satan,  Mundus.Caro  quotJ.  l- 
ti  tn  Chrifmmcredant  ,  f^pArti:ipt .  iy..  ,:,m 
bonorumfant;  ncquc  lamcn  vincitnreoipf» 
Deus:  ramquiaUcoTifumnoucflomfii- 
potcntc  &  iitcfiftibiliaiflioncfua  homines 
.id  fiJcm  adduccrci  tumcciam  <juia  Dco 
ftaiutum  ctl  nc  qiiifpiam  particcps  fiat 
iftoium  bonoium,  quiia  Chiiftum  noa 
ct  cdit.Nf  j«f  mntatur  Deusferundum  hanc 
k)potheftn  :  Non  rnim  llatuit  illaicntcntia 
Dcum  abfolutc&  limplicitcrTcllcQIuare 
omncs  homincs,  fcd  fub  conJitionc  :  ic 
iuxta  ptxfcicntiam  fuam  confticuiflejUos 
qui  ad  hoc  fc  confilium  non  inclinabunt 
itcroumcondcmnarc  :  quodetiamrcipfii 
tandcm  cxfcq^uitur  citra  vllam  muratio- 
ncm.  Nonfuflicicabfuidomfcutcntiarim- 
pingcrc  .•  probandum  id  cx  tlU  confcqui 
bona  confcqucntia. 

MSexttimerralU4n.QHi>dgrati.tj.ut,ii.  fol  . 
fera  non  fitvnitierfalu  hoc  pa<flo  vt  omni-  ErrAtnr.  ^ 
bus  &  (ingulis  hominibus  omuium  dcca-  xtnm. 
tumfjdadicipoflir.mihicflccrtiflimii 
lUxtaScripruras.  Scd  comprobandum  tibi  iuMAe^ra- 
ell  pcr  illa  fcntcotia  gratii  f.%ltaifera  vni-  tiifalutift' 
uerfalcmjlatui.  Abiiloabrtiocs,&  multus  ri  vi»i«/r- 
cs  in  probaiionc  altcnns.  Quod  quidcm/^/iM/o. 
non improbo ,  fcdaltcrum illu J tibi arquc 
Dcccfljrioad  fincm,  quem  propoficum  ha- 
bcs,  facicndum  fuir.  Noonulla  vcro  &  hic 
confidciatiooem  mcrcntur  Diftindioia- 
X.CI pojfe  cridercfivetts ,     /t/j veUe  eredere^ 
noo  cll  accuratc  Citis  abs  tc  propofita. 
Vtrunquc  cntm ,  tam  hoc  quam  illud  po- 
icltconucnircnoncrcdituris  m-  •  con- 
ucnit.Namnifi poflintcrcdc:  vcl- 
lc  crcdcre  ,  oon  poflunt  lutcpuoiii  co 
quod crcdidctunr.  Dcindcvnufr  ';c 
jtcium,  ncmo  cnim  potcft  cr. 

polTit 


PRitDEST.  P 

pofT^tvcIlc  crcdcre.  Namncmo  crcditno- 
Atalud  cft  vcllecrcdcrc3dtu,quam 
poilc  vcilccrcdcrc-  hoc  cnim  cft  omDium, 
illudrantum  rci>cnitorum  ,  Hrupotiuspcr 
giaciarN  ^puuus  (iaCit  inuminatorum. 
Hinc  vidcs  »  multa  libi  clTe  corrigcnda, 
6c  in  locum  cius,  quod  cl\  f-offevellecre- 
dere  >  fubftuucndum  vcUt  crtdert,  quod 
cum  ipfo  crcdcre  cft  coniunclifnmum , 
altcto  iflo  ab  aduali  fidc  longtfnme  re- 
rnoto  Eft autcm dillindio ifta mtcr pollc, 
>cHc,5gcic  l)ic  pixcipuc  nccvirjria  :  fcd 
ooa  modocommodc  cft  explicanda,  vc- 
rum  &caurxadrcribeodx ,  pci  qu4s  pcfTc. 
Ycllc, a^crebomiiiibus dctur  In tcttioar- 
gumcntotuo,  quo probas granx fpeciali- 
catem  ,  rcfle  pcr  diiiuo£luia<m  cnuntias 
ifla ,  qnt  nuUAm  hAhuerurjt  notttiam  fidei, 
mnt  noti  ronjerHATHnt  i//*w^Maiot  cnim  in - 
c\\  ifti  difiun^iux  cmpharis ,  quam  fottc 
primoiniuicu  quisarbitfctur.  Si  cnim  noo 
conrcruaruar,(ua  cuIpaamircruot,abiecc 
runtqucdkproptctca  puoicndi  proptcrrc- 
pudiatum  Euangclium  :  (1  punichdi  pro- 
ptcr  hocctiam  propcer  hoc  ipfunripuni- 
cioni  dcflinati  Non  coim  alia  cfl  cauia  de- 
creti,quam  cxfecutionis 
'tniodejt  Ooiicistibi  cx  Scholadtcorum  vfitato 
vi«M/#  diilo  hominem  r.on  fojfecxcitfari  oh  deft 
'  ^  f»  fu  P.um  nctitii  fuiernaturalii  ,prcpterea  quod 
A:  <■•,'  'repotutjfet  tUam  h  Deo.imo  acceftH- 
Tt".  f:i-  T:;  ,fi  tpfe  quod  infeejlfecijftt ,  quod 
(Hin  nv)  fecertt ,  reumteneri iJiiMdefeiliu. 
KcfponJcs  quidcm  ad  obiedioncm  ,  fcd 
non  dccentcr.  Non  cnim eft  fu (Hciens di- 
u i ?\o,gratiam  dart  vel tx  merito,  vtl expro- 
mifo.  uro  lu  quc  conftat contrariis  fcu  op- 
poliiis  pauilnis.  rotcflcnim  Dcusidne- 
quc  cx  mecito(maIlcmdebito  jocqucez 
piomiffodarc^fcd  cxgratianoo  prominTa: 
qucmadmodum  multa  dat&i  faciccxgra- 
tia ,  quam  nou  promint.  Videamus  iplam 
piimam^Iapfu  promintoncm,  illafadlaeA 
ncquc  cx  dcbtco , ncqucez promido, fcd 
cx  graiia prxccdcotc  promiinoncm.  Dc- 
mdc  &  couicidunt aliquando.  Dcus  cnim 
ex  promiffo  &  dcbicodat  vicara  operanti. 
Rom.4  V.;  4..  Ar  videmibi  an  000  iftodi- 
(flo  Chtifti,  Uiihtnti  dAtiitur, pion\i(Ciod\2 


ERKINSIAN. 

contincatur .  qua  Dcus  fpondec  (c  gracia 
fupernacuraliilluminacuruin ,  qui  luminc 
nacurali  redle  Ytetur  ,  auc  (alcem  vietur» 
quaotum  potcrit.minus  malc. 

^.rgumentum  a  fatuu  imfantihus  Jtt- 
ilum ,  cfl  prorfus  puctilc.  Quit coim  au- 
dcac  ncgarc  multosEicuos  &  paruulos  lal- 
aari,quod  fanc  citra  gratiam  (alucifcraai 
illis  uon  cootingu.  Ad  Toca  Scripturx,qus 
vfurpas, aliquid  nocandum,Iicet  forte  lic 
fuiurum  prxtcrpropofitum  Rom.9  iS.vbi 
dicltur  .■  neque  volen/ii neqiie cHrrentis ,fed 
miftrenti4  Dei,Cab2\idttut,iuJlitia.  Difpu-  Diluktititr 
tatur  cnim  dcillis.quibuspropciciunuia/i^MciMr^. 
imputaiur,  nou  opcranribus,fcd  crcdcnti  • 
biis,iilcft,nonadipircituriuftitiam,iJ,V/w. 
aut  currem ,  fcd  1  lle  cuiut  Deiu Jlatutt  mift- 
reri,  tdtd, fidelu.  LocusAlatth  ij.ii.pro- 
bit  non  omnibus  da:i  zqualitct  Sc  can- 
dcm  gratiam,imo  non  omnibus contui- 
gerc  diulnicus nocitiara  calclUum  myilc- 
riorum.  Inrcliquis  noo  icftc  opponuntur 
I  lla,  SpirttHi  Hon  in  omnil/ut  ,jcd  vbi  vuit  jfii- 
rat.  Quidfivclitioomnibus/  Sanccxco 
quodfpiiac  vbi  vulc,uonfcquiturillum  in 
aliquibus  nou  fpirarc  ,  nifi  conftctillum 
vcilcoonfpirarcinaliquibus.  ' 

Ita  quoquc  Tilim  reutlat  quihut  vultL>. 
Quod  li  vcfit  oma\b\l%l2ionomnescredunt, 
fedquitrahiitur.  Quid  fi  trahancutomncs? 
Vidcs  000  reiflc  illa  opponi  :  Licct  vcrum 
fitjSpiritum  in  omnibus  non  fpirare,C  hri- 
(lum  non  omnibus ratrcmrcuclare>aon 
omncstrahiaI'atrc. 

Przcerca  qux  dc  Crati*  efficacii  txie-  _ 

»MAr/0n« dicis,vclimpauloprolixiusabsto      „  . 

r\      t-  /I-  p     •  j        r  turRelpottf, 

tradtata  fuilic.Etprimoquidcmipnusgra- Jr  ** 

tixnaiuram,ciul<juc  cum  libcro  aiburio  * i^^'"'^ 

hominisconacoientiam,indeeiuscifica  ' 

cicatem  c(ficacitatifquc  caufam  plcnius^^' 

cxplicaiam  fuidc.  Nihii  coim  magis  nc- 

ceiTariuin  cxiAimo  ad  huius  rci  plenam 

percradlacioaem.  QuodquiaAugudinus 

vidit, idcirco  quamplurimis  locis  dcgra- 

cix&  Iibcriatbitni  (OQuenicutia,  &  dcdi- 

ftindiooc  gtacix  fufHcicncis  &  c(Hcacis 

agit.Hoctancuni  vctLuloadooco.gt.^ 

cHicacem  non  dici  liUtn,  quxoccc 

accipitur  Sc  rcpudiaii  ncquir.fcd  qu^  i  . 

r  f  f  t"  acciyi- 


594 


lACODI  ARMINII  EXA^fEM 


atcij-  L  .'      .mullojcuiapplicatur, rciici- 
nu.Acitioiia  Graci.rcoDrumclia(n  non  cc- 
derc  fi  UDca  hominum  plurimormn  Cii 
nulitia  &  pcrucrfitas,  vt  pct  illam  conuerti 
Cc  ad  Dcum  noo  patiaatur;  cjuumgratix 
audor  (Intucric  pcreratiamfuamnonco- 
^ci  c  homincs  ad  .ndfenticndum,rcd  lcni  & 
iiiaui  fuafionc  moucrc  >  qui  motus  hbcii 
arbstrii  libcturo  coafenlum  noD  modo 
BOD  collat,r8d  Aabiliat  etiam.  Ec  quid  mi- 
lum,  quum  Dcus,vt  tu  ipfe  faecris,pcruci- 
Cim  voIuQtaccm  nolit  rcpcinicre ,  fiipplc, 
aliccr,quam  adhibita  tlla  gracia,quam  pcr- 
«crriraccrcpudianc.  Quarcx  Parribusad- 
fcrs  hon  oppugoo  ,  puto  cnim  plciaquc 
cum  fcntcotia ,  quam  tu  hic  confiicarc  vis, 
coDciluri  poUc. 
Fo/.  lOj.         Adfcr!;  iam  aliquas  ob:c(flioncs  (fix 
104.  P^o       fcntcoLia  tilu  oUiiapoflrutUycaf* 

hxcuttun-   qut^  confucas.  Prim« obie^iocft.  ^od 
tnr  0liiei1.    cmnib:<i  AJnmi  pofierii     fingulk!  htmini- 
IV.progrA-  bmfAclA  fit  promijfi»^  dt  ftfnint  muUtru  in 
tiA  'vmutr- ipf> -^^iiffno.  Ethoc verum cfl, ncquciila 
frlitAteal    qiix  ab  cc  adfcruotar  iili  YCtitaci  dcitrucn- 
^1/4,  dz  faciuoc.  Non  cnim  pugnaoc  inccrfc, 

quod  ifia  promiflioad  omocshomincs  in 
Adamo  confidcracos  perciacac  ,  Sc  quod 
ludzi  ibli  riut  populus  Dci.  CoociliaDCur 
CDim  hoc  di(flo  ,  quodaliipopuliabalie» 
natt  funtabiila  ptominionc.  fua  vclparcn- 
cum  cuipa  .-  qucmadmodurocxcotocon- 
tcxni  V.tcra:  Sciipturx  vidcrc  cll. 

SfciinJa     ttrtia  obicdlio  adfcruntur 
abiis,  quilidcmhiiloricam  dcChiiftoad 
ialiuem  ncccn'ariam  cHc  haud  arbirrantur. 
placct  rctur.'         -  ,  nulliu'  "    '  itmo. 
mcnti.    01  cm  ex  .  .     >:<  fa:ts 

izy.    commodcctiam expcdis.  Sedillanonap' 
'  tc  cx  mrntc  cotum  quos  oppugnas 
.1  .libf"'-'  '-•■•■  •  !• M.uiamqua 
<i.uut    1  u  in  Chti- 

itum  credcrc,  uooclicomnibus  bomioi- 
bus  co:i'  i  ctiam  fcurcntiar 

iii.x-  dc  i...  ..  .jn, infidchumquc 

Lcprobarionc  obc(9e  non  cxiftimaor 

fel.  uo. 


A  nmtrrii  'icamhocdo- 


H.rrani/.i -r .  pm^  .iL  i.  utcntiat  Ijiio  liijpiogi ,  haircbit 
^,t/<-  ijhjoi  ti..>i  aqua  ,  ncque  ptobarcpotcris.  Agno- 

tentii  itti-  lcunc  coim  illi prAdtfiinAttenHreguUm tjft  dcdlioAc  gcarix  comptdicudiUicux 


volftntMtem    '"«^"  •»  i^rrretum  Dei  Hnr  t  - 
nimchcma,'^  i^Hur.ir 
den.  ''.cKia  vilatnfiJ 

ratis  j.i  j.;>.icnciamflacutun: 
ra  ipitus  voluotace  &  co  ip. 
dcAinacioois  Sc  ccprobacioois  dcitDitio- 
Dcm comprchendi.  Quum  vcroagicur dc 
prxdcftinationc  &  rcprobationc  ccrtCH' 
rumhomiDum ,  cum  pr.xTcicntiam  ftdci  6(. 
infidchtatisillipracmicrunr,  ooncaoquaon 
normam&rcgulam,  fcd  canquam  dcccn- 
ccr  prxccdancam.    Cui  icntcntix  \ocm'j Exeutiun- 
liphcf.  I.  nonrcfragatur.ridclescnimprx-  turr  - 
dcftinati  (\ihifecundur:  (mtiuiquiprtpcilu*^ 
cnmia  efficit  fecundumt.  ^j..  .  ;  .  -jolunmtis  Pr  -'.  r 
/ma.   Nam  propoiicum  illud  fccUDdum 
uod  prxdcfbaacio  loflituta  dicicur»  cik 
c  fidclibus  in  Chiiflo  adopcandis  ia  ft- 
hoSi&ad  vicani  arccrajm,qucmadmodum 
apparec  cx  pluribus  Sctipcurxlocis  rbi de 
propoilto  lAo  agitur.Rom  8.|&  9.  Ex  quo- 
ctiatn  conllat  primam  tuam  ratioocm ad- 
ucrfus  ita  ncocicntcsnihil  et^ccrc.. 

Seeundo  dicis- Eleilionem  diutHAm  tjftj  SecuKda. 
rtgulam fidei  iiel dand*  "jtlaon  dand*  :  Er^a 
tlttlw  rtcn  efi  fidelium ,  fedpotitti fides  efi  ele- 
itorum ,  vel  ex  eltclionu  doru.  Liccac  mihi 
cua  booa  vcnia  hoc  nogare ,  &  probatio- 
ncm  pofluiarc  ,  .igcnti  cauiHm  Ulorum 
quotum  icn:cni:aiu  tuhiccoufutas.  Elc- 
(^iocQimcflin  ChriilofaifVa.  Atncmoin 
Chnflo  cfl  nifi  fidchs.  Ergo  acmo  iO' 
Chriflo eligitur niii  fidt.lis  Locus Rom.ir. 
V  f .  probanda?  ifli  thcii  uon  inicruit.  Non 
cnim  agicur  ibidcclcclionegratixfccun- 
dum  quam  fides  d.itur  ahquibus,  fed  fe> 
cundum  quam  luibcia  inipuratur  fideli' 
bus.  Quod  cx  ipfo  concexxu  racillimcli- 
quct .  &:hqucbitdiligcntiusatccndcnct& 
intucnii.  r  '  v    .  ••      '"•■f  ."  " 

gnouify  idcli  ^  .      ,  . 

popuIusfidrhum»  &  nouiiicquipccopcra."'' 
icgis  luAinam  f  Huac  populum 

Dcus  nonabicci'. . ;  -  .  .ijm  ifc^^^cndum 
qucd  dicii,  reli^utaf  fuun,  -wnem 
^ii//4/i^iw  <'/?r,hoc  clt,  illos  k)lo$.  vc  1 
liquias  popuh  Dci  xflimar 
ftum  crcdunr,  proptcrc.nqi 


PR^DEST.  P 

duCis  Gliis  carnis  qui  iuflitiam  pcrlcgcm 
fcdjocur.  Idcm  docct  id  quodfequitur: 
G^«<\i /i  pi-      '       ,  Jtf»  cjf  ex  efitilm. 
<^nid  illjii  .  .       •  ejl ftr grHti«m}  Etedlio 
adfidcm  ?  Nihilmiouf  ;rcdelc<flioadiu- 
ili:ijm ,  fiuc iuf^icia  ipfa.  I!Ia enim  dicicur 
cllc  pc-rgiatijm,uoD  pcropcu.  NoDcnim 
agitui  hic  aa  fidcs  alicui  obticgar  pcr  opc- 
ra.fcJjn  (ullitta.  Vidcetiam  (cqucntcm 
VCilun)    §Ut:dipfuri  §lHotl rtjMsrit  IfraeJ 
MOO  tft  adjecHtm  ,fedtlt£li  /UftcMtifuHt,  re- 
Uqut  trrcAlluerunt.  Quid  cft,  id quod rtqui 
rti  Ij  t cj»  non  tft  ajjecutuO.  noo  fidcs,  (cA 
.iiiftitia.  Vidciiacm  y.  k.  Pimcipuim  lo. 
capitis.  Fidcin|caim  ia  Ciuillum  rciicic- 
baoc.&:  iulluiam  pei  opera  lcgisadfcqui 
conabantur ,  & Jicc  cauia  e(l  cut  iuditiam 
lcgis  non  fint  aiTccuti.  Hoc  idcm  quoquc 
olFquod  clcifli  adfccutidicuotuj: ,  nonii- 
«iss.lcdiufliiia. 

An  crgo.iaquics.fidcs  aon  datur  cz  clc- 
&ionc?  RcfpoDdco  non  daii  cz  illaquas 
iilic  loci  ab  Apoilolo  tratftatur»&  piopter- 
ea  luaimillumcuoptoponcoQODcondu- 
cerc.  Sed ,  ao  ergo  duplcx  efl  Dci  clcAio? 
o:ttc,  C\  cft  eleutoquaDeuscligitadiu- 
ituiam  &  vitam,oc«:lP:-eiialiam  cffeil- 
bm  qua  aliquos  eligicad£dcmi  fiumcn 
ad  (idcm  aliquos  cligat :  quod  iam  cxoncz- 
plicabo ,  quiapropofitummihitaotumcl^ 
ad  tuatcrpondeic. 

Ttrtium  tuum  argumentum  oique  efl  io- 
fiimii.  przrcientiacnimfidci&  mfidclita- 
cis  au^ue  late  pacet  atquc  pca:dellioatio. 
Nam  primo  iofidclicas  aegaciuaeftetiam 
iafidclicaS}  caquc  przuifadeceraentiDco 
ad  damoatioocm.  Secuodolafaotcsfidc- 
liumccofcoturin  parcmibus£delibu&>ce- 
quci  populo  fidelium  fciungeodi  fuot. 

ghtanum  tuum  argumentum  eodcm 
modo foluiiurquo  fccuodum.  Fidcs ooo 
efl  cfFectuin  cle^ibnis  ,  qua  nohuulli  ad 
ioAitiam  &  vitam  funt  cJecli.  Ac  dc  i!la  e- 
I&iflione  aouot  cumqutbusubihiccftoe- 
g«uurti.  tocus  Epk.  i.fidco)  pxzdcfUna- 
iiooi  przfuppooit.  Nam  ad  adoprioocm 
Cl'i'ftum  ncmo  p rxdcftimrur  nififi- 
dcUs.loh.i. 


ERKINSIAN. 

bos  «ddu(flaprobaat  fidem  cflc  cle^ODis 
cffedlum,  fed  pfoculdnbio  illmteledlio* 
nis,  qua  Dcbs  mtet  bomines  dirciimioac 
fecuadum  difpcnfacioacin  mcdiorumt 
quibus  ad  6dcm  perucaicur,  quam  iili  for- 
te  oon  ocgabuot  qutbufcum  nbi  hiccfl 
ncgocium ,  modo  re^c  luzta  Scrincur  is 
ciplicciur. 

ff^Mtntim  ttrgumuitum  eft  huiuIir.oQi, 
EUdie  nStHftfundumfrdHifiPnimfidii,  qun  Siff*^* 
caufatur  DuujUtm  i»  vru  pr^iuM  *t ,  in  altt- 
rc  non ,  eii  mura  Dii  veluntai  voltntu  fitm 
vni dare,n«mtdttri.  K.crpondcbitiilc,  cum 
quo  tibihtcnegotium,  fident  ita  clTcmc- 
IX  roluotatit  Dci,  vc  voluutasilla non  r- 
tatui  oinQipoccncc  &  ictcdflibilt  n.oco- 
ne  ad  fideoi  iagcaerandam  bomioibu», 
fed  Icnifuafiooc  &  accommodata  admo- 
ueadam  roluocaccm  bomiois  pro  modo 
libcrcatis  ipfiut :  acproptercacaafam  to- 
tatcm  cur  illccicdat.iflcnoa.cfrevolun- 
tatcm  Det  &  libcium  aLbrtcium  horri- 
ais. 

jtdftxium  argumtfitum  rcfpcoccbit,qui 
fatetur  fidem  omnico  deficctc  pofFc ,  oon  ^f^f^ 
fidem,fedpetfcueiaatiam  io  fidciioalem 
cfTa  regalam,fcu  potius  ptzccdancam  clc- 
<!2ionis  coaditioaem ;  eiedlioois  if^ius,io- 
quamu]aaDcosadfalutcmclegitAe  riuin 
actetnam. 

Ad  iliauum  Erratum.  QaodfidesyerB  xit. 
ic  falutifeta  toulitcr  vel^oalitcr  exci-  'CrratHm 
dat,noofacilcaufim  diceie  :  Licet  pleii-  oSauum, 
quecz  patribus  fzpc  id  dicere  videaorar. 
'taincnatgumeota  tua, quibuspiobasno 
poHc  deHccre  ncc  totalitec  occ  fioalicer, 
coofidcianda. 

Arganncntum  fea  ratio  prima  dcHa^a 

cftcK  Matth.i^.^vciriS.  Suf)tr  hanc  ftiram 

adifitah.Scc.  triplictter  cx  illo  loco  probas  . 

■  ^  .   '  .  \.   ■     n.        •  turrationn 

iDcentum.  A:  fnma  probacio  cll  acqui- 

aoca  propcer  rocis  fidti  duplez  fi|;nifcca-  /  ^     Cj  ' 

tum.  Signincat  enim  aut  tpucn  coofel- 

lioacm  fidci  de  Chiiftou  Pccrocdicam,    ^  .  c 

aut  fidc  io  ifta  confcllionc  &  do&rinafi-  p„-^^^ 

deitcqatcfccDtc.  Fidcjprioremodofum- 

f.itiifMra  illaqac  locoacuiTa  lcimmo- 

bilii  pcrmaact ,  cftque£cclcfiz  faodam  c- 

cil:  At  fidci  poflctiore  roodoaccepucflia 

f  fff  1  ijfii 


r7^ 


lACOBl  ARMINII  EXAMEN 

Quod  adtfrtUm  ,  etiar^^^ 


ipfi$  Ecclcfiz  mcmbris  per  Spiritum  & 
vcibiim  iDfptrat;it  percjuam^/rAfcu  fua* 
damento  inxdificantur.EA  icaquc  io  aacc- 
ccdcotcfidei  vozalitcr  vfurpacaj  quamin 
coorcqucaic. 

^//^rii  probatiocAhuiuOnodi.  JEdifi- 
enti fHperpttrMmr)ondeficiHfitpeniti44.  Rc- 
rpoQfio.  Jlf4ior  non  cft  in  vcrbis  Chrjfli. 
ooQ  coim  dicit  ioxdificatos  pctia:  non  dc- 
ficcrc  a  petra ,  fcd porttu inferorum  non pn- 
MnlitHriU  miu»rfu4  petram  ,  vel  Ecclefiam. 
Atqui  aliud  cfl  non  pnualiturai  adnerfus 
^tramf>ortaf  inferorum,2\i\id  vccoinxdifi- 
ratos  pcrrx  06  dcficctc  a  pctta.Xapis  CDim 
(uDdamento  inxdiHcatusdcHccrc  &  dcci- 
dcrc  potcft  dct"und.imcDio,  firmitcr  inrcr- 
ca  pcrlbote  tundamcoto.  Si  dc  Ecclcfia 
hoc  prxdicatur.dico  nc  tuni  quidcm  idrm 
cHc  inxdificatos  pctrx  noo  dcficcrc,  & 
portas  infcrorum  non  prxualiruras  contra 
ficclcrum.Dcfctflus  coim  cll  hbcriarbiciii 
dcficicntis.-ac  fi  pottx  iofcruiura  prxua- 
Icaotaducrfus  Ecclcfiam ,  id  acciditcx  ia- 
fiimitatcpctrx.cuiinoititur  Ecclcfia.  A/i- 
sorDOorcpctit  idcm,quodin  propofitjoac 
fuit.  Nam  credcotcs  dicuotuc  ioxdificjri, 
nodum  pcrfcitc  inxdificjti  pcirx,  proptcr 
continuationcm  &  coofirmationctn  in- 
xdificatioois,  qux  ncccffariacd,  dumhic 
fuDc.  illa TcrocontinuatioQc &coofirma- 
tionc  durancc  noo  vidcnturcrc<kotcscx- 
tra ruiDXpcticulum  conftituti.  Qucmad- 
modurti  cnim  quis  potcfl  nolle  inxdifi- 
cari ,  tta  potcft  idcm ,  fi  cocpcricinxdifica- 
xi,  deficcrc.tcfiflens  continuationi  &:  con- 
firm.-itiooiioxdificatioois.  Noncfl.iutcm 
vcrifimilc  Chciflum  voluiiTc  fieaificare, 
itlis  vcrbis  crcdcntcs  a  fide  dcficcre  oon 
polTc,  quia  id  vtilc  ooa  vidccur.  Ciyum 
cnim  ncccfTc  fiC)  vc  firmicatcm  fuam  ha- 
bcaoc  in  pctra  ,  Sc  propceica  vt  fl'mpcr 


1 


flarcc 


a  Doa 


Chrillum  dicetc  portas  in 
przualituras  aductlus  Ecctcfiam .  aonta- 
meo  inde  fcquctur  ucmincm  a  fidccxci- 
dcrcpofTc.  Etiamfi  caim  quis  cxcidat.nt- 
hilomious  Ecclcfia  manci  iocoacufTaad- 
ucrfus  portas  iafcrorum.  Dcfcdus  cnim 
illc>  vc  aocca  didum  cfl,  oou  fic  proptct 
vim  infcrorum ,  fcd  pcr  iplam  volunt 
dcficicotis.  dc  cuius  voluaiatis  iofli 
tate  nihil  Scciptura  dicit.propccrea  quod 
Ytite  noa  ficifcudcoarolaciooisargumea- 
cum  vfurpaia  adcofirmacioacmHdcIiura. 

Ad  Patrum  rcaceatias  quod  attioet. 
oofli  proculdubio  cotam  peoc  anriquira- 
tcm  circiDiflafcnicntia,quod  fidtlcs  cxci- 
dcrc  po(Iiat&  pctiic.  Atloci,qiiosadfcts 
cx  Patiibus>auc  de  ipfa  fidc  aguoc  iaab- 
flradto  ,  quzincoocuiracfl  &  immutabi- 
lis ,  aut  de  fidcltbus  prxdcflioatis .  quibus 
Dcus  Ajtuic  dare  pcrfcucraatiam  i  qui 
fcmpcr  diflingucndi  func  fccuodum  Pa- 
cium  &  prxcipuc  Auguflioi  feoteatiam» 
ab  iis.  qut  fidcfcs  fuot  &:  iufli  fccuodum 
prifcatciniuflitiam. 

it4ri#y#(Mff^>iaihilcoDcludir.  quinlicct 
'rogaos  confiimctur  aducrfus  ccDtation 
&  oon  drficiar,  pocefltamcn oon rogau , 
arque  ita  firmitatcmillamooDimpcttarc.- 
vndc  i*  qui-tutdcfe£bo.Atqaehiacdepcn* 
dct  pcipctua  ncccHitas  prccatioois  ,  qux 
nunatfiLfiobtinctquts  iliamDciafriflcn- 
tium,  finc  quotidianisprccibus,  ncquchic 
dicicur,<^uod  L.fiicrumprccandiiatciinic- 
tcrc  non  pollint  fidclcs :  quodramcnac 
ccilatio  pixfuppoocndum  clUAi.quam  ex 
prccaciooc  cliccre  molitis  >  coociufioni. 
Quod  Chrifius  hic  in  eUniiproconfeffofu- 
mi<,ceicum  cfl.  Acclcdi  &  fidclc&noorc- 
ciprocaotur  fccundum  Patrum  fcatcociai 
oifi  fidei  tungtiturprtfeuerantia»  Scdac- 
pctrx  iBDitaatuT  &  iocumbani  ;  fcgntus  1  qucillo  di£loChti(lidicitur,EIc^osiflos 


11+ J«; 


faoc  orcram  UabuDt  vc  in  ccntatiooibus 
pccrz  nrmitcr  iohxrcaoc ,  fi  doccaocur, 
^uod  a  petra  cxcidcrc  non  pofHoc  :  fuf- 
faciacaJ  iUos  aoimando';  '  '"  t  nullam 
vim  auc  prudcnciam  pci.  .  Ic  pccra 
dttcurbarc  ,  oifi  ipfi  volcntcs  ftationcm 
(^m  dcicraQC. 


a  Ch  iflo  difccdcrc  oon  poflc,fcd feitui 
ann  pofTe,  quo  fignificatut  vis  fedu^oAii 
quanquani  magoa,  taocacamenooDiuTu- 
ia,^r  '  '  TtpoflfccIc<^os  :  quodftraic 
conlu  .  ,:i  ciciflorum  aductlus  vim  & 
fillacias  pfcudocluifloium  5c  falforutni 
prophccarum. 


M. 


c 


PR/£DEST.  P£ 

Ksthttrtin  multis  modis  infitroaripo- 
tcft.  Primoi  Totalis  dcre^lioa  veva^iic 
rtquitit  jtcitnJAminftionem,  fiquidcmfjl 
uusGtiiiturus, qui  dcncit;  nmplicitcr  au- 
temocccfratium  noii  c(l,  vtdcficicusrur- 
fum  infcratur:  imodicetauis  Hcbr.  6.  Sc 
10.  totaliicr  k  vcra  (idc  dcficieotcm  per 


:etquis  t 
ic  dcficii 

pornitcuciam  non  rcflitui.  SccuodojNul 
la  abfurdiras  io  co  c(i  fi  dicaotur  ftcundo 
>■■  quiaKom.ii.dcrimisezci(is&  de- 
iicitut  ,  ^uod  DttuiUoi  rHyfntfDjpf 
inyrrrrr.  Sidicasid  aou  lotelligi  dc  iildem 
iadiuiduis,peram  diAi  probatioocm.Tcr- 
lio  cx  Secufida  tnjitioae  non  fcquitur  ba- 
ptifmi  rtiterMtontm  ejfe  necrjfariam  ,  quia 
baptifmus  fcmrl  alicui  collatus  pcrpctua 
illi  ctlfpon(iogcatia:&  fjIutis,quotiefcua- 
qucadChtillum  rcdit :  &  remifliopccca- 
torum  ctiam  pofl  baptifmum  commiiro- 
rum  coatmgic  citta  baptifmi  rcpctitioaem. 
Quapropicr  ctiam  conccflo  eo  qucd  iit- 
ftifmui  non  fit  rtittr»ndiu  ,  quod  hbcotci 
dabuDtilli ,  cumquibushicagis,tameoia- 
de  Qoofcquitur,  lidcles  totautcrexcidcre 
noopofTci  velobid,  qucdtotalitcrdcfici- 
entes  noo  rcflituaotur  in  iotcgrum  ,  vcl 

3uod,fi  ie(lituaatur>aoQ  iodigcaoi fccun- 
o  bapiizari. 
RMioquMrta.Doa  Tidciurfacilc  rcfuta- 
ri  pofTc,  Rcfpoodcttamcn  Auguflinushic 
noo  a^ioifidc  illisquifccuodumpropofi- 
tum  fuQt  vocati.  &  regeocrati  cx  decrcto 
pizdeflioatioois liiuinx.  Sidicas, hic  dc 
omoibus,qui  cx  Dco  oati  fuiiT ,  dici,  quoJ 
noo  pccccot  >  &  cjuod  fcmco  Uci  in  illis 
nut^eaticxcipiam  vocem maocQdi  ftgoifi- 
caic  iQhabitatiooem,at  ooo  iohabitacioois 
contiouationcm  .  quamdiu  autcm  fcmcn 
DciioiIIocfl,noapcccatadmu<ccm  ,  fcd 
poicflpautatim  ipfiutvitio  &  negligcnria 
lemcQ  illud  ex  cocdc  ciusaQicrn>atqucica 
pcritc  lccuada  illacommuniratio,  qucm- 
admodum  pnma  cccacioad  imagincmDci 
pcrtit.  Vcrum  hoc  aigumentum  fateot  cfTc 
omniumqux haifum adfciii poiruot ,  fir- 
Titnuin. 

Ad  quintMm.  Scincb  vcrbi  Dci  cftim- 
monalciofc  .  atpotcflaufciricxcordibas 
illoiuin>quircccpctuat,vtMatth.ij. 


RKINSIAN.  597 

Ad /r.irMw  rationcm.  Quirndiu  ^^^^'SextM. 
braChcifio  ioh:i:rcnt  tauquam  palmitcs  vi- 
ti.tara diufaDcintcrmori  noo  poffunt,  vi 
ncmpcChufli  viuificaiQillis  ihhabitaote. 
At  fi  fru^um  oon  tulcrint,  tum  cicidcntur 
loh  if.  Athocficiipotcfl .  vtpalmitcsftu- 
&am  non  fctant  >  etiam  viti  infiri  .  noa 
vicio radicis , aut  vitis.  fcd  palmitum  ipfo- 
tum.EtRam.  6.  cfl  adhotiatio  Apofloli- 
ca  >  ne  credcntcs  rutfiis  pcccato  viuant. 
quum  inChiifto mortui  liut  pcccato.quod 
(luUra  moncotur  Chrifliaoi  >  A  ficii  ae- 
qucat  vt  pcccato  exiodc  pofl liberationcm 
apcccati  dominio  vmaot  Sctcodummoi- 
iificatioDcm  carnis  per  totam  viumpera- 
gi  ,  ncqueita  voo  momcotopcccatum  in 
hdchbus Chriflo iDficis&  commoituiscx- 
flingui  >  vt  000  aliquaodo  pioferat  firu- 
Auspcdimos  ,  Dcmam  prouocaoics,  & 
cxciiiium  ipftus  homiois  promercntcs. 
Qupdfiproducac  pcccau  itamDei&  ex- 
cidium  mcteotia ,  &  Deus  illa  noo  remit- 
tat  nifi  pcr  paniccntiam  &  fcriam  rcfipif- 
ceotiam ;  iodc  fcquitur,illos  qui  ita  pec- 
caotcxcidi  poirc,&  quidcm  Enaliter ,  fiad 
Dcumooorcdcaot :  vtaurem  rcdeaatoc- 
cefrariumnoncilcz  vtinfitioaisiAius  ,  li- 
cct  iQ&llibilitcr  hoc  fit  fututum  in  illit 
quos  Dcus  falutis  hztjdcs  (acere  immu- 
labili  decrcto  przdclliaatioois  fuc  coa- 
Aicuit. 

SeptimM  ratio.  Omnts  qui  funt  mtmbrM  ^,^^^-^^ 
corpgruChriJfieuMHuntinvirHmperfeHumy  ' 
fctlicct  >  fi  aChtiflooonreccdaot:  quod 
poduQt  >  ocquc  id  cfl  io  dcfiottiooc  mcm- 
brorumiateroa  3:  clTeociah  .  quodacapi- 
rcfuorccederc3e  dcficerc  oonpofliot. 
I  f .  dicuur^.i/mM  exfctnAendm  qui  frufJm  »1 
prcftrt.  Rom,ii.  6'\cMi\ini mnnuUirMmipro- 
pter  inftdeiitMtem  defrMSi 

••   '    .  '  .  atquc  fi  plcnc  compro- E.v,iA/j/;;4- 

l  tct  noo  cxcvlcrc  ,  ({UA  tur  prima 

CMMJM  Jit  cnr  Jidei  n$n  percMti      rejpcndes,  {juijlto fuptr 
id  uon  cxfidci  Datuiacflc,  fed  cx  dooogra-  cMdemmM' 
uz  coofiinuDtis,qux  promifla  cllcrcdca-  ttriM. 
tibus.  Malc  bic  ioter  ijpfam  fidcm  &  gra- 
tiam  eonliimantcm  diibiDguis  ;  qiMim  io- 
tcr  honiiocm  fiJc  prarditum  Sc  gcatta;  do- 
aum  difliogucrc  dcbuifli.   Caula  coim 
Ffff   j  cut 


5(»«  lACOBI  AR 

<urfi(lcspciirc,  fcU  potiuscurHJclisficicm 
amutcrc  ucqucat  tot.ilitcr,cft  vcl  m  ipfo  fi- 
dcli.  vcliogtatia  contirmaatc  fcu  conlcr- 
uantcfnlcm,  ncfidcliscam  amittar.  Nou 
iEipfofidcli :  nam  illc  quia  homo  eft  ob- 
pozius  crrori  &  laofui ,  fidcm  amirtcrc  po- 
ttll.  At  fi  Dco  ftatucura  nc  illc  aniittat 
fidem  ,  id  cft  ,  cx  g^^Jtia  qua  illum  ftabilit 
Dc  dcficiat.  i^ttrt  rogAui  pro  te  ne  fides  tua 
dffieist.  Petrictgondcs  dcficcrcpoioit,  fi 
Pctn  ipfiusconltaatiara  confjdercmus  A: 
ChrillusiurcrcdTtouc  fua  illi^ratiam  im- 

5etrauitqtta(adlumcIlocdchccrec.  Foc- 
us  Dci  cuius  fit  mcntio  lerem.  ij.  non 
oontinct  in  fc  imponibilitatcm  dcfcdlio- 
■is  a  Dco,  fcd  promilTioacm  donitimo- 
ns  ,  <|Uo,  ijuamdtu  id  m  ipforum  cordt- 
bus  vigcbii  .  impedicntur  ne  rcccdaot  a 
Dco-  Ai  vero  illud  donum  timoris  cjc- 
cuti  non  podc  nufquam  Scriptura  docet, 
sei^ae-vcilc  efl  ciufinodi  promiirioncsfic 
li  losdcratis  Dci  :  fullicit ,  ii  promifiioai- 
bus  fulciantui  aducrfus  omDcs  ccnucio- 
nos  muodi  i  carnis  ,  peccati ,  fauoz  , 

3uod,  modo  fibi  iphs  &  jrratix  Dci  non 
c/int ,  aducifus  omncs  holtcs  firmitcr  fint 
conAituri. 

ii^.Tie.       Adiungkalieram  qurfbionem  ,  ijMate- 
S.x*min»-  amitlit fideles  graiiam,  Cr  Spiritum  Jan- 
tnr  fecuttda  AM/o.Ifarj^on</»,quxiUoDemillameDodan- 
qutflto.       dam  pcrdupliccmdirtiDftioncm.7f«i»/««» 
DiJiinBi»    ncmpe &5r«/«.  In  fidclium  diftincSlioac 
fideltHman  t^Mo^frimum  nominas,  fidclcs  d<ci  nullo 
fnhaftt.      raodo  mcrcntur  :  auditio  cnim  6c  inieUe- 
Bia  v«rhi  ,  nifi  acccdat  approhatio  ei/ijdem 
fidclcmnonfacic.  Qmftesmdum  ordiucm 
faciunc ,  xqaiuocc  hdclcs  dicuncur.  V'cra 
eoim  fidcs  clfc  Dcqutc  quia  aliqucm  fru- 
dumcdacfux  naturzcouucoicntcm.fidu- 
«iam  iaillum^amoicmcrga  iUutn,  timo- 
rcm  illitts  in  quem  ercditur.    Ttrtii  (jf> 

2itarti  ordiois  hdclcs  ita  diftioguis  ,  vc 
oCcc  ChrifiHm  redempt«rtm  vima  fidtaf- 
^ehendtr»  dicas  ad  Jalutem  ,  quod  adimis 
iUis :  cooccdcns  interca  vcrifquc  oon  ap- 
probarioncm  morio  auditx  &  iatcllciflx 
vitrttatis  Euangclicx.tcd  &fru(l>uumquO' 
ruodamprodudlioncm  ;  vbitc  laoecogi- 
Cafle  opocruic  didum  ChxiHi^nt  tnt  nihU 


MINII  EXAAii.xN 

peief{iifACtre;vtf>alrrii- 

tejl  ntfi  in  vitt  manje)  

memanferitii,\a  vcroquifpiam  in  ChriRo 
mancat  uiii  illum  vrrcdcmptoicm  viua  fi- 
dcapprchcndatad  falutcm  .'  Euanida  ita- 
quc  cil  tota  illa  fidclium  dtllin<£lio  , quum 
(oli  lUi  poflrcmi  hoc  nomme  vcnirc  pof- 
fiot .  qiiosfi  probaucns  dcficcrc  acperirc 
noo  po(fc  ,  pcopofiro  tuo  accurate  diis- 
fccctie.  Kcliquiilli  gtatiam  &.  Spitkum 
fandum  amictcrc  dici  ccqucunt ,  fcd  po- 
tius  gratiam  rcpudiatc  ,  &:  Spiritui  fandlo 
tcfiltcrc  t  fi  vltctius  noo  progrediancai  i 
quumauditio  .  inccllcdiot  &approbatio 
vcrbi  horfum  ceadant,  vt  Chriilura.Ielum 
Kcdcmptotem  viuahdc  apprchcadauc  ai 
falutcm. 

Ad  gratit  dijliH^iotsem  vcniamus  ic  vi-  u»- 
dcamus  quomodo  ex  iila  ad  qujrftiones-Di/lMAV 
rcfpondcas.Gr4//4,  inquis,.')?  velprirfia  veltT****' 
featnda.  Prima  ejl  graxuiiM  Dei  fnnor  fHti^f  tma  i  x 
in  Chrijlo  ad  vitam  tternam  ampltlUTUtiJU^  dtfinuiu 
E  fto.  A b  hac  i\lostxcidere  d  icis  qHodammo- 
do,  Dcmpe  fecHndum  effeSla  ^^utdam  ifiim 
graiit ,  quibiu  cartre  debent,     qutrum  con- 
traria  experiri.vbigrauittr.^tccautrim  "  ■•r 
fecundum  ipfamgratiamqHH»sDeutJ<. 
fattmum  ajiflum  erga  eos ftruit ,  ^  propo  - 
fitum  dtadoptione  vitaqnetterna  iit  danda 
non  commuttt.  Vciumifta  diligcniiascon  Zxamint' 
fidcranda  funt  Pcccad  grauisaducrfus  c5>  tut 
fcicntiam  commi/H  cffciflus  cfk  ita  Dci,  iUaafjar.:. 
coufcientii"  morfus,  &  xtcrna  damnacio.  adqutjl.r:- 
Iraaucem  Dci  coufidcxc  noo  poccll  cutnjhondtiar. 
ipfius  gracia  circa  idcm  codcm  cempotc, 
refpc^u  ciuQcm  ,  vtcui  liafcitur  «  illi  in 
ipQira  vchtadhuc  vitam  xccroam.VcIlc  il- 
lipotcdaliquagiacixeffcdla  *  pcr  quxad 
(aoammenccm  tcduci  poccH.ad  quam  rc- 
duAo  giana  illa  Dci  ad  viiam  xtcroam, 
cutfuscootingit.  Confcicniia  accuCtos  3c 
vcce  accalans  confiAere  cum  gracia  feu 
gcatuito  Deiiauorc  ad  vicam  xtctoam  oo 
poted:  Sic  coim  coofcicotia  ooo  accufcr 
vcro.  Dcuseoim  vita  xtcciia  dooacc  ooa 
vult  qucm  coafcicotia  fua  iodignum  tc- 
{laturvita  xtcraa  Sc  verc  :  oill  inccrcclic- 
cic  pacnitcoiia  ,  qux  lodigaiutera  aufetr 
cz  grauoiamtfcttcordia  Dci.  Qui  xtcr- 


PR.£DEST.  PE 

nam  (famnarioncm  mciitus  cl\  fuo  pecca- 
lOiatquc  pacnitcotiara  nondum  egit  >  illi 
Dcusvttjm  xtctDam  non  vult,  dum  ido 
flatu  cft.  Vcre  crgo  excidtt  cx  illa  ip(a 
gratia  quaillum  ampleditar  ad  vitam  x- 
tcroam.  jVcium  quia  Dcus  nouit  huiuf- 
niodi  homiacnvpcrmedia  i(la  quxDcus 
adhiberc  (latuit  ifli  curjodo  ,  Yerc  ex 
pcccato  rcfurrc(flutum  j  lunc  cftquod  ta- 
lis  homo  proifus  cxcidcrc  cx  craria  Dci 
dtci  ncqucat.  Verum  hic  dilTinguenda 
ipfa  gratia  rcfpc^lu  vanotum  bonorum 
^ux  Dcus  vultoaiufmodihomini.  Viiam 
zrcrnam  non  vult  niH  fidclibus  fic  pocni- 
tcmibus:  Acmediaaxindcm  ficconuctfio- 
Qcm  vult  peccatoubus  nondum  conuct- 
(is,  nondum  fidciibus.  Ncquc  rc(f^c  dici 
vidctut  quodDtm  feeltra  odto  h»bta:  ,  mn 
ipfosfctltTMtot,  cum  Dcoimprobitas6k  im- 
probus zquc fint exoH.  Odit cnim  impio - 
Inim  ptoptcr  improbitatcm  iplius  ,  cuius 
li-fcauCtorcft  &  quxnon  clTct  ntHab  illo 
pcipctraucdcf. 

In  ipfa  dcfcriptionc  gratiae  pcimr  cft 
-  qnod  ipfiim  rcfpoalioncm  infirmar.  tfl 
ffiMor  qMO  DtMi  fuoi  tn  Chrifio  *fnf>lt^itur. 
Af  ncniincin  amplc^titur  in  Chiillo  ,  nifi 
in  Chriftocxillcnccra  Ncmoautem  cxi- 
AicinChnflouifi  pcc  fidcm  io  Chtidum, 
qu:c  nrcifrjiiumcll  nicdium  vnionis  no- 
Itii  tum  .imllo.  V^nd li t.x)ntingaidcfi- 
.  icaliqucmaitdc  .  (lcficitab  vuionc  ,  & 
Dci  qiio  ilium  in 
,^      -.luiut.    Vudc  ct- 
'•aret  in  hac  foluttoac  ciTe  pctirio- 
ncm  piincipii.  '  V 

frtr:  t  '-r. ■<•■.-.  •  l  e':  j.  .....  :>i 

Ci  '  uT,txeidtrr(>o{fint,  Ccrtum 

eU  :u.  Quia 

eant^.j  -     .      -      ..u.-    ..'  II  .ifiJc  CT- 
«4duiu  ,  c\  '(iudt  cx  illa  grati.v  quoquc 
ptima.   Quji  c  ir.aoct  illa  qurftio ,  An fi 
dtltj  a    '   '  Vctum  ac.hoc 

«oncct'  n  in  ipfiscftdcfi- 

cere.    lodccg'  Ucumillisin 

Ch:  '^.  •         ■  ,  ncquc  llllS 

iu-i  competc- 
*,iu3:.-.  !;.:;Mri     >  tifftrMJtt, 

fcc.  Qj^tc,  UcoaUAiaitk«k  a«^.^c  Toiml- 


RKINSIAN.  ^cc, 

fcs,  ncccirecrar  negarc  fldclcsafide  dcii- 
cctc,  auc  eoconcciro  fimul  conccdcrcil- 
los  cxcidere  poHc  a  (auofc  Dei  quo  illos  io 
Chrifto  ad  vitam  ztcrnam  amplcdlitur. 
Vctum,  vtdixi,rotaharc  rcs  clucidari  po- 
tcft  ,  figratiaipfaDei  cx  variis  cfFcdibiis 
fuis  commodc  diftinguaiur. 

Loci  Sc  ipr.ifx  quos  adfers  infpician- 
tat.  Stmo  rjf^Hf  oua  meas  txmMtbm  meii:  Rtfpon^ttur 
quisncgct?  AtdicuniDonnullioM«w»r>»-  *dLoca  Sm 
pi  •  ■      '  fpoi.'tt  difctdtrt  poffi.ftf^f^ 

Qu.'     .tiitmas.    At  quo  ai- 

cumcnto  ?  qttimdodeficiuru,  i  DiaIj- 
lorapiumur.  Kedc  fanc,  vbidofccerint  ta- 
piuntur  ,  ucquc  aliicr  ficn  poicft.  Nam 
oacs  nifi  io  manu  paftoris  unc ,  aducrfuc 
Satanam  tutx  cHc  non  poflutw.  Veruin 
«juxrirur,  annon  a-flus-difccflionis  8c  dc- 
fcclionis  rapcum  Diaboli  aotcccdat  na- 
tura  ipfa  ?  Quodfific,  caiTacA  &  inanis 
tuj  rcrponfio.^//<T/i/c«<cft  ;  qiiimantt  /» 
fermoneChrifli  'Vtrt  iR  DifcipHlitt:  iia  qyti' 
mantt  ohpi  ^ non dtficit.-utre  eji  ouid.  Rcfp. 
Priwoamphibologiamcllc  io  ^occ  manen- 
di.  Notat  euim  aut  prxlcncem  obferuatio  - 
ncmfcrmonisChriili  ,  aui  coatinuamci- 
tiadcfcdioncm  *fcrnnoncChnfti.  Prx- 
(cas  obfctuatiojfifvnrcrafK,  fiicit  Difci- 
puluraChrifti  ,  aut  potiusdemooftcacve- 
rum  Chifti  Difcipulum  :  fccus  nunqu.ini 
quii  poicrit  dut  vctc  difcipulus  Chtiil!, 
oifi  vbihuiusvic^fpatiumexcellcticquutn 
amplius  non  ctit  mctucnda dcfcdtio^quod 
ci\  Ahi^iAam  Sectindo ,  dico  in  ifta  pntaU 
^•joquc  (  ntreejl  difetpuliu  mem  )  dupli- 
ccmcdcl  ■  jr.illum  qui 

.iliquaoviv     hnfti ,  niiu- 

qatam  vcrcfuiiredircipulum  Chrifti ,  licec 
iofyncerc  eius  fcrmoncm  (ccuarit: 
'  ...L.  n  qui  aliquaudo,  feruauit  fctmo- 
ncm  ChxUti,  &  tumdifcipulinomcnob- 
tinuit.fitamcn  dcficiat  porlmodum  lodi- 
gDum  cflc  qui  difcipuli  nominc  appeile- 
tur.  Icaque  ,  fi  habcatur  ratto  przfcntis 
ftatu$,verccftdifcipulu$  ,  fi  confcqucn- 
cis  ftatus  ,  noQ  cik  vere  difiripulus  ,  fca 
non  mccetur  noincn  illud  quod  aliquan- 
do dcfcrit.  Nifi ouis dicat  ncmioe  vnquam 
fyacerc  ob(craau'c  fermoocm  CiuiAi ,  qut 

abd.. 


4 


Crittuji- 

'  i  dt- 


60O  lACOBI  .wv 

ab  illodciKic.  Q_U0(1  cft probn  -  '  "  ^  o- 
cus  Ram.  t.  ff^innonffpara. .  c 
Dtf,  n)h»l  ad  rcm  £ic»t.  Elt  cnim conlolano 
quaconfiimjanir  fiddcs  aduarfus  oninu 
pfifcntia  5c  ingiucntia  mala.  Nihiloniui- 
uoillorumpollc  ctf  ccrc  ,  vt  Dcusamarc 
dcfinat  qucs  la  Chrillo  amarc  cQcpn. 
Romaaor. II.  ncu  magis  ucgaro  commo- 
dat.  Namlicct  Deum  Uonorum  juotttm  ncn 
/•«m/#4/,poteUramcnquisdona  Dci  qux 
accipit»abiicctc.  Quod affcrs cx  i.Tim. i. 
propoGtOQon  patrocinatui.  Soutt  cntm 
DoTPiniu fuos,  ctiamfi  nonnulli  cx  fidelibus 
dcficiaatafidc  Dicicnim  potcft  Dcum  il- 
los  uuquam  pro  fuis  agnv/Uiflc  notitia  qux 
cll  piidcfttnationisadminilbatrix.dc  qua 
htcagitur.Subucniat  hicdiftindio  Augu- 
ftini .  qHodaonnntiifint  filti  feeundumprA- 
fentem  luflitiam ,  nonnuQi  ft(undi4mpri.Jci' 
eniintn  ^prtdtJltnAtienem  Dtt. 

Gratiafccunda,  inquis,  cft  vcl  impuiat* 
vclinhxtcus  :  phiafisifta  minus  ic<flc  (o- 
nat auiibus  mcis. Putaui  hatftcnus  pratiam 
non  iroputaii.fcdimpuiarc.Sic  ad  Rom.  4. 
Mcrccs  noD  imputatur  cx  gratia,  fcd  cx  dc- 
bito.  luftuia  dicitui  impuiari  &  quidcm  cx 
gratia  finc  opcribus,  ibuicm.  Scd  omiiro 
co.icm  vjdcamus.  Quaftiopropofitaftiit 
quatcnusfidclc»  amittanf  giatiam  tc  Spi- 
iitumGmaum.  Rcipondcs  |  ufpcflugia- 
tiac  imputatx.quxin  luftificationc  fiu  tft, 
cuiusparscftrcmiflio  pcccarorum )  rfwii/"- 
fionem  feccatorum  non  reddi irritam.  E  fto. 
At poft  rcmiflioncm  pcccatoi  um  uonnul- 
/«//^fl»«;*f  iorumimpciiatam  pcccant  fidclcs  Sc  gra- 
tatorum  *n  uiter  labuotur.  Q^od  fi  contingat  illos 
Mmittiptfit-rion  rcfipifccrc  aAu  ,  an  tum  icmiflio- 
ncm  obtincbunt  ?  Rcfpon  ks,  non  ohttn- 
turos.  Hiuccgocondudo,  lUos  gratiam 
illam  tcmiflionis  pcccatorum  amiitctc 
pofle.  At  cxcipis  ,  /ieri  non  poffe  ,  vt  non 
fci^"- A'!  Iioiddici,  atprobatioocm 
c  non  q^utdcm  quod  dcdli 

hioc  ditcedeic  nu  poflint  finc  pccniicatia 
finali  .  fcd  quodquifcmclfidcleftfuciunt, 
MiaminimpcEnttcutia  finali  dcponcrc  no 
poflint.Hoc  vbiprobaucris  ,  ooo  ncccflc 
ciuad haoc  gratix diftin^tionem rccurre- 
ic^tun  cnim  i^ccic  Ii. uic  ,  fi.lclcni  nua- 


Gratia  re- 


MINII  EXAMEN 

qiMm  fidcm  fioalitcramiitcrc,&:  m  unpcr - 
nucntia  mori. 

Gratiam  tnb^rentem diHin^uhia fidtm»       , , . 
&'l  iHtns.  lu  yW<  confiJc-^^  . 

rjs  ..  ...xi  .r.imfidti.  Vndc  refpon-^^„j„,;j^^. 

dcsadquarftioncm  piopofitam  :  f.dem  ft-  ^/.v,., 
cundum  hahitum  ty  potentiam  ccnjidtratam 
pr.ipttrgratiam  confirmantem  non  perire  ( U- 
cetperfeamittipoffit )  aipdim  ftcuudum  a- 
clum  aliqttem  amittipoffe.  Primo.  ftoftulo 
probaiioncmcius  quoddicis:/ 
dum  habitum  amittinonpoJftprop:cr^r,i::.i/.t 
confirmantem.  Dcindc  quxto.an  illcaL^us 
fidci  fccundu  qucm  fidcs  amitti  poteft,oc- 
ccflarius  fitad  apprchCdcudum  Chriftum, 
ncc ncHi fii.tum  excidcrchomo  poteftcx 
gratiajfi  aiSlum  apprchcufionis  Chtiftia- 
n.ittac  ,  vttuloquctis  1  vclpotios,  fiadu 
Chiiftum nonappichcndat.  Sinoofic  nc- 
ccflji ius,cum lanc quUius  prctii  fuic coofi- 
dcrafl^edcifto  aclu  ,  vbidcamtflionegra- 
tiaragttur. 

Af  probas  tum  exemplo  D.xm.n:  ,  :um 
Patrumfententiu  nonnulln  ,  habitum  fidci  ne^Mti.i.i  ■ 
&.  charitatis  aniitti  ooo  poflc.  £arw;^/«iw 
Di»K/;/ttnihil  probat.  Nam&cooc^ 

quod  Dauid  poft  adultcrium  &  ho:        ^^,  f. >.<■//.  » 

dium  commiirum  non  amilctit  Spimum^y,,;;^;,! 
(andlum  ,  hinc  aon  fcquitut  amitti  noa  (i^. 
iiofle.  Potcft  cnimquisgiauiuspcccarc.  8C 
uac  lationc  an-.itttic  JjjMiituin  fandlum. 
At,  quid  fi  diicio,  Dauidcm  !>prnium  fan - 
dum  amififlc,  poftquam  adultcrium  dc 
homicidium  commiMflct.  Rcfpondcbis 
cx  Pfalm.  n-  conftarc  rcm  alitcr  babcrc- 
Rcfpond.  Pfalmum  illum  caotatum  Da- 
utdi  poftquam  a  Naihaoe  admonitus  r«- 
fipuiflct  a  fcdcribus  iftis.    Dcum  autcm 
tum  temporis  ad  prxdicatioaem  Natha- 
ois  Spiritum  fanctnm  Daaidi  tcftiruiflre. 
Ad  veterum  di^la  quod  atrinct  ,  E.vfw 
p!um  Petrt  nihil  pixiudicat  opinioni  qux 
ftatuit  fidcm  cxftingui  poflc.  Nam  Pe- 
tius  ex  infirmitacc  peccauit  ,  qux  fidem 
labcfadtai  ,  oon  cx(^   •  1'.    Gratianum  iij.Ji*. 
prxtcrco.  Dc  Aug.        .  ntcntia  latius  .^"f''^*' 
ageodum  (irmcl  forct  ,  fiquidem  lUam  ''- 
enuclcatc  traderc  propofirum  cflcc.  Sitia. 
nmcn  quis  fcirc  volct  qux  fiicrit  Auga- 

ftiai 


PRvtDST.  PERKINSIAN. 


€oi 


lliDi  iiac  dc  re  fcncentia ,  vidcac  (oca  fubtc- 
qi;  '•/•...  de  PrAJrjlin.  SAnilor.  c*f.  \  4. 
hl  ;oftrfeHtrAnttt.c»p  i.ea^.6.(^hlf. 

z.c0^.S.&f«f.  ij.c^p.  ^6. 16. 11. If.tiecor- 
Tupr.  -y^grAtiA  A  liiiiigaiKur  nonnulli  loci 
Fr  " :ti  rn  Auguftiniaaam  fcDtcntiamtc- 
nc.  :n<lMH\3\^\xc.Aicap.GMU.rejpaTtf. 
'j.A.i::'.c  lioms  Vinceniinaf  rejp  16.  di  vo- 
gntntii  Ltentiiimlib.  t.cMf.S  9.18.  Ex  hifcc 
locisimcoiudicio.appjrcbiCi  Augullinum 
cxilhmafTc  ^uofdar»  fideUs.regenitos,  iujlifi- 
CAlCi  ii  ie  Jpe.charitsite  lionatos  txcedtre  f>»f- 
Jccr  i  •-    •■  rerei/Jaf^datnnM- 

rt,ex.>  ■>. 

Scquuniur  obiecltones  qua:dam  aducrfus 
iirjmhancexplicationcm.  ObteRio 
\  PtccatHm(y>  gratt*  Sptrittts  S.fimul 
:Ttnequeunt.  Refpondes  id  verum 
.  tfjedepeccato  rtgnantt,fitte<juedfitpUno  con- 
fenjM  voluntatu.Kx.  aconrenatet ex plfiutfeu 
totavoluntatepeccare\{:(pond.pumo,pcc 
citumreinant  uon  cHc  idcm cum co ^mo// 
fit plenavoluntate  ^  confcnfu.  Nam  illud 
cftingcnciccjualitacis  fcu  hibitus,  hocin 
gcactcadionis>&:  perhoc  via  llcinicur  illt. 
Vndcfacilccouilat  peccatum  rcgnans  cum 


fratia  Spirttm  S  cenfifltre non pojft.  Vcium 
&  hcc  cii  ,  m  rtnatupcccatum  ncn  regnarc, 
AnccquamcoimhocHattDeccirccft  vcgta- 
riam  Spiticus  S.pcccatum  mortificantetn & 
vip.icii^inbibcotcrcicccrint.  Quare  pcr- 
fil\cuji..nin  altcio.dt  vidcndum,ii»rf»4- 
ti  noim  uU ipteno  confenju  voluntattt  peccent 
mec ni. Tu  negas  ,  ii  racioocm  nrgatioDis 
ac^'"  •■•:      gradtbus  teniationisi 

\.\ .  ,  [ tiim  teiitationn  poaa 

ccnciiii::enttamjtu  natiuam  corrupitontm 
il  m  in  homtne  nonrtgentto 

<y  ■■  hcmineverortnatocar- 

r.i  tum.fidtngradtbusre 
mtjfu,  ita  vt  parttm fit  caro ,  partim  Jpirttus, 
vndccoDclii  '  'fta 
Spiritns^aniii . .  .  .  c  ict. 
Rcfp.licctadueilUiCoacIu/ioiicmilUnipa- 
rumli.^bcamttamco  qux  ptzccdunc  aoo 
in  viiiucrfum  piolarc  poflum  m 
in  ilhs  nonnullafiilfj  ,  &  crtimp^i       .  :.z- 

i;aUum  cft  ^Mosiiiicii, hcfmntmnonre' 


genuum  totum  ejft  cmmem ,  Koc  eft,  ux  illo 
nihilcircnifi  carnem.  Quocnim  nomiac "^"'^'^"'** 
appcllabirur-vm/wrllarquamimpiidicun-  y*^* 
tni  detinereininiujlifia^^QrvdcRconjcientiM 
accufans  (jy'  ixcufansf  "niticUguqu» 
couincunturptccatoru  \  illaomotauo 
miucf4r»«  vcnircncqucunc.  Suntn.  bonf 
&caraiaducrfa.FateortameQ  iohomioeit- 
regcuito  Spiiitum  fanrtum  non  habitarc 
Impcrfcclacft  •Jcfcriptio  ,  quiaomtilacn 
•explicatto  propornouis  qua:  cfttntcr  :ar- 
ncm  Sc  Spirttum  tn  homincrcbato ,  qux 
addcada  iuit,  quod  Spintus  in  hominc  rr 
nato  prxdomtoctur,  &quodapattcprx 
dominaiuexcoatus  nomca  jftritualu  >v>- 
minMr«rtiatur  ,  adco  vc  oomine  carnalu 
vcnircnon  polTii.  At  nota  infupcr  conclu- 
(toncm  efrc  deconcupifcentia  ,  quzcllto 
qualicacis  prxdicamcDco  ,  cum  quzftio 
fuciic  dc  pcccacoaillii.ilt,  jp^rc4rMf.>ii(r?w«- 
/*  confijUrepoJfit  ciim  Spir4tits  fanch  grz- 
tia. 

y  idcjimui  graJus  ttntationii.  Primum  ^^** 
gradumrcn.icis  conucnirc  faccns  ,  cciam  fii""?'"' 
Jicundum,tL  vcrcqmdcm.Scd  Pauliim  ifta  ^^*^"* 
dc  ciudqutridt  captiuitate  fua  quod  diU- 
'  morofa  cogitaliane  de  ferpetrande 
,  •    ■  ,iJex  ccxcu  cuiact  ounquam  pecc- 
lic.  .\gic  coim  ibidcpcccaco  pcrpctrato, 
Qtiodnolofacio. 

TertiHmgradum ,<^iiic[\^confenfus voiun -         '"^ ■ 
tatit  demalo  perpetrando .  cium  rcnatis  tri- 
]»\x'iiifedremiftirem,fecun4umquemrtave-  ^'1'  ""^" 
lint,vt etiam  nolintptccAtum  perpetrare,  id 
quc putascxcmplo  Pauliad Rom.  y.com- 
piobaripoHc.    Ac  vclim  hic  confidcrcs» 
quomodohxcinccr  recoafcottaDr,  Tccir- 
cavnum  cundcmquc  adlum  numero  du- 
plexdcj  &  quidcmcontrariavoluncas  feu 
Yolicto  >  ctiamtutiicumadlasipfcpcrpc- 
tratur.Antca  fottc,  cum  adboc  in  dubio  cf- 
fctanin-  iro coatiaSpiritum ,  Spiri- 

tuiqui^   1  contiaivirncmconcupifcc- 

rcc,ii!  liicipocuic.  at  vbt  iam  caro  fuain 
coacupifccnciam  io  aclumproducic,  hoc 
cft  '  '      ■  ^  famconcnpiuit, 

tUii  icctcdcdit;  auc 

dicrudum  ,  homincm  rcuaturo  pcccacujn 
cx  coQcupifccocia  catnis  patiaic,  Spiritu 

Gggg  flLft.l« 


lACOBI  AllMlNri  EXAMENf 


ftuffra  cootra  concupjfccnrc ;  hoc  cfticar- 
ncm forttorcm  cllc  Spiritu,&  Spincus  con- 
cupifccnnam  vincia  carocixotura  id  quoH 
Scripturadicit  ,fottiortm  effcqutin  »«bis  ejl , 
illo  <jHt  in  rnHndo  *sl,Sc  co^cra  (ibtum  rcnati» 
in  quo  Spiricuspra:<iominatutcarnt>ncquc 
fic  vt  caro  rupctct.oiri  Spintu  qutcrccotc& 
pugnam  inccrraitccntc. 

Acdicit  ScripcuraRom.  7.  rcnarumho- 
mmzmvtUe bonum  nonfActTt,n»U« m*- 
/Mm{^/«fm.Rclp.  Ittolocodcrcuato  ho- 
miQcnooagi ,  lcdde  co  qui  cllfublcge. 
Vcrumco  cciam  conccflo  ,  di<o,  ficrt  uoo 
polfcvc  vohcio  &  noUcio  (Imul  lint  citca 
cuodcmadlum,  quareillavohco  quama- 
dusfcquitur,cft  votitiopura  puta  &cJ^- 
cax:aI:ora  non  tam  vohtiocltquam  vcl- 
lcttasdiccnda,  quam  noD  Spiritusrandlus 
contra  catncm  concuptfccns  cffcit,  fcd 
coarciciiiia.reu Iczmcntis io  homioc  cxi- 
llcus,  qua D^D dcfioitconrtacaiucm nitii 
'Rtr.tjtu  ch-  v{qucdum&  illacautcriata ,  &  omni  fcnfu 
cxutafucrit.lllcautcmicDirusconfcicnti* 
**tum  ng-  noncfficit  vthomononpcccctplcnscon- 
2t*uat.  fcnfu.fcd  potius  pcccatum  acgrauat,&  dc- 
clarat  quam  vciicmcns  fit  voluotacis  coo- 
fcofusiQ  pcccjtum  a  catnis  concupifcco- 
tia  oblatum,  quum  oc  confcicotia  quidcm 
rcclamans  tmpcdite  voluntatem  a  conica- 
!■!  iflopotuerit.  Noxiaigiturcft&pcricu- 
iuitinnu  opioio ,  qux  flacuit  homiacm  rc- 
Datum  Donpeccare  plcnoconfcnfu.quum 
moifuin  fcntic  cooicieotiz  tcclamantis 
pcccato.quod  voluotasvadiipcipcuatum. 
Idipfumquia  omoihus  accidic  •  qut  ali* 
quofcofu  lulli  dttntufVitanguntur,ptocii- 
uc  admodum  illiscrit  fibipciluadeicquod 
qiiumnoapccccot  plcoo  voiuntatis  coo 
\  {cut'u,ccrtumfuxrrgeoeratioDis  iodtcium 

babeaot.Ergoft  ptcnus  voluntatisconfco- 
fusiopcccatum  cuni  Spuitus  faodiigtatia 
coufificrcncquit,  ccrtumcfl  rcnatos  ah- 
quandoSpirttas  fanfli  gratiam  amittcrc. 
proptctcaquod  plcno  V' ■  s  conlcu- 
fupccccnt  ,  quandopcc-...  .^  .itiatoo- 
fctcDtiam. 
*i-7-  gM^rfM/n^rWMf» flacuis  I/ 

^(UMrtm  fuin*dumeduHiontm^i€(.i.  ^wu  .iij.u..-.,^ 
frsdm,      quamadfcrs,  Scripiurw  compiobau  oc- 


qaic.  Nam  rcnatus  cum  pcccaf .  pCccafTt'  jf„  rtyigfus 
^tusconcupifccntiacarnis,  qutcKcntc  ^^^'  inecdtm  *- 
ricurcgcDCtJtionis,  eodcmquc  pcccatum  Hupeccei^ 
non  dcteflanic  ,  oifi  tmrepe<c»tum  quum  nonptccu. 
nondum  volunnttis  confenfusaccclfit  fua- 
fionecoDcupifccntix.&^uy? ptccntum  vbi 
rcuiuifccrefpirttusiaccpcrtt.Dir///}4/i«autC 
ciequaculoqucris  ,  cft  aihil  ahud  qaam 
coulctenttxa.flus  accuEintisilium  &  antc 
pcccatum&  pofl  pcccacum  Dcrpctraturfl, 
Totus  icaquchomopcccat,(cd  aooJecuH- 
dum  iUudfr:  <  quc  rtmutts  tjl.  Quod' 

addtooa oc ...  . .at  i  quis  cnitn  id io du- 
biom  vocct?Vcruin  &  hocdehomioe  fub 
lcgcdicipotcfl ,  quod  aoa^peccetlecon' 
dumlcgcm  mcntis,  hoccfl.coofcieotiam' 
lcgcm  appiobantcm  ,  fcd  fccuodumcar- 
ncmtantum.  Quatc  vidcs  rrm  hancaiittr 
diftiDgui  dcbuiHc.  N(.quc  hoc  coocedcQ- 
dum  vidctur,  (juod  a{}to  mrtgesnto  patr»tti 
minsti fif  vitiejn (fusmsitcin  quo peccatum 

"^"J"-  .  Aninted^ttt^ 

Actioncs  cnim  vitium  &  piauitats  cx  minttf 
voluntattstn  pcccatum  vchcmcnti  coo-^,^,,, 
lcniucit  diiudicanda.Vchcmcntiusauicro  „„quop*(- 
fcrturiopcccatum  quiSpitttusfaaAicoo-  c»tum  tt- 
ttaconcupifccntis  actum  rcticit ,  &catius  .„4,, 
concupifccDttJmfcdtarur.quam  quicarnts 
,  coDCupifceotiafola  cofcicotia  oppugoans 
cidcm  tandcm  ccdtt  Sic  longc  gt  juius  ftjir 
pcccatu.m  Dauidis  adultctium  &  homi* 
ctdtumcomniitreoiis.  quam  Gcncihscu- 
tufuiscadcm  pcccata  pcrpcrrantisi  qucm- 
admodumgr.iuius  pcccaruot  Bcchzaidttai 
&  Cora/iita.  quam  ciucs  Tyri  &  Sydonis, 
ptoprcrca  quod  pcccanres  plunbus  rcbos 
apcccato  pcrpctrando  impcdirc  valcnti» 
bus  rcilitcrc  quam  iflt. 

Vltimumgrtidtim  diciscdTe,  quMndeftt  T^liiiftu 
entnmftttjutmt  utrastont  confiTmatum,  txttl^*^'- 

tn-haittum  Ki   .idum  G:xcis  dicsscf- 

ifna.vfnx*^         . .  car  mihi  boua  tua  vc- 
oia  nrgaretllud  Gxxcisefrc  ««VTiAMsNam 
;                 is4      «viTfAh»,  idcm  quod 
j  pccc       .  ..ttarc.    Hicvcro  gradusuon 
'  tatftcllpcccatigradus  quam  pcccaatium, 
quorum  aitt  ioogius  ahis  progrcdiuotur. 
Huncgradum   ocgas  atLidctc         -  .- 
quod^itobaadumubi  icAat.   jI 


PR^DEST.  PE 

'omnibus  Iftis  diftiDdionibus  pctitio 
pnntipit  Qu|  enim  dicimt  rcnatos  pofTc 
amittcrc  giatiam  Spituus  Sanfti ,  ilFi  aiuot 
etiamrcujtos  nnn  pcccarcmodo  »  fcdic 
io  pcccatis  pcrucrfjrc,&  habuum  pcccati 
coatrahcic. 

Tt8.  ^//fr4o^/>^/0qDamtibiobiiciseft.  A- 

ttrA  eb'  damttf  adhuc  integer  defecit  totaliter  :  «rgo 
mHltotnMgu  tt  (fui  f>cjl  AiUmi  iapfum  nati  CJ^ 
regenisi  trtdidertnty \%  argumcDii  pcndr  t  a 
patitatc  fcu  a:qualiuic  llatus  vtnuG^uc: 
Adami>fccundum  qucm  ctcatusfuit  in  »u- 
ftitia  &  fandi  tatc  vcra  .■  poftctorum  fccun- 
dumqucm  rcgcncrati  func  in  luftitia  5c 
fandimonia  vauatis.    Tu  nodum  foluis 
monftrata  diirimihtudine.  At  diflimilitudo 
illaquicll  intet  vtrumquc  ftatum  >  non 
facit vt rcgcniti  dcficcrc loulircr  non  pof- 
fint.Ncquccnim  hoc  diciturloco  AHgufii- 
JM,qucmcita$.Vtutcaim  tcgcniti  vcJlcha- 
bcant  quod  poflint  i  quo  dono  Adamut  ca- 
ruit  cx  AugurtiDi  fentcDtia.-hinc  umcn  non 
fcquitut  illos  donum  hoc  rcpudiarc  nou 
.polfc»ac  vltroabiiccrc.  Licwii  alia  infuper 
.adfcrrc»quibus  ftatusfidchum  tn  Chriuo 
idifFctt  a  ftatu  ptimxuo  Adami  iniuftitia. 
Nam  mtcraliahoccftcximium ,  quodillc 
fi^atusnonhabuit  promiflioncm  rcmiiUo 
ntspeccatorum,  fi  contingctct  Adamum 
"VcHcmcl  pcccarc.  fidclium  vcroifta  pro- 
milfionc  lu  bc2uot:f>eccittorum  tUorumnon 
recor.inioramflius     Vudc  accidit  ^lfidcs 
LHi  noo  tcddatur  irrita.ctiamfi  fadciati  i- 
pi         ..cnt.KiJOT  j.  bftcnimfadus  gra- 
tiJi       .i;i„nouiulhtix&  opcrum  Ponc 
lamcD  quafcunqne  volcs  diftcrennas  v- 
tnufquc  ftatus.ncccflc  fcmpcr  ci  it  v  t  fatca- 
ri$  pcifcuerauciam  voluniariam  libcram  & 
xnutabilcm  ,in  vtroquc  Ibtu  .id  falutcm 
ncccflcfuillc.     Homocnim  non  pcrfc- 
ncratncqucinhoc  ncquc  millo  ftaiu  nifi 
volcns  &  libcrc.Quod  coufquc  vcrum  cft. 
vt  Detts  etiM/i  a  perjeHeraturhtilAm  muta- 
bilittuem,  quA  poteji  nolle,  no  ^«/f  rjir .  v  t  e  ft  i  n 
hbro  de  vocatiooc  gcunum  lccundo  ca- 
pitciS. 

ObitSlionem  tertiam  haoc  ponis.  Mem 
l]^      brMmmeretrich  noa  tft  tnembrum  Chrifit. 
jitjidelu,qui  »3u  membrum  Chrtfii  eJI  ,^0- 


RKTNSIAN. 


tefi  fieri  membrum  meretriru  ,  ($•  pervenfe  • 
qufHs  defintre  ejfi  membrumChrtfii.  Refpon- 
dcs  ad  oiMcclioncm  ,  pcr  dillinilioncm 
membri.  At  diftindlionibus  iftis  opusnoa 
fuitrNam  primo,dc  <f//'<»rf«/f  mcmbro  noa 
agitur.lcd  dc  vero  Elt  cuim  f^pnrens  mem- 
brum,  xquniocemembrum  ,  &  proptcrea 
dehuicionis  non  paxticeps ,  quarc  lyllogif- 
moquatoorcrant  tcrmini.  Nequc  agitut 
dc  mcmbro  (^Mod  defiinati->ne  efitaletCcx- 
musenimquod  omncs  lo  vniuerlum  ho- 
miocsquideftiDatiouefiiormembtaChri- 
fti,membra  Satanx  funt.autcquamaclu  ad 
Chtiftum  adducantur  eiquc  vniantur. 
Quatc  quum  dc  membrisqux  adlu  talia 
funt  in  obicdtionc  agatur.quoifum  iftq  di- 
ftin^tiooum  ambages  quxruniur  ■Dcaiim 
y ci o  membru  dicii, quodalia  viuafint,  alim 
ftmimcrtua.Viraijtievero feeundum  eleciio- 
nemmtmbra.  Si  ita  cft ,  obttncs  propofi- 
tum:quis  coim  ita  dcfipiat  rc  dicat  cIc£lo« 
finalitcrcxcidctcAr ncgabufatilli  quosti- 
bi  fjcis  aducifarios  .  omnia  vcra  mctnbra 
Chrtfticflc  prxdcftiuacionc  talia.  Dtccnc 
ecim  nonnulla  cflc  talia  fc^undum  prxfea- 
tcmftatam,iuftitiam,  &  infitionem  prx- 
fentcm;Scd  videamus  refponrtonem  tuam, 
pofita  difttndtionis  iftius  veiitate.  Verutn 
^  acitiofum  membrum ,     quod manet  tale, 
rtcnfotefi  ejfe  membrum  meretricis,  inquis. 
Sane  oiliil  miium.  £ft  cnim  idcntica  8c 
proptcrca  inanis  propofitio.  Membrum 
Chrifti  quod  manettalc,noaeft  mcmbrum 
mcretricis.-  id  noncft  rcfpondercadqux- 
ihoncmhanc  ian  membiumviuum  Chn- 
ftiperpctuo  viuumChiilhincmbrumau- 
oeat. 

Diccbatur  cnim  in  obie<ftionc,  viuum 
mcmbium  Chtifti  ficri  merctiicis  mcm- 
brum,&  pioptcrca  ooo  ma&cre  ^bri- 
ftimcmbrum.    Eft  eigo  pctitio  pi^inci- 
pii,iniuaad  argumcntum  illud  rcfpon- 
Cionc. Semsrrutrtuum  autcm  dicis  Sfiritum 
fanHum  aliquando  quantum  m  ipfo  efi  amit- 
«ff.Atvndc  fit  femimottuum  ?  nonnr  cx 
totalitcrviuo.»  nifi  fortcdicas  quuminfc- 
riturChtifto,femimoMuum  cflc.quod  ipfe 
abfuidumeflcvides.  Ratio  auiem  huius 
'  leiiia  habct  fccuodum  illos  qui  concra 
^Jgg    1  ccdilpu- 


€q4 


lACOBl  ARMINII  EXAM^N 


IJO. 
T.iratum 
itonum. 


'etiifpuunr.  loitio  fidci  in  Chiiftum  & 
conucf iionis  ad  Dcum fic  fidchs  mcmbrun» 
Chiilli  viuum  :  quod  io  fidc  Chrilb 
pcifeucrans  &  confcicDtiam  iilzlam 
(cruaos  mancc  viuura  mcmbrum.  At 
fi  coniiDgatiUud  fccnjtcragcrc.fuicoram 
non  habcrcpcf cato  locum  darc ,  fit  paula- 
timfcmimottuum.  &  fictaodcm  progrc- 
dicndo  vlccnus,prorfusniorirur,&  mcm- 
brumcflcdcfinit.  Hzciibi  ictutartda  fuc- 
runt.quxtantumabcft  vt  confutcs,  vr  po- 
liuspcrdiftintlioDCSiuas  ftabihas.  Sanc 
rirkinfe  ncghgcntius  hxc  tradlafti  quam 
reidignius&  tuacruditiomctcntur. 

ErratHm  nonum ,  quod  v ocas ,  pcr  erro- 
rcm  fcntcntixaducilariximpingitut:noo 
cnim  hoc  dicunt ,  ncquc  vllo  modoex  il- 
lorumfcntcntia  dcduci  potcft.  5>cd  hoc 
lctiU\iai.Hcm$ntm liberojiu) arbitno  recipe- 
rtgrMttMm  ^ua  iffidtumttnsobtmgit,  qualif- 
cumjueiUafit.  Nam  qucmadmudumgia- 
tialcruat,  italibcium  arbiiiium fciuaiur, 


tcrix  in  a Aura  producencis>qdaflqaatT  "  r 
fcfufficicnsfitmalum.  AugMfl.de  Pr^. 
SanHorum  eaf.\.  Pejfe  haberefidem  Cfch»' 
ritMemiptturt  tfi  homtnum ;  htbere  autem 
tH grittitfiUelium.  At  foitc  malctc  habcr. 
ijuodfingulii hominibus id inejfe  dicatur.-  ci- 
trj  caufam  id  xgic  fcrs.  Scnfus  eotm  eft» 
non  quod  omoibus  hominibus  grariaitU 
adlltquahbciumipforuraarbitnumadbo- 
oumaduflcclatur.-  fcd  quodomnibusia' 
fictalcarbitrium  quod  flcxilc  iic  inrvtraa- 
qucpaitcm  acccdcntc  gracia.  At  doccorr 
ejfe  in  homink  arbitrie  npfltcitre ft  adgratiam 
datam  cfe  vniuerfaiiigratit. ,  vel  eandem  rt- 
JpMereimpotentianatura  cwrupti;  inquis,. 
tcdqui^  ii.c  dciidcras?  vc  pro  'vniuerfalu 
gratt*.  aomiaeparricularis  poatcas.  diccsr 
Atquiquis  vnquam  d\xh}hominem  ad  gra- 
iiam  patttcularem  datam  ft  appltcart  pojfr 
vivmuerjaliigrati*  !  ncmincm  ica  dchpc- 
rcpoflecxiihruo:  a<5lus  CQimio  obic<3an> 
gratiam  pairiculaicm  cfl  a  '  :& 


&:  gratixfubic^tum  cft  libctumaibitrium  i  aguciapaiticulaiiadiuio.   i..^  . 

'  ujie  nccclfum  cft  vt  libcrum  '  jf^wrrf  «n^o/«i#trt  .  incommodc  lui 


homiois.  Qu 

arbitiiumconcurratad  confctuandamgra- 
tiam  datam,  adiutum  tamcn  agiatia  fuofc- 
qucnte,manctquc  fcmpcrin  potcftatc li- 
bcriarbicriigrattam  daurorciiccrc,  6l  fub- 
rcqucntemrcpudiarc-  q^uia  gratta  noncft 
omnipotcDSadio  Dei ,  cui  tcfifti  a  hbcro 
hominisaibitiio  nonpoHit.  Et  quaudo- 
quidcm  rea  ita  babct ,  cxiftimaDt  illi  iidcm 
homincm  grattamabiiccre  poHc  &  deficc- 
gxpenditur  jg.  Vndc  vidcs  fruftraacam  fumi  abs  tc  o- 
tiMjdem  ri-  pcraro.quum  crraturo  illud  quod  impin- 
firatie.  gisfcntcntixiftr.refutas.  Atconfidcrcmus 
tarocD  &  iUa eadcm  ••  fortc dabitur  occafio 
aliquidannotandi  quod  fcitu  non  cft  lo- 
digoum.rriiK/.Mnquit,  hMcfenteutia  itbe 
rumarbttriHm  fiexibiiein  vtramquepartem 
tx grattafingulH  ijommtbus  Scd,  an  lU  oc- 
gas  Ubctum  atbiuium  cfle  flcxibile  io  v- 
tramquepaitemi  addo  &  fincgratia  )  fle- 
xibilc  crim  cft  natura  fua  :  lc  vi  malo  ad- 
didum  to  ftatupcccati ,  ita  capax  boni} 
quam  capacitacem  ilh  gtacta  noo  dooat  -  io- 
cftcoimilliaoatuta.  At  rcipfaad  boouin 
oooAc^ctur  nifipcr  gratiam,qux  iofbr 


131. 


impotentiacaun  non  refpuit ,  fcd  cius  cft 
nonaccipercpoflc ,  prauitatu  eft  rtfimtrt^ 
Quumcrgoipfcproarbitiatu  tuo  vniner- 
faiem  gratiam  pofucris  ,  concra  proprian 
vmbiam  licpugnas.  Conftat  cnim  pote»' 
tiam  credtndt  in  acium  non  produci ,  ntCi ptr 
auxiltumgratn.  aittrius  Jubjequentu  quam 
parziCHl.irem.ffu  fj>tciaitm  vocamus.propttrtt^ 
'■>■■■  'r,vt  natMra,9mnibMS  fingMiuh»- 
h.  contingat. 

LocaSciipturxqux  adfcrs  nonfaciunt  -  ^ 
j  L  r         n  I  Loca  Scrt- 

ad  ooc  propolitum.  Fnoia  cnim  duo  ac- 

commodatafuntad  ptobandum,  quodfi-^'*'*' 

dcles  non  difcrdjncaChnfto  .  fcii  adde 

luxnA ugHfimumfSLiu&otcm  libndeo/o- 

catieneGe/iftum  . '  fiinr  prxdcfti- 

oaciad  \iiam  t  ^  pciicuciaBCia 

:  obtingit.  Loca-  /  doceot  gratiam 

prxdclliuans  pia:p.tiaum  ^  ccrtoillorum '3*^*  'ji' 

cordaraouerc,  n        ib  illisrcfpui:  pro-  '34« 

ptcrca  quoii  Dc.         .  dcac  vt  apcum  ilUs 

nouu,&  coogruumquoperfuadcantur.Be 

hanc  illc  vocac  Cr4//«m  tfficactm,  quam 

coQira Jufficientem  idcm  illc  fcmper  diiha*' 


foroQX  cit  potcauam  &  capaciiaccm  ma^  j  guit.  iM^tcioAugufitnumuizvkiilhmdi- 

ftiaAioQCiu 


PR;£DEST.  PERKINSIAN 

.  fj,.    ftinflionem  fttis  fupcrciliofe  reiicis.  At, 
.uibusargumentis }  (^uiinnlla/it fuficitns 
nri    i'"'*''*'     conuerfiontm  y«*  non  fit  tfficAX. 
Actm  '^'^g°«^  natuiaiplifcclamattuxadfirma- 


tionwfulficicQtiam  ab  cHicacitatc  didin- 
gucQS.  Dcusfufficit  multismundis  creaQ- 
tiis.aonramcn  cfHcacitcrid  facit.Cbnftus 
fifT'  ;i  n  cl'  adomncshomiacsCiluaQdoSr 
ifacic  cfficacitcr.  Actufbitc 
:auram  intclligis  quae  cfficerc 
-  c.i. , ;ic  .'unc  cum  cfficicntccadcmcft, 
'.rr;ui  dillinguunt  intcr  (ufficicmem  8c 
ccmihaoc  dcfiniuQt  quz  cfficic  reip(a 
ciicUum.Nequc  probas  inrcntum  co  quod 


pcr  fufficicnter  prxuenientem  3c  ptarpa 
tantcm  gratiam  mouaifceo»  quo  iQicn-' 
ditgraiia.pairifuiircnt.- &  poH  iHas  ipfum 
quoquc donum perfcucrandi.  Qaatc  ifla 
rationc  fufficicntcm  jgratiam  non  rcfuiafti» 

J[uatCQUS  concra  cfficaccm  diftioguitur. 
plas  vcto  quincuphcis  iftius  gratix  defi> 
nitioQcs  uoQ  cxaminabimus ,  quia  idaon 
cftex  fcopohuiuscuxdifputationis. 

Simiii  dcinctc  couaris  rcfutarc  candem 
diftintftioncm.  At  illud  multum  cftdifTi- 
milc.  M.olei  cnim  mouccur  nacuratitcr& 
neccirario  adhibitis  viribus  grauitatcmi- 
pfiusczcedcQtibusjac  Dos  homines  mo- 


iicis,quu  if/i/  homtntliberuni  nrbitrium  in   ucmur  fccuDdum  modum  liberratisi  quam 


^trttiiahLm. Eiio.  jitfigratin  Itbertntem 
•trhitrtirtjiitumt  fAn  nontum  tnlibtroarbi- 
rriovt'lti£erepofefl jujjicttnter ,  ■vclejficttctttr 
ngtt?  Ncquc  ad  rcm  tacit  .  quod  mortui 
Jumuit  &jitfficienri»nojlrs  totm  tfi  tx  Dto: 
quigratiam  fufficicotem  ftatuunc,  idooa 
nc^anc.NcqucK/t.a^iWi/y/i/r/^/fjfgritiam 
fumcicnrcm  tollit,  Qui  coim  illaiii  fta- 
'cuunt»  dicunt  gratiam  fufficicntcm  polVc 
criphccm  iftam  impotcutiam  toilcrc,  &  cf- 
ficcicvc  homo  oblatam  gratiam  cccipiaty 
rcccpram  Tlurpct,  &  coolcrucr. 

Cooaiis  dcmdc  probace  ez  necefficacc 
^uimupltciigratii  .prdutnientit,  prtparantu . 
operantu,  eooperantu  ,  ^doni  perjeutranJi, 
Builamcncgcariamfufficicntcm,  proptcr- 
ca  quod  nulla ex quin^ue ifiis  gratiis fola  fit 
■mmijalutem,vtrum  omnesfimultHn- 
.rntcejfarii.  Ac  ncquc  illaconfcqucn- 
iia cft  bona  N ulla cft fufficicns graiia,quia 
oulla  ez  quinqucgraciis  fola  fumcit.-adi<flo 
iccundum  qutd  ad  didum  (implicicer  doq 
-  alcccoofcqucncia .  iccm  a  diutfo  adnon 
:  uifumcoDcluno  cftafyllogiftica.  Qtiin 
.:ia:  ,  prtueniens  aempc  dc 
iufficicntcstuntauccfficaccs, 

.        aiim  Deus  fufficicnccr  &  cffica- 
L acx,priparat  itidcm  lufficicntcr  Sc  cffica- 
jffitannoD  idcm dc o/er/t»/^ 
f,  atiadici  qucat.  Conceda- 

us  proptic  pcittnerc  ad  gra- 
ctamcfficaccm.  Nihilominus  diceocqui 
fufficientcm  dcfcnduar>Kafce  poftcriores 
faratas  clfc  &  czpolitas  omaibu»  iis  qui 


Dcus  voluncattiadidir,  vndc  hbcrum  ac« 
bittiQmdicicur.    Poircc  hic  aon  iocom- 
modcadfcrri  fimilitudo  quam  in  cra^a- 
cioac  dc  prxdcftiaationc  vfurpac  Cardi-  ^-^jf^ 
nalis  Conrarenut,  oppofitaifti  tuanmili.  _ 
PoQitm  lapidc  duphcem  grauitatcm>  v- 
nam  naturalcm,alccramadlcititiam.  Vires 
quxfufHciuni  attollcndo  lapidi  lola  aati- 
uagrauitacc  vcrgcnci  dcorfum, oonfuffi- 
cicoc  fi  acccfleric  ^rauitas  illa  adfcicitia; 
impediccurquc  etficicncia  fufficicncium 
viriumpei  adfciciciam  gtauitatem.  Vide« 
mus  id  cbre  ia  athlccis  ludtaotibus.  Cona- 
turalcerumalcer  accollere  dccerra  ,  acqae 
lU  fublacum  proftcrncre.  Pocens  cft  vccc- 
quc&  lcui  momcoco  idpraftarc  antago- 
oifta:  fuo,  fifolonatiuo  corporis  poQdcte 
aitaturaducifuS  attollcotcin  i  atquia  lolti 
I  ooD  vulc,feipfcc[uantum  potcil  &  aduer- 
fariumdcprimit ,  roboic  nctuorum&  of- 
■|||^vlus,quodlongc  czccdit  corporis  i- 
jpiiWgrauitatcm.  Itacft hotnini agnata ex 
pnmo   primi    parcntis    pcccato  gra- 
uitas  quz  naciua  dicicur»  vcldici  poccft. 
Eftahaczpropria  mahciahomioisadfcira, 
quxnoncamincft,  o  lcft.adimpc- 
dicndum  nc  grati*  .         .:is  vires  ad 
coUcodam  grauicaccm  naauam  id  cfficiaoc 
q^uod  fiac  impcdimcQii  iftius  pontionc  va- 
lercot.  NcquccolhcurHezibilius  arbiccii 
noftti  .  auc  clei^ionoftraper  concurfum 
iftotum  quinquc  doaotum,  fedhoc  ! 
citur  pcr  coocurfum  quincuplicis  iiiiu; 
graiiz  cfficacis i  Tcarbitrium  quodfua  na- 
Gggg    5  cura 


lACOBl  A-RMINII  EXAMEN 


OhitHionis 
frimt.  pro 

ficinttt  rt- 
futAtio  eX' 
fcnditur. 


einplex  «r- 
gHmtntMm, 


turaflcxibilccftin  vtramquc  partcm,&  c- 
lcdlioquxiatcr  duolibcrc  cligcrc  potcfb, 
ccrto  fic  iafillibiliter  ad  id  iaclioct ,  quo 
motio  quiacuplicisgratix  impcllit.  Qu'<^<^ 
iScilIaqux  fequuntur  vcrba  corrigi  vclim 
&  pxo  infiexthtii affeJiM  ^ioox  certoO' '"fr^'- 
hili  o^i^.-f.Nifi eoim  iJ  llatuamus  hommis 
adfcdum  alio  moi  cri  poflc,  ctiam  tum 
cum  mouet  gratiaetficax ,  fcquitur  volun- 
catcm  hominis  ooa  fccuadum  moduru 
libcrtaiis.  fcd  fccuodum  modum  naturx 
moucti»  fic  oon  liberttm  mrbitrium ,  Icd 
hominii  natur»  faluabitur.  Libcrum  vcto 
aibiitiumifaltcmquodad  vfum  ipfius.tol- 
lctur  pcr  rjrati3m,quum  gratia:  dt  ooa  tol- 
lctc  fcd  cotrigcrc  nacuram  ipfim,  ficubi  vi- 
ciofafadacft. 

Ncqucrcpugcat  iftisquod  dc  promtffs 
Spiritu  dicitur.Nam  Spirittu  quifncttvt  a- 
liu Mmlfulemtn ,  ooo  tollit  hucrtatcmarbi- 
trii&elcdioois  humaax:fcditaagit  io  li- 
bcroarbitrio,prout  aptum  &  congvuum 
Douit  vcccrto  &  mfallibilitcrmoucutur.  1- 
dcmdc/r«<jMf4/r«iotclligi  vclim.  Qi^x 
(cquuntur  huic  dodlriox  inHrmaodx  uoo 
faciuiir.  "i^im^cipofittcnemgrntit  tfficiicn 
mgentistntisquos  Dtttscerto  (y>  injAUtinliur 
'vultconuerfoscrfi»in*tos,  oon  tolliturgu- 
rix  fufficicntiscxiftentia  :  imoncc  poni- 
curpcr  ciufdcm  pofitioaem  ,  id  quod  tu 
concludis.  Ergo  vcrcfidclcs  ooopoirunt 
noo  pctfcucrarc.  Ccrtam  cnim  clfcdus 
cxiftcntiam  indc  (!  '■  clicct,  fcd  noo 
ncccITauam.CuiUi ^t..,  Jiontsigooratio 
cauGi  cft  quod  fufficientem  gratiAm  ocgaq^ 
damtibi  putafti. 

Scquuut  nuoc  tcfolutio  Donaulioram 
locotum  Sciiptutxquibusilliquigratiam 
rufficicQtcin  ponunt .  vtifolcnt  ad  illius 
probaiioncm.  Vidcrit  autcm  illos  cz  Bti- 
iarmino  dcfumpfiflc  *  quiiftoeodcm  or- 
dioc  illos  propooic.  Vidcamus  rcfuta- 
cioQcm. 

Frimu4  locus  cft  cx  E/i  f .  Jndc  BellAr- 
mintu dnplex  Argumtntum  dcfumit  pro  fta- 
bihmeQtogratixrufHcicocis.rriMcft  talc, 
vc  id  in  fyllogifmi  formam  rcdigamu5. 
QuifecitvinttfH*  cmnia  qu*  nectjfAria  e- 
rAtU  vttAfru^urnfnrerepoffrt  tUe  fuffictcn- 


tem  culturAm  adhibuit  ad  frutium  ftrru- 
dum.  At DeiM.Ergo,  Maioris  vcricascft 
pctlpicua cx  tcrmiQ»s.  Conftat  coim  dc- 
nnitionc  &  dcfioitto.  l^iwfufficie/u  cnl- 
turatnperquamoirmiA  adfru^um  necejfa- 
riafunt  adhtliita.  Miooits  vcritas  cil  ta 
tcxtu.  §^i  entmfecit  omnia  quA  facert  de- 


.\T!A  !t. 


Lutt adjrucitficM-  y.ct) ,  i'!fnrr 
ifutt. 

NcqucpoilctlJcus  :uic  dtccic liba  vcr- 
ba.oifi  omnuocccirjria  adhibutflct.  Erge 
fiquiturconclujlo.  Rejpenfu  cft  per  diftio- 
diioacm  duplictsfufficientia ,  Sc  dupiicii  vi- 
net  ,fufficientie.  externorum  mediornm,cya- 
teindgrati*.  Vmtt  i>0Hi  ^  mala.  At  lo  rc- 
Ipoolioois  priore  paicc  cooccditur  quod 
illo  loco  probatur.  Si  coim  exteraa  illa 
mcdiatahafuot,  vtpct  illa  fufficieatcrad 
faJutcm  inuitarcntur  &  duccrcntur  ,  oifi 
tuiilcot  iHotum adco  pciuctfa &  praua in- 
gcnia, vt  tu  loqucris ,  cum  fcquicui  illa  mc- 
dia  fuflicicntia  fuillc.  Ncquc  opus  cll  ad 
lutHcicntiam  tftis  mcdusgractx  cribuco- 
dam,vcaccidatiDtcfoa  giatia  ccrco  com- 
mucans  vtacam  malam  lo  bonam.  Imo  dici 
potcrt  ocquc  ioicruam  grjtiam  dcfuiflc 
qaaotalufti.icbatail  conim  itationcmcox- 
dts.TcIfalccm  noo  dcfucuram  fuiflc  oifi  lili 
pcructfitacc  fua  cxteroa  mcdia  rcpudiaf- 
lcot.  Diftiodio  vinea  bona  ^malt,  ad 
rcm  haocooafjcir. 

Hoc  CDimipiumcft  dcquoOcus  coo- 
qucritur,  vincam  fuam  ica  fuiflc  pcrucrfam, 
vciufliciCQCi  culcuix  adhtbitx  rcfpoodc- 
rcoolucuc. 

Alterum  argumcncum  cft  i^U'ufii^oJi^^^^^^^^ 
%i  vinea  ifii  ncn  dedu  Deut  omftia  necejfaria 
adprofertndai  vuai ,  tum  abj^itrdt  ditettt 
Deiti.exptiiajfefe  vtfaceretvuai .  At  hene 
dtcit  iure Juo fe  vuastxpeHaffe.  Ergo dedit 
iUi omnia  adproftrtndaf  vuoi.  Maioris  vc- 
ntas  eft  ccita.  Kouit  enim  Dem  vmeam 
fruBuiproferrerumpofft,  qua  oecejfariis  oon- 
nuliis  adfruiitficationet7>  jii  dejittuta.cr fi  id 
nouit.fctt  etiamfrufiraneam  ejfe  tmofinltum 
expeciart  vuata  vmta,qua  vua*  ferre  no» 
pojftt. Mioor cft  in  texcu  Scquicut  crgo ct>- 
fcqacos,  fuffictemtm  gratiamnon  defuijfe 
viott. 

Opcrr 


r 


PRitDEST.  P 

Operxautcm  prctium  eftconfiJcrarc, 
quid  illa  txjPtii*tiodimn»  libi  vclic,&  quo- 
,  modo  Dco  rcdlc  iribuatur.  ExfptciAtio, 
quaa(^usaliquisabaliquoeirpcdacurjai- 
Titur  proba  ccgoitionc  fufficicDtis  qu^  in- 
eft  vcl  adeft  ei.cui  aftus  locumbit  f  ixfta- 
ciutDCccirArio  ad  a£lus  praeftatioocm.fe 
cusirratioaalis  fueriicxipc^atio.  Ex  tri- 
bulii  ncmoficus ,  cx  fpiocto  rofas  eifpo- 
itat.  Hxc  ergo  dtuhutexjpiiiatio,  nifj  iria- 
riocalcm  illi  diccre  rclim JS.quod  cU  bla 
fphcmum,nititureadccognit!onc  Ncqoe 
obltat,  quominusilla  tx§tci*tio  Dco  tri- 
bui  polfit.  proptctca  quoi  pcr  infiaitatem 
fcicntix  fuzaouit  ex  fufiicicotia  iftarum 
yuium  nuUum  elfcftum  fccutuium.lUa  e 
nim  fcicQtia  omnino non  ptziudicat  iulH- 
cicntiicaufarum.qua  auiturc»fpc£iatio- 
nisxc^uitas&ratio.  Vcrurn  quidcmcftil 
lam  fcicntJa  cfficerc  quominus  Dcus  falli 
polfit   Fallitutautcmrxfpcdans  quiftu- 
ftracxfpeftat.ficcuius  cxlpedlatiooi  oon 
Cefpondet  cucnius.  Vndcconcludcrceiit 
prochue  tx(ptB»ttentm  Dco  nonnili  pct 
mfBfin-myHu*  aitiibui.    Veium  &  hoc 
conceiro.  nibilomtnm  fcqueiur  cx  eo  quod 
Deocxljpcdlatiolicciimpfoprieiribuitur, 
^Uctfuffitfentisz  ifuiffc  lili  a  quoa<flu  ex 
fpc£%#)atur.  Scd,  fi  io cifpcilacionc  non 
taotum  illam  cogoiiioDem.vcruin  &fum- 
mum  dcfidcrium  confidercmus ,  quo.  cui 
exfpcifVacio  tribuitut  ,  fruduum  ptodu- 
ftioocinpoflular,  ifto  rcfpcdu  Dco  pro- 
piiiflime  exfpedatio  tnbuetur.  Nibil  c- 
oim  zquc  dciidcratab  hominibus,  oulla 
rc  *quc  dclcdatur.  Quod  ctiam  ifla  pa- 
rabola  plaoiflimc  cft  cxpreflum.  Rcdca- 
mu5. 

Ad  rccandum  iftud  itrptmtntum  nihil 
dicit  Ptrktn(iHt,(cd  aliam  ioftantiam  po- 
oitq^-  am  fibi  facilios  rcfucjbilcm  exifti- 
mauit  Scd  &  iHam  cumrcfpofioneintro 
fpiciamn>.l!>ftjntiacll:ii^«/»^^r.'>/<f'*« 
titfnt^H*  non  dtdit ,  qu»  tamtnnen  niji  pfo 
d.  ntntththirifetiii,  tum  imtet  Dtm  utfl«m 
cum  luddii  ■tndt  cmtf*m.  Rcfpoofio 

t(iptrnii»i  i  .-;.y«^«//.rM,cuiusnceatio-  ' 
nistwjlcxadfignaturratio.  Piima  cft,j  .14  | 
Mondiht^>*i$am,ntmiai  mm  tilMigatm, 


ERKINSIAN.  ioi 

Sccuoda.  quia  ncctptsm  inprlmUpnrmtibHf 
itbttcitunt.  Tcrtia,quia  ebitd»m  nenixpt' 
lunt  dsntuo,nictuf»nt.  Imopotiusrem  bc- 
acpenfit.inii  vnacftraiio  rfcd  tiibusiftis 
partibus  conftans.Nam  caufacurDcus  iu- 
rccxpcftularc  portit  cum  uon  fcrcoiibus 
fruduin ,  hzc  cft,  quodir»tiamttdidfuffici' 
tnttm  h»b»trunt,  fid  rtitctrunt :  cui  caufx 
confirmaodz  &:adftrucndz  additur,fMtf</ 
Duti  r.en  ttntMiur  ftcundo  d^rt  gr»ti»m  , 
quod,tti»mfiitniritur,t»menon  ntg»uerit  cu- 
pientibitj,ftdue»  dttnon  cupientibiti,  imo  ntc 
cur»ntibiMde gr»tut.  Caufa  ifta  luftx  cxpo* 
ftuIationiscxaaiiaadac(\,&  quidem  taa> 
to  di|]gentius,quanto  ftequcntius  vlurpa- 
tur.  Quzritur  igitur  ,»n  Oeuip^Jfr  iurttx- 
p  flul»rt,qued  fnt  ^it4  honos  non  ed*nt  lUi,  qui 
grgtittm  0  d  iftos  producendei  ntceff»rt»m  inpri- 
mii p»rtnitbu*  acciptam  abitctrunt,  /eupetm» 
»mtfirunSrDe9  tllMm  tu/io iuJicio  auftrentt. 

Adtkcmatis  illius  tradationom  nccef- 
fceft,vtprimum  difpiciatur .  «n  f^^^ppO^ 
amp  ftulartpefit  .ahiuqui  graliam »d 
productnd  t  nuif[*r.»m  in  primu  ("^'''"'^'^'  lyauirr^ti» 
»cctpt»m punitioniDtt  »miffrunt,hoc  cft,f mi  jjjr^^;^^. 
gr»ti»  ntctffopiafunt  dijlituthltctt  fuo  ipforum  ^^tl^^^ 
mtriiof  cx  quo  facilc  fcquctut  folutio  quq-  a  .^^^^^ 
ftionis .  an  pofTit  iurc  poftularc  cum  iftis^ 
t.-vlibusjfi  fruiftus  ooo  ptoducaot  i  ^d  pri- 
mum igitur  quodattioct:Omoispoftula- 
tio  diuina  qiia  a  cicatura  aliquid  poftu- 
lac,  lcgc  przfcdbitur.  Lex  autcm  duabus 
conftat  partibus  ,  maodaco  &  faodiooe. 
Maodatum  quo  adus  przfcribiiut  vel  vC- 
tatur,  boc  ooo  dcbct  fupcraic  vires  cius 
cui  mandatum  pooitur.  5'jodio  cooti- 
oce  promifConem  przmii  obcdicoiit  dc- 
nuQciacioocm  pccnz  tranfgreflori  fa- 
ftam.  Vndccooftar.  duplcx  cflc  lcgis  po- 
ftuUtum,obciiicotiz  5tpa:QZ,  obedica-* 
ttx  eft  prius  Sc  abfolutum :  panz  eft  po- 
ftcrius  i  ic  locam  noo  habet.  nifi  quaa- 
do  obcdicntia  przftita  oon  cft.    Vnde  & 
duplcx  cft  fatisfadio  Icgis,vQa  qua  prqfta* 
tur  obcdieocia  legc  przfcriptai  altera,qua 
perfoluiint  pocaaalcge  inobcdientizpo- 
fita.   Qnj  altcram  roluit,  illealegisaltcro 
poftulato  immuots  cft.  Qui  itaque  poc- 
nam  foluic  lcge  pofitam  ,  ille  immunu 

porro 


lACOUI  ARMINII  EXAMEN 


^ncum  ta- 

Qut  njnje- 
rMnt,pntpt 


pucrocilooitgattODcobcJicocix  prxdao- 
^z.  Hoc  gcDctacim  dc  ptxoa  qujcuuquc 
vccumcH.Quod  (ipocoaLaobcdicactJe  po- 
(ica  lafecomprchcDdjcpriuacioncm  illtus 
gracia:  bnc  qua  lcx  pta:(bti  acc[Uic,cuac  la* 
Qcdupltciiure  yidctur  itapcatcus  immu- 
uiscllc  abobligatioQC  obcdicacix  .  cum 
quia  ptxaam  pallus  dcbicam  j  xum  quia  or 
bacus  ill-s  viribus  finc  quibusicx  pixiU- 
tt  oct^uic ,  8c  oxbaius  pcr  adlum  punittoois 
a  Dcoijpfolcgislacotc  pcradla: .  t^uod  cm- 
pUallmiiabct.  Ica  cnimcxcluditui  illata- 
cio,quam aunauUi  adfcruot ,  diccatcsifci- 
uumtcQcn  domtno  przflarc  oblcquium 
^iucfcruiciumi  cciamli  maaus  libiiplt  atn- 
pucattt liac  quibus  id pta: Ajic  ocquit.  Ei\ 
ctiam  diilimilis  ratio.  Namculpa  &  pccca- 
cumfcruiioco  coali(lit^uod  ipfcnbtma- 
nus  ptarlcidcrit ,  ibi  vcto  Dcus  ipfclcgisia- 
tor aufctt  viics. ptoptcrca  quod  iisaoa/it 
vliis  qui  acccpciat:iuxu dtCtum .  Habtnts 
daintur,SK.c.  Imo  fctuus  il.c  mciitus  cft 
poeaam  ti^o  malcticio  ,  auam  i'i  pcrfoluat, 
nonpoicil  DomiQUs  ab  illopollca  (ciui- 
ciumpolluiarc  aou  prxilabilc  fiuc  maoi 
bus.  Vidccur  cigo  concludcudum  quod 
Dcusfrudus  poltulaic  auo  poilit  ab  its, 
quibus ip(e ,  Itcct ipiotum mctico ,  adcmit 
Ticcs,  ncccdaiias  adhutltus  profcrcodos. 
Pcriiltamus  io  atbotts  iimilttudinc-  Aibor 
qux  ftudum  noo  fert,  mcrctur  cicidt- 
um.  at  vbiiHo  iupplicio  affcdacft  ,  ac- 
mo  vUoiurcab  tUa  fiudlum  poiiulaicpo- 
tcil. 

Htnc  crgo  fequitur  fccuadum  :  DeHm 
nonppjfeiiire  txpoJluUre  tum  illu,  qui  frn- 
,1'  .-'  ■  'icunttjigrntitt  Mdidntcejfnn»  i- 
f  Deijunt  dejiituti,    Ncquc  ad 

rcro  facic,  quod  Deus  ooa  tcocatur  illis  rc- 
fbituctc  j>raciam.  Nam  licuti  ooo  tcoctur 
icAituvcc  ^ratiam,ita  nuu  potdt  poilulatc 


'^i/r.M 


Ijacniagiatianonprxfbibitcm.  I 
rcfpoaftoncm  iniljntiz  op. 

OlfteiltojecundA  cil  cx  lovo  Mm^ 

6)l40tieiVeJHtCt>:         ■  - 

luijii.  txquo.  -j  argu- 

mcataturad  pcobaa dum  cllealtquam  gra- 
tiaiulu  ■  tn.  StHo>  lu- 
dmtvt}  .eile,  q:^  :m 

rjeile^tum  non  fo:uit  iti> .  .en- 
tibtu.Atture<6nqu  tjiiti  ejt  de  noitntthus^r- 
got:.  --  ■    -  ■  ■    '    ■     ■  ■     •    ■  ■  . 
mt..     ■  ,  ... 

quirt  pojftt  de Aitquj.quod MclumnmprMjli' 
ttrii  ijttendjtm  ,  Ad  quem  prtjiindum  Vtrti 
jujjii  teates  non  ijMhutt. 

Rejfonjio  tua  ad  tJlam  obicflionero  cfl  ^**^"»*- 
<iM;<//x.frf0rquxc(bpcr  diibadioncm ' 
iuoratis  bentpiaciti  jj*  Jignt  ad  tcm  obtc- 
c^Vtoaispioirus  oon  tacit.  Ncquccnim  di- 
cii  lUllMrminnt  Chiiilum  voluiHc  tUos 
coliigctc  voluncatc  bcacplaciti,  fcdapcrcc 
ncgJt ,  &  cx  iplo  loco  id  coprobari  pcflc 
adhimat.  Nam  collc^lio  qux  fit  pcr  vo- 
lunratcm  lenifltutti .  aoa  lutlicicns  modo 
cil,icd  &  cfHcax.  £i\o  crgo  coUcd^io  tlla 
pcr  voluDtatcm  quxyJjfw/  dic:tur,  fcd  6c  cx 
colcquitur  td  quod  concludit  ne'l.trmi' 
nut,  Nullucninimodu volcnd:  ol- 
ligctcfinoDadJUUct,  vcladiuuai<^jia(us 
clt  vtpollint  vclic  &:  ipii  quos  Tau  colU- 
gcrc  :  adcoquc  faliumcntd  quoddicitur, 
Diumpojfe  vellt  volHntatefignilndAOi  coBi- 
giri  ,  Itcet  nen  ndiuuet  t ,  •  vellt 

tif  ipji.    Huius  cnim  \^  .^us  nc- 

ccnarium  con(<:qucns  iiuc  cifcvlam  ci\ 
auxilium  fufHcicos,  quo  &:  ipii  ludxi  v^llc 
poiliQC.Coutiadiccotiaautcm  lunt  licct  io- 
ducdcvu/t  colligere.cTt  »on  vuUdare  mh- 
xiUumfufJiciens  qiio  ptjjint  vtHt  coUigi  lu- 
dthqut  ntji vjientes  coUigt  nonpojfunt,  Addis 
huic  rcipouiioni  id  quod  ad  pnmamob- 
icifliQncm  quoqycdtClum  fuit,  quaicoon 
occcilc^vtkic  rcpctatur. 


«dlumobcdtcntix  :  &  (i  vult  aClum  po- 
Ilubrc,  leoeturrcibtucrc  gratiam  ilne  qua 
.  'lisnoncilptxflabilis.  Sicnci^uchocad  SecundMf 
(.  .i.iacit,  quodanuiramgratiam  oon  cx-  i  nonloqnttur     .    .  ,  ... 
pctanc.Eocuimbismereniur  ooarccipcrc  |  cifionu.  E(lo  voluitcri^o  lilos  . 
gtatiam,tum  quia  fua  culpa  amifcruot,cum    MiQidcr  circun 
qiua  amilVam  noo  cxpctunt  .■  icd  coipfo    MiDi(lcr,qui  , 
noa  accipic  Dcu»  ius  poiluUodi  a^um    pctzaadi  .Spirir'  . , 


Secund^. 


r 


PRitDEST.  PERKINSIAN.  ^o^ 


.jg. 

mntum. 


fua  Toliricnc  (c  gratiam  illis  rufiicieQicm 
autdcdiirc,  autdarc  paracumcfTci  citra 
quam  colligi  non  potcraot.  Vcrum  in  loco 
E/i.j-.  Dcus  ipfc  loquirur,qui  potcns  cft  cf- 
ficaciccrcmolIiic&  cooucTCcrc  corda  ,  & 
inquit  ;  PtHid  nmplim  fticiMmvintAmeAf 
Rclpoudcbirquis  cx  fcnlu  iftius  tua:  refpfi- 
ljouis:cmolliui(rcs  coida  &  cooucrtifTcs  il- 
los& hocdccuirtcFaccrc.  Nam  Dcuscs» 
&  ibi locutus  vt  Dcus.  Abfurd j  igitut  & 
inconnenicns  folucndx  obic(f>ioni  cflilla 
dillinclio.  Viiicinus  (ane  quam  inBimts 
fundamcntis  niticurfcotcntiaifla  >  quza- 
lias  rcfponfioQCsadrolucnda  obicdamea  - 
caprobatcDcquir. 

TeriiaoLtc^iocxy.^Apife  A3orum  :  Vos 
ftmper  rejtjlitis Spirituifancio.  Ex  quo  loco 
duplicitct  argumcntatur  £^i//«r/«/«»5.  Pri- 
mo.6J«///«  non  injpirantur  bonadefderitt, 
iUi  nonpoffunt dicirejijiire SpirttuiJixnilo.At 
T..ncf.-j.    i^4^i^,fHntur  rejlitifft.  Ergobonadefiderin 
r     '^i**  tUfi  iTtfbirata  quibwpoterant  cmuerti.  Sc- 
cundo  6Jm/  ntmpojfunt nonrejijiere ,  lUtture 
ftrguinonpoffitnt  ^uodrejlitertnt.  Atiurtri- 
dnrguntur  ludtia  Stephano.  Ergo potuertint 
ii«»r(/J/?*r* :  &  perconlcqucJis  ex  vtraquc 
condufionc  dvJu.'itur>  habuerunt  grattiim 
fuffieientem  ad non  refiJiendum,imo ad ajftn- 
tien.ium  Spiriluffando  Pofleriorprobauo 
c(l  fuminim.i.  Aducrfuspriorcmquanqua 
aliquid  dici  ponit,tamcn  ieuiadditamcato 
&  illi  robui  dari  podec  aducirus  quafuis 
'  ^ioncs. 

...  (  andoQcm  cuam  vidcamus:  illa 
.,.  totaincptJcil  .  &  partimproifusrtdicula. 
.ccnu  coim  BtUarminw  hoc  oon  dici 
ijnyad effitacem  operationem  Spiritns.  Nam 
diiboguKapcrtcintcr/M/yif/>»/f/»  ^  fj|^f/i- 
rf/ngratiamfiuc  opcractoncm.  Imohoc 
ipfumagii  iHislocisaddudis  vc  doccacc6- 
ccdcodamcirc  partirioncm  auxilii  fpccia- 
lisiQi'utiicicns&  cBicax.  Atdicicuiquoad 
€Xtcrnum  minijlerium  ptophetarum.  Sanc. 
Sedmifiijierium  pcrquod  Spiricus  Gindlus 
^ult opcraii :  fccus qui illi  fc  opponic ,  Spi- 
riruifando  ccfil^crc  ucquic.  Subordioaca 
rintilla,&hucufquccoQiuQ(^a,  vt  Spiri- 
tus  pcr  miniftcriom.Giltcm fufficicntcr  vc- 
iic opcrati.  Lombardi  iaicrprctacio  vcic  di- 


goa  e(l  Lombardo  SciiolaflicxTlieologia: 
parcQtc  &  indigna  quam  cu  Perkinfe  ,  ia 
tanca  Euangeltt  lucc  proferas  citra  acrcin 
reprchcnfioncm  .  rcfuracioncm  illius  non 
addo,quiainccrprccationispciucrfiraspri- 
mafroQCeadparcc  intuentibus. 

Leci44  quartui  quam  tu  obieilionem  ter-  ^Jf^M  »b  - 
/iii/»feciltiicflcx  eap.j.Apocalypfeos.  "EgoJioieStt. 
adojiium  (^pulfo.  Hioc  Bellarminttt.  giwi 
cjiiumpuljans  certofrierts  ntminem  tjfeintits 
quiAperirepnJfit.tUefriiJlrapulj'at,  imo  flul' 
tmtJi.At  abfit  vt  hoc  dt  Deo  eogitemut.  Er- 
gotqiium  Dewpulfet ,  certum  ejl  hominem 
aperire  pojfe  ,  fy  prr  confequens  habere  gra- 
ttamjufficitntem.  Rcfpondo  tua  Pctkiafe 
adueifus  Bcllarmiaum  aoa  pugoac .  ncquc 
cnimillciQdcconcIudere  vulc^r«f/4  vnt- 
tierjalitatem,  fcd  ejfequandam  gratiamfuf- 
Jicteatemcmm  noo  concradtcis.An  vcrotl- 
lafufficicQS  gratia  vQiucrfalis  fit,  hoccd, 
omnibus  ia  VQiuctrum  &  fiogulis  homi- 
nibus  contiogac  ,  alio  loco  difpucaturi 
Bcllatmiuo:  cuiusfauccgo  Doofufccpi  dc- 
fcQnoQcm ,  ncque  vclim ,  fcJ  aeccn'c  e(l  vc 
vcricatcmamcmus  a  qgucuaquc  dcraum 
dicaiur. 

Decimumerratumt^uhi ,  C^\ioA\Uahy-  ErriUHm  dt 
poi4)efii(^U3inoppugnM  fecum pugtuft :  y^-  ttmum. 
dum  (aaeconlotationis  gcaus.  Sedquo- 
modo  commoQflras,  Scatcatiam  illam  cu- 
trarictatc  la\)orarc?  imprimis  impingis  illi 
laiuria  quod  (caciac  Dtum  Jiatuijfe  omni» 
naturi  iy  gratit.  adinmenta  conferre  omni- 
tut,  qui  po^Tic  ?  quum  fatcatur  ,;r4//4m  ejfe 
aliquam  ejpcacem  quam  Deusnon  imparti- 
turomnihus.  Imora  tibi  ia  explicacioQcil- 
huSDoJicoadas.  Diciscoim  illumdiccre, 
Deum  cmnibus  conferre  omnia  adtumenta, 
8c  poAca  dicis  illum  diccre  >  quod DtMsaon 
omnibus  det  vt  ailu  perfeuerent  ,fed  tantHyt 
pejfentperftuerare,  vel veUeperJeuerart.  An 
iQtcc  omaiaadiumcatanucdipfum  doQii 
adlualis  perfcueraucia;.  Quomodo  vnum 
&  alrcruaRirmabiturliac  contradiAioacf 
Corrigc  errorcm ,  vbi  corrcdtus,  vidcbis  tc 
debuilicdiccre  dc  gratia  illa  c(^c:lq\  ,  Jine 
quanemottBMjalutem  confequitur.  Ac  vcro 
non  decA  Dcus  itiis  quibus  dac  gratiam 
quapoiTuntlaluari  .  licct  noodcc  grztiam 
Hhtih  qua 


:io  lACOBI  ARMINII  EXAMEN 


qua  acru  faluantur.  Vcrba  illa  ,  ftrftueran  - 
dojalntemccnfequi,  ita cllcDrpoDCo<h,/rr- 
feuernre  (y^faluttm  confeijui.  Confundis  pcr 
ctrorcmadum  cum  poccutia  ,  clHcacica* 
tcm  cum  fuHicicacu. 
Vntiefimum  Vudecimo  fcnccnctae  ifti  imptngis  quod 
trratum.  hittfts oltm  iUmnatsu  inttrpolet ,  ncmpc  Ae- 
/4^w»tfr«m,<juodramcapoftca  iplc  vidc- 
Tislcntic  •  coquod  PeU^tJtnt  bcnc  agcndi 
faculcaccm  vcl  oacuix  in  foUdum  ,  vclcz 
parcctaacum  gratixttibucrinc  ;  hxc  vcro 
Iciucocia  gracix  lo  loUdum.Scd  rcprchcu- 
dis  .  i^xxoigratiAmvniuerfhlemfMciutiiU- 
queitafemMgisinuoluAt.  Scd  dc  co  aliquid 
aocca  didtum.  Quaati aurcm  rcfutatio cua? 
Q_n,idcaim  ii  quis  dii.ac  omoc&ia  vniucr- 
fum  honnocs  Babcrc  poccntiam  crcdcndi 
&  faluccm  confcqucndi  (Ivclinc  ,  &  haoc 
ipfam  potcDciam  clfc  nacurz  hominnm  di  - 
uinitus  collacam,c|uo  tuo  argumcnco  cou- 
fucabis  illam?  aoueaimindc  rcqutcur,n«- 
turam  (jfgrAtiam  /tque  Utepatere.  nam  pof- 
(ectcdcrcDacurx  cll.crcdcicgratix.  Sic&: 
poflc  vcllc  atqae  vcllc  fc  habenc.Df/*^ 
tn  vihuiiic.  vobu  datum  vt  credath.  I n  co 
autc  vciicaci  iniuriam  faccrc  vidcris  ,  quod 
Pclagianum  cllc  d\c^%,hominem  pojfenolen- 
do  gratit,  reftjlere.  Nulla  Scnpcuix  pjgtoa 
etl  qux  hoc  non  doccac.  An  homolltpcs 
ellqui  pcr  puraui  puram  occcjTicaccm  ua- 
curalcmaiicriciacurgrarix?Siidfalfum,ho- 
iTJO  ctgo  libcrc  cooicncic,  &  proptcrca  po- 
tuic  noo coofcDtiicidcd,  iciiftcic  Qii.or- 
fumalioquin  miox&  promilltoncs  ?  Ho- 
mioem  poiTzgratiMTnDeivoIentiofequt ,  de 
niotaexplicatum,  &quxpure 

 .bcac&alto  nomtuc  capacicas 

diJt  pocclirad  rccipicodam  poccotiam  adh  • 
-in  Sc  piopinquam,  quaquis  vcllcpoceft 
-  lt.ntiii ^ratix,non tft  Pdagianum.  Vti- 
uam  qt>i  hodic  pixdcftinatiuais  dogma 
cradVaoc.fcntcaciam  fuam fAtaUm  ntctfptii- 
ttir.  i  -  •  -  obcut.  CatMia  \\oc 
olin.  quod  illtt  &  htlce 

tmuiQ^r^itUTMon iHiii<arf>arem cttuftmi.  Ficri 
poteft  vtilliabhircedifccirciinc,&  ica  do- 
^iiaaai tucaQiurobouxiam  obicdamcn- 
co  huic. 

t  ltwiumtr    vlttmo  ubjicu  hyftihtjh  htuu  c^auentrt 


cum  fenttntia  pontificia  de  pridtflin.M:.  m, 
cftofaoc:  An  propccrea  falla-  Tu  proponis 
qutdcm  illam,fc(l  ooa  tcFutas.  ac  pucas  tant 
abfurdam  cflc.vt  propofui^c  I   "  t.fc 
cxplicattoocm  vicc  rcfucaciuii  .  .  .  ...crc. 

Scd  quid  fi  defcodfdam  iftifentcciam  fuf- 
cipiacquis,quomodorefucarcs  /  Experia- 
mur.  T)eHitfri.uidu ah  Attrno  hon:-  -  •>  na- 
turai  f^ptccata ,  hicfrjiuifio prA.  :ri~ 
jum  qu«  jiatutt  {.  brifium  dart  Satuatorttrk 
mundo.  PrAUifioptccatorum ,  inquam.ptero • 
rumque,  namftccatum  (rmcifixtonit  Chrifii 
nonprtLuidittnifi poft  dtcrttmm  iUuM  iam  f»- 
9um.  Ncgltgcnccr  itaquc  cxplicuifti  icQ' 
ccnciam  iftam.qut  hxc  non  dilccrtus.  lade 
dccrcuitDcus  ,  darepropterChrtfium gra- 
tiam  fufjiciintem  qua  faluari  pojftnt  hommtt» 
aoomnibus  ?  hocoondicuotPoutificii. 
liw prtdtflitiMutt  ad  vuamquos prautfiit  t» 
gratia  vitam fiuitures,  qua  ipfisDti prtdefH~ 
natione  fuitprApArata,iiXQ  iaoc  ooo  abcuoc 
ab  AuguftiQO. 

Thcorcma  tuum  eft:  Dhtm  wn  rtut' 
UJfe  Chrifium  omntbmt  hbmimbm  0«  yfc- 
gulis. 

Ad  prxdcftioattoois  &  gratix  fiogalaci-  147.148. 
utcmadftrtcodaoi  ,  000  magoopcrc  tibi  Rci^omdttmr 
fcruit Theorcma  ifthoc :  co  quod  illi coa- adpnpofi- 
traquosdifpucjscciain  fuppoHia  illiiu  vc- /mi»  thtart- 
iicatc  duplictcibioccuriuuciatioQC.       '  m4  lU^d^ 

Prnnacfi  .  caulamcui  Dcus uoootnni-/fr. 
bus  &  llngulis  homintbus  Chuftum  rcuc-  Primo, 
lct,hanc  clfc .  quod  paiciucs  iUurum  vcr- 
bum  huangcUi  icpudiauciuot :  quopaJlo 
huit&parcQtcs&  poftcios  ue  in  vusfuis» 
idquc  tanto  tcii)pi»rc  quauto  lufticia  Dci6c 
jplorumpcccacj  vidmtuc  polkularr. 

SeeunJa c{i,i^\lod  lotcrca  dum  Cbtiftt  Steundt* 
coeoicionc  dcfticuuoiur  ,  oou  rjmcotiac 
tclhraooio  Dcus  fcrcltqucru  >  icd  &  iUo 
ccmporcaliquam  vciitatcm  de  poccocrafic 
booicjte  fuailhspacticcu,  legem  quoque 
mcntibus  inkulpcjn         .  ruauciit  :  qui- 

bus  boois  fitcdtc  \  i-    jc  ,  ultcm  cz 

confcicntia  maiorcm  ip/isgratiam  conccf- 
furus  fuiirct.rccuadum  illud  >  ^i^ 
tur.  Eorum  vcro  abufu  vci  uo;  li- 
guosl'.' fccciuoc  ctiam  ifta  De<  .  'i- 
fUi,ii  piopccicaiQexcuiabilc&,  &  iMclcgc 

djuunaa- 


PR/EDEST.  PERKINSIAN.  Cit 

damnandos  per  cogicaiioncs  ipCos  accu-  |  fiAtertiHmtOmntih^mittetaUqUMvocM- 
tiiQtcs.  A(^.i4.& i7.Rom.i.&  i.  Cxcctum  |  ticnevecMHtur,  Itrropc  per  idam  tcdifica- 


quod  Dcus  promifTioacm  de  Mcflia  vlli 
homiaum  abfcoodcnc  aotc  iliam  rcpudia- 
tioncm  •  cz  Sctipcurtsprobariooa  potcd. 
Itmo  courrarium  cuinci  poceft  cz  iis  qox 
dc>f<//i/wo,  ciurqucpoftcris,  &  KoachoSc 
ciusltbcnsiD  ScnpcuraDarrancur.  Paula- 
rim  autem  vcoit  dcfc^io.Sc  Dcus  cuac  oou 
tCQccurnB^ulis  momcotis  oouam  rcucla- 
ciODcm  mitccrc  homioibus  ,  qui  nccilla 
rcuclacioDcquam  adhuc  habcDr,rcc^e  r- 
cuncur. 

Ec  hinc  pacctqaid  dec0io/<<?<trMii(lis  iu- 
dicaodum  Hc. 

AAprimum,  ciuCxninreuelM*  omnibm 
hominibm  promijfionis  de  benediSo  femine, 
c(l  tum  culpapareatum  rcpudiantiumiU 
iam  )  tum  iplorum  qui  vcricatctn  quam 
habucruotiainiuditia  dctinueruar. 

Ad ft(H»dHm ,  cadem  cft  icipoiifio. 


tioacm  Dci.  qua  adduci  poriuoc  vt  palpaft- 
doDcuminucaiant  >  &  illaycricaccquaia 
in  iRtuflitia  dccincoCihoc  cd.cuiusmlccf- 
fc^umimpcdiunt Sc  illa  lcgts  in  mcnces 
infcTtprionc  ,  fccundum  quam  cogicatio- 
ncshabcoc  ipfosaccufanccs.  Harc  aucctn 
vocacioquanquamQlucaris  noncll.  vcpo- 
ce  cx  qua  falus  immcdiatc  obcincri  aoa 
poflit,  rameo  przccdanea  potcd  dict  Ct- 
lucaris, quaChrilhis  offcriur:  qux  ipfaoi 
re^c  vfurpatam  ex  Dci  mircncocdia',fic 
coofccutura. 

Ad  quartum  dicicnr.quod  nemedixit  re- 
guUm  prtJeJiinMtieniiejje prAfcientinm  fid*i 
velinfidelitniii  ,  ideoque  fruflra  idimpU' 

f;natur.Vcrum quod  aliqui  damacotur  per 
blam  icgem.id  ratiiTtmum  cA .  &  pioptcr- 
ea  propter  ipfbrum  impasoiteDciam*  quaa- 
qoamaoB  propter  Cbxidum  cepudiatuav 


Hhhh   i  APPEN-' 


(ftJL  lACOBI  ARMINII  ANALYSIS 


APPE  NDIX 

Ad  fuptrtorm  libtUum  :  ctnttnens  Tra^littumulam  materu  congentrU  ,  Analjijln, 
vtdelicet  fbreutm  Nonicapitit  EptJloU  Pauli  ad  Rom,  ante  multes  annos  a  I  a- 
coBo  Arminio  firiptdm  ad  GiLtiy  m.  Snecanvm,  cum  pri- 
mum  Ifagogt  ipftut  in  idtm  hoc  caput  in  liutm  proditjftt :  drcaquod  ttmpm  A  il- 
M  i  N  1  V  s  hoc  tpfum  caput  Amphdami^roconnonerccenterptrtra^t.irat. 


Exiinio  Dci  viro  Cel/h  Snecand,  Symmiftai  m  Chrifto  di- 
lc^illimojfalutem  &  benepcrChriftum 
agcre  precor,, 

Iacobvs  Arminivs» 


On  ficile  dixcrim>  Vii  prx- 
IbDtiiTtmc  quaoto  affct^us 
C\m  gaudio  cx  commcncani 
lui  in  9.  cap.  HpiA.  adRom. 
le^tonc  &  fcxiamcdicacio- 
oe.  Quum  eoiat  vidcrcm  tc 
idcm  io  fcopo  Apoltoli  &  przcipuorum 
argumcDtorum  tradlanooc  auimaducrcif- 
fc  )  qvod  noD  in  pridcm  commiflo  mihi 
pop'ulo  publicc  io  eiufdcm  capitis  explica- 
lionc  propoHicram ;  valdc io  i^la fcntcntia 
fum  coofirmaius :  cum  quia  plunmum  tuo 
iudiciotribuo.tumquia  id  probum  exad- 
iUDklisrationrbus  cogoofccbam.Itaqi  doq 
poffum,  qiiio  pro gratiarum aftionc  vicif- 
iim  tibi  fuirmatim  tranfcribam,  quibus  c- 
go  vcAigiis  in  ciufdcm  cap»  cxplicatiooc 
luftiicrim  .  &  qux  mc  cauHe  impulcriot 
i(\um  tramitcm  lairc  :  noo  quo  mutuum 
c.t)&fcofum  tci^t  taotom, fcd  dt  coofirnW, 
quantum  io  mc crit  Ingcnuc fatcor ,  fcm • 
pcr  mihi  iRum  iocum  dcnfilTimis  obfttum 
icncbiis  vifumfuine,  difficillimxque  ex- 
planatioois,  quoadpcrhaoc  viam  luxim 
rai(fa  tcocbras  difcuterct ,  fuaquc claritatc 
locum  iiiuflracum  intcllcflui  pcrfpicicn- 
dum  prxbcrer  Sed  ad  remveoioipfam. 
Iuitio  quodad  kopum,  is  idcm  cd,  qut 


totius  Epiftolx  ;  Suanfelium,nan  legtm, 
tjfe  pottnttMm  Dei  adfnlHtem  ,  non  optrAnti  '"'r*'-'**"' 
Jtd  crtdtnti :  §lMi0tn  Eumngtht  fitpAttf/i-  '"J^^P'"*  ^ 
a*  iMfiiti/t  Dei,  tjuit  ptr  fidem  in  Chrifinm  '''^  ?** 
AfprehenjAtn  ,  JaIhs  obttntAtur.   Hoc  au-  ^fJ'* 
tcmcapucfuaspartcsagit  in  confirmatio-  ^'/"V^^" 
fliuspropofitionis,  atquidcmpcculia-^ 


oci 


rcs.  Tuctutcoimillamaducrfu5obic<aio-^"""""" 
ocsludxorum.quiomnibus  viribus  cam,'"  r  n'"*" 
vt  /ibiooxiam  &  ioiuriam  ,  cooabaotur  ""'y"" 
cucrtcrc:  atqucuatuctur  aducrfus  incut- 
fus  ,  vtniagismagifquc  cam  ftabiliac  , 
pcrrcfutacioocm  obicdiooum.aoteia^tis 
fuodamcntis  robut  &  Htniamcotum  ad> 
dac,  abipfo  diuirto  verte  ^propofito,c^iiod 
ludxi  ilrcnuc  pro(e  ad  Paulini  dogmars 
dcmohcioocm  torqucbaot.  Hunc  cllc  fco- 
pum  ipiacoha;rcotia  commonflrat:  cuius 
utio  pcrcuda,  partimcx  ptopofitiooc  hac 
iaKcc<lctiK,liid*ortimp!triqi4efiim  reteHi, 
qux  iuilufa  c(i  prooemn  p:opo(itionc  hac, 
veltm  ipft  AnAthemaeJfe  a  ChrifioprofrAtri- 
busmcb^Crc-  paitimcx  coofcqucutisocga- 
tiooci  neqMitAmtnindt  feqmitHr  verbiDti 
excidiffe.  Quxduo  vnicocoontiato  com- 
prchcnfa,  pci  difcrcnoncm  cHcrcotur  hoc 
paiDo  :  GluAt:  ■.itoruntpltriqHt  fnHt 

reie'{.  pttrtAnitxri  '  • 


CAPITIS  IX 

Vndc  lucc  clatius  apparct>  oppofiramifti 
DCgationi  aHirmatioacm  Pjulo  a  ludxis 
(uiUe obicif^am,  vcdogmaillud  Pauli,  va- 
dc  tam  abfurdum  fcqucrcturconfcqucns, 
pcr  antcccdcntis  iftius  intctpofitioncm 
(qpod  immediatc  cx  dogmacciHo  Pauli 
fcqucbatar)  fal(Itati9coauinccrcnr,&  taa- 
quam  abfurdum  rcfutarcnt ,  hoc  pa<flo: 
® .  *  Si  lutUorum  pUriqutfunt  rtieHi ,  tum  ver- 

frtnespMlu  j^g-  ,xadit  :  jit fieri  ncn potejl  vt  ver- 

JuiUerMrn,         DeiexcidMt  .  Ergo  ludtorumpleriqut^ 
§x  PMUltdo-      j-^^^  reieili,  Quomodo  autcm  hoc  fa- 
<7r,,j.i  fequt  cicaducrfus  Apoftoium  f  Propofuerat  ille 
vtriiumDet  dogmaquod  ncccflarioludjcorum  magna 
«xctdcrcj.       pjjjg  rcic^lioncm  induccbat ,  ncmpc 
de  tufiitiM     fitluteper  fidtm  in  Chrifium 
J.iiaetcafie.  non  ex  openbiu  legHobtineruU.  Hmccon- 
cludcrcludztspromptumcraii  Si  iujliti* 
<^ falta  conflant fiAc  in  Chrifium  quem  P/tu- 
lu4  prttdicat ,  tum  feijuitur  mngniim  ludto- 

ItemaHtU'  ^^*"*  f*"""  *Jf'  ^"'^^'^^  afevdere.  Ratio 
i*/^-  cotiicQUCuiix :  9>ui*  ludAorum  plerique  in 

ttmreXtltCH'  .^*  j  M     r   ir  n  J  , 

'        ChrtfiumnoNcreiiunt.  Atfaifumeflludto- 
rum pleroftjue  a  Dea  effe  reiecloi :  ftc  enim  ex- 
ciderit  verbum  Dei :  Ergo  Apoflali  Pauli do- 
gmaidyvndeifiudconfequensdtiiucitur,  efl 
abfurdum.  Hanc  obicdlioncm, cafum  & 
intcrnccioncm  fuo  dogmatiminitanicm, 
tcfutandam  fibi  Apoftolui  putauit;  do- 
cendo  principium'illudindubitatu»quod 
ludxi  tanquam  fulcrum  fuor  obie(^ioai 
przftruebanr ,  fua- caufx  non  rantum  non 
obcflc.vcrumctiam  mlignucrpatrocinaii. 
Jnquiritur  Cztcrum  llatur  «juxftionisinter  Apofto- 
tn/iatum    lum  &  ludxos  coottouerfx  ritc  cft  con- 
r<M7/r<?««r/i*  ftitucndus.  Id  coim  magnum  toti  oego- 
itutrjipo-   cio  adfcrct  momcntum.  Illc  ooacft.- 
fiolum  ^    JudAorum  pleri^ne fint  reiecii  j  ncque  ,  itn 
lHd*os,  re-   verbutn Dei excidere pojpt.  Hoc  cnim  Apo- 
moueturqite  ftolus  fatctur  ocfas  cllc  vcl  cogitare  .•  iUud 
tnjkfficient  poftcaapertis  Scripturartcftimoaiiscom- 
C  probabit  .•  At  ex  vtroquc  quiftio  eft  coo- 

<•;;/.;  ,.  RitneQdz :  Anverbum  Dei  exciderit.fi lu- 
tmfcopo.  dtorumpleriquejintreiefii.  Scdnequchoc 
ians.  Nam  iftius  quxftioais  folutio  coiam 
c^itpurationcm  non  abfvjluit,ncquc  omncs 
difticuttatcs  cxhautit.  Fac  cnim  id  Apo- 
ftoium  argumcntorum  vi  obtincic:  ncri 
poHc  YC ooaQulli, imo plciiquc  lud.rorum 


AD  ROM.  <J«5 

dnt  rcie<fli,&  oihilofniziUs  fiimum  mancar 
vcrbum  Dci  i  anoon  fupcrcrit  hxc  qux- 
ftio  .•  Vtrumverbum  Deinonexcidat ,fitlii 
ex  Iudtii  fint  reieBi,  qui  ex  lege fummo  iih 
iufiitiamfeclanturT  Sane.  Facilcenim  ciic 
ludxis  excipcrc  ad  illiusquxftionisfolu- 
tioncm  :  vtvt  fitmum  mancat  vcrbum  Dci 
multis  ludxotum  rcictTtis  >  nos camco  fub 
corum  numcro  comprchcndi  nonpoflu- 
mus ,  quin  itritum  fiai  vcrbum  Dci.  Ica- 
quc  qualicas  ifta  adicif^a  totum  ftatum 
quxftionis  complcbii  hoc  pailo  .• 

An  non  vtrbum  Dci  irritumfiMt  ,fi  illi  tx  ■^'ih^****^ 

.  j  .        .  £j  r  j     1      •  a  veruilcopo- 

lud4M  ,qtun§nexfideftdtxltgciufti'  J^^^^^ 
ttAm  quxrunt  4  Deo  reitciMntur.  modatm. 

Hxc  enim  quxftio  fcopo  eft  accom- 
modata  :  huius  folutio  difputation«m  fi- 
nit ,  & dilficuhatcs omncscxhaurit ;  hanc 
Apoftoluscra^ai ;  vtpatctexargumcncis» 
qux  adfcrc  adeiusfolutioocm.  Ncqace- 
□im  id  a  qu^ftiouc  cft  fciungcadum,quod 
quxftioni  occafioncm  dcdit,  &  cuiusrc- 
futaodi  caufa  ptincipium  illud  de  vcrbi 
Dct  ronftantia  a  ludxis  cft  addu^um.* 
quodque  Apoftolus  adueifus  ludxosco- 
rutus  cft  quam  maximc  aflcrerc.  Hoc  ica« 
queinquxftionc  hacmaximcattcodatut ; 
an  non  verbum  faederucum  ludniiinitifiat 
irritum,fi  Apofiolidogma  de  iufiitia^falu- 
te  tx fola fiJt  in  Chrifium,n«n ex lege aitt  opi- 
rihui  legii  obtintnda ,  locion  inueniat ,  pro 
jaluth  fundamento  habeaiur.   Qnantum  Ofitnditur 
autcm  intcr  duos  iftos  illins  auxftioois  diuerfitai 
ftatus  intcrfit,  ac  cuius  ifta  diffcrcntia fic  vtriufqui 
momcnti.facilc  vidcs.  Quxftio  cnim  itiifiatuiexdi- 
hoc  modo  propofira  ,  anmn  vrrbum  Dii  uerfitatert- 
irrttum  Jiat  fi  ludaorum  pleriqu»  riiician-fponfi<It*o*d 
tur  ,  hac  rcfponfionc  rolli  potcft  :  Deum  quifiionem 
quidem  vtrbo  promtjftcnu  cmnes  luddosin-  lUovf/hoc 
uitare  ^  Vecar»  ad  facderiteommunionem,  modoconce- 
fed  tamen  atirno fuodecreto  (^propofito  eon-  rejpon 
fiituijfe  retpfaiftimfacn  ■    ■  cipei  nonnul-  itintlum  i.7 
tfistantumexluddu ,  rt.  iteiiiuf^in 
priore  ftatu  reliHii.  Quaro  etiait)  ponnulli 
dicunt  fummam  cflc  Apoftoltcx  tcfpoa 
fionis  a  J  ptopotitam  quxftioncm. 

Ac  quxftio  licc  pofttcmo 
pofita :  Anmn  vtrbum  Dn  ... 

Uhhii  ^ 


TACOBI  ARMTNri  ANALYSIS 


iflitx  lHtUU;qu'itu>ntxfiJt  ,JtdexlegeiuJii- 
ti  xm  tj:urunt ,  k  Deo  reticuntur ,  iv  ^ 
hoc  telponrofolm  p(»tcii.-  OeumiUi'  , 
'Vtrbi  ^fermoneprcmijftontijigmficttfft  i yo 
iUos  tttntum  ex  Iu4tu filiorum  nomine  ctnfe- 
re.  qm  ittjlitiam  ^faluiem  exfi4e  efftntfe- 
Saturt,  ijlos  verc^ui  exlt^e  eajdemjeffttren 
tur,  extrMneorum,  iocoh*here.  Duo  autcin 
illa  rcfponia  plurinium  dilFctunt.  Pnovc 
cr.im  Uccrctu  prxdcrtmacionisiuxtafco- 
fum  Bczx  &  aliorum  Hcfinuur ;  portcrioic 
raxtatuum.  Scd  abfit  idco  ralcm  a  mc  pro- 
poni  quarfkionem  vt  altquam  luam  vcl 
mcamfupcrprxdcftinationis  dccrctofcn- 
ccntiam  >  iftocicCponlocoafirmcm  .quod 
(olum  vidco-iptum  c(l':  tali  quxflioni  lol- 
ucndac.  Vcrum  ipfc  locus  inlpc(flus  dccla- 
rabic  quz(lio«is  (lacum  cflcillum. quem 
dtxi.-ntamcn  cx  argumcntis  adquiftio- 
ncm  ciadandam  adducf^is&conclutionct 
tc<flum  dc  qua;lbonts  ftucuiudictum  Hcri 
qucat.-quod  ncmo,qui  vcl <itew»»xaYl««a 
liniitic  (alutaucitt ,  inficiabitur.  Illa igitur 
in  Apodoli  Rfpontionc  confidcicmus. 
Uegat  Ap^  Primo  ocgac  Apoftolus  confcquentiam, 
fioitu  exfuA  i J  cft  ,  confcqucntis iftud,  vri;um Dti  ex- 
doflrin» ft-  f/</;r,cxantccedcotciHo,quodIudzipo- 
quiverlfum  fucrunt,  vlio  modocoofcqui :  hisvcrbis: 
Dti  txcide-  Son  qutUexctderit ,  \e\fieritMmen  nonpottjl 
repriort  pMT     (xfi^ti t:  .j.rbumDet.  Subiunc^tt  dcindc 
tt  V.6.       ncgationis  taciuncm ,  &  implexain  racioni 
Rstto  negM-  probationcm  cxfciipcura«»^y«©<«<?f  ,& 
gionu  rtli-   didau  a  Oco ,  &  ab  Apoftolo  explicaca. 
qtio  v.i.f^  Kacio  cft  a diftindioncludzorum ,  &  da- 
jetjq.  plici  corundcgcncrc,  rcfpciftu  huiusvcrbi 

Sc  propoltci  diumi  .*  vcl  i  duplici  fcmtoe 
Abrabami.  quorum  vnum  tancum  vetbo 
ifto&propo<lcocompichcndacur.  Son  e- 
nim  ( lac^un) emats qui 0x  IfrMtltfunt ,  funt 
Ifrael,  neque  quia  femen  Abraht.,omnes  funt 
filii :  fcd  iunt  intcr  cos iUifilit  carnit,  6c  alii 
fititfromijftonu:  vndccoocludicur :  Si  vct- 
bum  Dci  oroncs  ad  vnum  iliaelius  noo 
comprchcndat,  id  oO  cxcidcrc,  ctiamfiati- 
qui  cx  illoiu  numcro  rciiciaotur :  2c  multo 
minus.fi  ilU  rciiciaotur  quos  cooftac  vcrbo 
ipfonunquamfuinccomprchenfos.Qopd 
omntoo  addcndum  fuit  ,  aut  quzftiooi 
aullomodopotuic&tisficn  imo&add>- 


tum  fuic  ab  ApoftoIo,vca|^areC.  Neqae 
enimtantum  dictt,  noo  omncs  cflc  com- 
prchcnfos  fub  veibo  ifto  ;  fcd  Sc  dcfctibic 
quinam  finc  tfti  qui  filiorum  loco  habeao- 
cura  Dco,  Sc  oui  iftoc  nomioc  noocen- 
fc^ntur  Namyv/iir^rMMifaedcrcalicni,  Bc 
filiifromiffionu  focdcru  parricipcsab Apo- 
ftoio  appcllaoiur.  Vode  calis  coocluno 
Heri  poteft  obicdltobis  ludaicx  rcfiiu- 
coria. 

StvtrbumDeifelosfiliospromiffioniscomprt-  ^  .. 

htndit ,  exclups filiis  carnu ;  tum  fequitur  ^gff"**** 
L      T\  ■  j       -      rcr  rtfutiUortttt 

'verbumDttnentxctdere,etiMm\tnliicMr-   {.  _ 

'  ■  I      r    1   ■  obiecttonu 

nu  reiictantur  :  imeexctderetfi  admitie- 

rentur  ifii  quidtfcrtptiontipfmceHdttionit    .    .  .. 

fcrdtruexcluduntur.  cu^ih 
At  vtrbum  Dei  folos filios premifltonit  com-  'l*"^  f*^ 

prihendtt,  exclufis  filiu  carnu.  * 
Ergo  virbum  Dti  non  excidit,  etiamfi  filU 

earnu  reiifinnxur,  ^c. 
£c  per  coofcqucns .  vtrbum  Dtinon  ix» 
cidit  fi  ludtLorum  pleriquefintreiiSU  tTnodf, 
iUi  ipfi  Jub  numero  filtorutn  cttmit  compre- 
btndantur,  quojj  ica  cflc  paccc  cx  Jcfcii- 
pcioocfiliorum  carois. 

Namyf/iif«r»«Apoft«lohoc  locofunt,  . 
qui  ptr  operm  Itgu  iuftitiam  tj> faluttm  con  |^.'  J'"^ 
ftamntur.  Ec  dc  huiufmodi  valct  confc- "T^ 
qucns  ,  zxAoPmzxtdttufiitia&fitlutiptr 
fidtfi  in  Chrifium  cofcqucnda  dcdudum.  '^'J  j^** 
Kx  co  cnim  noo  fcquitut ,  ludtos  mUquos  t^"'"*^' 
tffi  rtiiBos ,  nificum  h*c netm ,  vcpota qui  in 
Chrifium  non  credunt ,  (cd  cx  lcgc  iufiitiam 
fe3Mntur.  Filit  v  ciopromtjfionu Junt  iUi,qui 
fide  in  Cbnflum  iufittiam  (jf  Jtilutim  quA- 
runt.  Quxfiliorumcaroisft  promifliooi* 
dclcripuo  ex  Scripturis  ica  cft  plana  ,  vr 
probatioQC  loogiorc  noo  iodigcar.  Fua- 
damentaautem  probaciooum  cx  cap.  4. 9. 
lo.huius  cpiftolz  pcti  pofluot , cciam  er 
cao.  3.  &  4.epift.  ad  Galaias,  vctuanno-  frg^gf^ 
tafti ,  &  cgo  populo  cum  hxc  ^^^^^^'^^  ^ulfumMiM 
propofui  £x  hacuaquequzftioaistrad^a-  SyUor    fti ' 
tione  paict ,  illam  ifto  fccuodo  modo  cum  tMtmii)^' 
rctc^orum  qualitacc  fuiflc  propoocodam.  ifa^f  * 
laro  vcro  ptobacio  ifttusrationiscft  coo-  ■rv/»—  ;  '• 
fideranda,quz  quidan  cft  aflumptiorc-  ^Lorictfi- 
fucacorti  (yUogumi.  Piopofitioois  coim  uetYPict 
cooicqucocia  pcr  fc  cftcUra&  manifcfta.  .7iZ\j.,^' 

Probat"'^'^''- 


CAPITIS  IX.  AD  ROM. 


•Prubat  igitur  Apodolus  vcrbum  promif- 
'fionis  &  f<xdcris  lolos  Hliospromiirionis 
T^fusnora-  complcifli ,  cxcluils  Hiiis carnis , idquc 
turdupUx,  O^o.  vnocxdomo  AbrahAmi ,  iXitxo 
'vnm  in  fn-  IjMci  t^milta  defumpto.  Duo  autcm 
w»»/Ki><iM- vtriquc  probationi  fuiu  prxfuppoociida, 
hiuniy  mltir^^^^  Apoilolica  □ixaautotitatc. qux  no- 
inljMd.  dcbct  cllc  (acrelanda.  Voum  quod 

JfmiHl  (y  l/aac ,  E/mm     Ucob  ooo  lu  fc  fc, 
lctl  vt/>/i,  iftisquosadfciilocisjliintcoa- 
fidcraodi.  Altcrum,  oaod  st  t^f>tfiliorum 
CMrnii  Cf^prtmilfioaii.  Ncuttum  cnim  pro- 
bat  Apodolus,  fcd  vtrumquc  fumit,  ncc 
ioiuria.Ccuo  cnimccitiuscll  cx  ipfislocis 
lolpcdis  ita  cdc  vc  Apolloiiisinquit  Gai. 
4.i^Aijy«^¥<4i>«iacprimumiirnfum,qucm 
Dcusillislocisfignificarc  voluit,  cllc,  non 
litccralcm,  fcJ,  allrgoricum.  His  pixfvip- 
pofitis,  visargumciiti  Apoftolici  clhn  ty- 
porum  &i.  antyporum  conucnicncia ,  qux 
tjnta  cll  quanca  iinmucabilicas  &  conflao- 
tia  illius,  quiidosvoluitcOctyposifloru 
antityporum.    At  obfciuandum  conuc- 
nicnium  iftam  non  circio  vnotcrno  vni- 
uoccfuinpto  ,  fcdio  ^>)«-ft&  habitudine  v- 
nius  ad  altcrum  mutua  i  fcmpcr  fciuata 
propiia typi & antitypi difFcrcutia.  Quod 
moDco  nc  quis  putct  ncccirumcirc ,  vt  is 
qui  rcprafcncac  filios  carnis  ,  fitipfcfilius 
Tuniljimeu-  catnjsciufdcmdcfinicionis modo.  Nunc 
mprioristy-  ad  fiugub  rix>batio  cx  primo  typo niiicur 
/»x>.7.C^  j.  HisduobusSciiptutxlociSi  Inl/macvecit' 
hitur  tiii  /tmtnt     hoctemporevMtAm  cr' 
erit  Sarn  filiHi.  Hxquibus  itacoacluditur 
pncfuppofica  ifla  couucnicucia. 
CsMclu/io  ex    l/aac  ccnjitut  in  /cmni(_. 
friorg  partt-    l/aac  efi  typut  omnium  fiUornm  ptomi/- 
tjpi  priorit.  fiouis. 

Ergo  onmts fiUi promijfionn  (ci.^tm-.ir  m 
/tmint^. 

Propofitio  cft  hisvcrbiscomprehcofa; 
In  l/aac  'Vttahitnr tibi /tv)tr..  Airurr.prio 
parcim  i(its,ProiniJJionis  num /trmoefi  Iftt : 
hoc ttmportveniam     tritSart. fiUtu ;  Par 
cim  lila  conucnicntia  ,  dc  qua  cfl  didam 
Vcium  non  taotum  coociuditur  omncs  fl 
Uos  ptomifrioois  ccnlcrnn  lcmiDc  ,  fcd  flt 
fohu  lOacnimquardc  ifaacodicuntur,ad 
cxcluilofic  iiciuiit  Iiffiaciit,quod  fign;ficat 


ApoAoli 


iducrfatiuam  particuU 
Sc4  adiuDdtam  mcmbco  fuperioribus  nc- 
gacioaibus  oppofico, Mf«^<w 
tibtjtmtn:  voiicicaconciudiiur:  Co/ulufioiM, 
Jfmatl  nou  ctnfttur  m  Jimine.  pofitriore 
Ijmail  tfl  typm  omntum  filio'tm  car.  P*rf**yP*^ 
nu.  prieris. 

Ergo  nuUijilii  carnu  ctnfinturin  ftmint. 
Scioquidcm  milla  fi^uca  aoncoadu- 
dinifiparticulaiitctiat  fiimitas  concliifio- 
oisaiticurcooucoicucia  cjuz  cAinccrty- 
pum,6c id  quod typoadumbracur  pcr im- 
mucabilcmDci  voluncatcm.  Et  fcimus 
pcr  ncccflitatem  materix  fxpc  concludi, 
quod  pci  formam  fyllogifticam  coocludi 
ncquii.H^c  multa  oobis  didla  func  decon. 
grucati  mutuz  iftius  latci IfmaeUm  ffj fi- 
U  i  tamts,  Ifaacum  c/iltosprtmijjiiinu,  aftc- 
diooisiaciouc :  q>!o  padlo  vcrvcriufquc 
naciuicatem  commodc  iJ  figoificatum, 
quod  Apoftolus  typo  ifto  pixfiguratum 
dicit.  Sed  non  puto  opus  cfic  hic  iUa  tepe- 
tcrc,  quiaeipiicaodx  fcaicnciztaatum, 
uon  coiifirmandx  fcruiunt ,  qux  nobis  A- 
poltolica  autuncacc  cft  faiis  comprobaca; 
Dcmpc /ilios  camii  pcr  IfmaiUm ,  filut  vcro 
promifienu  pct  Ifaa  um  figaificaii. 

Scquitur  nunc  alcct  cypus  ci  famiU»  ftcttnd» 
//««fidefumptui ;  quo  Apoftolusdicicidc  ^..^:'.*"^* 


ptUSiClUuiii^viiiuiuauiciiiut.,.^  , 

j    I  n-  j-       typo,lo{t  q. 

u  juu  i/ituic,  declaraium  cliv-,  quum  «iiric.  -^*^  r  ■ 

iiequii  r  jolum/tdfs  R«Mff«.&c.Itaquc  ad  J 


cundcm  fiacm  locus  adduiftuseidcm  fco* 

pocoiiucDicncercft cxpiicandus.Triaau-  /.^'  . 

rcm  nic  ordtae  conndcraoda.  Prtmo  cir-  ■ 

,j      -  ,      ,  ,  ntttorimtn- 

cumlraDtix  quxdam  huic  typo  peculia-  ffiig^ii^,„ 

ics,quc  multum  ponderis  Apoftchcxpio-     •      ,  ^ 
■    •*  •  jr  •      '        •  a'      fTiA  notan- 

OJtiooiadrerunti&  quibus  prxucnit  Apo-  ^ 

ftolus,  quidqoidaductfus  typum  piiutem 

caufxfux  ooxium,  adfeiri  aludxis  polFc 

przuidebar.  Stcundo  ,  vctbum  Domioi 

qaod  fuit  ad  Rii/tceam;  qood  cypica  com- 

probaciocootinctur,  tllufttacum  ab  alid 

ioco  poftetioris  Prophctx.  Tm/o.explica- 

ttoquam  Paulus  ^•di«MJCT(^afinc&  fco- 

poiftiusdiuioioracuiiadfitrt.  &uodadpri'  frimotir- 

mum,  potetaar  ludzi  aduerfus  typil  prio-  (umflAnti* 

tcmobiicrrcnonmirum  cSc,(\lfmMtUtc-  qtitiittin  lUi 

padiaco  ^MiriMeflreca  Dcoin  filiuadopta-  pituUarti. 

coiitu  (^UM  i/i»44jcflcc  nat'  cx  tinctOa,Ifaac 

cz 


lACOBI  ARMI 

cx  libera  ,  tnm  auia,  aotcquam  Dcus  id 
PfOTMiJJtonu  'verbtim  SnrA  annuociarcc  > 
JJiftMcHixn  natuscrjt,  &  capcrpctralTcipo- 
tcrai  I  qux  illum ladignum  iflo  houorc  & 
falicitatc  facercnt.  Hifce  occurric  Apo- 
llolus  ,  &  ad  ptimum  refpondcc,  rcm  in 
Efauo     Imeeho alitct  liabcrc  qui  ambo  *o- 
dem  patre      eaJem  mntte ,  imo  &  todem 
pttrtii fintiiiti  Ad  altcrum :  Ulud  Reheecd. 
di^um  ,  quum  adhuc  gcmtllos  lo  vicro 
gcft3rct,&  proptcrca,  nondumntitiipiieru, 
qHUmque  mhil honivelm/ili fecijfepoteraHt^ 
quo  illc rciici,  hic  adoptari  mcrctetur.  lca 
fcilicct  hiscircumftaniiis  ludarisadimitur, 
qaidquid  pro  fc  aducrfus  priorcmtypum 
cxciperepotcrant  i  fc, ncmpcquumcx li- 
bcra  oati  cfl"cnt,&  falutcm  fuam  pcr  lcgcm 
qu.TrcrcDt,nuno  modoinrcicdlorum  nu- 
SecundoO'    ix\cxoi>o(lc  tcccnfcuhiuncipfiimoracul/im 
rAculumi-  confiderandum ,  quod  brcuitcr  ita  habct: 
ffiim  ad  Rt'  Mmior ftrmet minori :  czplicaiurquc  Mala- 
htccAm f»'  chix  loco ,  lncobum  diiexi ,  Efaum  odie  ha- 
cium  'v.  11.      ;  idquc  vt  cooftct  maiorisfcruiiutcm 
eum  adiun'  coniuodtam  cum  odio  Dci,domioium  vc- 
iJaeituctn-  jq  rniooris  cum  ciufdcm  amorc.  Scd  hic 
^rm>i;/«»c-^  rcpctcodum  ,  quod  antca  gcncratim  di 
tx  Malach.  ^um ,  Efaum     lacobum  noo  in  fc  ,  fcd  vt 
V.  tj.         ry^oiconfidcrari,  itaqucquxiftistribuun- 
lur  nntitypii  ,ic\x  potius  rcbus  flgnificatis 
cfrcaccommodanda.   Quare  &  antitypa 
confideraoda,antcquam  conclufio  fupc- 
riori  fimili  ex  hifce  cliciponicadrcfuta- 
tioncm  fcntcntix  ludxorum ,  &  Apofto- 
Tertto  txpii  ij^jp  confirmationcm.  lila  autcm  colligcn- 
cMtioquam      quxnam  fint,ex  fioe  &  fcopo, qucm 
^t^P^^p    Apoftolus  explicarioois  crgoaddidit ,  his 
■l-I"^^-  vcrbis  .•  vtfrofofitum  DeifecundumeUnio- 
tfiiHi  aiNtm  'vecante  non  ex  oftribiu  maneretj. 


eraculiad- 

fert->. 


Hoceft  :  Deus  iftis  verbis f/»«itfr  ftruiet 
i»r>»m)Rcbcccx  ditflis.quum  «£>«./wwn«/i 
tffent  fueri,  d^frifterra  nihil  boni  malivefe- 
ciffent.  DibilaliudhgnificarcToluit,  quam 
fe  frofofitum  dc  iuJtitiA  ^falute  commu- 
nicanda.apud  fe  abxternoftatuine , oon 
quod  orones  io  vniucrfum  Abrahamipo- 
ftcros  compIcflcretur,fcd  quod  cflct  fe- 
cundum  tU8ienem,  qua  ioter  hos  &  illos 
difccrocrct  >  non  fimplicitcriny«M»4/ifrii 
iotcgia  aut  coiiuptacoQfidcratoStfcdrc- 


NII  ANALVSIS 

fpcflu  conditionisy^cxi^Mzm  iujiitiacffaliu 
effctapplicaoda:  qucmadmodumfcqucn- 
tibus  verbisoftcndit  Apoftolus;  vttdfro- 
fofifim fecundum  eUnionem,non  exoferibut 
jed  ex  vocaate  mantrtt}  quibus  verbisca- 
dcm  aotityporum  dcfcriptio  cootioeturt 
qux  antcapcr filioscamisQffromijfionuefi 
frofofita.  Sc  hic  quidcm  cljrius:  nam  filii 
carois  &  promitfionis  a  fua  finguli  pro- 
prictatc  dcfiniuotur  hoc  iocoab  Apofto- 
lo,  quod  illi  f\titexoferibt*t,  hi  vcro txfidcf 
quavocantiDto farttu r.  DicitigiturApo- 
Itolus,  Dei  ffofofitum  quod  cft  fteundum 
eUflionem,  cflc  dc(aluaod!siis,quii/0ri(n/i 
Deo  fidem  haberent  ,&  in  Chrijtum  crede- 
rent,  non  dc  iis  qui^rrK/i/r^/c^wfalutcra 
cflcnt  quxfituii.  £x  his  lamaduerfuslu- 
d.Totum  obicdioncm  pro  Apoftoli  do- 
gnutc  dc  iuftificatiooe  cx  fidc  condudi 
potcft  hoc paAo:  Si  verbum  Dei  ^ frofofi- 
tum fit fecundum  eUffionem,  qtta  maiore  rt' 
fudiato  minor  affuniitur,  tumftqMitur,et- 
iamfi nennuUi tx  ludtufint  refudiati,  illud 
vtrbum  ^frofofitum  tamen  nen  effe  irriti ; 
imo  fotiutfiid.quod  efi  fecundum  eltHiontm, 
frofojiium ,  omnti  abfjue  eUHione  iam  eom- 
fUcli  diceretur ,  irritum  fieret.  At  hoc  ver- 
bum  ^frofcfitum  efiJtcundumeUllienem, 
Ergo  etiarttfi  nonnuUiexIud<  'pudia- 
ti ,  tamtn  illud  verbum     j  ^  ijmim  fro- 
fterea  non  excidit.imofetiua  ex  eofiabilitur, 
quia  naturA  eim  efi  aUjuos  excludert,  vtfete 
quod fit  fccundum  eUdiontm.qua  vnitt  rrfu- 
diatur  aliter  affumitur.  Scd  huiufmodim' 
dcfioita  ptobatio  oon  fuflicit  huicncgo- 
tio ;  vltcriuseoim  probaodum  icftacilios 
iplos  hoc  fecundum  eUfJionimfrofofitoeit.' 
cludi,  quos  cxdufos  &  icie^os>  cx  do- 
gmatc  Apoftoli  de  iuftificationi  ftr  fidem, 
rc<!lccolligcbanc:  oempcqui'.  fin 
<lhriftum.fed  ex  oftribus  Itgu  luj: 
Jalutem confequiftudertnt.  Hoc  igitutad- 
dit  .^poftolos.  Vodc  ita  coododitur  ad  CO' 
tam  obied^tooera  cxhauxicodam. 

Si  frofofitum  fecundum  tUSHoHtfn  matitt  ex  j^rV^'*- 
vocante.nen  ex oferibui ;  tumfequituril-  ^^^^ 
los  qui  exoferibw  legitfunt.  ^ferUgem  ffriumebte- 
tufiitiam  (jf  faluttm  JeHantur  lUofrcfe^  QtentilU' 

fto 


cn.  ion- 

non  per 

•.■tTA ,  cxji. 

kc-ult  ad 

xflicaiio 
lUi  *rgu 
tnticum 


fitomn  e»ntintri:[eiitlci  tantum  tjuiDeo 
vocantt  ^  fronntfenti  perfidcm  parcntL,. 
Aipropofttum  [eamium  tUSiionem  maetex 

vC'ca»te,nonexcperil>ut. 
Ergo  ijlopropofito  non  continenturtjhi  tx  opt- 
rihm  legu Jt4nt,ftdtantum  tjui  exfide fnnt 
Itju  Chrtjli. 

Propofitio  cft  pcr  fepbiKi  ; 
i\c  inrtllcti>a  ,  qux  figntficjtyi"; 
pr^ofiti,q\iOii  ciljecunduni  elefJionemtpen- 
dere  ex  xocante  ncn  ex  operihtu  .■  E  i  go  q  u  i  f  a: 
optrtbw legiiiMnx. ,  lis  uon  potcfl fiitttum  & 
ratum  cflc  hocpropofitum ,  ("cd  iisqiii  ixfide 
funt.  Exhocrculu  vidcorniihjfubolfjcc» 
,  quid  caufx  fiiciit ,  cui  Dcus  conditio- 
./  Qonfide-        foedcris  gratm  non  in perfefla legii  the- 
mtntloc$  '''"'"^•vtautcpofucrit.fcd  infidein Chri- 
'  Malach.  fi""*'  Anijmptio  nimxit  diAo ,  Maiorfrr- 
-Ti-v.         '"'"'"^' '  ^  conucnicntia  t^pi ^  antity- 
pi,  <{nxhxc  c(k  ,antitjfpo  conuctiiic  quod 
rr/><»cftpr*fignificatum.  jtt  typo  Efauii^ 
■    '  ficatum;  prtn)o,D«/rtf- 

/  r  "   ';r  ,  ■  '      eltiiiontm  ,dc\\idcid 

fropofititm  manere  ex  i/ocante  non  cxoperi- 
l/Ui.  illud  quidcm,  qoia  vnus  fit amatttt il- 
tc  r  exojus  ,vnusahcii/»-i  lati^  prafeHtu. 
quod  cftfigoum  prop  >jitifteundumelecIto- 
ntm  i  b  o  c ,  q  u  i  j  tntiior  Efau  fit  exofu*,  fub- 
itilui,  minor  vero  lacob  amatm  ^  praftHut, 
quod  cft  fignum  \ropofitumidnonefieexo- 
penluifirtnuin fcd  ex  ^'Of^/*:hoc  cfi, Deum 
amare  illos  qui  fidc  in  Chriftumiiifiitiam 
Cr  (Alutem  qutrunti  odtjfe  vcio  illos qci  eof- 
dctn  ex  openhus  legic  conftelantur.  Vndci"c- 
quitnr,;fto  ptopofito  noo  cootJncri)qui«;c 
opcr.but  U^ufunt.(cd  tautum  qui  funt*xyf- 
de,:^u  C/jrift.  Et  pcrconfcqucns  Iud«o- 
ruiii  tlhis  rcje:h>s  i  flc  qui  legu  ittftttiamfc- 
<9abaotar  ,  iliefeltiloi ^amatosqui  fidtin 
Cirif.um  iuftitix  comaiunioucmquzrc- 
bjnr.  Inquc  tjntufu.ibcft  vt  do£»madc  iu- 
ftitia  tx  fide  cucrtaiur  vcibo  tocdcris  & 
propofito  diuiuo,  VI  ifto  voico ftabiUatur. 
Hic  ctiam  multis  cxplicui  qao  pado  pcr 
Efiuum  maioicm  iJgaificarcDtur  ludxi. 
qiii  zdo  lcgis  pcr  illam  quxrcbant  iufti- 
ti.im  &  vitara  :  pcrlacobum  vcromino- 
icni :!li ,  qui fidcin  Chriftum cadcm fcfla- 
rcn:ui.  A;  non  opusillahic  inculcarc,fuffi- 


CAPITIS  IX.  AD  ROM. 


cit  Apoftoli  au^otitas  ita  ryposiftosex»- 
plicautis,  &  brcuitcrcx  conucnieotia  typt 
&  antitypi  fcu  fignificati  pcr  rypum  ita 
concludcons. 

Efau  maior  efljciHUuti  jtuirii  additTut  a  Confirfnatio 
Deo     lUi  exofui.  dogmatuA- 

Ejau  maior  eji  typuiomnitimiUerumquiexpoftotici  ar- 
opertbiti  tegujM/uttm&inJiitiamjeHan- gumento 

duHo  u  tjpt 

Ergo  emnts  iUi  qui  ex  optributlegitfalutem  partim  £. 

Jellantur,  funt  ftruituii  addiai,  ^Deo  f»Hi  fiatri 

"(ofi'  in  feruitutt 

E  T  addiHi 
lacohminorobtinuitdominiuminfiatrtw(y>  Deo  exofi; 

efiDtoamntm.  partimqut^ 
lacob  minorefi  tyjus  cmnium  q^i  txgratia  lacobt  do^ 

vocattoniiperfidem  lujhitAmfellaittur.  minaturi 
Ergo  qui  exgratia  voeationuperfidem  iufii-  fiatrtfJfDit 

tiamJeSIantur.obiinentdotninium     Deo  diliffi. 

funtamati. 

Propofitio  vttaquc  cft  hisvcrbiscom- 
prchcnfa  :  Maiorferuiet  minori;^ lacob di- 
lext.EJauodiohahHi  Afl"iimptio  continctur 
iftis  i  vtpropofitum  Dajeciindum  eleclionem 
non txoptrihutftd ex  vocante maneret.  oiti- 
turquc  autoritaic  ApoftoU  typosiftosita 
cxplicaotis. 

Hincapparct,quxftioDcmnontaotum  Concludi- 
fuiflc  de  nonnuUu  reitai*  &  nonnuUu  af-  tur  ex  iu 
fumptii,fcd  dc  rtitais^ajfumptiitalihui,  quahueujlL 
id  cft  certe  qualitatenotatu.  Et  proptcrca  funtdia.t, 
Apoftolushicnonagit  dedecretojttipropo-  „g„  agt  /loc 
fito  dtutno ,  ^uo  vnijint  tltili  alti  reprobati,  Uco  dt  dt- 
fimpliciter  io  fua  natura  lioeaotcgrafiuc  cretoquov- 
corrupta  confiderati  :  fcd  dc  tili  propofito,  „,  ^  ■  ■ 
Quod  iocludit  clcdotum  Sc  rcprobotum phi.:.. 
dcfcriptioocm  iftam  ,  qux  hic  apcrte  in  reprobati, 
ipfo  propofito  ab  Apoftolo  cftaoootata  .•  fej  juo  el^' 
in  qua  rc  coofiftit  coniroucifia  intcr  Be-  fii  fdeles, 
zam  tiufque  fillatoris,  quiillud  mordicus  rtieai  oplr.-i 
dcfcudunt,  C^Xf,quihuiiifmoJipropofi-  rii(^i. 
tum  falutis  ioculcas  ,  quo  qualitatcs  iftx  /«. 
faluaodorum  &  ckmnanilorum  contiuco- 
cur. 

Scd  inquicxit  ilii,  vcium  <{nidcm  ciTe,  Anntilli 
Ifmatlem     Efauum ,  Ifaacum  ^  lacc    -     i  hic  vt^ 
typict  confidtrari,  hoc cfttjUatcnusiL. . ,  / prcpo- 
t\int  imigiacm  filiorum  carnit ,  8c  corum  tiuntur,to- 
qui  fuot  exoperibut  legu  ;  H  i  vcro filu>rum  rnm  ttiam 
1 1 1  i  prt- 


'6i% 


lACOBI  ARMINII  ANALYSIS 


Hiimtro  »c  ffVffiJJf^fiM  8c  qui  fuot  exfiAt:  rediatcrea 
cen fendiftnt^?^^^  codcm  pro  fcquoqucadidospcrd- 
Mtorum  ty-  quorumr^/iKfngcruar,  idquccxx- 

stmrerunf,  tcrno  Dcipropolito  ,  quoflatuit  IfaAtHtn 
lacobum  filios fAcerepromijfionit,^  fide  in 
Chrifium  dcnitre,  ifmMtltm  vtro  EfMum 
in  cnrnMli  nMtiHitMtt  rtUnqutrtJ.  * 

Altius  ctiimconrccD(lcQdumdicUDt& 
<|ua;rcndum;  cur  vousntfiliuscarais,alius 
promiirionis^ur  vnus  io  Cbnnuro  crcdat, 
alius  oob,  fcd  cz  opcribus  lcgis  Ctluccm 
^uxrar  Re^ondt».  Ex  boc  loco  probah 
OOD  poflc  iflos  quir>;^0igcruotadi/>y««n- 
pcrtinere  :  &  ii  ioitc  I/mMtl (^Efau 
pertiocancad yf/xwf4r««ir-defcripros  j  ti- 
mco ,  id  cosefl'ccz/rtr^0///oali(}uodiuiDO, 
hoc  locoo^ndocecur.  Hoccnim/rfl/i<j/7/o 
dc  filiii  CMrnii  <J»  promifftonit  ilatuitur  ali- 

2uid  ,  atifloquodilli  voluot  ■  fbtuiturdc 
ominibtti,  quod  hifitii  CMrni*,iUi  fromifftO' 
nisfintfiitHri  :  quodproptcrca  vnumcum 
hoc  cile  ncquit ;  mutato  quippc  fubiedlo 
huiusinattrtbucum  idius,  dccuiusfubic- 
do  adarquato  iorcr  ipfos  nondum  conue- 
nii  iflius  icoccDtiz  Corypbxos.  Etquia 
quxibo,  cur  atii  credaDtalii  oon ,  caodem 
obtioet  fvbicdi  &  attribuumucacioocm : 
dico illam  ab  Apoflolo  hic  non  pcrtradba- 
ri,  ncquc  vcl  tantillum  ad  cius  propofitum 
ficcrc.  ALiosicaquc  Scripturxlocoscon- 
fubnt,  &  vidcaotan  cx  illisfuum  illuddc- 
cretum  tlabilirc  pofTinr.  .S'uf)icit  nobisbic 
fri>pofi:itm  dcfcrtbi  quo  iufiitiM  ^fMim  txo- 
Iba  e.x  grMtta  conriant  in  fefc  .  &  quode 
iildcm  in  nobis  poflumus  rfrc  ccrtioros. 
Fropofitum  autcm  boc  cfl  quod  Dcusfla- 
,iu,  ,i  t,si  de-  cuic,  pof^iiam  prior  cenditio  faitri  UgMli 
lcribiturni-'*'^'^'^*  non  cffc  pjxflita  ,  &:homoperla- 
//  nouum    p'""^  «D  prxfbndi  impotcntiam  iocidtirct; 
fndtu, no-   focdtu ^rMtit, ptr  Chriftum  nobifcum  inirt^ : 
firam  fMlit^^     gF^c»  cooditionem  prioris  fac  Jcris 
tcm  fjr  <"«r-'"  fidcm  lo  Chrirtum  transfcirc  ;  quo  lo 
.'..-^rfn    illumcicdentcsidcmobciocicmus,  quod 
,^  aoc»  noooifi  pcr  obcdicociam  lcgis  plc- 
nanam  a  nobis  ipfis  ptxflitam  fuilfcmus 
coofccuti  hoc propcfito  nitttur fMlutu  no- 
firl  firmitMS  vt  appateC  ,  3c  fimul  in  Dobis 
cius  cercicudo.  Hoccoim  EDthymcmarc 
iDara  coackidiroa»!  EiofHmfidtlist  Ycl«fo 


crtdo  in  ChrifiHm  j  trgo  ero fMluta ,  vel  ergr 

fumeleBut.  Cuius  firmamcntum  efl  in  Kac 

pcopofttioDC  .•  Quotquot  tredunt  in  < 

fium ,  tUotfiMtuitDetu MbAternoimm^ 

littr fitluMrt,  quibus  vctbis  profofiti 
fumma  concincrur.  Siautcmquisquzrat 
cur  Dcus  IfmMtltm  EfMu  volucrit  cfTc 
typoi  filiorum  CMrnit,  ifMMcum  vero  &  Imco- 
bum  filiorum  promijftottii :  Rcfpoadco--qui% 
decuit  ftgniticatioDis  crgo  &  conucaici^- 
tix  iotct  tjpum(^anttfjpumieffci\aprtO' 
rit  /y/f  .illum  qui  txMneiUa  -vi  ctrnali  nM- 
ti44  clTct ,  typum  cfTc  fiUorum  CMtnit :  iUum 
quiex  ItberM  vipromifiionu,  vbi  caro  iam 
cfTet  effxu,  tjpum  effefilicrMmpromijfionu : 
rcfpcdu  \ctopoflertoru  tjpi,  tllumqui/rior 
ejfet  natttigcretc  figuram filtorum  CMmii,^ 
qut pcfierior , fiJiorHr/t  pxomiifioais,  Raci6 
crit  manifcfla  coafidcraoti  typorum  &  an» 
tityporum  conuenientiam.  At  vltra  quxrec 

j  quts  ,  cur  Dcus  \fmMelem  tx  MnciUM^yvi 
CMrnMli :  Efauum priortm ;  ifoMtum  vero  tx 

'  ItbirM  t^vipromijfionu.Iacobumpofieriorim 
oafci  volucrit.'  Rcfpondco  caodcm  fore 
quxflioDc  fi  IfMMcm  (^  iMcobui  loco  IfmMtlit 
EfMui  pooaotur.  Scd  io  hoc  plcnacfl 
Dei  liiKrtas»  oulla  propriccacum  diuina- 
rum  auc  voluntatis  patcfaftx  oeceflitatc 
circumfcripta  :  quam  ao  daiiox  natutx 
proprictatcs  &  patefad^a  voluntas  Dco 
c6ccdant  in  iflo  propof^to  faciendo,  quod 
aducrfarii  tui  vrgcnt ,  illi  videriac. 

Nunc  ad  aliani  obirdioocm  vcniamus,  o^/^/?;,. 
qux  cfl  huiufmodi  :  €iuidtrgo  dicimiuhffff,^^ 
Uum iniufiitia  efi  apud Deumt  Quid  qux-  ^ . . 
ratur ,  Cuc  qoid  obiiciatur  maoiftlluro  eil:  ^^^^,1,, 
at non  xquc  quod  flt  ilIudaDceccdcns,Tn-  tMffiiM 
dchxcobicftiodcducatur.  Nonniillthoc  ^^^-^^, 
poouDt  .•  Si DcHi nuUo optrii rr  T^.  •   ifmat-  prterttarSi 
lem  O'  Efau  edio  habtat  ,0"*  ^ fi^o-  ^  .  ^ . 

rum  txclHdat ,  Ifaacum  viro  (jf  lacobHm dt- 
tigat  I  filiorumque  loco  habiax ;  an  lun  ifi  tm- 
tufiw!  IniHfiitiM  a  u  tc  m ^etiem  hMhtri  w- 
dtiur faribmpMriMnontribuert.  Sanc  fi  A- 
poflolus  iflos  io  fcfci  iion  vt  tyfostMliutn 
(vcdidlum)  coofidcralfct.huiufmodi  rflec 
occafio  iflius  obicdionis.  Nam  certiun 
rA  ez  anceccdcocibus  occafioDcaa  obic- 
dliOBisciTciutain.  Acilludaoafuicancc* 


I 


ecdons  Apoftoli»(cd  hoci  J>tutverbofcedt- 
ritf^propofito  quod  tft ftcHndmm  ele£itonem, 
foUs  ilios  compltxsu  tJlqHiejfentfiltiprotnif- 
ficnii  qui  in  Chrijlum  credertnt.exctufis  filiit 
<ami4       qui  Ugu  iufttiAm  fecJabaniur. 
V a d c  feq u c bat u r  ludtorum  tiloi ejfe  reitSios 
qm  findio  legnii*  iitfiitia.  in  Chrtfium  non 
credebant,  &  pritcrca  tUos  tx  Gentibm  effcj 
Mffumptoiinfcedus,  quifidetn  Cl.rifiumsH- 
ftitit.  (jy  falmii  communiontm  qH£relt/uitL>. 
Altcrutrum  igitut  cft  anteCcdcns  jlliiis 
obiedionisiaimirum  hoc  :  SiDtwfiiios 
CMrnts  odtt      a  faedtre  exclndit ,  fiiios  vero 
^remijfionu  »mat  in  femtne  fxdert  cotnfre- 
litnfo  ctnftt,t^  quidem  expurofuoprofHtfite 
nutU  halita  operum  rationt ,  tum  fequitur 
iUum  tjftiniufium-.mt  iftud.5i  DtiM  ludtas 
rtiicit  Cf  Ctnttt  inillorum  locum  ttffumit^» 
tun}tfitniu[lu4.  Scdinidcm  peaciecidunc 
hxc  duo.  At  cgopuio  priorisbichabicam 
txauoJln-  potinimumcircratiobcm  lU/ioautcmi»- 
itctdenttj   '"fi'''*  Deum  argueadt  cx  illo  propofito 
Ohttflio  iila^''^^  vidcbatutfufficicns.  QupJhuiufmo- 
tiutra  dt"      dcctctum  cx  mcro  voluntatis  bcnepla- 
iu^»  vi-  abfqu«  vlla  mcriti  rationc  apu<iic  fta- 

ileatur       tuiiTct.  Scd  Apoftoli  rcfponfuminfpicia- 
Ktfhondo     ^"^-  ^"'Wffuegatconfcquentiam :  dcinde 
^jp/^  ^^rcdditrationcmncgatioDis.  Negatconfc- 
.ffff  qucntiamquumdjcit:-rfiyir.  Hoccft.nul- 
uniiquetitit^  modo  hoc mcogitationcm nobis  vcni- 
nLriori   *r€debet,vlUniin  Ucoefrciniuftitiaro.qui 
tartt  V.  14.  '"^* iut^usi  i™o  ip^^  iuftitiacxiftens,  nihil 
dfperaddti-^^^*^'-  "^agcrc  quidcm  potcft,  nifi  quod 
<9iMw  ratio-  ^""^  •'^*'      natuta  congruir  folidilhmc^ 
ntm netatio  Kationegat*.confequentit. cft  bipartita.  Al- 
niiv  frifit'  ^""^  ducitur  ahbcrutemifcricordiardiui- 
Rationega-       .'^^^^^^a iufta diuinx potcntiar Sc gk>- 
ttconfeque-^^^  illuftrationc.  Qux  amifcricordiaili- 
tit  tfibipar-  bcnatcducitur ,  comprchcnditurhisvcr- 
bis :  Mofi dicit;  M ifertbor  cuiut  miftrtmfue- 
trior  a  It-    ro,f^commi[trabor  quem  commiferatiti fue- 
btrtate  mi-  ^^'  Q"»'»"*  vcrbis  h.Tc  incft  fcntcntiacx 
ftricordit.    idiotilmo  Hcbratorumjln  voluntaHs.mcx 
^j^y^^^  j,  aibitrio  &  tibcttatc  poficum  v(i  miftrtri 
cutu4  voio :  vt  8c  conclu(io  iadicat;/>/i^Ho 
rniferetUT  eusmvuitX^o  padto  autcm  hoc 
rcfponfum  faciat  ad  confcqucnrix  iliius 
dcrtiudtioncm  vox  Ai/yJr/forii/ dcclarat, 
quz  coruni  icfuiacarionis  mumcnium  10 


CAPITIS  IX.  AD  ROM.  Ci^ 

fc  cft  complexa.Vnica  cnim  fufficicns  cau* 
fa  Dco  ob  iftud  propofirum  intuftiriain 
impingcndihiccrat:QuodDcu$crcatio- 
n  i  s  fropcfit nm,  quo  ioft i ti am  &  v i tam  p o - 
fucratinobcdicntial^gis  ,  condcmnatio» 
ncm  vcro  &  morrcm  in  ciufdclcgis,  tranf- 
grcllioDC  .  abfquc  iniufticia  irritumfaccrc 
non  podct  i  prarfcrtira  coufq;  vtatiud  pr«- 
pcfitum faccrct ,  quo  ilIos,qui^rr  itgem ad 
iufittiam  vitam  conarcntur  pctucnirc.a 
i«/?///«C^jir4cxcludctct,alios  vcto  qui  id 
non  £icereat,fcd  tancum  crtderent  in  Chri- 
fium  ,  iufiiti*  vitt,  participcs  faccrcc- 
Hanc  iniuftitix  caufam  foluma  Deoaa- 
fcrt  mifericordia  nomtn  hic  yfurpatu ,  quoi 
quia  prqfupponitmfyrr/Vun  &  idco ptccatH: 
co  ipfo  iadicat^r(7^<>y»r/ noacJTc 
fa^am  vlla  Dci  culpa,  fcd  quia  ciuscoodi- 
cio  pcr  crah^tcirioucm  lc|is  violataciar, 
8c  pcr  hanc  impotcntiaillaptxftandiho- 
minialtaca.  Hinc  vidcmusipfohomioum 
vitie  fadus  iUud  in  crcationcinitufada 
irritum ,  &  eo  ipfo  Dcum  tibetum  ab  obli- 
gationc  potaiflc  aut  homincro  punicc  pr« 
mcritrs  ,  autaliud^r/><>/<///OTapudfe inire. 
Quod  vt  hominis  bono  ficrcc  ,  oportuit 
miftricordiam  iaicrucnire ,  que  ptccaturm 
reroittcict,  &  camporrocoadicionccxi- 
gcrct  qux  ipfius  mifiricordia  bcncfici« 
prxftarc  pofTer.  Huiufmodi,  inqui.t  Apo- 
ftvlus.propoficufn  Dcasapudicfccic,& 
quidem  Cx  meta  mifcticotdia,cui  libcrum 
eftftatucTe(iuftitia  tamc  modcrantc)quo- 
rum  veiit  mifertri ,  &  quorum  mtfertri no- 
/i/iquofnam  vclit  iufiitsa  ^  vita  participct 
fieri,quosab  iifdcm  cxcludi.  Vndc  fcquituc 
Dcum  ob  irtiufmodiifffr<x««;0«;>rtf/<j///«t 
ficundum  tit^iontm,  quo  filiu  ca  rnu  kfaede- 
rt  txciufis  filiospruntjftoniiajfumtrtfiatuit, 
(^no^<{\  exvocantt rton  ex  optribw.firm i  effc 
a;e/«i/,iniuftitixargui  non  puirciquialola 
miftricortUa  motut  huiufmodi  decrccum 
apud  fcilacacri^Eflccitaq,  iniuftus  Dcus, 
fialicui  iufiiti^i^vita  adimctctautadJi- 
ceretcontra  fadcrisin  crcatiooeinici  cu- 
ditioncm  .■  at  quum  ob  conditioncm  vit>- 
tacam  Sc  prxrtandiiinpoccnciaiautiwi/^iri- 
cordu focrit ,  fccdusgiatix cu  hominc pa- 
cifci,  AUirigorK,  homtncmabfq^  tpevenir 
liii    X  punirc. 


lACOBI  ARMINII  ANALYSIS 


puniir  i  appjret  Deo  in  iflocfadcrcnon 
n  tnusiimo  mulro  magis  fuilfc  libctum» 
coditioncs  quas  vifum  cHct  pooerc.  quam 
io  focdcrc  crcationis.  Ec  pcr  confcqucns 
Don  magis  hic  quamibii;2/Ar/7imcoargui 
potrc.Scd  tota  rcs  hoc  fyllogifmo  comprc- 
ncndi  potcft. 

5i propofitum  BeifecundHm  ileilionem ,  </o 
JHiii  earnii  riiiciendti ,  een[endU  nutem  in 
Jemine  filiit  prtmijfienit  CMuf»m  habetfo  • 
hm  D«  mifericordinm  commiftratio- 
nem ;  tum  fequitnr  Deum  ob  idnuUo  mo- 
do  iniuftitiA  arguipoff^. 

At  profofiti  ifiiui  caufk  eftvna  "Deimifert- 
cordta. 

'Ergo  Dette  ob  idiniujlitit.  Jtrgui  nen potejl. 

g...  .x-zT»  HuHC  clfc  fcnfum  Apoftolic*  rcfpon- 
un  ecrtnr-  .    .  r  U    •      r     r  ■ 

i'onis  patcc  cx  conkdtario  tcfponhoni 

^  ffa  io  ab  ^^°^^''^°'"''"t"S'^'*'^"^"*Jl"^1"''^'"''> 

J;^Jiol\b"'l^^ 

„d^ti        li^aXtprepoJitumJecundumtleUtenem, (^\iod. 


quia  DcHtiniuflitiA  argucbatur ,  quod fiUas 
Cttrnii  cx  propojitofecundum eie!Jionemtcn- 
ccrcratquc  odiuhabcrctiita  rcfpondrt : 
Si  hberum  Dcc  tjl,  adiufiam  fui potenttt  de- 

clarationem  nominif<iue  fui  iSi/Jlratio-  Quomoii 
nem  Pharaonem  excitare ,  indurari  ,ftt-  iU*J 
nire  ;  tum  Deo  nonpotejl  iniujiitiaattri-  daex^  ^ 
bui  ,  quod  propefito  fecuudHin  elt!Jicnem  jtpoJi>.ni 
decernat  in  filiorum  carnis  iufiaindura- 
li.me  (^pcenapotentiam  fuam  f^^^lariam 
illHfirart^-. 
At  tllud  Deo  libirum  efi ;  vt  apparet  ex  hoc 
loco. 

Ergo  (5« pofitrius:  ^ propterea  ob  tdnon poiejl 
tniujtitu  accufart.  • 
Cunncxio  propoHtionis  ccrraeftfir- 
ma.  Namaut  Oco nunquamctitlibcrum 
potcatiam  Sl  nominis  fui  gloriam  in  ali- 
cuius  iufta  punitioDC  illulharc  >  aut  cliam 
Iibcrum  illi  ct\i  propofito aliquodecernire^, 
io  quorutu  lufia  coniicir.njtionc  fuam  po- 


cantumdcm  valcCi  acquc id  quodantca di-  '  tcnriam  &  nomiuisgluiiam  vclitdccbra 
xit .-  propofitum  Jicundum  ele/iicnem  manet   rc.  Et  fanc,  nihil  cdaliud  Deoadimece  ius 
ixvccAnte,nonexffperibt4s  •.^filiipromijfio-  ^  Sc  ^otzfiitctn  decretumc^uodeiiftcunJum 


tiH  tenfentur  infemine  filit»  carnieexciujfis. 
Quum  enim  mifericordiA  Deivoluntai  ^ 
r«r/«#Ai>fw/»«opponitur;certumcfl  iftum 
fijuificarcconarum  &:  curfum  ,q«ohomo 
aojque  mifericerdiaDei  iufiitiam  falutem 
eonjeqtiuturum  fe ^irat.  Tahs  cft  autcm 
tonatm  ^  curjui  eorum  quiper  legitopera 
«</''  •  '  •  ■'  '^!  •  '  ''rUntur.  Quumquc 
■  ■        >  voluntati  (^p  curjui 

opponitar,  conftat  f</iuflitijc  8t  vitz  con- 
{cqucnd.^  medtum  \llo  mifericordii  oppofito 
ordinjtum.  quod  wiij^rrofflri//*  cft  maximt' 
aftioc ,  ncmj'C ,  /idei  in  Chrifiummediato- 
rem. 

Altera  Tii:ti>  nii.i::. i.^/tjf.juennd  cfi  a 
iKfi.tpottntit.(^g!cr:tdtinr.jiiUu[lratione.ji 
Bera(3'  1«,  a^^,^  ^  quorum  vifum  efinon  mifereri  .-qux 
p.  ttn::  opofita  quidcm  cft  ia  paiticulari 

riAqu,  extmplo ;  at  ipfa  in  fc  fua  natura  eft 

tUujtra.  cunJhntilfuna  &  fcmpcr  fui  fimilis,  Com- 
ttont  V.  17.  prchcnditurhi8veibi»iD/f//^r»/i»5cr///«- 
ra  Pharaoni  .  ^d  hoc  excitauite,  vt  tn  te  0- 
fitndercm  pctentiam  meam,  vt  annuntie- 
iu  r  nomen  tneum  in  vniuerfa  terra.  E  x  q  u  o 
lucfi  Apuftolus  ifiamebiiUioniipartttn, 


Altfraili 


eleRionemtxcxcadx,  quan^  nuilctllumy«,/rr/ 
pottntiarn  (jf  nominisfuigloriamitiaU^ao- 
rura  lufta  induraitj/jfcy^punittoniofietuUri. 
Coniunifla  cnim  h^c  funtipuuirc  aliqucnt, 
&  cutidcm  paoz  obnoxium  dcccrncre. 
Nulli  enim  pocna  iuftc  infligi  potcft ,  nifi 
cui  cadcm  iufio  propofito  o»  decreto  fuciic 
dcftinata:&  fi  cui  pa:aa  luiU  infligt  potcft, 
cidcm  potcft  cadcpana  prc^ojJtc  (^dtcreto 
aliquo  iuftc  dcftinan.  Qu(>mudo  aatem 
liberum  Dcofuctit  PAjir.i 
indurartj  ,  &c.  poftca  in  .  -  ....  1...  :ic  Ic- 
qucntis  obicdionis  gcncratim  demoD- 
itrabitur.  Hunc  clfc  totius  rcfponfiooi»^*!*' 
Apoftolicx  fenfuni  ,  apparct  cx  conclu-  "'^' 
fionc  toii  [cfponhoni  iubiuncla  :  ergg  ' 
quorum  vult  miJtretHt  ^  quot  vult  in-^"^'^^' 
durat^.  Ex  iftacnimcoocluiiooe  tocaob- 
ic^io  ludzotum  rcfutjtur  foliclifT^"^i"' 
hocpaiJlo.  Eiujqueai 
Si  DeuspotefimifereriqieorumVMli,  (^itt-  vindicaadi 
durarequoi vult ,  t:<-        v hierum  •  "     '  lujlttii 
efiprtpofitumfecund:i  .ntwf^r         .  » inii^ 

quo  filiorum  promijfionti  fiatuat  tr  rumohitcii^' 
filtosviroearntiindUTart(2rpunttL,-.  ntmada- 

At-)pt*tii>. 


CAPITIS  IX 

AtDtmpottJl  mifereri  querMm  vult  ^  irj' 
durarequosvuU.  ErgoliberHm  iUitJl  di- 
tritumfecundum  eleciionem f*cere  quo fi- 
liorum promijfionu  fiatu*t  mtfereri ,  filtof 
'vtro  carnu  tndurare  (^punire. 
Ht  pcr  confcqucns  ,fi hoc  faciat,  quodiUi 

libtrumtfi,  nnnpotefi  iniufiitia  vUofuo  tne- 


rtto  accujari. 


Ita  Dci  luftitiain  ifto  propofito  fecundttm 
tlt£liontm  ablfVpodolo  firmiiTifnis  fctiptu- 
IX  ipftus  Moraicx  tcdimouiis  cll  adicria. 
&  cofnprobata. 
a»litBi0     Scquitur  nunc  4/14  ludAorum  obieHio, 
'>  natacx  poflctiorc  partc  condufienit  proti- 
mcantcccdcntis  :  in  cnivis  refutationemM' 
•ifiant gfjionfcCt  putantfuz  caufx  habcrc  firma- 
»nturmentum,<^Kii  abfolutum lUudDei de aliu fim- 
ti^e  DeS p/iciterfaluandu ,  aliu  damnandii detretum 
''^pofio-  vrgent.  Quo  nominc  &  nobisdiligcntcr 
•io-     tum  obic£Vio  tum  cius  rcfutatio  critcxa- 
minanda.ncfoitcpiarocgligcntia  idvdut 
i-ijtum,    inuifum  prxtcrcamus  ,  quod  illis  Hereulea 
■*^*tx  p<y-  tfi  claua      omnia  obicdionum  monfira 
triortpat'^  dcbcllandum,vcl  ^ot\\i%,Alexan.irt  Magni 
■  lufio- gltdiut  ad  quemuis  nodum  iofoiubilcm 
ictden  difiicandum.  O      *  lautcmcfthuiufmo- 
6)uidtrgo.i  .,       uccenfeti  Rarioaddi- 
**io   tut:  Ham  volunta/i  eiw  quis  refiitit  t  Qtt* 
intcrrogationis  forma  piopoii»  ita  reiol- 
ucntur  :  Ergo  mn  potefi  merito  fucemfere: 
quia  voluntati  ipfiui nemo potefi refifitre.Ex- 
plcbiturobicAio  pcr  antcccdcntis  ,  vodc 
id  confcqucos  lcducituc  ,  adic^lioncm: 
Dcus  fjra'!  •  ■■ '.'  ■■  '  iiirat:  Ergo  nonpoie(lme- 

rr.Ojtiicii.  iuratu:  Ratio  cohijcoiijcj 

nemo  potifi  tiMt  voluntati  refifiere. 
Minc  huiufmodicxiflitconnczum  :  5/  Dtt 
Vtiluiitati  ;:  •  '  "'  '  "Irrijum  non  potrfi 
iurefucct!.  i  volnntate  indu- 

Cooucirarurhoccnuncxum  10  fim- 
plcx  fiuc  catcgoiKuni  cnuntijtunv  CeM 
non  poteft  iure  Jucctnfere  cr^inipctente  tpjiw 
volur.tate in  iuratu.  Hxccll  obicdioiifia 
DUnc quas  vircs h^bcat  cxamincturi  vt iflo 
cxaminccooflctquopa^io  rcfurari  pollit, 
&  vta  ad  con-  ""'>.^im  rcfutationcm  pr*- 
(Ituarur.  Du  \{iz  tonfidtrtmda  V- 

num,  Detu  nonpr  ■  'cenfere  iadHra- 

tit. Alicium;  f^uta  •joiHf.tatefuaomnipoten' 


;u(. 


AD  ROM.  c^ii 

te,cui ntquit reJtfii,eos iudurauit.TrioritcXi'  Quibufnam 
mco  cooftAit  lo  quzflionis  huius  tradla-  Deusture 
lioDc:  G^inamfint iUtquibiM Demiurtpof-pgjfit trafei. 
fit  irajct.    Ai/eriiti cximcaia  trailatiooc 
huius;  An  (^quomodo  iUi  qui  omnipotenti 
Dei  voluntate  indurantur,  ex  iUorum  numi- 
rofint  exempti ,  qMibn4  Deusiurepotefi  Juc- 
cenjere.  Prior  j«<i/?itfabfoluctur,  fi  cxplicc- 
tur  ,  quid  fit  illudobquod  Dcus  mcrito 
poflit  fucccnfcrc ,  id  efl ,  quz  caufa  irae  di- 
uiox  propria.  Propria  autcm  caufa  irx  di- 
uiox.ac  idobquod  Dcus  lure  poteft  ali- _  ,  .  . 
cui  (ucccofcrc.cfl  peccatum.  Peccatum  au-  *^*J'"f""' 
timtfitranfgreftolegu.iotclUgc  iuftx  ;  nifi^'."'*" 
cnim  Lcx  lufla  fit .  Lcx  non  cft,  acc^io-^°^*"?."*^* 
ptcrcaciustranfgrcniopcccatum,  Vtau-"^*'^'"''* 
tcmLexiuftaftthasduas  cooditioocs  nc-'^'*"'*" 
ccirariorcquiiicjvt  fit  lataabiilo  qui  iubea- 
di  habcat  potcftatem  rvtfit  latailli  quiprx- 
fUndi  habcatpotcftaccm  vcl  potiuspotcn- 
tiami  noo  tancum  AiMjUft,  fcd&  aet^ytite: 
hoccfl,huiufmodihabcat  potcntiam  qux 
oullo  iotciueaieotc  dcctcto  impediatur, 
quomious  id  quod  potcft  ,  ipfo  aftu  prx- 
ftcr.  Vodcapparct,/«f4/»<»j«y/*  legi«  tranf- 
grejfiontmvoluntartam ,  quam  quia  vicarc 
pocucric  pcccacor  ( dc  ipfo  a^u  loquor}fua 
culpaadmifcrit.  Ob  huiufmodi  peccaium, 
&  huiufmodi  peccatori  iare  Dcus  potcft 
fucccofcre.    Hac  aucem  cooditione  fub* 
laca  ,  luic  Dcus  homini  ob  pcccarum  fiic- 
cenfcrc  oou  potcft  ,•  imo  uec  iftcpcccatum 
committcrc.  Hoc  illorum  caufa dico,  qui 
«putant  Dcum  merito  irafci  poflc  lcgis 
tranlgrciruribus  ,  cciamii  ipfo  adu  ,  ob 
dccrctum  interuenieos  .  illank  prxftare 
uoo  potucrinr  •,  fcd  falluntuc  multura. 
Huiufmodi  ciiim  adlio  qux  cft  incuita- 
bilis  ob  dccrcti  alicuius  dcccrmioatio-i 
ncm,  p.  ccaci  nomen  ooumcrctur.  Hxc 
cgocctiitfimacflc  oi  ndubiro.  &(]uaQdo 
opus  ttit  ptobabuotur.  Hinc itaquc coo- 
ftat,  quibtu  Dtitt  lurtpojftt  Juccenfere.  lam 
videamusaa&  quomodo  iUiquiomnipo-''* 
tcnic  Dci  voluntatc  indurantur ,  ci  corum  'f-^j" 
numciocximaorui :  hoc  cft  i  Ao  volun- '''"'/''li/''^"* 
tas  Dci  omnipotcn^  induiaos  tollac  ciM-^^oluntatc 
tjm  luftx  .TCCufatioDjsiquciimooia*.&  irx.  'pfi"^  omnt- 
Atpixnmumusqiiid  fit  id,  voluntatiDtif^'^"" 


iiii  j 


qut^ 


uuraniur. 


Cii,  lACOBIARMl 

ijuisrejlltit  ?  HicvolunuriDcitribuitur 
oainipotcDtia  omnia  in  vniucrfum  fibi 
fubuccrc  potent»,  &  icip(a  fubiicicns  quan- 
do  cam  volunus  comitatur ,  &  illa  volun- 
l'olunt.x-     caccm.  Omnipotcuria  autcm  voluotatcm 
ttmdhti-     Dci  quouts  modo  confidcratani  noo  co- 
nitm  quouit  mitatur.  Nam  vult  Dcus  lcgcm  fuam  prar- 
moiUconfi'  llariabomnibus,quud  oonfit.  Nccxamcn 
dtrat»m     proptcrca  dux  io  Dco  liiot  voluntatcs  fibi 
n<7nf/7e"wi  inuiccmcootrariz,quarum  altcra  vclit  Ic- 
tAtam  omni  gcm  fuafi  ab  omnibus  prxftari.altcra  \  clit 
fotintim^      oooprxftari:  ftccoim  non  mirumlegcma 
multis  nonptxftan  ,  quumhxc  voluotas 
oranipotcntia  armata impcdiat  quomiaus 
illa  fiat.  Quo  padto  autcm  ficri  ponit  vt 
iilx  voluutatcs  fibi  cootcarix  noo  finti 
quumcxplicatcconaotur  nonnulli.dtcuot 
Dcivoluntatcm  duplicitcr  coondciari;  vt 
eft  oceult»  ,  &  vc  cft  rtuilat/t.  Rtuelatam 
rfTcdciisquxDcus  gratahabeat  &ingra- 
m  occultam  dc  lis  qux  fimplicitcr  &  ab- 
folutc  vcht  ficri  vcl  oon  ficri .  &c  bcoc  c6- 
ucoire  quod  voam  candctriquc  a^lioocm 
fieti  McUtriutUtMvoluatateiC^oecHlta  vo- 
luntat*  vclitoon  ficri ,  cum  diuerfo  mo- 
do  vclit.  Scd  ao  occulta  volumtas  la  Dco 
{latuipolTu,  quafimpUciter  vclic  ficri  vel 
D0ofieri,quod  vulc  non  fieri  vcl 

•ficri.difputari  potcll.  Aliidicunt  W«»»f«- 
temDciclVcheneflaciti  vciyT^w/.qaod  in  idc 
recidic.  Scd  an  ooa  beneplacins Dei  volun- 
//wvcrbovt  figno  cflfignificaca  ?  Alii  vo- 
luntatem  Dei  aliam  clTc  efpcacem,  aliam  in- 
i^catetn. Scdhocidcm  dUum  attributo, 
alii  rcfifbcur,alii  refifti  ocquii.  EcmiruoS 
in  quos  (cfc  Labyriochos  inuoluanc,vcl  im- 
penriavclprxiudicio  ,  vcl  vtroqucporius 
cxcxcati.    Scd  rcde  conlidcrantibus  vna 
Sohilijfima  cadcmque  apparcbtt  Dci  voltiocas  infclc, 
voluntatii  ol>icdistantumdiftio€ta.  Quidcoim.'/!»- 
Dti  dijhn-  non  vohtnsas  tfi  afpetitui  liher  cum  Tattone, 
fiie,  in  eam  vtl eitu faltim  j^cii.  txtenfui  ad  faciendum 
f^ua  iffe     vilhabendum Bcicaio  Dcf».(  Liceaccnim 
vnlt  ali-    Dobis  noiliis  vocibusicncbrofis  illa  dcli- 
quid  faci-  ncarcquxfuncincIariilimaiAa  lucc  )  vult 
Tt,(^qui.  coimfaccrc  ,  A  vuhhabcrc.  Jlbvulcali- 
vult  aIi-     quidaG:  ,  hac  vultaliquid  a  oobis:  illavulc 
ijuid  ii  nchii  3\\<\n\d  a  fc  ficri  &  aduocac  omnipotcn- 
•ieri  vtlha-vi2.m  »  qux  nuoqu^im  aou  ilJam  comica- 
hri. 


NII  ANALYSIS 

tur.  Hacaliquid  vultanobis  ficriperici* 
(liciam,cuiuscxcmplat  a  nobis  tcaditfuaot 
lcgem.  Cxccrumquodvult  aoobis  ,  boc 
ncccflumcft^vtoobis  roanifcAct  ,  imo^ 
prxcipiat .  quoid,  quoda  nobis  vult.ob- 
ciacac.Quoa  vero  vuliafc  ficti,  fiuc  quod 
viiltF.iccte,  aon  fcmpcr oobisapctit ,  fcd 
aliquando  duntaxac ,  pcouc  glotix  fux  Sc 
faluci  nofltx  cooduccrc  iudicac 

Scd  quxris  an  hic  agacu»dc  v oluo catc  N^»«fii&rV 
aliqua  Dei  occulca ,  &  qutdcm  cuum  luJi-  de  voluntM' 
ciumadiuDgis,  noo  agideilla.  laccllexi-  tialitfua 
fli  iammeam  mcntcm  de  occulca  y o\MZi' Dti  occuUa. 
cacc.  Ec  ego  cccum  fcntio  hic  oon  agi  de 
occulta  voluQcacc  ,  quomodocunquc  illa 
fumacur.  Scd  dicanc  illi  quid  hic  occul- 
cum  fic.  At\ncD cortjtjiinonpojfi,^uomi- 
nus  fWMff/.qucm  vult  indurare Ac  hoca- 
pcrtum  cfl  hocipfo  d\(\o.  Ao  veto  qui» 
nam  iIIifiotquosDcusvuIc  indurare?  ac- 
quchoc.  Ninilcoim  pbaiusiQ  Sctipcura, 
(^u2mptccatoresinptccati4  aducrfus  Dci  pa  • 
ticotiam,  cos  ad  rcpifccatiam  inuttaQtis. 
ftrftutrantts  ,  cflcillosquos Dcus vulcio- 
darare.  Scdnon  conflac  quioam  fincilli 
pcccacores;  Echoccd  occt^cum.  Vcraa& 
noccfljfcdquid  hoc  advoluncaccm  vc  il« 
la  dicacur  occulca  ?  Porius  hic  Deifcico- 
tiadicccurnobis  occulca.  Accxpluribus 
calibus  pcccacotibus  vulc  Dcus  hunc  io- 
durarc  ,  illum  oon  .  &  hoc  cQi  occultum 
quemoam  vclit  prx  cxceris.  Noa  difpu* 
to  iam  dc  iflo  :  Scd  dico  ifVud  hoe  loco 
oonagitaxi.  Itaquc  quum ,  quod  hic  ob- 
iedlum  (latuitur  voluntatis  aobis  occul- 
cum.hcc  loco  no  pcitraditur ,  nechic  vllo 
mododcocculcavoluncacca^icur.  Scd  ce- 
deo  ad  propofitum.  IHa  omnipotiHs  volun- 
tat  tolhccauCimiuIlairx  ,  fi  pcreamho- 
mo  ad  peccaodum  moueacuf,&  iila  vi,cai 
rcfi fterc  aon  pofiici  ideoque  pcr  illam  ve- 
luQcaccm  eximcncur  indurast  ex  eocuro  nu- 
mcro  quibusDcusiudcpotcftirafci,  fiiUi* 
id,  ob  quod  ioduraQrur,kcerinc  ida  omoi» 
potcntc  voluntaicmoti,cuircfiftcrcncmo 
potcft.Non  loquorhic  dccoai^ioac.D<M# 
tnimcogtrenonpcttjl.ntcvoluntaiepfi  ,  Itd 
fuiHcitilla  vis  motk)ai&  diuiux  ad  homi- 
ncm  czculaAdum  &  ixx  Dci  iul^x  cximca- 


CApiTis  rx. 

^um,  quain  confequicur  ioeuicabilis  id>  aci 
quod  i«ouccur,pijeftaodi  ncccflicas.^i  v«- 
roliomoid.  i]uodinduracioncm  mcrctur, 
Iiberavoluntacccommifciicculpx  fubuci- 
cut  &  dignus  ira  c(t,cciam  ii  H\i  voluncacc, 
cuircnUiocquic.  iodurctur.  Obfillcosc- 
uim  8c  libcrcjvoluncaci  in  rcrbopaccfafta:, 
cuircfiftipoccltjincidicin  lUam  ncccfHta- 
cc  dccrcci  diuini,  ctiam  io  vcrbo  paccfa^fli, 
ciii  rcfifti  non  potcft.&  itaHc  voluocas  Uci 
^cillo  ,  a  quo  voluocas  D«i  fa£la  noncft. 
ExIiisputoEicilcfolutioncm  confici  polTc 
adiftamobic(flioncm. 
it^onjHm      Std  jlf^o/hJi  rejponfum  prx  maoibus  lu- 
Atffiolmd  mamus,  dmdtligentia  quam  rci  giauitas 
rem   aaLflficultasmcicncucpro  noftro  camcn 
•**iit9»tm ,taoQM\o.  Initio  auccmprxfuppoocndum 
Apoftolnm  non  quarfiilTc  cffugia  ,  quum 
obic<^ioocm  ipfam  refcllcrc  non  poifcCi 
iicque  rcm  diHicuIcacibus  ioaoluinc  ,  vt 
obiicicocem  difficuliatc  rci  pcnerricum 
cocrccrcc  &  cohibcrcc :  (cd  apcilfimc  &  fo- 
lidilfimcobicftioDcm  cocamrcfucalfc.  Ec 
aufim  diccrc  ouUam in coca fcripcura  obic- 
ilioncmfuilicicncios  clfc  rcfucacam.  Ac 
fempcr  obucrfccur  oculis  ipfa  obicdiocu 
omoibus  fuis  fuodamenni  »  coocradlaio 
f  ■  mpcndium  ,  vtvcluc  vno  momenco  in- 
(}'ii.i  pt  /ric:  hocpafto  ;  An  Dem  tncritopof- 
jit  fucccujtrt  vol:it::ate  ifjiui  irrefijlibtli  ta- 
•■itddH     ^**'*"*    Liccac  compcndiolar.fignifican- 
tia: caufa  iftam  voccm  vfurparc.  Rejponfum 
auccm  Apolboli  cft  Vnum  ohtnrg*- 

tcriKm  dc  obiicicotis  &  obicdionisindi- 
gnitace:  AtierMmrefutiuorinm  Sid  tcmob- 
•  inHmOh icciim.  Obiuigatorium habcttrc»  partcs. 
■"ifcriHi  UbiurgMtio;iem,eim  rationem,(jj>  rMiont}  ci- 
-0.  prehnticnem.  Obiurgatiocftlub  formain- 
'H^si,  tcrrogacionispropofita,his  vcrbisrixnoi/f- 
rtiiui:  roohomo  tn  qun  es  qiii  ex  nduerfo  rejponfx» 
>f>iHrg»-  Deol  Id  cft.Coufidcra  u  hoino ,  quis  lis  .  Sc 

Sui$Dcusfic&  intcUigcsindignumcfle  cc 
>coifto  modorcfpoofarc.Et  ccrtc  Jodhi- 
cam  iftani  iufTgocm  ita  caiumniari  ,  vt  pcr 
iftamhomicc  om"oi  colpacxcmpto  ,  Dco 
ioiuftusirxfurorimpiDgcrcrur;oihtlaliud 
erat  quam  Dco  vclur  in  facicm  icfiftcrc,& 
in os lUi aducrfari.  Vnde non  mirum  Apo- 
H&Ium  iodigoKacc  sci  commotum  ftatuif- 


!tt. 


AD  ROM.  6^ 
f;  acriccr  rcprchcdcrc  ica  obiictentem.  ^-^Eiu 
r/»cilacomparacionchominu&  Dci ,  fi-fiine  . 
mtliqj  indigoarcfpoulacioncaccommoda-^f^;;,^,,.^. 
ca  copaiatiooi.  Vtenim/rf^funtifta/w/^^i^;,^^ 
Jit lone  c  o  n  tc  0  ca ,  Homo  reJponfHas ,  Deu4  ati 
re^onJ*tur,(^  ipfa  reJponJatio.iKi  ratio  iftiUS 
propolitiooisad  tria  ifta  rcfpicit.his  vcrbis: 
JiHmUtcttfigmitum  Jiclori,  curmefcfecijlif 
Hic  Homo jigmenio,Dtif4  faSori ,  rejponjmti» 
ifta  huic, [cnr  me feciJiir)comp2t3t\xt.  Qu» 
comparaciooc  raiioocm  rcddir  Apoftoius, 
cm ho//iini,r:Jigmento .  oon  dccccDw  ,  vt 
fm£lori\tz  refpoolarc  :  ac  fi  diccrcc :  €\uem- 
/7'  •''non/icetfigmentofailoriftiodicerei 
cu:     j  i.  Jccijltf  ItmqHeifjttbto Homcnonli- 
cet  Deo  ijloc  moda  rejponjart.  Tu  n.ntbil  C5- 
aliud  quam  puluis &  vcrmis  rerra;,fiomea- 
ttixti  Dci^Dcus  auccm  cft  illc  qui  ce  Duzic& 
formauit.  Ac  hic  vidcnduqux  ficrcddiiio  j.R4//0»M 
ad  rclponfationc  iftam  in  figmcoto  icprc-  confirmatio 
hcnfamivbi  tamen  prius  teriiam  partcm.id     ittm  du- 
c(i,eonfirmMtiontration*sia(fCXciitnus.  Illa  ^la.i  Com- 
aucc  lumptaeft  aM<r#o»^rf/7/»/<f,fiuccom  par.itf.  -•rC 
paratiooc  tHri4f^foteJiaih  quam  figultti  ha-  x  i , 
bc  I  i  n  /M/«m  ad  f  M  (3^  pottjiatem  qua  m  Dttt$ 
habetin  fuum  figmentum ,  velpoiiusin  id. 
cxqHofingitfigmentHm.  Itttdrpotejlaf  figuli 
facit  ad  comprobandam  indigntttttem  ijiit0> 
olfieclionisiSc  proprcrcaad  illi  rcfutaodam. 

Comparatioaaicm  fjcjtad  dcmouftran- 
dum,idcm  quoquc  Deolicerein  jHHm,quod' 
figulo  infuum.  Qupd  ad  primum  ,  ita  con- 
cluditur.  SifigulHi  habetpotefiMtm  ex  eadi 
majft facieiuli  voi  addecu  i  (r  ad  deJecus ;  ti ' 
twn  licet figmento  dicert fiilori  cur  mtfic feci- 
fiif  Atfiguiui  hnbct  tam  poiefiatem  .Ergo  6c  c. 
Qupd  ad  (ccuniium  :  SifigHlushalet ifiam 
potejlatem  ih  lutum  tum  o>L'eHs  habct  eartdt 
tnhomiaes  ,  vtlpotinsin  idvndeho/Htaes  fA- 
HHrHiformaiurmtffct.  Aip'^i  T.rgo^^po' 
fieriiis  kxfiaj^tcica  non  iti.i  h^mmtL  eotU- 
cere  ,  cur  me  ftcifli  7  vd  likud  obiicere, 
cuius  caulii  Apoftolus  obiicicurcn)  u-pre- 
hcndtt  &  obiurgar.    lizc  de  dilpolictooc 
ic  fumma  rcfpunlionis  obiurgatoita;  vbi 
etiam  commoo^batum  quo  padlo  lUa  fa- 
ccrcp     "    1  obic6ionis  ipfius  rcfucacio- 
ocjlii.^j^  .-..ta  fucric  additio  coparariooi 
CODUCOtcn».  Nunc  dc  applicuione  ifiorum 

Cfit»' 


CiA  lACOBIARM 
cemtnrittorum  rc^ta&  lcgitima  agcndiim: 
Qjit:  tota  cooftabit  crphcationc  ihtu  ^ 
poif}}»tu  Dci  in  homincm,vel iam  conditum, 
'vetcoudtndHm.  Prtwj»<wautcm  dcappiica- 
tione  comparMi  tn  r»ttont  •vfurpati:  num  di- 
De  redn  np  •  cet figmentnm  fiiiori,  cur  me ficfccifii  t  Rcd- 
plicntione     ditio  illius  ctJt  ,  fccuhdum  compatatio- 
fri^ru  com-  ncm  ,  velin  vuoteitio,hacpa(fto: '/««o» 
farati.        licethomtni  ijlo  mode  reff^cnfMreBeo  quotu 
f»cu ifl»obiedione.  Vt  vt  lit,  nccclTccft  ifti 
obic<flioncni  hominis  cum  hac  figmcnti 
congrucre.  Illaautcm  zxzv.SituMvolunta- 
te  irrefifiibtli  hominem  tndurat,  non  efi  tjuod 
iUifuecenfcii  •  quXiaJ  ilUm  figmciui  con- 
formata.ita habcbit :  Curmeiuavolunt^ue 
irrefifiibiti  i/idfirandtimfecifii  !  ita  vt  illud 
Cyif  Jiorcdditioncli^nificct.WKfl/fl/r/w* 
irreflfiibiUtndnrandum.  Quod  hic  Bes.aA\- 
cit  de  inutabilitatc  coodiiionis  humanr, 
id  mihi  minus  vidctui  fcopo  accommo- 
datum.  Et  fi  confidcicmus  probationcm 
a  potcftatc  figuli  ,  apparcbit  talcm  qiiao- 
dam  comparati  iftius  applicationcm  cflc 
facicndam.    Nam  quid  potcftas  ad  dc- 
dccus  vcl  dccus  condcndi ,  habct  fimilc 
cum  potcftatc  murabilcm  condcndi?  mul- 
tum  autcmhabct  cum  hac  porcftatc  con- 
dendi  indurandum  vcl  mircricordia  pio- 
Df  ii;:/i/ir4-  ^cqueodum.Scd  vidcamus  lam.qua:  fit  red- 
tiitnevelred  dittP  ifiius  comparatt<\\io<\\n  prob.tttene  cft 
diiione  pofte  vfiupatum.  Figului  habet  potefiatem  in  lu- 
rioriicempatum  ,  ex eadtm majfa fingemii  atiud  VH4  ad 
rui firifte  -^eeus, atiud addedecus.Rtdditio ftridc  ("um- 
fumpta.       r"*^^'^  '^*^*^  •  potefi.uem  ex 

eadem  majfa  condendi  atiot  hoifiinci  ad  decus, 
Miioi  ad  dedtcMS  ,  »  cl ,  mHos  ad  iram ,  alios  ad 
mijiricordiam:  aetommodate  ad  id  qucd  agi- 
r«r,  vtapparcicxfirqucntibusvcilibus:  vn 
dc  iiaconcluditur.Si  Deus  l^abet potefiatem 
■'  fx  tadem  humani  generit  mafia  cendtndt  vas 

ad  iram,(^va4 ad mi/ericordiam  i  tum  mn 
fotejl  homo  iufle  lUidiceie.cur  metua  votii  n- 
taieirrefiftibitiindurandum ,  idcft)  va*ad 
1  ram  condidifii! Adiuogitautcmdcx-ii/*^*// 
decus (^mifiricordiam  ,  liccttantumqux- 
ftio  ficdcfniNr4/Mi  quiadc  potcftatc  Dct 
agitquxcftin  vtrumque.  Vidcsautcm  mc 
luxta  fcofum  aducrCiriorum  rigidilTimc 
iftapropofuifTc  ,  quia  volo  iltis  conccdcrc 


INII  ANALYSIS 

quidquid  vUo  modoad  fcopum  ApoftoU  (j^,,. 7, 
accoinmodaripoccft :  Acouoc  vidcodum 
quopa(ftoiftainrc!ligcndafint.  quar  Dco  ^ 
hifcc  applicationibus  attribuimus :  (;^od, 
ocnypcfoteflatemhabebatexm. 

gcneru  condcre  vai  ad  decut  CT      ui-iccui,  ,  ,  _ 

*  ,         -       ,         /         .  bustrtbaHn 

hom  tnem  mi/ericordia projequindum  *  CT'^ 

refifttbitiviluntate  tndurandum.  Poteftatii 

vox  hic  vfurpata  i  1  petentiam 

Ccdius  ^autoritati,,,  i..L. nfimaoa 

^'a>*'<  aosiio\r\ithicag:t\it  dc  abfelutapf- 

tentia  qua  potcftaliquia  .  fcd  dc  iurt  quo 

licct  illi  aliquid.  M.ijfi.  nominc  Bcza  intel- 

h^nhumanumgenui  nondum cofuiitum ,  nt- 

dumeorruptHm.  ^cimxxi  AHgufiffftmeJfein 

alia  fententia  q  u  i  majfa  ■  c  t- 

pictatur:  &  fiquis  ncg... .  v    ,  ..lu 

probatio  quam  4dtcrt,non  fuffii  ict:  ncmpe 

alioquin  dicedumfuillc  Apoftclo,ahax^- 

Jaindedicoreiftoritiaa.alia  ab  hocdedtcori 

addtCHStranslAta.  Scd  volo  illi  hoc  concc* 

dere,»»*^nomincligoificati  inftmtf  tntt' 

teriam   Nam  fiinpln.itcrd        '  umnon 

ha biripoteftatem  tx majja  v....  .  . . ; c u d i  vod 

adiram,  (jfva*  ad tt.ijerictrdiam  ;  facicndi 

homintm  nrcfiftibih  voluntatc  tndHrandii, 

(^mtjericordiaprojc  >      '   ■     -oo  vidctur 

ipihi  latistutum.     ,   .vidcainus 

Dcum  quotiJic  faccic  -vali  mifciicorJi* 

&  vaia \ix,ii  homincsali-  s  inJurarc,  &  a- 

lioium  irifcrcii  ,  fanc  apparct  illumquod 

facif.iusfacitndihabuillc.  Scd  addocodc 

modo  habuillcius  facicndi  qno  facit ,  4c 

cafdcmolicaufas  ftatuilfcfaccrc.  obquas 

rcipfafacit.  K.csautcmpcrfccirct  plana»m- 

fiiouolutacnctdiBicultatibus  pcr  praepo- 

ftcramcxplicandi  rationcm.    Quam  cgo 

hic  non  icfuiabo ,  nc prolixior  lim:noo  c- 

nim  ftatui  lam  idfaccrc^fcdtantum  com- 

monftiarc  hoc  caput ,  quo  vclut  funda- 

mcnto  nixamluam  fcntcntiamdicunt.it- 

lis  oonpatrocioari.    Conabor  tamcnali- 

quid  lucis  fauic  oegocio  adfierrc.  Qiiam 

U«us  dicitur^fcri'  va»  ira  vcl  /  lu, 

hominetn  indurart ,  vcl  tius  ifn  jm 

ncccliario,  ttianobis  veniunc  L  .  .ao- 

da:duocxpIicitc,voumitDplicitc,qaodifi- 

tcr  duo  illa  vclur  mcdiu  iQtcrucoiat.Primo 

cnim  ncccllc  cfl  r:  hemo  fi.u  Q-  quidem  vat: 

Dcin- 


i 


CAP.  IX.  AD  ROM. 

^^^^  D;iDclcnCcc(Tce(l,  Tf ,  anfcqaam  vmj  irA 
ndi-   ""'^ miftrtcordtt.  fint ,  fit  vmfcccxti,  id  dl, 


id  qiiod  cft  conditus,  fcd  fit^ptrfcfliorfm  ^jg^g 
ttndertt  maurcm.  Ncq.  cnim  fatistadin  pii-  innf!T 
tauit.Dcus fux bonitMt ,  ,9, homini  fcmd  ttonlDet 
fccommunicairct,  Ttilliusfrf«/»r,fuiau-^,^  . 
tcmipfius^/m/fiwor .-  fcdvoluit  vliciius^^J* 
fc  homini  communicarc,  vt  i/yjw»/i>w  t,eJfin"* 
mtnuglortficator ;  atquc  vt  id  poIFcc ,  non^,^  J^^T 
tautum  nAturaiiljui(cAk  fi4pernMtnr»Ubtu  ,„., / 
«WKilluJDllrurit.Vcrum noimam  / 
&niodulum  prarfcriplit  huius  comman»-^-  j 
.catioDis,fciliccf,illamfierioondcbcrc,oifi 
ffbcondttS4ntSii\ovr\o  imitginidtntru  con- 
Htnienter  ia  obedicntia  mandatorum  Dci 
'vtMtrtt:  Scf{\i\i  potcrat  cuchi ,  poterat  fc 
dcpriini ;  Sc  nihil  tuftiusquam  v«  dcprinic- 
icturiAabuteicturdoais.^uorumreifloT- 
fu  poflct  cuchi  ad  fumnjam  dignitatem. 
fuit  itaquchomoillo  tcfpcdu  VMiUtifiran. 
d*iuftA  Dtibonitatitfs^irt,  per<]uodDcus 
tia,fapitntia,foientii$.S\xat2\\x  'ipft  cffeDtix  I  dccLicr  infigfttmfuam  bonitattmintobta»- 
pcaitiorcs,fimplicitas,iniinita$,-xtcrnitas»  J  dofititfie  vtueret ,     Jitieramfuamiram  im 
tattt  incommucabiUtaSi&c.  Nunc  confidcran-  .eofunitado  ,  fitnandMtim  tranfgrtdtrttur. 
iiyrtmo   dum ,  quarum  proprietarum  patcfaftionc  |  SicfccicDcusioino  homincm&:  iucorc- 
imum     .Dcigloriaprimitus fuciitilluilraiulj  Dico  .liquos hoinmcs  vafj  illulhaodz luftx  bo- 
'trintfiUi'bonitatu,iufiitit,fapitnti£,po(tntta.  Bonita-    Ditatis3cirx  .,  idcft  ,  aptaidid  ioftru- 
■xitnd*.    jiteniin  eR  feiffmn  commuTutare  :  /«/?///* '.tncnraradluautcm  non  fccit  ,  niHin- 
fnfcrtbere  normam  coTmnunicntionii  :  f*-    tcrucnicDtcco,quodfccundoIoco  hiced 
fittuia,fcir«quomodoid deeeat  ^  foffit  fieri:   connderaodum.  Cxterum  Iramo  in.hoc 

HomofeiffM 

ftjtu.a  Dco  conaitutus  ,/»W4/iW»/r«»/-^'''''''"*'/'- 


cendi  ,  ,  .  -  ,  _ 

tHvMt  /"■'"^''•'ndcteruo  ytvtutrtLfiat  Mlmtfi- 
illufirm-  '''f<"''''^^'>ni^'dcamiis  quodhicDci  opus 
em  ffo-  fit-^rimum  cfb  opus  Dci  quo  hotninemcon- 
,di/,vtjtt.acq\ie  tancum  Ht,  (cd  vt fit  adcer- 
itumfintm,  quodt/^jr/nominefigoificatur, 
.quodtaotumdcm  valct  atquc  in/ZrMm^- 
.tum.  lofltumcBtum  autcm  cft  finis  alicu- 
iusgratia.  Fintmlmac  appellat  Scriptura 
Dtiglariam.  CoDdidrt  itaqucDcusiiomi- 
oeroadgloriifui  i. e,a6quotpfc  gloriam 
accipcrct  ab  homioe  ,  Tcd  quo  gloriam 
i  fuam  pcr  homiocm-multo  illuitrius ,  quam 
perrctiquascreatura»  iiluflrarct.Ci/orMau- 
tcm  Dci  lilu/ha^ur  pci  patefaclioacm /rir- 
frittatumiffitunafuralium ,  prxfcrtim  ca- 
«fm/rtf-tiun.quxtnfecundo  diuiox  naturx  mo- 
riuatum  meoto  coundeiaotur,TCfunti>i?ffi/«/,  iufti- 
m, 

^'itnam 


fottntu  jfojft  ft  aclu  iffo  ccmmiinicare.  Bcni 
.  «i/i»«  itaquc  Dcumimpulir,  000  taotum 
>Tcalia,fcd  (^ijominemtonJeret ,  hoc  cft,  vt 
.feipfuniuihilopct  iimilitudincm  itacom- 
;  tnunicarct,  vt  cx  nihil»  &  ifla  communi- 
«Btiooc td  crillerct.quod  elt hotno  luftitta 
prxfcripfitmoduni  quodcccbattftam  c6- 
rounicatioDcm  ticii  .■  nam  cfl  bcnitatis  ar- 
bitrairix,  ycl  vt  Tcrculliaoos  ioquit ,  arii- 
trturixoftrum  Dti.SaJiitntia(ciuii,  quo  pa- 
dodccucrit  Dcum  lcadid  quodclic:  ho- 
Mofacicndum  communicarc,3c  quomodo 
Dcusidpotuciit  Potentia  harum  inftru- 


greditndo  feifftfcvttviumalttm  id  ti\ ,  pcc-  "''^*'  '^*' 
catorcmiouIla.Dciadhocfoc;'fr/i/ic»f  con-  ■ 
curtcote.nrfi  quxcius  bomtaitm,iuftuiam, 
Jafttntiatn,imo  ^  ccnftant\4%m\n\pi\ts\x\ix 
crcarioni.s  iofinutionc  dtceret:  qtia  oihil 
dccedcrcthomiii  n  ixnlibtriarbi- 

/riiaiflualismodj.  cviirctur.adhoc  vcl 
ad  illudimpcl!crctur,iiew7ovcroi«  hocfl»' 
/«cxiftcns  ,  cum  omnibtu  fofttru  ,  quos 
Dcus  llatuct-t  cx  eius  (anguiuc  ordinario 
modorro<lucerc  ,///j;/iM4'rjr/,  cui  Deu$, 
pro  meritis  irA/n  rcddcrct  Sc  faenam:  hoc 


incDtum,pt?ftofuit/i</rx/f^«rffi/«/n.rotcft  l.cftiqucm-y/i*  rr*  PcirUfaccrcr  ScdhocnS 

'  '  ~  eftpafla  cadcm  illa  i^«R/»f,('  qoant  mjhi 
niatii  ccm  mifericordix  hocloco  ippcllarc 
IiccJt;  quin  occif i\Dc\  iuftitid.bonitatti, 


coimDcusoiiitlofuam  fimilitudio^  com- 
muoicarc.Scd  /;0/nonon'itiitcoodicus.quiQ 
voi fuerit  iftius bonttatis,iuftiti€ .fafier.tia, 

fotenttd:k  hoc  pa^to  fuit  vasglorix  ilUiftta  &  w»/;fr;f<rrrf/«4ii'/^y;r«/rcc.6cicbatquidcm 
XX.  Advideodutn  quo  modo  vas  Ifit  illa-  i  fapientia  Dcif«a/ii/?/.ideft,;>#ffit/<»  dcbcn 
.'ftraodxporroDciglorix.RcClefanc  Nam  faenam  Sc  iffftitia  rnlebac  caufx  .reddt. 
Dcusiri>w/»ff»coudiditnoB  ^itjfettantum  |  quod  ipfi  dcbcbarorrfcd&fciuic  Hh!>oni- 


Kkkk 


tati 


tt6  lACOBI  ARMINIl  ANALYSIS 

/«ri quodampliu$dtfbcri,&  roluiti/?4,pto  abmrormimafcnapotcftatfhabcrcraciett-^^^r^, 
'  *'  dihomiucs,*:  dciifilcmpurofux  volunra- 

tisarbitiio  &pl4cico  dccrctum  ftjtucndi 


fuanatura.^Sfwwicjuoqucicddt  c]uod  i- 
pfiuscrar.ncmpeyi/iwfw*;/  '•'■■ion- 
firatioMem.lutijutpromnio)..  ■  :ior- 
distm,<\\xxz(\.  bonitatisaffeiitusiQ  milctos, 
&  proprcrcamalcnicnto5.D#f«r>cnim  bo- 
n,-^-'  'r  nf/,(ocommunicare  ,non  tantum 
Wc  .rihiUiO^nthtlmerititexifitntthMh 
<^  binemeritu{ftqHtdem  manJatnm  pnjli- 
tijfenf )  ftd  <^  mnlt  mertiu     /' ' 
foi  tbM :  vt  ^  dartt  non  haieni  . 
imoaddtrtthabtnti,  (^parctret  al>ntenth 
tam-viiirtxiductiui  pcecMum perremifio- 
mtm,<]UAm dc  nilulo  tnumphatrtxf  er  crca- 
titnem.  loucnititaauc  fnpientia  inodum, 
HUorcddcrcturr/iMjl/li  quod  mcruit,  3c  ^i»- 
tiitnii  quod  dccuir:  ncmpe  lefnm  Chriftum 
Me'ita:ortm  ,  cui  caufailb  j;cnctis  humaui 


ccrtst|coQditioiiibus  lancitum,  fccunuum  n^f,  . 
quas  alios  vafa ad  dcdccus,alios  vafa  ad dc- 
cusfaciat;  &:  proptcrca  homincm  luflam 
caufam  noQ  hubcrc  cxpoilulandi  cu  Dco> 
quod fc  fcccrit  irtcriftibili  volunute  indu- 
raadum;  quiliDtct voluntJtis  llatutum&: 
ipfam  indurationcm  intcrucniat  obftina- 
oin  pcccacls.  ob  quam  Dcus  vult  fccun- 
dumtdcm  vuluntacis  placitu  homiac  vo* 
luniatc  irrcfiftibili  indutarc.  Si  qms Jimpti- 
ri/rr  dicjc  Deum  habcic  poccltacchcicadi 
homiuem  VMi  ad dedectts  (y  irmm ,  lUc  D6o 
mjximam  iniuriam  facicc  & 
pcuracconrradicer.  Q£arcncc 
audctym//)/if;rfrdjccrc.fcd  ifta  luu 


imponcrctui  apad  tiibunJli  lullitia:  pcr.  .  cHc  dedecretv.cp  aoaexjeq.iatur 


fcrenda&pr-  >  quo  ita //fina  tllcc 

•va^  Iwnitatii  <.  ,\ ■■■■■^  rutnmo  &  c  xccllcn- 
tilhmo  modo  illullrandr.Catctu  hicquo- 
quc»«j?i>/«fcintcrporujtroemor  fui  olficii, 
&dci  •     1  municarioDcm  iltam 

l>o)u:,     .  non  magis  de- 

ccic  ficri ahjqjconduiont ia  hocftjtu  quam 
iii  priotc  :  lcJ  arquumcllc  \tcouiittioi\3- 
cuarui  fccunduin  quain  bonum  illud fA,'»>i- 
yir/ror./MCommumcctur^vclnoa  commu- 
mnt^mcila    nicctut  j  imo  coutiarium  malum  mlVra- 

jt,orw,«cy  v/i.tar.  Atqnchiiitlbtur        '     '    "  •;c$fa. 

ft  ,),aLi  jtue  ccrc  vxja  itt{Sr  a/tos  >.•■  > , 

juci atorei  adtratn  v  cl  mtfnicordiam :  mijertcordu  qtti 
fadi.alti     }■  rconditu  '  ■■".imtranj- 

T       -^"fri.go  -^  "■'■'ur,nec:i  .     >    ■       ■  'cnf.idque 
..  !i  irreuccahilt/irCi^neceifarieiidcortc^mcoa 
ji.tHtiuxta  ditioncmeircoc  uauljjjiclli*  ,  pciliftcnics 
•:r  in  ttJii(grcflionc  ,  vjfa  irx  ficrcut  iplo 
,     a(nu,&:  qui  prAftitillciitcandcm,  hcrenti- 
plo  jcIu  valannfcricordia:  :qux  ramcn  ca- 

, .  .  ,  ifinndi  to 

,   .V  -Uitiatcm- 

I  .^artiBtcaiux  :Dettt  facit  ho- 

jnintm  o/iu    Hcmo  je  fat  •>  liuc 

ftcciV  •  ■  j.iiireje 

f„n.ii<  t,  if*  vil 

mijertcorditquod  O"  rtipfafactt,  ^uandt  eon- 
ditieejlautprafita.an'  rnigle&a. 
Hincapparcrquislit  ^^...     ..  ..-coruqux 


hov:\ope(  '  ■  fc iia  d; 

Scdillet.^  .  .itadecvti 
ytproximam  exfecu/iotKt  caujam  j . 
rmflfulpcnd.it ,  q»  tantuncie  valct ,  a«j 
{tmpliciter  dicac :  Dcum  ibtuifTc  al: 
homincsfaccrc  vala  ad  dccusi  alios  ' 
rx.altos  vafamtictic(irdia'i&  vth 
facctc  omncs  prim  jii 
caaliospci  luftuiain     j  ,     ,   .i.    .  ..  ..... 

&  dedccorts ,  ahos pcr  mifcticordiam  vaGi 
mifcticotdiz&  booont.Q(iidquid.n 
abiuiui  cx  iftj  compatjtionc  ab  .\ 
aliarapct  iiniitrjm  lotciptccatio. 
deduci  >  folo  dif.cnminc,  <p  cft lotcr hom > 
aes& vjGifiguhredteiotr' 
ucniM.Mj:c  a  iiuniihi  rriv; ..  i .  . 
ii  nullaaliacllc  pcflltiftius  com[ 
rcddttiu.fcd  vttllisiplis ,  cuquibub  iuc  oo- 
bis  ncgcicium.ru.v        '  • 
commcijft:arcn.  , 
naIogia£4(i  inceUedtjm ,  huiuti> 
I  .jle  Li»c  coot  ludcic  vc: 

)  .1  t(i,imo  tualtcioillo. 

fctibis.uptmiccoolcucire  At 
{kc\  mceiurcn 

/'       ,.i  i.it  A' 

1.        .,  qujmA.  11 
duobusvcifii^uradducit.Siv<roTtf/rj  DriM 

&C.c'- 

lu/u//. 


■n 


tanditm 

'ttr 
trt 


kicab ApoftoiuadfctuutUi>ucaif  e:Dcurn  tKfnnrnnmm  (onJirmitndAfn,tHtnad . 

Uientn* 


CAP.  IX. 

ir^ionem tj>J*M refttt/Dtda:  QnzipCi  <^nof\i 
jiVt»^'  Ibotaliluiai  Na  comonflrarc  oWcdit/Uii 
frtjftorcom  jodigoitatf,  cftiili  alitjuomodo  rcfucarc, 
fTdtiopcfie  vt  in  fupcriotjb.  vidcinBS.Ncc  viiico  qua 
Tioris  apfli-  rcconioJclncredditio  acconiodan  illi 
CMtio  fu*.  pdntioDi  non  yolXiv.QvtmMdmodti  n  figu!us 
■  h*tef  potejlmttm  tn  lutum ,  vt  ex  ttidtm  m*f- 
•         •^*'* f»fMciAt nlindvAS (iddecui,*li  '  '  ■    '  liecuf: 

dejumpt».    it*DeiuiiAbet pottjiiuetn,      ^   mtdto 

Atfuiorem  vsfs  ir^ttdtMerttum  coagment.va 
Itnitate  fua  perferre  ,  ^  vafa  ttv.         '  •x 
^r</i4r4r*  ^i^/tTiu;.  Qiix  zquitas  1. .  d  -  V .  .1  [  111 
Exctftio     a{iii,l)ui  quos  Dcus  Cbi  habct  vrrinquc 
{ontraiUam  pfopofu^s.  Scd  (licctquis,</?4  nonhahere 
tnttr fe  conuf>  -    ■  '  -  :        ■  ■**rttf, 

4^{ctinaicfii.  ..  .  .  ...1  tnte 

ritiim,\A  cik,dedecH4  coagmetitata ;  icd  lioc 
potius  illi  coDUcnitc . coagmentarevafa  ire, 
adinteritum:  vt  prt.farare  vafa  mijcrtcor- 
dit  ad  gloriMm,i{ii  connctiic.facrread  deCHt. 
Kifhondo  Scdquw  Apoftolo  praefcribct  moduin  ap- 
plitaiionisad  comparationcm  ? au  non  li- 
cct  lUiparitatem  diuimpotejlatii  common- 
firarc  incoquod  Dcus  rciptafacitrirctf-uA- 
fairt.(^miJericordiA :  hcct  minut  fit  qiiam 
qu  od  Jigulue facit  circa  uafa  dedecorit,vt  hac 
ratkonc  vis  atgumcnti  fii  forrior  a  mmori 
ad  maius  .  quam  a  pari  ad  paritcr  compara- 
rii  ?Dccft  autfaliquidifti  Apoftolicx  ap- 
pl:cJtioni,5£  liquctidhu:urmodicirc:.<^«/»/ 
fai Kndinoet  haltlit/i  rejlatem  !  vc],anpro- 
pttranonpoterit  mertto  juccenjere  induratu: 
Atnuucdcniquc  vicic  •■  i-i. 

tct  uiuc  vcrbis  ,quii  .  .      ,  _  i- 

'''''  roanruri^llucprorcdduioae  coparacioois 
nm,  (^upprofcftmpiiciter)obic6iuilla  rcfutc- 
:tur  Dixiautcin  &  cti.i.'v  nn; dico,;/«//4w 

omeeiions  ^^^^  Scriptura  <  -'n  vidcri  jir- 

:.f„f 


y 


tatorm. 


miit^ 

ficici)!!:'. 

Rrmi/ur  ^  ficultaie^. 

■^'^     jintecedcBS:  Deuiijuoi^Vukindura/.  Conft 

':}i,nitur   a  '       obicdum.-  ? 


'.nP.io. 


-.''tre  induratii. 


^  .^adiunclo  volumaiisdmiii^: 

^iavolMntatiDeirefiftinequit.  Antccc- 
dcns  &  tatio  conicqucuii.r  conncifVanturr 
Quos  -jult  Deui  indurarevoliintatt  irrejifti 
^//.'.additurconfcqucns^  lUtsnonpctefim:- 
jitijAccenftru  SimpUcia.ia  ifta  obicdhonc 


AD  ROM.  627 

contincotiir  i  lor; Itad^  ui, 
Vcluntann.  .  v,  mtru  ':to: 

quodquartum  mahinmodum  dici  vd  cci- 
pofitioois  peraflii  matioDcm.vcl  diuifioou 
pcr  ncgationcm.>*/fjr/7/:)rM/fr  /jxf  ab  oba- 
cicDtc  propooiturhuiuilnodii/»-4//i///»4cfV 
adiuuclum,quo  verfatut  Dcus  circa  indn- 
r.^;,qui  proptcrrafint<riirf7//«ii>x ,&  hic 
ciiam  cauja:  vtfjLpcobicdtarationcmhA- 
bcDCcaufa:uoo  iplbrum  admoftotum  in 
fc,fcd  quatcuusciicaobic6ta  vcrfantur,ii 
clt.nou  quatcnus  fui:t  tcra  primo .  Icd  fc- 
cuodo.  iHditrati  voluata*  irrefiftililts 
p  o  nuo  cu  r  V  t  w*r/4  ejfeanm.  Indura/io  eH 
efien-um  volitni '  ' ilis.  lara 

quarrituian//»;  y  .  i        .  ,.  iaict  iadu- 
rationem^voluntatem irrefijhiilrm,  cad6 
iit  afiteho  inter  iram  diuinaw  Cf*  induratot 
faoc  c(li««  t.  ttiitrnjctpojft  itainduratts.cpi 
ii'^nmcit\ir  pct  yoccmtnerito  ve/  imrneti-  . 
f<».  His  ita  cxplicatuapplicctur  Apoi>oli  rc-  ^^^VT 
ipoofio.Pr/wodcclaiatApoftolus  tfiamaf  "^M^"' 
fetltoneiatu  tram  Dci  &  tnduratos  non  cflc,  ^'JP""!""'' 
fci  potiui  vniuerfam.  Non  cc\\m  ohieRum 'j^y^^jj^y]^^ 
irMdu*inMl\iatjndurati,ncc^ueindHratioirt  '        ^  ' 
caufa,lcdpoii\jsirjtdininacatifainffuratio-  _ 

E t  D cu s  aeiu indurationisscx fa tur circa  ^"'^**' 
cos  quibus /r>irj(/iM/»<y?,hoceA  ,quiipfo 
,  aduiam  fuoti/ii/Ji/rit.Qupd  Apoftolusfi- 
goificathis  vcrbiSi  vafa  tre.  ad  interitum 
coagmentatainditra/DeMS.Ei\\t3que\tti\\is 
noo  t^fitiimfailacta  a  caujatuincaufa,  fub- 
leHononfubiecio  ;  fcd  muerfio  caufx  8c 
cfFcdtijfubicdli  &  adiun^ti,quarc  rcfutaiio 
ilbus  pariis  cft  finniinma.  Taotum  abcft 
vtDcusnon  poiilt  fucccnfcrc  ioduratis 
vccontranou  induicr  -  "'^  •'  ^mfuaculpaiu- 
ftillimaru*  diuina:  os.  Docctau- 

tcmScripturacotaiudurationcm  ciTccfFc  . 
cia&figaCirx.^         ••   '  "  !racftqu?. 
ii\o,ari  Deuipojfi  . r4//i,  quij 

quxrcndufucrar*»  Deuspejfrt  indurareeos 

cfpondct  Apofto- 

"^^>  '-i''^y  ■•^''--^■^  ■'.■iKra/ioni  Sc  Volun- 

tatv  irrcjifitliili.h i s  v  crbis  :pertuUt  irtt  vafd 
muUa/e»irate:<^aih  mo,'fit  inditratioKis Cgni- 
f'    •  .tnfnetHdinf,  noo- 

'     .  li  icfiftiocqt,4t7<Vȣ 

Icaq,c-;  luccllulbciacaufqoocauf^  At»o- 
quictaiiquisiaonoo  dccrccum  quoftatuic 
Kkkk    %  Dcu/ 


rACOBI  ARMIKII  ANALYSIS". 


Ttrtta. 


m> 


E)cnsindurarcx*4/i/r^ ,  tH  voluntaiii  CHi 
r-eftfii ncquit  ?  Ita  Unc.  Ac  aliud  cft,  Dcum 
omiMpoccocis  Toiuncans  adu  viiadindu- 
racionemcfH<.iendanii&  aiiudiHi^  volun- 
latc  (bcutlTc  >  fc  vaGt  irx  induraturum. 
Namiito  pa£lovo1uDcastribuitur  dccrcto 
in(!         iis,non  atfluj.  inrtr  qr.x  diffc- 

rcL.         .j':ft  >  vtDcusponiiv  '  .itatc 

irrcfillibili  dccrctum  faccrc  dc  sidi  trz 
per  |iaricntiam  &  lcoirnrcm  ru.im  induian- 
dis.  Siquit  rcgcrat  iniiur.ttsoncrn  tanicn 
tmtctrtlkiijfc  f  iUttirsm  per  ijiamfa^itn- 
U*m:  pcoprcTilludi//rrf/Mm'i}iia  nou  tau- 
tumftatUi:  vti  paticotia  ,  rcdilhvr:  • 
duratitnem :     htc  tqnipcllce  cmfn^   i  .. . 
itSai 'vc!>tr*a.'ij  cuirefifii  ■;eqti  'it,  Sei^  ifia £- 
^«//oiVrf.-fuda.i  negatiuiiis  ratioccm  mul- 
tapcrriiv-!  •  ■••r  longun^cllcthic  adfcrrc- 
iparci.  ^iiefupcrrccicbo,qpiaidod- 
ic^hiiu  oou  obeftpropofito.  Conccdamus- 
cnim  i'i  omnipottnlit  vtluntatu  indurart 
vafa ira,2D\xociufiiita  in  dtttini.  vcltan- 
cilluro  adimcr.quum  ip^meritifintinJurM- 
tfnem.in  Dci  autem  acbictio  fic  pcrnam  in- 
ftigcre,  quoipfi.  vifum  cft  raodo  Tertia 
xclponfiouii  pars  cft  *.\eaqkiiaieitliu$  adus 
^iuint ,  quero  Apoftolut  auac  czprtcar, 
fumpcaannc,  Qatdcnim.annonxquum 
Tt  Dcus  iram  fuam  fjj^ potentiam  aliquan- 
dodcmonftrct  ^^quinunum..  Aducifus 
quosautcm,fi  noa  aducrfusa^jt/^/riCiu/i»- 
ttritnm coagmtntata,^*.  Dtutptrtulit  mul- 
ta lenitate !  Aut  aducrfus  huiufmodi  ar> 
^uumcft-vtDcusdecIarcc  ftiam  pqttntiam 
CrirtuHi  autnunqnam  ilii  id  hbcrum  ctic; 
&  ficiDcalfum  Dcus/xi/rn/Mfuarmatut  & 
*r4,TtpotcquasezcrcctcnUDquampotcrir> 
quikufcanquectiam  modisirricatus.Htnc 
apparcramplius,quid  bicab  Apoftoloprq- 
Aitumcn'e  ,.  quamncccdariarcfuratio  i- 
ftiusobiedionispoftubbar.  Quidquid  c- 
oimad  /ri/^w/nit-aducrfus  induratot  noo- 
czcufacioDcin  taacum,fed&  dcfeofioncm, 
imoprzconium  adduci  poterac.hic  alla- 
tumcft:fc  ita  dcfcriptiilli  in  quos  Dcus 
iram  crfotentiar»  fuam  yult  oftendcrc,  vt 
omncsnmui,i><(//M/;>4iuftas  caulisio  fc 
compicdlantur.  Nonenimirafcituriis>nift 
iravaps  um  cxiftcacibus  i,  ncquc  qaum  « 


racritofuoadincerftumfunrcoagmentattr» 
irMmfuam  in  illorun»  criaum  fiatumiur*' 
fito  exfeqiiitur, ff  d  diM  magna  lcnttat, 
tier.tiAtUes  utlerjtt,  ad  pccoitcntum  iuui- 
tans,  4cicflpifccntiam  cxpc(ftans  :  at  vbi 
cortitdttra  (y>  refipifcere  nefcio  ifiamDti  pA' 
tientiam  (y>  lenitatem  tontemnunt,  non  mi- 
rumquodncc  ipla  intftrtcordijftma  Dti  bo- 
nitasibira  iUationefc  poHit  tcmpcrarc.oc 
fibi  vbiquc  iutfunmfummum*  i  .  d- 

di poftulaas ,  tU^ locum nullum  ..cujv. Jcre 
vcUc  vidcatur.  Brcuius  autcm  rcfponlio- 
ncm  proponcraus,fi  ad  finguias  fyliogifou 
obicdliut  partcs  iiiam  accommodcmus.  ^ 
Syilo"\liuuj,iurcmcalisctac  .-  §^'i  volu»-  ^^r*^ 
ttuejua  irrc  iditrat;  tUrprtfJhutru?  '"^ '^"^'o- 

fucctnftttindurAtu.AtDtt4«voluntateirrt'  f*tmh  Sjl^- 
Jifiibtii  indurat.  ErgonmpPtefi merito  fuc-  f--'^ 
cenferi  indttratu.  Adpropofittontm  rcfpon-  ' 
dcc  Apoftolu«  pcr  ntgaiionem  :  tum  quia  re^onjie, 
(implicitcr  fufalfttmeriticnim  fuut  iiidura^  AdmM^ 
tiontmiWi  quosDcus  indurat ,  &  libcruro  wot. 
eft  Dcoiibm  meritit  infi£tri ,  quocunque 
ipfi  vifum  cftmodo :  tum  (^Mi^/alfMiracatt' 
faalltgaturinduratto  ,  quum  illi  iamfunr 
•V4/a/r*  antcqtiam  indurcntur  ,  &  ira  lic 
caufa.iudurationis.  Corrigatarcrgopro- 
poficio  hoc  paiflo  .•  ^ivoliintattft<  ' 
fitbili  indurat  eos,qutprepteria  quod  z  i^ .. ;  «, 
funt,  mtruerunt  induratiomm,iUe  pottfimi- 
rito  ifiii  indttriitiiporro  fttctenftr*.  Admino- 
rem  rcfpondcr  pcr  poftttonem  alteriiurrKdi  j^^^^^ 
indurationHi<^o  toilitur  iftt  modus  io mi- 
norc  aHumptus  .-pirfert  enitttmultn  tenit»- 
te vafa  ira  ad intiritum  ciagmentatM :  E rcor 
Deo  impucaadum  fi  illi  hinc  lodurcatuc 
pro  fua  malitia  ?  Con  igaiuc  eciam-  mioor.* 
At  Deuspntitntia  ^  Itnttate  vttns  erga  va- 
faira.iUatndurat.  Vadc&.maior  vltcrius 
cortigcnda»  Tcnit-  pct  fuppofitionem  huttu 
m»ditnduratiittit,qQ't «us vcriiatcm  9c  x- 
quitatcm  multum  commeDdabit.  Hinc 
lam  Ccf^utiui  conclujiontm  cfCe  fuUam .-  cuios  • 
contrariacz  fa<fta  antccedcotium  corte- 
dlioncnccc  Ifario  fequitur,  6c  cft  vcririima,'. 
nontaotum  proptcr  vcricatcni  aatcccdcn- 
tcm  ,  fed  &  piopccr  iufium  finem  diuina 
indtirationit.qui  eft  iUufirMtio  trofienfioira 
fjj^fpitntiADti;  Quod  ad f hralin lilam at.- 

OQcr^. 


CAP.  IX. 

nh  cr  iri  vaf*  effeMdinttntui»  ee^gmem/tfa, 
ex-prxcedcntibus  facilc  potefl  intelligi. 
Qu  dc  iiAjis  miftricvrdu  addidit.didum 

2UJ  id  occafionc  fccctir Apoltolus.  Et(]uia 
e  illts  noo cA  ^uzllio.latioii  czplicationi: 
rnpetrcdcbo. 

AT(}ucit3quidcm  mihi  commonflralTc 
ridcor,.  HHnc-  ApcftoU  locnm  confirmantlA 


AD  RO*Vr.  ^19' 

iftiftntentiAnoHjiruirt ,  qsiMmmitUihHiut 
Citpitii  ftmdnmcnto  ntxam  ijfe  nrbitrtmtHr. 
Kts  vero  ipfai  hoc  capitc  comprchcnfaS 
prohxiusruflarc  vifum  nou  fuit,  quiaa- 
liasidcommodiaslict  iquandocas  non  vC 
huiusvcl  ilhus  lociautoritatc  fufFaU 
taSj  fed  pcr  fcconQdc- 
labimus. 


Hdc  mihi  Paulino ft  quis  male  cenfinafmi 
Monjlret.abhocfcn/itabftflerepromptusera. 
At  ft  ijmf  fidei  monftrttmale  confona.culpam 
ti^C(erc,& ermemtotlere promptiM  ero^ 


Summani  huiiistraftacus  ordinc  complcclcntcs. 


QVomodo  verbo  Dei     injitu  antmo  no- 
tiotiibui  dt  Pndeftinatione  ^gratitt 
Dei  rtHe fnfer ftrHMtur.  499 
AxiomMhoc  Deiim  femper  iuftum  effeMcel  ht' 
minet  non  inttUigant  quomodo  iuftut  fit,- 
cante  vfurpandnm  ejfe  tbtdi 
fluomodo  MccipiendUm fit ,  eum  Deutdicitur 

non  ptndert  a  caufis  vUii fecundis.  5  o  o 
Ordinandi  vtrbttnt  ijmmodc  acctpiendum fit' 

in  materia  deprouidentia.  ibid. 
termittere aliquid  certifimt  gratih  anidem' 
fit  eum  otioje  ft>eclare  qutd  fiat,aut  quid 
futurumfit.ibid. 
€Usomod6  inteUigendum fii ,  ijut,  mtitMnturr 
ifUoadcertM  ©•  fixat  omnts  ciretwtftMn- 
tiof  nen  fine  immutMbili  ipfius  deerete  mu- 
tari  tl/td. 

ludiciMquidem  emtuMDei  reuerenter  hono- 
randa  ejfe.fed fimuUerfilJime  conftarc  de- 
bere  quod  iudtciM  Dtijim;  .jum  ejft  ipfitts  di- 
enntur.  foi; 

fJ^emcdoDetta  eoncurrat cHm  raufis  fecun- 
duad  opus  aliquodproAucerjdHrn.  ibid. 

^^omodf'  Mccipitndum  nthil  mali  c.t:tfri 
pojfe  nifi  Deo  impediinte  ibid. 

j6ttx  eutruu  quocurt.ju  reireiie  concludM^ 
tttr,  Deum  Mliquid  voluijfe.  tbid. 

fl^cmodoverumfii  hewintm  ncnficertbo* 


numciiAm  quodexgratiafactrepojfit,  nft 
rebus  omnibiumfe  creMtiipriiJideMt,omnim 
que  (^fingula  Mdminiftret  ^  gubernet. 
yoi. 

^OMMm  tMttdem  modo  DeM  toti  mtmdo  6* 
Deut  in  lUo  efficiMt ,  vtfaeiat  ,ficut  ejfecii 
vtpofftt  facere  fi  velit.ibid. 
jinprt.deftinatio  reiledtfiniatur  vtl  defcri- 
i>attir,  quod  fit  eonfilium  Dei  de  hominit 
vltimo  fine  vel  ftatu  extra  temporMtem 
iiMnc  vil  MnimMlem  vitMm.  f  c  5 . 
fjuomodo  reHe  accipiendum ,  prAdeftiitMtio- 
nttvllimum  finem  ftatui  declarationem 
gleriaDei  in  iUtut  fartim  mifericerdi» 
partim  iuftitia  ibid, 
Dum  in  omni  operfjuopropofitam fibi  habere 
gldriam  fuam :  eam  autem  tjft  ptrfeilionit 
fut  mMHifeftMtionem  'j  o  4". 
^iLttsmodu  Dem foleat  gloriMm fuam  ms^ 
nifeftare.  quarumnempe  proprtttatum  ef- 
'    fentialium  explicatione,  accurate  to- 

fiefeexpenditur.ibidt 
AnDtui  reHe  dicatur deereutjfi  vthomo  la- 
ttrituro'  iUuddterttum  ad fi/iem feu  ftr* 
I  minumptrduxiJfe.jo6 
An  ereatio  <^  lapfiti  hominum  reHe  ftatuMn' 
tHrcommunemtdium  ejfe  confilioprtidofti- 
nAtknu fubftrMtHm^ibid. 

Khkk   y.  Am 


gio 


lACOBI  AR.MINII  ANALYSIS 


piinirct  apparec  Deo  in  ifirocfacdcrcnon 
nMnu»,  imo  multo  magis  fuiirc  libcrum» 
coditioncs  quas  vifum  clVcr  poaerc,  quam 
io  ttrdcie  creaiioais.  Ec  pcrconfcqucns 
oon  magis  hic  quamibiM/«/7fmcoargui 
poirc.Scd  toca  rcs  hoc  fyllogifmo  comprc- 
hcndi  potell. 

Stf>ropeJitt4m  Dtifecundiim  tUclionem , 
fliu  earnis  riiiciendu ,  eenfenilis  autem  in 
jemine  filiis promijpenii  cAitfAm  halet  fo  ■ 
lam  Dei  miferi(ordi»m  ^  eommiferaito- 
nem\  tumfeqHittir  DeHmobidnuUomo- 
do  iniuftitii.  arguifojfc^. 
Jit  propofiti  ifiiui  caufa  eft  vna  Dct  mijiri- 
cordia. 

Ergo  Deu4  ob  id iniuflitii,  argui non poteft. 
^  .  .>...r-      Hunc  clfc  fcnfum  Apoflolicx  rcfwon- 
^...^    .   ''onis  patct  cx  confcdlario  rcfponlioni 

ra  :  L  \uhttcxo:riempetztturnoneftetut  quivelio 
ftftarto  ab  ^  ,  •  r,    r  i 

'j1t>ofiol  [iib         eituqut  currat,fedmtjerentuDet,\\xh 
•'     andiy  proto/itumfeeundumeleiiionem.QMOi 


quia  Deuiiniuftitit,  argucbatur .  quod filios 
camis  cx  propofito/ecundum  eiecIionemKxi' 
cercratquc  odiohabcrciitca  icfpondrc : 
St  Uberum  Deo  cft,  ad iuftamfut, potemtt,  dt- 

eUrationem  nomintfque  fui  iltttftratio-  S^uomoda 
nem  Pharacnem  excttart  ,indurari  ,pu-  '^" 
nire  ;  tum  Deo  non  :  •  ?  tntMftitiaattri-  dac  -« 
bui  ,  quod propofitu ^      .   ./n  tiellionein  jlpoftoU. 
decernat  tn  fiiiorum  carnis  iuftaindura- 
tiont     P^^tta potentiam  fuam  firgloriam 
illufirartj. 
At  tUud  Deo  libtrutn  tft ;  vt  appartt  tx  hcc 
loco. 

Ergo  pofterius:  ^pro^u)  oi>  i.inon pottft 
iniuftitta  accufari.  » 
Cunncxio  propoficionis  ccrtncftfir- 
ma.  Namaut  OconuDquamcticlibcrum 
potcntiam  Si.  noiuinis  fui  gloriam  inali- 
cuius  iuita  punitioDc  illuihare  >  aut  etiam 
libcrum  ith  ctit  propofitoaiiquodtcemircjt 
ioquoruiu  lufla  conck-mnjtione  fuaai  po- 


cancumdcm  valcc, atqucidquodanccadi-  ■  tcntiam  &  nomiuisgloium  vclicdcclara 
xic ;  propofitum /tcundum  eUHionem  manet   rc.  Et  Ginc.  nihil  crialiud  Dcoadimcteius 
ixvocante,nonexpperibtu  :(^fiIiipromi//io-    8c  poid^itcm  deeretum  quod  eA 


w«  ctnfentur  in  /tmint  filtt»  carnis  txclt^fis. 
Qjlum  cnim  mtfericordiA  Detvoluntat  Ct* 
r«r/«*/;*w/»Mopponicurjcerrumcft  iftum 
fi^uiHcareconatum&:  curfum  iqKohomo 
ai  > ue rnrfericerdiaDei iufttttam o* falutem 
jHuturum  fe /Ptrat.   Talis  cft  aaccm 
1*1     cur/i*s  torum  quipcr  Itgisoptra 
'  CtluitmfefiAtuur.  Quumquc 
.  vicifljm  voluntati  curjut 
oppomtur,  cooftat  i//tufticijc  &  vitz  con- 
Cl^  jc adx  mtdtum  il\  cordiioppofito 
otiiuutum.  ^oAmijLi- . .  i.iu  cft  maximc' 
art>ac  ,  ncmpc ,  fidts  tn  Chriftummtdtato- 
rem. 

AlttrA  ratto  ntgm  r  jutfifu  eft  a 

AlttraiU-  ,.,  -7  tptttntii.^glcru   uluflration^; 

hera^  if  ^  querum  vtfum  tft  non  mtftreri  .•  q ux 

''  ■ .  ^uopofita  quidcm  eft  in  paiciculari  fha 

■^*''  raonii  exemplo;  31  ipfa  in  fc  fuanaturaeft 
luftra-  cunlhntiilima&  fcmpcrfuifimilis.  Com- 
u.nt  V.  '7- prchcnditurhis  vcrbiiiI>/fi/«»ii»5frf//«- 
ra  Pharaoni  .  /Id  hoc  excitauitt,  vt  in  te  0- 
'h  ffre/n pctintiam meam,  (^vtaununtit- 
.  menmeuminvniuerfaterra.  Exqiio 
iucAi  Apoftolus  ad  iftamobiiRionisparttm, 


eleiiionem  ficxcndi,  quam  uol! 
pelentiam  ^  nomintsfuiglori  , 
rura  iufta  indurattitit^punittontc/lendtrt. 
Coniundta cnim hqc  lunt>pumrcaiiqucni, 
&  cuodcm  panx  obnoxium  dcccrncre. 
Nulli  cnim  pana  iufte  infligipoccft,Din 
cui  cadcm  iufto  propofito  (y  dtcrtto  fuetic 
dcftinata:&  f!  cui  px.naiuftc infiigi  potcf(. 
cidcm  potcftcadc  pana  propofuo  (j^decrtto 
aUqtto  iuftc  dcftinart.  Q^omudo  auccm 
libcrum  Dcofuciit  Pharaonim  excitart^, 
indurartj  .  &c.  poftca  in  rctutationc  fc- 
qucntis  obiciSionis  gcneratim  dcmon- 
Ihabitur.  Hunc  eHe  totius  rcfponfioais^' 
Apoftolicx  {'■''■■  ,  apparet  cx  conclu- 
fionc  toii  u,,       oiii  iubiuocla  :  trg»^-i' 
quorum  vult  mijerttur  (^  quot.  vult  in-^^^J'^^' 
duratj.  Ex  ifta  cnim  conclultone  tota  ob- 
ictitio  ludzoium  rcfutacut  rohdi/IIrai}* 
hocpa<J)o.  "EiHfquead 
Si  Deuspoteft  miferiri  quorum  vult ,  (^  1«  4ndi 
durarequosvuU  ,  ItrumiUt  Uti  lufttttd 

eftprepo/itumfecuti.i   .cmfaetre,  cotra  JuJa- 

qito  fiUorumpromi/fioniiftatuatmiftrtrit  rumebnliio 
filtes  vtro  carnu  indurart  ^futtirt..:.     rtem  ada- 

Atjptatte. 


CAPITIS  IX. 

At  Dtmfoteft  miferert  quornrn  vuh  irt- 
durnrequoiVHlt.  Ergo  ItberHrrt  tUieft  de- 
tretumfecundutn  eleclionem f/uere  quo fi- 
liorum  firomijftonis  ftatu0t  mtfereri  ,  filtos 
'vero  camu  indurdre  (^punire. 
Etpcrconfcqucns  .fthoe f»ci*t , quad itli 
liberumeft,  n</npoteft  iniuftifim  vUofua  me- 
rito  *ctufari. 

Ita  Dci  iuftitia  in  ifto  propofito  /■•  ■•'••  '  :rn 
«/f^/ioMf//)  ablHpodolofiimilhmj  .1- 
IX  ipfius  MoCaicx  tcUimouiis  cit  adfcrta. 
&  compiobata. 
/'ItixohuBie    Scquitui  nunc  ttlis  luJiorttm  ohie^io, 
rumt  nata  ex  poftciiotc  partc  eonduftenu  proxi- 
'>'  meaQteccdentis  :  in  c\i\\i%refut»tione m*- 
■u,.  II j..*nt gnumM*  putantfux  cauix  habcrc  firm»- 
rj»  conMntur  mentum.f^wi  abfolulumiUudDei  deAliuJim- 
■  ^^Mre  DeupliciterfAluandM ,  Mliie  dAmn»niiis  decretum 
■trApofto-  vrgent.  Quo  nominc  &  nobisdiligentcr 
■ri!'!tdo-     tum  obic^tio  tum  cius  rcfuutio  ctitcxa» 
}4tui   minanda,  ncfoitcpjarDCgligcntia  :d  vcluc 
fnm,    inuifum  prxtcreamus  .  quod  illis  Hereule» 
<  ex  po- eft  cUua      omnia  obicdionum  monftra 
rt pav'  dcbcllandiim,vcl  pQti\l%,Alexandri  SLignt 
t tejulupo- gUditn  ad  qucmuis  nodtim  infolubilcm 
^«»  <^//7ff4»</«wi.  Obieftioautcm  cft  huiufmo- 
>■  6\.  GUiidergoadhnc  fuccenfet }  Rarioaddi- 
'-'   tut:  Ham  voluntati  etits  quu  reftitit  i  Qux 
intertogationis  forma  propofita  ita  rcfol- 
ucutut  :  Ergo  non  poteft  merito  fuccenftre: 
quia  voluntati  ipftMnemopoteftreJtftere.Ex- 
plcbiturobie^io  pcr  anicccdcntis  «  Todc 
id  coofcqucns  'icducitur  ,  adtc^ioncm: 
Dcuiquo  -    '■  'uhirat:  Ergo  nonpote(lme- 
rir^^ticcci,    .  >  ,  K<r4/M: Ratio coh^icniixj 
;  nemo  poteft  eiU4  voluntati  reftftere. 
Hinc  huiufmodi  cxiflit  conncxum  :  Si  Det 
viluntan  .•.  ■•".•'■  ''■   •  :  "?••■/-        nan  poteft 
iiirefuece  ■  ^.ueindu- 
rat.    Coouciraturhocconncxum  in  fim- 
plcx  fiuc  '  :in  Detu 


nen  poteji 


.inte  iffitts 


vi!untateinduratu.  Hxccil  obicdio,  ifta 
Dunc  quas  vircs  h abcat  cxaminccuti  vt  i(lo 
cxamincconrf  ■  -o  pa^lo  rcfutari  polfit, 
&  via  ad  co:  n  rcfutationcm  pri- 

fttuatur.  Di'  >:  xfh  eonftderand».  V- 
num,Deiunonp'  ''-  "■cenfere  indHra- 

/«.  Altcrunii  §luia  voltttieatefua  omni/^oten' 


AD  ROM. 

tccui neqMttrtfifti,eostmdurauit.TriorUcX3.-  &uibufnam 
mcQ  confiflii  to  quxflioais  huius  xx^(^'  Deutture 
tionc:  §)uinam  fint  illt  quibiM  Deta  iurepof-  p^jftt  irafci, 
fit  irajci.    AiteriHscxitncnia  cradlatioQC 
huius;  An  (jfquomodo  illi  qui  cmnipotenti 
Dei  voluntate  indurmntur,  ex  iSorum  nume- 
rofint  exempti»  qutbniDeusiurepoteft  fuc- 
eenfere.  Prior  j«4t/?i*abfoluctur,  (i  cxplicc- 
tur  ,  quid  (it  illudobquod  Deus  meiito 
poflit  fucccnfcrc ,  id  efl ,  qux  caufa  irx  di- 
uinx  propiia.  Propria  autcm  caufa  irx dt- 
uinx ,  &  id  ob  quod  Dcus  lurc  potcft  ali-  _  ^  .  . 
cuilucccoCciccti  peccatum.  Peccatum  au-  ^ 
tem  eft tranfgrejfto legts.iQtcWigc  iuftx  ;  oifi^'.''^'*" 
enim  Lex  luila  fit ,  Lcx  non  cft,  Dfcpro  •^^j^^^J^'^^'' 
ptcrcaeiustranigrcflio  peccaiam.    Vtau-  'r 
tcm  Lexiuftailthjsduas  conditioncs  ac-^***'^ 
ccilaiio  rcquiritivt  llt  lataab  tllo  qui  iubea- 
di  habcat  potcftarcm :  vt  fic  lata  illi  qui  prac- 
ttandihabeacpotcftarcm  vcl  potiuspotcn- 
ciami  non  caotum hitduH ,  fcd  &  ori^yHitt 
hoccft,huiufmodihabeac  potcnciam  qu« 
nullo  intcrueaientc  dccrcto  impcdiaturt 
quominusidquodpotcft  ,  iplo  aftu  prx- 
Iker.  Vndcapparct,/«cf4/«w*//J'  legis  tranf- 
greJfionemvolMntanam ,  quam  quia  vitace 
potucrit  peccator  ( de  ipfo  a^u  loquor]fua 
culpaadmifetit.  Ob  huiufmodi  pcccatum, 
&  nuiufmodi  peccatori  iure  Dcus  poceft 
fucccnfere.    Hac  auccm  conditionc  fub* 
lata  ,  lute  Deus  homim  ob  pcccatum  iuc- 
cenfctc  non  potcft ;  imo  uec  iftc  peccatum 
commitcere.  Hoc  illorum  cauia  dico,  qui 
•puianc  Deum  ineruo  irafct  poifc  lcgis 
tranlgrciruribus  ,  edamii  ipfo  a<flu  ,  ob 
dccrctum  lotetucnicns  .   lilat»  pixilaic 
non  potucftnr     fcd  falluntur  multura. 
Huiuimodi  cnim  adlio  qux  cft  tncuita- 
bilis  ob  dccrcti  alicuius  dctcrminatio-' 
ncm,  p  ccati  nomcn  noumciccur.  Hxc 
cgo ccrdinmaetlc  ni  ndubito.  &quaQdo 
opus  tiit  piobabuotui.  Hinciiaquccon- 
(Cxt,quibmDeui  iurepojfit fuccenfere.  lain 
vidcamusaa&  quomodo  illiquioronipo-'" 
tcntc  Dci  voluntatc  induiaotui ,  cx eorum  "'^j^* 
numcrocxirraocut :  hoc  cil  i  Aavolun-  """P^JP'^"* 
tas  Dci  omnipotens  indurans  coUac  cau-*^"^"'"'*'*' 
lim  iuftx  .TCCufatioais,qucrimoDia".&  irx.  't/'"'  omr.t- 
Atprxniittamusquidlii  id,  voluntatiDeit"'*^"" 


iiit  3 


quit 


dtirantur. 


Wumiquain  conrequitarioeuitabtlistd.ad 
quod  moucturipiJcnandi  iiccenitas.^t  rc- 
ro  homoid»  quodindurationein  mcrctur, 
Iiberavoluntatccommifciiiiculpxfubiici' 
cui  &  dignus  tra  c(t>cnam  A  ida  voluntatc> 
cuircntlincquit,  ioduictur.  Obfillcns  c- 
oim&  libcrc,voluntatiin  terbopatcfadtort 
caircnflipotcdiiocidiciD  iltam  acccflita- 
te  dccrcii  diuini»  etiam  in  vcrbo  patcfadi, 
cui  tcfilltnonpotcft.&itafit  voluotasDci 
(Teillo  .  a  quo  voluatasDai  fada  noncfl. 
£x  his  puto  £icilc  folucioocm  confict  pofTc 
ad  idam  obicflioncm. 
AefponfHm  Std  jif>oJhli  re^onfum  prx  maoibus  fu- 
Afoftoti  Ad  mamus,  ^Aa  diligcntia  quam  rci  gtauitas 
^Hferiorem  jS^flficultasmereotut,pro  noftro  lamcn 
'hieHf  -nrm  .  rnodulo.  Initio  autcm  prxfupponcndum 
Apoflolum  Doo  quxCilTc  cffugia  ,  quum 
obie^ioDcm  ipiam  rcfcUcrc  ooa  poiTcCi 
ocquc  rem  dimcultatibus  iQUoIuifire  ,  vt 
obiicicoccm  difficultatc  rci  pertciritora 
cocrceret  &  cohibcrcc :  (cd  aptillimc  &  fo- 
lKli(rimcobic(^ionem  tocam  rcfucairc.  Ec 
au/im  diccrcnullamiiitotafciiptura  obic- 
«^ioDcmfuHicicQtios  clfe  rcfutatam.  At 
rcmpcr  obucrfctur  ocuUs  ipfa  obicdliocil 
cinmibus  fuis  fuadament»  >  cootraAaio 

c    'Jium  ,  vtvcluc  vno momenco  io- 

1 ,  it:  hoc  paft o  :  An  DtH4 meritopof- 

fU  fucctnftre  volun:ate  ipfitti  irrefifitlfili  la- 
«/Ar«/«    Liccat  compcndiori' .fignificao- 
^     **      lix  caufa  iftam  voccm  vfutparc. /i«'j^o»/j<m 
autcm  Apofloli  cft  dupltx.  Vnnm  obinrgM- 
icriHm  dc  obiicicDtis  &  obic^^ionisindi- 
pnitacc:  Alterttmrefutntortum tcmob- 
Vrimum  Ob  iziXjim.  Obiurgatoriumhabcttres  paitcs. 
•.urgmtoriHi  (JbiHrgtutoittm.eim  rMionem,(jj>  rAtionia  f#- 
vtrf.  lo.     prol'Aticnem.  Obiurgatiocft  fub  form.iin- 
'^yy^^y;-  j .    tcrrogatioms  propoiita.his  vcrbis: Imo ve- 
rj  0  hoitio  tH  qnn  et  qui  ex  Hduerfo  rejponf»i 
■HrgH-  Deot  Id  c(l,CoDfidcra  6 homo ,  quis  lis ,  ic 
o";  '  r  &  iotciiigcs ini^i«nur.>cfl'e  tc 

i  do rcfpontarc.F.t  ccrtc  Jotlhi* 

camitbmiufTgncmitacalumoiari  ,  vtpcr 
iftamho-       *  '.  acxcmptCJ  ,  Dco 

ioiunusi..^  ...li  .1  i^crcrurioihtlaliud 
erat  quam  Deo  vclut  in  facicm  tcfnlerc>& 
in  os  illiaducrfari.  Vodcoon  mirum  Apo- 
iloiuna  iodigauatc  lei  commoium  (tatuif- 


CAPITIS  IX.  AD  ROM.  6^ 

fcacritcrrcprchcdere  ita  obiicientem.  JU-j^  ^4. 
/i»cilacomparationchominii&  Dci  >  fi-; 


niiiiq;  mdigoa  rcfpoufationc accommoda-  ^  ^ ,  ^f^- 
tx  coparationi.  V  teDim/rfi»funtifta/rtf/'0-/i^,. 
//iffwf  contcnta,  HomereJj>6nf*ns,  Deutati 
rej^onjMtiir, ipf»  reJponjAttonii.  ratio  iftius 
propolitiooisad  tria  ifta  rcfpicit.his  vctbis: 
Humdicttfigmitum  ficlori,  curmtficfecifii? 
Hi c  Homo  jigmento ,  Dtvi  fnclcri ,  reJponjMti» 
ilikhmc,[curmefeciJiiP)con\p3imxi.  Qua 
compatauooc raiiooem rcddit  Apoftolus, 
cuihommi.ytfigmento,  non  dccct  Deo  ,  vt 
fticiort  ita  tcfponlare  :  ac  fi  diccret :  Qutm- 
adtnodum  non  Ucet figmentofnnorifiio  dicers\ 
I  f «r  mefic ftcifiif  Itn  quoif;  tibi  6  Homo  n^n  li- 
ctt  Dto  ijloc  modo  rrjponjnrt .  Tu  n.oibll  CS- 
aliudquampuluis&  vcimistcrrx,figmca- 
cilai  DciiDcus  autcm  cft  illc  qui  tc  fiuzit& 
'  formauit.  At  hic  vidcnduqux  fitredditio  }.R4//i?»» 
'  ad  tcfpoofationc  iftamio  figmcDto  ic^xc-  confirmattt 
hcnlamivbt  tamen  piiustcttiam  partcm.id  nt  item  du- 
cii,eonfirmtuioniriuionti  \a(^cxtnm\x%.  UU  £{Ha  Com- 
autc tuinptacfta w/r^o^^^j/f/Frfi/^.fiuccom  parntifJtrf. 
pitAUoac iHrii(^poteJLath  quam  figuluihi-  it, 
bctin  lutumidiHi  (^pottfiattmt^MimDtttf 
habctio  fuum  figmtntum,  velpotiusin  id* 
exquofingrtfigmentum.  iHto^potefiat  figuli- 
facitad  coinpiobaudam  indignitiuem  ifiiif^ 
obiet1tonii,Sc  propterca  ad  illa  rcfataodam. 

Compariuioauicm  facitad  dcmonftraa* 
duni,idcm  (^Moc^MC  Detf  licere in  JuHm,quod' 
figulo  infuum.  Qupd  ad  primum  ,  iia  coo- 
cluditur.  Si fignlui habetpotefiMtm  ex eadi 
mnJfA  fiuienUi  vm  ndUecui^nddedecui ;  tH  ■ 
mn  licet figmento  dicere ficiori  curmi fic ftci- 
fiil  AtfigiilHthnhct  tttm  pQttfiMtm.£rgo  ii  c. 
Qupd  ad  fccuodum  :  StfigHlushalet ifinrn 
potefiAitm  inlutum  tnm  (^i  .  •  1 '  •  i-idi 
inhominej  ,  velpetinitn  tdi  ■fn- 
Surutformttturmejfct.  Atp>:i»t  'Ergo^po' 
Jlerius  fct  ptaptcica  non  lii^i  hominiL  eodi- 
cere  ,  cur  me  fotijii  i*  vcl  lihid  obuccie> 
cuius  caula  Apofloius  obiicicntcaiu-pct:* 
hcodic  &  obiurgac.  Htk  de  dttpoiitiooc 
&  fumma  rcfponf?onis  obii'  -  ;r  i  vbi 
ctiam  commooftr.ntum  qu>.  ,  v  >  ilia  fa- 
ccrc  poteflad  obicdionis  ipfius  retocacio' 
oc,fi  ncpc  fada  fuciic  additto  i  oni 
.coDUCQtcos.  Nuoc  dc  Mpplicnriii/.t  .y^ntm 

com- 


614  lACOBIARM 
etmfATAtorum  refta&  lcgitima  agcndum; 
Qjir  taca  coadibit  explicattooc  turu 
pcttjlatuDei  in  hominem.^vtl  tttm  cenditnm, 
'velcoadendHm.  Frmjwm autcmdcapplica- 
tione  cotnparMti  tn  riuieni  vfurpMti:  num  di- 
TiereffaitP'  tetfigmentumfii1ort,curme/icfeeiJtif  Rcd- 
flirnticne     dttio  illius  ctit  ,  fccundum  comparatio- 
prioru  totn-  ncm  ,  vclin  vnoteitio,hocpailo://4«<iM 
fttrnti.        licethomini  iflo  modo  teJpcnfMreDto  <juotu 
fMctiijiaobienione.  Vt  vtlit.ncccirccllilla 
obtcifltoQcni  hominis  cum  hac  Bgmcnti 
congraere.  Illaautcm  cxiv.SituMvolunta- 
te  irrefifiibili  fyominem  indura*,  non  efitjuod 
iUifuecenfea^ ;  qux.aJ  ilUm  figmcntt  con- 
formata,ita  habcbtt :  CurmetuMveluntate 
irrtfijlibili  i)s.lurit}]ditmfccsfli  ?  ita  vt  illud 
(fic)  tn  tedditioncllgnificct,  voluntatttuM 
irrtfsjitbili  iadiirandum,  Q_u^od  hic  htx.a  dt- 
cit  de  inutabihtate  condidonis  humanx, 
id  mthi  minas  vidctut  fcopo  accoromo- 
datum.  Ec  ft  confidcrcmus  probationcm 
a  potcdatc  figuli  ,  appatcbit  talcnt  qiian- 
dam  comparati  idius  applicacioncm  cHe 
faciendam.    Nam  quid  potcflas  ad  dc- 
dccus  vel  dccus  condcn<^t ,  habec  fimilc 
cum  potcnatc  mutabilein  condcndi?  mul- 
tum  autcm  habct  cumhjc  porcftacccon- 
■dcudt  induranJum  vcl  mircricordia  pto* 
T3e  /i^^/irA-^^cquendum.Scd  videamus  iam,qua:  fic  red' 
fianevelred 'li^ioifi'*ifo^'f'^^i*^'f{^o<iit^  proO/ittone  cft 
ditione  pofte  vlurpatum.  Ftgulus  hAbet  pvtejlatem  in  lu- 
riorii  com^M        •  ^xtAdemmaJfM  fingendi  Mlind  viu  ad 
ritti firiSt  Jecus,  aliud  Mddedecus. Reddttio Aridc  lu m- 
fumptM.       ptaerit  hxc  :  itM  Deut  habtt  poteJ}.uem  tx 
eadem  mMjfM  condendi  alioi  heminti  aU  decm, 
Miiot sd dedtens  ,  vc\  ,MlietMdirMm,a/ieiMd 
mijericordiMm:  Mccommodate  ad  td  jHcd  Mgi- 
tur,  vtapparctcxfcqucntibusvetfibus:  vn 
dc  itaconcluditur,5i  Deut  hMbet potrfiatem 
'  tx  eadem  humM/u  gtnttu  maJfM  cendettJi  viu 

mJ  irani,(^vaiadmifrricerdiMm  ;  tum  nen 
fettfl  homo  iuflt  ilii  dtcett.eur  mt  tuM  voliin- 
tateirrififiibilitndurMndum ,  idcA,  VMtMd 
irMm  fW//V////.' Adiungir  autcm  dc  vafii  ad 
dtcut ^mijtricordtatn  ,  licettantumquar- 
flio  ficdcrWMM/i^iquiadc  poteflatc  Dcj 
.T^itquxcftin  vtrunique.  Vidcsautcm  mc 
Hnta  fenfum  aducrCjtiorum  tigidiffimc 
ifbpropofuiirc  ,  qtiia  voloilliscoQCcdcrc 


INII  ANALYSIS 
quidquid  \lioroodoad  fcopum  Apofloli 
accoiumodaripotcll:  Atauoc  vidcndum  f^fji  '\ 
quopadoiftjincelligcndafint,  qux  Dco     '  '^^' 
hilcc  applicaciouibus  acttibuimvii :  fftuod, 
acm^c  fottjiattm  hMbebat tx mMffM  humMnt  , 
generu  condere  vai  Md decut  CT  ad  dedecus/^'^"^ 
hom  inem  nitfericordia projequtndum ,  ^ir-     '  ^ 
rtftfiibtlivelMittMtt  indurandum.  PottJlM/it^'"'' 
vox  htc  vfurpaca  i  :  non  pottntiMm 

fi  d  lus  f5r.  MtitoritMicu.  i  i  cnmi  /  non 
A»«M'*  nouigiruthicag!turdc*i<;/#/«/*^- 
/f/»//^qua  poccftaliquiu  ,  fcd  dc  tHrt  quo 
liccc  illt  aliquid.  Mafft.  nominc  Bcza  intcl- 
\igic  humanumgrnus  nondum  conditum ,  W 
dumcorruptum.  Scitnui  jiuguji^im  ejfem 
MliMfrnieHtiMC^nx  maJfMm perditionii  iotct- 
prccacur:  &  liquisncgatc  vclit,  tlU  Bc# 
ptobatio  quam  adfcrr,non  fuHiuct:  ncmpc 
alioquiodiccdumfuiHeApoftolojalux'.»- 
JaindedtcoretJioreliaa.aJiM  Mb  bocdedtcort 
addtcuitranslMta.  Sed  volo  tlli  hoc  concc- 
defc,»)*^nominefigoificati  infom>i  mH' 
teriam  Nam  fimplicitetdicerc  Df«m»*» 
bMberepoteftAten:  •  - '"r  -  ■  'xc\coixVMt 
a4irMm,(^VM4.  ■  fjcicndi 

ifominem  itrclilhbtii  voluntatc  tndiiramlii. 
'  •  'icordiAprofeijuendnm ,  non  vidctut 
ibtutum.  Qmtm  cnim  videainu» 
Deum  quotidtc  faccrc  -vaia  mtfciicorJije 
&  vaiaiix,&  homine$a!i>  siodurarc.&a- 
Itotum  mifercti  ;  fanc  apparct  illumquod 
factf,iusfacitodihabuillc.  Scd  addocodc 
niodo  hjbuilicius  focicndi  qoo  facit ,  k 
cafdcmobcaufas  ftatuillc fjccic .  obquas 
rcipia facit.  Rcs  au tcm  pcr  fc  clfct  plaiia,ni- 
fiinuoluracflctdtfHcuItatibus  pcr  prjcpo- 
ftcramc  h  rationcm.    Quam  cgo 

hicDoti .  ncprojixiorLm:noQC- 
nim  ftatui  iam  idfaccrc.fcdtaotumcom- 
monfttarc  hoc  caput ,  quo  vciut  fuoda- 
mcnto  ntxam  luam  fentcntiamdicunt.il- 
lit  non  patioctnari.  Conabor  tamen  ali- 
quid  lucis  huic  ncgotio  adfcrrc.  Qimm 
Deus  dicitur^ffrr  x//i//r4  vcl  w 
hominem  indurart ,  vel  rius  :■  ■  ,11 
oeccllariojiriaoobis  vcQiui  .  ..u- 

da:duocxphcite,voumimplicitc,quodm- 
tcr  duoillayclutmcdiu  iiucrucoiar.Primo 
cutm  ncccHc  cft  r:  hrtr.-t  fj.it      '  •         -  r 


r 


CAP.  rX.  AD  ROM. 


hm^^u^M  D:iQdcntfcc(rccfl,rf ,  anfcquam  -^/1.  'r^ 
ndi    '^'^'"'ffri^of'**'^^**  >  MvinfeceAt$,idclt, 
■yaiv/u  P^f^^fr.ladctciuo  ^tvasir*^  vetmift- 
iUu/lrm'""^'^'*'^^^^^^^^"^^^  quodhicDci  opu$ 
!onem  fh'  fit-^rimum  cft  opus  Dci  quo  hotnintmcon- 
;*  iptiiu  fiffiVtft.noc^ixctitiznmfxtt^cdvffitJiticer- 
tum jinem,  quod  vdfis  DomineiigaiHcacur. 
iquodcaacumdcm  Talcc  arquc  »»»y?r«w»»- 
.fMm.  lD(\rumcarumauccm  cft  finis  alicu- 
iusgcacia.  F(»«/»huac.'appcllac  Scripcura 
Dti glorinm.  Condidit  icaqucDeu^homi- 
Qcmadgloriafui  i. cooauoiprc  gloriam 
accipcrcc  ab  homine  ,  lcd  ouo  gloriara 
[  fuam  pcr  homiacmmulco  illuitrius ,  quam 
UtriMDei  pc'r rcliquas  creacuras  iitudrarcCiG/arMau- 
<  liiJlr(Ut4tr  ccm  Dci  illuflratur  pci  patcficlioncm/rtf- 
^r'Mef»-  frietJitMmip/iwnAtiiralium .ptxCcttim  ca- 
.tnjiro-  rum ,  qux  la  fecundo  diuiox  nacurae  mo- 
rsttntum  mcntocoDfiderancur,Ttfunti's»//«/,i«/Z#- 

;tH4.  /M,/4^i/»/M,/<»rf«//«.Sunralixipficflcutix  ^cdiictinfig^tmJniimifonitMteminiiobtMit' 

^mnMm  pcniciorcs,rimplicicas,iafinicas,xccrnica$,  io.ftiufieviueret ,  ^ feHemmJuamirMm  im 
•ctMttt  tncommuubilicasr&c.  Nunc  confidcran-  >eopuniitxdo  ,  fimandiuum  trMnfgrtderttur. 
^ttprim»  .dum,  quarum  propriccacum  parcfa^lionc  |  SicfccitDcus loiiio  liomiacm&  iacorc- 
'ftmum  rDcigloriaprimicusfucticinultiauila  Dico  .liquoshomincs  vala  iIIuftiaDdxiuIlx  bo- 
nrintfMte-bonitMtu,tHflitit,fapttntit,^tntiA.BonitM-  nicacis&irx,,  idcft  ,  apuadid  ioftru- 
ittitndA.     tutnimtR fttpfMmtommitnitMre.:  /«/?//u '.inenta.adluautcm 'non  fccit  ,,  .nifiin- 


idquodcftcondirus.fcd  vtad^?  '"HomowuM. 
tenderet  mMtorem.  Ncqicnimfatisu.Uijui-^jg  inflttu- 
cauit.Dcus  fux bonitati ,  .q, homini  fc  mel  tioneDei 
fe communicallcc ,  tc illiu$ frflW*rr fuiau-  tendentmd 
ccm  ipfiusj/onyff^or  .-  fcdvoluic  vlcctius  ^^;^^^^ 
fc  homini  conimuuicare,  vc  i/yi/OTf//*»»  ffo-perfeffionf 
minugisrtficator;  atque  vc id poflcc,  noti^,^,^^ 
caatum  tiaturaltiutfcd  ScfuptmaturalthM  teriuiittu 
donis  i  1 1  u  i  D  ft  f  u  r i  t.  V  c  ru  m  iufiitia  n  o  t  ma  m  f 
&moduIum  prxfcripiic  hums  communi-  dt^f,^ 
.cacionis^fcilicecjillam  ficri  oon  dcbcrc.nifi  *' 
fuh condttiont, fi homo  imagini diuint,  con- 
uenitnter  io  obedicocia  mandacorum  Det 
wn^rrr .•  atxjuia  poccrac  cuchi,  poccrac  dc 
dcprimi  i  &  oihil iufliusqtum  vc  dcprimc- 
xctur,fiaburciccur  doDis,  quorumrctflo  v  • 
fu  poflct  cuchi  ad  fummam  dignirarem. 
fuit  itatjuchomoillo  tc{fte£tavM  ilJufiran- 
d*  iufid.  Dei  htnitatis-^irt.,  pcr  quod  DcU8 


prifcribere  normam  coTmmtnieationit :  fM- 
fientiM,fcirequomodo  id  deceat  ^  pofflt  fieri: 
potintiMfpoffi  fe  aiiu  ipfo  commnnicare.Boni- 
»#//»«  itaquc  Dcumimpulit,  non  tantum 
vtalia,fed  (y  hominemconJeret ,  hoc  cA,  vt 
fcipfu.mo.ihilopcr  fimilitudiiicm  itacom- 
muuicarcc,  vr  cx  nihil»  &  ifta  communi- 
ottionc  id  cxiftcrcr.quod  clk  hoino  luftitta 
prxfcripfitmoduni  quodcccbatiftam  c6- 
municationem  ficii  •  nam  cft  bcnitatis  ar- 
bitratrix,  yel  vt  TcrtuUianus  inquic ,  arii- 
tratrixoperiim  Dtt.Sapitntiakimi,  quo  pa- 
ctcdccucrit  Dcum  lcadid  quodcllct  ho- 
mo faL [cndum communicarcit  quomodo 
Dcusidporuerir.  PotentiM  harum  inftru 


tcrucnieDtceo,quodfccundoloco  hiceft  „  - 
confideraodum.  Cxrerum Jwmo  xtx.lxoc"""" J''f^ 
ftacu.a  Dco  confticutus ,  mandatHtntranJ-  P'^fJ*"doje.- 
greditndo  feipfefecitvMtmalttm  id  ti\ ,  pec- 
cacorcmjauIla,Dciadbocro£'/'rr4//oMf con- 
curreotc,aifiquxcius^tfff//i»/*OT,i«j?///4w, 
fapieatiam,irKo  ^  ccnjiantiamia\ftitnx\ix 
ctcarioois  inftfiu  ieceret:  qua  oihil 

deccdcrcthomii.  .ati  lutliberiarbi- 
/ri/ adualis  modus  impcdirccur,ad  hoc  vel 
ad  iHudimpclIcrccur./iwaovero »»  hocfia- 
/«cxiftcns  ,  cum  omnilns  pofieris  ,  quas 
Dcus  fbcucuc cx  cius  Dnguiccordinaric» 
modorrcxluccic  »///^AM4tfr«/,  cai  Deus, 


I  promcritis/r*f»  rc.id:ret  3c  ^»*»/»:  hoc 
mcntum,pi<jftofuu/i</«'x/f^«r»i^w>.roctft  Left.qucm/viw/r-c  reiuUfaecrcc  ScdhocnS 
cnim  Dcus  oihilo  fuam  finulitudinS  com-  '  eft  pafla  cadcm  illa  ^l/9tmaf^(  quara  mihi 
municarc.Sed  ^o/»0noniiiitcooditu$.quia  niacriccmmifcricordixhocloco appcllace 


v*f fucrit  i(i\asbonttatis,iufiitiM,fapitt.li* 
potentiMi&c  hoc  pa£to  fuit  vas glorix  illuftta 


Iiceat  j  quin  necipfi  Dci  iufitfia .  bonitatu, 
Sc  m ijtr:eorditmrbi: r«/ roir.6 c i c ba t q u i d e m 


tx.  Ad  vidcoduttt  quo  modo  vas  fit  illu-  i  dpicntia  Dci  raufa  ifii.idtdtptccato  dcberi 
l^baodxpoiioDciglorix.Rcdcfanc  Nam   ftar»4W  &  i.'«/7////»  Tolebac  caulx  reddi. 
.Ocus  itomintm  coadidii dob  yi  tjftt  tantutn  ]  quod  ipli  dcbchACUc :  fcd  &  fciuic  Alxboni- 

Hltkk  :ati 


r , 


ARMINII  ANALYSIS 

abinformimatcnapotcflatchabcrcfacieff-  5^^/^  g^y^ 

dihonm.cs.^.:  liciifdcn         '  ix  volunta-  quAvtrf. 
tisarbitiio  &j.'I.uuo  0.  ....... n  ftjtucndi^, 

ccrtsilconditioiiibus  fancitum »  fccundum  A^f^  dtcnn- 
()uas  aliok  va(a ad  dcdccus,aIios v jfa  ad dc- 
cusfaciat;  &;pioptcrca  homincm  luflam 
caufam  non  habcrc  cxpoflulandi  cil  Uco> 
quod  fe  fcccric  irrcdftibili  voiantatc  indu- 
randum>  quuiuccr  volunr.itis  ibtutum&: 
iplam  induiactuncm  tntcrucniat  obAtaa- 


€t6  lACOBI 

sari  quod  amplius  debcri,&  voiuit  »/?«,pto 
fua  na  t  u  ra ,  hamtM  •  i  - 

pfiuscr.;-  •    •  . 

4/«m,quxclt  bonitaiisaftcdtusio  milctos> 
&  proprcrcamalcraciuos.D*a"rcnim  lny- 
»/r/»/f»)D«,focommunicaie , non  tantum 
nm  exifictuibtUi  &  mhtlmeritit  exijhfintus, 
4^bine  mtruu(fiqHtdcm  mjtndAtnm  prtjii- 
tijfent ; Jtii  cr  malt merttu  cj-  ttgu  t ranjirtf 

for$bH»  :vt  (irditret  tu>n  h,thtnti,  ^riddtrtt  !  tio  in  pcccacis  ;ob  quam  Ocus  valt  fccun 


imo  Mdderet  habtnti ,  &  parceret 
tama/i<7rfAaducrfu5pcccaium/*r/ 
>»f>7»,(juam  dc  nihilo  trinmphAtrixfiercreA- 
sienetn.  loucDititaaue  Jafientia  modum, 
HU(Hcddcrcturffl«jyi  qucd  mcruit,  3c^o- 
«///?/;  cjuod  dccuit:  tttmpc  Jejnm  Chrtjium 
Mtdia:orim ,  cui  caula  illj  gcneris  humaui 

imponcrctut  apud  tilbun^li  lullitix  pct-     cHc  dcdecretv  ^^  aowexjca.uati 


dum  idcm  vuluniacis  placitii  1 

lunia(cutchittbiliindurarc..^i  >^  '  ,  ■■ 
titer  dicit  Dcum  habcic  potcrtaicfacicndi 
homiaemvof  addc  >,  illc  Uco 

mjxiinam  iniuruni  -....i.i      apcrta:  Scti- 
pcurxcontradicct.  Quaicnccipfc  BrzAid 
;  audcc fiwpliciterdicctcXcd  illa  lutc 


■rn  Jj 


,  quo  ita  homo  illcc 
rubjmofic  cxccUco- 


fcrcnda&:  pc! 
bonitatti  0 

unimomodoiliulliandr.Cxtcruhicquo- 
q'i  •  ' <  fr  intcrpofuir  rocmoi  fui  othcii, 
uit  communicaitoDcm  illam 
kmitafufermijericordiam  ,noo  magisdc- 
ccic  ficri  abjtjjcondutontiti  hoclbtu  q'um 
iu  priorc  :  lcd  arquumclfc  \iconditioi\i- 
tu.uur(ccuDdumquafn  bonumilludfxmi- 
Jemcr.iiAcou  \  cl  non  conunu- 

nuctut  i  imi)  ..  ......    .^n  malum  inlVra- 

.  4.  tur.  Atquc hinc  Itarutum alios  homincs  Hi- 
y«  mala  jutt  ccrc  vai*  irt ;'  U  [\,pfta 

c\  tn!jii  :•  >•>■■>'■■■  '"i.  —  >  rdte.qui 
.: conditionem  ;ir*,cjui  iUam  tranj- 
•yafamiferi-grtdtnntur^nutranjgndidefiJiertnt.idqHe  ucoiri.Hxc  a  iiamihi  tra 
cordtA.alii  >  'rltterc^  '-      ■  '«jadcovtquicon    fi  nulla  jlia  cllc  p&llitilt 

ji.^nxiHxta  M  ■  ...circnt  u  .  11*  ,  pcifillciitcs 
t^ymrtn^fcc  xn  \tin'.^xc{t\oac  ,  vaLi  irx  licrcnt  ipfo 
eicrunoui  ;ui  prarftitiircntcandcm,  ficrcnc  i- 

(  i!  i  mifcricoirliz  :qux  cimcn  ca- 

rdia.xim  triliuit  prtfiandi  eo 
1  fcricordumiulhMatcm- 
c  uit«  I  .•  Dtm  fattt  ho- 
.  faciJ  ■LHi  maiurnlmc 
ftccattrtm.Dtnt  dtctrnit  hominimfactre  ji 
(undum  conditiones  fibi  placitm  'va>  ita  vel 
fnijtrtcorduqucd  C'  rciJJafacit,^Maniio  eon- 
ditie  tfi  autf>rafiita,aut  peruieatittr  ntj^ltaa. 
Hinc  apparcr  quis  fit  <  u$  coru  qux 

kicAbA{ioftoiuadtcruM.^^>ucaijpc:Dcum 


homo/crrii/ar  Udus  fc  iia  di. 
Scd  illc  exftctitienem  ica  dccrctii  rubmugit» 
ytproximam  exjecuitoi  .<<- 
crr/ijlulpcndar,q»tant.  ..  l  .  i.^.  ,  .i.v^.;c  li 
ilmplicitcrdicar  :  Dcum  ibiuiilc  alujuu» 
homiucs !  .la  ad  dccus^  alios  vula  1- 

ijc.alios  VmIj ii,:  au-cudtx,&  vth 3C poliic, 
ticcrcomncsprim.impcccatorcs,  vt  poft- 
'eaaliospeiiuuuiaintcipfa  faciac  v.\b  iix 
&  dcdccori5,al!t)spcrmifc:icordum  vafa 
milcncoidia:  &  honorts. Quidquidautcm  N.r'.?»!  {ttm 
abfuidi  cxida  compatationc  ab  .Apuflolo  ,  r 

allatapcr  liQiftrani  intcrpictanonf  ^olTxr.  dtjcrtmeit 
dcduci ,  folodi(.(.rinunc,qjLfliDtci  hon  i    .     '   •  . 
ncs  &  vifi figuli redtc  iDCcllcclo potcft 

radatafaut,n6qua-  fy-uaj» 

lUS  co  OWW  glUt. 

tcddtttu.lcd  vtiUt&jpiis,  cuqu:  uo- 
bisncgocium.fuamieciditiooccoBCedcos. 


^  olico.quulchiBC  coorludcie  volunt,  iion 
f  ri,imo  cualtcroillo, 

f..i.L,.-  .  .  timecouicucirc  Atv| 
&  quidr  pio  mco  lurc ,  oon  il. 
//  a  ifli  Apolloh  vciuis  aihogunt» 


£;c.&hac  rjtionc  ilbui /o/r/' 
liuiimdtf  !  ■  ■  um  ad 

//;  ■:•;•■••:;;■/,.•,,  i.., 


in 


.■i„.i4//),tltrf)'l^i  .  . 

(iientm 


CAP.  IX. 

tpjkmrefttmndn:  Qua  ip(a quoq; 
AVis^'     ;  iiaj  Na  conionftiarc  obfcdiouis 

^rtjftorcom  mdignitatf,  cft  illi  aliquomodo  rcfucatc. 
/fAratiopoJle  v[     m  fupcriorjb.  vicicmus.Ncc  vidco  qu» 
•!or!s  apfU-  rcc6moJch<jcrc<lditio  accomodan  illiy^s- 
pofitioni  non  ^tolVii-.QuemMdmoi/ii  n  figulm 
'•  hMoerf  oteJiateininlutuM ,  'vtexetiiie/n  fn»J- 
.  ,':xtu  J^f/iciat aliHdvM inidecui.mhiuiiid dedecHi: 
dejHmptM.        Deui  kabet  potejiatem ,  ^  ^utdem  muito 
tkijuiorem  vafa  tra  adifUeritHm  coagr»en/.va 
hnitate  Jua  perferre  ,  ^  vaf*  mijtnctrdit. 
frtparare  adghria.Qux  zquitas  illuftratui 
Exceptto     arinibusquos  Dcus  fibi  habct  vrtinquc 
j«/Mitf4«»pjQpQf,j^5   Scddicctquis>(/?*  nonhabere 
interfeconnf  ■    -  '  ■■Urttr, 
.^i«rtitaiefu..y.'^.  .  .        ,  i.itnte 

rt/nm,id  cf\,dedfctt4  coagmetttata;  icd  hoc 
potius  illi  conucnirc ,  coaimentarevaja  tre. 
adinteritum:  vt  priLfarare  vafa  -  ■  >  • 
«/«/T</^/or/>/»,ifticonucnit,//i<fi;  n. 
Scdqui6  Apodolo  prxfcribcc  moduin  ap- 
plicatioaisad  comparationem  ?  au  non  li- 
cct  xWxpartcatem diMin^poteJlatii  common- 
firaic  in  co  quod  Dcusrciprarjcitr/rrAo/A- 
faira^mifericordta :  \icet  mtnut  Cit  quam 
quod  JigH!i*ifaciteircavafadedecorit,vthAC 
lationc  vis  argumcoti  fu  forcior  a  minori 
ad maius  .  quam  a  pan ad  pariccr  compara- 
.'Dccd  auc^aliquidifli  ApuAolicai  ap- 
pltcjtioni,^  I;quetidliuiufmodicnV:>f« id 
facttmii  MflB  l}Al/fb:t  f  i<tejfatem  f  vc\,anpro- 
pteranoH pj/erit  merito  fuccenjtre  indHratu: 
■  ■         '    '.quc  viQcaa-  •  ^      >  i- 

...         .  ..)is,quoaiou  ^  . 

raantur,(  (lue  pro  rediiicione  cuparatioois 
fiuc  pro  fcfimplicitcr)  obic^iioilla  rcrute- 
urDixiautem  &  cr- ■  ^  \-v.\a\<:o,UHUam 
lUihitota  Scriptura  1 .  -m  s\de.\ifir- 

rtjutatoriu.^^^  f.tJiifatam,nii!iamqHe  rtjhiu^jl^jsem  fuf- 

f  ■  'Ituilf- 

RrtetitHr (^p  ...  .....   ....  ...cotru 

catc     Antecedem :  Detee  (fiios  ifuh  indurat  Coaft- 
>/^;;j>quuderat  obicdlum.-  Ergonon  pottji 
■  ;•   '  :  ■    '.       fiiratii.  Cot: 

.  .    ..^lo  volumai.  i^: 

^  .•fjoluntatiDeireJiJiineqHit.  Aotccc- 
dciVi  5«:  raciu  contcqucoiur  connctflantiir.* 
^iHosvult  Dei44indtirarevohintaie 
/'///.additurconfcqucoSj  tUisno). 
jit:j.uctnfert.  Simpltcia.iQ  ifli  obicCiiooc 


ire- 

ipi^nfum, 


AD  ROM.  ^zy 

coniiDentiii  iTMnior:  Itadluin»  xtndHrati, 
volMitta*  irr.  . , ,  merito  vcl  ivunento: 
quodquarcum malim modum  dici  veic5- 
pofitionis  pcraffii  roatioDcm.vci  diuifioois 
pcrn».gationcm.>f||^iff7/j/M/rr  /Mcab  obii- 
cicocc  propooiturliuiufmodi»/r4//»«/»«cfl 
adiuochira.quo  veifaiur  Dcus  citca  indH" 
r<^>,quj  ptoptcri'4f4iuo/'iVi7//w/ri,&  hic 
ctiam  cauja:  vtfa;pcobicdtarationcmhA- 
bcnccaufariioo  iplorum  admodlorum  is 
fcfcdquatcuusciicaobicAj  vctfaatur.ji 
cft.nou  quatenus  fvist  acru  primo  ,  fcd  fc- 
cuodo.  iftdurati  o»  velMnta*  trrefijliltltt 
p  onun  rar  vt  eaufa  eJfeHmn.  IndMraiio  eH 
effinHm  vol  Dci  irrefijitbilii.  lam 

qua:rituian  .  ...^  ajjeiiione  lotcr  indu- 
rattonem  ty>  volunta/em  irrefjlibiltm ,  cad5 
fit  affeelio  inter  iram  diHinain  O»  induratot 
hoccriiMM  L  eiiiirajctpojft  itainduratis,<pi 
hgnificatur  pcr  voccin//jfr/7tf  a'if/ iwwm-  - 
to.  H  is  ira  cxpiicaiisapphcctur  ApofVoli  rc-  [ 


icatw 


fponfio.Pr/Wdcclarat  Apoftolus  ifiamaf 

r  -1       •  „    ■     t  rr     re/pon  MIH, 

Jecltone iDXvi  iramDci  &  rndHratonuta  ciic,   -"^  . 
le  i  potiui  vninerfiim.  Non  cnim  "^"^"^  ^^i^f^  ^i^^-gi^ 
iri  diuina  fu  ot  j<MfMr.«/f .  n  cque  induratio  ira  * 
caufa,tcd  pocius  ira  diitinacaiifa  inpuratio-  p^j^^ 
ms; E t  D c u <)  4^?«  inJuraiionis  vci fa tur  ci rca 
eos  quibus  iratus iam ejl ,hoce{i  ,quiipfo 
a^lu  lam  funt  vafa ira.Qupd  Apoftoiusn- 
goififathis  vcibis,  vafa  tra  ad  interitum 
coa^mentataindurat  Deus. El\  itaquc  lo  illis 
noo  lantumfallacta a caujanoncaufa,  fub' 
itHononfubitno  ;  fcd      inuerfio  cauQc  Sc 
cfFc<ili,fubic(ili  &  adiuocli.quarc  tcfutatio 
ilbus  pattis  cft  firiniiruna.  Taocum  abcft 
vcDcusnon  poHit  fucccnfcrc  induraiis 
vccontranon  iodurccoifi  iamfuaculpaiu- 
fti/Ilma:irx  diuina:  vafafj£los.  Dorctau- 
tcm  Scripturatotaiuduratioocm  cflccfFc  j^^^^^ 
c^u  &  \\':   '  •    1  '  qu^- 

ftio,»»^- i  ,  ,  ..  ./i.quil 
quaric-ndu  fiicrar4»  Deuspoffit  indtirartiot 
^Ht!  icfpondct  Apoilo- 

lusao-  :rartoni  8c  Volun- 

tate  trTij  i  i  :ferttiUt  ira  vaJM 

.rjulta/enuate-.mitb  mt/.ii indnrationii(\gt\'\m. 

letuJinf,  nofl- 

'  '  ,  . u.  1  (.l.iti Qcc^l,aiiicnE, 

Icaqj  cc  hicclLfaibciacauf^oocauf^  Atin- 
quictaliquisiaoodo  dccrcrum  quoflatuic 
Kkkk    a  Dciv 


'Wffll 


rz8 


rACOBl  ARMINII  ANALYSIS^ 


Dctisiodurarcx'4/5i/r* ,  eft  v 
r</i/line>jHh  flli  Udc.  Ac  aliuii  vU.  L.'cum 
oinni|'Otcotis  voiuntatis  adu  vtiadindu- 
raiioncmcfHciendam.&atiuclifka  voluo- 
taiertatuiirc  .  fc  vaCi  irx  indu- 
"l>Jam  i'Ao  pa£lo  vo!unta<>cribuitui  .  v 
induiatioois,noa  adui.  tnrer  cji.x  diFe- 
rcntjatanracft  ,  vtDcuspoflitv  .:c 
irrcfiitibili  dccrctum  facere  de  .  ...^  i:x 
pcr  pancutiani  Sc  lcQir.ircm  fuam  induian* 
dis.  Si<{uit  rcgerac  indurattonim  tanicn 
tert*cert.:  f>er  ijlam/oiien- 

tiam .  prv.  iLi  i ...  rrf/ttw  quo  uon  taa- 
tum ftaiui: vti paticotia ,  f:d lila vri aJtn- 
durAti$nem :  f<.  h^c  Aquipollft  omnipi>tintr 
^tSki  vcif'ir*fi  cui rtfi  '  f , .'.  Sf^ff  ift»  £- 
^«/^i'»rf/fcda.inegar;  .  .  .itioucmmul- 
ca pertincnt.qu»  Joogum  cflctbic  adfcrrc- 
qnarc  rcfpcnlionc  fupct  fcHcbo.q^iia  id  od- 
icftuiu  nou  c'  •'• :  roiioliio. Conccdamus 
cnim  vi  em>  ./  v^lnntatn  indurart 
•vmfM in.iohociuftttHL ir*  dtumt,  vcl-can- 
tillum  adimer,quumiplI/«*r//iyi«/iW«r«- 
tionem,\n  Dci  inr  :m  aibiaiofltpofnamin- 
TtritA..      fligerc,  quo  im  cftmodo  t  Tertia 

xciponfioois  pais  ck  iici^(f//A/«iflius  adlus 
<iiuini ,  qncro  Apoltolut  nunc  cxplicar. 
fumptaahoc.  Quidenim.annoozquum 
Tt  Deus  iram  ftntm  ^ potctitiam  aliquan- 
dodcmouftrct  ?.iEquifli.mum.  Aducrfus 
quos  autcm,{i  noo  aductfus  vafnirt.  *4in- 
reritum  coagmentnta,^A  Dempertu/itmul- 
talenitate  *  A\xt  aduerfu»  huiufmodi  x- 
c^uumcft.vtDcusdeclarec  (liam  pctenttam 
Criram,  jutnunquam  iliiid  libcrum  crit,- 
&ficincafluniiDcus/»0/^»//4fitarmatut  & 
fr4,vfpotcquasexcrcercnunquampoteiir> 
quihufcunquectiam  modisiniutus.Hinc 
apparctampliusiquid  bicabApoftolopr^' 
ftitumciTe ,.  ^uamncccirariarcfutatio  i- 
{(«usobicAionispoftulabar.  QUtdqaid  c< 
nimad  <r4<//Mf»4.aducrfu9  inJmratos  dod. 
czcufacioocm  tantum.fed  8c  dcfeononcm, 
imoprarconium  adduci  poterac.hic  alla- 
iumcft:&  ita  dcfcxiptiilli  in  quos  Dcus 
iramf^fotentiam  fuam  vulc  oftcodcre,  vc 
omnesfimulj/VA <//«/»< iuftas  caalasio  fe 
compIcAantur.  Non  cnimirafticur  iij>  nilt 
iTni/afis  lam  ciiftcntibuj ;  ncquc  quum 


racritofuoadinteritumfunfcoagmeorati»» 
iramfuam  in  illorum  ericium  ftatui 
fuo  exjequitur,  fcd  litu  ma^  knt/aic  .. 
tienttatUot  toUrat..  ad  pocniccncjam  tnut- 
,  &rcfipifccntiam  crpcdlaos  :  ac  vbi 
.  ./«ri»  (y  refipifcere  nefcio  iftam  Dei  />*- 
tientiam  (jf  Itnitatem  tontemnunt,  oon  mi- 
rum  quod  ncc  ipla  tniftricordijfim/t  Dei  bo^ 
nitafibirt.  iHa/ionefc  poflit  ccmpcrarc,nc 
ftbi  vbiquc iufff^tfmfiwimuma iuftitiatcd- 
di  ooftulans ,  /i7iJocum  oullum  conccdcrc 
vcllc  vtdcatur.  Brcuius  autcm  refoonfio- 
ncm  proponcmus.fi  ad  fmgulas  fyliogifmi 


fuccinfere  uidHratit.At  Deui  voluntate  t  rre-  ^tmi:.  . 
fiftibili  indurat.  Ergo  non peteft  merito  fuc-  ^ifmkm 
cenfert  inUnratis.  Adpropofitionem  refpoo-  redat^iam 
dct  Aportolu«  pcr  /.  7w  :  tum  quia  r/^cff/w. 

Iimplichcr  Cnfatfam.  . . .  .m  fuut  iiidura"  Advuut" 
tionemiWi  quosDcus  indurat,  &  libcrun) r«0i. 
cft  Dcoillam  W3fr//<fi>jj?/jfrf,  quocunqoc 
ipfi  vifum  cft  modo :  tum  quia Jalfatra  cau- 
faallegarurindiiratio  ,  quum  iUi  iamfunr 
vajairt  antcqnam  indurcntor,  &.  ira  fic 
caufaiodurationis.  Corri^aturcrgopro- 
pofitio  hoc  pa^lo  .•  S^ivoliintate fua  / v  rr  T. 
ftibili  indurat  eos.qutpropterea  qMidv.^ 
funr,  meruerunt  indurationtm,tUe  pot- 
rito  iftii  induratisporro fuctenfer».  Adintnu- 
rem  rcfpoodcc  per  pofitionem  alteriutmodi  jgff^^. 
/>;;/«r4//o««,quocollituriftfemodo»ioini- 
notc alTumptus  -.ptrferr  enitnmHltn  lenita- 
tcvafairtadinterttum  coagmentata:  Ercnr 
Deo  impucandum  fi  illi  liioc  iodureotur 
pro  fua  malitia ?  Cori igatur  ctiam  mioor.' 
At  Deuspatientiaf^ltnitatevtens  ergava- 
fairA,iUaindurat.  W aic  &.  maior  vltcrios 
corrigenda»  venit-  pct  fuppofittonem  huim 
mtdiinduratioHit ,  qoi  cius  v  critatem  &  x- 
quiwtcm  multum  commendabit;  Htuc 
iaro  fc%i\inuteoneIufiottem  cfle  fjt£am .  cuios- 
conirariaer  fada  antcccdcntium  corce- 
•flioncncccirario  fequitur,  &  cft  vcriflim*»*. 
noocaorum  proptcr  vcriiatcm  aotcccdco- 
lem  ,  CtdSc  proprer  iuftum  finem  diuin* 
indiirationis.qHi  cft  lUuftratio  tyofienfioira 
{^futnriiDti;  Quodadpliraiinillamac- 

UQCC^. 


CAP.  IX.  AD  KOU. 


nhcr,  xrx  vajj  ij  c  44  uiuntum  ceAgmemnta, 
ex  ptxccdcncibus  facilc  porcft  iDtclligj. 
Qax Jcx^/w//ff/n)r<//*addidit,  didlum 
quj  td  occjfloncfccctir  Apodolus.  Ecquia 
ae  iilis  noo  c(l  quorilio.lauori  explicacioni! 
fnpcrfcdcbo. 

Axqucicaquidem  mihi  commonfl:ra(rc 
Tidcor,.  Hunc  jipofioU  locum  confirmiauitt^ 


ifiifintcntUnoH  ftruirt ,  qnMmmuliihHiu4 
capitu  fttndamento  ntxam  ejfe  Arbitrantttr. 
Rej  vtro  ipfiu  hoc  capitc  comprchcn(a$ 

{>rohxiusna£larc  vifum  dod  ftiic,  qaiaa- 
iasidcommodiosSet  iquandocas  non  vt 
huiusvcl  illius  lociaucoricatc  fuffal* 
cas,  fcd  per  rcconddc- 


labimus. 


Hrff  mihi  Faulificfiquis  malecotifinafini 
Monftret.ab  hocfenfii  abfifterepromptusero. 
At  fi  (juis fidei  tnonjkttmale  confiina.culpam 
Nofcere,&errorem  tollere promptm  ero^ 


€4PH0RISM1  ALJ^OT 

Summam  huiustradlratiis  ordinc  complcdcntcs. 


QVomodo  verbo  Dti     infitu  animo  no- 
tionibm  dt  ?  ri.de fimntiont  (^gratin 
Dti  rtHt fuper firuMtur.  499 
J^iomahocDeumfemperiuftumejfeMcei  ht' 
mtnes  nom         -  ^nt  quomodo  iufiui  fit,- 
CAUtevfuri  cjfe  ibid^ 

flHomodo  MccipienJum fit ,  eum  Deuidicitur 

run pendtrek  caufisvllufecundii.  500 
Ordin/tndiverbnm  quomodo  accipiendum fit' 

in  mnterin  deprouidtntia.  ibid 
ttrmittere  aliquid  certifinu  gratia  anidtm' 
fit  tum  otiojt  Jpeciare  qmd  fiAt,aiit  qnid' 
fHturumfit.ibid. 
^iModb  inttUigtndumfii ,  quA  mi:t«ntur,. 
quoadctttas  0>  fixas  omnes  ciretimftaft- 
tioi  non  fint  immutabili  ipfiusdecreto  mu- 
tari  ibid. 

ludiciaquidem  omniaDei  rtutrtnttr  hono- 
randatjfr.fedfimulcertijfimt  confiarc  de- 
btre  quod iudicia Deifint:  qua  tjft  ipftus  di- 
euntur.  jcr:- 

€^omod6De:tt  eencurratcnm  raufis  fecun- 
duad  opuialiqucdproiiucendnm.  ibid. 

^tfimodf'  accipUndum  nihil  w.%li  cautri 
pojft  nifi  Dto  imptdiintt  ibid. 

Ahtx euentu  quocurqu  rtireSie  concluda' 
titr,  Deum  aliquidi'Oluijft  ibid. 

f^tncdovtrumfit  hominm  non  ficertbe» 


num  etiam  quod  exgratiafactrtfojfit,  mfi 
rtbui  omnibus  a ft  crtatuprifidtat,omni» 
qut  (^fingula  adminiftret  e^  gubtrnit. 

fOl. 

^Juonam  tandem  modo  Deus  toti  mundo  ^ 

Dem  in  lUo  efficiat ,  vtfaciat  ,ficut  ejftcii 

vtpofftt  factri  fi  vtUt.ibid. 
Anprtdeftinatio  reRtdtfiniatur  vtl  dtfcri- 

batiir,  quod  fit  confilium  Dti  di  bominis 

vltimo  fint  vtl  ftatu  txtra  ttmporaUm 

hancvil  animaUm  vitam.  f  c  j . 
^Juomodo  reHe  acctpiindum ,  pradtfiinatio- 

nu  vltimum  finem  ftatul  declarationim 

gUriaDti  in  iUius  partim  miftrietrdi»- 

partimiuftitia  ibid. 
Dum  in  omni  operfjuopropofitam fibi  habere 

gUriam  fuam :  eam  autem  ejfe  ptrfeiltenii 

fut.  maniftftationem  f  o  4% 
6iuibusmoiiu  Deus foUafgloriamJuam  ms* 

nifeftare.quarum  nempe  propriitatum  tf- 

ftntialtum  txplicatione,  accuratt  eO' 

pfofiexptnditur.ibiA.  ' 
AnDiusrtHedicaturdicrtuiJfi  vthomo  la- 

birtturcriUuddecretuw  adf.nctn  ^ai  ftr- 
1  minumptrdHxiJfe.^06 
An  crtatio  dr  lapfui  hominum  reBe  ftatuan- 

turcommuntmtdium  ijfe  confilioprddifii- 

nAtionii fubfirMum.  ibid. 

Xkkk   y.  A»* 


SVMMA  LIBELLI  HVIYS* 


rw7<  fttbttciAmr  hfi- 


mo condtndus  >  if- 

AncriiUio  hotninu  ri^edeffiiMur  forinAtio 
tjfel>omtnu  e  mhtb.integri ad  imagirtem 
Dtt.mtaabtlti  tAmen, cV.t^rw  ».'/  vi/.tprx- 
diti 'Soy 

e^Homodo  homo  conduua  jii  tt,  =^'d- 
^       i  !  '  ktin  DiUj.,^  '  ueat.iO. 

jijt^  ::o»l>MautlltiminAtio}iu 

fy>  tnchnati^mt  ndobtdicndumjibt.  tbid. 
§jHomodofermiJfio  Jit  Dei  pnjcientu  (^vo- 

lentu.  f  08 

CAujApropttr  qtiiuDeutpcctMtumfermifit.  ib. 
jinjiDeutpeccatmm  non  permittcret ,  bonum 
'vnintrft  wiptdiretiir.tbtd.  (^0  9 


Itemlacm adRomS  ihid. 

^odDem  nemintmpro  fuopri^ditigere  ^  *- 

marepoffit.mjieHm  in  Ch  r  ru 

brinouerti  atque  -vt  rr,-  '  1 

Jium  intuttm jtt  ibtd. 
An  exeo  tjuod  qni prt,dejiin»tt ,  prtdejiinni 

ttir  vt  tujit JtAnt ,  etiMtprAdefttnentur  vt 

credAnt 

Prior  a^M  decrett  ele^ioaii  expenditur  f  if 
^Uimliter  oOitcliim  in  decrito  eleHtonu  conji' 

derartdelcA^.ibid. 
GlHomoda  verum  fit  eleliionem  ix  merm  Dei 
voluntAte  proficijci  cttr*  vUam  miUt  tH" 
crtaturts intuitiim  ^id.  (J17 
Aai/fjecundiu  .-i:.,**»  etefJionit  txpofiifnr. 


An  kpOn  jLiAmrrctlfi  dtcatttr  fcelix  euip»    §^if»oJo  m  iledtone  Chrijiut  w 
tttpfui  pirmtjfto  &  l»pf"*  p^rmt^'^  »rt  recle       ftouem  veniat  tU. 

iiffcrredicantHr  ibtd.  ^^modo  priuejtinationi dtfitnar     v.'^  A,- 


Quomodo fimul  verumrfepojfit .  lapfumper- 
mitti  a  Deo  non  luenire  nifivtlente  Deo 
ibid. 

Difitnf  .  Ififftimc^etien- 

Difiinaio  voluntatu  in  voiuntatemfigni  O' 
btntplaciti^teutUtJun  CJ>  occultam  expin- 
dttur.fio 

Difitnciio  intit  lapfum  ejHapcccacutn  efiqua 
tfuamedtu  efi  iQujtranJt  glorn  diutnt. 
expenditur.ibtd.  ( facerepcjfit.  j  1 1 
€)not  modu  aliquu  Deum  peccati  auciorim 
t^odDem  eijgendo^  reprohmdo  cireaho- 
piiatsvt  peccatores  conjiderotos  vtrjatut 
fit.^xt. 

Dtfinitiueltflionis  Perkinfiant  exeutitur  6* 

earrigitur  ibid. 
§lu£modo  ChrtfiHS fe  baieat  in  cieliione.ibid. 

EliSionu  obiiHtim  fidiles funt.  j  1 1. 

Decretumn  (latuit  fideles  mjiijuare 

Cfin  filn  '  .  ■•re  viderialiud  effeah  eo 
decreto  quo  Deui  fiatuit.  nonnitllu  fidem 
Aare.ahu  ver 

Vtrt  ?•'■•'■  •■  rdefi- 
1..  iihA.iji,,.  ftUen- 

eur  decretum  ^  exeetitiirdccrett.tbid. 

AnBj)m.<i  •  r>     ,  .  '  - 

difliugUA  .         -  ,  . 
lectio  tjHt.iam  prtcedjnea  ponatur  ante 
propjjitSdamnandic^  ferendi  jij 


/orit  tngrediatur.  yi8  {J"-i  .  ^d. 
Dejitnatut  Mediatorit  an  riiie  a  teiktnjio  dt- 
De  VKiuerfahtate  promifiionu  &  oblattonit 

CLrijii.  ihid.  (fioni 
An  manoatum  tredendi fit  generaltttt  promif- 
■^"  olorum  eiecJorum.  fi 

Aii       .  ....^  1:.  inpromtjftontbiti  vnti<>.ij.i,i- 

bu4  recle jibtiniiicem  opi/onantur.ihid. 
An  minijtrorum  verbi  ojjicium  riclt  cirtmn^ 
jcribaturjola  hortatt:  ih. 

An quos Deut noHtt nom   .  ,..  .ta- 

men  adrejipijcentiamhortetur ,  hoc  fini  vt 
inexcuJaOites fiant  ibitL 
AnDeusexterna  Eu.^^  ■,   •  .%,{ 
fidemo^pteniten/.  .jj, 
quihusceTtodecreto Jiatut/Jtdei/i  Cfpttm 
tentiam  non  dare.j  1 1 
An  Ucurn  certo  dccrtto  fiatuerit  riprcJ i:-  •f 

dem  (y^paenttcntiam.noM  dari.fx} 
^omodojides  &pcgnitenti.i  infundantur  ib. 
Anmandattir»  Det  ejHO  fi  •  .^  :td 

mandatctieiujdcdiii^.  w 
ExamtKatur  qued  dicttur  Deiu  tn  m, 

(^protnijftonihusnon-  iicere  ^juod 

decreut:  .jtdvoluntaifi'.^  mn.rjcx 
partiproponere  tbid. 
ExaminatHr  quod  dtcitur  Deut  in  ij 

.  .  --y. 

DiJtiMciio  voiuntatts  in  reueiatam  Q>  area- 

mtmcxcK'  I, 


Exhthitti^M. 


iprCUffMMPfrkin^' 


SVMMA  LIBELLI  HVIVS. 


StntenrtA  I'ir>  .  ^  ievirtMttfre- 
tiijiHtXvt^K  «Chrijio Mtdiatore perjoln- 

VtrU  Chrijltts  f  omntbiu  mortHMsfit,Mn  vero 
elecits  (j/* prAdefiimuistantu  ib.Q'  578 

Obieiiiones folnuniur  tjHA  conclHdunt  Cbri- 
fium  ncn  effe  mortHum proeranibHs  <y  **on 
tffe  MediMtorem  omnium.  f  18,  O^ffJJ- 

€):imioao  intelligendum ,  decretum  elecltonis 
(jycauj  ■f  princi^tiim  omniutnin 

hominu  ..  ^  i  .i.'<irij7  di>noru  (jfoperii.  ^34. 

Vefmtio  PerkinfiMn/t  reprobAtionis  priortx- 
ptnditur.  5 ;  (res  vtrfttut.ib. 

ic'  'obntij  :.hi:timmodo  r  •  c*to- 

>i .   eccatUm  etl  meritor:.:   .    . . ;  tpro  - 

bAtiontSfinde  iufiiti» fit  meritori» caufnt- 

■S  (Cti 

.  i..  (jf>  executionis  vna  e.i-t.  .:..•■:<. 

«.  ^.  crnaturahi  bifanam  dtcitur.  ihtd. 

i  triim  ex prtteritione aiit  negatione^rat*  fi- 

>ic  .  vitari  nequit  ,dici  poffft 

pec  rc.ibid. 

"Definitio  Perkinfiaua  reprobationis  alttraad 

ex.imenreHocatMr.ibtd.  (decrefo.  j  7. 
jln permtjfto  redefubordinetur  reprobationit 
Dt  tcprob>\tioni5a:}u primo:fcittcet,  depropo- 

fito  Dei  deferendi  quojda  homints  iy  Jiiatn 

lujiiiiam  in  lis  derlarandi.tbid. 
Ana  Dcp  defcrAtur  cjuiJ'^aliHSQ,  ptccator.ib. 
An  Dtmrehe  dieatur  dejerer*  nonpoffe  niji 

pecratorem.^iS. 
yir       •  '  ■'  '  '     iref.iic)  e  p.-ijji:  ,;ju;.f^iiida- 
.     ..  ijuddecofacerepotefi.ib. 

: ! jibi  vi!tt,Vii  ad  irant facert,  ibid. 

(ignificare  pcfpt.  ibid. 
A.  . »v  ,/  f.Soexoptribtti.^c. 

.'rndefiinatione  omnis  peccatt  re^t- 

titti  exeludatur  f 59 
Dereproba/ic?!-  'l,deor- 

din.ttione  a  i  i  ■.  i^id.^ 

((■rnl  .lt.it, t  :i:^i 

A nji  Deu  ■■.■fertjs ptrderet  q>  da- 

ttnnoneffft  f^o 
:tontscAiifaibid. 
l '  *  deftrttont  tiufqHt  definitione.  ibtd. 
ExArvsnsT:  veritoit 

qua  d:i  .  j. .  cert^s  Im)- 

mir,ei  eofqucpauceseltgt.  ^41 
Examinaturjtcunda  criminationis  veritatt 
ijuadidtur,  DtnmfuHndHm /rnuntiapi 


ntsadinfcmHmi' 


PerlcnfiiordiK 

gnem  CJ»  crafft  i  .  ■  f  4 1 

Rejponjio  Ptri:tnfii  cBNtra  criminationem  ft- 

cundam  examinatur  4jj 
jln  vnum fint     i*b  eadetn  caufapirmiffio  la- 

pfus ,  (ypermiffio  qua  Detu permittit  vt  4- 

liquis  m  beatitate  finaUterexctdai  ibid. 
^         '  rfprobatio  ij:      ■'  "pofitum  dtft' 

, abjoiiilii'    -u.  . 
§luomodopeccatum  Jit  diferttone  ptrmif- 

fio:    '  ui.ibid. 
Patrn  ,iw  txaminantur  qu*.  Per- 

kinfiu.  ^  'pro/enrentit  /«.<  probatto- 

ne.  ibid.^jtq. 
QuoniOiio  reprobatt.'  fjiiL!.iii  pr:'p,^y.iuaAi/,ii'i- 

dt  ctim  rejpeClu  adpeccatumfit.  544 
Ptccandi  neceffittu  ineuitabilitas.ipeeear- 

tOQrl  <  :btd. 

An  recle  u. . ...  .w  / .  / . .  r.em  refptHu  fui,  libtrt 

rifpcciu  vero  decreti  dinini  neceffario  pec 
care  ibid. 

An  reiit  Ceusdteattiriilcre  cffe  bonus.  ibid. 

€^od  contrartum  fit  iufiiiu  dtuini.  punirt 
nonpeccatorem.^4.^ 

An  qutdqutd  iufium  efi,  eo  ipfo  iufium  fit  quitt 
Deustiludveltt.  ibid. 

Examtnatur  tertia  cfiminationis  veritat, 
qua  dicitur  fioicam  prtdefiinafiontm  ^ 
Jicicum fatum  a  Perkinjio  in. '  '  ifiex 
ncccffario  (^energettcr'  decr,:  .licxt 
fieri.  ibid. 

L,]'  :(t  Adami quomodopermijjioni a.  Ptrkin- 

jiojubjh  '     •"  ~.  J46 

Permijfiu  i      .    .ina  in  energrticum  decrf 

titm  inttdit  tandem.  ibid. 
Dijtmeiio  hcatura-' 

Itudefji.  .....   ^:.. .  ,(j>Aliud 

effe, rem  velle  quoad tuentum.  ibid. 
§lMcmodo  intelltgendum  fif  Deum  vtHt  non 

impedirepeccattnn.  (47 
An  quia  Deut  viiit permtffione fuS  ideo  queifi 

rtfit  d:catur,vtUe  etiAeuenfHpeccMti.  lii. 
Permiffto  qualisratija fif.ibid. 
LocMt  Aci.i  %i  expe/iditur,hune definitt  ro- 

filio  cy* prajeientm  Dei  deditii,  {^c.^^6 
Jtemlocut  AcI.A.verfii.eoaStt  funt  vffa^ 

cen  anmtuaiy^conjHiHm 

/K;,'  ,^  .  -   ..  .  ..i..  \.  tfierent.ibid. 
AHionei  nen  di.f1ingHMnfHr foiofint.ibid. 
Lapfui  Adnrni  qHvmodv h  Vtocrdinatui  fir. 

tbid.  Lociti 


Z»cu*  I  Tit.\.\j,txptnditHrimtliu4  tftvt  tt- 
nt/tgtnttspita  vtlit  Dei  vehtntatt  maU 
mgiciitmmi qHnmmale agentts.  j4? 

Ztcut  I.  Sam  16  .txpenditur.vbidicttur  Dtu* 
frticefijfa  Sttntinvt  DtutiiU  mtUedietrtt. 
ibid. 

^omodo  Dettt  velit  (j»  nen  vtlit  imptdirt 
ftfcatum.ibid. 

Cur  DtHs  ptrmittat  malum,i^t, 

An  peccatum  afudDeum  dtctrncntefn  Ua  ■ 
htnt  rationtm  boniJhid. 

Calutni  &  Bexj.  in  boc  argumtnto  diiia  qu*' 
dampartim  commodt  actifitnda  autfim- 
plictterqtudameoTHmfalfafunt. 

fltiomodojfeccata  ftjt  habtant  rcfpeau  dt- 

creti.jS^ 

Locm  Efhef. i.u.  expenditu r ,  Deut  omniao- 
fcraturjccundiim  benepUcitum  volunta- 

tisfu4.sSS 

An  txdodrina  TerkinfiiJequatur.quodDeui 

inclinet  adptecatu  &  tnduret  poritiue.  ibi. 
Dttriplictaclione  proutdentit.  ina&ibm  ho- 

tninum ,  tx  Suida  ibtd. 
AnDecrttum  DeiprMcedaneutnnulUm  vf- 

ram ntccjfitatem  rcLtu  decretu  uiferat,tx- 

ftnditur  .^^j. 
Difiinilionts  varia  ntctjfitatU  txpenduntur. 

tbid. 

An  idem propttr  re^e^luum  diutrfitatem  rt- 

dtcontingent  fimul  i^hberiidicatur.f$i 
libertanynecejfttatoppcnuntur.ibid. 
Liberum^JpoHtaneum  difimgutdtbent.ibi. 
An  Adam  hbere  Jimul     ntcejfario  Upfut 

tjftdicipojfitihid. 
Gluotmdo  inttUigendum  quod  prttdefiinati 

ntctjfarto  faluentur  &  refrobi  nicejftria. 

tUmnentur.fj^ 
Vtrumnecejfttm  rtSt  dicAtur  tx  prafcitniia 

ftqui.^eo 
Vtrum  txptrmtJftoHt.ibid. 
^luanta  pugnafithbertatii  tyntctfttatU  jtf  i 
DeftrmifioneampU  qu^dapertra^atto.  tb. 
rtrmijfiotnginertdefiaitur.ibid.itemqueptr 

mijfto Dei injptci»,  f6i 
Ttrmijfitnit  Jpecies,  tbid.  ima.  qua  voluntAti 

crtaturt  aUera ,  quttfottntia  «im  ahquid 

ftrmittitur  ibid. 
DupUximpeditio,  VHM  quapcttntiaereatur*. 

ib.ahtra  pttt  voUtntat  (rtaturn  imftdi' 

tMf.ih. 


SVMMA  LIBELLI  HVIVS. 

^otmodit  fotentijt  crt...Mr*  imfedijUurj^t 
^Huomodo  fotentit,  crtatura  ah^Htd^ermitts- 
tur.ibid. 

SUtot  meducreaturg.  voluntat  imfediaturjk. 
^omodo  voluntatt  creatur*  altquid  fermit- 
tatur.  s6f 

Defermijftone /eccati  fimulqut  dt  illim  im  • 

ftditiont.$66 
feccatiahquot  diyrumioftC'  .lajeriouur  (y 
fropojita  trailatieni  accimmodantnr.  ibid. 
&Jeq. 

ExemfU  imfeiUtifartim  aQmfartim ^tt^ 

ti.f67 

ExemfUfermiffpiirtim  aHm  partimftctft' 

ti.  J6K 

iCauft  fermijjtoni^  ir.quirHntur  j  7 1 
An  aSImaliauu  rec}edicAturfeccMtHm,feena 
ftccati.Jtmulque  eaufa  alttrimftecati  tfit. 

§1^0  tamtn  ftnfu  id fic  vulgo  dicatur.tbtd. 
Exftnditur  JimiUtuda  ab  equo  claudicantt 

,  dijumfta  sT  4t 
Efficteniia  aHuum  quifine  feccatck  creatu- 
raperpetrari  nenpoJjunt.haelenusDeoad- 
fcTtbendaen ,vt  neque  Ubertati  creaturtt, 
periUam  quifpiam  derogetur  ,r.equtDt» 
'  cHifaahquapeccatiadjcnbAtur.^ys 
Dem  caufa  aSm  vel  mediata  vti immediats 
eH.ibid ybifimulixphcatur  infiuxm  Dei 
quo  infiuit  yna  cum  creatura  in  tffum  4- 
lium.ibid. 

Deduplice  hhertatt  haminis.quoad  txerri- 
ttum  &  quead jpecificationem  aclionit.s^  6 
ExaminatHr  quartt.  criminationu  vtritM, 
quadicitur  doceria  Perkinfio  maximmm 
fartem  humani  generit  defiitui  Chriflo  f^r 
omni falutari  gratia^sTj 
Duraejfequt  Perkinfim cectdit afedocen  ih. 
Pro  quibm  omnino  Chrifim  mortuut fit.  f  7  K 
Prtbatur  verofro  omnibm  vniutrft  homini-. 

busmerlum  ejft  ibid. 
Refutanturordtne  argumen  ta  al  iq  :tji,.jut  itu 
frobare  coaatur  Perkinfim  Chrtfium  ejft 
mertuumfroomnibm.fjf 
RtJponfionesPerktnJiiad  argnmenta  iUa  ex- 
fenduntur .  qusbmfrebaturChrifiumpr» 

Iommibm  mertuum  ejfe  ,  funt  auttm  htt 
quatuor.iia 
Exfcndttur Ucmi.Timoth.i.  Dtm  vulte- 
mnts  hfmitesfnluosfitri.  ihd. 

Exfeit 


SVMUA  LIBEILT  HVIVS. 


'Exj-tn.iimr  AlJlinJfio  volutitatH  in  anttee 

douem  (^ccTtjcquenttm.  fSi 
VoluntA4  nntecedem  t^  conftquens  quid.ibid. 
DevoluntHtecondtlionnU.  (8j 
Tlrutn  reiit  Meaturncn  tjfe  inDtotnliiVo 

iHntns,  quA  voluent  cmnrs  angelos  faluos 

feri.  y8  + 

jHndamenta  iUiue  diflinclionU  injpiciuntur 

qna  vdunttu  in  antccedetuem  cj»  (onfe- 

qittntemdifiingu-tHr.  fS; 
I>egratitAtnp!itudtne.  J87 
Uon  rtUf  tmagiaem  Dei  confi (lentem  in  iufli  - 

tia     faniittate  ,  k  fu^rnaturali  gratia 

excludt.  ibtd. 
Exaniinatur  fententia  quorundam  aliorHm 

depradefiinatione.  j88 
Oflenditur  autem  quod  ea  non  fatU  fideluer 

exmente  esrtimptepofitafit.  ySp 
Declaratur  quod  rnulta  qu*.  Perkinfio  viden- 

turerrata  ejfe.non  fint  errata.  ibid. 
Eleclionem  ^  reprobationem  non  vniteerja- 

lem  fedparticularem  ejfe.  ibid. 
§lupd vltimui  ccnfiliorum  Dei  finU  eirca  ho- 

minemfit.  ibid. 
An  volumtu  Deiab  hominependeat.  f  90 
Jln  homo Jeipjum  eltgat     reprobet.  ihid. 
An  Deitt  non fit  celcbrandmfi  homineietiam 

gratie.  communUepc  benediHiorum  awple- 

HerentHr.  fji 
trt.fci$ntia  Dei  tjuatenm  dcterminationem 

volumusin  eodi  ipfo  Deo  pri.cedat-^  qua 

tenui  determtnation:m  voluntatU  fequa' 

tur.  ibtd. 

An  recle  dicatur  Deutpermittere  mahtm  ha' 
bitarationeconiuniiiboni,  f^t 

De  redempticnii  vniuerfalitate.  ibid. 

Degratie  jalutiferavniuerfahtate.  ibid. 

De faciente quodin fe  efi,(^c,  f 

Cratiaejficax  quafit.declaratur.  ibid. 

Kefponfiones  ferkinfiiiulargumenta  progra- 
tia  vniuerfaUtatraUata examtnatur.  ^54 

Conciliantur  inter fe  hac:omnibuiAdamipo- 
fierU^fittguUthominibuspromiJftoni  fa- 
{iameffedejeminemulieru,^.  ^tame» 
foUtlud<flstrptflum  Deifuijft,  ibid. 

Anfidesji  ii fiue  ex  elefiionU  dcno,  y  9  j 

Vtrumfidei  vtra  falutifera  totaliter  vel 
finaliter  exci.lereppjfit.  ibid. 

ExfenditHrkcHi  MnftK  t<  t"^^fti>ifrr?*um 


ntnpriualebunt  fi!>e  fjtf 
gUtodPerkinfiwdifqn-.  -  '  —itfit  quodfidet 

nonpereat,idexami.,         itur.  J97 
A  a  expediat  iaeulcari  quodfidti  exeuiee  nm 

pojfit.  ibid: 

DifiiniitofideUumquadruflex  Perkinfit  ex- 
p^nditur.f^i 

Difitnaiogratia  inprimam  & ftcHndam  ad- 
fertur.  Hid. 

Anfidelesaprimagraiia,  idefi.afauore  Dei 
qwiUosinChrifiocomplenuur ,  excidere 
peffint.  ibid. 

Loca  »triftHra  expemiumur  ,qua  vidtntur 
dictre.quodfideles  afidedeficersnon  pofftnt 
f99 

C ratia  remtjfionis ptecaforum  an amitti  pcf 
fit.  &anfierinonpoffitvt  vertfideltsgra  - 
uiter Lipfinon refipifcant.  6qo 
Vtriimfides  fecundum  hahittim  amUti  pofftt. 
ibid, 

An  renatipdeno  voluntatU  confenfu  vnquMpt 

peccent.  6  oi 
An  homo  irregenitui  totu*  caro fit.  ihid. 
De  quinjuegradibus  tentationu.  6  o  t 
Renifui  conjcientiipeccatum  aggrauat.  ibid. 
An  rtnatut  in  eodem  a£iit  peccet  (^noa  peccet 

6cx 

An  in  eodem  aHu  minm  peccetrtgtn$tu4  qu* 

irregtnituf.  ibid. 
§iHodfemptr  inptttfiatt  libtri  atbitrii  ma- 

neatgratiam  datam  reiicere^^fubfequeK- 

tem  repudiart.6o^ 
DifiinHio  gratia  infujficientetn  ^  efficacem 

faluatur.ibid  &feq. 
Obieclionum  pro  gratia fufficientt  refutatio- 

ntsexaminantur.  606 
Exfenditur  loeut  Efai.  f..^.§luidj>otui  jaaro 

vinea  mei,  f^c.  ibid. 
S^Homodo  Deo  tribuatur  exfpeliatio.  ibid. 
An  Deutfru^us  poffit  pofiulare  ab  iU  qus. 

gratia  horfum  nectjfaria  dtfiituuntur.  6  07 
Au  cumtalibui  ,  fifruHmnon ftrant,  pofiit 

txpoftulare  6c8 
Lpcus Matth  if.fy.  quotiesvolui  etnp-egam 

vosi^c.expenditur.  ibid. 
Locus  -j.Aa.vosfemfer  rtfifiitU  SfiritHifan- 

So,expenditHr.  609 
LocutApeea.}  egefioadofiium.f^e.  txftndi- 

tnr.  ibUi' 

llU  Ar> 


SVMMA  LIBELLI  HVIVS. 


jtn?tUgittnHmfit  ,  homineir.  f.^^^-r.lo  j>offk 

grAtttreJijiert.  6\o 
CnrDein  non  rtueUutrit  Chtijium  omnibtu 

hrnunibm  ^fingulk.ibid. 
Vtrutn  Dttti  promiffiontm  de  MtJftM  re 

demptione  per  Chrijlum  "jlii  heminum  ab  • 

fconderit  citr*  iftteruentum  eulptt  mlicHiiit 

a  pMrie  ipforum.  6 1 1 
^od  otnnes  homiaes  voCMtione  MliqUM  vo- 

CMntJtr,  ibid. 
Concc  i:fur¥erkinfo,quodprifcientiA fidit  in 

Chrijlum     itJidelitittupriuMtiui.non  Jit 

fiegulM  fecundum  anAm  ordinauit  Deut 

pr^deJlinMticnem  jMMtn:  nam  aliqtiot  per 

foUm  legcm  damnMri.  ibid. 

ExAoalvl; 

VErUf  JlMtuiquxJltonu  in  capttt  9.  epijlo- 
U  ad  Rom.proponttur.  6 1  j 
^inMm  Apojlolo  fmt  filii  CMrnu  ^ filii  pro- 

mi(ftonis.6 1 ^-cy  feqq.item  a  1 6 
Ifmael  0«  IfiMc,  Ejau     lacob  -ut  typi  confi- 

deranmr.^i.^ 
€^tM  tn  ri  confiftMt  controuerfiM  quoMd  hunc 
locum  inter  D.Bexjun    D.  Gellium  Sni 
canum.  6i-? 
Vtrum  IfmMcl    EfauJfMMc  0»  lacob  ut  typi 
propofiti ,  eorum  etiam  numiro  Mccenfetidi 
fint  quorum  typumierunt.  ibid. 
f^io  lylloiijmo  concludMtjtr  jAlutU  in  nobst 
certitudl.  6x8 


minMtione  ,ptccMti  nomennon  mifftur.ifi. 
AnDeut  iurt  irMjci  pojfit  illnquiueluntMte 

tpfius  omHipcttnte  tndurantHr.  ibid. 
VciuntMtemdiuir.Mtn  quonumodo  confiderM- 

tnm  non  comitMtur  omnipotentia  611 
Varu  voluntMtiediuinM  difiributiones  excH' 

tiuntur.  ibtd. 
^Tnatn  ithfintques  Dtut  indurMrevtlit  ib. 
Volunttu  cogi  non  potefi.  ibid. 
VoluntMi  Deifit  de  ilio  a  quo  voluntat  Deifa- 

Bm  uoneft  ibid. 
ImfiguU  (5*  Dei  inttrfe  conftruntur.  61 ) 
DiferentiMinter  ikuwiM  (y  hi»fm» ixptioi- 

tur.  tbid. 

giHid MaJfitMpud Apofiolumjignificet  ic;n . 
Homo  qna  a  Deo  condttu-i  ,eft  vas  ad  tUuJir*- 

tionem  glorii  tpfitu  61  s 
Gloria  DeiiUufirMturpetpatefMclionem  pro- 

pnetatutn  eias.  ibid. 
S^iproprietMtts  Dti primoemnium  patefit- 

amdA  Jint.  ih:d. 
Homi  quM  ex  tnfittutioae  Dei  tendem  ad  mM- 
ioremperfecUonem  ,  vm  tflvireriui  iUu- 
JirMudMgUri*.  diuini.  ibid. 
Hemo  ft  tpfepeccMtuio  fecitvoimMlum.  ibiJ. 
e^medohominesvMja  mMU ,  idtft,peccMie- 
ris  fMi}i,horum  dcindc  MiiivMjM  miftricor- 
dii,M'ti  VMfMiri.  fiantiMxtM  tenortmnoui 
faederit.  6t6 
An  Dcusfimpltcittr  hMbcMtpeteftMtifMciendi 
homiucm  VMt  MddedcsuA  t^  irMm.  ibid. 


Vtrum  Deui  Mbfqut  iniufiiUM  fxdm  legale    }iotandum  diligenter  dtjcrimtn  tnter  homi- 

trritumfMcerepotutrit,6  9.  |      n*t  O^VMfMfiguli.^ij 

tjluibujnam  Deii4iureirMfctpoJfit.63.t  '  JndurMtto  tMntummodo  eJfe/Jum  (y^fignum 
ABii  tntHitMbtlu  ob  decreti  alicuitu  deter-       iri  efi.  ibid. 

F    1   N    l  S. 


MoUertti  in  AlMlachu  cap.  1.  vtrfx.^  j. 

ExgCDcfi  Ycnfiniilcsconic(5turxrumi  pofl~i:nr,qui  oflcoduntEfiiunon  ira  cfTcroic- 
ftumaOcovtficdainnatuSircd  conucriumcgificpQcnitcniiani  &  virxartcrnx  fadutr. 
ciTcbxrcdcm,  n?m  &rcconciliatu$ellfiatri,3i:poftcafuicfociusfuncrispatii$,nccpon3 
xccuDcihationcm  &aeri  viiquamaducilatus  ch. 

OEcoUmpMdiM  aJ  idtin. 

Nou  auimi  ip luin  Bfan  propccr  hoc  didum diccte rcprobum;quan Joquidcm  kic pcr 
^mporaliamagisrpiiuualufigurantur,a£c. 

D.  Sehnittsin  Thtjrb.  deprideftinMtioni. 

N^C  cx  caHOBC^ncc  ez  legc  ludkand  um  cfl  dc  £Ic  AioDCtfcd  cx  E  uangclio,  &  c . 

lACO- 


lACOBI  ARMINII 

SS.  Theol.  Dodoris  eximii, 
DE 

VERO  ET  GE 

NVINO  SENSV 

CJP.   Vlll.  EPIStOL^ 

AD 

R  O  M  A  N  O  S 

DISSERTATIO. 


Llll  i 


66j 


DipBlLlSSlMO  ET  tAMPLIS- 
Jimo  Vtroy 

DN.  GVILHELMO 

BARD£SIO,TOPAR- 

CUM  IN  WARMENHV Y- 

fen ,  Domino  &:  fautori  nobis  multis 
nominibus  honorando. 

Obiliftmt  &  AmpUftme  Vtr  ,  Domine  plurimum  bono^ 
rande.  Infignis perpetuaque confideratione  digna  ejl  tUd  apud 
,  Apojlotum  fententia ,  qua  Euangelti  dodrinam  vcritatcm 

Tici.Y.i. 

'  (ccundum  picratcm  vocat.  Vnde  nobis  bona  bonorum 
omnium  veniaeolligere  licet,eam  non  innudatheoria  inani- 
qHCConJ}fiereJI>eculatione ,  nequein  its  qui  admeram  &  ab- 
Jlracliuam  nottttam  pertinentia  cerehrum  hominis  duntaxat 
peruolitant,  adajfeduum  voluntatifquenjormationemneu' 
tiquam  pertingentia  :ftd  in  iis  qtu  fincero  Huminis  metu, 
moquefoltdapittatisamorepedm  imbuunt ,  hominefquejludiofosefficiuntbonorum 
9perttm.  Cui  rei  conjirmanda  imprimis  &  iUuJirandafacu  alim  non  minm praclarm 
tiufdtm  Apofioli  ineadem  Epi(lolalocm ,quiftchabet :  IliuxitcnimgratiaillaDci  Tic.i.ii.u; 
filutifcra  omiiibus  hominibus ,  ci udicns nos  vt abnegataimpictaic  &  mun- 
daniscupiditatibus,  tcmpciantcr,  uiftc,  &pic  viuamusinpracfcntifcculo. 
Quicunqut  ergo  diuina  huius  scmnusprAConesftprofitentur  .etiamatqueettam  id 
9ptram  dare  debentyVt  pracifts  curhfis ^tnofifque  quafimtbtw,  omntbufqtie  cJtiofn 
fubtiHtatibm  qua  tx  humana  vanitate  ortitm  ducunt ,  vnam  &folam  pietatem  audi" 
toribmfutscommendent ,  eofquead fidem  ,fiem ,  charitatem ferio  injormtnt :  quem- 
admodum  vicifiim  illi  ex  audttoribm  qnibu  bacveritascordiefi  ^  bocenixtagtrete' 
nmtur ,  vt  rtltquis  mnibm  qua  tranjuerfim  inndere pofiint pnteritis  &  ivfuper  ha» 

LlH    i  bnisi 


•^68  E  P  I  S  T  O  L  A 

I  tiSyi»  vnampittAtem  coUtnientperpetuoatqueoculosintettd.mt:illua  i  tnquepro  /«- 
ditbitato  pritHipio  hxbentes  ^feinvcra  Thcologia  rudes prorfiu  ^  &  hojpites ejfe^mjlita 
didtcerint  ^coAcyHv ,  vf  Theologia  ipfts  ad  pietatem &farMimomamjactm  praferat, 
qudmipfifedulognMiitcrquefequjtntur. 

Hsi  moneh  fi  vnquam  nece(furiafuit ,  certe  ea  magii  hoc  temporenectffmatUt 
quod  vtdeamiis  impiet.item afiuantis  &  turbinibus  agitatt  maris injidr  exiindarepaf' 
Jim,idque  cum  tanto  homtnum  ftupore  &  dveuA^aixy  vtnonpauciquianttquunt 
prorfus  obttnent ,  &  ne  tantiduni  quidetn  dt  impura  vita  inflttutit  mutarunt ,  tarntn 
Chnjlianos  fe  vel  interprmos  autument  .fauoremque  fummi  Dei,  (otlum,  vitam  ycon- 
firtium  Cbrifii  &b(atorum  Angelorum  tanta&tamprafumptuofaprajidentiaytan' 
taammi  fecurttatejpondeant ,  rt atrocijiimafetniurtaafficiabtllit cenfeant,  qui ipfos 
in  vana  bac ptrfuafwnefalli  tudicantes ,  rlia  ex  parte  de  ea  dubitare  tubent.  Equidem, 
hac  tam  deploranda  reriim  conftitutione  tiuUum  Jlttdtum  laudabtlitu  tjft  vtdttur, 
quant  vt  tam  pcrnicioft  tnali  caufa  fedulo  inquirantur  ,  errantefqueantmaremedii 
fAlutaris adbibttionttx diabolicobocvtttrno excltata  yfoeltctortbut  Euangelti  &  Spi- 
rttut  Chrtftt aujpniis  vitam  muttnt ,  ft foltda emtndationi morum  dent »  atqut fu dt- 
tnum  ftbi^ua  talibusgratiam  apud  Deum  gloriamqtta  aternamtxdiuinoeim  vtrbo 
condicant. 

Caufavariafunt ,  &pleraqutconfiftuntinerrontu  quibufdamfalfifqutctrtct-^ 
ptihiu  ,  quoihomintsalitalios  ftue  a  fttxcogttatos  tftuealiunde  fubminiftratts  ant' 
mofuo  imprrffos  curcumgeftant,  qui  vel  ingenerali,  vel  in parttcuUri,  vel  direlie  vtl  in- 
dtre^tvero  ferioq^pietatti Jiudio ,  at^  conf(£lationi  virtutem  obictm  & imptdimenti 
f»nunt.  Sibilde  imptu  nonnuUorti  conceptibut  hic dictndum  nobis^qui  vtl  non  crtdunt 
txtart  vitam  aternamyVelfimaximeexttt^tam  non  credunttanta  tamj^ fubltmutX' 
ceUentiaeJfeatijjin  Scripturufacrisdefribtiury  veldejperantde  mtfertcordta  Deierga 
peccatoresrtfiptfcentts ;  vtldtnii^  impoftibilttjltftatttunt ,  viampittatis uouaqutobt- 
(Uentia  a  princtpt falutis  noftra prafcriptam  inirt.  Quandoqutdem  iUa  adftuerationes 
&  promipones  Dei,quafunt  vera  Chriftiana  Religiontsfundamenta ,  non  luxant  wf- 
doyftd &funditus  euertunt^at^ita  vn§  iHu  omnem  ptttattm  tinfqut ftudium  tmnt  & 
amortm  tx  animis  bomtnum  radicitus  tueUunt,  Verbafacereinptutmm  detUu  vel  tOf 
citis  vtlexprefis  h)pothtftbmpittati  noxiis ,  qua  inttripfos  Cbriftianot  locttm  habent, 
fiuepublict  dcfendantur/iuefccm.  Inttreasprtmo  locoin  cenfum  vtnitpradtftinationit 
tnconditionata  dogma ,  cum  i»  qua  tnde  nectjfario  nexu  dependeeit,  &  nominatmt  iSd 
tantoperedtcantasa fandorum ptrfeuerantta  ( cuim fiducta  ea d  nonnuUis proferuntur 
quareferre  liorrefctmmficut  ettam  rtuera  indtgna  funtChriftiants  auribmjqutppt  qua 
non  Uut  imptdimtntu  pittati  ponunt.Quod  tpfum  no partns  nofttr,kenedtda  mtmortd, 
po/l  dilgtntemfapiuf^j  repttita  Scripturarum  facrarum  Itclionem  &  rtltdiontm  tpoft 
longas  mtdttationtSfardentesad  Deumprectscum  ittuniis,certofibideprebederevfum 
tffet.fecumjjperpendijfet  iUa  dogmata,vtutaDQcl$ribm  quibufdam  acriter  vrgerentu$ 
&  paftim  m  Ssheits  iuuentHti  inftiliMtnturi  nunqttam  tatmntc  ^  prtfca  Eulefia,  nec  k 

if^derna 


t)EDIC  ATORI  A.  689 

Mcikrna  ,  prmnte  legitimo  examincreitpiu  ege  ,  inque  rem  iudicatm  tr4nji:jft: 
ceejnt  p.iutljtim  (uataducrfm  eadiffi.ultates  &  grduaminaprjpontre ,  Vf  oftenderet 
non  ejfe  tamjirmiter  r»  Scripturts  futidata  atque  vulgo  habertntur  ;  progrefjiiquc 
tmporis  confirmatiorfaiias  in  verttatts  cognttiont  ( prtferttm  pofl  babitam  (0IJ4- 
tionem  tum D.  Fr  an ci s c o  I vn i o  vtfantQj imbectllitatein rcjpon/ionum ipfim) 
ta fortiiis  impttgnare  '•  memor  tamen ftmpermodtfiii  ftbi  conutnientts.  ArgumentO' 
rumautem  quiliu  ea  impugnauu  non  pojlremumfuit  hoe  ipfum  m  quo  nosiam  verfa- 
mur.^quod  vidtlket,  ts  eorum  effetgentm.vt Jludium  pietatis  luxare  ,atque  adeo  extin- 
guerecomparata  effent.Quo  in  labore  nonnunquam& fubtilitatibus  rfw  ejl  ,iifj^ratio- 
nibusqtunon (lattm  vulgo  obiiw-fedfubtilitattbiis  necejfartis  ad  euertendadogmata 
{'tpfius  tudtcio )tamn9xta.Et  certe fuut amor  nonift peraliumamore  vinctturjic fub- 
tihtatfalfi inuentrix & flabihtrix  vixcitra fubttlitateveri adfcrtrtcem.falftjxorm' 
Hricemfuperarituerti^pote/l.  Subtilitatesitajjquathu  vjurpauit  vttlet & neceffaria 
fuerunt.ng  otiofa,  inanes,addele(latione^oflentationem,faciHadinuenta.  Quamaut 
dertliquis  rigidas  fubtilitatem,&inanisfx,(Ti^fu\oyteu;bo/Iis  fuerit  .noruntoesqui 
ipfo.praferttm  noui^imisannisqutbus  in  Schola{vbi  maxtme  fubttiitateseofedari  mos 
tft)verptus fuitjamiliariter  vJifunt:po{fentQjteJlariinterJltidtofosetiamiUi,quosa- 
Itoquin  in  nonnuUisafedtjjentientes  babuit.,Jiexcinfcientia  verum  dicere  veitntyillutn 
ojnntaadvfum  &praxin  Chrijltanavitaretulilfe  .adeoqne  in  It^lionibtis  dijputatuni' 
bufquetumprmatis  tumpublicis,  in  toncionibus ,  fermonibus  y  fcriptionibus ,  vnam 
fietatemtmetumquediutniiiuminisjpiraffe.  Caterum,quopado  0  pradejiinattonis 
&  adnexorum  dcgmatum genium  pietattaduerfaricomprobauerit^nonejlopus  anobit 
bicrepeti  ycumipfiusfcripta  eaderepartim extent  ,parttmaitquando  (cumbonopeo) 
txtitura  fmt.   Prajiat  Itdorescordati  ipfum  fitis  verbis  loquenttm  audtant,  quam  nos 
dtipfo  b.tlbHtientes..  Dnlciusexipfojontcbtbunturaqut.  Hrpothefcs  reliquapietati 
obicem  ponemes  vaiia  fnnt  ,  qtiarnm  oniuttmi  tiunc  noii  prjj^umuf  memtnijfe  •,  eas 
autemquaoccurruntbretitter  ,neproitxitastit>t  ViTnoiift^:'?]^,  rxdinvi  r^artatyexft- 
qMtmur. 

Capitaiiserrorbrimumfeojfert,  omniumpene  bominum  medullis  &  fibris  intinie 
inharens^quo  tacimipudfe  fingunt illimttatam  in  Deo  mtferuordtam ,  cxquafutu- 
rumoptnanttir^fe.ttiamfi  blufculnm  v:ttisindtilferint,non  tamenforereie^laneos  fed 
tontra  Dco  charosdileiloffue  manfiirot.  Qui  error  rruera  cum  notaria  incredulttate 
coniun^lusefl,  Reiig'onemque  Chrijli.tnam,  qux  fanguine  Chrtfli  fundata  cji ,  magna 
tx patteconui  ''tt.Stc {n:m  tollirnriu^ieptafpiavita ,  eique  .ipofioitpr^nuntiatio  ma- 
mfeJlecontradlcitur,quo  idfeutratur.ncmmcm  lincfanclrifiioiu.wMlmumDcum.  Hcb.i 
Infaniam  hominum  au  Lniium  fibi  benediure  vhi  Dfts  matedictr  1 

Succedttfalfu  altoritm  bypotbcfis,  qui  menteptrcurrentes  niortaltum  inftuuta^mo» 
Tes,vitam,(onfidcrantffj^mulit¥tdtneniarantium  &  ditiinantium inter  homints  o- 
mnium  ordtnHm  :  concludunty  mifericordiam  Dei  non  pajfuramvttottam  injinita 
mjriades  trcaiurarum  rationaiium ad imaginem  Dt:  condttarum  ytttroum  pereant. 

Vnde 


^70  E  P  I  S  T  O  L  A 

Vndefit ,  vt  pro  eo,  quoA  ft  deherm  torrenti  itnpietatU  opponere ,  tuxta  tenorem  Chri- 
fiuntfmitcontraabripifeeitu  impetufiT)ant,fequemifltitudtnierrantiumacgregent, 
Obitti  nimirum ,  mtdtos  per  viam  latam  tncedtre ,  quorum  fints  erit  exitium  dfacie 
Dei,  fecundum  tpfim  veritatem.  Multitudo  ncmintm praferuabit  a  conditione.  Infct' 
Itx  &  miftrandum  folatium  tbabere  multos  focios  inptrfeftonepoenarumfentf  iter' 
narum. 

Confideretur  &  illa  deceptrix  v*r  >  quod  vitid  nominihus  virtutum  condecoran- 
tur ,  &  contra  virtutesappellationibus  vittorum  deturpantur :  quo fit ,  vt  homtnesper 
fein  vitidproniy  tantidutdtuteafublaruavirtutum  Utentia  lonft^tntur  t& contrd 
rirtutts , ddquat tnuidrdtium  efty  vitiorumgorgont indutas exharreant.  Sic  tbrietat 
hiUritatit  idi^ohoylatiucunddTmffy.fnstAy  fobrietatincibo  &potu»  invejlituftm' 
pitcitas  hypdcrijeos  nomine  inter  bomtnts  vtMitmt.  Hoc  ntmtrum  eft  bonum  malum 
vocare y& contra\occafttnemqueqturertqud non  modofmtconfcientid  Tentfuyftd& 
confctentia  ipfa  imptlUntt  atque  tnfttgantea  virtuttbus  cejfans ,  vitiis  tete  des.  Ventt 
etiam  in  bunc  cenfum  turpis c^hoyicfMo^,  quo ex iUit  locis  rbi dicimur  iiillific.iricx 
fidc  fine  opcribus,  malefanihomintsinftruntynon  effeergo  neceffebonitoperibusin'' 
(umbtrt ,  vtpote cttra  qua  iufttficandt ,  dc pro indt& faluandt  fimus.  Son  adutrttntes 
alibi  fcriptum  ejfe  ,fidem  veram ,  boc  eft ,  eam per  quam  iuftificamury  debere  ejfe  eficd' 
cemperchdritatem :  ittm  fidem  ftnt  operibus  tnortuam  ejfe  dtqiie  indnimi  cadauerit 
tnftarfehaberc. 

tHon  parumttiamhomintspbiinpropriis  &adqUdpropenfifuntvitiis  blandiri 
/juartntts  hac  imagtnatto  foUtur ,  quodnon  ommbus  vitiu  dedttt ,  non  adomniafcelt-' 
ra  proiedifint  yfed  quibufdam  fibi  pecuitaribus  vitiis  addt^i ykreltquis abhorreant. 
Citantur  hu((  vt  ingenioft  funt  homines  fcfe  excufandujdicia  vulgatayiicmo  finc  cri- 
mine  viuit ,  item ,  trahit fua  qucmquc voluptas.  Exijlimant  ttaquefe vere  Chri- 
ftianosejfey  acproindefibidternumbenefiiturum y  cumaplerifjuemalts  {vtftbiper' 
fuadent )  abfttnentes ,  de  caiero  vnum  altquod  vttium  tantiim ,  vnam  tantum  Hero» 
diaddCoUint.  Abfurdum  inuentum\  cumnemofity  nemo poj^tt ejfe addtdus omntbut 
fimul  vitiis ,  vtpote  quorum  quaddm  mter fe tx  diamtiro pugnan^efeque  mutuo  rx- 
peiluttt.  Uoc  conceptu poftto ,  nemo  mortaliitm  impius  >m  erity  aW ijfe pofttt.  Occur' 
lac.t.io.  dehebat  iUud  lacobi ,  cum  qui  in  vno  prscuaricatur  omnium  rcum  c(Ic: 
ittm  iuberinosnonaliqtum  yfed  omncm  malitiam ,  fiaudcra ,  hypocrilin  dcpo- 
ncre,  quofic  porro  Deo  nos  confecremut. 

Aiii exifttmant fe  yfi modo altqtto afficliis parttin  Deum  & pietatemferdntur, 
muneri  fuo  factrt  fdtts,etiamfi  alia  tpjius parttprincipi  mitndt  & ptccato  infcruiant. 
OblitinimirumDtumtxtotoaSt(lucolendumyam.indumque\,  itemDeum  &prin'' 
cipem  buws  mundicomrdriostfft  Dominos ,  dcproinde  tmpoftbile  (Jje  vt  vtriquefimul 
feruUtur ,  ficut  habtt  exprejfum  Saluatorisnoftri  diclum. 

Hdud  multum  huic  dbludit  commtntum  Hludyquoquidamttmporafudpar" 
itttftts,  etrumvnampartemD(o&  Chrifto,  dlteramcdrni&affeciibusdeptitantes, 

eytgie 


i.rotr.i.i. 


D  E  D  I  C  A  T  O  R  I A.  ^j^, 

tgregie  fe  defungi  fuo  officio  opiHdfitur.  9ed  non perptndunt  hi  homines,qui(unqne  itli 
ftnt^Deo yiram  vniuerfam ,  omniaqueem  tempora  confetrandaeffe ^perfeuerandum' 
que  in  pietate  &  ohedtentia  vfquead jinem  :pro  qua  breui  tam  breuit  temporit  obedun' 
tta  exgratia  magnam  iHam  vita  mercedem  ipfts  repromiferit.  Certe.ftquualiquo  tem' 
pore  labitur,non  poteji  ille  ingratiam  cum  Deo  redtre ,  nift  &  ferio  paenttentia  lapfum 
iUum  deplorauerit ,  &ferurfum  ex animo ad  Deuviconutrteritt  hacanimo  ^vtrtli- 
qiium  Vita  tempus  Deo  vinat. 

Uec pratereundi  iUi  qui  ia  eafunt hareft ^vt illaomniaqutcum blajphemiain 
Deum notoriaqueinproximum  iniuria  &  vtolentiamnfunt coniuncia ,  &dereliqu9 
*  f^eciem  charitatit  &  btneuolentia  habent^  interpeccata  ntn  reputent.  htfce  lubentAm 
terreflria  fapere ,  ventri  feruire ,  luticulam  curare ,  cupiditatibm  in  Venerem  &  Bac- 
cbum  indulgert,breuiter  vitam  Epicuri  viuerCy  & quacunqueanimwinvoluptate* 
pronm  iujftritperagerelrceati  modoab  ira.odio,  vindiclacupiditate.awarulentia,  ca- 
tertfque  ad  vim  &  UJionem  armatis  affeilibm  abjltneof.  Cert€,fi hos  Magiflros fequd' 
mur ,  multofaciliorem  expeditiortmqut  in  ccelos  riam  mueniemm ,  qtum  magniu  iBe 
magni  Dti  Ugatmy(cutut  vnim  eratviam  ad  coelummonJlrare)nos  docuit. 

Prabent  quoque  finiJiricircMpietatitexercitiumconceptm.,occafionemtrail£'' 
tiones  &  phrafes  nonnuUa  Ecclejiajiica ,  fiue  non  fatit  Scripturu  conformata ,  fiue  non 
redt intelltfia.  Pauca quddam  carptimyidquev^fcv  '^rifiiv,exempli caufaydeftrin" 
gendt.  Cum  bona  opera  nojiragrasitudinit  trga  Dtum  rejpcclu  vejiiuntur ,  coUtgunt 
indt  homines  (r«  nottfima  tii)ft  iam  ejft  haredes  &proprietams  vitajn Jlatu  gratia 
&  falutu aterua ,  antequam  vtl  incipiant  bona opera prajiare.  Vndeporro  expedttum 
tji  &iUam  hrppthefin  fequi,  non effe  tam pracifam eorum prajlandorum neceptatem. 
Tenendum  bic  tx  Scripturit  iVeramconuerJionempraJlationemquebonorumoperum 
tffe  (onditiontm  prarequifitam  anteiuJiifiiationem,iuxtaiUudIohannit,fi\cf:oin 
lucc  anibiilcmus,  ficut ipfc  in  iucc  cll:,communionem  lubcmus cum co  mu-  ^  jp^"'*'' 
cuain  ,  Sc  languinis  lefu  Chrifti  Filii  ciu5  purificar  nos  ab  omni  pcccato. 
^od  ipfum  (onfonat  cum  celebri  Efaia  loco  tVbiDominmexpurgationemabilitiO' 
nemqueomnium  etiamgrauijumorum  fctlerum  ludait  promittit,poJiquam  Jeconuer- 
terint  ad  ipfam,viaf ]uefuas correxerint.  Sacramentorum  trailatio,  qus  illa  tantum 
tonfideramur  vtolfignamianobispromifionts  &gratiamDti,nonautem  vtnosobU» 
gantta  &  commtncfacientia  ad  officium  noftrum  yfcutdefeiiiiofa ,  ita  quoque  negoti$ 
pittatii  pir  defcciuni  noxta  cenfmpofit.  Fideles  &Kegenitoscuamnamadomm 
malum  eflc  propcnfor,  (ainflifilmofijuc  intcrcos  cxigua  tantum  initia  habcrc 
obcdicntix  rcquifitx ,  pbr.ifesfunt  nimutenuiternoua  creationit  efficaciam  defcri- 
btnttty& proinde  )^  t»  ftt-ntpericulofa ;  cum  iUadifcrimenprorfm  omne  inter  Regeni  • 
tos  &  Irregenitos  toUtre  videatur,  hac  eas  obedtentia  minuttatin  Kegenitit  conjiuiterti 
vt  homofibi  benedicereadfuetm,Ji  vel  Ituifimam  cogitationtm  aut  motum  de  obedttn- 
tia  prajianda  in  animo  fuo  ftnttfcat iContinuo  fevera  Regtntrattoniiparticiptmeft 
concludtrtpofit. 

Mmmm  Cum 


1 


^ji.  E  P  I  S  f  O  L  A 

C«m  imewpeftiue  &  vltra  modum  vrgetm  imperfedio  perpetuj  'Rfgcnttoruiny 
mpop.btlttafjae  feruandt  legem  tn  bac  vit4,abfque  eo  vt  addatur  quidper fidem  & 
apiritum  Clmjii popnt [aniit  :factU  folet ea cogttatiQ animos audienttum  ettam  ma- 
xmir  pioriiitt  fubtre  yfe  ntbtl  omnino  bompojfe :  vndeporro  fit  vt  Kegenitu  minm  mter- 
du m  tribuatur  quam  ipfi  Irregenut poftnt.  Prifca  Ecclefia  quaflionem  de  tmpopbilttO' 
te  prafiandi  legem  inter  capitales  non  cenfuitj  velexA  ugufitnt  patet^qui  optat  vt  Pela- 
gttit  agnofcat  pojfe  eam  prajlari  per  gratiam  Chnfti  &  paccm  foreedicit.  Jpji 
Apofloli  Cbrifit  ift  eoquidem  occupatt  fuerunt ,  vt  bomtnes  extra  gratiam  con- 
fittutos  conuincerent  deimpotetituprafiandtobedientiamiatdtRegtnttorum  ttnpcr-^ 
fedione  &  mpotentta  vtx  verba  ^  lu faiia  inuenias ;  qutnimo  (ontraiUu  cructfixti- 
nem  carnis  &  concupifcentiarum ,  mortificationem  operum  carnit ,  refurreilienem  in 
nouam  vitam ,  ambuLtttonem  fecundum  Spirttumtribuunt ,  apertequeprotefiarinon 
verentnr ipfos per fidm  vmceu mundum.  farum efi agnofcere tmperfectionem fuam^ 
qtiippe  Cbrifitunifmo  pr^tuium:  at  gloria  Cbrifitanorutnineoefifita^rtcognejiant 
vitn  refwre^tonit  Chnfit  y  a  Spirttu  Det  duiti  feiundumpurifitmam  Euangeltt  lu- 
am  viuant.  Difiributto  Theologtatn  Dciim  &  Dci  Aclioncs  ,/peculatiuam  nobit 
Heligionem  intr§ductt,necfatiiaptamadofficttpraflationem  vrgendatn :  cuiaccenferi 
(oteftfubtilietUanimii ,  &  txtra  Siripturat  excogitata  de  re^eilibut  a^uumquia 
nobn  prafianturdtfquifitio. 

Wd quoque  Keltgienm  nofira  deduHio fiut  aeconomia,  qua  emnta  adjpeciulu  nif- 
fericordta  fiduitAm  tanquam  practpuam  oJfuiinofiripartem.confolationemcjHe  qi^iex 
#4  eltcitur  ^(ontra  de^erattenem  eioppofitam  \  nonautemadneitjfuitam  obedienti£ 
pralJatienem  oppoftte  ad  fecuritatem  dirtguntur  ^non  vfqueadeoaptttejjcvtdetur  ai- 
pietatem  premouen(^am.  Ortumexeebabetcenceptu  ,  quodmaiorfitvtetutdejperd' 
ttonityCum  tamen centrarium  fit verum.  Uam  m  vniuerja  l'.  S.  Tefiatnentt hifitr^ 
tta  qua  ccmplcRitur  tetnpui  tot  miliium  annerutn  yVnm  tantum  prvprti  Sal  uatorit  per^ 
fidut prodttor  ludas  [Catnt  exemplum  extra ((opum efl)  eccurritqm dijjferauerity  cum 
contra  mundm  ^vtolmfuit yfic  &  hodic  fii botninum feiurerum ojficttque diuinitm 
impofiti  infuper  halentium  plenifiimmy  quifibinihilominiutntcreafuMiiterbenedi- 
tunt,gratiamqut  &  pacm  aDeopUna  menfurapoUtientur. 

Uifce & fimtltbus  omntbus{vt  tandem  pergatnus)  aifimum  verepittm  inque  fidt 
Dei&ChriJftfirfnifiimeradicatumoppentredel/ttnusi  bocfoUicite  cauentes,  ne  vUo- 
mmftueherumfiuediotum  conceptuum  dtceptrite  r/,  vUarum pbrafeontraciatio- 
vumquefiuetntautavfurpjtionefiue/inijJra  torfiene  it  ftrte  foltdvqne  ptetatn  ftudie 
auoiattipeccatifque  noidantesnouu  tn  iublji>diamur;Jcdcontra,abfitgata  etnnt  im- 
pittateyVtam  virtuttim fedulo perpetsioquetJ.fi(iamus,moHores  grauifiima  monitienit 
quam  Apeflolw  EphtfiuyeoidehortatmabtmpurttJte&aliu^roponit,dtcens:  Ncmo 
vosicciucat  inantbus  rationibm;  propicrlxacccnim  vcnit  ira  Dci  fupcr  filios  in- 
obcdicntix.  Vbi aduertendumy quamfignificanter bypothtfeS^ argumentaqutbm 
nixihminesfibiinvttsfuitapplaudunt ,  ixiMmutiQia.iionuiUNOt/itnedeJignef :  rc- 

uera 


D  E  D  I  C  A  T  O  R  I A. 

utrd  entm  inancs,  hoc  efi,  mendaces  &  deceptmes  mioncsfunt^quihus  hmlnes^dum 
(upiditMtibut  ftruiunt  ,feipfos  decipium  jtbtperfutdentes  quod fmt  tn Jiatu gratit  & 
falutis ,  <um  contrd  fmt  in ftdtu  nt  &perdttionu  ttem* ;  <pu  nuUu  dt*  magU  c^pitalk 
impojlura  aut  deceptio  daripotejl, 

Cdtterum  iprater  ea  quorum  hucujque  mentionem  fecimm  ^qutpietatispr^-' 
grejfuiobicemponuntf  vnuminfuperoccurritquod  velpraapuehucpertmetypraua  vi* 
delicet  &  (ontorta  quorundam  Scripturx  locorum  interpretatio ,  qua  vel  ingenert 
vniucrfum Lonorumoperumjludtum ,  velwjpeciealiqttaetusparsluxatur.  Hoccertt 
impedimentigenut  tnter maxtma cenfen  debet.  Njmjit  vd tpjum  malum ,  velremtf- 
fior faltem  boni  confeilatio  dtuina autoritate Jlabiliri  videtur ,  qux maior  efi  omntex- 
ceptione.  Quamobrem yficut  iUtomnts laudem merentur^ qui hypothcfesquafcunqut 
prauas  noxtafqut  pietati  etiertere  nttuntur :  fic  maximtinter eos  commendandt ,  qui 
locos per  abufttm  ita*explicari  folttos,vt  eorumexpltcationcvtttinordinatiodire[le 
rel  indireiiefoueatury  a  praua  illa  explicatione  vindtcatos,rc{le  &  hypotypofi  fanorum 
ftrmonum  conftntanee  int(rprtt.irt  conantur  ^populoque  Chrtjliano  &  tmprtmis pa- 
fioribm  in  re  tam  vtili  &  necejfaria ftcem  praferunt.  Locivul^ocumnoxapietatit 
torquerifoliti , multifunt-.tx qiubm nosbictrtstamen recenftbtmm.  Diciturtn pro- 
utrbiis  iuftum  cadcrc  {cpcies  \  qaa  fententid  au^lariogloffematis  m  dic  in  vulgatn 
Bibliii  latinis  interpolata  omntbm  inortefl:  cumqueinteUtgendusfttlocudelapfu  in 
infortuntum  ,perueife  de  Upfu  in  peccatum  imelldlm  foutndts  vtttis  ftrutt.  Apui 
Eftiam  Ecclefta  Itidatca  muLtiplici  idololatria,  defeiliont a  DtOyahifqut infinttts fcelt' 
rtbm  inquinatijitma ,  cumaDeopropteriflasfaeditatesgrauiter puniretur  ylamm^- 
bunda  querens  degrauitatt  ptenarum  .fimulqut  ttiam  txomoltgefinfaciempeccato- 
riiin  ,fatetnrintercattra  iuftitias  (uas  vt  pannum  mcnftiuatxcllc,  <ff/f^M«im- 
wkum  optima  optra  qua  durantt  publtca  defedione  fuaprtfliterat.  Hicloctu  vulg§ 
perniciofa  torftone  corrumpitur ,  aUegatur enim  perpeiuo  ac Ji fenfm  lUim  inferrttt  ^*-'* 
ctUenttftma  qutque  prt(lantiftmorum  Chrifiianorum  opera  { ac  proinde  etiam  ar^ 
dentifimasprecesin nomine  Chrifli fnfas ;  eltemofjnMexanimo vere&intime mife- 
ricordu  commoto  prafittat,deHtqut  &martyrumpropterChrifiumadfanguinisfu- 
fiontm  vfqueobitum )  ejfe  vtpannum  menflruata ,  hoc  eft,facda,  abominanda,  horreri' 
da ,  coramfacie  Dei, merafqut adeo  abominationes.  Quo  nomine cum fola fla^itia  & 
fcelera  maxima  nunctipari  in  Scripturis foleant :  fequiturporro  optima  & prafluntif- 
fpna  opera  nibil  k Jijgitiif  immanifitmis  dtjferre.  Quem  tonceptum fiquis femtl  hau- 
ferityannonomntptttatis(ludtumcuramqueabiiciet,ipfiquepamdeeru^uebeneftue 
male  viuat,rettnta  inttrta  hacperfuafionffenthiloimnm  poffeejfe  verum  Chriflidifct- 
pulum  ?  lUtio certt in aperto effe videtur. cum optima  opera aquefced,ifintcor4m Df 
{tx  ifia  hjpothifi)atquepefiimafcelera. 

Caput  VU.  adRomanos  avtrfut^.adfintmvfqutttiaminhuncctnfumve- 
nit  jfi  nempe  Apoftolm  dtijomintrtgtnito  indnteUigatur  toqui.  Tumtnimftquetur 

Hrnmm    i  bomintm 


<f74  E  P  I  S  T  O  L  A 

hominetn Hegenltumadhuc ciins\cmc{Cc,  vcndimmquefub peccatum , hecefi, 
mjndpium peccati  j  velle  quidcm  boaum ,  fcd  non  faccrc ,  nollc  malum,(cdid 
tamen faccrc;  imo  vtilum ,  8c  captiuatum  cflc  fub  lcgc  pcccati,  hocefifub  v/  & 
effiiAcupeccdti.  Vndeporro (7  boc deducitur ,  vt quu  regenuut fit fufficereipfum  bo- 
num  velle  Ucet  voluntdte  imompUta  &  quam  aclus  non  fequatur^  ttem  malum  nol- 
lcJicetd^uilludpAtret.  Quodfiverum  efi,tum  totum  pictatisftudium,totanoua 
obcdicntia ,  totaquc  adco  noua  crcatura ad hat angufiiAs redigetur ,  vt  confifidt 
non  in  efTeclu./rrfi»  affedu  tantu.Hoc  ipfum  quam  Ungutdos,frigidos^remtffo(  nosoes 
fit  effedurSt  tum  in  abjtinentiaamalottum  inpr<tfiaitoneboHt,nemo  nSprtmo  tntuitu 
videt.  Hahent  quiden: qui  hanc fententiam  tuentur fua effugia  & palliattcnes.fed qud 
hutufmodi  funtyVtgluffu  plertinquetextui  repugnet.feritulofum  tfi  circapittatii  exer- 
ittium  homines  hmc  prxconccpcum  in animisimpreffum habere  caput hoc dc  rc- 
<:cnit's  cflc  intclligcndum:w<iM)  hoc  profundamento  tenentes^in  reliquis  vadunt  quo 
ajfcdus  eos  ductt ,  gl  ffariim  a  Doclonhw fuitpropofiiarum  non  recordantes.  Aduertit 
hoc  ipfum  Augufiinut  &  fandalum  wetuens,pritnii  annis  de  homine  fub  legt.pofierio- 
rtbus  de  bonitnc  fubgratu  mterpretittus  qtiidem  efilocum^  fed  longe  moUm  quam  iam 
fit  ^pccneque  nidUdum  pietatii  nox.t.  Bonum  enim  quod  Apofiolm  fe  vellc  dicit  8c 
non  hccxc.intcrpretatiir  non  concupifccrc,  malum  quod  ft  dicit  no!le  &  tamcn 
faccrc,  concupifccrc  V  quanquam  mirabiit  tnixturalegispraceptiua  & probtbiti' 
Ui.  Modtmi  interpretes  de  hno& malo acluaJi  inteUigunt.  Kotahile dtfcrimenl  C<e- 
terumficutparens  nofier  quani  dtligeiitifiime  laborem  fuum  collocauit  in  toUendis  relt" 
quis impedimentis pic:at:t :  itaimprtmu  in eruendo  vero fenfu  Scripturarum  male  in- 
teUe^arum  ,  maxime fi  iJi  pietatts  fludtum  impingerent  indefeffo  fiudto  defudauit. 
Qttodfi  vfquam  hocpraflifit.certecirca  VII.  hoccap. ad Romanoseum nominatim  hoc 
prtfittiffe  fdiendttm  efi ,  quippe  fuper  quo  CommentariuiK  tam pnlixMm  tamqut  4r- 
Quratt  eUboratum  confcripferit.queni  nunc  in  lucem  damus. 

Cumprimum  Geneuadomumreutrteretur ,  hocipfumcaputinteUigtbatprout 
Yul;^o  nuijc  explicatur ,  itaftilicet edocliu  a praceptoribus fuis ,  quorum  tanta erat au- 
[lorttasapud fiudtofos,  vt  nemo  in  id  quodoMipfisdicereturvelinquirereauderet.  Sed 
cumpofimodum  m  Minifierio  Fcclefia  AmfitbdamenfisEpi(loUmddRom.txpltc*n- 
dam  pro  com  tonefumpfiffet ,  perueniffetque  ad  hoc  ipfum  caputjuper  cuiut  recepta  in- 
rerpretatione  iam fcrupulum  in  animo  fuo  fentirt  coeptrat ,  eo  quod  vtdtretur  &  extt- 
nuare  regentrationisgrattam  ,&pietatis  <^lum fiudiumque  minutrt :  ab  initioadfi' 
nem  vfque  tjiudin  bona  confiientia(quemadmodumpartrat.& publicafun{iionis  ra- 
tio  exigtbat )  perpenditxum  antecedentibut  &  confiquentibut  contuitt ,  omnia  &  ftn- 
guldyVtcoram  Deo.penfitautty  Commentatores  variosquofcunquehaberepotuitiVett' 
res ,  media  atatis ,  nouos  fuper  eo  legit ,  tandemque  ,fapim  inuocato  nomine  &  auxili» 
THt ,  adiutm  imprimis comment.  Buceri  & Mufcult  in  hunc eundem  locum\ deprebtn- 
dtt  retiptam  inttrprttationem  non  poffeferrt  ctnfuram  vtritdtis/edlocum  omnino  efft 
meUigendum  debomine  fub  kgctxtfitntti  in  quo  Itx  omni  fito  officto  defnniia fit,qui 

proindc 


DEDICATORIA.  ^75 

fmndtcontritm  viammo  fuoprOffterpeccAta  ,  conmHufquedt  mpottntu  legi»  dd /i 
f4luandumMlferatortmqHxrM,fuque  nonqutdtm  regenttui^fedmproxtmo  gradu  Md 
Ttgtnerationtm:  qutmadmodum  :um  ttiampubltctpro  fuggtjlutxplnuit,extjt'imans 
hocfibiper  Itbtrtatem  prtphetu{quafemper  in  Eccltfia  Chrtfii  locum  babtre  dtbtt) 
licere.  Hac diligtniia  in  tra^andit  Scrtpturitjnc  candor  cum  laude&fommtndatione 
fingulari  tjfent  digna ,  praftrtim  apud  Eccltfiaflicos ,  ita  tamtn  txctptafutrt  a  nonnul' 
tii(quosminime»mnium  decebat)^Iotis,vt per  iBos non  fteterit,quominus  audor  lom 
pramii  noxam &tnfaniam  auferret.  Hoc  fcilicet  efl diligentiant  acuere  ad  peruefif 
gandas  Sirtpturasjjoc  itbertatem prophetiafouere.& non  potiut  ex feruuChriJIi  man- 
itpia  homtnum  facere  qiiorundum  qui pauto  ante  nos  vixtre ,  torumqut  tnttrpretatio' 
tttm  tantum  nonpro  norma  &  rtgula  tnttrprttationii  nojlracanontxjtrt, 

Hoc  cumvidtretparens nofier^capit  iamtumhuncCommtntarium  fcrtbtre,qutm 
tandtm  etiam  ad finem  perduxit.  St  Dtus  illi  longiortm  vitam  concefiifftt,acturatim 
eum  tpft(ficut&tam  inctptrat )  limajfet  .  fedcum  morte  prauentut  boc  ipfum  perfi- 
tere  nonpotuerit,  &  tamen  dignum  ftt  oput  ( iudicio  magnoriim  virorum)quod  lucem 
vid(at,aiififumut  idpubltcocommittere.  Hicautem  prtmo  fenttntiam  fuam  propontt 
AuQor,eamqueex  dedu£lionetotimcapttit^nec  non  &  tx  conntxiont  cutn  pracedentu 
tum  con/cqutntit  capitit probat.  Dtindt  eam  nunquam  ddmnatamfuiffeyftdftmptr  ad- 
pipuUtorts  maximos  habuijfe  oflendit.  Tertt»  i  Pelagianifmi  labe  eam  vindicat,  etqut 
dire£ie  aduerfartdemonfirat.  Quarto.interpretationem  vulgo  rectptam  contedttproT' 
fmnouamefeanullu  veterumrnrptam  ,  amultiirtteHam.  Beniqut.eandemgratia 
iniuriam  tjfe&noxiam  bonis  niortbus.  Siccol/ationefententixAugufitniyVulgataJita, 
amicaque  Symmyfiarum  .3r^(r<pfc/n?V«  opm  claudtt. 

Vtfum  vero  nobu esl  hoc  tpfum  opus  nobtliJf.Sardefiy  Ampftt.  Tua dicare  ac  confe- 
crare^cuim  rtinonvnamhabutmmtaufum.  Fuitpartnti  nofiro  indt  a  primit  Mi«i- 
fimiinttiisfanda  amicttiacum  AmpliJf.&SobtUJf.  Viro  partnte  tuo ,  bonorandtt 
memoriaqua  etiam  interipfos  continuata  durauit,  vfque  dum  idem  iUe  parens  taus  ple- 
nus  annit  &  fitttr  honorum  fupremum  diem  clauderet.  Tu,ficut paternorum  bonorum, 
fic  &  amtcttia  htres  inparentis  locum  fucctfitfity  vndeetiam  tibt  cum partntt  nofiro,tx 
quoapeitgrtnattont  quam&fiudiorum  profcqutndorum  &  vtfendarum  txterarum 
nationumcaufafufceperatreuerfuses  arcttfiimafamiftaritasintercejS^tt.  Tu  ipftm  d»- 
namagni  facere ,tum  fapim  fuptr  quafttonibm  Theologicii  confulereyfapimttmconfi' 
Itis  vti folttm  tSy  illt tuis.  Cum  autcm  ip/t apud  animum  fuum  rtputaret/t  non  tjfe /;»- 
mtnum  mancipium,fidjiruum  lefu  Chrifii.tnque  ipfim ftfm  verha  iuratumy  ac  pro- 
inde  inctperet  infenttmiat abhomtnibtuexcogttatas  tnverttatem  &necefiitatemtlla- 
rumlibtre  inqutrere,eafque cum  Scripturis  conferens  fubtnde  ettam  antmaduerfiones 
&grauamtna  fuacontraeasmodcfle proponertyeaquerationt  multi  tx  iUis  qui  ante 
ipfi  amici&familiartSytanquam  abtlloqMiantiquosttrminos  loco  moutrtt  yaliente- 
resfitrent  fenfimquepublice&priuatim  veldata  vel  captata  occafiont  finifire  de  ipf§ 
loqui  inctptrtnr^nonnuUi  quoqut  fatts  aptttentmctumtpfi  mttterent ,  quin  cr  totm 

Mmmm    3  Ikde- 


66j 


^BILIS^IMO  ET  ftAMPLIS" 
Jimo  Viroy 

DN.  GVILHELMO 

BARD£SIO,TOPAR- 

CHiC  IN  WARMENHVY- 

fcn ,  Domino  &  fautori  nobis  multis 
nominibus  honorando. 

Obilt/ime  &  Ampltftme  Vir  ,  Domine  plurimum  hono' 
randt.  InfignUfcrpctuaqueionftdertitiontdignaefiiUAapud 
Apoflolumfententia,  qua  luangtlit  doflrtnam  vcricatcm  Tic.i.v.i. 
'  fccundum  pictaccm  vocat.  Vnde  twhis  bona  bonorum 
omnium  veniaeoUigere  licet,eam  non  innudatheortamani- 
qneconfiftere Jpeculatione ,  neque  m  iis  qua  admeram  &  ab^ 
ftracliuam  notitiamptrtinentia  cerebrum  hominis  duntaxat 
peruolttant,  adafefluum  voluntatif]ueriformationemneu- 
tiquam  pertingentia:fed  in  iis  qua  finctro  tiumints  metu, 
vtroquefolidapittatisamorepeStm  imbuunt ,  hominefqueftudiofosejjiciuntbonorum 
•perttm.  Cui  rei  conftrmanda  imprimis  &  iUuftrand<t facit  alius  non  minm praclarus 
iiufdtm  AfoftoUineadem  Ipiflolalocw ,  quiftchabet :  llluxicenimgraciaillaDci '^*'*-  "'*** 
talunfcra  omnibushominibus,crudicnsnosvtabncgataimpictatc&mun- 
d.\  Ttidiratibus  ,  tcmpciantcr,  iiiftc,  &pic  viuamusinprxfcntilcculo. 
,Qun,u)Hjiu  ergo  diuina  hutus  scxiivnisprACones ftprofttentur  ^ettam atque etiam  id 
pptTom  dare  dcbentyVt  prActfts  curiofis  Jpinoftfque  quaftionibus  \  omntbufque  c/iofh 
fubtititatibus  qua  ex  humana  vanitate  ortum  ducunt ,  vnam  &  folam  pietattm  audi» 
toribut  fuiscommendent ,  eofquead ftdem  ,^em ,  charitatem  ferio  tnforment :  quem- 
admodum  yiciftim  ilU  ex  auditoribus  quibut  bacveritascorditft /bocenixeagirete' 
nptturtVtrtliquis  omnibm  quatranfuerfim  imiderepoftintpnteritts&itifuperhii» 

Llll    y  bHt$i 


D  E  D  I  C  A  T  O  R  I  A.  et^ 

Medtrna  ,  prjieme  legttimo  ex4m'me,re(epu  effe  ,  ittijue  rem  iudicatm  trartfuffe: 
ceefrtt  p.ihlUttm  (uMsducrfm  eaiit^jdtaies  &  grauamiitaprjponercvt  oftenderet 
non  effe  tam  firtniter  in  Scriptuns  fuiidata  atque  vnlgo  babtrenttir  ;  progrejjuque 
tetnporis  confirmattor  fa£lus  in  verttutis  cogntttont  ( pnferttm  pofl  babttam  (oUa- 
tionem  fwwD.  Francisco  Ivnio  vtfant^jimbectllttatemrejpoii/ionamipfim) 
eafortitu  impttgnare:memortamenftiitpermodtftit  ftbi  conitenientts.  Argumento- 
rum  xutem  quibw  ta  impugnauii  non  pojiremiimfuit  hos  ipfum  in  quo  nos  iam  verfa- 
mur.^quod  vtdtUctr,  iseorum  effetgenitu.vt Jludtum  pittatis  lu.xare  ,atqueadeo  extin- 
guertcomparjta  effent.  Quo  in  labore  mnnunquavi& fubtilttatibus  vfus  ejijifjj  ratio- 
mbusqutnonflattm  vulgo  obui£'.fedfubtilitatibus  neceff.trtts  ad  euerttnda dogin.it a 
ftpftus iudicio )tamruxia.Et ctrte  fuut amor nontftptr aimmamore  vincitur,Jic  fub- 
tihtatfalft  inutntrix & Jlabtlttrix  vix{ttra fubttUtate  veri  adftrtricem.falft^j conui' 
dricem fuperari euerti^pote/t.  Subtilitates itaj^  qua$ hic  vfurp.iuit  vttltt &  neceffaria 
fuerunt.ne  otiofa,  inanes,addtle^atione,oJlentattoHem,faituadiMUtnta,  Quamaut 
(Urtitquis  rigtdas  fubtilitattmy&inanisfxfrf^fuhiytctAhoflis  futrit  ,noruntoesqui 
ipfo.prafertimnouifimisanntsquibusinSchola{vbima.ttmefubtiittateseofe{lari  mos 
eh)verfitus fuityfamtitartter  vftfunf.poffent^jtejlariinterfliidtofosettamilii.quosit- 
lioqutn  in  nonnttUis  afedtjjentientes  babuit,Jiex  anfcientta  verum  dicere  veiinttillutrt 
omniaadvfum  &praxin  Chrijlianaviurttuiiffe  ,adeoqnein  UCliontbus  dtjpiitationi' 
bufquetum  priuatis  tumpublicis,  in  lonctonibus ,  ftrmonibus ,  fcripttontbus ,  vnam 
f  'tetdtcm,metumqutdiutniNtminisff>ira(fe.  Caterum.quopailo  &  pradejiinattonis 
& adnexorum  dogmatum gentum  piet.ttt aduerfari  (omprobauertt,non  efi  opus  a  nobis 
bicrepeti  ,cum ip/ins  fcripta  eaderepartimextent  ,p.trtimaltqujndo  ((umbono  Deo) 
extitura  ftut.   Vraflat  Itilorefcordati  tpfum  fitis  verbis  loqtientem  audiant,  quam  nos 
dtipfo  b.tlbutietites..  Dulcius(xipfofoNtebioH>itur.tqux.  Ilypothefes  rcliquapietati 
ebicem  ponentes  vaiia  funt  ,  qnaritfu  onimtim  nunc  non  pcffumus  meminiffe  ;  eas 
4UtemqU£oc(urrumbreuiter,neproitxitastioi  yir  nobilij^ime,tadium  pariat^exfe' 
epumur. 

CapttaitserrorbTimumfeoffert,omniumpent  hominum  mtduUis  &  Jibris  mtinie 
inhartns,quo taci^kpudft  fitgHnt tBimitatavi  in  D(o  mtfernordiam ,  exquafutu- 
rum opina»tur,fe.ettamJi  plufculttm  V!tiisindulfer:nt,non  tamtnfortrtieclancos  .fti 
etntra  Dco  charos  Jileilofqut  manfuros.  Qui  trror  rtuera  cum  notoria  incrtdulitate 
(ontundmtfl.  Reiig-onemqut  ChriJli.mam,  qux  faiiguint  Cbri/ii  fundata  ejl ,  nugna 
txpatteconuJht.Stccn.tfitoUititriKtcfitasptavita,  eique .1po(iolipr<muntijtto  ma- 
nifeflecontrjdicitur.quo  i:lfeuer.ttur.ncmii\cm  fincfantiVimomaviimiiraDcum.  Hcb.i 
Inftniam  homtuum  au  u':tiuin  f.bt  benedacre  vhi  Dt'is  nuledicirl 

Succedtt falfu  aherum  hypothe/is.  qui  menteftrcufreiites  mortaitum  in(lituia,iiio- 
Tts,vttam,(oufidcrantif^jinuUt¥idtnemerramium  &  dtiiin.tiitiuminteT homines  o- 
mntum  oidniKm  :  condudunt,  mifericordiam  Dei  non  pjffuramvt  tot  tam  infnita 
tniruides  (reaturarum  ratienaitumad imaginem  Oii  (ondttarum  ^aternum  ptrtant. 

Yndt 


<?7«  E  P  I  S  T  O  L  A 

Vndefit ,  Vt  pro  eo ,  qiioi  ft  dthmnt  torrenii  wipittaits  opponcrc ,  taxta  tenorm  Chrt- 
fiumfmi ,  contraabrtptfeem  impetufinant.fequemtdtttudtni  (rrantiumaggregent. 
Obliti  nimirum ^multos per  vum  Utam  tncedere ,quorum  finu  eritexitiumafadt 
Dei,  fecundum ipfimveritatcm.  Muititudonemintmprxferuabitaconditione.  Infae" 
Itx  &  miferandum  folatuim  jbabere  multos  focios  inperpefiionepoenttrumfentfiur- 
narum. 

Confderetur  &  lUa  deceptrix  vit ,  quod  vitia  nominibm  virtutum  condecordn- 
tur ,  &  contra  virtutesappellationiltu  vitiorum  deturpantur :  quo fit ,  vt  homtnespcr 
fein  vitiaproniy  tuntd uuidius eafub laruavirtutiim  latentia  conftilentur  y  & contra 
'Virtutes ,  adquM  enittarduum  efly  vitiorumgorgone  indutas  exhorreant.  Sic  ehrietae 
hiUritatis ;  eit^ahoyix  iucundi,  7mf?r,vixA  i  fobrietas  in  cibo  &potu ,  in  vejlitu  fim- 
pltcitas  hypocrijeos  nomine  inter  homints  veviunt.  Hoc  nimirum  efi  houum  inalum 
vocare,&contra\occafitnemqueqiurertqua  non  modofine  confcientit  rentfuyftd& 
confcientia  ipfa  impellente  atque  wftigantea  vtrtutibm  ctffxns ,  vitiiitetedes.  Venit 
etiam  in  hunc  cenfum  turpis  fl»%tA3^c-^of .  quo  ex  illit  locis  vbi  dicimur  iuiHficiri  cx 
fide  fine  opcnbus,  malefam  hominesinferuntynon  effeergo  nectfftbonis  operibmm' 
(umhere ,  vtpotecitra  qua  iuftificaiidt ,  acproinde  & faluandiftmm.  Now  aduertentts 
alihifcriptum  ejfe,fidem  veram ,  hoc eft ,  eamperquam iufiificamurydebereejfeefficd' 
cemper  charitatem  :  ittm  fidtm  ftnt  opertbm  mortuam  effe  dtqtte  indttimi  cadauerit 
inftarfehabere. 

Son  purum  ettam  homints  fibi  in  propriis  &ad  qua  propenfi  funt  vitiis  blandiri 
qutrentes hxc  imaginatio  folatur,  quodnon  ommbm  vttiu dedttt ,  non adomnia fieU- 
ra  proitilifint  ffed  quibufdam  fibi  pecuiiaribm  vitiu  addi^li  ^ureliqais  ahhorreant. 
Citantur  hut(vt  ingenioft  fitnt  homitiesftfe  excufandis)dicla  vttlgata,ncmo  fine  cri- 
mine  viuic , item ,  traliic  lua  quemquc  voluptas.  Exiftimant  itaquefevere  Cfori- 
ftianoseffey  acpromdefibiaternumbenefuturum y  cumaplerifqucmalu  {vtfibiper' 
fuadent ) abftinentet  fde  catero  vnum  altquod  vitiumtuntum ,  vnamtantumHerO" 
diadd  colunt.  Ahfurdum  inutntum  .,  cumnemofit^  nemopojittcjfeaddiclusomnibui 
fimul  vitiis ,  vtpote  quorum  quadam  inter fe ex  diameiropugfianufefeque  mutuo  ex- 
peUuttt.  Hoi comeptupofito tnemomortalium impimauterityaWefiepofttt.  Occur" 
rere  debebat  illud  lacobi ,  cum  qui  in  vno  prxuaricacur  omiiium  rcuni  cHc : 
ittm  iuberi  nosnon  aliqudm  ^fed  omncm  malitiam ,  fraudem ,  hypocriiin  dcpo* 
ncrc,  quo  fic  porro  Deo  nos  confecremm. 

AUiexifttmantfejfimodoaliquoaffeduspartein  Deum  o^piciuunijtrAiitur, 
muneri  fuofacere  fatistttiamfi  aliaipfiuiparteprincipimundt&peccato  infcruiant. 
Obliti nimirum  Dtum ex  toto  a^eiiu  coltndum ,  amandumque ;  iiem  Deum  & prin- 
cipetn  huMs  mundi  coHtrarios e(fe  Dominos ,  ac proinde  impofiibile  cffe  vt  YtriqueJirmU 
feruidtur ,  fuut  habet  exprejfum  Saluatoris  noftri  diclum. 

mud  mnltum  huic  abludit  commentum  iUudjquoqutddmttmporafudpAr' 
tienttSf  eirumvndmpartemDfo&  Chriftt,  dlttramcdrm&dgtdtbusdeputdntes» 


DEDICATORIA. 

egregti  fe  dtfungt fuo  officio  opmantur.  Sed  non perpendunt  hi  homines^quicanqne  ilU 
ftntyDeo  vitatn  vntuerfam ,  omntaque eim  tempora confecrandaeffe yperfeuerandum- 
queinptetate&obedtentia  vfqueadfinem  :pro  quabreuttambreuutcmpovu  obtdtin- 
tiaexgratia  magnam  iOam  vita  mercedem  ipfisrepromiferit.  Certe,fiquualiquo  tem^ 
pore  labitur^  nonpotefl  iUe  ingrattam  cum  Deo  redire ,  nift  &  feriopanitenttalapfum 
illumdeplorjuerit,  &ferurfumex4ntmoad  Deumconutrterit,  hoc  animo ,  vt  rtii' 
quum  vtta  temptu  Deo  viaat. 

Kec pratereundt  itlt  qui  in  eafuntbareft yVt iUaomniaqut(umbU^hemi,ttn 
Deum  notoriaque  in proximum  inturta  &  violentia  non funt  (ontuncla ,  &  de  reliqu9 
'  fiedem  eharitatii&beneuolentiahabent^  interpeccata  non  repittent.  'Htfcelubetutbus 
terreflrta  fapere ,  ventri  feruire ,  (uticulam  curare ,  cupiditatibm  in  Venerem  &  Bac- 
chum  indulgere,breutttr  vitam  Epicuri  viuere^  & qtttcunqueanimwinvoluptatu 
pronm  iuffiritperagtre lrce.iti  modo ab ira.odio,  vindicla cupidiiate.atuaru/entia,  ca- 
tertfque  ad  vtm  &  Uftonem  armatis  affeiltbus  abflineaf.  Cerie.fi  hos  Magtfiros  fequd' 
ntur ,  multofaciliorem  expedittoremqtu  tn  caelos  inuentemm ,  quam  tnagmti  t Re 
tttagni  Dei  ltgatm^(  cuim  vnim  erat  viam  ad  calum  monfirare)  nos  docuit. 

Prabent  quoque  finiftri  circMpietatitexercitium  concepttu ,  occaftonem  trafla- 
ttonts  & phrafes  nonnuUa  Eccleftaftica ,  fiue  non  fatk  Scripturit  conformata ,  fiue  non 
re^le  intcUe^a.  Paucx  qtiadam  carptim^idque u  frpov  rsti-r^ov,exempli  (aufa,deflriH' 
genda.  Cum  bona  opera  noftragratitudtnid  erga  Deum  refpeffu  vefttuntur ,  coUtgunt 
indt  homines  {res  notif^tma  efl)fe  lam  effe  haredes  &proprietarics  rtt*,inftatu  gratti 
&  fahitu  aterna ,  antequam  vtl  incipiant  bona  opera priftare.  f 'nde porro  expedttum 
eft  &iUAm  hyppthefin  fequi^  non  e[fe  tampracifam  eorum  praftandorum  neceftttatem. 
Tenenditm  hic  ex  Scripturis  yVeramconuerfionemprxftationemquebonorumoperum 
tffe  (onditionem  prarequifitam  anteiuftifiiationem ^iuxtaiUudlohannit ,C\\'cioin 
lucc ambulcmus, ficutipfc m lucc cft:,communioncm habcmuscumco mu- ^ 
niam  ,  &  fanguinis  lelu  Chrifti  Filii  cius  punficar  nos  ab  omni  peccaro.  ^^'''* 
S^od  ipfutn  (onfonat  cum  celebri  Efaia  toco ,  vbi  DominmexpurgationemabolitiO' 
nemque  omntum  ttiamgrautftmorum  fnlerum  luddit  promittit,poftquam  fe  conuer' 
ttrtnt ad ipfum.viafquefuas correxermt.  Sacramentorum trailatio,  qua iUa tantum 
(onfideratuur  vt  olftgnantia  nobitpromiftones  &gratiam  Dei.nonautem  vtnosobli" 
gantia  &  comm«ntfa(untia  ad  officium  noflrutn  yfuutdefecliiofa ,  ita  quoquetiegotio 
pittati*  ptr  defetlum  noxia  cenferipofiit.  Fideies & Rr^rnifwcriamnumad omrit 
malum  cflc  propcnfor,  (aiidliflimofqucinrcrcos  cxigiia  rantum  iniria  habcrc 
obcdicntix  rcquiliir ,  pbr.ifesfunt  nima  tenuiternoua  crtationit  efficaciatn  defcri' 
htntes,& proinde  fK-nfpericulofa ;  cum  iUadifcrtmenprorfm  omne  inter  "Regeni- 
tos  &  Irregenitos  loUtre  vtdtatar,  hac  eas  obedtentta  minutiasin  Regenitis  (onftttutre, 
Yt  homofibt  benedi(eteadfuetmfixel  teutftimam  (ogttationem  ant  motum  de  obedien- 
tia  praftanda  in  dmmo  fuo  f'»tif(at yContmuo  fevera  Regenerationitparticipemcffe 
(oniludtrepofitt. 

Mmmm  Cum 


€ji.  E  P  I  S  T  O  L  A 

C«w  intetnpefiiue  &  vltra  modum  vrgttur  imperftnio  perpetua  'Regenittrttm, 
tmpofibilitafque  ferudndi  legem  in  bac  vita,abfque  to  vt  addatur <jutdptrfidem  & 
Spiritum  Chrijiipopint  fan(h:facilefoleteacogttati9animosaudientium  ettam  ma- 
xnnepiorumfubire,fembtl  omnino  bonipojfe.vndeporro  fit  vt  Kegenituminut  tnter- 
dum  tribuatur  quam  ipfi  Irregenitt pofmt.  Prifca  Ecdefia  qua/Jiomm  de  impofitbiltta- 
te  praftandi  legem  inter  capitMts  non  ctnfuit\  vtl  ex  Augu/imo  patttyqui  optat  vt  PeU" 
gtui  agnofcat  pojft  tam  prafiari  per  gratiam  Cluifti  &  pacem  foretduit,  Ipfi 
Apofioli  Cbrifii  in  co  quidem  occupatt  fucrunt ,  vt  bomtnes  extra  gratiam  con- 
fittutos  conuimerent  deimpotentiapraflandiobedientiam-.atdeRegenitorum  imptr'^ 
fedione  &  impotentia  vix  verba  ^  iit fada  inuenias ;  quinimo  lontra  illii  cructjixii' 
nem  camis  &  concupifcentiarum ,  mortificationem  operum  carnis ,  refurredionem  in 
nouam  vitam , ambulattonem  fecundum  Spiritumtribuunt ,  apertequeprotefiarinon 
veretitur  ipfos  per fidm  vmcere  mundum.  Farum  cfi agnofcerc  imperfeclionem fuamy 
quippe  Cbrifhanifmo  prauium:  at  gloria  Cbrifiianorum  in  eo  efi  ftta  yVt  cognofiant 
vim  refurreSionu  Chrtfit ,  &  a  Spirttu  Dei  diUli  ftiundum puriftmam  Euangelit  lu- 
um  viuant.  Dtflributto  Tbeologiatn  Dcum  &  Dci  Adioncs  ,jpeculatiuam  nobit 
Heligionem  introducittnecfatisaptamadojjicit  prafiationem  vrgendam  :  cuiaccenferi 
fotellfubtilitiUanimit ,  &  extra  Stripturat  txcogiiata  de  refiie^bui  a^luttmqut  a 
nobts  prafiantur  difquifitio. 

lUa  quoque  Reltgionit  nofira  deduilio fiut  aconotma.  qua  ownia  adjpecialitmi- 
fericordia fiduium  tanquam prxctpiiam  ojfunnofiripartem.confolaJtontmqueqiiaex 
ia  eiicitur  jiontra  dfjperaiionem  et  oppofitam ;  nonautemadneajfurtum  obcdienita 
fralfationem  oppofite  ad  fecuritatem  diriguntur  ^non  vfqut  adeo  aptetejft  videtur  ai- 
f  ittatem  promouendam.  Ortumexeo  habet  conceptu  ,  quodm.tiorfitmetmdejpera' 
ttonuy  cum  tamen  contrarium  fie  verum.  Kam  in  vniuerfa  V.  &  S.  Teftamentt  bifiif 
tia  qua  compURitur  temput  tot  millium  annorumyVnut  tantum  proprn  Sal  uatorit  per- 
fidus proditor  ludas  [Catnt  exewplum  extra  jcopum eU)  occurritqni d{jperauerit\ cum 
comra  mundut  iVtotimjutt ,fic  &  bodie  fit bominum feiurorum officiique diuinitm 
impofiti  infuper  habentium  plenijlimm  ^  qHifibinthilominus  intcrcafuauiterbcntdt- 
fMnt^raliamqut&  pactmaDeupUna  nienfurapoUntntur. 

hifce  & fimilibiis  omnibus(vt tandtm pergamut)  animum  vtrtpium  inqut fidt 
Dei&ChrijftfinnijiimeradicatumoppowredekmusihocfoUictte  cauentes,  ne  vUo^ 
Tumfiuehorumfiuealiorum  conceptuuni  deceptrict  w,  vUarum  phrafcon  traclatio' 
numquefiutmcautavfurpationefiutfimjha  torfiont  a  firio  folidoqut  ptttatis  fiudii 
4Uotatiype(catifque  nosdantesnovu  iniu  blandianiur;fcdcontra,abnegata  omni  im- 
pietateyViam  virttitum fedulo  pcrpetuoquenififiamut,munores  graiafiimet  monittonit 
quuin  Apoflolw  Ephtfiu^eosdehortatwab  impuritate&aliu^roponitydhtns:  Ncmu 
^  t  vosicclucatiwrfii/^rwwriomtwipropicrJTiiccenim veniciraDcifupcrfiliosin- 
obedicnoac.  Vhi adutttendum., quamfigmficanter  hjpothtfefi& argumentaqutbm 
nixi  homincsfibi  in  viis  fuisap^laudunt ,  inaniimioracionum  nominedejignet :  «- 

uera 


D  E  D  I  C  A  T  O  R 1  A.  sy^ 

uera  entm  inancs,  hot  efi,  mtniaces  &  deceptrices  ntioncsfunty(jutl>us  homineiydum 
cupiditatibui  ftrutunt  .feipfos  decipiunt  yfi(>$ perfuadentes  quodfint  tnfiatu grattt  & 
fdiutii ,  (um  contTM  fint  in fiatu  ir<t  &perdittonu  tttem*  j  qua  nuUd  alta  mAgu  capitdu 
impofturdAUt  deceptto  daripoteft. 

Caterum >prater  ea  quorum  hucufque  menttonem  fecimm  yqutpietatispra' 
grtjfuiobicemponuntfVnuminfuperoccurrttquod  velprtupuehucpertinetiprduavr 
delictt  &  (ontorta  quorundam  Scriptura  locorum  imerpretAtio ,  qua  vel  in  genert 
vniticrfum Lonorumoperuwfiudium ,  veltnjpeiiealiquaeiuipunluxdtur.  Hoccerte 
impeditnenttgtnM  inter  mAximacenferidebet.  Hdmfitvdtpfimmalum  yVelremif- 
fior faltem  boni  confeilatio  diutna  autoritatefiubiltri  vidctur ,  qux  mator  tft  omm  ex- 
cepttone.  Quamobrem  yficut  illi  omnes  laudem  merentur^  qtit  bypothefes quafcunqut 
prauas  noxtafque  pietati  euerterc  nituntur :  fic  maximt  inter  eos  commendandt ,  qui 
iocos per  abufum  ita^explicari  folttos,vt  eorumexpltcattonevittinordinatiodirtne 
felindire^iefoHeaturyaprauaillaexplicationevindicatosje^e&hypotypofiftfiorum 
ftrmonum  confcntanee  intcrprtt.irt  conantur  ypopuloqut  Chrtftiano  &  imprttnts pa- 
ftoribm  in  rt  tam  vtili  &  necejftria  facem  praferunt.  LocivulgocumnoxaptetAtis 
torqueri foliti  >  multi funt :  tx  qtubm  nos  bic  trts  tamen  recenfcbimm.  Dicitur  tn  pro- 
utrbiis  iuftum  cadcrc  fepties ;  qua  fententia  audarioglofiematis  m  dic  in  vulgatn 
Bibliii  latinis  interpolata  ommbm  inoreeft.  cumquetntelltgendm/itlocmdeUpfuiH 
infortunium  ,perutrfe  de  lapfu  in  petcatum  intelle^m  fouendis  vitiis  ftrutt.  Apui 
Efiiam  Ecclefta  ludatcamulttplici  idololatria, defedionea  DtOyaltifqutinfinttisfcele' 
ribu  inquinatijstma y  cumaDeopropterifiaffocdttatesgrautterpunireturyUmeftta- 
bunda  querens  degrauitate  pctnarum  .ftmulque  ettam  exomolegefinfacientpeccato- 
rutn  ,fatttur  inter  catera  iufticias  fuas  vt  pannum  menftiuatx  clle ,  deftgnans  ni- 
nitrutn  optima  opera  qua  durante  publtcadefeHionefiispraftiterat.  Hicloctu  vulgo 
pernictofa  torftone corrumpitur ;  aUegaturemm  perpetuo  acfifenfmillim  inferrtt,  tx* 
cellentifima  quaque  prtftantifiiinorum  Chrijltanorum  opera  (ac  proindeetiamar- 
dentifiimaspreces  in  nomine  Chrifii fufas ,  eleemofynas ex ammo  vere  &  intimr  mife- 
ricordia  commoto praftitai,deniqut  &martyrumpropterChrifiumadfanguinisJu- 
fionem  vfqueobitum)tffe  vtpannum  menftruata , hoceft,foeda,abotninanda,  horrert- 
da ,  coramfacie  Dei, merafque  adeo  abominattones.  Quo  nomine  cum foU fla^itia  & 
fcelera  maxima  nuncupart  in  Scrtpturis foleant :  fequiturporro  optima  & prJfijntif- 
fima  opera  mhtl  a flagitiis  imtnantjitmts  dtfferre.  Quem  conceptttm fiquis femtl  hau- 
ferityannonomntptttatisftudium  curamqueabiiaecipfiquepermdeeritfiuebenefiue 
male  viuat ,retenta inttrta  hac perfuaftonffenthilominm pojfe effe  verum  Chrifit  dtfci- 
pulum  ?  Ratio  certt  in  aptrto  tffe  videtur.  cum  eptima  opera  aquefada fintmMt  De§ 
{ex  ifia  hjfpotbifi)atquepeflima  fcelera. 

Caput  Vll.  adHomanoi  averfui^.adfintmvfqutttiaminbuncctttfumvt- 
tiit  jfi ntmpt  Apopolm  dehomineregtmto  hidntelltgatur  ioqui.  lumtntmfequetur 

hlmmm    i  homintnt 


^74  E  P  I  S  T  O  L  A 

hominem  Rtgemtum  ddhuc CimAcm  c(Cc ,  vcndirujTiquc  fub  pcccatum ,  bccefl, 
mancipium  ftcuti  \  vclle  quidcm  bonum ,  fccl  non  facccc ,  nollc  malum,(cdid 
tamcnfaccrci  imo  vtdum ,  &  captiuatum  cflc  fublcgcpcccati,  hocejlfub  vi  & 
effiiaciapeccdti.  Vndeporro&hocdtducttur  ^vtquiiregtnumfufufficeretpfum  bo- 
num  vcllc  Uctt  voluntdtt  miompUta  &  qudm  aclus  non  ftquatur^  ittm  malum  nol- 
lclicetdiiuilludpatret.  Quodftverumejl^tum  toiumpictatisftudium,totanoua 
obcdicntia ,  totaque  adco  noua  crcatura  ad  hMdftguftias  redtgetur ,  vt  conftfidt 
non  in  cffc^wfedin  affeilu  tantu.Hoc  ipfum  quam  Unguidos^frigtdesjemijfof  nosoh 
Jtt  tffe^lurii,  tutH  inabjtinentiaamalottum  inpraftattoneboni,nemo  ntprimo  intuitu 
videt.  Hdbent qitidem qui  hanc fententiam  tuentur fua effugia  & palltattones,fed qud 
huiufmodi  funtyVtgluffa  plertinquetextui  repugnet.feritulofum  eft  circapietatis  txet' 
(ttium  hoviiiies  hum  pracconccpcum  in  animis  imprejfum habere  caput  hoc  de  re- 
gcnitiscficintclligcndum:«<iw  hoc  profitnddmento  tenentes^in  reliquts  vadunt  qu9 
affeSiuseos  dmtt  ^glffarttm  a  DoCloribus fuitpropofttdrum  non  recordantes.  Aduertit 
hoc ipfnm  AuguJIinus  & fcandalum  tiietuenstprimis  annis de  hotnine  fub lege.pofterig- 
ribus  de  homine  fubgratta  interpretatm  quidemeftlocum,  fed longe  tnoUtm  quam  iam 
fit  ypcrneque  ntilUdum  pietatis  noxa.  Bonum  entm  quod  Apoftolm  fe  vcUe  dictt  dc 
non  (jccj^cjntcrprctatur  non  concupifcerc^malum  quod  fe  dicit  noHe  S>c  tamen 
faccrc,  concupifccrc  i  quanquatn  mtrabili  mtxtura  legis pnceptiu*  &  frohibiti' 
tu.  Modemi  inttrprttes  di  'ono&maloacludii  inteOigunt.  Notdbiledtfcrtmenl  Cd" 
tertimficutpdrens  nofttr  quam  dthgtnttftime  lahorem  ftium  (olhcauit  in  toUendis  nli' 
quisimpedtmtntispictdtis :  itdtmprimis  in  truendo  vtro fenfu  Scrtpturarum  male  m- 
tellefidrum  ,  nidxime  ft  iu  ptttatu  ftudium  impingerent  indefeffo  ftudio  defudauit, 
Quod  fi  vfquam  hocprttflmi,certt ctrcd  VII.  hcccdp. dd  Romanos etim  nomindtim  hdc 
inifttttffe  fdtendum eft ,  quippe  fuper  quo  CommentariutK  tam prtlixMm  tamque dC' 
curdtt  eUbordtum  confcripf{rit,quem  nunc  in  lucem  ddmm. 

Cutnprimum  Geneuddomumreutrteretur  ,  hoc ipfumcdputinteUigebdtprtut 
Yulgo  nunc  explicatur ,  itdfiltcet  edoclm a praceptortbus  fuis ,  quorum  tanta erat dU' 
(toritdtdpud ftudwfos,  vt  nemo  in  id  quodabipftsiicereturvelinquirereduderet.  Sed 
iumpoftmodumin  Mintfterio  Eccleftd  AmJhlodamtnftsEpifloUmddRom.txpliCdn-' 
ddmpro  com  wnefumpftjfet  ^peruentffetque  dd  hoc  ipfum  cdput.fupercuimreceptdin' 
terpretdtione  idm Jcrupulum  in  animo fuo fentire  cotperdt ,  eo  quod  videretur  &  extt' 
ftuareregentrationis graitdm ,  & pietatis z.elutn ftudiumfjue minuere  :  ab  inttio adfi- 
titm  vfqut  tfludin  bona  confttentia(quemadmcditmparerat.& publicd fumlionis  ra- 
tio  extgtbat ) perpendit.cum  antecedentibm  ^ confequentibm  contultt ,  omnta  & ftn- 
guU^vtcoTdm  Deo,penfttauH\  Cemmentatores  variosquofcunquehdberepotuittVett' 
res ,  medtd  atdtis ,  nouos  fufer  eo  legit ,  tdndemque  yftpim  inuocdto  nomine  &  dUxUtt 
iHi ,  ditutm  imprimiscomtnent.  Buceri  &  Mufculi  in  hunctundem  locum;  deprthtn- 
dit  rtceptdin  interprttationtm  nonpojfeftrre  ctnfuram  veritdtts,ftdlocum  omntno  tjft 
imtlltgtndum  de  homint  fub  lcgc  txiftente,  in  quo  lex  omni  fuo  officto  defun^d fit,qui 

proindc 


D  E  D  I  C  A  T  O  R I  A.  €7^ 

freindecantrltiuittanimo  fuopropttrpeudta  ,  (onuiHufquedt  impottntiA  legk  dd/e 
fdlHandumJiberatoremqudratyfuqMe  nonquidem  regenitm^fed  mproximo  grddu  ad 
regenerationem:  quemadmedum  cum  ttiampublicepro  faggejluexplt(uit,exijlimans 
bocfibiper  libertatem  pr§phetia(quafemper  in  Ecdefia  Cbrtjit  locum  habere  debtt) 
licere.  lUc  dihgentia  in  tra^andit  ScriptuTiiyhic  candor  cum  laude  & (ommendatione 
fingulari  effent dtgna ,  prafertim  apud  Ecclefiajiicos ,  ita  tamen  exceptafuere  a  nonnul- 
U(quosmiaimeomnium decebat)<.elotu,vtperiUosnon  fleterit,quominus  audor  lom 
pramii noxam &infaniam  auferrct.  Hoc  fcilicet efl ditigemiani  acuere  ad peruefli' 
gandat  Siripturoiyhoc  Itbertatem prophetiafouere.& non  pttius  exferuuChrtJli  man" 
eipia  hominum  facere  quorundum  qui paulo  ante  nos  vixere ,  eorumque  interpretatio' 
nem  tanttim  non pro  norma  &  regula  tiiterpretationu  noflra  canonixjtre. 

Hoc  cumvideretparensnoJIeryCoepit  iam  tum  hunc  Comment.irium  fcribere,quem 
tandem  ettam  ad  fmem  perduxit.  St  Dem  iUi  longiorem  vitam  concepffee ,  accuratiut 
eum  ipfe  ( fuut  &  lam  inceperat )  limajfa  -.fedcum  morte  prauentus  hoc  ipfum  perfi- 
cere  nonpotuerit,  &  tanien dtgnum  fit  opiu(iudicio magnorum  virorum)quod lucem 
videat,aufifumuf  idpubltcocommittere.Hicautem  primo  fenttntiam  fuam  proponit 
au^or.eamqueex  deduSlione  totim  capitis,nec  non  &  ex  connexione  cum  praiedentis 
tum  confequentis  capitis  probat.  Deinde  eam  nunquam  damnatamfuijfc,fedfemperad- 
ftipuUtores  maximoshabuiffe  oflendit.  Tertio  a  Pelagianifmt  labeeam  vindicat,  eiqut 
dtrede  aduerfartdentonjlrat.  QuaTto,interpretationem  viilgoreceptamconieditpror' 
fmnouameffeanuUu  veterumreitptam  ,  amultureieilam.  Benique,eandemgrati£ 
iniuriam  ejfe&noxtam  bonis  moribtu.  Si((ollatiottefententiaAugufitnijVulgata/uaj 
amicaque  Sjmmyfiarum  'yr(^ff<pmr,cH  opm  claudtt. 

Vifum  vero  nobu  esi  hoc  ipfum  opm  nobtUJf. Bardefi,  AmpHt.  Tua  dicart  ac  conft- 
crare.cuim  reinonvnamhabuimmcaufam.  Fuitparenti  nofiro  inde  aprimis  Mmi- 
fierii  initiisfanHa  amicitta  cum  Amplijf.&Sobiltff.  Viro  parente  tuo ,  honoranda 
metnoria,qua  etiam  intertpfos  continuata  durauit,  vfque  dum  idem  ille  parens  taus  ple^ 
nus  annis  &  fitur  honorum  fupremum  diem  clauderet.TuJicut  paternorum  bonorum, 
fii  &  amtcitta  htres  in parentis  locum  fuccefiifiiy  vnde  etiam  tibi  cum parente  nofiro,ex 
quo  a peregrinaitone  quam  & fiudiorum  profequendorum  &  vtfendarum  (xterarum 
nationumcaufafufceperasreuerfmes  arcltfiimafamiliaritMinterceJ^tt.  Tu  ipfm  d»" 
namagni  facere ,eum  fapim  fuper  quafliontbtu  Theotogicis  confuleretfapimetmconfi- 
Itii  vti folstm  es,  ille tuis.  Cum autcm  ipfe apud  animum  fuum reputarctfe non  ejft /;•- 
minum  mancipium,fidjeruum  lefu  chrtfit,inque  ipftm folim  verka  iuratum,  ac  pro- 
inde  tnciperet  in  fenientias  ab  homtnibtu  excogttatas  in  veritatem  &  necefitatem  iUa' 
rumiibtre  inquirere,eajque  cum  Scrtpturis  conferens  fubinde  (ttam  animaduerfiones 
&grauamina  fuacontraeasmodefte  proponere,eaqueratione  multi  ex  iUis  qui  ante 
tpfi  amici  &familiaresjanquam  abiUoquiantiquosterminosloco  moueret  ^alieniO' 
resfierent.fenftmquepublice&priuatim  veldata  vel  captata  occafiont  finiftre  de  tpfo 
loqui  inctperent^nonnuUi  quoque  fatis  apeitenttnciumipfi  mitterent ,  quin  &  totm 

Mm  n:  Uilt' 


EPISTOLADEDIG. 

lultfiAficerm  Zelotarum  chorm alii  ab  aliit  comtuti  in  ipfum  lemoturttur:  Tu  td- 
mtnnthiltUu  omntbtuoffcnfm/tdrmiu/laiuditn  Unce  metiens,  conftMs  inamor* 
erjfitllHmperfttttlif.lento&diuturno  malodebiittatum  ,  ftmulatqtie  id  &coelttem- 
pnies &  'rpftmmaUinteruaaapermitterent yadteamkijiimeinuitajii ,  venientemvt 
AnoelumDomimexceptftiiamicttiamqtieadtotllibatam  ,  vfquedum  exbac  vitaad 
Chriftum  Dominum Juum  mtgraret^um  illo  loUufit.  Quin  &  poft  mortem  tUim  tum 
eroa Mam familtum  noftramgtfttftt.nuaUm  fegnereergafamiltam  amici  dejunat 
fuptrjhtemamtcumnonfuutumdeccbat^eaerga  moeftam  ridtiam  mtferofque  orpba- 
nos  beneuoUntta  &  heneftdemia  indicia  &  vtrbii  &  faais  oftendens .  qua  orattonu  no- 
ftra  tenuitatcm  excedunt.  Conueniebat  igitftr.mfi  omntum  mortaltum  veUemm  &  ejfe 
/yjudireingrMtfmiJumfubindepoftburuafirtptaparentU  noftriewittumurinlu- 
itm  vtaliquodeorum  tuo  ampUftmo  tuxta  &  amtctftmo  inftrtberemw  nomtnt,eaqttt 
rationttanqtum  ttiftrumento  publico  tumgratittidmem  nojiram  ergu  te,  tum  obiiga' 
tUnecoramtotomundot(flaremtir.Accedtt,quodparemno(ler  apudfeconfittueratifi 
Demtpfivitam&ociumconcejiijfet)  vniuerJtRtltgtonit  Chrtfttana,^^,fi*  ,  non  ex 
UcumfJ^gyptifedexpuritputu  fomibm  ifraelit  confcrikeretuaque  Amphtudtnt  tn' 
(cribere  Quodipfumcumpxrttm  occupattonum  multitudine ,  parttm  morbi  lentttw 
dineprkare  non potutrtt'  En ttbi  hunc  Commentarium loco  iUtw opufcult  ;fecM tntm 
iamierinequit.  Mattria  ipfa  {xtf^tramm)  ttbtnoningrataertt  qua  eotraaatur, 
awpptquacumgenih&ingentotuoapprimtconfonat.  Notumenommbm  qmte  M" 
runt  nec  tu  td cUm  ijfe  vu,JedpaUm,quotie$  idresfertprofiterk.te mmirum  non  dele- 
^^y^fj,inoftsdift>titatton^^ 

^elistonf*fummam  coUocare  inverMverafoltdaquepietatUconfeilattone.  Quodcum 
&  Rbi  cordtfuijfe partm  nofter  hic  ofiendat :  nthtl conuenumim poffe  fieri  exifttmaut' 
mt!t,quam  Vtro  Boaijf.ptetatifque  ftudiofifopmadputatupromotionemfacteMs  de- 

^*^*ACfm  igitur  hiiari animo &  fereno  vtdtu  hoc munufculum quodnosvna cum md- 
trt  noftra  extare  apud pofieros  volumm  aternum  amuitta  qua  itbi  cum  parente  noftr$ 
Iac  Arminio  fanaafuttjtmulque  ettamobUgationU  noftra  trga  te  monuiHCtt- 
tum  Dominm  D^mtibtqut  trgaagltatJf.famtUam  noftram  mifericordm  duamfid' 
fii  K:i^ericordiamvicifiimfactat,tequeatquehonoratiJffamtUamtuam  omm  benedt- 
alnumgemre(aUtmlocuplmt,adnominUfuigloriam,veftrumqutettiitiumfalu- 

tem.Amgn.  Lugd.Batau.tpfisidibm  Auguftt  i6ix. 
Tux  Amplicud.Addidiirimi 

D.  Iacobi  Arminii  Vctcraquinatis 
Libcri  orphaninoucm. 


^77 


»  ..... 

r  Tvp  ?  ^^?*^'^'^'?^?'.?^"*^^^^ 

lACOBI  ARMINIl 

De  vero  &  genuino  fenfu 

Cy^P.  Vll  EPISTOL^ 


R  O  M  A  N  O  S 

DISSERTATIO. 


tkn. 


Vxritur  dc  rcotenciaCapi- 
ris  Vll.ad  Romanos ,  & 
potjfTimum  polhcmz  il- 
iius  partis  ,  qua;  abinitio 
XIV.  autXV.vcrfusadfi- 
Dcm  vfquc  capitis  pcrtra- 
fiatur  :  An(c\\\cciApojlolH4  ifihicdt  ftipfo, 
qumlit  tunc  erntf-vtl,  quodidtm ptnt  tjl ,  Jub 
Smdcirea  fumperfenA  dt  hcmine  fulfgr*t$m  Chrtfli  ixi- 
fiMttntiam  fltnte  mgat:  an  vtrtperfonnm  ibi fuflineat  ho- 
huiiiieapi.  fninisfubltgtconflitMti?  Quz  quzlho  ct- 
■j-.ur».    iantaliis  vcrbispioponifolct:^*  Apofiolm 
ifihic  traHttdehomirutidhuctrrtgtttito  ,  »n 
veroper JptritumChrifliiAm  regenemto:  fco- 
tentta  liiqiiaatulum  diuctfaicum  quia  voi 
irregenifi  l*tius  fe  rxtcdat,  complcdlcos  ct- 
iam  illos qui funr  lub  Icgc  >  quoium  ftatum 
Aportolusctiaftjblua  pcrfona  vcrfu  iiono 
huiuscapitis  brcuitcr  pciftnnxii:  tum  quia 
eadcm  vox  nonnullis  non  modo  puram 

f>utam  rcgcncr.»iioni$  ,  rcd&  omoium  il- 
oruqux  icgcocrationi  ncccirano  prxcc- 
dancafuni  •  abfcuti.im  dcnotct.qu^  ptx- 
cedanca  taorum  abcft  vt  vocibas  hticcf  fub 
/ejrf/T^ /cxcludjnnn,  vtbouapars  iftorum 
ftatusiliius,  qniillif  vv;cibusii^Qincaiur, 
ambiiu  nccclljuocomprchcndacucQupd 
prafteriri  citra  aoirnaduccdancm  oou  do- 
cuit>quiaifVa  voci^  irrfneniti  prxconccpta 
muitis  nonoicauta  nou  cti^^ua  cft  ,  cut  rc- 
iicicnda  fibi  putont  (cntcntiain»  qux  hic  dc  ' 
ik)auaeiriegefiUO(hoc  cfl,a6  inodo  ipdus 


,  regeoerationiscxpcTtc,(cd  &omniam  qua: 
rcgencratioocm  prarccderc  foleotjagi  pro- 
I  Quntiat.Ac  cur  alteram  tfti  contrariam,  finc 
diligcntiore  vocum  &rcrum  conndcratio- 
oc  noi  approbaodam  ccofcanc. 

Difputaturautem  ha:c  quxftio  aoo  tao- 
quani  vna  cx  iliis  dc  quibus  dincrfum  fcnii-Sf*^'''*^*' 
reliccatCathohcxdotlriaxiradtatotibus,^*^  qudjiu 
I  (ed  ac  A  tantt  fit  momeoti  ficpondetis  jiAdij^utttHr, 
fidei  veritatcm  ,  vt  citra  eius  dcrrimco- 
tum  &  maoifeflam  hxrefin  de  illa  nonnifi 
in  vaampancm  ftatutpo/Iit  ,  illamncm- 
pe  I  quz  dc homioc  (ub  gratia  cxiftcntc  & 
rcgcnito  ibidcm  agi  affirmat.  Q_uod quidc 
dc  ilta  quqftiooc tudicium miht  ocuam  cf-  q^^^ 
fc  vidctur,  &  anrc  hzc  fcculainauditum,  ^^^^^^^^^. 
quibuscoocella  fuit  dodlorib,  Bcclcfizli-^^^ 
bcrtas,  vc!  ii)  hanc  vcl  in  iftam  parte  dc  ifta 
quzftioDc  lcoticndi  modoexplicatioocm^^ij^^/j^^rt^ 
fcntcotizfuznoncootraiiam  Articulis  & 
dogmatis  fidci  adfcrrcnt.  Qupd  quidcm  ia 
hoc  ncgotio  fictipcrtc  tcjipla  dcclarabit, 
&  ilh  cxiliimjQr,  qui  libcnatcm  (cutcntia- 
rum  htc  couccdcruoc  :  quuni  nemo  ya-  §^ide'homi 
quamputaritfcnicntiam  ia  Ecclcfia  to\c-  n^fub  legt 
landam  ,  quz  rcliquis  dogmatis  &  fidci  hmtc  locum 
aiticulis  coolcDtancc  cxphcari  non  pol- expficant 
Cet.  perpersin 

Grauantur  quidcm  qui  dc  hommc  (iiii  grauariaf- 
lcgccxillcoieiociiiftumcxplicaur,  diioli-finitate  hi- 
cis.  cIagi;jn<;hxrclcosartinitJtCiqundho-  refeosFe/a- 
miai  citragratia  CluiJtiquid  vcn&fituta-  g'-*»*- 

•  hsbo> 


DEDICATORIA.  68j 

Ucitrna  ,  prdtunu  legttimo  ex^wine^recepta  cjfc  ,  iBiywt:  rm  iudiutam  tr^nfnfi: 
cg[»t  p.iulbtim  fuMaducrftts  eadiffi.ultaies  & grduamiitaprjponere ,  Yt  oflenderet 
non  ejfe  tani  jirmiter  i»  Smpturis  fuvdata  atque  vulgo  habcrentur  ;  progreffuque 
ttmports  confmnattor  fadm  m  verttatis  cognittom  ( prtfertim  poft  habttam  coUa- 
tionem  fwmD.  Frxncisco  Ivnio  vtfamtjjimhectUitatemrcJponftonumipfius) 
tafortius  impagnare :memor  tamenfempermotUJiii  ftbi  conutntentts.  Argumento- 
Tumautem  quibw  ea  impugnauu  non  poftremumfuit  ho(  ipfum  in  quo  nostam  verfa- 
mur.^quodvtdtlicet,  iseorumeffetgentiu,vtftudtum  pietatisluxare  ,atqueadeo  extin- 
guerecotnparataeffent.QuoiMlaborenonmtnqttaui&fubtilitatibusvfitseft.itfjjratio' 
mbusqtttnonflattm  vulgo  obuia-fedfubtilttattbus  necejf.triis  ad  euertendadogmata 
(tp/ius iudicio)tamHoxia.Et certe  fuutamor nonifi per aliamamore  vincitur^/icfub- 
tihtoffalfi  inuentrtx & flabilttrix  vixtitrafubttlitate  veri  adfrtricemfalft^jConui' 
Rricem fuperari  euerti^poted.  Subtiluatesitaj,  quas  hi(  vfurp.iuit  vtiles  &  neceffari* 
fuerunt.no  otiofa,  inanes,addele^latione,oftentattonetnJacluadtHuenta.  Quamaut 
dereliquis  rigidus  fubtilitatem,&inanisfjHTi^fu\ayteu;holIisftieTit.,noruntoesqui 
ipfo.prtftrttmnouifttmisannisqutbusin  S(hola(vbi  maxtme fultilitatts eofeilari  mos 
tSi)vtrfAtus fuitjamiliariter  rfifunt-.polfentg^teftari  interftudiofosetiamilli,quos4' 
lioquin  tn  nonnuUisdfedijJentientes  habmt/tex anfcientia  verum  dicere  veimtftUum 
amntaadvfum  &praxin  Chrifttanavitaretuliffe  ,adeoqnein  leiltonibtts  difputatufni'' 
bufquetumpriuatis  tumpublicis,  intoncionibus ,  femonibus  ^  fcriptiontbus ,  vnam 
fittatem,metumquediutnii^umtnisjpiraj[e.  Cxterum.quopaiio  &  prddeftinationis 
& adnexorum  dogmatumgentum pietatsadiierfaricomprvbauerit^non eflopus  a nobis 
bic  repeti ,  cum  ipfius  fcripta  ea  dc  re partim  extent ,  partim  aliquando  (cum  bo na,D«) 
extitura  Itut.   Vraftat  leiiorescordati  ipfum  fuis  verbis  loquentem  audiant,  qiiam  nos 
dtipfo  b.tlbuiientes..  Dulciusexipfofonfcbtbufitur.tqu£.  Hypoihefcs  reltquapietati 
obicem  poneutes  vaiia  funt  ,  quarum  omuium  tiunc  mn  pcgumus  wemtniffe  eas 
MUtem  qua  occurrunt  brtuiter ,  ne prolixitas  ttot  Vit  nobili^tme,  tadtum  pariaty  exji' 
ipumur. 

Capitalistrrorprimumfeoffert,  omniumpene  hominum  meduHis  &  ftbris  intimt 
inharenSyquo  taci^pudfe  fngnnt iUimitatam  in  Dto  mifernordiam ,  exquafutu- 
rum  opinantur^fe  etiamfi  plufciilum  v:tiisindtilfertnt,non  tainenforereiedaneos  .fed 
itntra  Dto  charosdileRofjue  manfuroi.  Qui  error  rtutra cum  notoria  incredulitate 
coniun^luseft,  Rcltg-ttnemqnt  Chrifii.mam,  qus  fangmne  Chrifii  fundata  eft  ,  m.tgna 
exparteconui!!u.Siccn:t.'i toUiturthuefittajpiavita ,  eique .ipofiolipr/^nuntiatto  ma- 
nifeftecontradicuur,quo  idfeueratur.ncimnetu  IjncranAinioiuaviriuumDcum.  Hcb.ii. 
Infaniam  hopmunt  au.untium  p.bi  beneduere  vbi  Dfis  maledictr ! 

Succedit falfu al:orum  hypoibcfis,  qui  menteptrcurrentes  mortalium  inftituid,tM9' 
7ts,vitam,(onftderantff<jjiHultttiidintm errantiiim  &  diuinjntium inter  homtnes  o- 
mnium  ordtnum  :  concludunt.,  mifericordiam  Dei  non  pajfuramvt  tot  tam  inftnitt 
Mtiriitdes  creaturarum  rationalium ad imaginem  Dti  conditarum  i€ttrautn  pereant. 

Vndt 


Iac.?.TO. 
I.PotM.I. 


1^70  E  P  I  S  T  O  L  A 

Vndcfit ,  vt  pro  to ,  quoA  fe  dtberent  torrenttiwpittatu  opponere ,  htxtn  tenorem  Chrl' 
ftunifmi  tfontraabrtptfeeiut  impetvfwant,fequemtfltttudinierrAntium4^regent, 
Obliti  ttimirum imultos per  vum  latam  incedere^quorum  finis  eru exititm afactt 
Dei,  fecundum  ipftm  veritatem,  Multitudo  nemintm prxferuabit  a cenditione.  Infoe» 
lix  &  miftrandum  folatium  jhabere  mtiltos  focios  inpcrpefiionepoen/trumfempiter" 
njrum. 

Confideretur  &  illa  deceptrtx  vit ,  quod  vuia  tiominibM  virtutum  condecoran- 
tur ,  &  contra  virtutes  appellationibw  vittorum  deturpantur :  quo fit^vt  homines ptr 
fein  vitidpronit  tantdauidtuseafublaruavirtutiimUtentiaconfeLlenturi&contrd 
Ttrtutes ,  adquM  enittarduum  efly  vittorumgorgone  indutas  exhorreant.  Sic  ebrietat 
hiUritattt ;  «i^oAo^'«  iucundx  Tm^fKrlou; ;  fobrietat  in  cibo  &potM ,  in  vejlitu fim- 
pltcitas  hypdcrijeos  nomme  inter  homints  veniunt.  Hoc  ntmirum  ejl  bonum  vtalum 
vocare ,  &  iontra\  occaftonemque  quarere  qua  non  modo fine  confcientitt  renifuyfed  & 
confcientia  ipfa  impellente  atque  tnfiigantea  vtrtuttbmceffans^vitiktetedes.  Ventt 
etiam  in  hunc  cenfum  turpis  t^^zytc^a!,  quo  exillit  locit  rbi  dicimur  iullificari  cx 
fidc  (ine  opcnbus,  malefanihomiuesinfertmtinon  tfeergo  necejftbonuoptrtbmin- 
(umbere ,  vtpotccttra  qua  iufltficandt ,  acproinde&faluandiftmus.  'isonaduertentts 
alibi  fcriptum  effe  ^fidem  veram ,  boc  efi ,  eam  per  quam  iuflificamury  dtbere  (Jfe  efficd- 
cem  percharitatem :  ittm  fidem  fine  opertbm  mortuam  ejfe  dtque  inanimi  cudauerit 
infidrfehabere. 

Kon  parum  etiam  homines  fibi  in  propriit  &  ad  qus  propenfi  funt  vitiit  blandiri 
quarentts  hac  imaginatio  folatur,  quodnon  omnibm  vitiu  dedttt ,  non  adomnid fceU- 
ra  proit^tfint  ffed  quthufdam  fibi  pecttliaribm  vititt  addidiyareltquitabborreant. 
Cttantur  hit((vt  ingenioftfunt  homines  fefeexcufandu)dicla  vulgata,iicmo  finc  cri- 
mine \imi,item , crahit lua quemquc vohiptas.  Exifltmant itaquefevere Chrt- 
ftidnosefie^  acprotndeftbtdternumbenefuturum y  cumaplerifquemalti  {vtfibiper- 
fuadent ) abftinentes ,  de  Cdteio  vnum  dltquod  vitium  tantum  yVnam  tantum  HerO" 
diitdd colunt.  Abfurdum  inutntum  \  cumnemofit,  nemo pojsttejfe addUlue omntbtu 
fimul  vittis yVtpote quorumquaddminterfeexdiametropugndn^efequemutuoex" 
peilunt.  Uoe  comeptupofito  ^nemomortalitim  impimauterit^aWeffepofitt.  Occur" 
rtre  debebat  iUud  lacobi ,  cum  qui  in  vno  pracuancatur  omiiium  rcura  cflc: 
ittm  iuberi  nos  non  aliqudm  ^fed  omncm  maliuam ,  lEraudem ,  hypocrilin  dcpo- 
ncrc,  quoftc  potro  Deo  not  confecremm. 

Aliiexiftimantfe  Jimodo  altquo  affecltis partein  Deum  &pietatemferdntur, 
muneri  fu»  facere  fdtts  tttutmfi  alia  tpfius  parteprincipi  mundt  &  peccato  infcrutdnt, 
Obliti  mmirunt  Dtum  ex  toto  affieilu  colendum ,  amandumque ;  item  Deum  & prtH' 
cipm  kums  mundi  coittrdrioseffe  Dominos ,  dcproinde  impofitbtle  tffe  vt  vtriquefimul 
ferutdtur ,  ficut  habet  expreffum  Saluatoris  noftri  dnlum. 

Hdud  multum  huic  abludtt  (ommentum  illudyquoqutdam  tcniporafudpdr-' 
tienw,  etrum  vndmpartmD(o&  Chrifto,  Alteramcdrni&affeitibusdeputdntes, 

eyegie 


DEDICATORIA.  ^-j^ 

tgrtgit  fe  defungi  fuo  ofjicio  opmdtitur.  Sed  nonperpindunt  hi  bomiues,^ui(anque  illi 
finty Deo  yitam  vniuerfam ,  omntaque  eim  tempora  confecranda  ejfe ,  perfeuerandum- 
que  tnptetate  &  obedtentia  vfquead finem  :pro  qua  breui  tam  breuit  temporit  obtdiin- 
tta  exgratia  mugnam  iOam  vita  mercedem  ipfis  repromiferit.  Certefi quu  altquo  tem" 
pore  labitur ,  non poteft  ille  tngrattam  cum  Deo  redire ,  nifi  &  fertopaenttentta  lapfum 
iUum  dcplorauerit ,  &ferurfum  exanimo  ad  Deurhcontitrtertt,  hocanimo^vtrtli' 
quum  vtta  tempus  Deo  viuat. 

Sec  pratereundi  iUt  qui  in  eafunthirefi  yVtiUaomntaquxcumbbJphemiain 
Deum notortaqueinproximum iniuria & vtolentianonfunt coniuncla ,  &dereliqu9 
*  fieciem  charitatit  &  beneuolentix  habent,  interpeccata  non  reputent.  Utfce  lubentibut 
terrejlria  fapere ,  ventri  feruire ,  cuticulam  curart ,  cupiditattbm  in  Venerem  &  Bac- 
cbum  indutgeri.breutter  vitdm  Epicuri  viuerCt  &quacunqueMnitnwinvoluptate4 
pron w  iujfi  rit peragere  ltctat\  modo  ab  ira.odio,  vindicla  cupidttate.amarulentia ,  C€- 
terifque  ad  vim  &  Ufionem  armatis  affeiltbusabfttneas.  Certe,fi bos  Magiftros feqtU' 
mur ,  muUofaciliorem  expedittoremqut  tn  ccelos  viutn  inueniemm ,  quam  tnagnus  tt!e 
magni  Dti  Ugatiu,(cuius  vnim  erat  vtamadcoelum  monftrarejnosdocutt. 

Prabent  quoque  finiftri  circgpietatit  exercitium  conceptiu ,  occafionem  tra^a- 
ttonts  &  phrafes  nonnuUa  Ecclefiaftica,  ftue  non  fatit  Scrtpturu  conformatt ,  fiue  non 
n£le  inteUeda.  Pauca  quxdam  carptitnytdque  w^ffcv  rstiTiffiv,exempli  caufa,de/Irinm 
genda.  Cum  bona  opera  noftragratitudtnit  trga  Deum  rejpe&u  veftiuntur ,  coHigunt 
indt  hom  ines  (r«  notifima  eii)ft  iam  effe  h^atedes  &propriftarios  vita,in flatugratt£ 
& falutu  aterna ,  antequam  vel  incipiant  bona  opera praftare.  Vndeporro  exptdttum 
eft  &iU4m  hypfthtfin  fequi^  non  effe  tampracifam  eorum  prafiandorum  necefiitatem. 
Tenendum  bic  ex  Scrtpturii  yVeramconuetfionemprjtftastonemquebonorumoperum 
tjfe  cofiditionem  prarequifttam  artteiuftifnationem  ftuxtaiUudlobannii ,(\\'c^o m 
luce  ambulemiis,  ficut  ipfc  in  lucc  cft,communioncm  habcmus  cum  co  mu- 1^'®.'"'**^ 
ruain  ,  &  fanguinis  Iclu  Chrifti  Filii  cius  punficar  nos  ab  omni  pcccaco. 
(^od  ipfum  confonat  cum  celebri  Efaia  loco  ,vbt  Dominm  expurgattonem  abolitio' 
ntmqueomnium  etiamgrauiftmorum  fitlerum  ludaupromittit,poftquamJeconuer' 
terintai ipfum,viafquefuaicorrexermt.  Sacramentorumtradatio, quAtUatantum 
confideramur  vt  ohfignantta  nobit  promij^iones &gratiam  Dei.non  autem  vt  nos  obli' 
gantia  &  commoncfacientia  adofficium  no/lrum  yfictit  defeiluofa  ^itaquoquenegoti^ 
putatii  ptr  defcHum  noxu  cenfripofiit.  Fideles  &  Kegenitos  cnamnnm  ad  omn» 
«lalum  edc  propcnfbr,  {andi(IImo(quc  incer  cos  cxigiia  tancum  initia  haberc 
obediencix  rcquincx ,  pbr.tfesfunt  ntmutenuiternoua  creationii  efficaciam  defcri" 
bentes,& proinde  )^  li  pijiB»  ptriculofit ;  cum  iUadifcrtmenprorfm  omne  inter  Regeni  - 
tot  &  Irregenitos  toUire  videatur,  baceas  obedtentu  mtnuttaiin  Regenitit  confiitstere^ 
rt  homo fibi  benedicereadfuttm,fi  vel  leutftimam  cogttationem  aut  motum  de  obedien- 
tia  praftanda  in  Mtmo  Juo  fenttfcat ^continuo  fevera  Regetterationi/participemejfe 
concluderepofit. 

Mmmm  Cum 


E  P  I  S  T  O  L  A 

C«w  intempefiiue  &  vltra  modum  vrgeturimperfenio  perpetua  'Rfgoittirumy 
tmpopbilitdfque  ftruandi  legem  in  bdc  vitd.abfque  eo  vtdddaturquidperfidem& 
Sptritum  Cbrifii pofiint  fttndt  :faaiefolete4  cogitattoanimos audientium  ettam  ma- 
ximepiorumfubiretfembtlomnmobonipoJfe-.vndeporrofitvtRegenituminm  tnter' 
dum  tribuatur  quam ipfi Irregenitt pofiint.  Prifca  Ecclefia  quaflionem  de  tmpofitbiitta^ 
teprafiandi  legem  inter  capitales  non  cenfuit\  velex  Augu/itntpatetyqui  optatvt  Pela- 
giut  agnofcat  poffe  eam  prafiari  per  gratiam  Chnfti  &  paccm  foretdicit.  Ipfi 
Jpofiol$  Cbrifii  in  eoquidem  occuputt  fuerunt ,  vt  bomtnes  extra  gratiam  con- 
ftitutos  conuimerent  deimpotentiapraftandiobedientiam-.atdeRegemtorum  imper-^ 
feilione  &  impotentia  vix  verba  ab  iii faila  inuentas  \  quin  imo  contra  illu  cructfixii- 
nem  camii  & comupifcentiarum ,  mortificationem operum carnis^refurredionem in 
nouam  vitam ,  ambuiattonem  fecundum  Spirttumtrtbuunt ,  apertcqueprotefiarinon 
verentiir ipfos  per fidcm  vincere mundum.  Parum  efi  agnofcerc  tmperfeiltonemfuam^ 
qutppe  CbrtfitAnifmo  prauium:  at gUrta  Chrtfitanorum in eo efifita ^vt cognofcant 
f  im  refwre£tionti  Cbrifit ,  c>  4  Spiritu  Dei  duClt  fecundumpurtfitmam  Euangeltt  /«- 
tem  vii4ant.  Dtflributto  Theologtatn  Dcum  &  Dei  Adioncs  .jpeculatiuam  nobit 
Heligionem  intr9ducit,necfatisaptamadofiicttpraflattonem  vrgendam  :  cutaccenferi 
fottflfubtilitilljntmie  ,  &  txtra  Sirtpturai  excogttata  de  re^ecltbus  acluumqm  a 
nobn  prafiantur  dtfijuifiuo. 

lUa  quoque  RcUgtonit  nofira  deduclio fiue  aconomia .  qua  omnta  adjpectalii  mi' 
fericordia  fiduitam  tanquam  practpuam  offtcitnofiripartem.confolattonemque  qt^ex 
aa  elicttur  ^contra  dejperaitonem  eioppefit/m  \  non  autem adnetcffartam  obtdientia 
pra(!ationem  oppofite  ad  fecurttatem  diriguntur ^non  vfqueadeoaptaeffcvidetural 
pietatempromouendam.  Ortumexeobabetconceptu  ,  quod  maior  fit  metm  dejpera- 
lionisy  cum  tamen  contrariumftt  verum.  Nam  in  vmtieifa  V.  &  S.  Teflamentt  bifith' 
ria  quacomple^ttur  tempus  tot  mtUtum  annoruw^vnm  tantum  proprti  Sal  ujtorisper' 
fidia prodttor  ludas  { Caint  exemplum  extra  fcopum  eii)  occurritqnt  dijperaueriti  cutn 
unrra  mundm  ^vtolimfuit  yfu  &  hodic  fii  bominum  fe(ur«rutH  vffictiquediuinitm 
tmpofiti  infuper  habentium  plenijhmm,  quifibinihilomtniuintcreafuauiterbtnedi' 
fjtntygratiamque&pactmaDeupUnamenfurapoUicentur. 

Hifce  &fimtlibus  omnibm(vt  tandem  ptrg.tmm)  animitm  verepium  inquefidt 
Dei&CbnJtifinnifiimeradicatumoppo'urcdebetnm;  bocfoUictte  cauentes,  ne  vUo- 
TUinfiuehorumfiuealiorum  conceptuum  dectptrtu  vi,  vUarum pbrafcontraclatio- 
numquefiuetncautavfurpjthnefiuefintfira  torf,one  a  ferto  fulidvqne  ptttalss  fiudio 
auocatitpeccJtifque  nosdantesnouu  in  lu  blandiamurjcdcontrayabmgata  omni  im- 
pietateyVtam  virtutum  fedulo perpetuoqueiufiflamm^munores  grauijmna  monttionft 
quam  Apoftolm  EphefiuyeosdehortatmabtmpHrttate&altu^ropomtJuens:  Ncmo 
\  os  fcduc^tinanibm  rationibm-y  propicrliicc  cnim  vcnicira  Dci  lupcr  filios  in- 
obcdientix.  Vbiaduettendumyquamfigmficamerhjpothtfef^argumentaquibm 
nixihominesfibiinviisfittsapplaudunt,  iirdimuiioia.donumnomtnedejignet :  rc 

uera 


DEDICATORIA.  ej^ 

utrd  enim  inancs.  hoc  tfl,  meniaces  &  deceptrices  mioncsfunt^quibHs  howines.dum 
{uptdiutibiu  feruiunt  ,fetpfos  decipiunt ,  jibt perfuadentes  quod fmt  tn flAtugratit  & 
falutii,  (um  contrafint  in flatu ir<e &perdittonu  tterrt  j  cjrunulU alia niagis capitalit 
impoflura  aut  deceptto  dari  potejl. 

Caterum  ,prater  ea  qtiorum  hucufqut  mentionem  ftcimut  yqatpietatispri- 
grtjfuiobicemponunt,  vnuminfuperoccurritquodvelpranpuehucpertinetypraua  vr 
delictt  &  (ontorta  quorundam  Scrtptura  locortim  interpret.ttio,  qua  fel  ingenert 
vniucrfum  bonorttm  operumfludium ,  vel  tnflfeciealtqua  etuspars  luxatur,  Hoc  certt 
mpedimentigenm  inter maxima  cenfert  debet.  Samftt  vel  ipfum  malum ,  velreinif 
ftor ftltem  boni  confe£latio  dtuina  autoritateflabiliri  vtdetur ,  qux  maior  tfl  omni  rx- 
ceptione.  Quamobrtm  yficut  illt  omnts  laudem  merentur^  qut  bypothefes quafcunqut 
prauas  noxtafque pittati  eutrttre  nituntur:  ficmaximtintereoscommendandi,qui 
hcos per  abttfum  tta'txplicari  folttos^vt  torum explicattone vitainordinatio dirt^Ie 
fel  indireilefoueatur,  a  praua  tlla  txpltcationt  vindtcatos  ,re£lt  &  hypotjfpofi  fxnoium 
ftrmonum  confentanee  interprttari  conantur  ^populoqut  Chnjliano  &  imprimts pa- 
ftoribut  in  rt  tam  vttli  &  necejfarta  factm  praferunt.  Locivulgocumnoxaptetatit 
torquert foliti ,  multt funt :  tx  qtubm  nos  hic  trts  tamen  rectnfebtmm.  Dicitur  in  pro- 
uerbiis  iuftum  cadcrc (cptics  •,  qua  fenttntia  audariogtoffmatis  in  dic  in  vulgatn 
Bibitis  latinis  interpolatti  omntbus  inorttfl:  cumque  tnttlltgendusfiilocusdtlapfu  in 
infortuntum  yperutrfe  de  Upfu  in  ptccatum  intelledus  foutndis  vittis  ftruit.  Apui 
Eftiam  Ecclefia  ludaica  muliiplici  idoloUtria,  deftclionea  DeOyMliifquetnfinitisfcele^ 
ribM  inquinatifitma ,  cumaDeopropteriftasfitditatesgrauiterpunireturJamtntd- 
bunda  qutrtns  dtgrauitatt  pcenarum  ,fimulqut  ttiam  txomolegefinfacientpeccato- 
Tum  ,fatetitrinter  catera  iuftitias  fuas  vt  pannum  mcnft  luats  ciicydeftgnansni' 
niirum  optima  optra  qua  durante publica defeilione  fuaprtfliterat.  Hicloctu  vulgo 
perniciafa  torfione  corrumpitur ,  aOegaturenim perpttuo  ac fi fenfm  tUim  'mferret^  ex* 
ctUenttfitma  quAque  prt(lantifiimorum  Cbrifttanorum  opera  (ac  proindeetiamar- 
dentifiimas preces  i«  nomtne  Cbrtfli fufoi :  tlteniofynof  tx antmo  vtre  &  intime  mift' 
ricordta  commoto praflitas,deniqut  &martyrumpropterChrtflumadfangutnisfU' 
fionem  vfqutobitum  )tfft  vtpannum  mtnflruata ,  hocefl,faeda^abominanda,  horrtH' 
da ,  (oramfacit  Dti,mtrafqut  adto  abominattonts.  Quo  nomine  cum foU flugttia  & 
fceltra  maxtma  nuncupart  in  Scripturis folean t :  fequitur porro  optima  & praflantif- 
fima  opera  mhtl  aflagttitt  immanifiimts  differre.  ^em  concepttun fiquisfemel  hau- 
ferit  janntn  omnt  ptetatis  (Ittdtum  cur.imqueabiicfet,  ipficjue  perinde  eru^ue  benefiue 
malevtuat^rettntaintereahacperftufionffenthtlointnHsp&ffeeffeverumCbrifttdifct- 
pulum  ?  Kaiio certe  in aperto  tffe  vidttur. cum optima  optra aqtiefad.tftntcorm De§ 
(tx  ifla  hjpothift)atquepefiima  fctltra. 

Caput  VIL  odRomanos  averfui^.adfintmvfqutttiaminhunccenfumvt' 
nit  jfi  ntmjpt  Apoflolm  dt  homint  regtnito  htt  inttlltgatur  loqui.  Titm  tnim  ftquttur 

Mmtntn    z  bomintnt 


^74  E  P  I  S  T  O  L  A 

hominem  'Regenitum  4i&tff  carnalcmcflc,  vcnditumque  fub  pcccamm ,  hoceft 
tfiancipiumpecc4ti ;  velle  quidcm  bonum  ,fe<i  non  faccre ,  nollemalum,{cdid 
tamcnfacerci  imopi<7ttm  ,&captiuaturacfle  fublegc  pcccati,fcwr/?/Mi  vi& 
effitaciapeccdti.  Vndeporro&  boc deducttur  ^vtquuregenttusfitfuj^ceretpfum  bo- 
num  vcllc  licet  voluntate  iniompUta  &  quam  adus  non  fequatur,  item  maium  nol- 
\cStcet  a^u  iUudpatret.  Quod ft  verum  ejl.tum  totum  pietatis  (ludium,  tota  noua 
obedientia ,  toraque  adeo  noua  crcatura  ad  hat  angufltas  redigetur ,  vt  conffldt 
non  in  cffcCtnfedin  ajfeclu  tantu.Hoc  ipftim  quam  langutdos^frigidosjemijfos  nos  oes 
fit  effeduriit ' in  abjtinentia  a  malottum  in pr<tJlattone  bont.nemo  no prtmo  intuttu 
videt.  Habent qttidem qui  hanc fententiam  tuentur fua  efugia  &  palItationes,fed qu4 
huiufmodi  funtyVrgluffu  plerunquetextui  repugnet.fernulofum  efl  circapietJttt  exer- 
(ttium  hoviiiics  hnnc  p rxconccptum  in  antmis itnpreffum habtre  caput  lioc  de  rc- 
gcnitis  cflc  intclligcndum:M4W  hoc  profundamento  tenenteSyh  reliquts  vadttnt  quo 
affeCius eos  dttctt , gi  ffariim  a  Doiiortbut fuit propofiiarum  non  recordantes.  Aduertit 
hoc  ipf.im  Augujlinw  & fiandalum  metiiensypritfiis annis de  homine  fub  lege,pojlerto- 
rtbus  de  bomine  fubgratia  interpretMut  qutdemejlloctwt,  fed  longe  moliim  quam  iam 
ptjpcrneque  nulUdum  pietatts  noxa.  Bonum  entm  quod  Apojlolm  fe  velle  dicit  &c 
non  ticctctntcrprctatur  non  concupifccrc,malum  quod  fe  dicit  nollc  &  tanicn 
faccrc ,  conaipiiccrc  •,  quanquam  mirabiU  mixtura  legis prtceptiut  & probibiti' 
ut.  Modemi  interpretes  de  hno &maloacIuMli  inttUigitnt.  Notabiledifcrimenl  C<- 
tertimftcutparens  nojier  quam  dthgenttfmt  Uhorem  futim  colhcauit  in  toUendis  reli- 
quisirnpedimentis ptetatts :  itatmprimisinerutndo  verofenfu  Scrtpturarum  malei»' 
telle/iarum  ,  ttiaxime  ft  iu  pietatis  fludium  impingerent  iridefeffo  Jludio  defudauit. 
QHodfivfquam  hQCpraflnit,certtctrca  Vll.  hoccap.ad Romanoseumnominatim  hoe 
^  ■•fe  futendum efl ,  quippe fuper quo  Coinmentaritmtam prolixum  tamqut ae- 
^uiAit  cUboratum  confcripfmt  ,quem  nunc  in  lucem  damm. 

Cumprimum  Geneuadomumreutrttrettir  ,  hoc ipfumcaputinteUigtbatprout 
Yulgo  nunc  expltcatur  ,ita  fctlicet  edoflw  a  praceptoribusfuis ,  quorum  tanta  erat  au- 
{loritat  apud Jiudufos,  vt  nemo  in  id  quod ab  ipfs  diceretur  vel inqutrereauderet.  Sed 
cumpoflmodum  in  Mintjierio  Ecclejia  AmfhbdamenJisEpifloUmadRom.txpltcan- 
damprocomiontfumpfiffet  yperuentffetquead  hoc  ipfum  caput^fupercMimreceptain' 
terpretatione  iamfirupulum  in  animo fuo fentire  ceeperat ,  eo  quod  videretur  &  extt' 
nuare  regenerattonisgrattam ,  & pietatis ^lum Jiudiumque  minuere  :  ab  inttio  adfi- 
nem  vfque  tHudin  bonaconjcienttu(quemadmodumpartrat.& publtcafun^ltonura- 
tio  exigtbat )  perpenditxum  anttcedentibm  &  conjiquentibm  contultt ,  omnia  &  Jtn' 
guU,vtcoramDeo,penfttauH\,CommentatoresvartosquofcunquehaberepotuityVett' 
res ,  mediaatatis,nouos  fupereo  legit ,  tandemque  ,fapim  inuocato  nomine&auxiltt 
Dei ,  adiutm  imprimis comment.  Buceri  &  Mufculi  in hunctundem  locum.,  deprebtn- 
dit  rttiptam  inttrpretationem  non poffeferrt  cenfuram  vtritatis/edlocum  omnino  tjft 
uuiUigendum  d<  homint  fub  lcge  txtjlente,  in  quo  lex  omni  fuo  officio  defunHa ftt,qui 

proindt 


D  E  D  I  C  A  T  O  R I  A.  67^ 

froindtcontrtm  inanimo  fuopropterpecuta  ,  conutliufque dt  impottntu  ItgU  dd  fe 
fdluandumJiberAtoremquttrat/tique  nonquidem  regenitm^ftdmproxtmo  grndu  ad 
regenerationem :  quemadmodum  :um  etiam publicepro  fuggefluexpitmt.exiftimans 
hocfibiper  libertatem  priphetia(quafemper  in  Ecdefia  Chrijii  locum  habere  debet) 
ttcere.  HxcdibgentiaintraflanditScripturitJm  candorcum  laude&tommendatione 
fngulari ejfent digna ,  prxfertim apud  EccUfiaJlicos ,  ita  tanien  exceptafuert a  nonnul- 
li§{quosmiatme§mntum  decebat)zxlotu,vtper  iUosnon  ftetcrit^quominus  audor  lom 
pramiinoxam&infaniam  auferrct.  Hoc  fcilicet efl di/igmiam acuere  ad peruelli' 
gandas  Siripturasjiocitbertatem propbetia fouere,& non  potius  exferuuChrtfti  man^ 
cipia  homimim  facere  quorundam  qui paulo  ante  nos  pixtrt ,  eorumqut  tnttrprttatio' 
ntm  tantum  nonpro  norma & regula  interpretationitnoflracanonixjare, 

Hoc  cumvtderetparens  Hi>fter,coepit  iam  tum  hunc  Commentarium  fcribere,quem 
tandem  etiam  ad  fnem  perduxit.  Si  Deiss  iUi  longtorem  vitam  concefijfet  ,accuratiut 
eum  tpfe  ( ficut  &  lam  inceperat )  Itmajfet  :fed iunt  morte  prauentut  hoc  ipfum  perfi- 
cere  nonpotuertt,  &  tamen  dignum  ftt  opus  (iudicto  magnorum  vtrorum)qmd  lucem 
videatyaufifumut  idpublicocommittere,  Hicautem  primo  ftnttntiam  fuam  proponit 
AuSor^tamquttx  dedu^ionttotimcapitis,ntc  non  &  ex  connexione  cum  praiedentk 
tum  con/equentis  capitis probat.  Deinde  eam  nunquam  damnatamfuipyfed femper  ad- 
flipulatores  maximos  habuiffe  oflendtt.  Tertio  a  Pelagiantfmi  labe  eam  vindicaty  eiqui 
direde  aduerfaridemonflrat.  Quarto,inttrpr(tationem  vulgoreceptamcontedttproX' 
fm  nouam  effea  nuUit  veterum  receptam  ,  a  multis  reteSam.  Benique,  eandemgratia 
iniuriam  ejfe  &  noxtam  bonis  nioribtis.  Siccollationefententia  AugufitnijVulgataJitd, 
amicaque  Sjmmyflarum  'zrfS(r(puv^<rH  opm  claudtt. 

Vifum  vero  nobu  esi  hoc  ipfum  opus  nobiliff. Bardejt,  Amplit.  Tud  dicart  dC  confc 
crdre:cuim  reinonvnambabuimmcaufam.  Fuitpatenti  nojlro  inde  a  primis  Mtni- 
fterii  initiis fanda  amicitia  cum  Ampltff.  &  Nobiltjf.  Viro  parente  tuo ,  honorandd 
memorta.qud  etiam  interipfos  continuata  durauit,  vfque  dum  idem  iUe  parens  tum  ple" 
nwannts&  fatur  honorum  fupremum  diem  claudertt.  Tujicut  pattrnorum  bonorum, 
fic  &  amteitia  htres  tn  parentts  locum  fuccefiftt^  vndeettam  ttbi  cum  parente  Moftro,ex 
quoaperegrlnaitone  qttam&ftudiorum  profcquendorum  &  vtfendarum  txterarum 
natiomtmcaufafufceperasreuerfmesarcitjitmafamiitarttasinterceftt.  Tu  ipfim  do- 
namagnt  facere ,eum  fapim  fuper  quaflionibm  Theologtcis  confulere^fapimetmtonfi- 
liu  vtifolttm  ts,  iQetuts.  Cumautcm  ipfeapud  dnimumfuttmreputaretfenontjfeho' 
mmummancipium,ftdjtruum  lefu  chrtftt,inque  ipfimfoltm  verka  iuratum^ac pro- 
inde  inciperet  in  fententias  ab  iiomtntbiis  excogitatas  tn  veritatem  &  necefttatem  iUa- 
rumltbtre  inqutrere.eafque  cum  Scripturis  confertns  fubinde  etiam  animaduerftones 
&grauamina  fuacontraeasmodefie  proponereytaqueratione  multi  ex  illts  qui  ante 
tpfi  amici  &familUres,tdnqudm  abillo qui antiquostermtnos  loco  moueret , alienio- 
resfterent  fenftmquepubltce&prtuatim  veldata  vel  capiata  eccafione  finiftre  de  ipfo 
loquiinctptrentjnonnuUi  quoque  fatti  apertenunciumipfi  mitterent ,  quin  c  totm 

Mmniin    3  Uuie' 


47^  E  P  I  S  T  O  L  A  D  E  D  I  G. 

"Eccltfutjlicortm ZtUtArum cboriu alii  ab sliis  coacitati in  ipfum  lomoturttur:  Tu  td' 
mennihiltilu  ottinibut  offenfu/cd  rm  iufiaiuiiai  lance  meticns^  confians  inamort 
irga  tllKmperJIttifii.lcnto &diuturno  matodebilitJtum  ,  fimulatqtie  id  &ccehtetn' 
penes &  ipftusmaliinteruallApermtttercnt ^adte amiciftmeinuitalli ,  venientemvt 
Angelttm  Domtni  excepifliy  Amicitiatnqtie adio  illibatam  ,  vfijue  dum  ex  hac  rita  ad 
Chriflum  Dontinum Juum  migrartt^um  illo  coluifii.  Quin  &  poji  mortem  illiuf  eum 
ergaaffltilamfanuliam  noJiraiHgeJitfit.qualem  fegcrereergafamiliatu  amici  dtfunHi 
fuperJfttemamicumnonfu(atumdecebat\eaerg4  moejlam  viduam  miferofque  orpha- 
ms  beneuolentia  &  beneficientta  indicta  &verbu&  faEiii  ojiendens ,  qua  oratiouit  no  - 
jlra  tenuitatem  excedunt.  Conuentebat  igitar^ntftomntum  mortaltum  vellemm  &  ejfe 
&  judire ingratifiimiy dum fubinde pojlhuma fcriptaparentii  noflri  ewittuntur in  lu- 
(tmiVtaiiquod  eorum  tuo  amplifmo  luxta  &  amtctfimo  infcrtberemm  nominiytaqut 
rationttanquam  wfrumetito  publicotumgratitudinentnojiram  erga  te^  tuin  obliga- 
tioiiecoramtoto  mundo  te[lartmur.Accedityquodpartnsno(ier  apudfecon(ltiuerat{Ji 
Dtui  ipfivitam&octumconcefijfet)  vntuerfaRiligtonit  Chrtjiianaav^p^ixx  ,  non  ex 
lacunitJEg^pti.fedexpuritputit  fontibus  ifraelis  confcriheretuaque  Amplitudini  i»- 
fcribere.  Quodipfumcumpartim  occupationum  multitudine  y  parttm  morbt  lentitw 
dine prsjiare  non  potuertf-  En  tibi  hunc  Commentarium  loco  iUius  opufculi ;  fecm  tntm 
iamficri  ncquit.  Materia  ipfa  ( vt Jperamm )  ttbt  non  ingrata  erit  qua  eo  traHatur, 
quippe  qua  cumgenio  &  in^nio  tuo  apprtme  confonat.  Notum  eH  omnibm  qui  te  no" 
runtynectuidclam(J[evu~fedpalumyquoties  idresftrtprojiteru.tentmirum  nondele- 
ilartjpinoftsdijputatmibmtradationtbufquequanthtladpraxinchrijitanavitayfed 
Religionis fumm^tm  collocare  in  vera  verafolidaquepietatis  confeclatione.  Quod  cum 
&fibi  cordifuijfeparensnojier  hicoliendat:ntbilconuenientimpoJfe  fieriexijitmaui- 
mmyquamViro  Bociijf.pietatifque  fludioftJf.opmadpietatifpromotionemfacieMs  dc 
dicari. 

Actipe  ifftur  hUj.rt  aiiiino  &  fereno  vidtu  hocmunufculum  quod nos  vna  cum  ma- 
trtnofiraextare  apudpofierosvolummaternum amiattaqua  ttbicum  paiente  nofir§ 
Iac.Arminio  fanSafuttyftmulque  etiamobligationu  nofira  erga  te  monuiKcn- 
tum.Dominm  Demtibiqui  ergaafft^ijf.familiam  nofiram  mifericordm  du&mfui' 
ftiyKiifericordtam  picifiimfaciatytequeatquehonorattjffamiliam  tuam  omni  benedi- 
^ionumgenerecaiitmtocupletetysdnominiifuigloriam,  vefirumqtitovlUium  falu- 
tttn,  Amm.  Lugd.BJtau.ipftsidibm  Augufii  i6ii. 

Tux  Amplicud.Addi^liflirai 

D.  Iacobi  Arminii  Vcteraquinacis 
Liberi  orphaninoucm. 


^17 

^  *' r    r  fc'  ^  ■e^      r        *  '5  P>  c    >  :    ?  C 


lACOBI  ARMINIl 

De  vero  &:  genuino  fenfu. 

CA?.  Vll  EPISTOL^ 

R  O  M  A  N  O  S 

DISSERTATIO. 


Vxrittir  ic  fencentiaCapi- 
tis  Vll.ad  Romanos  >  & 
pocinimum  pollremz  il- 
iius  partis  .  qux  abinicio 
XIV.  autXV.vcfrus  adfi- 
ncm  vfque  capitis  pcrtra- 
datui  :  An(c\\KcijipofiolHi  ifihicdeftipjOt 
,    ,       qH»lit  tunc  erntfvel,  quod idem fene  eji ,  /ub 
StmeireM  fusperfenA d«  ho/ntne  fu^gra/ta  ^hrijit  exi- 
ftntcntiMm  JlenteMgat:  an  verrperfonAm  ibi fuflincAt  ho- 
nitiHte»pi.  fniHitfHblegeeonflitMtir  Qwx  quxltio  ci- 
f-  fUATA.    ianfaljis  vcrbis  pioponi  (oXci:  An  ApoflolHi 
iflhic  traciet de hetntne tidhHcirregenito  ,  an 
veroper JptritumChrifii  iM/n  regenenuo:  fcn- 
tcnciaaliquantulum  diuciiaicum  quia  voz 
rrregeniii  Ltius  fc  rxtcdat,  complcdlcns  ct- 
ian-.  illos qui  funr  lub  lcgc  ,  quoium  (latum 
Apoiloiuscoalbblba  pcrfoDa  veifu  oono 
huius  capitis  brcuitcr  pciAnnxii:  lum  quia 
cadcm  voz  oonnullis  t:on  modo  puram 

f>utam  rcgcncr.*tjonis  >  fcd&  jmDium  ii- 
oruqua;  tcgcoerationi  ncccirano  prxce- 
danca  func «  abfciiti.im  dcnotcc.qua'  prx- 
ccdjnc.)  taotuin  abcil  vc  vocibus  liilccfy'»^ 
i«gi ejfe)cxclu>iinvnt  vcbouapars  idorum 
flatusiAius,  quiitlis  vwcibusiigniricatut, 
ambitu  ncccffauocomprchcDdatur.Qiipd 
prarreriri  cicra  aoimaducinoocm  oou  dc- 
cuicquiaifla  vocu/r^;g#ni/i  prxconccpta 
multis  norioicaula  noo  rxi<.<ua  cft  ,  currc- 
iicicnda  fibi  putcnc  fer.ientum,  qua:  h;c  dc  ' 
komjuc  iiicgcoiro(hoc  cft^nu  inodo  ipCus 


,  rcgeacratioaisexpertcfed  &oinoiani  qn« 

rcgcocrationcm  prxccderc  folent;3gi  pro- 

auntiat,&  cur  alceram  ifli  contrariam,  ftnc 

diligCDiiore  vocum  &rcrum  coofidcratio- 

oc  nbi  approbaodam  ccnfcant. 

Difpucaturautem  ha;c  quzftto  oon  tao- 

quam  vna  cz  iliis  de  quibus  diacrrum  fcnti- g^ww^iic» 

rc hceatCathoIicx  dortiinx  tradtatoribus.  hitc  qHtfiio 

fcd  ac  fi  tanti  fit  momenti  acpondciis  iddiJpHtetHr. 

fidci  veritatcm  ,  vt  citra  eiusdctrimcn- 

tum&  manifedamhxrcfio  dc  illa  oonnifi 

in  vnampancmdatuipoflit  ,  illamncm- 

pcquxdcbominclub  gratia  cziltcDtc& 

rcgpnito  ibidcin agi  affirmat.  Qiiod quidc 

dc  ifta  qu^ftiooe  tudicium  mihi  oouam  cf- 

fc  vidccur,  &  anrc  hxc  fcculainauditam,^^^/^^^^^. 

quibusconceira  fuit  dodlorib.  Ecclcfixli-,,^ 

1  1-1  t      ^  .  n  temjenten- 

bcrtas,veIinhaDCveIin  ifiampartcdeilia,^^^;^^^ 

quxftionc  rcntundi  modoczplicationcm  ct!r»mfHt(fe 

fcntcntixfuxnoncootratiam  Articulis  & 

dogmatis  fidci  adfcrreot.  Qupd  quidcm  in 

hoc  ncgocio  Hcri  pcflc  resipfa  declarabit, 

&  illi  cxifiimanr,  qui  libertaccm  (cnccntia- 

rum  hic  couccdciuot  :  quum  ncnio  vn-  ^idthemi 

quamputariifcutcntiam  io  Eccleda  to\c •  ntfnb  legt 

landam  ,  quz  rcliquis  dogmatis  &  fidci^iMi^  locum 

attjculis  cooicniancc  cxphcari  non  poC- exp/icanr 

fet.  perperAt?» 

Grauantur  quidcm  qui  de  hominc  fub/r<Mr«r#4/- 

lcgecxit  >cuiftumcxplicant, daDlt-/«i/-«/<'  hji- 

ciS'  cIagi.(:,i      icIcos.irtinitJtciquod  no-  rtfeosl-eU- 

muii  «itra  graiu  Chnlti  quid  vcii  &:f*Iuca. gt*nA. 

iisbo> 


67^ 


lACOBV 


(ts  boai  tribuaar,&  luAam  iarcr  carncm  & 
SpuKum  io  rcgcnicis  tollcotcs  ,  pcrfc< 
dioQcm  iudicixin  hac  vicadacuinr  :  fcd 
ingcnuc  Ficcormc  iflacoDfcdaria  czani- 
mo  dctcdari  •  ac  iotcrim  ood  vidcrc  (}uo- 
modoczitla  fcntcncia  dcduci  qucaot.  Si 
qutsid  mondracc  dignabicur  ,  lcoteatiam 
liaricfiprxccdancamabiurabo  ,  fcicos  vc- 
rum  cflc  nonpoirc.vudc  Cil(um  bouacoo- 
fcqucocia  concludipotcA.  Si  veroidmon- 
(lcari  noni^ucac ,  cgo  vcroplanum  faccre 
polllm.oec  ilUs,  occ  vllas  alias  hxrcfcs  cz 
leotcntia  ritcczplicacadcriuari  i  tum  (anc 
meoiurepo(luIarcpo(rc  vidcor.nc  vc!  mi- 
hi  vcl  vlli  alccri  fupcr  ifla  lcotcoria  cxhi- 
bcacurmolcflia.  Qupd  flargumcncisooa 
probabilibus  modo ,  fcd  &  irrcfutabilibus, 
«uc  faltcm  probabilioribus  quam  quibus 
cootraria  adilruicar,  fcntcnriam  iflam  Hr- 
jnaueio,cum  pcrcrcmihi  liccac  vc  xquali 
faltcm  iuic  hxc  fcotcociacum  alccia  locum 
io  EcclcHa  obciueac.  Si  dcniquc  probaue- 
ro  alceramillamicotcDiiam  ,  prouc  aple- 
zifqae  bodte  ezplicatur ,  cum  mulcispla- 
nifumis  Sctipcuris  xgrc  conciliari  poiTc, 
^ratix Spiritus  lohabicaucis non  parum  la- 
luriam  cfre,&  booismoribusoociuam  .  a 
oullodeoique  aociquoriim  dodlorum  Ec- 
clcfix  approbacam,a  nooouilis  vcro.qum 
&Au^uflioo  ipfo  improbacam  cifc  .  tum 
metiunimo  iure  admooere  mihi  itceat  fen- 
ceQtixaltcriusdefcoforcs  ,  vcetiamatquc 
cciam  difpiciaot,  oe  meliorisfcoicotixc- 
jufqueafreclarumcoodcmoatioQeioiufla, 
iram  Dci  io  fc  coucitare  yetioc. 

His  icaprxmillisrcm  ipfam  aggrcdia- 
mur.  quxiohas  criboca  partcs  oobts  na- 
^tabicur. 

Difiritutio  L  Doctbg  Apojlolum  Itoc  loco  non  de  fe- 
rtrum  in  ipfo,qudlit  tunc  erdty  ntque  de  homine 
htceommtn    j-^y  ^^,^^  exiflcnte  loqui ,  fedperfo- 

a!mdwMm.  f'  frdnjiulijfe  hominii  fub  lege 

conftituti. 

St.  Tlanum  fdciam  ftntentidm  iUam  in 
Ecclefid  nunquam  hdrefeos  ddmnatam 
fuijfe yquin  femper  ddjiipuUtores  4/i- 
quos  inter  Ecdejid  do^loreibdbuijft. 


5  ARMINIVS' 
ni.  Commonjlrdbo  nuUam  bmfm  neqae 

VtUgunamt  neque  dlUm  ex  ifta  ftn- 
tcntudmuari  pojfe  ^fed  iUam  ipfam 
pUniftme  PeUgianifmo  aduerfari  e- 
iufque  TF^uivv  ^\,iv^^  pracUre&ex 
propofito  refutare. 

Pofluminrra  rcrminos  nccc/Tirix  turc- 
Ix  coaftflcas  tribus  iflis  capicibus  ezpli- 
I  cariscrad>arui  fioemimponcrc,  niftalicut 
coofulcum  &  cz  re  vidcri  poifcc  fcoceoriam 
conrrariam.prxfcrrim  vcliodiecxplicacur, 
partbus  argumcncisconfurari.  Qupd  fa- 
ciam  duobus  aliis  capicibus  ad  ftfperiort 
tna  adiuai5lis ,  qux  poflcrioribus  duobas 
aualoga  &  vclucparallcla  ctuoc. 

/  y.  Itaque  probabt  fenfum  iftum  quem 
nennuUi  moderni  doilorei  nojlri  ApO' 
fiolo ijlhoc  loco  tribuunty  a nuUo  anti- 
quorum  Ecclejta  DoSlorum.neab  Au- 
gujlmo  quidem  approbatum  ejfe.ftd  & 
abtodem&abaitunonnuUit  repudia^ 
tum  &  refutatum.  , 

V.  Et  poftrcmo  demonftrubo fententiam 
iflamproutamultit  hodie  cxplicaiitr, 
&grdfa  tniuriam  ,  &  lonii  moribm 
aduerjarii  (fje. 

Fazic  Deus  vcoihil  nifi  quod  facrofan- 
Axipfius  vcricaci  confonuni  fic ,  mcdiccr 
aut  fciibam  :  Si  tamen  quid  talc  ercidc- 
ric  >  quod  facilc  cfl  cz  parcc  cognofce&ti 

6  ex  parie  prophctanti  ,  id  noo  dtdum 
noD  fcriptum  volo  :  quod  iam  aotc  pro- 

tcilor*  Atrripfa  dcclarabo.  ft  quis 
veriota  At  ccrtiora  do- 
cuctir. 


PRl- 


'4. 


PRIMA  PARS. 

Apcjloltau  non  de ftipfo ,  quaiisrunc  erdt, 
nequede  homwe  fub  grtttiA  extjfente 
hicdgere/edperfonam  tn  fe  iranjhilif- 
fe  hommis  fuh  lege  conjiituti, 

Siiic  vtalii. 

eritup'  Apoflolum  hoc  loco  non  agere  de  homir.e 
ttrmint     lam  pcr  Spiritum  ChrJjlt  regenerato, 
ficonten"  fedperfonam ftfepijfe  hominis  nondum 
regeniti. 


'Hercos  probarioDi  pnemitreoda:  & 
ptarfhiicodx  fuac  lubiedtoiucn  ifla 
comprchcofocum  definicioocsrcu  dcfcri- 
ptioQCS.Subicfla  funt ,  ^poJlolusipCc,  homo 
fub  gratm  conftttutus ,  homo fuh  lege  fojiiiu, 
hcmo  regenitui fpiritu  Chrifii ,  homo  non  - 
dum  regtniiHS. 
.  .  .  Apoftolum  difiundim  pofui  .i  icgcni- 
lertfitto    jjj^  j-j^jj  gi-jjjj  conllicutis  ,  uon  cjuja  c  ou- 

^ '^*"' mctoilloium  ipfum  cximam  intcr  quos. 
i.Atitr,  cxiitiium  locumobtmct,  fcd  quia  nonnul 
lisvifum  eftcx  Apoftolicx  pcifcdionis 
dcfctiptionc  argumcnta  ducetc  .  quibus 
probcBt  Apodolum  hic  defeipfb,  qualis 
tum  fuif.loqui  non  potuillcquum  illaqua: 
hicfibi  ttibutc,dtn'cQtancaliat  lisqux  ali- 
bidc  fc  ipfo  fcnbit,  &  cximio  illiusltatui 
jpgtcHuiqne  ioHdc  &  nouitatc  vitjrtgno- 
mtoiofa.  Vcium  quta  ccttumcil:,  Apollo- 
iumhicdcfc  ptopric,  vtcflab  altis  omni- 
bus cuiufcunquc iintllacusfcuordiDi&  dif- 
iundas,  doo  egiOcfcd  fub  fuaperfonade 
certohomiDum  gcncrc&ordinctraiJlairc, 
fiuc  illi  fub  lcgclinc  &  ooodum  rcqeniti,  li- 
uc  rcgcuiti  &  fub gracia  conltituti ;  nos  0- 
rTiilij  t^Lfoi  iptionc  Apoftoli  vidcbimuSf 
cj]c  jub  grtilia  <y  fui>  lege;  quid  rc- 
^tiiUtw>(^nontiurn  fiuc  irrcgenertifitm ,iti 
tamcoTC  in  feotcoiiac  uo(kTX  ad(lru(flioh 
nc  (imus  all.ituri  argumcQia  ab  Apoftolt 
dcfcriptiooedcfumpta. 

Suilege  itaqucf/jf ,  noo  fignificat  Irgi 
obfloxium  cdc  ad  illam  pracltaodam  ,{ca 
tcucniu^bus  Icgis  obcdiic.  quofcofiio- 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM.  ^  ^97 

rancs  io  vpiucrfum  homloM ,'  fum  qui  finc 
iCge  ciTc  dicuotur  capicis  huius  vcr(u  9. 
crcaiionis  iurc.rum  ctiam  qui  fub  gtati» 
funt,rcdcmp:ionisinfupcr  &  landlificacio- 
ms  iurc ,  fub  legc  cflc  ceafcncur.  ita  umca 
vtfubrigorc  ciusaooHDcfublcgcs  qaip- 
pcChriito  pra.'ftaodi  fuos  a  lcgts  tigorc 
immuncs.-  fcd  quialcgis  duplcx  circapcc- 
catorcscft  ofHi.ium ,  vnum  pcccatoics  fub 
rcatu  pocnx.alcgctranfgreflotibus  dcQUn-"^"i'(/?  '* 
ciatar,concludctc.  &  fua  fcutcntia  condc- '     "  ' 
mnarcialtcrum  pcccarorcs  primum  dc  fui'j  - 
xquitatc  iuftitia  &  ranaitatcinftrucre  &  'iltitdfui 
ccrtosrcddcrchioccofdcm  peccatiarguc-  '^i' 
rc.adobcdicntiamvtgcrcipropriziofitir.i- '  r» 
tatiscoouinccrc,  mctupocnxtcrrcrc.adii-  -. 
beracioocm  quxrcodam  compcllcic,  &  io  legem 
yniucrfum  pcccatorcs  pro  fua  clficjcitaic^J-"»?'"  tH 
duccrcrcgcrc  ,  &3gcrc,  hiQcfublcgccllcJ  '  '  >- 
dicunturpriratolficiircfpcclu,<»mw»ii»v-f'-  ^*- 
niuerfumftccatores,  etiam  quifineU^efunt,8'"'  «^"wr. 
&Jine lege feecaueruntinamperibuntfint  le- ""gc  /»- 
ge.Rom.x.  Non  tnmea  cantitifUm  Ugii Jen-  ^feH.  tfie 
teniima condemnandi,  Sccnadx  vcto  \3^M.uf'rt*'*iMin- 
laiionc  fub  Uge  cflc  dicuntur ,  ^/«/«w  fnb^t  altud  esf 
impc-  '  '•n 

i*guntnr,tnquibHivimf(i.%mexertt ,  ^  ,  tiur 
rationes  ifixs Juth  exercctifiutotrmesjiuealt-j^^ruientif 

qinu,flnresfaitciorefue;qno  rcfpcdu  diucr--' ' 
ligradus  &  ordincs  illoium  cflc  poiluuf^  -  ■■  -'e 
&funt ,  qui  fublegc  hocfecuodointuitu 
dTc  dicuntur.  Hicverohomiocmfublrgc 
cx  integracfficaciTatc  &  onjoibus  opcia- "i.^igee 
tionibus  lcgis  dcfinimus  ,  fic  Apolloli 


fcopo  poflul^c,  vt  pofl  vidcbimus. 

Huic  phran  cx  aductfo  rcfpondccalrcra  ^httJ  fub 
iUi,fub£ratiM^Jfe,cui\itpMix  cum  duplcx  grntiaeffe. 
fit  cffcdlus ,  prior  l-ominem  pcccatorcm  a. 
rcatu  peccan  Sc  coodemoatione  abfoiucrc 
altcrhominem  fpiritu  adoptioois  &:  K'go- 
nctatiooisdon.irc,  coqucfpititu  viuifica- 
rcduccrcageic.icrcgcrc-  hincyi^^^nirw 
r//^dicuDCur,//<i»  quttinmnnes  fuiititreatm 
condemnaiione,tum  qui  gratu  &  Spiri' 
tiis  fanffi  tiueatu  regttntur  i^guntur. 
Quum  vcro  hocloconon  agatuk  ptopuc 
dcpcccati  coadcmoanoaci  fcdtyraonidc 
&domi»ioquodiQ  fubduosfuos  violcn- 

N«na  tof 


lACOBVS  ARMINIVS 


tcrcxcrcct.  co$  vi  fua  in  fui  obrcqxiium 
compcUcndoi  cuifrufVraciHcacicas  St  vis 
lcgis  oppooiruri  quum()ucaoa  dcremif- 
fioQc  pcccatorum>  fed  do  gratia  cytaooi 
&  domini  iflius  vim  inbibcutc,  &bom:- 
ocm  10  fui  obcdicotiam  pcrdiiccnre  ,  boc 
loco  pcrrradlctur,  binc/K^ <^/«i'X''*«''^ 
tjfe.id  poflerius  figoificatum  luoc  rcArio- 
gcndj,vty«^ /fjcfit  cjuiUgudiiciH  ; fnb  gra- 
tia.qui  etusdHliu  rtgilHT  Qr  agttur.  Qu^od 
patcbiccz  przccdcncts v  i.  cap.  vcrlu  14. 
accurate  cum  przccdcntibus&  fc;^ucoti- 
busciufderrtcapicis  vcilibus  colla:o.A:cx 
cap.v.ad  Gabtis  vctf  17.  &  t8.  hu.ccidcm 
segocio  couucoicutcrapplicatis.St  (}uis  ta« 
mcn  ad  vcrumquc  fignificatum  hxc  cxcea- 
dcrc  vclit.pcrmcltcct  :oihilcoimad  vcii- 
catem  rci  dc  (^aa  nobts  agitur  io<}uircadaiii 
&:  ioucoicodam  obedepoccric. 
RerrTtfttu  lamvcrodc  regenito  ^  irreienito  vi- 
hemo  amd  ''camus.  i{f^<>w/«<iw«*i' vtillcoobis  ftti- 
'  dle,  (|ucmadniodum  iu  oppofitionibus  & 
din.ia(flioQibas  ficri  dcccc  dcHuiatur](}ui 
nooacaipca  Spiritut  iao£li  adiooc  fcuo- 
peratiooc  ,  cciamd  jlla  rcgcncracio  fit,(cd' 
abcadcm  pcifccta  ( tjuod  adparccsillius 
cn*catialcS  )  liccc  ooo(]uoad  quanticaicm 
&gradum  jitaappcllatur;  nou  cll^wi  tUu- 
firattu  e!i ,  donitm  alefie  i;uflaNit ,  farticeps 
fa (liu cli Spiritits fatt  'U  bor. um  Dti 

'vtrbum,  fj»  virtutesju  .../.•  j  i .-  nlLHeb.  .  4 
Cquidcmillc  Jocus  dc  iitcgcaitisa  plcrif- 
(}uc  noHcis  Dodtoiibus  cxplicacur ;  oeque 
qui  ;  .'»  murMi  fer  tiiniisonem 

D  i\  . .  w  /.  j. .  'Jngti  >  ~jtam  iiiftmt  co- 
j»<>/i/>.quandc  quidcm  5c  ilklocus  i.  Pcc. 
X.  :o  ii.dc  irrcgcnitis  cxpllcaiur  ;  ncquc 
(\\i\itgem audit  ,  Ugisopmir^ordt  fucfcri' 
ptiTnhabet.cuitticogttatiants  fefe  ir.utuoac- 
(ufant,  qfti  ac^uieftit  in  Uge,gbriatMrin  Deo 
•voluntateta  eius  nouit ,  e.\pUrat  qu*  difcre- 
fant.tnfiitutui  exUge.  Rom  x.  orQucqui 
mnomtni.  Dnrnsni prophtuiHit ,  CiaocUscit- 
«i/.Mat!  qui  ouinem  fidem  habet^ 

adecvt  ettjrn  mvntts  traasferat.  u  Cot.  ij. 
ucquc  quifc  pcccatorcma^nofcic.ob  pcc- 
catum  dolccctiam  W^/i/M  Jecundum  Dtum 
ajft  ilw ,  qui  fatigatus  ejl ,     taborat  lub  o- 

«crc  pcccicoxiupfttoxuxo  *  Manb*  ii>  ukv , 


eoimvcoic  vocarc Cmillus.quji  vocario 
luftiticjf.oacm  &  laudlitic jt loncm,  id  zlky 
rcgcocutioocm  piarcedir.  Kom.  8.  jo.  oc- 
quc  q  u  1  KOHitfe  ctcurncOx  armnnoftim.paH' 
perem^nudnm,  ilii  cnim  lali  fuadccuri 
Chr.fto  cniAt  qux  ipfi  uccciraiia  fuiic.  A- 
poc  3.  Ncquc  obftacquod  EccUlia  Lao- 
diccualc  non  nofl"cdicitur;fua(iocQim  ift* 
nuntjuampcifuadcbicvt  cmat  iftaaChri- 
fto.nilianccacalcm  fccognousric  Ncquo 
qm  fcic  homiocm  cx  opciibus  lc^is  iuftih- 
cannonponccoquc  ipfo  ;  ad 

ChtiftumcoofugMc,  vtini.:... .  .  .  .. .  ..uo' 

licra  obcioeac.Gal.i.  Ncquc  qui  ludignum 
fcagnofceos  vel  oculos  incoclum  atcollc- 
re.Icdpciljs  pcrcuticns  dtxi ,  DtMi-  ' 
cor  mihipcccacoii,  QTicmadmodxi..  .    .  ■  ^'^^ 

Mi  abflerjsonc  cafumn.  Til,  Htshufii  prtmo 

tomocpujcHlJoLfxS.pxxlclucpixiCKiLtacatCr' 
gcQcraciooisabipfa  rcgcncracionc  ira  in" 
(f/<»#»/diftnjguu ;  Aliud  cft  quqrcrc  qmbu»' 
modis  ad  rclipifccuciam  fiuc  reoouacio« 
ncm  vitxQo$jjt«parct  Dcus,  quamagcrc 
dciplarcfipifccnria.  Sitigiturtaoc  agniciO' 
pcccati&  criftuja  fccundum  Dcum  reC- 
J>iiccQtix  loiuura ,  fcd  qu.iccous  Dcushac 
viaiocipjrnosad  vitx  icuouationcm  pi.r- 
pacaic.iiuo  rcfpcdtu  iftumDci  cimoicm 
mcricoCaluinusinitialcm  vocarcconfue- 
uic.PixtcicapauorcsilloscontcicDtixoon 
ica  folcmus  mottificationcm  catot»  ku  vc- 
cci:s  ftominis  vucarcvcnoonulli  fi;lcnt,m 
poBnitentix  dcllripcionc.quamuii  vctbura 
Dcifciamus  gladio  comparari  ,  qui  no$ 
quodamaiudomadlcc ,  vc  nos  in  fjcrifi- 
cium  ofFcramus,  &  atfl;dtioDc$  alicubi  vo- 
crcPauIus  Chrifti  mortificatioQem,quam 
incorpoicnofttu ciicumfcrimus.  Coollat 
cnun  moitificationcm  cacuis&  vticii»  ho- 
minu-linc  membtoram  ooftrorum  apuA 
Paulura  longc  ahud  fignifi  .tinvi- 
dclicct  Spiruu»  Chiifli  lH:  ioq 

qiixnos  tcitcacfcd  qux.i.      ..   ct> 

coirupcam  illam  naturam  io  oobis  pcrt' 
mcndo.quxmo  u^udificabar.  lam  vcro 
inco  quoquc  a  nonuullis  di(crcpamus> 
000  quod  ad  rcm  ip(ain actioec  >  lcd  io i- 
pladoceadirarioocfiucforma,  quod  iM 
ToluAC  fidcm  ciTcalccxam  p  (caiicocia;  pa^- 


IN  CAP.  Vir.  AT>  ROM, 


cMiH  obnoxu  eamit  txuto  per  ctreumci(i«- 
nim  ChriJii.Col.  t.verf.n.Imjue  1 
rntHr  0"vellc^perfi(ert.Phil.x.\y<^: * 
c/7  incKrne  fedin  Spiritn  ,  in  quoSptrttU4 
Chrijli hntttMt.qHi  Spirilu f^Sa  carnit  mor^ 
tjficMt,qHiSpiritH  DeiA^ttur,  qut  mmfecunm 
dmn  earnemfeJ  fcrunifu;»  Si  intum  ATftbu- 
Ut.Rem.i.i. 

Hoccilbrcuicct  omnibusirgcnctatio-  Regenit» 
mspartibusiSc  frudibus  invDum  coniOD-  homo. 
(\is:  RegeHttufeIl,<^u\ habct  meotcm  a  tc- 


ttffl,  BOitTeTo  fitnltttti» ( qtio  aomine  in- 
tclligimus  Titr  rcoouationcm  m  Scri- 
pcura:confuctU(iioc)  dicimu$  cffc  fidcicf- 
dlum.&c. 

HaHenuf  Bexjt.  Quam  cxadc  autcm  hqc 
cumiis  quxa  mcdidla  (iint  confcotianti 
jrtraquc  coofercnii  plaouro  cuadct.  Huic 
MHtent  confonat  <jHodferibtt  lohan  Caluinus 
jieinitialittmore.ht/ceverbii  :  Fcfcllit  cos 
/ottcijuoduounullx  confcicntix  pauori- 
bus  ancc  dominanrjt  vcl  fotmanturad  ob- 

fcquiunijquamimbuti  fucrintcognitione  j  ncbris&vanitatcrnundi  purgatam,  &  vcrt 

graiix,  imo  cJiiigullaucnDt.Atquehu- clt  falutariquc  Chtifti  cognicionc  &  fiiicillu- 

ioitialistimor  ,  qucm  lotcr  virtutcsnon-  ,  mioacam,  aftcdlus  morrifitato$»&:aUa- 

jiulli  raccnfcoc.quia  vctat  fic  iufti  ofaedtcn-  inino  &  fcruitutc peccaci  libctatos ,  nouif- 

tix propioquam  cOc  ccmunc.  Scd  hic  non  (jue  Sc.  diuinK  naturx  conucnieotibus  dc- 

.^mtui  quam  varic  nos  Chriftus  trahat  '  lidcuisacccnfos,  &  ad  nouam  vjtam  com- 

adfc  ,  vclprzpaicc  ad  pictatis  Uudium,  paiatos.volunratcmin ordiocmrcdadara* 

'*  Bc  voluntati  Dciconformcm  ,  vircs  &  fa- 

Scd  rcgcninj*  homo  cft  qui  omnia  qiia:  cultatcs  aducrfus  I'cccatum,  Mundum.Sa- 

Jubiungam,fomplcximin(chabct.    g>«<  tanain dccatarcpcrauxihum Spiiirus  fan- 

ixutt  vtterem  homtnem  cumfailistj>fuu,  Cf  dij>urcntc$ ,  &  viifloiiamdciis  rcportatc» 

tnduttnouum  iUum  qui  rtnouatur  in  agni-  fruAufqucDco  &  pocoitrntia  dignos  pro- 

aionem  eongruentem  imagint  eius  qui  condi-  fcrrc  :  qui  ctiam  adlu  ipfo  aduerlus  pecca- 

.dtttpfum.Cot.i.^.io-ijtii^ccepttaDeoSpiri-  '  cumdcccrtac,  &  vi<flotia  dcillorcporta- 

:umj.ipientiA^  reuelationii per  aguitiorum  '  ta,non  qux  caroi  &  concupifccotiaf  adlu- 

ipfiu«.Ephef\At-qutdefofHtt,quadstdprifii-  j  bcfcunt,fcd  qux  Dcograta  funt  facit;  hoc 

vam  conuerf/itionem  aitinet  t  'viterefniUum  eft,adluipfo  dcciinara  malo  &  bonum  fa- 

Lointnem  ,  ^ui  Jeceptriciitu  euptditatibut  \  cit  i  noo  pcifcdlc  quidcm  ,  fcd  pro 

corrttmpitur :  ^renouatus  efl  Spirttu  men-  '  incofura£dci  &  donationis  Cbtifti,pro 

'     •     'in  tUumhomiKem,qui  modulo  rcgcnciacionis  ini.ho3tz  in  tiac 

 iitiu  ejl  in  lufitta  vita ,  &:  paulatim  promoucndj:,  cicniqne 

f.Miclinyiniaverttiuis.EphiJ.^.xx.xy  14.9««  ,  poft hanc  viram  peificicndx : non  quod ad 
retielataf.ic:e  ghriar.iDomDii  inti'        ■ paricscflcntulcs  ,  fcd  ciuoH  ad  quanrita- 

Jpcnk  ,hi!.7>iJfm  tmaghterfi  tran:.  /r  ;  tcmatcinct.vt  didumcltantca-  nonfcm- 
^.vr/i/r/,;     ctoriam  ,ficuta  DomintSpiritu 


t.Cor.f.i  8  quipeccuo  eji  mortHtu,  cuius ve- 
tushctr.o  :  •  '  ■  ,vtabo- 

leatUT  cor^ .  ■  y  iiAtpecca- 

to.quiliberasut  eH h peccato,q:a  Dto  viuit 
per  Dominum  nojlrum  lefum  Chrifium. 
r  ■  ■■ -•rtacum  Chri/fo  crucifixus  eff, 
q :.  :{i  •viuit  ip/e,jtd  in  qua  Chrifitu 

vtnit.tT  qut  vitam  quam  vjuit  in  catnttVi- 

•/  i.io.  Quicar- 
;,.        .         .        .    ■  sts  (y  contupijcen- 
tiii.qui  SptritH  viHit.Gal  ^. z  4. 1  f  qutmun 
docTHCifixHseJl  Gal  6.14.  gtui  circumrijui 


pcr  cina  jntcrruptionem  .*  impingit  coim 
ahquaado,labitur,abctrac ,  pcccaCtSpiti- 
tum  fandum  triftitiaafficic,  &:c  fcdlubin- 
dc  &  plcriuiiquc 

lam  vero  itcegcoitus  eft ,  non  untum  Jrregenitm 
qui  prorliis  czcus  cft.  voluntatcm  Dcioflo  hema. 
nofccns,  lcicnsA:  rolc-nscitta vllumcou- 
fcteniix  moifum  pccratis  Ic-cantaiT.iaaos» 
nuUofcnfu  ux  Dciaftc^us  nutlotcirocc 
po;a.r  ccmpuudus,  nullo  oncrc  pcccaci 
prctius«nuUodcfidctio  hbcrationis  incco- 
C\if-:  fcdctiamqui  voluotatcm  Domiotoo- 
uu  ,  fcdnon  facix,  viamtuftictx  agnouic 


tficircumcifionfnonmanufaHSttorforejtc-    kd  abca  icgr.rditur  ,  opus  lcgis  in  fua 

N  0  ■  n    t  CQfit 


9 


69i 


lACOBVS  ARMINIVS 


cordcfcriptQmlubcti  cogiutioncs  linbec' 
lcrcnmtuo  acculjntcs.quifcrmonem  Eu- 
augclii  cum  n mdio  cxctpic ,  ad  ccmpus  in 
cius  lucc  cxuicacad  bapciimum  vcoic  *  fcd 
idipfum  vcrbum  cordc  bono  aut  oon  cx- 
cipicaut  fi^tccm  fru^tum  nooprofcrc.-qui 
pcccati frijfu  adficicur, qui  oocrc  pcccaci 
prcmicur.cnflictarecundum  Dcum  aBici- 
tur.pcil  '    \\m  acquiri  non  potlc 

nottic,    ..  .  Chnltiim  coafugcrc 

compcllicur 

Omoia  cnim  liu  ,  quocuoquc  modo 
fumuDcur,  nonadipfam  rcgcncracionis> 
pocniccinix  fiucrciipifccncia:  circnciam  & 
parccs  cfieocialcs  >  qnz  fuoc  motcificacio 

V  pcrcincncifcdprxccdanca 

tai-,:  ;  : ,  intcrquc  ioicia,  & ,  ll ita 

volcc.cauliKpo^niccntia:  Sc  regencractoois 
ccDfcti,iS:Iocum  aliqucmliaberc  poiTuoc: 
qucfita  ■  '  mcriitJicc&:  ncruofcCalui- 
uuscxj  ..  iLic.Clinrt.ltb.j.cap.3  Quin 
&]pfavcra&  viuain  Chtil^umtidcs  rcgc 
nciatir:  '   '      n ,  &  morcifica- 

tioocv.  ,uo^.jqiTiuiticationc 
conlla:  ,  vcCiluinusibidcma» 

f)crccdjctCt&^cripcuris&  nacjc.v  fidcico- 
cntanctJ.ridc  cnimChiiftus  ooftct  fic.oof 
quc  Chti(loiofcrimur,mcmbra  fimuscor 
poii>  ipfias  cx  cacoe  eius  &  ofltbua  cius^ 
acqucicacumco  plaocacicoalcfcimu$,vccx 
Ulo  vtuificam  vim  •  ^  r '  ^  faniflitrahamus 
qua  vecushomci  n  .:ur,&innouam 
vitam  rcfurgimus.  iita  omnia  ordinc  quo- 
«Jaminter  (ccoharrcot,  atqucita  c^uoquc 
conlidccaoda  func ,  f\  quis  non  contufc  icc 
diftioAcilla  non'c,&  aliis  explicarc  cupiat 
Hic  vero  oon  dc  omnibus  ia  voiucifum  ir- 
rcgcnicisagimus.fcd  dc  illis  cantum  in  qui- 
buslcx  omncmfuam  cfficicitatcm  exicr- 
u»c  j  qut  proptcxca  fub  lcgc  cHc  rccipcoce 
dicuncur. 

Hns  ica  cx  aecedTcaterci  &  ocdinis  prz* 
jntnis,3d  quxflioDis  &  thcfcos  tpfiuscra- 
Aaciooem  progcediaoiUL.  Vcileaoccm  (iic- 
nccociuscapicis  fummam,  difpoficioncm. 
&  vclucidiipciiiaciooem  brcuiccrob  ocu 


tis.ctus  mcns  oobis  plaoius  ianotefcerc 
qucac.Hoc  vt  commodcfieripoirit,paul« 
alciusncgoctum  repcccudunicric. 

Hoitacuscrac  Apoflolus  vccnbusir.&  ' 
ij.  imo  &  prxccdcncibus  fexci  capttis  ad/  ''  '  • '  ■'• 
Romaoos Jidclcs  otnocs  qui  Roma:  crac  vc  7«/'»''' 
ftrcooc  adacrfus  pcccacum  dcccrtarcoc,  cMfjttft^r 
DcqucpaccrcQCur  pcccacum  ip/is  domin*- ''^*'"'**'»^ 
ci,auc  ccgnum  in  roorcali  ipforum  corpo:c 
cxcrccrc.fcd  vc  Dcofeliilccenc,&  mcmbii 
fua 

acma  uiftitat  Dco  dcdcrcoc :  hoccatro- 
nisarquicaccmulcisargumcnri";  ;im 
acommuDtoHc  fidclium  cumCi...ao  dc- 
duftiscommonftraca&cenfiimaca.  Quo 
aucemad hancfpiiicualem pugnanpf  cutus 
incuodx  ftudium  noo  pci  .1 
dcmont^racioucm  ,  (cd 
ce(luspollicicacioocn),fuicpei'. 
fortiusiUosaDimaict.ccrtamvj  .  cm 

illispropofuicfcqucDtc  vcrfu  ,  u.v.us  ./«f- 
CAtHm  enim  vobu  ncn dominabitur,  Nihii  c- 
nimadpugnamforticcr  &  auimofc  capcf- 
fcndamiquc  inftigarcpotcft,  jrca 
viLtoriarobtincndxfiducia.qua,,.  ..a  .  .cr- 
bispolIiccturApoftolus.Iirinatautcm  pio- 
millun^fuum  racionc  dufta  ab  itlo  eiurquc 
viribus,fub  cuius  dudlu  &  aufpiciiscflcDC 
aducrfus  pcccatum  dcccrtacuri ,  vcl  ab  cd 
ftatu  inquo  iam  craoc  in  Cbrifto  &  pcr 
Chrillum  cooflicutijhis  vetbis  :  non  tfik 
fHb  lege.gnnx  vircj  a  coutraria  legis  imbc- 
cilliutc  cotnmciidans.  Quafi  dicac,  quoA 
tamfcdulovoshoitor  ad  pugoam  coutrx 
pcccatumftrcnuc  fufcipicndam  ,  idfacio' 
1100  cantum,quia,dum  communioocm  vc- 
ftramcum  Chrifto  iotacor » xqmnimum' 
illudtflciudtco  :  fcd  ctiam  q^uia  praelca> 
tcm  vcfttum  ftatum  confpicien$,io  cerram 
fpemvcnio,fijtutumvt  vnfloru  aduccfus 
iliud  potiamioi  aufptciisilhus  fub  quo mi-^ 
Ii-  non  forc  vt  pcccatam 

.  ..1  iominctur.    Eftis  cnira 

fubgtatia>  fubrcginiiQc&  dujflu  Spititus- 
GhriUi,&  aoa  rmplius  lublcgc  Siadhac 
cncTi.-;  •  !  illo  ,  in  quofuiftis  antcfi- 
dcmih         '.:ro,Bcmpc,fubJcgc,  dc^c- 


lospoocrcjvcfcopoApoftoIi&its  quaad  '  raadum  vobis,vcfubdomioiopcccaricoa- 
fcopumfaciunc,  &  tanquam  fcopo  infcr-J  ftiturii.dc  vtdotia  diccrem,  quam  K  • 
uUatuabAfoAoloaiianraiic.coafidcni-  Yiiibus,qu«iubc(cooutjadiuuaic,vxiuii.\ 

pr.x- 


IN  CAP.  VTL  AD  ROM. 


'         'iir,min         'licilaspcccati  vini 

^   uiuisin  vu.  . ,     lincrcminimc  pol- 

fccis:  qujDcumcun^ae  ctiam  id  opaam 
fubaufpiciis Icgis  pugnaaccs  daietis.  lilud 
anccm  ad  comprobandam  neccnuiccm 
gtacia:m  Chiiflorolo  oblatx  &  obtinco- 
<ijc  in  pcimis  valcbac  ^aduccfasillotqui  lc- 
giscaular  coBtra  Euangclium  patrocioa- 
b.incur,&  Focduslcgc  opcrum  cuciafccdus 
£iuriq,Legcmqucfidci  vrgcbanr:quod  plu- 
rimum  facicbar  ad  icopum  .^poCloli  qucm 
pTxcipuahuius  Epiftola:  parcc  Hbiptopo- 
iitumhabcc.Iftacll>doccrc/w»  Legem  ftd 
Enangeliumeffe  potenttMmDei  tdjnlutemr 
«mnicredenti:t\im(m\i  pcr  Lcgcm  Lcgif- 
qucoper.1  ncmo  iulcjficati  qacac  a  pccca- 
ns-admiins<  cum  quiaciuCdcm  Lcgis  vi  &i 
auxilioncmopeccaci  poccntix  felc  oppo- 
ncrcpollic  ad  lugum  ilKus  cxcucicndumi 
&cxcu[ro  iugo  beufciuiendumi  quialia- 
timmconflidtuluccumbac:  vtrumqucau- 
ccm  DobisitJ  Chriftopcr  Euangclium  ob' 
lato  &  fidc  apprchcnio  v  ^i.-fc,  tum 
pcccatoium  pcrtidcmi..  ncciusrc- 
milfionemitum  Spiiicus  CbiilU  vim.qua 
pcccarorcfiftcreab  eius  domioo  hbcrtaii- 
pcrcundcm Spiritnm  ,  poflimui,  <fc  vifto- 
riam f'c codcm rckrr.  ,  Dcoqucin nouita- 
wvitxferuii  - 

Quxvnico  iucuita  mificiancut  lu  ob 
oculospofica. 

rDchortatoria  ;  He  prAbttr 

I      memhrn  vefir»  ^rm*  in^ 
Propofirio-  \  iMjHtiipeecato. 
ApoftoU     NAdhortatona  j  Sed  fijlitr 

^    membra  'uefirn  »rma  /«- 

\^  JlittADeo. 

{Pecmtkm  enimvoHit  nondominit- 
htHr. 


Hinccnihy 
scxnajcuius 


I 


Peceatum 
dominabi. 


C Antecedcn»  i 
I      vobit  nm 
tur. 

Coofequcns  ■-  ItMtjut  nt 
fribcie  membra  "veJlrM 
nrma  imujlttiA  peccntoi 


Larm, 


ftdfijlite  vos  D<»,  &  c, 


a  coacraiio 


Compro- 
bationis  & 
Illudratto- 
nisbrctiis 
cxplicacio. 


Anccccdcntis  C^jiu  t 

fcu  racionis  ^     quc  ^ — 

coprobatto.    )  dotnin»bitur. 

Illuftracio  «omprobarioDis  r Hon  tfiufult 

'^Siquidem  tUhnc  fub  lege  ef- 
fetu ,  vt  antefuijlii.peeca' 
tum  vobti  t//  ante  dominir-' 
retur,(^nonpojfetit  non  il- 
Uut  imperium  impul- 
fumftquuti,  mibra-vejir» 
dsretirms  iniujlitii  pcc- 
Mto. 

Atcumnon  ampUus  fublege 
fed  fub  gratiA  iam  fitis, 
peccarum  omninovobit  non 
dominabitur.jed  "ji  gratiA 
facile  iUi  refijlttif,  ^  me-' 
bra  vefira  arma  iufitti* 
Deoprtfiabititr 

rndcveroinrermiflo  paurulum  tocar-^ 
gumcnco,  in  cadcm  adhorcaiione  (  priu* 
tamcD  rcfucata  obici!Vioac,qux  cx  ilro  dc- 
duci  porctat )  pcrfcucrar  rchquo hoc  fcxco 
cjpitc-  rcfumpturusidcm  illud  argumeo- 
cum.lariufqiie  pcnra£katurus  capicc  fcpti- 
moiutcgio,&  partecapicis  oift^auipriorcj 
qijandoquidcmilhus  argumcnci  tr.idtario 
ad  fcopum  Apoftoliplunmum .  vcaocc  vi- 
dimus.cooduccbar. 

TrafVacautcm  Apoftolus  argumcntum  j/,^ ' 
hoc  ifto  ordinc  &  modo ,  aucm  ipli  racio  ^reun mj^ 
Sc  craiftaiionis  ncccflicas  poftulabat.  Dixc- fitio, 
cat  eirim  :ptecatum  vobu  nen  dominabitur; 
non  tnim  ejlisfub  ltge,ftd fub  g  ratia  Qu  i  b  u  s 
veibis  bzc  quacuor  cnuociaca  cootiQca' 
cur. 

I.  Chtiftianinonfuncfublcgc. 

II.  Chnftiani  fuucfiib<;ratia. 
Iir.  lisquillib  Icgc  fuiTt  pcccacumdo- 

miaabicUc. 
IV.  Hs  qui  fub  gratia  funt  pcccatam 

Doodomioabicur. 
Qnpnim  4.  cnunciationum  fccundum 
&  quartum  ad  fuadeadum  illam  cxhona- 
cioacmfuDrDeccfl'jria&  fufficicncia  ;  pri» 
mum  YCio  &  tcrcium  tum  liluftracionis 
Naaa   }  cauQv 


ir.  Enim- 
tiatA. 


^74  E  P  I  S  T  O  L  A 

hommm  Rf^fwiraw^i/^wfcarnalemeflc,  vcndiruinqucrub  pcccatum  ,ir0rf/?, 
Mundpium ptcuti  \  velle  quidcm  bonum , fed  non  faccrc ,  nollc  malum,(cd id 
tamcnfaccrci  imo  vidum ,  5c  captiuarum  cflc  fub  Icgc  pcccati,  hoctftfub  vi  & 
effiiaciapectdti.  yndeporro  &  bocdeducttur ,  vtquit  regtnttw Jitfuficereipfum  bo- 
num  vcllc  licet  voluntdte  incompUta  &  qudm  aHus  non  fequatur^  ttem  malum  nol' 
lcMcetd^uilludpatret.  Quodftverum efi^tum totumpictatis(ludium,totanoua. 
obcdicntia ,  totaquc  adco  noua  crcatura  ad  hat  angufltai  redtgetur ,  vt  conjtftdt 
non  in  cffc£t\.\/edin  affe^u  tantu.Hot  ipfum  quam  langtndos^frtgidos^remtjfot  nosoes 
fit  tffedurSttum  inabjtinemiaamalottum  inpr(tfiattoneboni,nemon¥prtmo  intuttu 
videt,  Habent quidem qui  hanc fententiam  tuentur fua efitgia  & paUtationes,fed qud 
huiufmodi  funtyVtgloffu  plerttnquetextui  repugnet.fericulofum  eftcircapietJtit  txer' 
cttitm  homines hitm  pnconccptum in antmis impreffutn habere  caput hoc  dc  rc- 
rrcniti  s  eflc  intclligcnduin       hocproftitidamento  tenentesjn  retiquis  vadunt  quo 
ajfersus eos  diuit , gl  ^arim  a  DoHoribui fuit prcpofitdrum  non  recordantes.  Aduertis 
hoc  ipfum  Attgujlinut  &  ftandalum  tnettictis^primtt  annis de  homine  fub  lege.pojlerio- 
ribus  de  homine  fub gratia  interpretatm  quidem  ejl loctnu,  Jed longe  moUtu*  qtiatn  iam 
fit  fpxneque  nullMum  pietatis  noxa.  Bonum  entm  quod Apojlolm fe  vclic  dicit  &C 
non  (dcevcintcrprctatHr  non  concupifccrc,malum^W(»</yf  rfiaf  no'lc  &  tamcn 
feccrc,  concupifccrc  •,  quanquam  mtrabili  mixtura legis praceptiua  & probibiti-' 
ut.  Modtmi  interpretes  de  f  ono  & malo acltidli  inteHigunt.  Notdbtle dtjcrtmenl  Cd" 
tertim  ftcutparent  nojltr  quam  dthgenttfime  lakorem  fuitm  collocauit  in  toUendis  relt' 
quis tmpedimentispic:at:s :  itatniprifnis in  erutndo  vtro fenfu  Scripturarum  male  i«- 
teHeflarum  ,  maxime  ft  iu  pietatis  Jludium  impingerent  tndeftffo  Jiudto  defudauit. 
Quodfivfquam  hocpraflint.certecirca  Vll.  fmcap.adRomanoseumnominattmhoc 
prifittjfe  fatendumeji ,  qttippe fuperquo  Commeittariutfitam proltxHm  tdmqutdC' 
curdtt  eldbardtum  confcripfirit,qutm  nunc  in  lucem  ddmus. 

Cumprimum  Geneiudomumreueritretur  ,  hoc  ipfumcaputinteUigebdtprout 
Yulgo  nunc  explica  tur ,  ita  falicet  edofiw  a  praceptoribus  fuis ,  quorum  tanta  erat  dU' 
Horttatdpud Jludiofos,  vt  nemo  in  id qiiod db ipjis dtcereturveltnquirere diideret.  Sed 
tumpoflmodum  in  MintJIerio  Ecclefta  AmJIthdamtnfisEpiflolamddRom.explicdH" 
ddmpro  coni  tonefumpfiffet  ^peruemffetquedd  hoc  ipfum  caputyfuptrcuius  rtctptdin' 
terpretatione  iam fcrupulum  in  animo fuo fentire  cceperat ,  eo  quod  videretur  &  extt" 
nuare  rtgentrationtsgratidm ,  & pittatis  K^lum JiuAtumque  minuere  :  ab  intti»  adfi- 
nem  vfqtie  iHudin  bond  confcientta{quemddmodumpartrdt,& publtcafundtonU  ra- 
tto  extgebat )  perpenditxum  antecedentibut  &  conjequentibui  contuttt ,  omnid  &  Jin- 
guldyVt  cordm  Deo,penfitauHy  Commentdtores  vartosquofcunquehaberepotuityVett' 
ret ,  medtddtatis ,  nouos  fupereo  legtt ,  tandemque  yfaptus  itiuocato  nomtne  &dUxHii 
Dti ,  ddtutu»  imprimiscomjfient.  Buceri  & Mufculi  in hunc eundem  tocum\ deprehen- 
dit  rectptdtn  interpretationem  nonpojfeferre  cenfuram  vertidtis/edlocum  omntno  ejfe 
imtlitgtndum  de  homint  fub  lcgc  extpnte,  in  quo  lex  omni  fue  officto  dejundd ft.qui 


DEDICATORIA.  67^ 

prQindecontritmwMnimo  fuopropterpeccata  ,  conuidufquede  impottnfu  legit  ddje 
fdlHandumJiberatoremqu^trat/uqHe  nonquidem  rtgenitm^fedmproximo  gradu  dd 
regenerationem:  quemadmodtim  cum  ttiampublicepro  fuggtfluexplicuittexijiimans 
hocftbiper  libertatem  pr»phetia(quafemper  in  Ecdefia  Chrtjit  locum  balere  debet) 
licere.  Htc diltgentia  in  traclandit  Scripruritjuc  candor  cum  laude &(ommendatione 
Jingulari effent  digna ,  prxfertim apud Ecciefiajlicos ,  ita  tamen  excepta fuert a  nonnul- 
lm(quos  miaimeomnium  decebat)z.elotu,vt per  illos non  fieterittquomtnm  audor  lom 
pramii  noxam &infaniam  auferrct.  Hoc  fcilicet  efl  dt/igentiam  acuere  ad  peruefli  • 
gandas  SiripturaSyhoc  Itbertatem prophetiafouere,& non  potim  exferuuChrtJli  man^ 
eipia  homtnum  facere  qiiorundam  qui paulo  ante  nos  vixere ,  eorumque  mterpretatio" 
nem  tantum  nonpro  norma&  regula  interpretationis  nojlracanonixjere, 

Hoc  cumvideret parens  nofler^coepit  iam  tum  hunc  Commentarium  fcribere,quem 
tandem  etiam  ad  Jintm  perduxit.  St  Deus  illi  lengtorem  vitam  conceftffet,accuratim 
eum  tpfe  ( ficut  &  tam  inceperat )  Umajfet  :fed  cum  morte  prauentm  hoc  ipfum  pcrfi- 
cere  nonpotuerit,  &  tamendignumftt  opm  (iudiciomagnorum  virorum)quod  lucem 
vidtat^atiftfumm  idpubltcocommittere.Hicautem  primo  fenttntiam  fuam  proponit 
au3or,eamqueex  deduSionetotimcapttii^nec  noti  &  ex  connexione  cum  pracedtntit 
tum  confequentit  capitit  probat.Deinde  eam  nunquam  damnatamfuijfe,fed  femper  ad- 
Jlipulatores  maximos  habuiffe  ofiendit.  Tertio  i  Pelagianifmi  labe  eam  vindicaty  eiqut 
direHe  aduerfartdemonjlrat.  Quarto,interpr(tationem  viilgo  receptam  contedttpror^ 
fmnouameffeanuliu  veterumreirptam  ,  amultisreteSlam.  Benique,  eandemgratis 
iniuriam  effe  &noxiam  bonit  niortbus.  SiccoUattone  fententix  Augufitni^vulgatajiia, 
amicaque  Sjmmjijiurum  'srt3ff<puvr,rH  opm  claudit. 

Vifum  vero  nobu  esi  hoc ipfum  opm nobihff.BardeJty  Amplit.  Tua  dicart  de  conff 
crare.cuim  reinonvnamhabuimm caufam.  Fuitparenti  nojtro  inde  a primit  Mtni" 
fierii  initiisfanlia  amicitiacum  AmpliJf.&SobiltJf.  Viro  parente  tuo ,  lionoranda 
memoria  ,qua  etiam  inttripfos  continuata  durauit,vfque  dum  idem  ille  parens  tuus  ple- 
nm  annit  &  fatur  honorum  fupremum  diem  clauderet.  Tujicut  paternorum  bonorum, 
ftc  &  amicitia  heres  in partntu  locum  fuccepjii,  vndeetiam  tibi  cum parente  nofiro,ex 
quoaperegrinaiione  quam&fiudiorum  profequendorum  &  vtfendarum  txterarum 
nationumcaufafufceperatreuerfmes  arcitfiimafamtliaritasinttrcej^it.  Tu  ipftm  d^- 
namagni  facere ,eum  fapim  fuper  quafitontbm  Theoiogicu  confulereyfapimetm  confi- 
ttisvtifolttut  es,  iUetuis.  Cumautemipfeapud  animumjitttmreputarctftnonejfebt' 
minum  mancipium.Jedferuum  lefu  Chrijli,inque  ipftm ftltm  verha  iuratum,  ac  pro- 
inde  inctperet  in  fententiatab  honwiibm  excogitatas  tn  veritatem  &  necefttatem  iUa- 
rumltbtre  inquirere,eafque cum  Scripturis  conferens  fubinde  tttani  animaduerfiones 
&grauamina  fuacontraeasmodcfie  proponere^eaqueratione  multi  ex  tUis  qui  ante 
ipfi  amici&familiareSytanquam  abiUo  qut  antiquos  terminos  loco  moueret  ^alienio- 
resfierent  fenftmquepubltce&priuatimveldata  vel  captata  occaftone  finifire  de  ipft 
loqui  inciptrent^nonnuUi  quoque  fatis  apertenunciumtpfi  taittetent ,  quin  &  totm 

Mmmtn    5  Eule- 


  .'---.3 

lACOBI  ARMINIi 

De  vero  &  genuino  fenfu 

CAP.  VII.  BPISTOL^ 

R  O  m"a  N  O  S 

DISSERTATIO. 


Utn. 


Vxritur  dc  fcDtcntiaCapi  • 
tis  Vll.ad  Romaoos  >  & 

fiotifllmufn  poltrcmx  il- 
ius  pattis  .  qur  abinitio 
XlV.autXV.vcflus  adti- 
ncm  Trque  capitis  pcttra- 
ftaiur  :  AnkihictjipoJiolM  ijlhicdeftipjo, 
quMlU  tunc  erMtfvel,  quod idemftnt  eji ,  /ub 
SjitJeireM  j]^^ perfona  dt  hemine/Hkgrxtim  ChrijU  txi- 
Jtntentiam  Jlenteagat:  nn  vertferJonMn  tbi fujlineat  ho- 
(juimcapi.  mintifnhtegeconjiitutif  Qua:  quxltio  ct- 
juAr*.    ian*ai«is  vcrbitproponifokt:-/!»  ■■^/f^o'*" 
ijlhic  traStt de hcinint »dhtu  irregenito  ,  »n 
verofer JpiritHmChriJli  iam  regentruto:  fco- 
tcntia  aliquaotulum  diucrl.ucum  quia  vox 
irregeniti  litius  fc  r  ttcdat»  complcdcns  ct- 
iam illos qui  funr  lub  icgc  ,  quoium  ftatum 
Apollolusctiilbbiaa  pcrfona  vcifu  uono 
Ituius  capitis  brcuucr  pciftrihxii:  tum  quia 
eadcm  vox  oonuuliis  iion  modo  puram 
potam  rcgcner.itionis  ,  fcd&  jmoium  il- 
ioruqux  icgeocraiioni  ncccirano  prxcc- 
daoeafunt  ■  abfcoti.im  dcnotcr,qux  prx- 
ccdjnca  taotumabert  vt  vocibushilccf/f/A 
/*jf  f/7#jcxclujjntiu,  vt  bouapais  jftorum 
ftatus iJhus >  qunftK  vucibusligoificaiut, 
ambitu  ncccfljaocomprchcndatur.QAiod 
prxreriri  citra  aoimaducilioucm  aou  de- 
cuit.quiaifta^vocif/rwjjr»!//  prxconcepta 
multts'norio,caulai)oocTi<.;uacft  ,  curre-* 
iicicndi  Hbi  puccot  (crttcoujin,  qux  hic  dc 
komiQC  uicgeairo(boc  cA,n6  mado  ipCus 


,  rcgcacrationisexpcrcctfcd&omniuni  qax 
tcgcnctarioncm  prxccdcrc  foleot/3gi  pio- 
auntiat,&  curalteramifti  cootrariam»  lioc 
diligcntiore  vocum  &rcrum  coofidcratio- 
Dc  nbi  approbaodam  ccnfcaot. 

Difputatur  autem  hxc  quxftio  oon  tao- 
quani  vna  cx  iUis  dcquibus  diactfumfcnti-S?**"*^'' 
le  liccatCatholicx  do^iiox  tra<itatoiibus,  htc  qHtJiu 
fcd  ac  fi  tanti  (\i  momeoti  &pondciis  iddijputtfnr. 
tidci  veritatcm  ,  vt  citra  eiusdctrimcn- 
tum  &  manifeftam  hxrciin  dc  ilia  nonnifi 
in  vnam  partcm  ftatui  pofTit  ,  illaroDcm- 
pcquxdebominciub  gratia  cxiftcntc& 
rcgcnito  ibidcm  agi  aftirmat.  Qjiod  quidc 
dciftaqu^ftiooeiudiciummihi  nouumcf-  q/|^  ^  ^4. 
fcvidctur,  &  anrc  hxc  fcculaiDauditacn* ^^^^^^^^^. 
quibusconcclfa  fuit  dodtorib.  Hcclcfix  U-^^^yj^^^^_ 
bcrtjs,  vcl  iii  hjDC  vci  10  iftam  paitc dc  ifta  fjgf,^fff  „„. 
quxftioDc  fcoticndi  roodo cxplicaiioocm  cejfamjiitffe. 
(cntcDcix  fux  oon  cootrariam  Articulis  & 
dogmatis  Hdci  adfcrrcnt.  Qupd  quidcm  io 
hoc  ocgotio  Hcri  pcdc  tctipfa  declarabit> 
&  ilti  cxiftimaur,  qutltberfatcmicDteotia- 
rum  hic  conceiictuiK  :  quum  nemo  yn  -  Sluidihemi 
quam  putJtiifL-ntcotiam  in  Kcclciia  io\z-  ntfub  if  it 
laodam  ,  qux  rcliquis  dogmatis  &  Hdci  ^wmp /o^Mm 
articulit  coolcoiancc  cxphcati  oon  foC- exp/icMnt 
lct.  perptrMin 

Grauaniur  quidcm  qui  de  bominc  (}x\>  graHMriMf- 
lcgccxiftcoielociIiftumcxphcaut.dLipli-yfww^/f  hi- 
ciS'  clagunq.hxrcrcns.tlHnitJtciquodno-  reftoi  FeU- 
mmi  «itra  gtatu  Chrilti  quid  rca  &fjluta-  g'-*»*' 

risbo* 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 


^97 


PRIxMA  PARS. 

tjtspri}-  Jlppjlolttm  mn  de feipfo » qaalis tunc  erat, 
nequede  bomtne  fub  grAttA  exifif^ut 
hk  dgere.fedpeTfondm  tn  fe  iratijhdtf- 
ft  hominis  fub  lege  (onfiitutt. 

Siuc  vtalii. 

'icrihun-  ApoftoUm  hoc  locononjgere  de  homine 
r  urmini     ■■•< pCT  Spirttum  Ch rifit  regenerato , 
■ftconten-  fidperfonam fufiepijfe  hominunondum 
'  regcmtt. 

'Hcfcos  probatiooi  prxrr.irrcnda:  & 
pi.r(lcticDdx  lunc  rubic^otum  iHx 
comprchcofoium  dcHniciones fcu  dcfcii- 
pcioncs.Subicila  func ,  ^ffo/Iolus ipfc,  homo 
fub gratiMCon/litufw ,  hamofH^  lege  pofitus, 
homo  regenitM Jpirttu  Chrijli ,  homo  non  • 
dum  regfTitiHi. 

Apoftolani  dinundlimpofui  a  rcgeni- 
'     11S  &  fub  gtacia  conftitucis ,  non  quia  e  nu- 
'^'"'mcioilloium  ipfum  cximam  mccr  <juos, 
VttMnr,  ^jjjjniufn  locumobcmccfcd  quianonnul 
Itsvtfum  cflcx  ApoOoIicx  pcrfcdionis 
dcfcripcione  argumenca  ducerc  ,  quibus 
probcBC  /^pofloluin  hic  dc  feiplb,  qualis 
tum  fuicloqui  oon  potuiflcquum  itla  qua: 
hic  (ibi  ciibuic,dt{rcncanca  liat  lis  cjux  alt- 
btdc  fc  ipfofciibtc,  &  cximio  illiusilacui 
^pgrclTuiqne  ioiidc  &  nouicatc  vttxtgno- 
mmiofj.  Vcium  quta  cetcumcd,  Apollc»' 
lumhicdcfc  propric.  vccflab  altis  omnt- 
buscuiufcunqucilncllacusfcuotdtnis  dif- 
iundaSf  Donegiirctfcd  fub  fuapcrfonade 
ccrco  homioum  gcncrc  &  ordinc cra^Vadc, 
fiue  ilh  fub  lcgcftoc  &  oondiim  rc^cnict,  li- 
uc  regcnict  &  fub  gcatta  conltiturt ;  nos  o- 
milfj  ticrciiptionc  Apodolt  vidcbimus, 
qi:  '  '  ■     juitgrmtia  Q>  fnl/  lege;  quid  re- 
gc  'rtontium  fiuc  irregcnerMum ,  ita 

t.imcQTC  tn  rcntcnciz  noflrz  adflrUL^liob 
nc  fimus  allituri  argumcaca  ab  ApoAoIi 
dcrtii|3cioncdcfumpca. 

Sulflege '\\3iC\^ctJft ,  aon  figoificac  le^i 
obuuxium  cfle  ad  illam  pcAiundam ,  (ca 
teuehiudibus  Icgis  obcditc.  quorcafuo- 


mnes  lo  vpiucrfum  hominM ,  fum  qui  fiac 
iCgc  clTc  dicuncur  capicis  huius  vcrfu  9. 
crcacionis  iurc.tum  cctam  qui  fub  gcaci» 
funcccdctnpcionisinfupcr  &  fandliikatio- 
ois  iurc  ,  fub  Icgc  cilc  ccofcncuc  ica  camca 
vcfubrigore  ciusnonriBcfublcgcs  quip- 
pcChriuo  ptxriaodi  fuos  a  legis  tigorc 
immuncs.- fcd  qutalcgis  duplcx  cticapcc- 
cacores  cft  officium ,  voum  pcccatotci  fub 
rcatu  pacnx.alcgcttanfgrcnottbus  dcnun--^  " 
ciacx,concludi:rc>  &  fua  fcuccncia  conJe- '  .</ 
mnarcialtcrum  pcccatorcs  primum  dc  fui 
Jcquicatc  iuflitia  &  Vaniaicaccinftcucrc  &  g'i:ltudfui 
ccrtos  rcddcre.hinccofdcm  pcccaci arguc-  ^^Z^ 
rcad  obcdicociam  vtgcrci  proprizioliur.i- '  in 
tatis coauinccrc ,  mccu pocnx tcrrcrcad J-^"*'' 
bcrationcm  quxrcndam  compcllcrc,  &  legfm 
TDiucilum  pcccacorcs  pro  fua  clncjcu-  ..  ,    -  e/f 
duccrcregctc ,  8c  agcrc,  hiqcrub  Icgc  efle  /«^  ^'£f>  Jf- 
dicuncur  primi  officii rcfpcclu,  cmntuH v- "fffdttm  U- 
nitterfuntfeccAtores ,  etiam  qui fme Itge [tmt,  J'"»  *V'** 

ftnelegt ptccautrunt ,nitmferibHnt finsle-^^*  "'i^  li- 
gt.Rom.i.  Nan  tamen  cttr*  tuJUm  legu Jtn-  ^'reJI,  ijlt 
tentiarucon  '  /f.  Sccuodl  vcio  olHciiy'""''»^'"''?- 

racioncy«<.  .  ^   ..ij  dicunmr ,  ^ui/unt  Jub  de  nhud  esl 
imfieriotrtgimine,  mngijlerio,    fndngpgta  U-  7«* 
gts.quiUgtieJjicacitiite  (y  du.^nrtgii  '  rj» 

aguntu r, in  quibus  vim Jitam  exerit ,       .  i   *r 

rMtonetiJiiu  fuas  exerctt,ftittomnes,Jiuc.ttt-j'-'"^">*ti, 
qnxs,plurespaHciorefue:c[\xo  rcfpcdu  dmct-^hudUx 
ligradus  &  ordincs  illotum  dlc  pofluut  'r 
&  func  .  qui  fublcgc  hocfccundoiotuitu  -  -ir 
ciTc  dicuocur.  Hic  vcro  homiacmfublcgc*^« 
ex  incegracfiic-iciTarc  &  omnibus  opcia- tn.Ugct 
cionibus  legis  dcfinimus  ,  fic  Apoiloli 
fcopo  poflu^lajKc,  vc  pofl  vidcbimus. 

Huicpbrancx  aducifo  rcfpondctalrcra  ^tJ  ful 
\\htfubgrati*ejfe,c\ii]ii^x:iux  cum  duplcx  gratiae^e. 
fic  cfFcAus ,  prtot  l^omiucm  pcccacorcm  a 
rcatupcccati&condcmnationcabfolucrci 
alter  homincm  (piritu  adoptioais&iiogo- 
ocratiooisdonarc,  coquclpititu  viuifica- 
re,duccre,agcic,^£ regcie.-  hinc Julgratis 
ejfedicutiiur.tum  quitmrmtnet  fHiitireatM 
cendemnatione,tum  qui  grattt  t^  Sfrri- 
titt  fanclt  ducatu  rtgttntur  aguntur. 
Quum  vcro  hocloconoo  agatur  propiic 
dcpcccati  coodentnatiooc,  (cd tyracnidc 
&  doiniaioquod  io  fubditosfuos  violco- 
N«aa  (MT 


IN  CAP.  Vjr.  AD  ROM. 


tin\,  no^fzxo  ^iit»»«»«*Cquo  oominc  ia- 
tclligimus  titx  rcDouaiioDcm  ct  Scii- 
pcurz  coafuctuciioc }  dicimus  cflfc  Hdci cf- 

Hafiaitn  Bexji.  Quam  zxxCte  autcm  liqc 
cumiis  cju«a  mcdidla  funt  confcDtiant, 
-rcraquc  coofcrcnti  platium  cuadci.  Hhic 
MMtew  confonat  ijHodfcrtbtt  laha»  CaluiHHi 
AeinitiAUtJmcre^btfteverbu  :  KefclUt  cos 
fottCfquoduounullz  confcicDCia!  pauori- 
bus  ancc  dominancur  vcl  formancurad  ob- 
.fcquiuni,quam imbuti  fucrint  cognitionc 
gratia:.  imo  cani  gullaucnot.  Acquc  htc  clt 
ioittalistimor ,  qucm  intcr  Tirtutcsnon- 
nutli  roccafcotiquia  vcix  ic  iuflx  obedicn- 
tixpropinquamcflccctnunt.  bcd  hicnon 
^gitui  quam  varie  nos  Chnflus  trabac 
adfc  .  vclprxparcc  ad  picucis  lludiumj 

Scd  ccgcnirtK  homo  cd  qui  ^^mniaqaa; 
iubiungam ,  complcximm  (chabec 
txi4it  vetertm  homtnem  cumfadts  tji/iHi,  Cf 
.indutt  nouum  illum  qiii  renouatur  in  agni- 

,tio;:ern  congruetitem  tmagint  eim  qut  condi- 
.dit  iifum.CoLy^.xo.qut acceptt k  DeaSpiri. 
.'umjAf>ientit     reuelationit  per  agnttionem 
iffiMt.Epr'         inidepofHit .quadadprijli' 
namconu(.:j.  .   iutn  Aitijtit ,  viteremillum 
l.omiHem  ,  qui  dectptticibtu  cupiditatibtn 
corrumpitur :  ty  renouatus  ejl  Spirtiu  men- 
■  t , tnduit  ncuinn  tllum himiir.em,  qui 
j..    ..ium  DeHin  ccnditm  ejl  tn  ttiftitia  ^ 
fanlHmonia vert/atis.  Ephef  4 .i i .  i ) .  1 4.^«« 
reuefAtaf.irif  ^lrriant  Domin-  .vtin 

JJ>rr:ilo,tr    '         •  ivcm  fr.:         •  •'  ir 

e.^-clorjii  ,  a  Domi.  :i. 

x.Cor.f.i  8  qut peccato  efi  mortuui,  ttaus ve- 
tus hcr/!ocn!)i  Chrijic'  7,vta6o- 
hatur  cprpuipece.iti,n>- 1  j.  u  u  ■tiat ptcca- 
to.quiliberatui  eS it peccato,qui  Dto  viuit 
per  Domimtm  n^Jlrum  lefum  Chrijlum. 
F   ■'■ •    ■  -7. 


:i4 


■    ......  ^  ...  y...^-  ;.j 

\:itam  quam  ninii  in  caxne,vt- 
'  (m  Ftdei  Dei.  Cal.  i.t  0.  j^Hicitr- 
'  !'w  O'  concipijcen- 

'..      .  ^   •  J.Z4.1  c  qutmun 

tlocructJixHieJl  Cal  d.14.  &ui  eircumeijm 
tjl  circumctfictienmmanufaUtt » eorpore^ec- 


catit  ebnaxia.  earnu  exuto  per  circum.  ■  ~  ■ 
nim  ChriJii.Coi.  i.vcrf.n.lnquc  Deus  ... : 
raturc^vellc  (^ptrficere.Phil.i.if.^iijoM 
efj  inearne  fedin  Spiritu  ,  in  quoSptritm 
Chrtjit  habitat.qut  Spiritu faila  cartiii  mor- 
tificat,quiSpiritH  Veiagitur,  qutncnfecunm 
dum  carnemjed  feeundum  SfirttumambH- 
lat.Rcm.^,1. 

Hocdlbrcuitcr  omnibusirgcncrario-  Regeaitm 
mspartibus&  fruiSlibus  in  vnum  coniun-  /vw^» 
dtis :  Regt»ttHs r/?,qui  habct  mcntcm  a  tc- 
Dcbris& vanitatcTnundi  purgatam.  &  vcra 
falutaiiquc  Chiifti cognit-onc flc  fi dc illu- 
rainatam,  aftcdus  morrificatos,acaDo- 
mino  &  fcruitutc  peccaci  libetacos ,  nouif- 
quc&diuina:n>curjc  conucnicocibus  dc- 
lidcuisacccnlbs,  &  ad  nouam  vicamconi- 
paracos.vnluntatem  in  ordincmccda^are» 
&  voluntati  Dciconformcm  ,  vircs  Sc  fi- 
cultatcs  aducrfus  rcccatum,  Mundum.Sa- 
tanam  dccctcarcpcrauxilium  Spiutus  fiin- 
dij)utcntcs ,  &  vidoiiamdciis  rcporcarc» 
frudlufquc Dco Sc  pocnitfntia  dignos pro- 
fcrrc  :  qui  ctiam  adlu  ipfo  aductfus  pccca- 
tumdcccrtac,  &  vicloria  dcillorcporca- 
ca,non qux  carni  &  concupifccntix  adlu- 
bcfcunt.fcd  qux.Dcograu  funtfacit;  hoc 
cfl,adlu  ipfo  dcclina:  a  malo  Sc  booum  fa- 
cic  j  non  pctfciflc  quidcm  ,  fcd  pro 
mcnlurafidci  &  donacionis  Chrilli,  pro 
modulo  rcgcnciationis  ink-hoatx  in  hac 
vita,  &:  paulatim  promoucndx,  dcniqnc 
poll  hanc  vitam  pctficicndx :  Don  quod  ad 
pattcsclfcntulcs ,  fcd  quod  ad  quantita- 
tc«iaitincc.vc  di(flumcftantca.:  nonfem- 
pcr  citra  intcrruptioncm  impingic  cnim 
altquando,labicur,abcirac ,  pcccacSpiri- 
tumfandumttifbitiaafficic,  &c  rcdlubia- 
dc  &  plcruniquc. 

lam  vcco  itrcgcnitus  cfl ,  non  tantum  jrregeKitm 
quiproifuscxcuscft.voIuotatcmDcinan  hotna. 
nofccns,  fcjcns&  volcns  citia  vllum  con- 
fcicntix  moifum  pccratis  fc  CQacarr.inans, 
jjuUofcnfuiix  Dcia.fcflus ,  nullotctrorc 
pccQX  ccmpuiidus,  nullo  oucre  pcccaci 
prcflus.nullo dcljdcno  libctarronis  mcco- 
iUs.  It-dctiamQui  voluutjcim  Domioino- 
uit ,  fcd  non  ucix ,  viam  iuftitix  agnouic 
(cd  abca  ccgr.rditur  ,  opus  lcgis  in  iua 
N  n  B  u    t.  CQfit 


6^1 


lACOBVS  ARMINIVS 


corcicrtnpcamhaberi  cogitationcs  habct 
rcCc mucuo  accuLantcs, qui fcrnioncm  Eu- 
aogclii  cumg.mdio  cxcipit  «ad  tcmpusm 
cius lacc cxultatiad bapcifmum vcaic .  fcd 
iiiipfuxn  vcrbum  coidcbonoauc  oon  cx- 
tipit.autfilrcm  friiftum  nonprofcrt.-qui 
fccc3:il^ufu  adficirur, qui  oncrc  pcccaci 
prcmiturrtrtflittafecundum  Dcum  aBici- 
tur.prrlrgcmiiiriiciam  acquiri  noa  poOe 
noiiic,  idcoquc  .id  Chullum  coofugcrc 
compcllituc. 

Omnia  cnimifla  ,  qaocunquc  modo 
fumuntut,  nonadipfam  rcgcncracionis, 
pQcniccntix  fiucrcfipifccntiz  clTcnciam  & 
partcs  cflcncialcs  ,  qnz  funt  moinficatio 
&  viuificatio  >  pcrtincnti  fcd  prxccdanca 
lantum  lunt,  iatcrqucinitia,  &  ,  Uquisica 
volcCtcaufi&pCLiniccncia;  Si  tcgcncrationis 
ccn(ct!,5:  locum  aliqucm  tiaberc  pofliint: 
qu  .  .JumeruJicc&:  ncruoIcCalui 

uiib  1...^  .....iluftit.Chrift.lib.j.cap.j  Quin 
&ip<avct3&:  viuain  ChriftumHdcs  rcge- 
neratioBcm  ftr i^c  fumptam ,  Sc  mortifica- 
cionevcccn  '    -   lis.nouiqi riuificarione 

conllaiuc|   vcC;iluinusibidcma 

pcrtcdicit,&Sciipcuris&  natur.v  fidcic&- 
(cntanct.lridc  cnimChitflus  nodct  fit.nof- 
quc  Cbnfto inferimur,mcmbra  fimus  cor 
poris  ipfius  cz  catne  cius  &  olTibus  cius^ 
atqucitacumco  plancaticoalcfcimusivccx 
illo  viuificam  vim.SpiricusIan<flitrahamus 
qua  veius homci  mortificacur,  Sc  ia  nouani 
vitamrcfuxgimus.  Ktaomniaordine  quo- 
damiQcerlccohxreoc,  atqucita  quoquc 
conlidcraod.-ifiinc,  fiquis  non  conmfclcd 
diftio^cilla  noli'c,&  aliis  ezplicarc  cupiac. 
Hic  vcro  non  dc  omnibus  in  vniuctfaro  ir 
Fcgcnicisagimus,fcd  dc  illis  caotum  in  qui- 
buslex  omncmfuam  cfficacicaccm  cxlcr- 
uir,qui  propccica  fub  Icgc  cflc  rcciproce 
dicuncur. 

His  ita  cx  ncccUicjcc  sci  8c  oidinis  ptx- 
ininis,ad  quxAionis  &  thcfcos  ipftustra- 
Aationemprogrediamut.  Vciieaacem  fuc- 
riccocius capicis  fummam ,  difpofitioucm. 


tisjcius  mcDt  aobis  ptaotas  ianotefcere 
qucat.Hoc  vt  commoic  lieripolTit,pauI» 
aluusncgociuiB  rcpcccndumtrit. 

Hoitatuserat  Apoftolus  vctfibu$ii.&  CMfituft- 
ij.  imo  &  prxccdeotibus  Ccxii  capicis  ad/'"^"*"' 
Romanos.fidclcs  omncs  qui  Roma:  ciat vt 
ftrcQuc  adocrfus  pcccatum  dcccrtarent,  . 
ncquc  patcreotur  pcccatum  ip/isdomin*-  "wcxu, 
UAMX.  tcgnum in  roorcali  ipforum  corpoie 
cxcrccrcfcd  vt  Dcofc  liftcrcnf,&  mcmbra 
fuaarmaiuftitx  Dcodcdcrcnt  :  horcatto- 
nisxquicatcmulcisargumcnris,pr*fcrtim 
acommunionc  fidchcm  cumChtifto  dc- 
du(fliscoramonftracaacc«nfiimata.  Qua 
auccmadhancfpiricualcm  pugnatipf  cuiut 
incuodxftudium  non  pci  xquicatis  modo 
dcmonftracioncm  ,  fi:cl  &  pcr  fcltcisfuc- 
celluspollicicatioacm^fuitpcifuadenfium) 
fortiusiliosaoiroarct.ccrcam  vitfiori^fpcin 
illispiopofuicfcqucncc  vcrfu  ,  diccos 
cAtnm  enim  uobu  ncn  tiommabitNr.  N ihil  c- 
nimadpugnamfortiur  &  auimofc  capcf- 
fcndaroxq^uc  inftigarepoccft,3tquc  ccrt* 
vi<floriarobtiocndx  fiduciaiquam  iftis 
bis pollicctur Apoftolus.lirmataurcm  j  ..j- 
mtllum.fuum  rationc  dufta ab  illo  ciufquc 
viribus.fub  cuii^s  duftu  &  aufpicttseflcnc 
aducrfus  pcccatum  dccercacuri ,  vcl  ab  co 
ftacu  inquo  iam  cranc  in  Chrifto  &  per 
Chiiftum  confttcuci,his  vcrbis  :  non  tfiiS' 
fnb Uge.giitxx  vircs  a  comraria  Icgisimbc- 
ciliiucccommcijdans.  Quafi  dicacquod 
cam  fcdulo  voshotcor  ad  pugnam  coutrx 
pcccacamftrcnuc  fufcipiendam  ,  idfacio» 
iiootantum.auia.dum  communioncm  vc-' 
ftramcum  Chitfto  incaeor  ,  xqui/Tri^nn-r 
illudcflieiudico  :  fcd  cciara  quia 
tcm  vclhura  ftatum  con(picicos,in  ceitam 

fpcm  vcnio ,  fucut  n n  .nfloria  aduetfus 

illudpociaminiau  ,  liusfub  quomi- 
licacis;  ic  ocnnino  non  foie  vi  peccatam 
vofcis.ficuciantcdominccut^  Eftis  cnira. 
fubgiacia,  fubrcgimioc&  duclu  ipincus- 
Ghiifti,&aon  cmplius  (ub  legc  Siadhuc 
cflctisinftacu  illo  ,  in  quofuiftis  anccfi- 
dcminChiiftum,acmpc,fublcgc,dcfpc- 


(Ti- 


&  vcluctdtlpcnfacioncm  brcutterob  ocu 

iosponcrc,vtfcopoApoftoh&iis  quaad  •  randum  vobisivcfubdorainiopcccatic 
fcopum£iciunr,&  ranquam  (copo  infer-|  Aitunf,de  vidiotia  diccrcm»  quam  K 
tti«acuabAjpoftoloailaufuiu,coafidcxa»>  Yiribus,qua:iubcreaout)adiuuaic,TXiuij.r. 


£l«- 


IN  CAP.  VIL  AD  RO^L 


prxfVencur,  miaimetaduciruspcccaci  vim 
decrctantisin  vobisobcincrcmioime  pof- 
'  '■:  qujDtumcunquc  ctiam  id  opaam 
> ' -  jufpiciis  Icgis  pugnaaccs  darccis,  Illud 
aatcm  ad  compiobandam  occcnicacem 
grarixhi  Chrifiaiblo  oblatz  &  obtinco- 
li-xinprimisvaiebac  taduerfutiliosqui  lc- 
giscjufx  coacra  Euangclium  patrocioa- 
baDcur,& fcrduslcgc  opcrum  cocra  focdus 
SLvari^.Legcmqucfiiici  vrgcbanr;quod  plu- 
iimum  facicbar  ad  fcopum  Apotloli  qucm 
prxcipuahuiusEpiduIx  parcc  flbipropo- 
fitum  habcc.Iflacfl  >docere;;0n  Lcgem  fed 
J.uangeltHm  t(fe  potentiAm  Dei  Mdjnluttm, 
ewnicredent$:t\imau\2  pcr  Lcgcm  Lcgif- 
qucoperancmo  iulcificari  queat  a  pccca- 
ti»admtiris,  tum  qniaciufdcm  Lcgis  vi  & 
auxilio  ncmo  peccaci  poccntix  fclc  oppo- 
ncrcpollit  ad  iugum  illius  cxcuticndumi 
&cxcu(roiugo  Uco  fciuicndum)  quiafla- 
tim  m  confliiiiu  iuccuinbat :  vtrumquc au- 
rcm  nobisin  Chriflopcr  Euangclium  ob- 
Ijco  6»:  iidc  apprchcnlo  cocitMigcrc,  tum 
pcccatorum pcrtidcm iii langume  cius rc- 
milTioncm;tum  '  ■  Chulli  vim.qua 
peccarorcliftcrc .  .ub  ! -Mvno  libcrcail 
pcreundemSpuitam,p  .ic  vido- 

riam  de  eodcm  rcfcrrc  >  Dcoquc  la  oouica- 
ravitxfcruirc. 

Quzvnico  intaira  icfpiciantat  iu  ob 
oculospofit.1. 

rDchortatoria  ;  Ni  prttet* 
1      membra  vejlra  nrmn^  in- 

Ptopofitio   )  iiijlititpeccato. 

ApoftoU     SAdhonatoru  i  Std  Jijiite 

\^  Jliti4,Deo. 

{Pecratum  tnim  vobii  non  domina- 
I>itt4r. 


HitJCcnxHy' 
xicina>cuius 


C Anteccdcnr  i  Teceatitm' 
I      vobit    npn  dominabi- 
tur. 

Coofcquens     Itaque  nt 
pribcte  memira  vejira 

Larma  iniuJlitiA  peecatoi 
ftdffiUtvoiBf»,  &  e, 


a  contraiio 


Compro- 
bacionis  & 
Illuflratio- 
nisbrcnis 
cxplicatio. 


l 


Aoteccdcntis  CEJii/ tnim  fuigfafxit,  trx^ 
fcu  ratioois  ^  qut  petcatuMvobii  mn 
coprobatio.    )  dominabttur. 

lllufliratio  comprobacioois  f  Son  ejiitfui/ 

''Siquidtm  adhuc  fub  lege  ef- 
fetii ,  vt  antefurjlii.picca' 
tum  vobu  vt  anu  tiomintf^ 
retur,  ^non  pojfetit  non  il^ 
liui  imperium  (?•  impul- 
fum  fiquuti,  mibra  vtjlra 
darearma  iniuJlitiJL  ptC" 
»ato. 

Atcumnon  ampliiu  fubleg» 
fed  fub  gratia  iam  fttts, 
peccatum  omninovebif  non 
dominabitur.Jed  vi  gratia 
facile  illi  rejtjletit,  ^  me-' 
bra  vejlra  arma  tufiitta 
Deoprtflabttu. 

Indcvero inrcrmifTo  paurufum  Eocar-- 
gumcnro,  in  cadcmadhortatione  (ptius 
tJtncn  rcfutata  obiccVioncquxex  ilrodc- 
duci  porcrac )  pcrfcucrat  rcliquo  hoc  fcxto 
capite.-  rcfumpturusidem  illud  argumen- 
cun  "pie  pcrtra<Jlaturus  capitc  fcpti- 
mo . ..  L ^  L> ,  &  partc  capicis  ofVaui  pi iore* 
quandoquidiemillius  argumcnti  tradatio 
nd  (ccpum  Apoftoliplunmum  i  vcantc  vi-' 
dimus.condutcbar. 

Tiadatautcm  Apoftolus  argumcncum  j/i^iyyif;,,' 
hocidoordinc  &modo>  qucrotpiaracio  ^rcHMr//y/« 
6c  tratflaiionis  ncccflltas  poiculabac.  DixC' Jftio, 
ratcnim  ■  piecatumvobu  non  dominabitun 
non  enim  ejlis fub ltgi,fid fub gratia  Qu i bus 
veibis  hxc  quatuor  enuociaca  contiaen-" 
cur. 

l.  Chtiftianinonfuntfublcgc. 

n.  Cbnfhani  fuDtftibgtatia. 

II r. lis qui fub  lcge  funt  pcccacum do- 
minabitur. 

IV.  Iis  qui  fub  gracia  fuor  pecditam 
nondomioabitur. 

Qnprum  4.  couociaiionum  fccundum 
Sc  quartum  ad  fuadcndum  illam  cxhorra- 
tioacmfunrQcccirjria&  fufEcicntia ;  prt- 
mmn  ycio  &  rcrtium  cum  illuilrationis 


i 


IV.  EnitH- 
tiatii. 


NnAfi 


<auil'a;> 


6t4  lACOBVS 

4<cau(la>  tumquia  prccipuus  cotiusEpiAo- 
txfiiopusidccquiicbacjruQcallacaiquoiuin 
illudnotumcit  omHibusaxiomacisdirdc- 
ti  uaturammucuumquc  iatcc  patccs  illius 
rclpcdum  iatclligcutibus,  hoc  vcrocxi- 
pHus  bpidolx  dcdudionc  Sc  cooforma- 
tioDC  diligcntcr  iDfpcda  clarcrc  potcft. 
TraeiAtur  itaquc  quatuor  axiomata  Apofto- 

or,//>jr        lu$ribipcrlta£laodaput*uitordiDC.&  qui- 
dcm  fcmpcr  cum  mcationc  conclufioniti 
quamcxiAis  vclut  pt-rmiilis  infcrrc  vo- 
luit.ioqua  adhotuticais  fumma  conilllc 
bac. 

T)i*opriorm     Duoautcm  ifta  priora  iuu(f^im  cradlac 
comuniltm  ApolloluStnatura  illurum  ita  pullulante, 
contintntur.  (juibuscnim  vnumadimit » nfdcmahexum 
ttibuit,(ic  mciitoscauia  quippc  vna  cadcro  • 
qucexLftcntecui  boc  tribuatur,  illadadi- 
matur,curliiitfubgiatia,  &  non  (ubLcgc, 
qux  caufa  vcrf.  4.  ospnmiiut  hifcc  vcrbii, 
g>/</W  ilitHr  quod  iint  mortifi<»ttl^gi  i»  corportChrijli, 
iij.iempro'  \'t effcnt ntttrtHs  Qiytuor  vcro  primis  vci- 
kftur.        fibusptobat  ApuUolus  Chriliunos  fcufi- 
dclcs  noQ  dfc  fub  Lcgc .  (cd  fub  gracia» 
xjux  probatio  hoc  fyllogifino  comprchea- 
dipotclk. 

G)utmortui  fttnt ,      qMidim  in  corport 
Chrijli  Vt  eJftnt*lteriHS,  rumpe  Chri- 
Jli.iUtnon  Amfliusfynt  fub  Ltge.fed 
iiim  funt fubgrntin. 
g/lt  Chrtfli»ru  Legimortui  fuat  t-vtejfent 

nUeritu,  ntmpeChriJli 
ErgoChriJiiani  nonamfltiei  fnnt  fubLt- 

gijtd  fuh  gratxM. 
Propofitionis  pars  ptima,nempc  «yfiiV/^i 
/mirtM  ifunt  non  ampltut funt Jublege.cxpici 
(acft  vcifu  primohib  vcrbis.  tttntij^r 
domindtur  homtnijuondifftvixerit.  Alicra 
pars.nepe,  qui  Chrijlifs^ifunt,  iUtfuntJub 
grAtiA,  inciufacfl  vctfuiquarto  ,  vndcdc- 
ducipotcft.  AJditur  autcm  cooHtiuatio 
ptimx  paitis  a  trftimooio  confcicutix  il- 
iorum  qui  pcruiam  Lc^is habcnt  vcrfu  co- 
dcm  piimo  :&  vctfu  ^  !o  «Sc  cercio  il- 
luftratur  cadcm  pro}  ws  prima  pars 
a  iimili,nciinpciconiugio ,  in  quo  focmina 
noQ  vltctiuscft  obooxiaLcgivin  ,  quam 
qtioadipfc  vixciic ;  morcuo  vcto  manto 
ItbcracltaLcgc  viri.iu  MtlUUcc;it  cicia 


ARMINIVS 

crimcD  adoltcrii  ad  alccrum  vitum  cranflrc 
Cuiusrcddiuoplaoa  cft.boctantumaoim- 
adiicifodi!  ,quodC/>r- 
6(.nonlegtn.    ,  .  i.c  mortuam , 
ccndigcucrc  pioaunciauiti  q-  ira- 
rioncm  nonnulli  Ap:ilolicx  prudenttx 

tribuunt  phra/in  vi   '   '  of' 

fcndiculofuturara  j .  ,     .  ,  jju- 

IX  tranfcribuncioqua  dicunt  uon  Lcgem, 
fcdpcccatunimariti  pctfocam  (uftinuiflo 
quod  mortuum  Jicitur.vcrf.  6  vci.umhoc 
ad  pixfcDS  ncgotium  aoD  facif. 

Allumptto  cft  vcilu  quacco  bis  verbisi 
votqiioqNe  mortfficMft  ejiu  Ltgi  in  corpor^ 
Chnjii.vt ejfetu Alttriui,nempe Cl  f  >i  .',\ir 
ail  umptio  illuftiajtur  piimo  a  m  ^n- 
/f moiulicationisilUu$,quxclt  (cucihxio 
8i  rciiifcitauo  cotporis  Chrifti,  &  fidcliuna 
cum  Chrifto  io  illa  crut  iluionc  Ik  refulci- 
cationc  corporis  illiuscomrouQio .-  Secua- 
do,i  c*«yii7r«ii//Ubcrationis,qux  continct 
fcopum  aohoitationis  Apoftolicx,  Dcmpc, 
adfruviumfcrcndutn  Dco.  Pcricuciat  au« 
tcmiuiftolinc  duobus  /cqueocibus  verfi- 
bus  J.&  6.ccadlaiido  cum  pcr  comparatio- 
ncmpatium  ,  vt  ctiam  fccit  (cxn  capiii» 
vcrf.io.Par  cft  vt  Dto feruiamtti ,  &.  quutn 
iam  non  in  vttufiatt  litetrA  fed  tn  mniteU$ 
Spiritue  fimtis,  0«  a  legi  libcrari,  mcrtuo  ea  in 
^uo  dettnehamitr  iiffuum  ifi  vt  Dto  frutitfi^ 
cimtu  :  qui*  tum  efftmus  in  csmt  *Jft9iu 
pecc-  lcrLtgtmixifientts^.  m 

mit>'.  I "  jiru  ad  fruBumfcrinuiiiJ,  .<,^tti. 

Condulio  non  iufcctut apcrce.dd  fub- 
incclligitur ;  quod  cft  ftcqucnrilfi^wum, 
proptcrcaquodpropofitiolcuqi 
ftandaa  concluliooc  uoo  rc,  1-.-  •••.>ao 
UQtum  podcionis  ai^ctac. 

puoauccmiftivcrfusf  &  tf.Uccciftum,  Tirtium 
quiiamcxpIicacu$cft,3daotcccJcnaa  tc-  <jttArtitm 
(pc£luinh  ibcaut,  tamcn  ad  coafcqueotia"»*»»*'*^ 
'  etiamfuntrefcrcodi.  Nam  j.ac  ^.countu-^'''^''"*"*' 
tumhifcc  duobus  vcrdbus  propoountur.'*''''/rO'<»' 
Tenium  vctff.&quartum  verf  <J.  Hxc 
CDim  vcrba,  AdfcQiones peccaxorumper  Li- 
gtm  txifitntnvtgint  fiu  of>tr»uturtn  fn<tn- 
brul  7«n/.  idcm  vaietic 

(juo.! j^.j,.;  untiupecfatumdih' 
minjttHr.Uzax  hxc  jztbnliuncttutim  Uii- 


A 


IN  CAP.  Vrr.  AD  ROM. 


•4/0 

uer- 


fjttifumm  a  lege  ,  mortko  in  qu»  dttin^i»- 
mur  ,vt [erutnmu*  m  nomt»ta  SfiritMoe 
mon  tn  vctujiatiiitfert ,  conucDiunt  cuiw  i- 
fti'  ^  :thgrMijtfHnt,ihpeccMumnondo- 
py.  Q^od  pljnunicircpuccric,  (t 

quispatticulam  WtI  cum  vctcri  ItKerprece 
«riti;/,trjnsfcraT.3c  noa  dcHirc  fcd  dc  cucn- 
tu  mtcliigaci  quctriAdmodum  iftius  p-irti- 
culx  vru&pZQ^pcrpctuus  icauirit  ^lcoius 
eoim  t  ;  ndhuc  in  vctuJlAttlittrA  ef- 

ftmtu.^  y  -  ^  egt  ,tttmfHbpece.uo  dttineb»- 
tnur,»ttttm  iam  fimm  Uberati  a  Itge  (jfin 
nouitAteSpiritui  conJfituihftpffumM  Dtofer- 
Hirein  lujiitia o» fnnHitate,  Itatui  ifti  noui- 
tatis  nolti  JC  couuc  jicotcr. 

Scd  prcirius  um  vickanaus  quomodo 
ccitium    illud   cauotiatum  tra«flctur, 
quaadoauidcm  lo  co  controuci/ia  potif- 
(imumcupofua. 
uuiio     Coaftat  autcm  Siny^aif  totius  oegorii, 
'•f»'*- propofitione  cminciati  &  illius  tradatio- 
■»«'  nci  cjuzpaitimcft  cxplicatio,  paitim  catt- 
•^•CcrcdditiOiVtraquc  ctiam  Utcuitci  iuncfta 
•      cftpropofitioni.vt  cft  vcrfu  j.  l>uiuscapiti& 
poiitai  (juateplciMot  cft  &  accommoda- 
liorprolixioiitraAatioai  >  (juamvtexi^. 
vcifu  capiti» icxti  cft propo^lia.  Piopoiitio 
cnimcftiita  .peccatum,  liuc,  quod  neruo- 
lius  AiciiMt  afftibupiceatorum  deminantiir 
tninqui  fub  Legtfunt  :  quod  atcributum 
ctiam  ncrucfius  hocloqucndi  gcocre  cx- 
primuar.q^otiaifcctuspcccatorum  iptam 
pcr  Lcgcin  cxiftcrc  dicuotur, 

'  '  •itur  propolitioiii  explicaiioois  er- 
.  .  .jlcx  do^^iuii  iUiuscffc«fl»s,vnu$cft 
'Oigor  df*  operatio  in  membrit,  al  rc  r  fruRiJic»- 
rio  mortii  C  jufa  cut  in  homiuihiu fublegi af- 
fecfiMpecc/ttorum  v-geant  ad fruclificandum 
n-.i  /  f  .Mcdditur  ifti*  v  ci  bis.-^ww  ifftmm  in 
4  ir>M;tcrnpoiis  cniniaDtcaifli  notaa  flatu 
tj.nalifumitur  ,  qui  ftatus  cauCimcom- 
j.li.  J'tut  cur  aatcafto  tcmnorc  affciftus 
pcccatoram  in  mcmbris  noftris  vigucrint.- 
^  '       "  n  mirum  afftclui  fecc»- 
« >  ty  viguijfe  in  mem- 
j,,.  uifruciumferen.iHmmorti.ira- 
.:cArne,(^ipfaLi-  '       "> abejl 
VI  i  ■■      '        dominatum :  /       .  vi- 
g^^remfeectHi  tfthti>mrVt  fffc^inatji  ptU- 


gim( ncntegitvifio,ftdmaliti(t  ^pitHic»- 
ciapeecatidomrnantit  Crabu/tntu  )Jint  lom- 
ge ftruintiores     vehementiirei.  Eiufierrf 

iftaitaqac  Ptopolitio  latius  explicatui 
a  vcrfu  7.ad  vcrfum  14.  ciufquc  cautapcr-  coniiat  Im- 
cra(flatur  a  vci(u  14.  iaclufoad  fincm  vfqi  tiori  ixpli' 
capitis.  tationi 

Hxplicatio  verfatut  circa  duplicem  i-  rtddttiong 
ftum  c/lc(flum  ,eperntionimpeccafi  ,ic  frU'  cohJ*. 
iiificiuionem  qua  morti  frtt^ui  adfertur, 
Cauizrcdditio  pcrpctua  iotcuta  cll  adid 
quod  vesfu  y.  didumcfl  i  qHHmeJfemHtin 
carne. 

Vtrobrqucautcm  difigcorcrcaucrur  oc 
Lcxipfa  io  (ufpictoncm  culpz  trahatur* 
quafiilla  pciiclit  caufa  pratutam-  iiaoo- 
bis  cupi'iiratum  8c  mortis,quam  pcccatMnn 
vioicotcrarreptam  vlurpatad  iltosctFcdus 
io  hominibus  fub  lcgc  cxidcotibus  piodu- 
ccodum.  In  cxplicaciooe  vtcrquc  iltc  cfFc- 
dlusa  lcgc  rcmouetur^  peccato  taoquam- 
propriz  caufz  tribuitur.ita tamen  vt  limul 
addacur,  peccacum  Icgc  abutiad  lAoscf- 
fcdus  pioduceodum, 

Rcmouctur  prioi  cfFcdus  i Legc  veriT^ .  ^*"^  'f^ 
hw  vcibis :  §^idergodicemut,Lixptccatumf^'^'**"' 
efir  AbCit.  Hoc  cft  i  anntirgo  Ltgi  adfcribt  '^trfj.  ad 
pottfiqucd  fit  ipJumpeeeatHm,  vel  eaufain  i^.vfqut. 
nobupraMarumcupiditatum  ,  quia  didum 
cft  vcifu  y.  aflPcdus  peccatorum  qui  fuoc 
psr  Lcgcm?Rcfpoodct  Apollolus  tatc  quiJ 
oefas cllc  vcl  cogitarc  de  Lcgc.  Adiungic 
probatioacm  ciuQem  rcmotionis  a  con- 
trariolcgiscAcdo  Ltx  inim  piccati  indtx 
ift:  crgo  non  cft  pcccatum  >  oequc  pcccati 
caufa    Ptobationcmilluftraiab  cxemplo 
fpcciali :  Sam  concupifcentuitn  non  nejfet/h 
Hiji LexdixiJfetiKon  concupifces,  Verf.i 

Tiibuitui  veroidcmct^cilus  vcif.S.his  J{'  "^* 
vcrbis : fedpeccatumeffccit  in  tniomuem  cii- 
piditatem  ,i:3H3mcn  vtlcgcvclut  occafio- 
Dcadiftum  efTcftum  produceoJom  abu- 
tatur  i  quod  fignificatur  his  vcrbis  -.pecca- 
tum  fumptaoccafiontptr  lUud  mandatumo- 
piratnm  eR,{^c.  Quod  poibcmum  prcba- 
lur  vcrfu  fcqucotc  his  vctbis .-  Sam  ahfqut 
Legt  •  ■  ■  iSadHentuvirolegupec 
tatst  •  ^  Jturacotratiis  ptiua- 
uba  j  ig»  vm  tim  vin^bM  ci J>iccatu  m  tjfti 

mortHitmt 


lO.IIi 


lACOBVS 


morfiuun:  tfhiviro^eatum  reuixit  ,  9go 
martHUis[Mm  j  quumvcroidpci  lcgcD^ia- 
^umfit.hioccoailac  pcccaturo  Irgcadi- 
(lum  c&dum produccadum  abuti.  lungit 
vcrohic  Apoftolus  fccundum  elfcAum 
prtmo,quiaaatuiacohxtcDC,  &in:chuius 
cft  cjuU.  Etficadfcnbit  mortcmpcccafo 
lcgc abutcDti verf.io. <y i t.ita tamco  Tt lc- 
gcm  cxcufci  ab  illoquoqac  cfFciflo  monis 
vcrfto.his  vcrbi$;Af4»Wi#«w>  fcrMtsidvi- 
tsm :  traosfcnpca  cauta  morcis  pcccato.lus 
Tcrbis  :  K»m  ptceatum  occitfioni  ptrillHd 
m*ndMtum  lUctptA.Qrc.  Pcrfcquccut  Tcro 
lcgis  cxcuCiuoacntT/rr/"  iL.i  dcfcfipcioDC 
nacurxlcgis,  quod  illa  fitfancia.iuJittO' 
korut :  Si  proptcrea  aullo  modo  caula  mot- 
tis :  quant  ctiam  vctfus  ij.  priorc  partca 
lcgccumiodigoationc  rciicit :  Abfit ,  id- 
.quiCDS,  vt  iUu4juodhonum  tji  mihifito- 
perMtum  mortcm :  ccliqu.i  autcm  partc  ciuf- 
dcm  vciruspcccaco  cuudcm  cHcdlum  ad- 
fcribit  I  iuDAo  duplici  Hoe  ia  dcdcous  i- 
pfiuspcccati  vc  ,  his  vcibis:5ri//ff- 

fcilicctn-u.;  1 .  .umcftmors.-T//*/- 
fartrtt  pteeatum.per  lonummihi  optratum 
Jtutffietrtmortem ,  ui  peccaium  fiertt  fum- 
meptccansptr  illud  mandatnm.  q.d  fecca- 
tutn  iflo  rtbnfu  Itgii  »d  nos  feducendcs  (y  occi 
dendosHludeffteiffe.vtvicijftm  ipjius  praui- 
/at  crperutrjitas  ptr  Legempattfieret  :  qui 
in  C9  eonjijiit  tjuod  ptr  Itgtm  honam  mor- 
ttm  operttur,  ^  ftr  rnandatum  iujlum  O» 
fanctumfummepeccans,  'velut  fupra  mo- 
dumpeccator  non  fiat  modo  fua  ipfius  mali- 
tia,fed  didarttur  legistudtcio,  qua  tam 
turpittr  abufum  efl  ad  effentti  iflosproduttn- 
rfw.Apparct  autcm  cxtotahac  cxplicatio- 
oc, Apoftolo  ita  tempetatum  ftilum ,  vt  cx 
pcccati  efficacitate,  &  Irgisimbccillitatc 
gtatiac  Chrifti  ncccfTitatem  concludcrct. 
Quod  magis  pct fpicuum  cuadct  •  fi  paucis 
iftam  Apoftoli  cxpiicationcm  complcxi 
fucrimus  hoc  padlo.  Ptccattim  dominatur  iu 
^utjitb  ligijuHt,emnem  inillis  cencupifctn- 
tiamperipfam  Itgtm  efficicnda,ioJ<jm ptri- 
ffam  Irgtm  occiden.i  '  ah 

iitratjutCHlpaimvi:i     ,  ■  ■■  i  ■  i   ■■:  ■ 
pt  &  bona ,  ptccati  index  ^mdv  itam  datd. 
tfdpttentum  itM  tff  pottmtn  bomimbittfHh 


■  rerfiA  & 

ad/.-Tj. 


ARMINIVS 

legt  txiflentihm.vt  ipfa  legealutatur  ad Uloi 
ejfellusin  homtnt  fibi  fubdito  produeendoi 
per  quemlegts  abujUm  hoc  V! 
legeprA  i/iium,  vt^-  ■■■•■, 
ingentultgistndt. 
fubtegt  exifiensad  grattam  i 
pellitur,  -  '  •••••  • 

Cy«  noxti  • 

Caufxcedditio  fcquicui  a  vcrfu  14 
fincmvfquccapici$,Tbj,vtii^  ' 
diltgcDcillimccauccur,  DC  lc^ 
cut]goomiota>auc  culpa  adtciibatur :  o 
mair>]uc  aoxa  pcccaci  potcotia;,  &:iiom: 
nisfublegc  cxiftcncis  imbccillicaci  cribu; 
cur.Rcddicur  auccm  cauCi  brcaiccr  ipfo  i.; 
Tcifu  hisvcrbi$:N4/7>L«j^.' 
«ego earn.ilts fum  ventiitu4 ful^  ..  ...^ 
tcmifta  caufj:  rcddicto  accutacc  io: 

f^oincrurfusiDfpicicDdum  id  cutus  cau- 
amhiccxplicace  Apoftolus  ftacuit.  ' 
cdiPeccatum  dominari  iii,quifiib  legc 
fiuc  ajfeclui ptccatoru quijHntfir legtmvi- 
gtre  in  hominihus  fuh  Itge  txtjlentihiti  .C\x\\l% 
caulavc  plcuc5c  p.cifcclc  rcddatui  mon-  Vtr^u^ 
ftraadumcft,cutLcxiaiisquifubipiafuQCfp 
pcccaci  vim  &  cyraaDidcm  cnctuarc  o 


qucac,  &  curpcccacum  cos,  quf  fub  lcg.. 
fuDceoufqi  fibi  vcluc iurc quodam  fijo  o^-  pnrtitam. 
ftitiflos  &  obaoxios  habear.  Quarc : 
oisrcddicio cftbiparcica.Piimapjr  ' 
bis  coQcinecur;n«m  lcx  quidtm  .. 
ejl,ategocarnalisfum.ViTUC\xhm  [  qaidem) 
addcndacn'c  cum  ilhusrclaciua  ^i,  tum  rcs 
tpfacuincit.  Altcrahis  vcrbis  coatinccui: 
Sam  igo  vmditm  fum  ptccato,  id  eft ,  cgo 
fumfubpeccatidominio  tanquam  fctuus 
cmptitiusiucc  TCQdttioaiscooftitutu^ . 
Tclut  njancipium  failus  peccati.  q.d. 
{txinhcminihus  fuh  '. 
dire •'•^:-,i '  T "  '  " 
exe 

naltsjunttinquihut  prcpttrea  Lex,iictt Spi. 
ritualisfit.tantum no;  ■  j'  ■:  •  -  •■,.■,  •  >  car- 

ntsadmala  ZT  lcg^ ■'■^ttTn 
inhihtrepofftt :  quumq; ptc<atum  tn  homhtt 

fuhiigec   '  fHoquodamture.^ 

txtrciai,   .  ..    :  quodiSi piecata  r.  . 
funt.iiufqui pottjiati,  t.vtquamfirui  en.i:i- 
tti  dtuinhi  cbjlriilt. 

Probl- 


-fkr. 


t  tntior 
ittexflicM 


IN  CAP.  VII. 

,^  Probatronem  fubiuDgit  Apoftolusvcr- 

rufcQucnrcif.  non  tam  illiusquod  homo 
lub Ics;c carnalis  uc  ,  quam  quod  mancj- 
piumpcccatJ.    Piobaiio  autcmdcfumptJ 
c/l  apioptio  fcrut  cmpttcti  adiuntflu  (luc 
crfcdlo  >  hisvcibis  :  Nontnim ngnofco qnod 
ptrpctro.  Mancipium  cnimnon  racitquod 
iph  vifum  cfl  »  lcd  quod  domino  vifum 
clk  ilh  piifctiberc.Siccoim  vcrburaagno 
r.cndihic  »furpatur  pro  approbarc.  ki  vc- 
lo  quis  in  propria  ngnificatiou»  id  vfur- 
patum  pucat ,  idcmcruatgumcntum  ,  & 
idcm  cius  valor  :  Seruui  cnim  nefcit  vc- 
luntatcm  Dcmini  ,  vt  inquit  ChriAusi 
ocquc  Dominus  tcnctur  aut  folcc  fcruo 
fuo  omncm  fuam  voluntatcm  patefaccrcj 
Difi  quatCDUS  ipfi  vidctur  opcia  fcrui  pcr 
illius  fcicntiam  vfurpanda.    At  prior  fi- 
guiticacio  vons  iftius  huiciococflaccom- 
modacior  >  &  fcqucntia  i(tam  poftulare 
vidcntur :  oamlacior  illius  argumcntiad- 
fcrtur  cxplicatio  .  his  vcrbis  :  Non  enim 
qucd  volo  hfc  Ago  tfedquod  odi,  hoc  facio; 
quod  ftgoum  cuidcoscl):  voluntatis  fub- 
lugatx ,  6c  altcrius  putcdati  fubic(llx:pcc- 
cati  ncmpc   trgoefl  ferntu  ^  mancipiHm 
peccati.Witic  iamduu  confc<ftaria  dcducit 
Apodolus  .quotum  altcto  Icgemcxcufat, 
aliero  culpam  omncm  ifliusrci  inpecca- 
tum  coniicit,  vi  8c  antca  fccir.  Primum  cft, 
iaria  ^«''•^ f  id  facia  quod  nclo  ,  confentio  legi  quod 
„„-    bonaft ,  idcfk.  fifacioid  quod  pcccatum 
ir.fnmum  '""'l^'  prxfciibit ,  uolcns,  lam  faoc  Icgi  con- 
rrfi6.      fcntio  quod  bona  fit  »  vtpote  «ui  contra 
peccatur  ,  lubnui  aircntior  ,  licet  quod 
prxfciibit  prxfljicncqucam  fubdomioio 
pcccaiiconrtitutus.  Alterumcfl:  N«»ci74- 
qttrnon  AmpUiu  ego  idpftrpetro  fed  feccatum 
quodin/rje  hal/ii*f:ide{i,iu<^\ic,  quia  id 
quod  facio  nolcos  facio  .  noo  ex  pioprio 
(cdalicno  arbitrio,  dominimci ,  ocmpc, 
qnodcA  peccatum  i  hinc  fcquitur  non  mc 
i.i  iaccre  .fcdpcccatum  ,  quodinmchabi- 
tat  >  &  mihi  domiuaiur ,  mcquc ad  tacicn- 
dumimpulit. 

His  ita  tra^atis,  rcdic  Apoflolas  ad  cao» 
dcm  caufx  rcdditioncm  Sc  probationem. 
'''^  Caufxredditioefl  verf.i8.his  verbis:  Setn 
tnimn,n  habitart  in  mi ,  id  cfl,  itt  carnt 

1%. 


lUO 


Alterum 
trfx7. 


'hnrridit 

'.olus 


AD  ROM.  (^7 

mea  honum:  Quarc  nonmirufn  quodIcz> 
licci  Spirituahs  («r ,  oonvalcat  lo  bomioe 
fublcgc  cxiflcntc  peccati  vircs infringerc: 
non  enim  habitat  ,  id  cft  ,  non  domina- 
tur  id  quod  bonum  cfl  iohominc  carna- 
It  ,  &  (ub  lcge  exiftcore.    Probario  fub- 
ditur  codcm  vcrfu  :  Samvelle  ahffl  mi-  Adprob^- 
hi ,  fed  vt  quod  bonttm  efi  ptrficiam  ,  non  tionimvirf, 
ajfequor,  fcu ,  ftdbonum  perfictrenon  inuc'  eodem. 
nio  i  cuius  latior  cxplicatio  eft  vcrdc.  19. 
Son  tnit»  facio  benum  quod  voto,fed  ma-  Cuintbitcr 
lumquodnoh,  hocago.i^MoAz^^hnMirxfi-txplicatio  f» 
gnuin  iocarnemea  bonum  noo  habitarc.  quittirvtrf. 
Si  cnim  bonum  lubirarct  in  carnc  mca,  i^. 
iam  a»ftu  pollcm  prxftarc  ad  qeiod  mcns 
&  voluntasiuclinaor.  Hinc  rurfus  dedu- 
citfecundum  illud  coufcdiarium  vcrC  to. 
^odfi idfacio  qiiod nolo ,  ncn  amphui  ego  td  Vndc  rur- 
perpetro  ;  fed peccatum  quod  in  me  habitat.fum  deduci  - 
Ex  iflis  autcm  argumcntis  concludit  in-  tur  fecundH 
tcntum  vetf.  11.  diccns  :  Compirio  tgitur  cofeclarium 
volinti  mihi  facere bonum  hancUgtm.fim-  virf.^o. 
politam  cflc  ,  quod  m^/um  mihi  adiaceat,  Cirnelufio 
hoc cfl,  reipfa  igicur  compcrio  cx  A,quod  inttntt  v.  x  i 
vcllc  mihi  adcft.  acbonum  peiSccre  d5  va- 
leo,maIum,id  cfl,peccarum  ,  mihi  adiace- 
rcnou locum laotum in mc babcrc ,  (cd  Sc 
prxoalerc:  qux  cooclufio  fcofu  noo  difivic 
acaufxrcddiciohc  vcrf.14.  comprchco(a, 
his  vcrbis :  Egocarnalit  fum  ,  vcuditttt  fub  iUiutproba- 
^fffii/o.Cxtciumduobusfcqucntibus  sci- tiov  it  ij, 
iibusxi.&  ij  iUamproximcprxcedcntcm 
conclufioncm  probat  >  &  probando  cla- 
tiuscxplicac ,  vndc  &  quomodo  (iar .  vc 
homo  fublcgc  cxiflcnspcccarodominau 
non  podic ,  lcd  ipfe  pcccati  coocupifccn- 
tias  volcns  nolens  cxpicrc  compeIIatur,di- 
CCBS  :  Condtlellor  enim  legi  Dei  fecunJum 
interiortm  hominem  :fed  video  aliam  legem 
in  membrii  tneit  bettigeranttm  adHtrfus  le- 
gem  mentu  mei.  ty^  captiuum  me  reddestcHi 
lcgi  peccati.  Sub  lincm  vero  ex  confideia- 
tiooe  mifciiflatushominum  fub  legccxi- 
flcDtium  ,  oafciturcxclamatiovotiua  pro 
hbciatione  abifla  peccatityrannidc  &(cr-  T^xcltmM  - 
uitute,  his  vcrbis  :  Miger  ego  homo  ,  quu*'0'^°f'"'^ 
me  eripietfcH  liberabit  e.xhoc  corpore  mcrtitiP''''  ^ibcratie 
Ccuexcorporimortu  huiut  ?  idcft  ,  000  ex  nii:t>minit 
hoc  mortalicorpote  ,  fcd  adominiopcc-A^^^^i' 
*  Oooo  <ivjfr,:hv.i^. 


1 


m  lACOBVS 

cati.quodhicvocatwr/iw  mortu,  fuut  & 
Hefponfiofta  alibi«r^«*  /«rfMfi.Subiungii  cxcUtnario- 
grattArum  nircrpoDfioacm  :  Gtatu  Dci  pcr  Icfum 
mHio  rtlati-  Chriltum  Dominum  libciabit  tcjvclgra- 
«4  ad  iUam  tiarumadioncm,qua*ApoftolusiDfuapcr- 
txclMtnjtio - ConiCigniBQii  vndc libcraiio  fitpctcnda  & 
ntmfncrt  cxfpciitanda.Toti  dcDiquctnftatui  fuboc- 
p»rtt-j.ij.  ititurconclufio.quatotus  ftatushominis 
Cpnclufio  /«(ublcgccxiftciitis.ijmaDCC  prolixcdcfcn- 
tius  rr«i7*- ptus.brcuitcr  dtfinitur  ,  hisvctbis:  Igttur 
fus  qu»  Jla-  egoipfemtnttferuioltgi  Dti ,  e*rnivcroltgi 
iHihominis  pectati.  Arquc  ita  lcptimum  caput  dau- 
/«*  Legi  ortdhuT. 

uittrdtfmi-    Vtaurem  iflavclut  in  pugnum  contra 
tur,»ltcTA    (^2.  vDico  intuiiu  inf^ici  poiriut ,  btcuiccr 
pMTtt.v.tf.  hancquoquc  fccundara  pattcm  tccapitu 

lemus  hocpado. 
Breuit  rectt-     L  i^um  eft  mbts  atiteA  peccAtum  homtni- 
pitu/atto  fe-  hiu  fublege  extftentibu4  dominiiri:  hutus tm- 
tumU par-  t*m  rei  caujAej}:  quod,  Itcet  Lexipjajpirttua- 
tii.  '  Uifit.ty  honiines  jiib  Itgt  tx/fitntes  legi  con 

Jentiant  quodbonafit ,  bonumjHevelint , 
condtltSeMHr legi  Dei  ftcundurn  intirieitm 
hominM ,  lidem  tamen  homtnts fub  /ege  exi- 
fieniescarna/es  Junt,vendtit  Juhpeccato,non 
habtntts inearne  fua  bonumtnhalttans.Jtd 
habentti  infepeccatum  kabitans ,  (y  ma/um 
pbiadtacens  ,  /egemque  in  membris  Juunon 
belltgerantem  modo  adtttrjm  /egem  mentit 
ipforum,  fed(3>ipfoicaptiiios  reddentem  /tgi 
peccati.  qua  ifi  in  mtmhru  ij^jorum.  Cuius  rei 
ctrtlim  eft  ^tuidtns  fignum  ,  quod  bonum 
qtiod  vc/u»t,  Hon  agani ,  matiim  auttm  qucd 
tdto  habtru.faeiant ,  quodvotenies  factrt  bo- 
ntim  noitajfequttnturpojfe  t    '  rioconftat 

aoH  i/Ios  ipjci  effe  fuoram  a   minos,  Jed 

pectatUm  quod  in  ipfii  ht^  bttat^  cui  etiam  prt 
(ipueiuijlcrihindu  cutpa  ma/t ,  quodabhomi- 
«  '  -     '■•  -   ' .  • ;  •;•'  'tsperpetratur :  hincve- 
r,         .  tmjuamtx  /egtsindtcio 

cogntjcifttes ixc/amare  ecguntur,  Ofgratiam 
:mp/orare. 

&n.<jii.nis   ->.ijra  hoc  paAo  totius  capitis 

i^Mi^rf/7»or d»fpoficione  &  acooomia  ,  iam  prciruis 
tra  laiio,  ^^^^^^^^^^  nobis  propofitam  pcrcratftc- 
.,1-  tnus:ucmpc,aniibquj;  a  vcrfu  14.  ad  fi- 
.v.vncm  vlquccapiitsdicuntui,dchomiDc(ub 
I,  Irgc  an  fub  graiia  cziftcacc  Httc  intciii- 
i^uod  di  ho-  gcuda. 


ARMINIVS 

Prunum  omnium  conncxio  TCtf.  14.  ^;^^  r^^i 
cum  fupcrioiibus  attcndatur:  patticulac-  J,. 
nimratioualis(>«v  jconncxioucmindicat^^^^j^  Ij/f^ 
cumfupcfioribus  :  qux  couoexio  indicat^^^^^^, 
hic  agi  dc  cadcm  re  qux  antc  trad^aca  cft:  .-^.^^rj 
&  proi)omcu,£^fl,dccodcmhomincintcl-  j^J^^igi. 
ligcndumcft  ,  qui  aoteapcr  idcmprono- 
mcntftfignificacus.  A^lum  autcm  eftan- 
icide  uomine  fub/ege  ixiftente  ,  &  prono- 
i^icn  Ego  ,  homiucni  lub  lcgc  cxiftcutcui 
aotca  dcnotauit:  crgo  &  hic  vbi  cauia  rcd- 
ditut  cius  quod  fupciius  cxplicatum  cft,  a- 
gitur  deltomintfub/tgt  exijiente.  Sccus  func 
I.  crs  fcopae  diiroluca:.  Ncquc  voquam  ri- 
dcrc  cootigic  conncxioocm  vel  vctifimi- 
lcm,  fccuodum  quam  coufcqacntia  hxc 
cum  antccedciicibus  cohasrcaoc  ,  ulLtam 
abiis,quiibidchomincliiblcgc  ,  htc  fub 
gtacia cxiftcntc ,  lctmoncm  habitum atbi^ 
ci.iDcur.  Si  i]uis  ncgec,  illc  moliacurconoc- 
xiouem:  quodctiam  uonnulli  corum  vi- 
dcDCcs,  hunc  vcrfum luxta  przccdcntcs  de 
homine,  fub  legcintcrprctantut  jfcqucntcs 
vcrodchomiac  ,  fubgratia  :  quod  ctiam 
tum  videbicur. 

i>ccundoiocodcm  vctfu-homoillc  ,  dc 
quo  Apoftolus agit  fub  fua  pcifona,  carna  - 
Ih  cflc  dicitur  :  at  homo  regenitm  fy Jub 
gratiaccnftitutui  non  c(icarna/is  .Jtdjpiri- 
tua/u :  tigo  hic  dc  hominc  fubgiatia  con- 
Ibtuto nooagi  ccitinimum  cfc.  Homo  vc- 
iojub/egeexijlens  ejitatna.ts  :  crgo  luc  dc 
bomincyiK^/fgfagipc  fpicuumdt.  Piobo 
hon^:ncm  tcgcnitum  &lub  gratraconlli- 
tucumncu  cQc  ,  ncquc  in  Scu  <lici 
carnaiem.  Konian.  8.  v.  9.  K  j  .1/» 
carn»,j'edinjpirtt:i  Ibidcm  vcrl.  8.  g«i 
tn  carnejtint  Deo  p/atere  ri'  Ac 
iiomotcgcntcub,  Jub  g,.,., 
Uio  placcc  Ibidcm  veil.  f  tr» 
carnem Juntquf.  caintt  Jitmt 
inuli.igMtial.. 

iUnl.C>ul.f.I4,.l  '    /      .   .  . 

tifixerunt  cum  aj^  eciibtu  <i«  cov 
01.  quicarncmciucifixcniuc,  &,c  nootuue 
<-rfr/Mi/;i :  homiDcs  autc 
gratsa  cooftjcuci  funt  '  , 
ftucifixerunt :  btgoii(ic;i!ck ni> 
aatei.  Rura.^.  y.i^^.Fiiii  Dti  Jj^inu. 


ttu 


:ii>i 


w 


IN  CAP.  VTT 

^ur.tur.  Atliomines  tegenitiCuntFilii Dei. 
i  it-o  Sttiritu  Dei  dHcnntnr.  Talcs  autcm 
inmJpimMKUs.  Athicobiiciturquod  idcm 
homo  diucrlb  tcfpccftu  carnalit  ^Jptritna- 
lu  dici  poflit :  Spirttualu,<^\X2  rcgctutus  pct 
Spiritum  (-4r»4/M,qua doq rcgcnitus  :  ho- 
mocnimq#arr.diuinhoc  mortali  cft  cor- 
porc,  noD  }ilcDcrc£;encratur. Vndcduplcx 
cxiftit  fignificatio  vocj»  (  CamaHt : )  vna 

Cnmalii  ^  hommcm  mereeamaUm  notat,  in  quo  pcc 
:ualit   (ifnf^dommatur  ,  altcra  homincm  cxparle 

ruinodoop-  earnaltm  t  tx partevero  Sptiitu/tlem.  Kcrp. 

l^nantur  i»  Qu^'<J  homo  non  plcnc  &  pctfcftc  regc- 

jcripiur^  nctatur,  quamdiu  mhac  vita  cft  i  conccdo 
iuxta  Srri|>iiiram  ,  fcd  rc£le  intir!le£lum> 
ocmpc  vt  illa  pctfi^io  non  dc  ipfius  tcgc- 
oerationis  clicntia  partibufquc  circntiali- 
bus,  fcdquantitatis  gtadu  Sc  mcoiurain- 
tclligatur.  Rceencratioois  cnim  ncgo- 
tium  noD  itahabeti  vt  homofccuodum  a- 
liquasfuasfacultatcs  rcgcneratus  .  fccua- 
dum  a1iq;us  mancat  ptoifus  io  vctuftatc 
dcprauata:  natuio:  :  fcd  ita  cft  comparata 
iccunda  ifta  njtiuit.is ,  vt  prima,  qua  ho- 
mincsuafcimur,  intcgrcquidcm  humanz 
natura;  participcs.at  non  in  pcrfcctionc  vi- 
rili  :  iic  quoquc  omncs  hnmiois  faculta- 
tcs  vis  rcgcDcrationtsi  petuadit  nulla  exce- 
pta.at  non  pcricdc pttmo  momcnto ,  gra- 
darim  cutm  prouchttur,^'  pcrquotidianos 
profcilusivfqiic  dum  adplcnam  &  virilcm 
actjtcm  lo  Chtifto  producatur.  Vndetotus 
hoino  fccundum  omncs  fuas  faculrates, 
mcotcm  .affcdus  .  volumatcm.  rcgcuitus 
dicixur,&  proptcicafccuudum  tAas  facul- 
tatcSrcgeniMsfiMiitualis.  Quum  veroj^i- 
ritualu  f}f  carnalisxn  Sctiptnia  lotegtis  luis 
dcHuitiouiDUs  uppooaDtui  i  ille  enim  cfl 
quijecundum  /piriium  ,hic ,  qui  fecundum 
earnem  aihtuiat,  Sc  vniimdicatur  adaltc- 
tiusoppotitioocm  >  ifto  auidcm  rcfpc(ftu 
Doii  puuil  idcmhomo  jpiritualu  fimul  ic 
carnaii  Jici.Atquc  ita  diltin«5lioocm  lilani 
catnalium  .  qua  vni  dicunrur  carnalesia 
quibuspcc  arum  doniiuaturcxp.iitcprx- 
domiiiaoic ; aiitvcro in  qutbus  caro  luwla- 
tut  aductfus  Spintum  a  patte  miuus  po- 
tcntc  camaies  appcllantut  ,  Iccundum 
Sciipiutaaucucci(.niiiu  Uccc«  quxhofcc 


AD  ROM. 

poftrcroos  non  folcf  carnatiaftt  nomin- 
ccnfcrc.  Quod  fignificantillimc  cxprimit 
Lcode  Kefur.  Dom.  his  vetbis  :  Gluamuis 
(pefalui  faciijMmus,  ^  corruptioner»  aJhuc 
carnemtjue  mcrralem  gejlamus ;  reffet/tmem 
dicimu  r  in  carne  non  e(fe,fi  earnaks  noi>is  uon 
domtntntur  affeifus ,  ^  merito  eius  reidept' 
nimus  nuncupationem  ,  cuius  nonftqtnmur 
'voluniatem.  Scd  &  concciroillo  nondum 
tamcn  cuincitur  quod  moliuutur  ,  nifi 
ptobaium  fuerithunc  bomincm  carnalem 
dici  ,  uon  primo  (cd  fccundo  rcfpcflu, 
fiuefcofti ,  non  quia^cr^rMm  io  illo<^;7i(- 
natur  ,  Ccd  c^uuearo  Aduerfus  J}iritum  lu' 
Batur  :  quod  quidcm  cx  ipfo  tcxtu  nun- 
quam  ficii  potcrit.  Apparct  cnim  ia  tllo 
hoinincqucm  Apoftolusf.»r«4/f/»appcl- 
lat  peccatumdominari ,  (j»  camis  potiores 
quamwfwm  cflc  parics.  ^AmpeccMHm 
iniUohabitat  i  farit  malum  qHodnonvult; 
nonfacit  bonum  quod  vult ,  vtbonum  perfi- 
eiatnoniuuenit  peccatum  quodin  lUo  habi- 
lat  perpetrat  malum;  captiuatur Jublegtpec- 
eati,  fcu  legipeccati :  qua:  omnia  domioan- 
tis  peccati  iunt  ccru  &  cuidcotia  n*^n' 
Neque  obftat  quod  nolcns  Sc  inui- 
tus  pcccato  obcdirccogatutccftcnim  du- 
ptcxdominium  pcccati,  vclcumcoalcnfii 
illius  quipcccat  ,  vcl  aductfus  illiuscoo- 
fcicntiam  Sc  cx  conldcntia  natum  coofeo» 
fum.  Siuecnim  fi:tuusvoIcns,/luc  noleos 
obcdiatDomioo  ,  fcruuscftcius  cuiobc- 
dicntiam  prarftat.     Qupd  vfqucadco  vc- 
rumcft,yincmoafctuitute  peccatt  ad  U- 
bcitatcm  vcoircqucat,  nifiperhaoc  yiam, 
viaminquamoditiftius  fcruitutis  If  defi- 
dcrii  obttncndzliberationis   At  dicctali-.rwr  •  » 
quis.ctiamillosqui  ful/gratta  fmst  carna-  ^ 
/cf  dtct.i.Corinth  j.vtr(.i.&  i.    Rdpoo-  X,  '"^'^''^'^ 
dco  ,  dc  vocc  non  cflc  quarftioocm.  ^'^d  j^/i^^r 
dc  vcro  vocis  fcnfu  •  &  rc  voce  fignifica-  J* 
ta.  Vidcodum  igitur  au  codcm  figoifica- 
tu  ifta  vux  ^  hoc  loco  &  (cptimo  ad  Ro- 
maous  vfutpctur.  Dicunturautcm  cama- 
les  fclpcitucogoitioois,  &  afK  ;^usrjtio- 
nc  Iftofenlurudcs  io  pietatisdo^ina  Sc 
cognitione  fiuangclii  caroalcs  dKuniur 
oppofitc ad  Spiritualcs , qoiomnia  di.udt- 
carcooruoci  i  Corioth.i. vcif.i/.&  qui 
Oooo    X  pcttc' 


€9c  lACOBVS 

pc«Tc^Hdicantar, T.Cor.i.«.  Etbocrcnftt 
infaHtrsin  Chri(lo>&  <\uila^hi  fotu  funta- 
lcndif;»rn4/f/ dicuoiur.  AffcftUs  vcro  ra- 
tiouc  caroalcs  dicuacur.io  quibus  afTcdus 
kuinanus  &:  carnahs  domioatui  &  prxua- 
lct,  (\\xi^\\hi incarnteJfedicitHr,  fecun- 
Mum  carncm  nmbuUrt ,  opponccad  jpiri- 
tuults,  qui  Spiritn  f*B»  cnrnu  morttficAue- 
runt,  (y  c*rnem  cum  concupifcenliii  crucifi- 
xerunt. Hic  vcro  vidctur  Apoftolus  Corm- 
thiis  auc  corum  nonoullis  id  oomcn  tri- 
buerc  cuni  duplici  lilo  rcfpcclu  oam  dicic 
illos  cognitionis  rcfpcclu  clFc  infantes  io 
Chriftofidcft,  rudcs  lo  Jiictacis  dodlrina, 
<\\li  fafle erAnt  AUr.Jt  iffolidum  cibum  fcr- 
Tc  Bonporcrant:artctf^us  vcro  rationcdi- 
ci:  illos dlc  ciirn»Us,o>ftcundum  hominem 
tncedtrc  ,  proptcr  contcotioncs  &  dillidia 
quzincei  illos  vigcbant ,  cx  quibus  patc- 
\>ax carntmiaxWii Sfiritut  piarualcrc.  Cx- 
(crum  quocunque  fcnfuaut  raodo  voz  illa 
hic  vfurpctur,mh)lprodcft  caufx  illoiuin. 
♦  qui  Apoltolum  djcunt  f,ipfum  carnttltm 
appcllarcRom.y.i^.  Namnnoncodcm 
-icnfuhicadCor.j.  vfurpatur  cadem  vox, 
quo Rom.7.v.i4  tunc lociudicc & fiuftia 
ad  hancquxftioDcmtradandam  adfcriui: 
Eflcnimxquiuocacioeiroris  gcoitrix.  Si 
eodcm modo,rumfiriTiiccr  raihi  iodc  pro 
mca  fcntcntia  condudcrc  liccc,  Apofto- 
lum  earnaUm  dici  noo  poflc ,  Rom.  7.  T4. 
quia  Corioibios  acnicr  co  nominc  repre- 
kcndit.  quod  iUh  vt /pinttiaUbus  Uqui  non 
fotuirtt ,  vtpotc  quiadhucc4r»ii/«  cHcoti 
quodimmcrito  facit,  ipfcilto  oomi- 
oc  cadcni  ligntfiuiiooc  fumpto  compie 
hcndacuf. 

FeiHtujjuB  Tertiojldcmhomo,  dc  quo  ApoflolHS 
ptccasum,  hicao)(,dicuureodcm  vcifu  i^.venditur 
Jub  pecrato,  fcu,quod  idcm  cft.mancipium 
&  fcfuui  pcccaii  vcnduioDc  fadtus,  qui  ti- 
nilushontioibus/M^jrii/MconfhcMtisnul 
lolcnfuadaprari  pt)tcft  ,  Scripcuramultis 
locisaperiiflimcrcclamantc  Ioan.8.36.  Si 

iios  Uberautrit  ,  uere  liberi  eritu,  | 
Romau  «.  j.rjuimtrtuustfl  iuflifieatus  tU, 
idcft,libcr  fadus  a ptceato.  vcrfu  17. 18. 
mratia  Btoqued  futjluquidem  ferki  ptcca- 
titftdiiberatiaftcca/,^  Jtrui  faQi  lcu  man- 


ARMINIVS 

cipaci  tjliiiufliiii.  Qaod  autemhxc  dtio 
■  ca oppooaocur,  vt fimul  voi  hnmioi  con- 
ucnitc  ncqucanr,  datcc ex  eiufdem  capicis 
vcrf  1  o .  quumftrui  cjfttisf>tccati,  libcri  tra- 
tiiiuflttu.  Achommi  fublceccxiUcniiidc 
cooucoire  apparcc  cx  coTlatiooe^  loci , 
i.Cor.j.i7.a/^ii  Spiritus  Dom  iltt  ibi  Ubtrtat ; 
cum  loco  f.  capitis  ad  Galacas  vctf.  iS. 
qued fi fpirttu  ducimini  ,  nen  tflu fub  U^t. 
Ergp  qui  Spiricu  ducuotur  liberifuoc.  Ac 
illi  ralesDonfunc  fubUgt:  Brgo  qaifubU' 
^ffunc,  Uberi noaluat  ,  fcd  Jtrui  pcccati. 
Siueeoimquis  iouitus  &  occefliuce  pcc- 
caci  compulfus  obcdiac  pcccato ,  (lue  vo- 
luniarie  ;  fiuequisfuclo  primorumparen- 
cum  maocipium  pcccaci  fatftus  lic,  huc  in- 
fupcr  fivtndiderit  ad  facitndum  malum  m 
oculu  Ithoua,  vti.  Kcg.ii.vcrf.io.  de  A- 
chabodicicur  ,  vcrc  &  mcrico  ff-^n  ?r- 
«/«ouncupatur.  K^imaquoq.  .:ns 
ifl  huiusferuustji.  x.Pct.x.  19.  £tqHi  eom- 
mittit  peccatumftruus ptccatitfl.  loh  8.J4. 
Et ,  /»n  ntfcitis  qued  cuivos  ftflttu  firucs  ad 
ebtditndum.eins  ftrui  efiiicutobtdittit,  vtl 
ptccatiadmert?,  velebtditnti*  adtuflitiamt 
Rom.tf.v.ii.Scruituriscnimmodusdiucr- 
fusafcruitutcnoucximit.fcdlubfcruiiute 
condodir.  Si  quis  rcgerac,  hunc  homioem 
nondicifimplicucr/rr««»j^rff4/# ,  fcdcil 
rcftri-llioocnciripc  fecundum  carnem,aoa 
ficundum  mtntem,  vcapparccex  verfuvln- 
mo  ,  quicflcxplicaho  buius  :  dico  huoc 
hmplicitcr  fciuumdici ,  fcdcxcorumge- 
Qcrc  qui  iouici  &  rcludlaotc  coofciemia 
pcccacofctuiuat :  quo  modo  veroiftevl- 
cimus  vcifus  hc  incclligcudas  ,  vidcbimus 
vbicoYcocamfucric. 

Cxcerum  huoc  vetfum  14.  dc  honuac 
ounrcgenico  .  ncque  Jubpatia  cooftica- 
to  iotclligeodum  cflc  ,  fitcacur  plcrique 
nolhx  profcfltoois  Thcologi.    Sic  Sal-  Caluinui. 
uinus  in  tflum  verfum  :  Nunccommittc- 
repropnus  iotci  feJegem  &:  homiois  oa- 
turam  locipit  :  &  in  veifum  ij.  fcqucD- 
tcm  :  Nuac  dcfccndit  ad  cxemplum  ma- 
gis  particuiarc  homiois  iam  rcgcoeraci. 
Ssc  Btxjt  aduerfm  CafleUienim  in  rtfiitM-  StxA, 
liene  argitmenti primi  aJ  ^  ^  \4.talH- 
mniamfti^iii.Hvlni^  ..cadcogi- 

caAdam 


IN  CAP.  VII, 

danudrn  quidem  honum  fufficcre &  alibi 
reipfum  cxcragratumcoDiideraos  :  Ego  > 
ioquic  I  lum  carnatis  •  veaditus  (lib  pccca- 
lum. 

Verf  if.  Veifu  if.  contincturprobatioeiusqood 
^odperpe- 14.  pr*ccdcutc  di(flum  cft ,  ncmpc  homi- 
trntnonap-  nem  idumdcquoApoftotusagitcnei/r/x- 
^Tobat  ,ntijjditum  fub peccAtHm  ,  (cu  pcccati  manci- 
f»(it  quod  piuni. 

vult.ftd  Sumptum  cnim  cft  argumcntUHi  ab  of- 
^Hododtt  ficio&proprioiffc(5lurcruicmptitii,&  il- 
f*iitj.  Iius  qui  fui  iutisuoa cfl ,  fcdalicoxpocc- 
fbci  lubiedlus.  b(i  eoim  fcrui  proptium 
noo  fuam ,  (cd  Domioi  fui  voluntaicm  ez- 
icqut .  fiuc  id  volcos  faci jc  fiuc  plcoo  coo- 
fcofu ,  Huc  rcclamaocc  prop: ia:  mcntis  tu- 
dicio, &reoitente voluntatc.  Quodooo 
infcite  expiimit  Auguflinus  lib.  i.  rctra- 
iflat.tap  ij.  lilequi concupifccntcaducr- 
fus  Spiritum  catoc  oon  ca  qux  vuttfacit, 
concupifcit  qutdcm  oolcos»  &  ineonoo 
facit  quod  vult  :  fcd  C\  vincitur  ,  concu- 
pifccotiz  coofcntit  voleDt,&  io  en  oon 
tacicnifi  quod  vulclibcr, fcilicct,  iullicix, 
fcrMurque peccati.  Cui  conformitci|ZaD- 
chius  de  Opcribus  Rcdcmpt.  lib.  cap.  5. 
Ccrtc  Pccius  idconcgauit  Chcidumquia 
voluit ,  quanquam  ooo  plcba  voluntate 
Dcc  libenrcr  idfecit.  Sedprobatiocflac- 
commodaca  flatui  IiomiDis  de  quo  agir, 
Dcmpc  fub  Ltgecx\i\cai\i,<\yxu\.ic(iptcca- 
tiferuM,  vt  illi  non  plcoo  confcnfu fed  rc- 
clamanre  confcicncia  fcruiat.  Vecba enim 
Apofloli ,  harc  funt :  <juod enim perpttro non 
ngnofco,  td  cfl,  non  probo .-  qaod  lacius  cx- 
plicat  &  probat  his  verbis  fequcotibus : 
Kon  evim  quod  volo,  hoc  ago.fed  quod  odi  hoc 
facio.  Vndc hic fyllogifmus  ccnficitur. 

Qui  oon  probat  quod  perpctr.it ,  ncquc 
agit  quod  vult,  fed  quod  odit.  faciti  il!c  cfl 
maocipium  altcrius ,  fcilicct ,  pcccati At 
komo  dc  quo  Apoilolusagic,  non probat 
quod  perpcttai,  ncquc facit  quod  vult,  fcd 
quod  odit  facit  :  brgohomo  dcquo  hic 
agiiur  ,  cft  mancipium  altcrius  ,  lctltcet, 
pcccaii:&  propierca  idcm  illc  homo  cll 
irrcgcaitus  »  &  noo  conftitutus  fub  gra- 
tia. 

^tluaain     Acdiccslif  -^clcnbiluaainiahominc, 
^trnini^. 


AD  ROM.  691 

de  qao agitur ,  quz  e/Te  neqait  ia  hoffiioc 
non  rcgenito.  Rcfp.  Noa hicludtam dc- 
fctibi  iorc|r  hominem  hunc  &  pcccatum» 
fcd  pcWati  dominium,&  hominis  ipfias 
fub  pcccato  fcruttutcm  a  ptoptio  fcrut  em- 
pticii  cH^cdlo  dcmonilraii  -  quod  quidcm 
cfPct^um  ab  hoc  hominc  nonproducituc 
(inc  rcluctatione  confcicntix  &  meaiisre- 
nifu  ipfam  adusptodudioucm  piatccden- 
tc ,  fcd  ocquc  perpctraiur  oifi  mcote  deui- 
^a &  a pcccati  vi  luperata.  Dcindc  ocgo  ia 
humiac  irregenito,  qualis  qualis  illc  fit,4u- 
Aam  nullam  mcotis  (tue  confcientix cum 
affcdltbus  &  dcfidcfiis  carais  &  pcccati 
inucniri :  quin  aio  &  adfirmo  in  homine 
fub  lege  c)ci(lcote  neccffario  lu(J\am  eirc  in- 
teP  mentem  cenfcientiam  iufia  (^r  honejis 
prxfeiibentcm.  &  Aj^(?M4/>rrr4/iadiIlicita 
& vetitaimpcUcDtis.  Duplcx cnimaScri- 
ptura  nobis  lufta  aducrfus  peccatum  dc- 
Icribitur :  vna  carnii  mentu  fiuc  confcien- 
tid,  i  altcra  eiufdcm  carnis  fiuc  ftccati  <5* 
Spirtttu.  llla  obtinctinomnibusqui<^M< 
^intqui ,ittflt  (y  intujli  cognitioocm  ha- 
bcnt  i  in  quorum  eordibus  oput  Legit  ftri- 
ptum  efl ;  quorum  cognitionesfe  mutuoaccu- 
fjtit  Q'  excufant ,  v t  cll  Rom.  t.  qut  verita- 
tem  dttinent  in  iniuflitia  Rom.1.18  quicon- 
fcientit.  nondum  caHteriutn  irtufferunt ',  qui 
aendutn dedoluerunt.Eph.^  19.  S^ivolun' 
tatetn  Dcti:int  Jut  norttnt ,  noa  faciunt, 
Lac.t2  49.Confiimatui hoc ipfum ab  Au- 
gudino  lib.  Expofic.quaruodam  propofiti 
cx  Epiftolaad  Rom.cjp.j-Antelegcm  in- 
quit  ( id  c(l ,  in  (btu  fcu  graduaotelcgcm^ 
oon  pugnamus.  quia  oon  folum  concu- 
pilcimus  &  pcccamus ,  fcd cttam  appcoba- 
mus  pcccata.  Sub  legc  pugoamus,  f«d  vin- 
cimur.  Fatcmur  cnim  inala  clTc  qux  faci- 
mu&.&  fatcndo  mala  clfc  vtique  oolurmus 
^cerc  :  ScdquiaDODdumc(lgracia>.fupc- 
ramui.  lo  lAo  gradu  oilcuduur  nobis» 
quorobdo  iaccmus ,  &  dum furgcre  volu- 
mus  &  cadimusigrautus  affiigtmu[,&c» 
Qiiod  ctiam  Pcttus  Martyi  ju  caputf.ad  P"^wAf4r, 
Ron-^anos  vcifS.  tatctutjioq^uicns:  .Non  tyr<^  ■■  ■» 
d<ffitcmur  ciufmodialiquampuguameilr  ' 
intcrdum  m  homioibus aonrcgrocrati-  .a»  tti-»  --' 
noD  quod  coiuiu  mcnsnoiifit 

Ooco     j  -i- 


rrn^L  lACOBVS  AR^flNlVS 

•:iri  n J  vltia,  fccl  quoH  in  ca adhuc  io 


i  .iilpt>crintlcgcs  Qjtura:,  quodqi  alicjua  in 
calinilufliario  S|>intusDci,  q  i  nuis  non 
fit  ca  qux"  co$  tuihficatcpoflit ,  JYT^I-lura- 
tcrn  mucationeni  induccrc.  Altcr  intcr 
carnem  o»5/>*>//«w  obtinct  in  folis  regent- 
tu  Vincnnn  Sf^iritmaoD  cft  &  habitat.jbi 
non  luiiUtur  ,  ( licct  nonnulh  SptntHifAn- 
{lo  oO/iftere,dicunii3t,Sc  la  SpiritMmjan- 
^Jum  peccartjC^uod  babcr  aliucn  fcnluni.) 
Dilciimco  intcr  hafcc  duas  iudascllpli- 
niinmum  cz cucntus  Stucrntatc ;  la  illa  c • 
nimr/w*vincicplcruoquc  ,hic \cro  Spiri- 
XMi  plctunquc  fuperat,  cuaditquc  fupctiui: 
qucmadiiiodum  cx  compatJtionc  huius 
loci  Scv.i6.Sc  17-quinti  capitisad  Gabtas 
▼idcrc  hccti  quam  compaiationctn  pollca 

{>rx  manibus  fumcmus.  Qupd  autcin  in 
lomioe qui  ita fublegeeft ,  vt  Icx  omoi  fuo 
crga  illum  oflicio  fuodba  Gc ,  omocfquc 
fuas  vircs in  illo cxfcruerit ,  lu<fla  (it  adncr> 
fuspcccatum,  cx  ipfiuslcgisptopniscftc- 
Ais  ccrtiillrac  dcmondraiipotcu.  Eft  c- 
cim  Lcgis  cScifbum  homiocm  deiuflitia 
Dci  coQui<fiam  pcccati  coouioccrc ,  ad  o- 
bcdicotiam  vrgcrc  ,  propria:  iofirmitatis 
coouincere  ,  hbcratiooitdcfidcrioioccn- 
dcrc,  ad  hbcrationcm  quxrcndam  com 
pcllcrc  ,  iftaautcmfinc/«(7/»aducrfus/xc* 
CAtum  inhabitam  coofici  oon  poifc  ootiin  - 
xnum  cft.Dc  huiufmodi  autcm  homibc,5c 
qui  iilhoc  pado  fublegecCi,  bicagidixi- 
snus.  Si  quis  adhuc  przfradc  fudiQerc  vc- 
iic  omocs  io  VQiucrfumirrcgcoitospIcoo 
coofcnfa,  abfque  vllorcnifu  pcrpctrarcid 
quod  pcccacuro  Sc  caro  fuadmt ,  illc  oc  x- 
gtc  fcrac  n  probatioocm  illius  poduLiuc- 
ro » quumidcoocracxptcflraScripcurzcc- 
fiimooia  adfirmctur  ,  Sc  muUa  cxcmpla 
coQtrariumcutacaQt:ncmpc  Bilcami  coo- 
tracoofcicociam  Rcgi  Moabitarumobfe- 
queacis,  Saulit  coocracoofcicociam  Daui- 
dcni  pctlcqucntis  ;  Pharifarorum  Spiritus 
Ctndtu  oblhoaca  malitiarcfiAcotiom ,  Sc  c. 
Sed  Sc ipfi  pcccatorum  vfitacifTima didio- 
Aio,  qua  diflinguuocur  io  peccata  tgno- 
raatii ,  tnjirmitaiu    maliit*,  ilVhoc  padlo 
coliuur ,  fi  omncs  irregenttt  ibfquc  tIIo  rc- 
Bifu  plcao  coafcofu  pcccatum  pcipcucat . 


Vclim  hic  eua  aJurr(jrii,in  mcnfem  venirc 
qutbu%gradibus  Dcusfuosa  vitzprauita- 
tc  ad  (c  conucrtcrc  fitluctus  :quod  fi  dili- 
i;ci\ccr  confidcrabunt  citra  pixiudicium, 
vidcbunt  ncccflariotutflam  mcncis  &  car- 
nis  pcr  tcgem  cxcicatam  intcr  tnitia  &  prx- 
ccdanca  rcgenerariooif  poncodam. 

Vcrfu  i6.ducituiconicAaiiura  crprx-  , 
ccdcotibus  ad  lcgis  cxcufationem.  his  vcr-  ^/^'^^^  ■ 
bis  ;  SiveroqHodnoU,  itifacio.confemtiolegi  . 
quoJbonMfit.  Vbi  nihil  dicitur  quod  homi-  t  r 
mfnblege  cxirtcoti  non  opcimc&  citiavl- 
lamcoDtrouerfiainconueniac.  Nifi  cnim 
homo  fub  lege  tenfenfum  frtbeat  legi  4ju^d 
honA  jit,  lublcgcomntno  noncfl-'  id  cnim 
cfl  pi imum  trgis cftcdum  10  iltis  quos  fibi 
fubitcicc »  vc  dc  fui  xquiratc  dc  iuf^icu  iltos 
conuiocat,&  quo  fado  occcifariocxiAic 
confcnfus  lilc.  Quodcoim  coQicnlusilIc 
oon  iit  piopriut /'pmmM rr^rmri»  ocq,  S/i- 
rtttu  regenerantie  propnum  cftitf)  um  appa- 
reccap.i.&i  bpitl.adRom  itidcmqucex 
10  vbi  ludxii  zelm DeicircMlegem  tribui- 
tJ4r.  St  quis  dtcathicagi  de  cooftnfu,qt]0 
quis  roci  Lcgi  Uei  aneotiatur,  qui  cflc  ooit 
potcfl  io  lis  qui  totam  tcgcm  non  lotclti- 
guot  }  irregenitorHW  autcm  ncmincm  co- 
cam  Dei  Lcgcm  mtclligcrc  :  RisfpoDdeo 
pnmo ,  vcrc  dici  nuo  puilc  quod  irregeni- 
torum  ocmo  totara  legcm  intcltigic .  1  ccla* 
maocibns hifcc loc is .-  Seruiu qiii notiit vo- 
luniAiem  Domini ,  ;  •'"  •/ :  Sihabemn 
Pr.fhttinm  noueri,  tria  omnia,  0- 
mncmque  notitiam ,  Ji  habtam  omnem  fi- 
iiem,fiirc  Scirntiainflai ,  (harit/x>  Xiiif 
Melttu  futffet  non  cognout  '^-  -  :  •>r:  iMjii:.,., 
quam  ea  cognita  regrtdt  .  . .  Secu 0- 
do,Ncque  boc  vlq^ucquaquc  vcrc<lici,co- 
cilegi  oemincmallcatiri  oifi  totamintrlli- 
gat.  Ailcntiturcnimtocilcgiquiuouit  il- 
lam  cflc  a  Dco ,  &  bonara » ctiamii  oon  o- 
mnia  intctligat  fpcciatini  quq  Itgc  pra. ' 
pta  Sc  vctitafunr.  Etqui'  i"l  -  "  regcr.ti^i- 
rwmquifibiid  afTcribcica  Tcrrio» 
quod  proprie  huicpropofico  iciuit>ncgo 
hic  agi  dc  cunlt  ' !- 

gis  piXccptis  laiK^  ...    ,  .  V-   c- 

disafrcotitut:aamncquc  vcrbs  hoc  1  rxfe 
tciuoiiacquc  cacio  coQacxioaispcxn 


IN  CAP. 

£z  eo  enim  quod  fAcit  iJ  qu?J  nanvult^ 
conc]uciic.y«  conjhitirt  !egi  qucjhonjjlt^ ; 
quud  ci  iflo  (iiio  coiicludi  ncquic>  tl  dc 
confcuiii ,  qui  cx  on^.nium  (cgis  prxccpco- 
rum  fpcciah  nccitia  &  intclligcntia  cxiflic, 
hic  agi  dicatur.  Fa^um  cnun  quodbic  fc 
perpctiarc  dicithoiroilL-.  pacticulaiccfli 
itaquc  rpcculi  aliquo  icp,ispixccptopro- 
ihibitum  i  cuiusprdrccptinocicia&appro- 
bacio  cau(a  cilcurilLiJfaciumpacrccno- 
Icns  qui  iicommiccici  vndecxiHofado 
icapcrpccrato,tcnitcnrc  fcihccc  8c  rccU- 
manrc  mcntc  .  canquam  cz  confi-qucncc 
concludicur ,  quod  litc  qui  ita  lilud  fjcic, 
coufcaciac  Ugi  qiiodbona/ic.  Acinflabic 
aliquis,  &  diccrtorrc  ,  hic  Dcnagidccon 
(ctii\i gtntT»li6 *fit$n«tioiiu y  qui  cadcrepo- 
tcfl  &  i  cjpfa  cadic  in  muhos  iTrtgtnitorum, 
(cd  dc  coofcnfu  pttrrienUru  a^probMtonu, 
qui  proprius  cft  aii^us  Sfiri/nt  rcgentrAntu: 
vciumillefciat,  quxconfidoatcccitra  vl- 
Lam  probaiioocm  dicuntur  ,  a:quc  libcrc 
rciici  poire,citrarationis  tcdditioncm.  Ac 
rcs  ipu  cuincic  cotratium.  Confenttrtenim 
^Hod  rti  bona  ftt ,  noa  cft  particularitcr  fa- 
dum  lcgc  przfcriptum  approbare  ,  quia 
ille  cofcaCuifarlicMlarimfprolfatioai*  cunt 
pcrpctiatioociaiftiquodparticularitctim- 
probacur,  confiflcre  ncquir.-confiflit  au- 
tcm  pcrpctiatio  fadi  improbaci  cum  coa- 
fcnfu  dc  quo  Apollolus  aoic. 
y^^r  Vcif  " 7 .  Altcrmu  conlc<Harium cx  pra:- 

li  ipft  ccdctibus  dcducirur,  quo  pcccato  omucm 
t44  Aoc*^"**"'  culpamcran(i:ribic,non  vcfccx- 
cufci,qaodabfic(L*Jcf»iOT<//i/4 
ftaconii,  sx.rogitationesfeftexcufent^iU- 
iccatitm     ^*/^*")  1<-"-' vtlcruilcmfuilflacumfubpcc- 
■n  /^^-J^itidominiocommo.ifhct.  Qa.irc  ncijuc 
in  iflo  courct^jrio  qnid  coiitincri  poccil 
quod  homint/M^/f^«cx:iicnti  non  conuc- 
'  cincac  confctl]t.iriu  quum 


niati  fccii- 


VII.  AD  ROM. 

firmat  Prias cfl huiufmodi  dtirregtnitit  Ptifnuff, 
dici  ncquit^  ouaudo  pcccant.quod  non  ipfi  argHtnenti*, 
td faciniU  y  fedpecc Atum  quod in  tUu  habitMti 
conucnicntiliimeauccmhocdicicur  dtri- 
genitii:  Eigo  hic  homo  dcquobicagtcar  _  ^  /• 
i\oaci\irTegenitit4  ,({:dregtnttu4.  Ancccc-  '^'ff^J"' 
dcns  cft  cxamtnandum,co  cnim  poficoauc 
uegaco,  ponicur  aut  oegacur  coofcqueos. 
Pnmo  coflac  fimplicitcrdiciDonpofTcdc 
vllo bominc  quahfcunq;  ilic  fit ,  quod  non 
ipftfdtiAtpeccatit  qtiodcommitttt:  Eltcnioi 
cootradtdioiQadic£lo;&  Apof^olusdicic 
^omiacmilIum/«r«r<maiW/» .-  vndcfi  hoc 
vcrcdici  poirtc,  ncccflccfl  vcfecuduquod 
intelhgacur  ,  &  ccrcotcfpcdlu.  Kcfpcdu» 
aucc  illc  fundati  dcbecaucinhomiucipfo 
qui  pcccacum  pcipccrat,  aut  in  ipfa  pcccaci 
pcrpctracionc.  Si  inhomiocipfofundatur 
refpedas^iiltc  ica  gcncratim  eiic  explicadus 
8c  cnuncundusipcccacumquodhomoille 
coromictic ,facic  qua  cfltalis,&ooafacic 
quacflcaiis  :  Sircfpcdtusfuodaturiapcc- 
caci  pcipcciacioDC  &  cffc<^ionc,cilillefu- 
mcndus  cx  vatia  caufatum  ciufdcgcncris 
ad  ciFcdum  rclacionc.  Hic  autcm  agicut  dc 
caufa  cfficicncc  peccati  .  qux  dapiex  bic 
pouitur  ,  homo (^peccatum  inhabttAns ,  fcd 
ita  V  t  non  hamo,\ctun\peccatitm  inhabitans 
id  ciKccrc  dicatur  :  quarecficctusiiiefu- 
lucodus  cx  diftriburiohe  caufx  cfHcicntis, 
qua  illa  in  primatijm  6i  ptxcipuam  .  &  (c- 
cuodaria  minufq;  piincipaic  difttibuitur. 
Sccundo,quod  duplcx  iile  icfpeAusin  ho- 
ininc  tJntum  cadat  regenitnm&fubgratin 
conflitutum ,  miuimc  aute  cadat  in  homi- 
nc,  vclmioimc conucniachomioiyM^/«;« 
coflicuco,  nullo  paifto  dici  poccfl  ab  coqui 
vciitacis  fyncero  amorc  tcoctur.  Nana 
qucmadmodii  dupicx  cfl  rcfpc-clus  in  rtge- 
M;/M,piopcer  regcucracionis  in  hac  Yicaim- 
pcrfc«Sioiic,5c  V.-       '  • '.•»x/rcliqu:as,fc- 


^xbee  vtr 
'  •iuvargir 
enf,t  pro  i 


futciQpr.i.  4UJstommoiifUacumcft  '  cundum  quc  rcfp...  ..i  .Itci  p^cil  dcho 

iiomiat /M^/r^c  cxiflcnci  opciincconucui-    minc  Ttgeniio <^iio<i  quaregmitit*  cil  hoc  fa- 

qtia  non  regtnUHt  idc  u6  faciac,  vel  uu. 


ciat: 


rc.  S,-d  vidcamus  couic cTrarii  vciba  :  SfuHt 
*/-f^"' '  ■  •  •  ^'■^rffetro.fidfecca'  '  pctfcclcf:. 

.iicctid-pcrptctat.  plcxclt 
X  quiaiis  duo  ciict  pollcvidciiturargu- 

'-,qilxdc^tf7«/Mtf 

•  .i.-;utu[ohicagia<i- 


i&inhoininc  fublegedM' 
piopcci  lcgisaducncura. 
Efl  coim  cari:n/ts(^  ferutttptccati.ic  cft Jui^ 

U:   ■  -  . 

CXdc- 


(J94  lACOBVS 

cx  JcprauAfa  nitura.  Qiurc  dc  hominc  /i/i 
If^  tlici  potclt  (jtifid  tllt  pcecjtum  ft*ci.u, 
noo  (|ua  cdfulf  le^e  fac(^ixc  coHjentitj 
Ugi  qHodbonaftt,  fcd  qui  cfl  cArnjtHi  (^fer- 
'Vtttpeccati.  Tcitio.altcrillcrclpcdlus.rc- 
cttodum  qucm  cHxdum,  quodaduabus 
cauCs  concuireatibus  fimplicirer  profc- 
^lum  cft,  vni  illarum  adimirur  &  altcti  tn- 
buitur,hic  potillimum  locumhabcic  vi. 
dctur:  vtillo  Apoflolididto,  E^opltulah- 
rMiqHnm  rjliqui ctnnes :  nontMntntgo , jed 
grMtiA  Dei  tjtumeeutn.  Notumautcm  cll 
St  valde  vfnaium,  cx  caufisconcuircoti- 
bus  priocipaitori  &  pttmarix  adfcribief- 
(cdum  ,  codcm  cffccto  fccutidarixcaufx 
adcmpto:  prxfcrrim  fi  fccundaiia  aliquo 
modo,  aut  pixtcr  Daturam,aut  contra  vc- 
luntacem  vi  fupcnoris  caufx  ad  cfficicn- 
tiam  pcrtrjda  fucrit.  Sic  Legatus  fui  Do- 
mint  cauGim  agcos,  oon  iplc  agcrc  dicitur, 
fcd  Dominus  qui  illius  opeta  vtitut.  Sic 
multo  magis  feraus, quiatyraunico Do- 
mino  premitur,n  quid  lulfus  Sc  impulfusa 
Domioo  faciat  contra  fuam  voluiitatcm. 
non  ipfc  id  faccre  diccruc,(cdDominus, 
qui  ipd  dominatur.Et  hunc  fcofum  habcre 
vcrba  Apoftoli  planiflimum  cft ,  oculis  ir- 
letortis  illa  infpicicnti.  vtappatcccxcpi- 
thcco  c^nod  fecctuo  roah  iftius  pacracori  cri- 
buitur,  quo  domiaium  pcccati  noraturi 
oem pe peccatum  inhahitMi  in  mt  id facitj. 
Qu^rto  ,  N  on  mirum  eft  non  ififum  i.ifr- 
eertfedptccMtum :  oam  ij>Ccmortutuefilegii 
ttdutntH,  ^pecattum  reuixit.  Quod  ergo 
viuic  caufa  cft  adionum ,  oon  quod  mor- 
tuum  cft.  Apparcc  igitur  Aoteccdcntis 
iftius  priotem  partem  falfam  cilc ,  &  pio- 
pictca  alceram  no  rcciprocam :  quarc  con- 
dufio  indc  bona  conlrqueocia  dcJuci  ne- 
quic»  qukconfequcns  concludic  dc  rtgtni- 
/chominccum  i>rr^«ni/iexcluilooc.  Alte- 
Alttrum  ^  rumaigun^utum  defiimiturcxaducibiis 
argum^tu.  (cmporis  htc  vfurpatis,  nune ,  ffj>noHam- 
fltui :  vode  ica  concluditur  pro  cadem  fen- 
tcntia.  Aducrbia  illa  refpcdlum  habencad 
tcmpus  anccccdeos  i  tcmpusauccmaocc- 
cedcos  rft  ccmpusqQooondumcracr/;r- 
nttut,  q.d.olim  quum  ooodum  rrfr»//Ni 
cflcm  tgoptfctttttm }*rpttrabam ,  nunc  vtro 


ARMINIV^ 

noTtamp[im4  idfAdi  ,  ; \;^^/..r;<j  qmppc  :  ica- 
qucappaicr  hoccempusprxfcns,  quodpet 
.\ducrbium  ( nunc)  ngnificacur,  dc  rtgene. 
r4//f»£jy?iir;<circii»tclligcndum ;  quando- 
quiJcm  dc  homine  trregcnito  dici  nequir, 
quoii  quum  olim  ipfc  (ccctn  peccatum.iam 
nonampUtuidptrpetret.  Rcfp.Aducrbiaifta  Re(i>»n(it. 
refpcclum  notarc  ad  tcmpus  antccedeos,  • 
veiiirimum  c(l'econccdo,&  quidcmcom- 
modclocumica  cxplicati :  oltmquidtmtgo 
malum  illud patrabam ,  at  iam  non  amptiue 
tgo  id  ptrpetro  ;  Scd  nc^o  icmpusaotccc- 
dcQStuccgiam  ftacum  antc  regineratiotum 
complc^i.  Scatuscnimi>rrjr»rr4/i>»i«feu 
antc  rcgencratioocm  in  d^upliccm  alium 
ftjtum  au<norc  Apoftolo  diftinguuur:  an- 
ttUgem\c\fincUge ,  & fubUge,  vtcft  vcrfu 
9.  eiu(dcm  7.  capicis  &  tcmpusancece- 
dcns.  cuius  refped^  Aicxinx  ,nunc  ^noii 
ir}»:/i//i«.fta  t  u  m  jynr /rje  c  om  prc  h  cndi  c  hoc 
vcto  tcmpuiprxfcns  ftatum fub Uge :  q.  d« 
o'im  cuoi  cdcmfintUge .egoieccatumprr- 
petral>am.nuncvcToq\iHmfitbUgeC\m,oon 
ampUttt  ego  idperpttro  fedpeccatumquodin 
vte  halitat,con\xcMCtkXtx  verfui  oono .-  Ef# 
fint  Uge  viuui  eram  ijuondam ,  mandati  au- 
ttm  aduentu peccatum  reuixit;  tgo  vtro  mar- 
tuiti fum.  Quum  cnim  fineUgefnieict  ma- 
lum  faciebac  fine  vllo  rcnifu  mcotis  auc 
voluotatiS.Itaquetum/^r/>r<V^i«//«<f///m: 
iam  vcfo  fub  lege  conltituti!  -  1  •   •  niij» 
dcm  peccatum,  (cd  rotttra  .  Sc 
reoiteocc  voluiicacc.  Quarc  non  camipfi 
quam  peccari  violcnco  m^pulfui  pcccati 
caufa  &  culpa  cft  tranflciibcoda.  Vidimus  Arguvrn- 
hucufquc  oihil  ciTciniftovctfuquodad-M/nri 
uciljtiam  fcotcociam  fulcirc  pofljc :  videa-  vtrfu pre 
mus  porto  ao  non  hinc  clici  poflicargu-  ftnitnti* 
mcotum  pro  vcricace  ftabilicoda  alccrius  vtra. 
fcQceotiXiqux  dc  homiue  irregtnit»  (y fuh 
Ugt  conftituto  iotclligcodum  cfTc  pro- 
ountiat.  Dicit  jltoflclut in hoc homtne pec- 
catutn  habitart:  ai  in  rtgenitupeccatum  non 
habttat :  ergo  hic  non  agitttr  deregenitufeti 
fub  gratia  confiitutit  ,Jed  irregtnitit  ^  ftth 
Ugt  txifitntibttt.  Voa  prxmuraium  cft  ia 
icxtu.  Altera  oobis  commoofttaoda  eft. 
Scio  quidcm  iftara  miram  vidcri  aiToecis 
diftia<^iooi  peccaci .  t^\XAz\i\i<ldominans, 

aliud 


I 


r 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 


De  vitbo 
hnbifAndt 
vel  inhabi- 
ttndifecun- 
dum  fignifi- 
rttionem 

VOCM  (*f  V' 

fum  Scri- 
l-tNrt. 


Martyr. 


a  1  ii  1  ( I  iV; A/f^ ;V«» j il i c i t u r , &  q u i  i ! I u d  rrrf^e- 
nitornm  hoc  rtgtmtcrnm  ;noprium  cllc  ar- 
bitrantur.  Vcrum  ,  fi  quis  poflulct  iftius 
(iirtindionis  probdcioncm,  aquaillishx- 
rcbic.  Scdaoooa  pcccatuma!iuJcil</cmi- 
nansfwxc  rtgnans  tnexifiensfnnon  re- 
gnans,  &  illud  propriumfrrf^rfli/«r««j  hoc 
rtgenitorum  f  Quis  ncqct ,  Scripcuraafiir- 
mantc  rcliq  jias  pcccati  &  vctcns  homiois 
in  Dobis.  dum  tn  hac  mortali  vica  fumus  & 
crimus  fupctcflc?  Acquis  >□  Jiicriptara  vcr- 
facus  ptccatum  daminans  ab  inhaOifanrtj 
diftingucc ,  inhabitans cwtx\  tnexifitnfcj 
idcm  cxiftimabit  ?  Pcccacum  Ginc inhabi- 
t.tnsz(i  dumiaans  ,  &  liomtnans cfi  inhabi- 
tans  (j*  peccatnm  propccrca  in  regenitttnon 
habitat ,  quu  in  i\\\%non dominatHr.  Prius 
probo  cx  ipfa  vocis  inhabitandi  feu  habi- 
randi  lum  fignificationc  tum  vfu  Scripturis 
fjmiliati.  Dc  figiiificatioDC  vocisfV/t  Zan- 
chiutUb.  i.  deartributii  Dticap.  6.qu*jl. 
Dcus  non  dicicur  babicarc  la  impiis,  fcd  lo 
piis.Quid  cnim  cfl  habitarc  aIicubi?F  fl  ibi 
non  fimplicitcr  eflc,  vt  fit  lu  hofpitiis  & 
profcdiooibus,  fcd  canquam  ia  fuo  domi- 
cilio  pro  arbitrio  icgnare  &  domiharl 
Jdem  Zanchiiu  ini-j.  "verf  cap  j  ad Ephefios: 
Habiundi  vcrbum  ia  hac  propoGt.onc, 
Chriflus  habirac  la  cordibasoo{lris,mc- 
taphoric6s  pofitum  cfle ,  dubiuni  noo  cA, 
fumpca  mccaphora  ab  iis  qui  noo  vc  inqui- 
liui  &i  pcrcgtint  in  hofpttioalicno  moran- 
curadccmpus  ;  lcd  patribusfjmiliasqutio 
fuispropriisxdibuslibcre  viuuocopcrao- 
tur,  famitiam  rcgunt,&  dominaotur.  Bu- 
certis  in  hunc  lociim  qnem  traciamut :  hauc 
exictofam  wmdtcit  in  fc  habiiarc ,  boc  cll, 
fc  pcnitusoccuparc,  &  doftiinari.vcfolcnc 
qui  fuuc  domi  fux  ia  fcdc  &  domicilio 
»toprio.  Apoflolus  &  omnis  Scripcurx 
nac  mecaphora  lohabicacioois  fxpe  vciiuc 
^  ccrcara  fcrc  adfolidam prxfcnciam  cius, 
quod  iohabicacc  dtcuur,  pcr  cam  figntficac 
plcruuqac.Sc  domioium.  EtpauUpofi:td 
huac  modum  iohabitarc  pcccatumcdil- 
luJ  pcaicus  &  poccntius  oobis  inndcrc« 
DolliiqucdomiDari.  Alartyrin  ^.verf  ca- 
pitu  8 .  ad Romancs.  Mccaphora habicacio- 
niscxcoltimitux  >  quod  quihabiiaacdo- 


6^^ 


mum  non  rancum  cam  occupaacfcdct- 
lamincaimpcranticproarbicrtofuomo-  ^ 
dcraotur.  Mnfculiu  tn  hunclocfim,  Et  vt  cy« 
raDaidcm  iibm&  violanttam  pcccacicut- 
dcnccr  cxpiimac,  noa  dicic,  cxiftcns  in  mc 
pcccacum,fcd  inhabitans  in  mc  pcccacum. 
Nam  oilcodic  vctbo  inhabicandi ,  plcouni 
io  fc  pcccati  obcmcrc  domioium  :  pecca- 
cum  quaft  fcdcin  fuain  lufc  fiziflc.  Malum 
nufquam  poccocius  rcgoac,  quamvbi  fc> 
dcm  fixic.id  quod  vidcrccflta  ryraoais  Ita 
contrario  inodo  dicitur  Ceus  habitalfc  il\ 
mcdinlltacl,  cu  quod  in  aulloalio  populo 
bonitaccm  fuam  c.inr3eutdcDciadeclarauic 
ttquc  in  i(l:o,iuxta  illud  non caliccr fccic 
omnt  oaciooi.Hoc  fcnfu  (xpcnumcro  vcr. 
bum  habitandi  tn  Scripturis  vfuipacur. 
Quum  icaquc  vcllct  Apoflolus  dcclarare 
pcccaci  in  fc  vim  S:  tyranDidcm,dixit  illud 
infchabicarc,  vcluciopropriodomiciliOt 
arquc  ica  plcoc  rrgnarc.  Calu.  lofltc.  Iih.4. 
c.t6.  Sc^ii.dictcnosin  Chriflocircum- 
cifos ,  circumcinohc noo  maou  fadla ,  de- 
pofico  corporc  pcccati  quod  incaropao- 
lUa  habitabac  ,  quam  circumcifioncm 
Chtifli  vocat.  De  Scripcurx  vfu  quod  dizi 
cum£wr«r«,patet&  hifcelocis.Ioh.i4.v. 
1  j .  Fattr  ^  ego  adillum  veniemta.i^  man- 
fionrm  apud  iUum faciemm  Ko. S-ti.SiSpi- 
riti*s  eius  qui  txcttauit  lefum  i  morttiii  ha- 
bitatinvobti.fijfc.  i.Cor.6.t6.  Habitaboiit 
eii ,     inambitlabo ,  ^  ero  illorum  Dem,  ^ 
ipfierutitmihi populu4.1ifhcf.}.\ 7  vt tnha- 
bitet  Chrifiut,  (jye.  1.  Tim.  i  y.  Rettocans  in 
memoriam  meam  non fimularam fidem .  qutt 
habitauit prius  inauiatuaLoide ,  ^matre 
tua  Eunica,  i.Tim.i.i4.  Prictarumdepod- 
tum  feruaper  Sptritum  fanHum  qui  inhabi- 
tatin  nobts  hc^.^.jft  inuidiamferturSpi- 
rifns  qui  habitat  in  vebtt.x .  Pcc.  3 ,  i  j .  Se4  cot- 
los  nouas  ^terram  nouam  expeciamm  fecun-^ 
dum  promiffum,in  /jutbits  lufiitia  inhabitat. 
Apoc.  1. 13.  Annpa* marryr iUemeusfideJif 
trucidatftt  efi  apud  ims,  vbi  Satanat  habirat. 
Ex  hoc  yfu  fanHi dicntxtui habiraeuia Dei 
w  S/ir//«.Eph.x.ii.CoDftac  crgo  cz  figoi- 
ficaciunc  &  vfu  vocis.  S.Scripcuris  >fitJCo 
ifihabitans  peccatum  idem  cflc  quod  d«mi- 
oans.  lam  vcro  &alccramilludfacilccil 
Pppp  demoa- 


lACOBVS  ARMINIVS 


JcmonftrarC)  ocmpc,  ffec/ttum'i»  regenitu 
oonhabitAre-.nim  Spirittu  S.  in  illu  habitut, 
ytSi  Chriftuf fcr fidem  in  cordtbm  ipfomm, 
Jici^curqi  hmbitiUMlHm  Dti  in  Spiritu.  Ei- 
go  non  halitat  in  iWii f^tccatum :  quia  nctno 
potcftab  vtroquc  fimul  inhabi/ari ,  8i  for. 
iemarmatHm  Chrtftui ,  vbi  v icit  conftringit 

tiici/ ,  atquc  ftc  domum  Hlitttocenpat , 
i»halfitat,Q[iimortuifMntfieccato,fjfin  qnt- 
bui  Chriftmviuit  in  itlis  {.>cccatu  oon  lia- 
bitat.At  regtnitiaon  viuuntfcd  mortuifunt 
peceato,  Rom.  6.  &  in  iifdcm  habitat  Chri- 
(IiM  (yviuit  Gal.x  io  Ergo  m  rcgenititpec- 
catum  n^n  habiiat.  Poccricautcm  colljcio 
idorum  duorum  \ocoxvim.Sontgo  idperpt- 
Sro,jed  percatum  tjuod  in  mehabitat,  (y^Tjiuo 
auttm  non  amphui  tgo.jeUChrtftm  in  me  vi- 
uit ;  dcmonlharc  plcoinimc  Apoflolum 
bicdcfc  non  cgiflc.lcd  pcrfonam  homints 
qui  pcccaco  viuic,&in  quopcccacum  viuic 
&  liabicat  &:  opciatur  lo  lc  rufccpillc.Ncqi 
tamcn  hioc  (cquicur  peccatum  in  rcgcoicis 
oou  cHc  i  oam  «/^altcubi .  &  ibidcm  habi- 
tart,domiuariregnare,  vc  commonflracum 
clliluntdiuclfa. 
Terf.it.  <^  Coofidcrccur  iam  vcifus  18.  quo  can- 
J  J.  dcm  caurzrcdditioiicm  ciufqucptobatio- 

Bonum  in  ncm  pcrfcquitur  Apoitolus.  Caufercddi- 
ifto  homine,  tjo  clt:  Nf«i  enim  non  habitare  in  me,\A  cft, 
*^ '-^  ^ "^'  ("f"' mia, ^<;M/<f»iqu ibus  vcrbii  i dcm  fi- 
rr/w;i««fl»gnific.uar)quodillis:  Egecarnaliifum.  Illc 
kaittat,(^e  enira  cft  carnalu  io  quo  bonnm  ncn  habitat. 
Argnmenti  ProbatiocStinctuthiJcc  vcrbis:N/ii»  velle 
frocantra-  adtft  mthi,jt,i bonii perficere hon inuenio.  Ex 
rUfententtacj.uU  ifla  icdditioac  ita  pco  rtabilicnJa 
pri/fiinttHr  fiialcnccDtiaargumcotantur  nonoulli  •■  In 
"  hoc  hominc  dc  quo  agir  Apoftolus  ,  cll 

'  ji  .  '•  f4ro  5f  aliud  quiddam  a  Mmtffiucdtftiu- 
Auin  .liuc  diucifum;  fecus  Apoflolus  fc 
noa  corrigcrcr,  diccns,  in  mt,\d  zi\,in car- 
ne  mta  :  Ai  in  irrtgenitu  niliil  aliud  cft 
quam  tarc  :  cigo  bic  hoiTio.dc  quo  agit 
Apufluhis  cft  regtnniu.  Conccdoin  hoc 
homiue  cfTc  aliud quiddamaMr/irdiuet- 
fum  fcu  diflindum,  hoccoimhabcccor- 
rccflio  Apofloiicaj  at  ocgo  in  trregenttu, 
oihtl  cdc  piarccr  carncm  ,  irrcgcoicis  in- 
^uam ,  iliisquiy//^/£^<yMnf.  dcquibushic 
a4>bit  cfl  ccxitroucilia.  RauoDcmadfcio 


iufla;  ncgacionis  :  quia  io  hominibus  fub 
legc  cxiftcncibus  cfc  mens  ^ua:  rjeritatem 
aIiquam,W;  Deo,Si  TiSJfw/fmiif  oouir. 
Rom.  I .  qux  iufti  iniuftinotitiam  habtt. 
R om .  1 .  Cuiui  cogitationts feft  accujant  ^ 
rxrM/iin/ .  ibidcm  :  qux  nouit  concupifeen- 
tiam  ejfe  malam.  Rom.  7 .  qua:  dicic  fu- 
randum ,  nonadMlterandum.  Rom.i  &c., 
Jrrcgenttu  ctiam  nonnuUis  ctibuicur  ^m«- 
damilluftratioSpiritutS.Hzh.e.f.^.Agni- 
tto  Domini  Seruatori^  lifu  Chrifti.  x.PeC. 
1. 10,  yiiiuftttiatognttio,  ibidcm  vcrf  xr. 
'voluntaiii  Domininotttta ,  Luc.  1 1. 47.  do- 
num  Pr  fhetia,  &c.  lllacaliaqatr«r»«f  oo- 
miuc  iufigoirc  audcc  infignem  Deo  Sc 
ipfuis  Spiricui  ioiuriam  facic.  Ecfaocquo- 
modo  illud  qaodpiccatum  accufat ,  homi' 
nes  pectati  conuiHctt  ,ad  liberattonem  quA- 
rendamcomptUit  ,  c^rnMoonuoc  comprc- 
hcdi  poccfl.'Efl  crgo  iii  hominibus fubltgt 
cxiltcncibus  r4r()&  aliquid  pracccr  edrnem, 
ncmpe  mcMjcognicionc  lcgis  imbuca .  ciqj 
confentiens (juodbonafit ,  &  in  nonQullis|ir- 
regenttu  pixrcr  carnem  mens  cognitioDC 
Eujngcliicolluftrata  :  illudautcmaliada^ 
carne,  hocipfo  capitenon  Spiritusah  K^o- 
flolo,fed  f7;rn5appcllatur.  A/My<-.i»//M»c/0- 
f«m.Vid:quam  iccrumcaucc  viaturvcrbo 
habcdi :  non  dicit.noui  quod  oon  iirquic- 
qua  inmc  boni.  Na  vndcalioquin  appro- 
barcc  bona  &  dctcflarccut  Jtpla  culcncicns 
lcgiDci,  q>ficfanda,(iulh,&  bona.flQihil 
io  feboni  habcrcc?  fci  noui  q>  oon  habiccc 
iu  me  booam,  idcA.nonrcgncctn  mc.noo 
pociacui  impcno,  cum illud ad feiapucrir 
pcccacum  ,mqi  voluocasquodbonum cfl 
CTpcccns,  Don  libera,  fcd  infirma  &  coadta 
fufltncDS  poccnciam  cyianoi.  Atdicctali-  Jnftjffftia. 
quts,non  tantum  quid  a  carni  dtucrfam 
huic  homini  tiibuitur .  fcd  &  illi  ipfi  quod 
d  uciium  cd  icarne tnhnbitalio bont iw\- 
buicur,  fecus  eoim  coirc(fliouc  if^a  oput 
nonfuifrcc.  AtiDhomiacirrr^fwi/flfcuyMi' 
/'jfrxiflcQtCi  nihil  eftctit  b*numinhabtlat. 
Ergo,&c.VtilIudconccdam:ocgo  bocni-  RtJ^onjU. 
hil  fcilicci  eflc  lahovniacfitb  lege ,  cu\bo- 
num  inhabitet.Kim  in  meoteiftiushomi-  j^f^fettiin 
ris habirac booum,ncmpc  vcricasaliqua 9c  ^^^^  cap.di 
cognitiolcgis.lshabicacioAisfiguafuoco-  iteilm.  tit. 

peia 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 


6^1 


itltunH'  P^**  cognitio  lc  vcritas ia  mcntc 

tnrt  ^ti-  P^^oduiit ,  vtpotc  ,  coafcicDtia  homincm 
tuledtviA>^'^^'^^^^        accufjos  modo  ,  fcd  &  cod- 
^^•^  ^^umccns,  icntcniia:  condcmnationis  ad- 
ucrJus  ipfum  hommcm  proauntiatio  >  lc- 
gum  honarum  latio  ,  publ«c«  difcipliox 
cutlodia ,  ("cclcrum  puirnio  ,  bonorum  dc- 
fcnlio  ,  dciulluiapcilcgcmlcgiftjucopc- 
lA  adipifceoda  dcfpcratio  ,  ad  Jibcratio- 
ncm  dcfidcrandam  ,  Iibcrationcmquc 
quxrcndam  compulfio.  Hrcfaucopcra 
ugna  fuut  ccrti/itma  lcgis  in  mccie  talis 
hominishabicantis & dominantis.  Piccor 
hic  nc  quishxrcfcos  condcmnct  ijuod  ha- 
Acnus  vcl  non  audiuit,vcl  non  fatis  confi- 
dcrauit.  Naa  eaim  dico,ia  hominc  fub  le- 
gc  ^ uc  irrcgcnitorum  vllo  bonum  habita- 
rc  &  dominari.Nam  non  cflidcm  in  mcn- 
ce ,  &  in  homioe  (implicitcr  domiaati.  Si 
cnim  cognitidlifta  iimplicicct  in  homine 
habitarct  &  dominarciur.um  quoqj  idcm  | 
illc  homo  confcacanc<^  iAi  fuz  cognitioni  , 
viucrct ,  carois  rcfiftcntia  tcpulla  ab  co  I 
quod  in  hominc  (lmplicitcrprimas&  po- 
tirtimas  paitcs  obtincrct.  Et fi quiscxaftc  j 
hanc  caufx  tcdditioocm  coufidcret ,  &  ^ 
fcopo  Apoftoli  accommodct  ,  intclhgit 
Ulam  correiflioucm  &  ncccirariamfuillc, 
&  hoifum  allatam ,  vt .  aon  ob&antc  boni 
alicuius  in  nTetchominisfublcgccxiftcn- 
cis  inhabitacionccaufa  propria  &  adzqua- 
ca  reddcrctur ,  cur  in  iflo  tali  hominepec- 
catorum  aftcdus  vigcaat ,  &  omocm  con- 
fupifccntiam  opcrcntur  ;  quzhxccfb, 

?uod  in  carnc  iilius  hominisbooum oon 
abitat ,  in  qua  fi  habitaret  boou  ,  iam  noa 
Ccirctmodo  &  vcllctbonum,  fcd  &  ipfoo- 
pctcadimplctci,  alFcdtibus  a  bono  inhabi- 
tantcilomitis&  lub.-i(5lis  ,  Irgiquediuinx 
fubicftis  Vndt  afpofttt  Thom.  in  hum  ipjMm 
iocnm  :  Et  pcr  hoc  matiifvftaturquod  bo- 
ttum  gratix  aon  habitar  in  carne,quia  li  in 
carnc  habitaret,  ficur  £iculcatem  volcodi 
bonum  per  giaciam  habicsnccm  in  mcntc 
habco,  icababcrcm  rjcultaccmpcrhcicodi 
pcr  gratiam  habitaaccm  io  carne.  At  io> 
quict  aliquis  ,  totus  homo  irrtgtnitM  in 
Scripturariirflappcllatur  Gco  6  \  tcqurd 
^tjficArofHnt.  loh.j.  GUtodmUHintjlex 


inJinntU. 


eanctaroeft.  Refpoodeo  primo.-  Huaclo-  S.ejj^onfl0. 
qucodi  modum  cUc  mctoaymicum  .  & 
CMrnemdicipiocMrnAli,  coufuctudiae  Hc- 
brxispcculiari.quiabHcadlaprocoacrciit 
vfurpanc  ,*quod  Betninlocum  loh.  j.v.i. 
Aferte ittdicAr,dictm :  Caroprocarnalipo- 
nitur,  vt  apud-Hcbrxos  fipc  appcllatiua 
pro  adicifliui;,  vfurpantur,  arquc  adcu  a- 
pod  Grxcos  Sc  Latinos,  vcj(|(?k^^«, fce- 
ius.  Sccundodico.cciamfi  voxcatoinab- 
Ara«Uo  vfgcatur  ;  toiuin  hominem  car- 
oem  dici  polle  ,  ac  ooa  totum  homiois. 
Mens  coimcondemnAnsjxccMtMmSc  iadifi- 
caos  Ltgem  ,  noa  eft  caro.  Atillacadcm 
menscarn/ttitAici  potcft  aliquo  modo.pro- 
ptcrea  quod  Ht  in  nomioc  cMrnfili ,  U  quod 
CMTO  aducrfus  illam  ^//^7/4«jrotuir*homi- 
nem  captittum  redd/ulegifeecatii  aiquc  hac 
ratioDc/'r^//flw//w///riniIlohomiHe.  Po-  Argumenti 
tcft  vcto  hinc  argumcutum  cxtrui  pro  exiitdtm 
confirmanda  vera  lcnrcntia  ,  hoc  pafto:  vtrtii  pr» 
la  carnt  hominis  regenid  habitat  bonum:  veraJtH' 
ergo  homo  de  qua  Apoftolus  igic  uon  cft  ttnti^i, 
rigtnitui.  Probopropofitioncmaproptio 
ctfcdoSp  inhabicancis.  Sp  S.cnimcm^wr» 
cruciftgit  cumconcupifetntiuipfmi ,  carnem 
eamifqjaliionesmoritficat ,  carnemjiti Jub. 
igit ,  corpm  carnupeccatitneruA/ :  &  ilta  o- 
maia  pcr  inhabitationtm  fuam  :  Ergo  ia 
camt hominis  regeniiihabitatbonum.  Af- 
fumptio  cftiaipfoicxcu.  Ergo  conclufio 
todc  fcquitur. 

Vidcamus  iam  probaTiohcm  iftius, 
ouod  in.carne iftiui iKminifbonumnon ha  '^"f'^^' 
btitt.  lllacontincturhisvcrbis:  NamvtUe  ^'^'  . 
mihi  adejl ,  ftdvt  auod bonum  tftptr^tiam,  '^*  ^"'"/»4 
noninutnio.  Ex  collatioaequxftioois pro- 
bandx  &  arpumcnci  ad  probandum  allari  ^*»"""**» 
apparct  ,  hilcc  vcrbis  argumcntum  con- 
tioeti  i  Hon  tnim  inutnio  bonum perficer»t 
fcu ,  non  adfequor  vt  bonkmperficiam ,  qux 
probatio  fumpta  cft  ci  clFc<fto :  vt  cniin  cx 
inhabitaticne  beniutcarne  fcqucrctui/fiyf- 
cert  benum  ,  ita  cx  tioo  infjabttatione  boni 
in  earnt  cxiftic  pMrationh  boni  impojfibili- 
«M.Ifta  vepo  yctb»,v*lltqi4i4em  fnihiadeft, 
adhibc  ntur  per  colUtioocnKliucifoium, 
quod  hic  fuitnccctTaiium  i  quia  probatio 
.faicaccooimudada  honuoidcquoaiiitur. 


Pppp 


lci 


6^1  lACOBVS  ARMINIVS 

lu  autem  accommodatar  .-  veQe  qmdem 
tuitfi  bomini  Jublege  cxidcQci .  at  idcim  ho- 
jno,proptciea  quod  cnrnnlit  eft,bonHmpeT' 
jUerenoninutntt.  Vndc  apparct  illum  cnr- 

n/tlem  cflc ,  inquc  cius  carne  bonfim  nan  hs- 

bttnre;  quod  fi  habitaret  in  carnt  if>{iM4,  tum 

€iirnu  vircs  &  cupiditatcs  inhibcrcc  ,  nc 

boni  vohti  pcrpctratJoncmimpcdircpof- 

fct.  At  proponatur  tota  probatio  hoc  f)  llo- 

gifmo. 

eiui  velle  quidem  hsbet ,  /»/  bAtumperfi' 

ctrt  non  inutnit,  in  illiu^  CArne  non  ha- 

bi/Mfbonum. 
At  homo ,  lie  quo  A^ojloltisttgit,  velle  qiii- 

dem  habet ,  At  Lonum  ferficcrc  nontn- 

uenitj. 

Ergo  in  hominii  ifiimcarntnonhabitatj 
bonum. 

Qupd  lUc  fit  fyllogifmus  Apoftoh ,  nc- 
^arc  non  potcll  qui  Logicam  vclaHminc 
kilutauit  ,  &  pcipendit  accutacc  vcrfum 
iUum.  Poirim autcm  cx  ifla  propofitionc 
concluderc  propofitioncm  fyllogifmi  pau- 
lo  antcamcadfcnrcntix  mcxllabihmcn- 
tum  allati » ncmpe  in  carne  hominii  regeniti 
habitMrebenutn .  hocargumcnto,  quia/jff- 
mo regenitiM inuenitperficere bonum.  Con- 
naru  cnim  contraiiurum  cdconfcqucn- 
tia.  Quod  vt planiuspatcrc  poirit .  agc  vi- 
dcjmus  propofitioncm  iAam  cum  aliis 
indc  pcr  inncrfioncm  dcdudis.  Propofitio 
cft  :  ^emo  bonum pirficert  trnpotens  habtt  in 
sarne jua  bonit  inhabitant ,  Hrgo  pci  inucr- 
fioncm  :  Ktmobabinsiutarnefuabonitn- 
konum perficereefi impotens:  cuixquipollct. 

Omntshabensin  carnejMa  bonum  inhali- 
tans  efi  potens perficert  bonum;  quidtm po- 
tens  propteria  quod  habtt  bonum  inhaLitans. 
Ergo  pcr  inucrfioncm  fimpHccm in  matc- 
lia  neccflaria  &  reciprora. 

Omnu  potens  ptrficere  bonum  ,  habtt  in 
earne  fua  bonum  inhabitMis.hxc  cft  maior. 
Hincfubfumo. 

Atregenittupotefiperfienebonu.  Phil.  i. 

Ergo  regenitui  habet  incarnefuabenum 
inhabitans :  qux  Riit  Maior ryllogifmi  mci 
pauloantcadduAi. 
AtgHvtfn-      Scd  contrarix  fcntcntixadfcrtoresTi- 


dcduccrc  pofTe  ad  fcntcotix fuz  coofirma-  trMri»Ja^ 
tioncm,quodcft  talc :  tentim  tx 

Cutaaifi  velle  Lonum  illt  efi  regenitiu.  ficunds 
At  huic  homini  adefi  viile  bonum.  fMrttV.1%, 
Ergo  hic  hemo  efi  regenitm. 
Antcquam  ad  fingulasfyilogifmi  iftius 
partc$rcfpoodc3m,tollcndanobiscftam-     -  - 
phibolia  iftius  phtafcos,  vellebonumtCmc  '^f""^'*' 
homonymiain  ^ocevelle.  Ccrtum  coim 
cft  duplcx  cire  iftius  volitionit  gcnus, 
quando  quidcmdc  voocodcmquc  bomi- 
oc  hic  dicitur ,  quod  circa  vnum  idemque 
obie^tum  benum^volendc  vcrfatur  &  no- 
lendoi  volendo ,  qua  vuit  illud  i  qua  non  fa- 
cit  nolende  :  idie  cnim  non  facit  quu  non 
vult.VuttvoluntMte  tanquam  fcrua  pcccati 
compulfa  ad  nolendum.  Rurfus  circa  voom 
idcmqucobicrtum  malumvcvCirMtnolen- 
do     volenda:Nolendo  quaiUud  non  vult  fjf 
odtt.volendo  quaidcm  fMC0lifion  enim/4- 
ceretniCivellet ,  licct  voluotateimpolfaab 
ifihabttante  peccato  ad  voiendum.  Quod  Augufiin. 
Auguftinusli.  Rcttail.i.c.ij.  tcftaturvcc- 
bisrupracxprellis. 

SucerHiinhunclocumfoLi(,l.  Jiincfa-  ^uetrtu. 
ilum  eft ,  vt  fcccrit  ( Dauid,^'  &:  quod  volc- 
bat ,  &  quod nolcbat :  quod  noicbac ,  noa 
cum  quidcm  quaudo  id  faciebaf,fcd  quum 
adhuc  ftarct  confidcratio  Legis  diuinx, 
qunmquc  ca  rcftitutafuii ;  quod  volcbac 
quum  iamaAucoQcIuderet&:  ftatuctecdc 
obic^a  mDlicrc.Ica  Petrus,&c. 

Zanchiiu  di  optrtbus  redemptionu  lib.  l,        ,  .^^ 
cMp.  j.  foi.i^.  Certc  Pcttus  ideo  ncgauic  ^ 
Chtiftum  quia  voIuit>quanquam  ooo  plc- 
na  voluQtatc,  ncclibcoicridfccic. 

Qjiarc  qaum  ficii  ncqueac  vc  voicum 
Tit  voliiiinti  noliticnts  gcnus ,  fiuc  vnus 
volendi  Hotendi  m  o  d  us ,  qu  o  vult  bonum 
Sc  idcm  bonum  ncn  T'«//,  quo  nonvuitma- 
ium,Si.  idcm  fiiaium  vulx  i  nccclfc  cft  hanc 
phrafin  velie  bonum  &  noUitnMlumdM\\i- 
ccm  fcnfum  haberc  :qucm  cxpUcaie  co- 
nabimur.  Volitio  igitur  &  nolitto  omoil, 
quia  fcquitur  iudiciumhoniinisdcrcob- 
ictfla,  pro  iudiciidiuerfitatcctiamcftdt- 
uetfa.  ludicium  autemrationecauhc  lux 
cft  duptcx.  Autenmi  proficifcitur  ci  r.rr;- 


p^o con.iicuiMt  Hbi  cxhacpiobauoaca(gum€(um  teScsAWae  MfprolMnfeiegemquodl 


tyife- 


IN  CAP.  VII 

t^honum  cxidimaDCc  quod  lcJt  prxrcribir, 
malum  coDcra  quod  vccat:  aucproficirLUur 
cxfenfut^ajfe^u  ,  tccogahioac  ,  vclo- 
quuncur,  reafuali,  fcu  luuflaa  fcadbusiap- 
probantc  c]uod  vcilc,aroaeaum.&  delcda- 
bilecll,  licccvecicum  ,  improbaocc  quod 
hoxiQm,inuci!e, &iDamcBaum  cA  >  liccc 
przfcriptum.  Illudiudiciumdicicur^fn^- 
rMlut.Jlim»tionU  ,  hocpnrticuUtiiMpprob»- 
tionuftuofeTMtionis.    Hiacvelitio  alia  c(l 
ci  wxAicio  tLjlimMtonii generalii ,  alia  exiu- 
dicio  parficuUris  afprol/ationit  ,  acqucica 
wolitio.  Vodc  vclunta*  fcqucas  iudicium 
generalit  tijlimationn  i/«//quodlexprxn:ri- 
hii,non  vult  (^uoA  lcx  vccac  raceadcmx^o- 
luntai  fccuca  wxdicinmfarticnlarisapproba- 
tionifyuUmala  dclcdabile  Huc  vcilcquod 
lcx  vctac  ,  &  DOD  yuWlonum  molcflum  5c 
noxiumquodlcxprxfcribic.  Qu,x  diftin- 
AiocoDltdcraca  rcfpcdu  obiccti  vnius  e- 
iufdcmquc  Tatic  coafidcraci  ,  magis  illu- 
ftrabicur.  Obicdlumenim  quod  volttntatt 
obiicicur  auc  fub  forma  gcocrali .  aur  fub 
parciculari  (orma  coondcracur.  Stc  atiulte- 
tirium  cooftdcracuc  ia  gcacrcauciopai- 
ticiilari.    In  geocrc  coondcracum  coo- 
dcraoacur  araciooe  vc  malum  <Sc  lcgc  vc- 
cicum  ,  in  parciculari  appcobacur  cogni- 
tioDC  a  fcnubus  haufla  vc  delctflabilc  & 
•neertu.     bonum.    Sic  Buceius  io  hunc  locom  dc 
cadcm  re3gcosfol.j<;6  Duplcxauccm cft 
in  faominexTfA/nr/u.alccra  qua  confentit  Lt' 
^x,alccra  ,  ijua  factt quodilctcjlatttr.  Altc- 
ra  fcquicur  cocoitioncin  Lcgis ,  qna  eogno- 
fcitur  l/ona  ejje  :  alcera  cognitioocm  hju- 
(tamafeofibus ,  quzquccHdcrcbusprx 
feocibus. 

Aliccrctiamhxc  voUtio  (^aolitioAifkin- 
gQipoflunc.  Edvolttio  noiitio  n-qucos  vl- 
iimum  iudicium  dc obi-do fudumi  cft  a  - 
lia  non  vlcimum ,  fcd  anccccdcos  ludicium 
fcqucns.  Rcfpcftu  illius  eric  Vfluio  circa 
^0»nf»huius  rcfpriflu  volitto  i.nci  ma/uf/i 
illi  oppo(ltum,&  coutu :  atqucicadt  /iL)// 
tione.  Bt  rcfpcclu  illius  cric  volitio,  h  tius 
rcfpedlu  erit  «o/r//tfcircaidcm  obicclum,& 
<oocta.ScdT;j////o  ^twlitio  fequcntrs  non 
•vltimum  iuJicium  ,  uoo  tj::i  va',uio^-»o- 
Jitio  Cmphcttci  6c  abloluic  dici  poHlmr. 


AD  ROM.  (Tpf) 

quam  W/«/iw  f^nclleitai :  fcqucotcs  vero 
vlcimum  ludicium  nmpiiciccr  &  abfolucc 
dicuaiut  volitit>Ofnoliti»  cfficax,  quam  cf- 
fcilus  fcquicur.  Thomasillamdicit«wi^/e- 
nam  hanc  complttam  V5/«wr«/rw,iohunc 
ipfum  locum  Icptimi  capicis ad  Komaoos. 
CooHdcrecur  vcro  hic  cadcm  dtflindio  vc 
cft  dc  Dco  vfurpaca  Dicicuc cnim  Dcus a- 
\\(^nidvtUe  apfroiatiue  caoquam  bonumin 
fi  »  ^hc^aidscKovelletJjicaciter,  caaquam 
fimpliciccrad  gloriam  jplius  facicos-  Jatn 
vidcodum  dc  (^uo  velle    noUe  Apoftolus 
agat.  NoD  dc  volitione  f^nolitionefarticu- 
t*ri«approbationi«,(cdgeniralisaJlimationit: 
0  OQ  d  c  voliti^  d^nolitione  verfaotibuscir- 
ca  ohic£tum particulariter  ,  lcd  gentralittr 
confideraium:oon  de  votttiont  ^  nolitioni, 
vltimum  fed  antecedetu  ludicium  fequcn- 
ce  ;  noD  dc  volitiontfimflici ,  abfoluta  ijrcS- 
pleta,  fcd  dc  incomfleta.Sc  qux  veUeitat  po- 
cius  dici  mcceacur.  Nam  bonum  quod  vult 
nonfacit,  (jf  malum  qitod non  vult  facit.  Si 
veUetbonum  ilegcprxfcripium  voluncace 
apfrobationis particularu,  lcqucnccx7/i>i» 
iudicium,  iam  cciam  bonum  hoc  ica  volitum 
faeeret :  Si  eodem  modo  noUttmalnm  a  Ic- 

§c  vccicum ,  iam  abeoabjlmeret ,  quod  crn- 
icc  &  protixea  Bucero  in  huoc  locum  ex- 
plicacur.Nuoc  veaiofpeciacimadfiogulas 
parccs  f)  Ilogifmi .  io  quo  maior  Propofitic) 
mihi  duplici  oomincreptchcodcoda  vidc- 
tutjtum  quia  veUe  bonum  dcquo  hic  agitur 
DOD  crt  propriurn  regenilorum,  cooucoit  e- 
aimejiamnonrcgenttu  (puta fublegecxitic' 
tibus.ScoKaiainipnshabcotib.qux  Dcus 
pcr  legcm  efficcre  folct)  tum  quia  eciam  il- 
loaltcro  fcnfu  vfurpatum  aon  cotinetple- 
namhominis  r/gf»rrii/i  dcfiDitioiic.  Noa 
inimtaium  x^w/fidquod  bonumcfihomo 
re^eneratuttCcd  ctiam  ticit.  Deuscoim  in 
ilii.f/pfi/  veUe Cf^ferficere.  Phil.  i.^DeU4 
prtparauit  bcna  vt  in  iu  ambulareat  regeni- 
ti  lcii,condtdit  101  ad bona  cpera.  Sunc  noua 
creaturt  j  dcnati  funt  jide  qut  e(l  ejflcaxper 
oharitatem-.StuibuiiuT  ilUsobJcruatioman- 
JatorumDei  :  faciuntvoluntatemDomtni, 
uhediiint  c  t  aoimo  ijli foritu  doHrint  in  qHA 
fitnttraditi.Scc.  Vndc  apparcc  addcpdam 
fuilfcpro}'o(itionipartKuiam,;<f/;<w ,  qiix 
Pppp    j  iiidi- 


7^ 


lACOBVS  ARMINIVS 


otlJira  ilUus  fal(jfafem  &  iaruBicicntiam 
piima  fruacc  prodic,hoc  p2t\o: cMtfalri  fel- 
U  banum  aJtjl,UeJl  regsmtKt.  Ad  affunijitia- 
n:m  rcfpondco  qucHl  mutilc  proponitur. 
Noacnim  hxccft  iurcgra  ApoUoli  fcntc- 
tii'V*Umdtfl rmhi -.(cA^iii  vna  fcntentix 
at>aItcra,lincquanon  cooftacfcparata.F.ll 
enim  axioma  hoc  v»icum  ,  dijcrttum  ncm- 
pc ,  'vellt  adefi  mtht.fed tjuodbonum  tfl  ftrfi- 
cere,noninMenio.  ExSciipturaautcm  muti- 
lcpropofira  nihit  fohdc  concludi  poTcfl. 
Addo  quoJ  poUcrior  illa  pars  ontiHj  in 
dubiotclinquit,dccuiufmodi  volinone  ^ 
ttoUtionehic  agatur.addita  vcro  plauc  figni- 
ficct  agi.dc  voluicm  tneJficMci  gcnera  U 
ajlimarionis: 2ti\h,  vcantc  didlum,  non  cfl 
propria  rtgtnitorum.  Potcftaucem  ajfum- 
^rra  (imphcicerncgart  ,  vc  non  czcrudtacx 
conccxtu  Apofloli.  Apolloluscnim  ho- 
mini.  dcquoagic,  oon  attnbuic  i''^//'^''- 
tium,  ^  noUe  mMumScAfactre  malum,  ^ 
non  facere  bonum ,  quibus  accributis  dcfci  i- 
pcioDis  inUar  additur  ,  auodnolo  ,  (^quod 
velo:  quc  dcCrriprio  adaita-cd  accommo- 
datc  Aacui  hominis  dc  quo  agtt  A  poQolus. 
&  ftc  poflulantc  latiouc  apodi<flicx  tradta- 
tionis :  (lacucum  cnim  A  poflolo  propriam 
&  reciprocam  caulam  adfctre  cur  tUe  homo, 
dc  quo  2git,l/onurr}  fcrjicere BOH inMtnta: ,  & 
propcctca  omncs aliar  c-'ifx  fuorunc  fcmo • 
ucndat ,  incer  quas  cciam  crai  nolitto  bont  & 
'Voliiio  mali  f  itcm sgnorantia  boniormali, 
f^c.  Sic  in  alccro  ilio  difcreto  axiomacc, 
'velle adefl mihi  ,  fid bonum  ferficerenon in- 
«cfffj.ptxcipuum  quod  homiui ,  dc  quo  a  - 
gtt  Apoflolus.attribuitur,  fcu  quoddc  illo 
prxdicatur,efl,  nou  inuenire  vt ptrjictat  bo- 
««ii»,ad  cuius  illuflucioocm  adfcrtur  illud 
diuctfum,x'ffl^quidcmmWit//f/?  ,  quod 
diligcnccr  cofidcraoduin  cfl  rcAum  laccl- 
lc^lum  huius  loci  diBicilhmi  iDquixcnci. 

Exhifce  vcro  patecconcrarium  cx  duo- 
bus  illis  vcrfibus  concludi  pofTc  boc  pa£V 
Argumtn-  Cutvtllt  quidem  adefl  ,  at  non  perficere, 
tu  m  exv.ii  quiqtit  non  factt  bonum  quod  "jult ,  mmlum 
f^jo  frove  -vtro,  quod  nonvult  ,facit  ,  illinon efi rege ■ 
■r/% iintentta  mtm  Ex  dcfciipcioac  rcgcncracionis  ic 
partiumeius. 

.At  hamini  ifiiadefi  veiU,At  nonftrficert, 


(5*  idem  tUenonfaeit  boMUm  fUodvuU  ,  fed 
facit  malum  quodnonvult. 

Ergo  tUt  homo  dt  quo  Apnfiglut  agit  ncn 
tfi  regentttu. 

Airumptioeftiutcxtu  Aptftoli.  Vio^Si'  ?Tobat't$ 
ficio  iiaquc  fola  probanda.  Regeneratte  ooa  Afaiorie  Fri 
ra ntum  meneem  tUuminat ,  voluntatem  t«n- pofUionit 
fer»,At.(cd  5c  afftlhti  cohtbet     crdinat .  (jy  qua  foUin 
mtmbratxttrna  ,  ic  intcrnain  obfeqaium  dubiumvi- 
Icgis  diuiDa:/<»f/g»V.  Maith.  7.  tt.  aon  qui  cnri^ttfi. 
voluciit  fcd  qui  fectnt  voluntattm  Patru 
ingrtditiirin  reguum  cilorum :  Ibidcm  pru- 
dtni  dtcicur  oon  qui  volutrit ,  fcd  qui  fece- 
ritfcrmortei Chrifii.  Vidc qux  antc  dida  in 
ac^iiioac  profofitionu  lyllogifiTii  ad  con- 
craciam  (^nccntiam  flabilicndam  allati.Er, 
qui  veluntatem  carnu  faciunt  in  defideriu 
ipfiM  ,  non  funt  rigeniti.    At  hic  homc  fa- 
ctt  voluntatemcarnii.   Ergo,(^c.  Coaue- 
niuot  aucemilla  quam  opcimchomiai/«( 
lege  cxillcnti ,  ville  nempe  boKum  (^  nel- 
It  m.j/um,  ytconftntitntiltgi  quod  bottn  fu, 
nen facereintcm  bonum  ^factrt  malum,\z 
camali      mantipM  peccati,    At  rcgctar  Obuili$. 
fortc  quifpiam  ,  non  (implicitcr/i«« 
num  huic  homini  ad.mitur,  fcd ptrficcrt,  id 
eft,petfcAc  facere,idque  Auguftinoadfti- 
pulantcqui  illud  vci  bum  ita  cxphcat.  Rc-  R<^«. 
Ipon  vt  othil  lam  dicam  quomodo  horum 
fcntcnti*  cura  Auguftiniana  conucntac, 
quodpofteavidcbimus  ,  mcrum  hoccfTe 
cfFugium.  Vox  cnim  CtX(Z>{^ir^ym^»fAmt 
non  lignificat  ptrftflt  fattrt ,  fcd  fimplici» 
Utfactrcpatrare,  conl"«(f^um  rcddcre  i  ¥t 
patetcx  vctbo  )r?i«  quod  fcquicur,  £c  cxi- 
pfahac  vocevcrf  if.  vfurpaia,vbi  cxipfi)- 
rum  opinione  non  poteft  vox  illa  fignihca- 
tcptrfeHefacere,  n3it\  rtgeniii  lic  quib.huoc 
locum  intclligunt  ,  nuIum;>*r/irif?#Don/3»- 
ciunt.    Infpictautur  loci  Scripturxquibus 
hxcTox  vfuipatur  ,  &  vcrus fcolus  illius 
facilccx  vfuScripturx  intclligctur.  Ad- 
do  quod  ifto  fcnfu  non  magij perfictre ,  id 
cft  ,  perfene  facere  ^f»;/»!  homini  regenite 
adimi  poirtt,  quam  velleboniim  Nainr*- 
gcntit  bonumperfeHenon  volunt  dum  funr  ia 
hac  moitali  vita. 

Arvcio,inquictaliquis,a'f//»io»«»j  t*ft  jnfiantii^. 
I  nollt  mMlum  ,  quocuoquc  modo  &i  fcfifti 


■  ffpen. 


htnAtum 
alia  (JH4.- 
djun,  tnm 
tMfUM.  fmlu 
TMrihuifrt- 
ctdane»  ia 
intgenitis 
innullis 
cum  habe 


Auiitflinui 


IN  CAP.  VII 

fiimptum ,  cfl^o^irmaliciuod.  Eihomini 
irr(r^fn//o Dihi!pio:fusitibutpotclb  ,  quoJ 
i-onwmappcllari  qucat  ,  citn ^ratid.f^Spi 
nVwj^nifificoDrumcliam. Rcrpcndco.  Ad- 
tcaiatcllcximusqualc  &quaQCum  honum 
faocHt.  Atvclimmihi  prooarioihil  omoi- 
oo  homini  /V^t^gt-w//^,  qualircunqucillc  fic, 
attribuipollc^onx  :  Scriptur.-imcoiudicio 
hocuullibiapctcc  dicit  »  ncqucputobona 
confcqucntia  cz  Scriptaris  duci  pollc :  fcd 
coutraiium  plaoinimc  comprobari  potc(l. 
VeritM  dc  qua  Rom.i.  hon.i  c(l ,  vtpotc  in 
iujlitsjicoatuiii^^tillicik  iDhomiuibus 
nonnulIis/rrff#iiRj.  0^iM/fg«  Jc  quo  Ro- 
n\iu.i.Oo/ium  cll,at  illud Jcnptum  t» cordi- 
hutEthnicorum  ,  &  quidcm  aDeo:  ghjlM 
doni  ctlejiii ,  f^boni  Deiverhtvirtutumque 
futuri  ftculi  benu*  ejl,  8c  t.imcn  iu  irregem- 
tu  tfl.  5c  Hcb.  6.4.f.  Inrjntnamenta  7»un 
diperAgnitionemD.N.IeJu  Chrijii  efugijfe, 
•  viamiufiititi  cognoffe  bonumejlt  8c  conuc- 
oit  Doaregenitu.  i.Pct.i.io.i i.Ckw  gau- 
diovtrbum  Det accijiere bonum  ejl ,  &con- 
ttcnic  Dqnr«g«n/>M,Matrh.i3.v  lo.  £tio 
•vniucrlum  dona illa  Sp.  S.  quat ad  Ecclcfix 
xdificationcmmulcis  rcprobis  ttibuuntur 
honsfunt.  i.Cor.ii.&  ^^,  agnjfcereje pec- 
eatorem,  dolereobpeccatn  ,  petere  liberatio- 
nem  a  peccatis  bona  fnnt ,  &:  conucniuut 
Honnullis  trrtgenitts :  imo  ocmo  potcll  rc- 
^«n/rj/i^^wMHcripatiiceps,  oiii  harctaha  io 
ipfo  prxccdauc.  Vodcapparc:  vcrcHicino 
poffcquod  nihilAcw/ciibui  po/Tit /rri-^ffl/- 
/*/,qualcfcunquc  illifucriot  Siquisrcgc- 
rar,noo  cilc fatutaria  ifla  bon4  >  ncqvy:  tjl:a 
qualiacJlcdcbcnt.  Fjtcor,  fcd  nonuulla  cx 
iUis  func ncccnj>io/<<//4Mr/^/ri prxceUanea, 
quio  &  ipfa  cetto  momcDto falutana.  N'c- 
quc  cootinuo  Domcn  boni  amictii  quod 
Boudumcovcnitquo  rcodctc debct.  Me- 
tU4pcena  ^  timorfcruiltf,  aoo  fuut  illc  me- 
tw  df-timor^wiijiliisDei  rcquiruotur,  in- 
tcrca  tamcn  intcr  bonn  conuerjionm  prtiee- 
dentiaih  Augujlino  ccnfcntur ,  dtcentejer, 
lydrverbis  jtpoJlJi:  Hbn  acccpilhs  Spni- 
wm  fetuitutisitc.  cimorcm  :  Qu<d 

cii  itcrum/  QuoiuuUo  rcncutc  molcltuli- 
nio  pjrdagogo :  quidcftitcium  ?  (icucio 
ouiacc  Siaaacccpiftit  $])ujium  fcxuicuus. 


AD  ROM.  701 

dicacaliquis  :  fllius  cfl  SpiricusfcruitutiS) 
aliuslibcrcacis.  Si  aliusclTccnoadiccrec  4 
ApolioIusitcrum.IJcmcrgoSpiritus  -.  fcd 
in  cabulis  lapidc:s  in  cimorc,  in  tabuhs  coi-  * 
disindilcdioac, &c.  BtpauIopoA.  lam 
crgononintimorc,  fcd  io  dilc&ionc  ,  vc 
DOQ  fctui,  fcd  Hlii  fitis.  Qui  cnim  adhac 
idcobcnc.igic,quiapcciu  timet,  &  Deum 
QOQ  amai  ,  ooudum  cfl  intcrfilios:  vti- 
namtamcn  vclpccnam  timcai.Timor  fcr- 
uascdjcharicas  libcracA  ,  &  vtficdica- 
musjtimorcftfcruuschaiicatis  ,  ncpolli- 
dcatDiaboluscortuum  ,  przccdatlctuus 
in  cordc  ruo  ,  &  fcruccdoininx  vcnturi 
locuai ,  fac.£ic  vcl  cimotc  pocnx ,  fi  oondil 
potcsarrorciuAitix.  Vcuict  domiAa,& 
lcruus  abfccdct,quiaconfummaca  chaiitas 
fotis  niittirtimorcin. 

Calutnuiztnm  timorcminitialcm  intcr  CaluintM. 
boua  aumctat,qucm.B«uf  cz  illius  fcnfu  &  Bex^. 
iuopixccdaocum  facii  regcncrationi  ,  vc 
autca  vidcmus.Hzcautcm ,  &  Ci  qux  func 
alta,irrcgcnicis  ,  acttibuuncur  nulla  cum 
ioiuria  gtatix  &  Spiiitus  iandi  :  quia  cc- 
iam  ipfaci  gtasiat,  &  Spititus  fand^i  opc- 
ratiooc  locllc  crcduntariis  quibus  infuot. 
Sunt  caim  quxdam  aiflioncsptarccdcotcs 
coaucrfioocm ,  &  illx  func  a  Spiricu  faa- 
cto  voliintatcm  prxparantc  ,  vt  Zanchiu4  Zmchius. 
ait  in  iiidicto  Juo,  de  Pezeltt  Tomo  i.cj*  1 .  ob^ 
tcciionnm  ^  rejpcnjionum  ,  quoJ  iudicium 
(ccun  Jo  tonio  ci\  lubiuodum.    Vtde  tjua 
Jupra  citauimiu  e.x  Bczjtcontra  Tilman.Hef- 
hkfium.    Quis  mcdiocritcr  Theologica- 
rum  rcrum  pciuus  igoorat  Spiritum  lao- 
dum  vti  vcibi  prxdicationc  hoc  ordine, 
vt  pitus  pct  lcgcm,  dc  cuius xquitatc &iu- 
Auia  rr.coccn; couuincit, pcccaci ooscoa-' 
uilKac.  Roman.  j.  coaJcmoatioo;s  rcos 
Y  ■        ,  impotcntiam  &  imbccillitacem 
I.  .    .  •  oboculospooat,  cxlcgcnopof- 
fc  luAiHcaiido.cai.  Gal  i.&  j.adChitflil 
coutugcrccompcllac,  vtcDA  lcgc  taoquam 
pxdagogo  qui  ad  Chitflum  fiocm  Icgts  ad 
luAiciam  omoicrcdcatitaDqua  manudu- 
cat?  Vodc  cwam  ccrtis nomtnibus in  Scri-  Qjfg,„  jijf,. 
pturaappcllantur  :  ntwpe pecctucres ,  qiu  „,1,^^*1  no- 
tont  a/./yif/ Jift  ngxiuauu qui Jlbi iujlitiam  f„i„jl,uj  in 
vtndtiabani,  ^\xv%^ec(tuercs  Chrijhm  ffw/V  5^ ,  itsHra 


7or  lACOBVS 

'v:'c:tre:  onerat! laierantes,  ^aoi  ChriJIm 
,y    'vcr}:t  rcjicetc :  Agroti  <3*  infirtni  ,  &  qu ibus 
\  SU  iicoopMt  efi ,  vtdifccroanturabillisqui 

4ic7/  rur-  lc//T««cxiflimabarr,&A/f<//f/opctih.lud 
l:irnq-nptr  inAn^aa^-  Egeni  ri^panff"  •  q«iibus  C/;ri- 
grattam  Eufl***  '^"***  Euani$!txAre:  vincli  0>  captiui.  & 
nnfielii  reno'^^^^^^  iMumaguofccntes  ,  quos  Chrifim 
UAtt  fitiere-  venit  tilerAre,c^nttiticardec[\ioi,  Chrillus 
lentttfunt.  vcoitrcligarc.&c.  mispcrlcocmperadljs. 

ioctpic  vt  idcm  5/»mVi*fpraidicatioDcE«- 
angelii.^wz  Chi.llum  patcfacit  &  rcuclat, 
fidcm  iafuodic  ,  fiiclcs  cum  Chriflo  ia  t  - 
num coipus compiogit  ,  io  commuoionc 
bonorum  Chrifti d\xciz,\iremifiionepecca- 
tcrnmfernortitaipfiai  impetrata  ,  tn  illoSc 
cx  illoporro  x^m^rf  incipiant.  Vndciidcm 
cciam  ccrcis  oominibus  in  Sctiptura  appcl- 
lancut : fiJelei,iitfiificati,re;iempti,fjtnc}tfic»- 
tt.regentti ,  liberati,Chrifitinfitt,tHi  concor- 
pores .  offn  de  ojft  btu  ipfiiu .  f «ro de  carne  eim, 
Crf  .^xquoordincapparcc  aliquas  Sptriim 
fanHi  adioncsoccuparicircawon  regenttos 
(cd  regtgnendos  ,  &  quxdam  cx  ilhsopcia 
exiftctc  lu  auimis  non  ium  regenitorum  fed 
regignendorum.fia  vcrohxc  opcra  finc  Spi- 
ritui  quatcnus  cft  regenerator,  oihil  ftatuo, 
Scio  Apoftoluni  Rom  S.  diftingucrc  iutcr 
SpiritS adofttontt  {^feruitiitu.  Scio  i.  Cor. 
).diftiDguiiotcr  imntfierium  legis  df  mer' 
tu  ,  minifiertum  Euangelii  Sptrt- 
tuf.  Scio  Apoftolumad  Galac  j.  diccrc, 
Spiritum  non  aceepi  exeperikHS,fedex fideEu- 
angeltiChrifii.  Et  diftingucndum  cxiftimo 
intct  5/i/r//«/«  quatcnus  fibi  teinplum  pn,- 
parat,  itqua  idcra  templum  'vtfaniiificatum 
inhaliitat :  quamquam  magnopcrc  pugoa- 
rc  nolim,quiD  adlioncs  &  opcra  ifta  Spiri- 
rr^f»/r</«r/tiibuipoffiat,non  qua  rege- 
nerat ,  fcdquacordaadrcgcncratioois  te- 
nouationifquc  cfficicotiam  fufcipicndam 
praparat.  Hinc  putofcmcl  iovniucifum 
clvcrciftafcDictiaraSpirituifaudlo  igoo- 
mimoram  non  c/re.ocquc  quicquam  Spiri- 
tu fanlio  idimcic  ,  quod  ipfi  lo  Scriptuta 
ctibuaiur:  fcd  ordiocm  cantum  indicarc  fc- 
cundum  quem  S/irf/i/i  fanBus  fuas  adio- 
nc$difpooic&  dilpcofat.Ncft.ioaDDon  co- 
tta  igooisuDiofum  fit  SpirituiadoptioMu  ha  - 
i-itantiti^ordthu:  regeniterH ,  (l  huiuimodi 


ARMINIV^ 

in  illis  cfticcrc  dicacui  vofiti^^ftn  ,  qaam 

efit-clus  non  confcquatur,  fcd  qux  tn  ipfoce- 

natudeficiat,  vida  a  tyrannidc/frf«/i  inba' 

liitantu  i  cootra  id  quod  di<rtum  cft :  ftrtior 

efi  ijui  in  nobu  efi  quam  jui  efi  in  mundo. 

t.Ioh.4..d.  Ncquc  hinclcquitor  qtfodhtc 

dc  hominc//<f'5r«//4coftituto  3g4rur:nam 

aliud  cft  aliqucro /«riC/jr^»/// ^ra.*!.*  cflFc- 

dumfcotirc,  &  aliud  /Ml-^rii/irtcfle.  fiuc/J 

gratia  inhabitante  regi,dMCt,agt. 

Vcrfum  lo.  iatn  antc  confidcrauimusi  „  , 
.  .  I         ■  lerf.xo. 

brcuitcrautcmmonco&hicvcritatcmoo-     -*  ,  . 

ftrx  cxpoficioois  aot^AlUcz  maoifcftc 

prodi :  quod  io  hoc  cooBn  vcrfii     fe  fa-  ^^^^  ..^ 

cere  dtcit  quod non  vult,  8c  ramco  non  f.tc 

re  fcd peccatum hec operari.  Facit  cigo  &  /.  j 

y>tc//.quia/iiff^f/4/»y«rwM/compuIiusaDo-  ^ 

mino,  qui  nontam/«*rwquam  Dp»>/n//«i'" 

,   ^         r     •'     1  ~     '  /  1  •     catum  qiui 

voiuniattm  cxlcquitur.licct  (yjttam ,  alio-  ^^^/-^ 

c[UiQ  nonfaceret.   'Nimcen/entit  voluntaii  .^J^^ 

Dcm/n/ anccquam  illara  faciac ,  quia  aoa  ' 

coadus  facir,  voluncascDiracogi  oonpo- 

ccft. 

Vcrfusii.  habec  conclufioDcfncxaocc-  y^^f^^ 
ccdcQcibus,accommodata  propofito Apo-  c^oLtetii i"!- 
ftoli  quod  hic  tradtac.  Ex  co  cnim  quoj  ,  -  ■' 

n  \l     j  ,r  /•  ~  veienti 

velle  jibi  aae[jeneuit  .  ac  perficert  mtnime,  ^g^^^ 

coocludit.yf^i  vclenti  bonum,  malum  adia-  4^14. 

ff  rf .  Scd  animaducrtcndum  quod  Apofto- 

lus  vcrf  18.  cadcm  phrafi  vfus  eft  de  veSi, 

uahicvtitur  demalo  :  atque  fici//ri///^i/« 

bi  .«/fjlTf  &aHiaccrcdicic  ,  tum  velle  ip- 

num.iMmmalum  Et  qucmadmodumx-rJ« 

Aoflit  ipfi  ^idcR  ex affiecfu legii,  dfmenteam 

yt  iufi^m  CT' bonam  approbame  ,  fic  malum 

ipfi  quoqucrx  lege ejuadampeccatt  adiacet, 

hoc  cft,  vi  &  ty rannidc  pcccati.potcftaccra 

&  lus  fibi  in  iftum  homiocm  alTuracntis  8c 

vfuipantis.    lam  vidcodum  ao  vtriufquo 

przfcntia  &adiav:cntia  ,  vt  fic loquar.x- 

quipoilcatiao  vcto  altcrum  altcri  prxua* 

lcat,  &  vtrum  cx  duobus.  Coallac  aoa  X" 

quipollcrc.fcd  voumalccri  prxualere  »  8c 

quiQetn;/i«/Mm  poccotius  &  vchcracnrius 

adtacere  :  illud  ciuAobtiucr  3c  pixu.-ilcc 

iohomine  ,  cx  caiKimpctio  ,  iaftiudlu> 

&  impulfa  agcrc ,  Sc  ab  a<flionc  quicfccrc 

compcritur.   Hocvcro  quariiodo  dcho- 

miac  Tegenite(jjrJubgratiacotLiikM\.o  verc 

dici 


l 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 


70 


ici  poAtCi  vclimmihicx  Sctipruris  expii- 
cdri,()ux  mihi  vbi^uc  coocrauumaifirma- 
\,  ^  rc  Tidcntur. 

Vccrib.Li.  &  1).  adfcrrar  clarior  cxpli- 
IndtU'  ^  probauo  coacludoois  antcccdca- 

ri  veifu  po/icx  >  Qua:  CAuclufio  cooucnic 
im  co  ipfo.auod  Apof^olus  iiac  paccc 
•iMcum     'pc<iiaHum:fitti  piopofuic  "Probatio  au- 
ccm  proprie  cft  Ycrf.  ij.    quia  illc  vctfui 
^ecun-  ^^'po"'^ct  hifcc  :  mJtlum  mihivoUnti  honum 
m  ,.  V-  *^^o\t*xio  dcfumpca  cftab  oftcilo 

i/i  /ni$»ceHtU,^\iQd  c  A  btUigerAtio  cum  U- 
^dmentu,  (j^  'vtdori*  ,  poftquc  vidotiam 
cAftfuiuiokominis  Jub  Ugt  peccAti.  tcrC  ii. 
^  rcfp:citad  hrc  vciba  :  voUnit  mihi  fncert 
•'',&c6cioct  illius  volitionu  latiotcm 
^  .  ....iUp(opriacxpiic3tioacin.&  vziiiislc- 
'        tCjucntisxj.  adiucifisfcudifactis  illuftra- 
iioncm.  Contioctur  autcm  duobus  lAis 
vct^ibus  viiumaxioma,quod  difcrctumap- 
pcltaturpropticvtapparct  cx  patticula^i 
vctf  ij.vfurpataiqux  c(l  ipdus^otclatiua 
liccconulTant»  &ci  ip(aforma  oppofuio 
•is.I'jis  aqcccc«icQS  tlbus  3xiomatis,&  mi- 
lOusprzcipua.coQtiaccar  vcrf.  ii.  confc' 
aucQS  &  priocipahs  vcrCt].Nafn  adcoo- 
(cqucDcis  iilullrationcm  adhibctur  aotc- 
CcdcoSjVt  vidctc  cAiaomnibusaxiomati- 
bus.Sic  Matth.5.11.  Ego  quiJem  hafftizovoj 
ttquA,  At  quipcfi  me  vtnit  bfftixjihit  vos  Sft- 
ritufanclci^ i^tti.  i.Cov  ^  16   Ftiamfi  <x- 
ternk4  nofitr  homocprrumpitur.inttrniu  ta- 
men  rencuatur  quotiJie ,  &  (imilibus.<  aici- 
culx  cium  quidem  ,  etfi.quanquam ,  quum, 
ootaocautcccdcnccn\.3c  mtausptxcipuam 
axiomatis  parcctu;parnculx  :^mf:m:fed,vt- 
rum,mmen,tum,ticji2XitcovS<:C{\icui^JtiSc 
principalcm. DeUeljri Ugi  Dei ,  fcu  ctndeU- 
Snri  Legi  D:i  fecundnm  interi«ri iximintmt 
caufacltquod  vtUe  lili  homioi  Mdtactaf. 
Malum  adiAcent  cdUx  in  membru.  Efi£lu4 
vodc  malum  tllud  adtactre  probatur ,  con- 
cinccur  his  rcibinielligerantem  aduerfut  U- 
gem  mentit  mn ,  ^  captiuantem  m*  Ugi  fec- 
cati,SiC.  lilj  auccmdc  axiomatis  djiacti 
icc\o  iuiiicto  rroucrc  coniultuni  pucaui, 
ncquisaltccampaitcm  ab  alccra  fciuogatt 
Jc  auuus  piiocipalcm  pro  pr«cipua  acci- 
jpiat. 


Vidcamus  iam  porro  quid  ex  Tcc/touk 
iflisduobus  ad  fcnccocixalccrutritis  ,pio 
bationcm  coodudi  qucac 

QuifeiKcoriz  mcx  coocrariam  Tcncnc 
cxyccCit..adilabilimcacum  iliiusitacoa- 
cludunt. 

ffUttdeUHatur  Ltgt  Dei  fecundum  iHtt-  •^fgumen- 

riorem  homrnem ,  etl  rtgmitm  (y>  fub  ftttt  ex  verf. 

gratiaconfittutHi.  i'  ' 

AfhcmaiUedtijuojlpefioltttagit.deUffa'  fr^ 

turUge  Deijecuttdum  inKriorem  fj^-^enti.t. 

minem. 

ErgohomoiUt.tR  rtgtnittti  <j«  Jubgratia 
conJluMtut. 

In  propoTitJone  duplcx  fux  (coccntix 
fiimamcntu  hjbcccfccxillimanc  1  QupJ 
huicJiumioi  tiibuacut  uitenor  homo.  II. 

3uod  idcm  dicatur-i^/r^Wr/  Ugt  Detftcun- 
um  intertartm  homintm  Vttumquccniiii 
yff/Mr^^jtfni/MCOuucQWcaiuac.Primuin  quta 
x«/mor in  Scitptutis  figoificct  idcm 
quodTiOMiM  ftjettttus  homo  Aitcrum, 
quia  dc  piis  dictcui  quod  msditentur  in  U- 
geDomtni  ,ijUi;d~  -■•oii;u  rHorurr  Jlt  in  Uge 
iUiua  diet  o^rHoHei 

Kctpoodco  ad  propoiitioocm  Primo,  Rrjp/infioxd 
Interiertmhominem  ocquc  cxwjwo  vtKts  adpropoji' 
Qcqiic  cx  vfu  Scripturi.  idcm  cflc  qaod.»i>-  tientm. 
ttfts     regenitus  ,  homorcumquc  000  cde 
r*^««i/(?r«i7»,proptium  ,  fcd  &i.yien  regenttu 
couucn»ic.Sccund<>,Dr/f/?/iriI.fgf  Ur/.lcu 
potius  condrUHart  UgtDeiftcufidum  tnte- 
riorem hominem  uoa  cflc  proprtum  rt^^rnr- 
torum.fSi» /M/ij^riirrVicoQibtucorum,  fcu'  co 
ucaticbomiot  jub  Ugt  cooibcuco.  Dico 
quoda<l^ri/»Mm.  Interiorhomo  cx.  vocise- 
cyinorcijtiue.&  opporiccdicicuc  iihomi- 
vemrxteriorem. 

.Duocnim  fuacinvno  homint  homincs  j»/mor 
vousiocra  alcecum  cxiilcos  ,  alier  iftum  hnmo  figni- 
priorcm  in  fc  habcns. IIIc cft  occuUtu  cordts  ficAt  animM 
homo,\\ictxiemu4  corporu  home  :  illc  ad  tn- ficut  exte- 
uifibtUa     ineerportaboazcormpmsiusihic  riorcorput 
tdtitrena     *rsuifibiiia:\\\c  tmmartalu,  hic  quodofien- 
mortalu  cf  mcrti  chnoxius.  Nulla  indua-  diturexet^- 
bu5iltiS;vocU)us  lyllabaclt  qux  regenera-  mio. 
.tionu  (y^nomtatiicx  rtgenerattont  cniico-  ' 
I  tis  vclicuiirtmum  induiunt  dcc.    Scd  vo- 
ccs  iitx  Hotr.oirtUrtcr  ,  regenttm      >■  •<.> 
Qjlqq 


TACOBVS  ARMINIVS 


hunc  intcr  fcliabcDtortJincni  .qucmipfx 
voccsprx  lctciuntpumointuicu.  Imertor 
homo  notat  fHlicHnm  ,  rigfnitut  ailtonem 
Sptriuu  faniff  rtgenerimtu.  Hohus  ijH^itA- 
tcmxa  interiore  honiint  pcr  rcgenerflticnit 


illam  ipfim  txttni.t  /  ;  w  f,?,- 
quxfit  pci  oppic/IioiKS  &  aiigiilcias  .oila 
idaducrlusquod  roljtium  vcrbis  feOdcn- 
tibuscomp  nab  Apoftolo  clcalla- 

tum  :  PwmiHi .  ,    ■  <  lic  diccntc  :  iicxternus  i^6*ntnihiir 


a^laracxiflcntcm.  Sciiptura 7^»/«*  (^v-  |  nojitr  hofnccerrurn/fitur  Apcjhto  refponJen-"'  ^'^**  ^ 
"Ex  vfu       Qojj  cft  huic  fignificaiioDi  aducrius,  <  /f,ncid  dolcto  ,  nam  internus  homo  nofler 
Seri[tHr£.   quin  optimc  cum  ca  confcotit.-quoH  appa-  j  quciUte renou^tur  ,  in  cwasrenouMicnifA- 


rcbit  ex  locorum  quibus  mcntio  nc  wttric- 
rii  hominii  diligcnti  conddctationc.  Vdus 
cftiflc  dc quo imptx-rcntiai um agimus  Al- 
tcrcflt.Cor.4.i6.Tcrtius  Ephel.i.i6.  Dc 


/i<4 notlracoiitillu.  Noo  cuim  ixternAf^ 
xii/7^i//aboDaiquxad  y\iimhomiuia  txter- 
nifjciunt  ,  funt  fpcdlanda,  int  ira 
funtobnoxia.-fcd  i>itern»^inu  j.  . .  vjux 


iftiscigoduobusijm  vtJtamus.Illcquicft  ^Ayium  tnierni  homtnu  pcrtment,  magoi 
ad  Corinthiosicahabct.Pr(;;p/rrfi»B.7wy(fg»#-  fiiciendafant>n>"'^unt^i«T»4  imuttqnam 
fcimm.fedninmf  ixttrnus  nofier  homo  cor-  ptritnr*. 

rHmfiturJnttrnmtamtnrtnouaturquotidu.\  Quodfi  vccc   cxi.;}»:  Ij^^-ni  . 

Qupd  bocloco  txttmui  homo   tm  cflet  inteiligcr.dus  ,  tiim  ctianiho; 

noti^xonaMot^jrvitereSiA^xoincerporeo^    folatii  viceab Apotlolo  fuii  ai'  m, 
f«/;«^/M»/f,a  pattc  intcrioic  bominis.ani-    hocpadlo  : nc  dolctc  quod  afiiu; 
ma  fcil.dcnominato  &  pro  corporio  cr  inha-   mulris  obnoxii  fitis,nam  x'ef//<  vclK 
^//4/0.acorpore  exicriorc  hominis  pavtc  j  eorrumpitur.^internm rinomuur 

ficappellato  rumarur.dpcco  cx  ipfo  veifu.  ^/iffH  magifqHe.  Quod  vero  f*rr/«. 
Piimo,quia  (i  extimm  injernm  \no  vtte-  ptia  sxttmi  veteru  Juminu  non  lit  cadem 
ro&nouchomint  hi^fumeientui ,  tum  xttc  cx  coapparct;quod  iHa  fitcontra  ruttHran 
loqucndi  .  «  locum  I  abcrc  non  I  ^yii»hoinini$,acT;//4tiw//w4//ibonum,i04 

pollct.Noii  ^;.  .  i  .lirccrnipoirunt  irto  pa-    vcio (it contta  natnram  depr,u<.itjm  ,  &C 


ftohxcduointcrfe  :  'Etiamfi  vttm  nofitr 
homo corrumpifHr,tMmea  nouiu  homo  qwtt- 
diertnouatur ,  funicnim  nercirario  cohx- 
icntu,&  fc  muiuo  coufcqucntia  QMantuMi 
cnim  dcccdicvr/mi  raniam  acccdii  niuo. 
K\  i^aicbitma- 
oitc.:i ,  .1 j  j ; 1,1) j: ...  i cadctr.Iicct 
vtttu  noflir  homo  cructfigatur ,  occuiatur.cr 
feptltatHr,tin\Z  noum  homo  rifurg:t,viMifi- 
catur,o*magi4maj-  •  ouatur :  &i\\cci 
vitufiattmantiqHar..  ..^  jmus.tanicnin 
nouitattvitA  magis  ac  magis  ptuficimus. 
Ridiculum  fc  prarbcac  quis  ita  loqucns: 
qiianquam  puci  infci(i.im  dcdilcat  & 
dcponat ,  tamcn  quutidic  magis  m.igif(^uc 
proficicinrcium  ncceflariarum  cognitio- 
■  c.SccundojSoJanum  n  ''^  id- 

fcit  conrra  tipptclTioBf..  w.  ,v^ui- 
bus  fandh  iu  hoc  muodo  fuitt  obnoxii, 
eonnflitia  hisvcrbis  i  mtirnm  rinouafur 
quotidii ,  oooinillis,  iieitexttrnmncfitr 
homo  cerrumpatur.  quod  docct  loqiicndi 
BoduK  ab  Af  ofiolo  vfuxpatus ,  ^ui  indicat 


contraria-vi/jc  pcccati  in  hommc  Tctno» 
Ex  voccrtneu.vidtn^p3rctintirntim  httni' 
»//wfubic(fVum  cffc  rtnouationii  *^iotut 
Spintuf  fandi. 

Fatcurquidcmrcdcdici  poiTc  ,XoMum 
hommem niioTidte magis  magtfjui  rrnouan^ 
<^w.tumqiiia  ncccUccft ,  vt  »o////j..  ill* 
qux  homioia^flioucs  Spirum  regin,  ' .tr^rii 
cftiDgentrata  crcfcat  &auocatiir 
i\ir[\  (^n^i^jtttris  hominis  rcliquix  dcbcoc 
pauutimHiagisnupjfquc  tollifx  '  '  ':ta- 
ii:5cd&ibitU!K///W/bOT  cft  j  /f. 

/wfl.qui  iama./7tf«///i/tf,quaicfficiin  ; 

pii  pcr  5"^ />//»/?.';  •  •  V  ^ 

tur.Idcm eniir. ...  .    ...  , 

promomntu  &  progicdieous,quod  i/»r///- 
tntis- 

Iocipicotisaincmy»^/r<7«/»  cftnoo  no 
um hcmo, noncnwn  noMUs  diiitur  anrca- 
i^Mir^-^enoMartonii ,  ab  a^lu  impr«flanv 
qualitatcm,  fcd  tnterior  homo.  Iraqnclr- 
cct)i(7NMidic.itur  r»/M«4r/(qua  p)):  nc- 
fcioaa  Sciiptura  yfurpct;  izvacfuifitau  cft 

interior 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 


imcnor hoft}9,<^0(i jnlrieflurv  appcllari  po- 
ccrtab  impiilli  (j.ulitatc  nouMshomo,  ficut 
.<l:c>mas  caud  Jitm  homiDcm  quocidic 
candidtoicm  ficti  i  candore  communicaro 
ci  '  1  ..-»11  qua  talis  cft  I  fcd  qiia  homo, 
ni^,  ^  idliuc  quidpiam  habcns  ,  6£ 
Qoodam  iflum  adcptus  caodotcm  qttcm 
cxoptit.  Hifcc  adftipulaturScrip  i 
Ephcf^.ij.  !f  hu  vcrbis  :  Re/i.  i  ,  .  t 
Sltniu  tncntti  vtjlrt, ,  induite  nouum  ho- 
tnirum  <]U$fecundHm  DeHmcrtAittftR.  Vbi  ) 

».  •  .    ;     ■  'iiSC 

rt,}UHi homo ,non  ipiumfutiefium.  fcd  juali- 
tvu  nuim  ful/ieclnm  iMud  induccrc  dcbct: 
qw  1  .  ■'•tm  sUiJcm  appcllaiur  iufittm  ^ 
j,:..  .  :Avtrtt»Hi.  Dixi  ncfctic  mc  an 
Sctipcura  alicubi  iftam  phrafia  vfutpct, 
piopter Iocud;  CoI.  i-  v.  i o.vbi  vidttur  v- 

(urpata.  ' 

Siccoim  inquit  Apdftolus :  &  tndueritis 
nouumiUnm  hominem ,  qui  renouatur  in*- 
.gnitionetnjecundum  tmaginem  eius  qui  creA- 
^HHillufft    Scd  diligcoiiuslocum  confidc- 
•  raoti  plaaum-crK.vcrba  (fta.qui  renauittur, 
-ri.  M'»i(^tci4fiyp  iti  c\im  aurcccdcnti- 
bus  iungcnda  clTe ,  (y-tndueriiismouum  ho-  \ 
jminem.xdcii,  <^mrenauAtur,(en  reneuatum 
tna£nitionem,8cc.\zCit  dclcuptii)  Southo- 
minn.noa  aliqnod  nouum  noui  iftius  ho-  i 
>wiflii-iti)buiuro  Sirdinconoumagnum  ' 
fnomciuum   pofirumcft    ,    &  diximc  ' 
»on  nKS^itc nouuui homintm  magtste/jouari. 
Ex  rcli  juocjpttc  idcndujuct.  Synonyma  i 
ennn  Cum.Exterttushomo  rcrfi^  ttjlateum  \ 
"j.i  culum.v.j.corpttsnojlrum.rcri  lo. caro  ' 
tuijirarrtortixUs.yciC  it  itciv  premi.ajf.ip.  ' 
perJecutioNempati,  mortificiitu  titm  Domini 
ttrcMmferrt.mortttradi.rorrumpi ;  quod es 
collaiione  antcccdcntium  Sc  conkqucn 
tiuni  cum  hoc  vcrf.  16  .  clarcrcpotcil  vcri- 
taiis  ftudiofo  indagatoti. 
temtxZ-       1  oais  ?:.  hef  j  16.17-  «rahaWet.-  v/  dot  i 
hefi,\6.     ifoiisprc.:        -. -:irlua  vi  fortittr  corro-  | 
7.  h*rtmn'.:  :  fuum  in  iHterinri  ht>-  1 

Piinc  .habittt-ChrtJtus  pt'  ri>\ 

cordtiui  vtjtris  Hts  apparci  ^ci  inuno- 
rtm  hcminem  dcnotari  fubtedum  circa 
^ijuod  Sptrttus  fanHut  vcilatur  fua  aUtonc 


&  operatione ,  qui  hic  corroboratso  appc.'- 
lacur  .  quod  ciiam  cx  I}  nonymo  vcrlii  fc- 
qucnrc  pofito  patct  .•  vt  inhabitet  Chrijlut 
pcrjxiiem iu  cordikus  vtflris.  Ccrn.O' 
rtorhoivo  pro  codcm  fii  r  -  •;.  Mihi 
hicadftipulamr  do.H/ffimu  ./lus  ,  itm 

tnijutenshuKc  in  7()fM/n.'Iatciioris  hommis 
romiDc  d  ximus  dcmouftrautmufquc  ci 
x.Cor.^.dgoificari  pattcrn  hominis  prxci- 
puam ,  Mcntcm  fcihcct  qitar  Jntcllcclu  Sz 
Toluntatc conftat,6c qux cnrdis.io quo  vi- 

gcntaffcctus.i    lccficuc 

contra  cxicii.       .     .  uic  ahutl 

intchigi  uon  porcft  ,  quam  paishomiQis 
corpo:ca,qua:  f  cgccatur ,  quxfeotic,  qua: 
locomouctur,&:c. 

Pautopoft.  haa  igiturparticuia  ioioto' 
tiori  homioc  ,  docct  Apoftolus  Hcur  do* 
oum  fointudinis ,  fic  etiam  reliquasfpiri' 
tualcs  virtutcs  fcdcm  non  habcrc  tn  patic 
vrgciatiua,  fed  tomrucc  .  corde,  fpiri- 
tu,&c. 

Cxtciumquiaa  noncullis  oon  tancum 
pro  ecttohabccui  wteriorem  hominem  clfc 
cuodcm  c\imnfiHo ^ regtnuo ,  vndc  diccrc 
audcnt folos rtgerufoshibcic,inttrioremho-  Idttnfu- 
mtnem  ,  fcd  ctiam  litx^uimarttcHlui fdetPJr"'' 
vrgctur.- Agc  vidcamus ,   quid  bona  parsy^^"''''"'' 
Doftorum  Ecclefia:  pccioceciorcm.homi-  P**'''^"*'' 
Qcmiotcllcxerit. 

Clcmcas  Alexaodrinas  <?««.»tJ.  lib.  j.  ^^^"  -^^*- 
fol.194.  *fV»»*  ^(•'CJ»^^  ^^tit.Ti  ^*.»»-  xandrtnus, 

Terttill  adiierftaGnoflicosaiji.ij.Scd  ctfi,  ^*'"*^*' 
ioquit  Apoftolus ,  cxterior  uollcr  homo 
vittaturi  carofcilicct .  vi  pcrfecurionum, 
fcdincetiorrcnouacur  .    dc  die  io,  dicm, 
aDimaftilicct  ,  fpc  promiffiooum. 

Idcm  dc  refurrcAiooe  carois  cap.  40. 
Na£ta:deujquc  hzrcfes  duoshomines  ab 
Apoftolo  cditos.  inccviotcm.id  eft,  ani- 
mam,  &c.xtcriorcm,  idcft,  carnem.  falu- 
tcm quidcm anim.r,id cft, intciioti  homi- 
ni,CKttium  vcro  carni  idcft  cxtciior>ad- 
iudicancruQt:quia  fctiptum  fit  Coriothiis.* 
oam  ctfi  hnmo  ooftct  cxtctior.&c. 

llidtm.  Extriulccus  pugox  Jcfbcllan- 
ccs  ,  icihcct  (Carocm»  iDtimfocus.timoc 
Q^qq    X  affijcUas 


7o€  lACOBVS 

aftl iiflans.rtilicctanimam.  Adco  erfi  cor- 
luiiipicui  honio cxtcnoi .  noo  vt amittcns- 
rcfuircdlioQcir .  Ccdvi  ('udiseas  vcrjtio- 
ncm  cotrumpi  intclligctut,6:  hoc  non  fmc 
iu:cuorc  i  ita  an;''n>  wrr.  c:  it  conglonftca- 
ii.ttcutd^  compa 

IdtmderefuTrtiit^ai  larnu cap.i6.  Nam 
ctfi  ( caro^^  vas  vocarur  apud  Apoftolum, 
^uam  iubct  in  lionorc  tradlati »  cadcm  ta.- 
mcnabcodcm  homo  cztcrror  appclbtur. 
Illc  Crilicct,  limci  qui  pt  ior  titulo  hominis 
incifus  c(l,non  caltci^  ,  aut  gladii ,  aut  va- 
lcuh  vUius,  vat  cnim  capaciutis  nomioc 
diiflacdi  qua  animamcapit  &  cootinct, 
homo  vcro  dc  communionc  natutari  quz 
cam  non  iBdtumcntum  tn  opcrationibus 

jimbroJiit4  itt  Epfiolam  ad  Romanoscap. 
7.  Cundelc^or  cnim  lcgi  Dci  fccundum 
lutciiorcm  bomincm.  Animum  his  oblc- 
dari. dicirquxalccrc  tiaduntuti  fic cAia- 
tcrior  homo. 

In  i.Cor.^.Licce  fic»cricr,&c.  prclTu- 
tis>pbgis>£ime  ,ntt,frigoic.fludiracc.cato 
couuaipitur,G:d  aoima  ipcfututi  prxmii 
xenouacur  .  quia  aHiduis  uibuUttooibus 
purojiur;picncitcnim  in  piciruxa.i^on  rn- 
lerit.ita  vtacccdcubustcotatiouibus  quo- 
tidic  acquitacad  nicritum ,  quia  &  cnrport 
corruptio  hxc  profixit ad  immortahtatcnfi 
mcrifo  aoiniar. 

Tfijl.jj.  ad ConJlantfMm.  Coodcledlor 
Dcilcoi  fccundum  loccriorem  homiQcm. 
Iiiterioi  nolicihomc  cA  quiad  imjgiucm 
&  fimiluudinem  Dei  fadus  i  cxtcrior  qul 
:acu$cA^Iimo.  Sicuccrgoduohomi' 
ri(.j ,  ita  gcmioaconueriatiocfl,  Yoa  iotc- 
notis  liommisuIccracxrenoris.Etq^uidcm 
plcrtq;  idlni  iuterioris  homiois  pcruc- 
Diuorad  extcriotcm  bomincm  .-qucmad- 
tnodum  callimooia  interioris^  nominiS' 
tranHi  cciam  ad  caflicatem  corporis.  Quj 
coim  aduhcrium  cordis  igoorac ,  idem  vti- 
quc ncfricaduhciium  corperis  ,  &c.  £r- 
gocfliQccriocisbominiscircijcillo.  Nam 
qui  citcumciditur,cotiuscarQis  iireccbras, 
tanquam  prxpucium  cxuic.  vt  ficio  Spin- 
tu,  Qon  io  carac ,  Sc  Spiritu  mortificcc  cor- 
peris  fui  a^tus ,  0CC.  Pauio  pofl.  iDtcnor  < 


ARMINIVS 

aodcrhomo  quandocftin  carne.  in  prar- 
putiocft. 

BajUimlidagnusinhexamerohomUiM  ity,  ^'J''^ 
Faciamushomiocm  lccunJum  imajpncm  ^^P*"' 
noilram.  Intcinumhomiucm  dicit,  ^cia- 
musbomiucm.  Etpauiopoft  AudiApo» 
ftolumdiccntcm."  Ecncxccriot  noilctho- 
mo,&c.Qapmododuoscngnofco  homi- 
ncs  ?  vnum  apparcntcra ,  altcrum  in  appa* 
rcotc  occulcatum ,  inutfjbilcm ,.  loteroam 
homincm.  Intus  itiquc  habcmus  homi- 
ncmflc  dupliccmfumus  ,  &  quod  dicitur 
vctum  cft,ncmpcquod  intusiumus 

Ibidem  homiliaii.  Maous  tuz  fcceruat 
mc ,  &  formauduntmc  :  fecit  intcrnum.. 
homincm  fotinauir  cxtcru'.im.  F.ccmm 
conucntt fotmatio  luto ,  fabruano 
quod  fccuudun)  imaginem  c!'  .jrc 
lornutaquid(.Jii  cit  caio  ,  fac  a- 
oima. 

Idtm  conciont  in  iniiium  PrcutrbtorHm. 
Qujudoquidcm  duplcxcfthomo  ,  vclut 
Apollolusait.jhcrcxtcraus.altcrintctnus» 
occdlc  cil,aoscuro  iuxca>cum  quem  vidc- 
mus.tum  iuxra  qucm-  ia  ocrulro  inrelligi- 
mascciamAtatcraio  vtriufquc  coaimiU' 
ter  accipctc. 

CyrilluiAUxandrinmdetncarnatient^/-  Cyriiti 
nigenth cap  ij..    Namcifi  cxteiior  uo(^zx  -^^*^^*' 
homo,&:c.  Si  quisigtrurdicar  iotcriorcm  w»^' 
ooftrum  bomincm  io  cxtciiorchomincin» 
babitarc,vciuni  quidcm  mcmorauic>ideo 
tamcn  vnum  diuidcrc  non  vidcbiiur. 

AiacartM  homilta  11.  Vcra  mois^  inm^Af  ir.i».'«.'- 
coonflitiucordc.  &  orcuita  cA,  vbi  mor- 
tuus  cfl intcrior homo.  Siquis  ergo  tranii- 
erita.mortein  vitam  occuitam ,  illc  tcuera 
viuit iofccula, nccnioricur.  Ibidcm.Pcc- 
cacuinfccrcto  in  homioenviotcrrorem  & 
mcnrcm  agic.ac  pugnat  cum.  cogitanooi- 
.  bus.  Homilia  7.  Aoimx  incmbra  multa 
(unt  i  nempc mcns ,  coofcicniia, voluQtas > 
cogitationcs  accufantcs  &  defcndenccf» 
Ha:autcmomnij  in  voam  rationcm  col- 
hgata  fuaC)  mcmbra  tamco  funt  animar :  a- 
nima  vcro  vnica  cfl ,  vidchccr  homo  lOtC' 
rior.Sicbomiliaty.intcrior  bomo&  aDi» 
ma  pro  codcm  flimuniur. 

rJ:r\fpjhmi*i  tn  i.C#r.  4,  Scf!1tccrcJtcr-  Chryjt^ 

fiHf 


IN  CAP.  vn.  AD  ROM. 


-07 


aushon;o,&c.  Quomodo  corrompttur? 
^um  ftjirc^lacur  .  abigicur  uuiunicra  Fcic 
ruia.  incctiorrcnouacur dcdicin  di- 
cni.QupmodorcDouacat  ?iitic,rpc,alacri- 
(atc,  vcaudcac  fc  opponcremalis.  Nam 
quo  pluri  tulcric  corpus  ,  hoc  maiotcm 
fpcro  habsr,  &tulgidiorcuadit,  vclutau- 
rum  c^uod  mulco  ignc  czaminacur. 

Augufiinnm  vfUeamiM  vnum  frA 
multu.Tom  i.Epift  6.  QuisautcmDifidc- 
mcntiffimus  d»crit  corporc  oos  clTcvct 
fiituvoscflc  Dcofimilcs  .  In  inccriorc  igi- 
tur  itonunc  ifla  nmilitudocll,  qui  rcooua- 
rurin  cognit^ncin  Dcirlccuudum  iinagi- 
iicm  ciiis qui  creauit  cum. 

De  Spirhu  cy  litera  cap- 1 7 .  Quia  grail» 
iivintcrKxc  iwxninc  rcnouato  iuTtiri*  Itri- 
bitur.quam  d^clcucrat 


ncctamen  vitarc  potcft  homa  ciaQdrca' 
cioncm,oi(i  habcat  (aoatum  pcdcni.  Qaod 
criam  lo  iotcrtorc  bomiuc  ficri  porefl  rfed 

fratia  Dcipcr  Iclum  Chriftum  Paulo  poff . 
ic  &  iotcriorh  hominisanimus  rcs  c(l, 
EapioaadluscH,  auaiiria  vinumcfl;,  ivlcfl. 
qualitas  fccundam  quam  maius  cft  aoi- 
mus,ctum  quando  nihil  agii ,  vndvauari- 
cix  vcltapinscrctuiat 

DtMHtma fius origtne.L^.cnp.^.  Apo- 
fl:oIus  quidem  prztcr  lotcuorem  6(cxtc- 
riorcm.non  vidco  quodalium  facit  intc- 
rioris lotctiorcm,  idc(l,tonus  homints 
iotimum.  Fatccur  ibtdcm  animam  cflic 
intcriorcm  homincm  corpori,  fcdocgac 
Spiticum  cflc  intcrioicm  homincm  a- 
nimx*. 

Tom.i  deGentji  adlitterMmL  j.  ctip.ii. 


Tom.-j  depeccnt  merith     retfitff  hb.  cAp.    Nounulli  autcm  ctiam  hoc  fulpicati  fuuCj 


25. Vt  honiincmintciiorcm  dizcnt  vcnicu 
tsinin  huDC  mundum  ,  quiacxtcrioi  cCi 
COtporcus,ncuthK  mundus. 

Lib.i.cap.f.  Sicut  corports  oluIus  noo' 
adiuuaouia.  lu^ce  vt  cljurus-.iucrlurquc  di- 
(cedar,  vrautcm  vidcar  adiuuatur  ah  ea; 
ncquc  hoc  omnino  ni(I  ilia  adiuuctit  po- 
tcft.ita  Dcus  qui  Lux  cfiintciioris  homi- 
nisadiuuatmcnns  oofltxobutuin,  vtooo 
fccundum  noflram  «fcd  fccuodum  ciusiu- 
ftiti.)maliquidponi  opctcmur. 

Cap.y  Si  iniploaoitivo.quicflhtHnoin- 
ccrior  ,  pcitidain  bapnfmo  aouuas fictcc, 
oon  dicerci  Apoflolus  ;  htficxccEior,&c. 

C.ip.ii.  5*icut  iiJcarbor  'vitx)  la  cor- 
fr  -      licilla(l!ipn'nna)m  .SpiricualiPa- 
,  illa  intcnoris,  ifla  cxcciioris  homi- 
llbus  pubeos  vigorciu  lioe  Tllaio 
js   tcmporis  commutationc  vita- 

-.deAnttria      titts  ortgine  iib.  4. 
id/.^.  quammutta  DOD  pixtc- 

rita  ,1   )  dc  oatura  nofha,  occ 

tintumquod  ad  corpus  ,  vcrum  ctiam 
quod  ad  iuterioicm  homincro  pcrtinct 
ignorcinus ,  Dcccjmcopccoribuscompa- 

Dt  perfeiiiine  Mdutrfus  CdlefiiMm  foLi. 
Itteraf.  Qaooiam  rcs  Pcs  ip(e,  vcl  corpus 
tclhcmocu  ,  quipcdc  vuuto  cljudicat. 


ounc  intciiotcm  humincm  fadum ,  coc*» 
pusautcmf  ciusjhomiDi&poflea.cum  ait 
Sctiprura.-Etiioxit  Dcushomioem  dc  U« 
maccriX' 

Tom  6  Li^.eontTa  Taufium  Manich.e*p» 
i.l'aulusquidcm  Apuflolusioterioremho* 
niincmper  Spiritum  mcniis  ,  cxrcriorcm 
vcroiu  corporcaiqueifla  mortali  vita  vulc 
intclligi  :doo  tamco  virumquchorumfi- 
mul  duos  homincs  cum  dixiffc  .aliquaodo 
io  cius  litteris  Ic^irur ,  fed  vnum  qucm  to- 
tum  Dcus  fcccrit .  id  cfl ,  &  id  quod  intcr- 
nut  cfl,&  id  quod  cxterous  cfl  -fcd  cum  ad 
imagiocm  fuam  noo  fcciCDififccuodum  id 
quod  iotcrius  cfl,ooo  folum  iocorporcam 
fcdctiam  rationale  ,  quod  pccortbus  dod 
iocfl.  Paulo  pofl.  Eccc  Deus  etiam  cxtc- 
rioris  hominis  cffe Aor  ab  codcm  Apoflo- 
lo  prxdicatur .  &  citar :  Co:  Ti.Dcuspo- 
fuic  membca 

ibidem.  Veccicm  nomiiiem  nihil  aliuj 
Apoflofusquam  vtram  vctercmdicic>qux 
inpcccatocll,iDquofccuodum  .Adam  vi- 
uitur,dcquodicit :  pcr  voum  homiocm 
pcccatum  intrauit  in  mundum,  &:c.  Ergo 
rotusillc  homo.  idcfl,  inextciiore&m- 
cctiore  fui  partc  inucrcrauit  pioprcrpec- 
catum  .  &^paenx  morcaliuiit  addiduc 
cfl.&c. 

Tom.),deTrinttatt  L  4  Et  idco 

Qqqq    )  pcr 


70$ 


lACOBVS  ARMINIVS 


per lalcm cruccm  caacuatur corpus  pecca- 
ti.vtumooQCxliibcamui  mcmbra  nolha 
armainiquitatispcccato  ,  quia  ic  intcriot 
homoli  vtiquc  rcnouaiurdc  dicindicm» 
profcdo  vctus  eft  antcquam  rcuouctur. 
Intus  namquc agitur .  quod idcm  Apofto- 
lus  dicit.  Exuitc  vos  vctcicm  homincm,  Sc 
induiienouum. 

ibidem.  lam.YCto  ad  cxcraplumraoitis 
.extciioris  hominis  noftixdominicx  car- 
ois  mors  pcrtinct.Paulo  poft .  Ht  ad  cxcm- 
plum  rcfurrc^ionis  cxtctioris  hominis  no- 
^ipcrtincrcinucnitui  rciurrcdlio  corpo- 
cis  Doniioi. 

Lf^.ii.  dtTrinit.tapA.  Agc  nunc  vidca- 
mus  vbi  lit  quali  quodJam  coofinium 
homiois  ,  cxtcuons  lutcnorifquc  :  quid- 
quidcnimbabcmus  ia  aatinocommunc 
cum  pccorc.rcdlc  dicuui  adhuc  ad  cztcrio- 
tcmhomiucm  pcttincrc.  N.Qncaimfolum 
^orpus  homo  cxtcrior  dcputabitui.  lcd  ad- 
laodta  quzdam  viiafua  ,  qua  compages 
(ovpotis  tc  omncs  fcnfus  r  quibus 

inftiutlus  cftad  txtciioia  I.  ..aa.Quo- 
^m  fcoforum  imag;ncs  infixx  inmcmo- 
riacum  rccordando  rcuiluniur  rcs  a  Jiuc 
agitur  ad  cxtcrioicmhomincmpcrtincns. 
Atquciohisomntbus  non  diftamusa  pc- 
corcoili  quod  figutji  corporis  noo  prooi 
icilc(edilumu&. 

Ibidem  cAp.%.  Afccndcncibus  iciquc  in- 
troifus  quibuidamgradibuscoDlidcutio- 
liisperaoimx  partcs,vodcincipitahud  oc- 
currcrcquod  uoo  kt  nobis  communc  curo 
bcftiisiindcincipit  ratio,  vchomotntctioc 
aou  punitagnoici. 

lbidtmlti.ii.eMp.\.  Virifaae  (credcnti- 
hus&incccdulis  )  oocam  clt  quid  fic  ho- 
moicuius  cxtcriorcm  partcm.id  cft.cor- 
puspcr  corpticisluminadidiceie ,  intctio- 
lem  vcro.td  cft,animam  in  fcipfis. 

Tam  ^Mb.ij.e/if  .i^  reDei.  Imo 

vcro  Scriptuu  nobis  K.I  r.i  t.uc  attcftaiur, 
vtcciam  cum  duo  ifta  coniuodlafunt,  & 
viuithomoi  cum  etiamlingula  hominis 
vocabuloappctlct ,  aoimam  fcilicet  tutc- 
xiorcmhomiucm,corpu}  vcrocxterioicm 
liomiacmvocaas.cauquam  duo  fuit  ho- 


mioes  ,  quum  nmul  vttumquc  fic  vrtas 
horao. 

S$cUb  u.c0p.  17  \. 

Tom  i,ift  Primum  PJ*!m.  Vt  tctra  hxc 
vifibihs  extcriorcm  hoii  •  itiit  ,  & 

cootiacr.ici  illa  tcira  inii:  ;c!  loicra 

homincnt 

Deniqtte  tn  lch.  trAi).  ^6  Qui  cicdic 
in  cum  ,  mao  !"  ,  iDUifibiluct  Ijgina- 
tur,quia&iu  ct  rcnafcitut.  Iiifjns 

mtus  ciV,nouusiotus  cft^  vbi  ooucUaiut  rbt 
fatiatur. 

Thtoph^Udusinx.Cornuh.  4.  P<»rrocx  Tlr  '•l^': 
tcriothomo  I  idcft,  corpus  corrumpitui 
quomodo  ?  dum  flagns  czditur ,  dum  agt- 
tatui  .lutcrior  vcto  ,;id  cft ,  Spiritus  & 
ma  rcuouacur,quaoam  rauonc  ?  quum  .  . 
ncf^'erac  I  ac  libctcagit ,  quafi  ptopccc 
Dcum  pacicos  &  gaudcns . 

VtpUui  Ub  ^.c0nt  Enrycheu.  Spiritalu  yipH^f, 
Apoftoli  \?ctba  (piritu..htct  aducrcamus, 
quibusfe  oon  ocuhs  &  maaibus  corpotis 
(cdiotcrions  homiais  mcmbtis  vidiflc 
palpaifc  vctbum  Dci  rcftatur. 

rroropiusClag^usinGenef.cjip.i.  Homi- 
ois  fub(taacia,(iiaceriorem  homiocmcon-  ^  ''^"** 
fidcrcs  .  cft  Imago  Dci :  fi  cxccriorcm  ho- 
miocm  con(idcrcs,ciusfubftaotia  etit  tct- 
ta.aut puluistcir^. Vnustamen  atque idcm 
cft  compontiooc  qux  cooic^a  cftcx  v- 
ciifquc. 

hernardMsSer.^.iniit  Ajcenficnis.   Sicac  ^*^*^^' 
pct  faciem  cxtetior  homo  rccogoofcitut; 
(icpci  voluntaccm  dcmooftracoc  incc- 
tioi. 

I  eo  Maptitt  Ser.  4 .  dt  §UtadrA^e/imt$  Afc  i-e^  Urvtft 
flicho  paululum  cxtcriotc  hominc  tcficia- 
tutinccrioc  ,  &  fubcrada  carnilac  jiitate 
corpoica  fpirituaiibus  mcos  dchciis  xo- 
boictut. 

t^regorttis  iiatiMftx.etms  apologiapro  fttfia  Grepr.S.*' 
yWd.ln  hac  vcto  oatura  cfga  tocci :  -  sJtmfMi 

dis  homincmomoiscuracft  ,  atqu.  ^.....c 
ftudiumgciicur. 

Grt^orius  S^ffenut  in  vtrba,  faciamus  Gregorim 
homiui  Oii  im  ipnem  KcJh^m.Dc  inccriori  SjfftHHf 
homioc h)quitiir  Accoim.dices,cu  dcta- 
ctoaediilccis.Oftcndc  uobis horaiucaiad 

ima- 


IN  (%P.  Vn.   AD  ROM  7os> 

'ffvirjinem Dci.  Eftne  ratio  Homo?  Audt    paulopoft.  Inccrjt  .i.ua»  m  rcprobiscx- 
>.lloIum,Iicct,iuqijir.i$ (jui  foris cft  oo.    rcrous horao ,  fcd  nulla  compenljtionc. 


ftcrhomocorrampanir,tamcoisqui  iotus 
cfticuou.itar  dc  dic  m  dicm.  Quoojm 
pjcto  .■  duphccm  aguofco  homtocm  »  v- 
uuqui  videtor.altcru  abfcoodiiu,  qucillc 
jpfc  qui  vjdcturooD  vidct.  lotcriorcm  d- 
':  • '  .  iius  homiQcm,  &  quodammodo 
sfumus.  Egocnim  fumillc  i|uno- 
cusclthomo,  quas  vcro.fuot  cxtrinfecus 
non  cgo  itla  fum  ,  fcd  illa  funt  mea.  Ncquc 
cuim  cgo  fum  manus  led  ratio  qux  io  aoi- 


frnhAtur 
I      tx  neo' 
incii  Theo- 
legis. 

C*lutnus. 


Bezninx.  Ctr.  4- 16.  Rcnouatur.id  eft, 
oouas  viies  acquitit  ,  ac  nouis  mahsio- 
gtucatibus  fraogatUTj  cxtctuus.  qui  huius 
vtribus  fuftinctur ;  quamobcaulam  dixic 
fupra  v.u.  Mortnm  tooobisagcre. 

BucerHsin  EpiJloUm  nd  Rom  c*p.  f .  fol,  Bnceru%. 
x6i.  Eftinlauchsquoque  duplcx  homo> 
iotcrnus&  cxccnius.  Ecfi.  inquitPaulus 
homoooftci  illc  cxtcrnusdcftrmtHr  ,  m- 
tcrnusrcoouatur  in  dics,  vt  icaquc  honio 
moeft.  Manusautcm  exteriorishominis  j  duplcxeft,  itaeft  &  iudicium  duplcx  8c 
p.irscft.  I  voluotasduplcx.  Id  quod  ipfum  Domi- 

jD#  BM///.'(,:./;»t;ii.icj  nomo  c]vioquc  in-  oum  ooftrumfuteri  aoo  puduit :  fcd  ooo 
tcrnam,  qucm  cor  Dominus  ooir.inat,  mca.diccbatart  Patrcm.rcdtua  voluotas 
quumfordcsrubiginofas.qui  ptoptcrpia-  •  ^*^' 

uum  (irum  cumfoi ma cffloiuctunt.abltcr-  ccrcc quod aicbat.non  quod ego  vo- 

fcricrutfuscumotiginali  &  piincipaii  for  lo.Icd  ijuod  tufiat :  voluilfc fcid  quod  Pa- 
nu  limilitudincm  iccupcrabn  ,cam  bonus  t^cm  oikndu  i  &  iimul  tamen  ftx  volua- 
cric.  taiiicircilludagnofcit  itraosfctamccalN 

VKicamus  i.im  ctMin  quorundam  no-  ccmtftum.Biparticaraigitur& infpcciem 
ftrarict.uis  Sc  protcfnonis  Tlicologorum  tccum  pugoaotcm  voluntarcm  Dominus 
tcotentias  dc  iotcrior:  homine.  ,  io  fc  agnouit. 

CAliiinus  Injlifiit.  bb.i.  cAp-T.  feci.  ^^^'tcifcui  lumuslti».  ydti.  'veritAtihus  jnj^^^ 

Qtunqiiam  Reprobi  cum  filiis  Dci  non  i.  fol  itv.  Homo  cxccriQr  audit  vcr- 
huculq,pcrg.int  ,  vt  poftcatois  dcicftio- 


ociTt  lotcriorc  bomioe  reuoucotur  ac  ic- 
floicfcaot. 

5ff7,io.TerrcDrur  autem  (^fcilicer  rc- 
pfobi  ja<<n  quod  intctioi  eotum  aomius 
promouearui  aut  jfiiciatur,  fcd  quiatao- 
quam  inic(flo  freoo  minus  ab  cxtcnoic o- 
pciccootineot,&  faam  prauitatem  intus 
cobibcut ,  quam  ahoquin  petutanter  elfii- 
fuii  craor, 

Lth.^  cnp.io.JeB  i.Porrocam  dtip[axio 


buin  Dciextno(ccus,iotcrior  vcio  audic 
iorus. 

InEccuji.ijttct  J. }  .  c.  f.  Dcindcvcro, 
quuin  m  Ecclcfiaftica  admmiftrationc 
Don  Iblum  homo  ioccrior  informctur  in 
cogaitioncDci,  fcd  abcxceriorc  quoque 
hoinine  adiumcnta  pctaotur  !<  miniltc- 
ria,quatcous  cxtcinafandlotum  c^mmu- 
niooisfignaad  intcioamaIcodam&:  pro- 
uchcadam rcquiiuocur,  mhacetiamcau- 
fa  luuin  magrfttatui  autoiitatcm  clfc  a 
komiDCtcgimcn  fcpcriasftatuerimus  ••  &  Dcotnbucamagoofcimus. 
dealteio  tfioquoJcft  in  anima  fcu  iotc-  I  PtfcMtortnt.Cor.^.v.z^.  Externusho-  ^*fcttor. 
tiovc  hominc  politum.atcinamquc  viram  |  mo,id  cft,<:ojpus,  vt  vocaottfiipra.  Intcr- 
icfpicit,  r.irii  multa  vciba  ahbi  fcccnmus,  |  nus  idcft.animusfcumcos. 

&c.  HoU.Eccltfiti  inltbeHo  qiio  rathnem  rti- ^^^^"'^* 

Lih.t  cap  lyje^l  j.  Quamuisio  homioc  '  ^iwf  ExcommHnicMtonis  Coolhajii.fol.  9^.  tttltft4^ 
extcioori '  ' '  ic  Dci  glorii»,  propnam  ta-  Quaodo  quidcm  cxprauocordc&  exin- 
mcoim.3L  icmioanimaciredubtum  tciioichomtoc  mah  fiuillus  proucoiunr, 
BODvft  l3tmiDz.Cor4.t5.£xtefuumho-  '  iodcCequiaeceifccft ,  vtquiiotus  purum 
mincmmalc  quidam  &  impcritc  cum  vc-  feclfc  glorian  vult ,  tdiplum  dcmonftrec 
iciihomioc  coufuodunt.l-.ll  cnira  longc  ,  fpontaaca  approbatiooc  &  obcdtcutia^ 
aluidvccus  homode  ^uoKoin  6.  &c.  U.  j  auQdacotamCbnftt^&c. 


^io  lACOBVS 

lohannts  DrleJo.  loterior  homo  cfl  ani- 
vni  tactoaalis  fuis  prodiu  viribus.quxr  oon 
corrumpicur  TDcjuam.  Corpusautcm/uis 
oraacumfcDtibus  cxcerior  bomo  appclla- 
cur.rcu liomo  noAcr aui  foris  cfl  &  canu- 
pcibilis.diccDte  Apouolo  t  .Cor.  4.  Liccc 
isgui.fotis  cft  Dofler  homocorrumpaturi 
ram.cn  is  qui  iotus  efb  rcoouarur  dcdicin 
dicm.Condclc»tVor,inquic,lcgi  Dci  (ccun- 
dum  intcriorcm  homiQcm  dc  gracia  &  li- 
bcto  arbicrio  fol.t^t. 

P4M/i9^i7/?.Subiadc  Apoilolus Paulus  no 
eandrmrcm  intelligic  pcr  vetcrcm  homi- 
nem  &  pcr  cKceriorem.  ocque  idemfigoi- 
Hcauit  pcr  nouum  homiacm  &  per  ioce- 
rioccm  ,  (eJ  in  hominc  inceriorijcpctfcur, 
& vccusbomo&:  notms.  Inanimacoim 
vccuAas  huiofccmodi  di  fimul  Sc  oouiras. 
Inhacimijgo  cll  vcl  cadcdis  vclterrcflris, 
id  cfl.  voluncasTcl  carnalis  viucns  fccun- 
dum  pcccaii  fomiccm  ,  vcl  fpuicualiSjvi- 
uensfccuodum  Dci  Spiricum. 

Scioquidcm  Thcolo^os  ooi^rx  profcf- 
(loois  ixpc  ifUernum homirum  ^xoreginito 
(;^»o«tf{umcre:fcdcum»«/*r»M/w  Don<5- 
lidcraoc  oifi  cum  etrt» tiuAlttMtt t\\\i  kSpiri- 
tu fMH»  Sc  regeuerimtexQ^^xiz,  cum  qua  c6- 
(ideracasm/#r;fii(f  homo  rcdlc  regtnitus  ^ 
ff0M«idicicur.  Si  quis  vrgcac,ipfum  oomco 
intiriori$  homintt ,  per  ,fc  caocuodem  valere 
illis  Thcologis,  quaotum.  noinen  r«s*»/// 
«o«//7o»>rm*,  vcliin  itlum  ccrtis  &i  fir- 
mis  aiVumcoris  edocere  fcufum  rllorum 
Theologorum.vcricacicflc  conformcm. 
^idjit  et'     lam  ad  alcerum  vcniamus  firmamco- 
/^/«<?/«ri/r-,tum,  quod  eH:  hominemijlumcxxi  cribuicuc 
giDti.       delieiari  LigtDeicQiC  regmitum ,  Sc  hoci- 
pfum  actribucum  non  aiii  quam  regemto 
conucnirepoire.  Vcrcsiftaplanc  cxpcdiri 
ponlt ,  videndum.quid  illa  pliralls  ligoifi- 
cci.dileHarilegi  Dti  ,  yc\  cendeieclArt  legi 
Dci,  qucmadmoiiiim  Grxcus  tcxcus  vcc- 
tcodus.vi.iccur.ac  vcifio  vctushabet.  Vcr- 
bum  enim  nui^hnmf  mutUAm  tUleiiatiouim 
qurcfliotcc  buoc  homincm  &lcgcm,  (1- 

f;nincarcvidccut,qua&hono  hic  legi 
ex  homioi  ifli  conddcc^ccur.  Coodclc- 
ftor  lcgi,id  c(l,  dclcdur  cum  lege }  cadem 
inihi  pUceot  qu«  lcgi.  Quae  lorcrprccacio  ' 


AR\!rNIVS  ^^Jd 

illullcari  potcft&.  fiimari  cx  collarionc<«^ 
itmili^usi/hiatibusiqu^  patrimaltbi  occur- 
caac.U.om.1  f  ju.  i>iw*}t^nr»«j-.ff  ft»t  vcmccu 

CCrtCCIS,A:  vci;l  X}.  Wi^»imvtUf*ai  qf»ti 

voa  tcfocillci  vobUcum  :  Phil.4.  fctfj. 
<ruAm:iXnni»  vaa  mccuni  ccrratunci 
Rom.S.>i.  opftftm^T/^H  Tu  nnp'tutn>im*!'ttC' 
llaturvoacum  Spuicu  ooAro.  Vodcnoa 
locommodc  Cbiyfoftomu       ' ■'- r  U- 

gi,Ctp\iCAtpto  sjfrntior   h»- 

biM ,  tjuemiiJmo  um      Ux  miht  vicijfim, 
quod l;cr  fnceri  voiinti, fu inpta  cji  p I 

cjcioociu.^ .  jiuafcoscx ccxcu4p(«.>>quod 
gcous iQtcrptccaodi  obciucrc  hic  06  modo 
potcli,lcd  c(  dcbec .  qucm  nullusaliustora 
Sciipturalic locus  vbi  cadcin  ' 

P(  i...vruipaca,(tijr(ibi  mcun  .  ..  

iuz  addrmationis probacioocm : i^x  ^oa 
immcnco  ab  illo  poflulacut>  qaum  aoccce* 
dencia&  coofcqucacia  .  quae  ijU  hcmini, 
qucm  PJslmui  fnmut  dcoocat  &  beAtum 
pizdicac,acciibuuocur,muIcumnacdiu.ci- 
faabiftis  quz  huic  komini  cribuuocuc* 
dc  quu  hic  agicur  >  imo  coucratia.  Scd 
coocdlo  hoc  (  ac  ooo  doco  ,  quodab- 
fic  )  Docaodum  cameo  quod  ntc  him» 
000  dicacur  jimphetterdeUcittri Uge  DetSc^x 
condeUdart  Ugi  D«,fcd  cum  rcftiictionc  Sc 
fecuudum  quid .  ocmpc  fecundum  inttrui- 
rem homintm  Qua; tclcridio  ligoificat  in^ 
ttrtorem  hominem  in  hoc  honiinc  primas 
non  obciucrc ,  fcd  impotenttorem  cUc  quam 
CAro  fic .  vcpote  qux  jmpcdLac  oe  Ugem  cui 
a(rcocicur,&  cuicondeUcUtur  opcic  &:  ailu 
ipfo/>r^y?«rfpollic  Haocautcm  rcftiictio- 
oisillius  caufam  ellc  vidcbic  qui  vcrfum 
fcqucoccm  cum  hoc  prxfcocc  compara- 
bit. 

IftoD.noD  dicitut  ,fedvideotiliiid  inmi 
ftcundumquodnondtUnor  UgiDei,  qualis 
oppoficiocllcdebcrct »  li  «lla  rcAuctionc 
ApollolusvcllcctantumWf/et9iir/illii  ■ 
miui  iWiiccu.aiumynitm ipfius fArt c.  .  .a- 
fcribcrc,&  (ccuodu4/!rrr4i»  adimerc,quum 
\cio*UirifMrtt noD  modo  adimac illud ir- 
/rJ7^/,lcdio(iipcrcribuac  vircs  biUigerjtndi 
contr*  lUum  tnttriorl  homtni,iHi>ujjfuf<tim- 
dt.^xict  rc(tri<fViooc  idco  addita,  vc  doceac 
tmmorem  hmmtm  m  hoc  hotiuoc  noo 

dmninAr% 


.em  , 
tttamutile 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 

dominaritM  mferhrem  tjfe.  Qat  iHis  con- 
tradiccrc  volct  >  Joccatfimilcm  fclliidio- 
ncm  vfurpatam  \bi  dc  rf^fw/Viogitur,  &  in 
alium  HucmaliatJm.  Ex  hifcc  igiturappa- 
rctprcpolitioocm  mcfitinimo  lurc  ncga- 
ri.Vidcamuj  adfumptionem 

Dico  lilam  muttle  propofiram  etTe  ,  vc 
antc inargumcnto cx  iS.vcrhi  allaro.Con- 
r      ir  cuim  Apoflolus  vetjum ftqtientem 

itta  ejfe  cumifto.atquc ita  vtvctfusfcqucns  i;.  fit 
compoiiii  &  difcrcti  axromatis 
'~  pua  ,  adhibitaad  probaDdum  quod  Apo- 
r>tm  eorum  intcudit :  ifta  veio  pan  qux  in  Af- 

fumptionc  cft  ^o(\tiiminiueJl  priHcipsln, 
facicos  ad  alteiius  illatlrationcm  pcr  dif- 
cictioncm.  Vndc  fcquitur  conclunoncm 
cxprarmiflisdeduci  oon  pofTc  ,  proptcica 
(\\Jod propo/itio  fit  Vtrit*tedtjlitt4ta,  tijftim- 
ptioj/mtila,  ^conclufioipfa  prtterfy^contra 
proprfitum  ApofioU. 

Vidcamusportoaaex  vcrf.  quidad- 
fcrri  poHtt ad  contratiz  rcnteiitix  dcmon- 
ftrationcm. 

Homo  qui  in  fe  hAbet  pnter  legem  mem- 
brorum.legem  mentuilli  ccntrariam,efi  rt- 
gentttu.  Talii hic homo.  Ergore^enitM-  Pro- 
po/itioncm  vcramcn'c  crfdunt  .  quia //x 
i»^T/»fttoppofita  legimembrorunt,  vtpotc 
confentient  Itgi Dei,<\uO(i foUsrtgtnitu  c6- 
ucnirc  cxi(hmant:iJquc  confirmariputant 
cxco  quoJhic  idcm  A^oflolus  quaDdam 
difcttc  nominct  mentem  carnis.  Coll.  i  i8. 
it/quametiam  vocct  ^^'>)t<ciera{«C9f.iof(a  S. 
vcif  7.At  iftis  locispropofirio  adfliuinc 
uit  Edcaim  fimpliciterfalfa,  &quxad- 
eruntur  ad  probaodum  iaidouca.  Nam 
&  irregtnitis  nonnullu ,  illis  ncmpc ,  qui  fub 
lege  fu  11  [ ,  qu ■  legii  nofitiam  habent ,  q ui  / 
bent  cogiiationts  accujantei  Q*  txcufantei, 
qui  norunt  concupifcenttam  piccatum  tjfe; 
2[i\id  (^Viidpzxici  legtmmtmbrorum  ,  mtn- 
ttm carnii,  pgti*nt/jL7Kt  oi«f)(5iV,conucnit,il- 
lis  oppofitttm     repugnaui ,  ncmpe  oput  legu 
fcrrptumin  rorjibud  illorum  :  quod  ucquc 
cll  Uxmembrorum,acc\\ic  mtni  carnii,  nc- 
quc  Pi^>r>Hsi  iHt  rufti^-y.fcilpngnanscum  iif- 
ittm.  Confcitntia  tnim  boni     w^i/i  homi- 
nem,hcctfiu{\t2,cctnpellrf:saii  hcnum  ,  ab- 
fierrou  .\>f:.i!(i,  oppcnitur  di:f.^c lcgimem- 


7n 

■  ^quit.Hteccaitn 


Argumtn- 
■mprocon 
•   i  ftn- 
<  tx 

-h 


fci 


brorum  ad  malum 
carnii  jui/tgiDei  j 

conjcientia  efilegi Detconfentieni ,  i'diut 
ciufdcm/fjM  inhcmiKe  cuim  irregenito  in- 
firumetumid  illum  aceufatidum  conuin- 
cendum. Quarc  Mca \\hmpropDfitioneni  dc- 
garc  ,  &  pollubre  probatioucm  liliui  fir- 
miorcm.  Ad afftimpttonem<^\xod  artioct.idc  jldajfum - 
diccrcJicct  <\\io d  3t\tci ;  nonplene proprfitaptionein. 
vf  Jccct,  ^Itw;;;o7n/^tf»#coruinqux  iuh- 
«Safucrannn  tcxtuApoftoli:  #/f«autcmr4-  * 
iiA(\jat,\'taddtta  a{fumptionihc\\c  finc</c- 
claraturafalfitatem  piopofitionis,  ncmpc 
quod  talu  /itin  hoc  hominc  legu  membro- 
rum  o^mentu  oppofitio,  vtillaaducrlus  hac 
uou  bellummodogerat ,  fcd  &  vifloriam) 
pnlio  reportttthomtnem  ncmpc  ipfiim  capti- 
uans fub lege peccati. Hinc  ctiam  liquct  con- 
c/ufioncm  inde  fetjtii  nonpoffe. 

Vcruincxpciiamuruman  non  cxhifcc  Argumtn 
duobus  vcrhbus  quid  pro  altcra  li:ntcntia,«;J  jir,„,r. 
ItabilicnJa  dedutipoirir.  Bgofanc  viJcor/7;;,;^^^,. ' 
mihiinui<5lumargumctumhincpo(rcpro-  ,iuobHihifcr 
duccrcadfcntcntixcontratixrcfutJtionc,  i,erfibut,pri 
&  lUbilimcntum  mcx.  Ad  rcfuiaiioncm,^^,^  ^.^a^ 
contrarixhocpa<flo. 

Ltx  mtntu  belligerans  adutrfm  Ugem  contraria 
membrorum  ,  vincitur  i  Itge mtmbrerum,  fc  , • ,  •  r 
adeovthomo  eaptiumreddatur  /egi  piecati, 
qua  tfi  in  mttnbru  ipfiu4,hoc  loco: 

AtltxSpiritusvitA  qui  ifiinltfu  Chrifii i,Cor.to.j. 
btUigtrant  .uiutrfw  /tgtm  membrorum  i/mm  capttuum 
vincit.adea  vt  hominem  eaptiuum  fub  /tgt  dHcimits  o- 
ptccati,  k  /tgeficcati    mortu  Ubertt.    R  o  mnem  cogi- 
manor.8  X.  tationem  ad 

Ergo /ex Spiritut  ttenift/txmtntu,  ntque  obtiiitn- 
/tx  mentu /exSpiritits,q\iod  patctcx  irwict-jMm  Chri- 
f  oncfitnpIici&  cx  illocoJcm fyllogifmo,y?<>. 
pixminisiiatranfpofitis  vtafTumptiopio- 
poritioois  locum  obtineat,&  vicc  >crfa.  Ec 
pioptcrca  meos  hic  pto  Spiritu  ooo  v(ur- 
patur.  Hoc  argumenium  cft  irrcfutabile, 
conctur  qui  volct  &  expericiur.  Sub  fincm 
auiem  rc^lius  inicUigciur  eius  vis ,  vbi  to- 
tum  hoc  ocgocium  quodhicagitucplcnius  Dtindead 
cxpiicatur.  ftabi/imtn- 
Ad  ftabilimeotum  me«  rcotcotix  it^  fumvtra; 
hinc  Jeduco  argumcntura.  <!-'*od  initi^ 

Homoi/U  qut  dtUQatur  qitidtm  /ege  Dei^fpUpro- 
Rrrr  fecun- p^nifnr. 


Tii  lAconvs 

ftiundem  initriortm  hominem,at  ItetmentU 
fitt  pugnans aduerftti Ugem  membrorum,ifli 
frttualere  mnmodenflnfnieji  ,  fedetiat/iab 
tUaJfiperatur ,  ^cnpttnatur  fub  legepecca- 
tt,frujira  repugnante Uge mentu  ipfiM4,ifl  ir- 
regtmtiu  .^Tunfubgratia  ,  vtrum  fubUge 
cenfiiiMtw. 

At  hic  bom»Jiett  dtUfletur  Uge  Dei  ficS- 
dum  intertorem  hominem ,     Ugt  mentu pu- 
gnet  aduerjtu  Ugem  membrorHmjtamen  non 
•  potffl  Ugi  membrortim  non  mod^on  pnua- 

Ure  ,  fedetiam  a  Uge  membromm  capttua- 
turfubUgtpeccati,frufiraobnitlteUgem!iii. 
Dtindt  bri'  'Ergohomohireflirregenitui.nofubgratia, 
uiuiCoyflrtK  fedUgeccnJitiutiti  V r^. -irt' .  onvfT:';  qnx 
urnitti  poirunt: 

Homo  iUe  in  jtto  iex  membrfrum  ita  befli- 
gerai  ciimUgt  taenttt ,  i't  hac  fuperata.aut 
falttmfruflra  renitentt,  hemincm  ipfitm  ca  ■ 
ptiittt  fubUgtpiccati,eJi trretenitus  ,  (^Jub 
lcge  conjlttuttu. 

At  tn  homintty  - ,  t,i  Apojlolut  agit, 
helligtrat  iex  mimbrorttm  cum  Ugt  mcniu-, 
ita  vt  hac  fuperata.atttfaitim  frttjlra  rjniti- 
te,hr'  ,ui. 

T.i^  ,  .  ..  .     .  ,  ,^  ibUge 

eonfiituiHS. 

'Vopofitionis  vcritasnuitur  hifcc  tri- 
-s  rationibos.    I.  Qu-^d  homo  rcgc- 
iiriis  non  tintirm  lcgc  mcDtis  fu.r  piT^^nec 
Lontra  lcgcmmcmbtorum  ,  fcd  ;  u 
Kus,  ideft  ,  vt&rroborcipiruus 


gitur 


f*tp(>ftio 


r 

L 
L 


C!' 


II.  Qjjothlhiis  pu{»nx  qujm 


&•  i:ariTcni,luM<;c  aliusdtcxitus.  Namplc- 
rumquc  vidtoriam  rcfcrt  lcxSpiritus,  nifi 

.  .stcn- 

'  lunX.Jtmudi.  ill.Qttod 

•:a  ronfti- 

cati.  Icd  poiius  id  quod  cap  ns 
:  1:1 1  .  acmpcliHetum  ciir tjdu 

'  ~  ■  pcccati  & 
,    -j   .  .  ....u .  tirutusfub 

vj  A'  potcIUcc  pcccari  capciuarus  cHcr. 


ARMTNIVS 

Firmabo  ouac  idas  nrioties  aduerfus  f 
obiciftamcnta  quxobiiciuDtur>aucobiici  y 

P^^'?'-  r       .  .  ...  oheclamir. 

Aducrlui  pnmam  raetooem  objjci  po- 

tcft.quod  quumlcx  mcntisk  lcx  Spiritus 

vnum  finrjimpcritchic  di(linguaDrur:tum 

ctiam  quod  ncmo  adui  '  mcm- 

brotum  pugnct  nifilcg',  ^    :      ,  .a  vi& 

roborcSpiriiusfandli :  &  proprcrea  lc£;?m 

mcntiscirdcgcm Spiiitus  Rcfp.An: 

batum clIc,quod  lcx  mcntisit  lcxSj  i.:.i.s 

nouriDtidcm,  &  quod  ctiam  conlcicntia 

pugnci  in  horoinibus  lub  lcgc  cxiHcatibus 

contra  Icgcra  mcmbrorum. 

Aducrius  fccundam  rationcm  obii'  . ;  > 

tc(t  ,  quodctiam  rrgcnici  in  mulcis  offen* 

d  .in  1. 1  acob.  j .  i.quod  ncn fit  homo  in  ttrrit  tftti 

nonpeccat.   i.Rcg  i.AC.c^woArigenttiTion. 

pollunc .  vtre  dtcere  fepeccMum  non  habtrt. 

i.Iohan  i  S.  &  limilia.  Rcfp.mcillaomnia 

cxanimo  Faccii  ,  ac  non  vidcrc  q^uod  ra- 

fiofccMnda  vllo  padlopcr  \{\,\  r  '  "•: 

Non  cnim  pugnanc  intcr  fc,  in  ■ 

regcnuos.&  plcninque  ex  pugna  aduetlus 

pcccatum  v   '      n  rffcirc  ,  quaudo  fci- 

licctarmist^  .       .i  Spititu  f»n^lo  funtin- 

ftfutfti>vtuntnc.  Si  quis dicat  tcgcnitosin. 

ifta  pugnafxpiusvinciquam  vinccre:  v?- 

lim  illum  cxplirarcquomodo  tum  dc  ic- 

gcniris  dici  polfit  ,  quod  non  fccundum 

carncm,fcdlccuadumSpinrom  ambulaot. 

Vinci  cnimcft  parrjrc  carnis  dci  ' 

hocpleTUDqucfacufccundumc.i..  ...ui-n- 

bulat.  Q^od  aljtcm  pugna  iftaquam  re- 

gcniti  aductfusp^ccatum  vi  &  rnboreSpi» 

rmis  (andi  fuktpiunr,  foiliccm  plctumqac 

*:  Ixtnm  iliis  forriaturliiicclfum  ,  '''^rrnr 

muItaScripturarloc.i  i.loh  f.v.^.f. 

qn:  ejl  exDeovincit  mtindNm  ,  cy 


dit  Itlrim  eifeChriJiiimf  Uco b. 4.7 <  Subt . 
te". 

in*i  '.  Ephcl.6 .n./ff.' 

iHam  armaiuram  Dei,  vtpojjitu Jtare  aduer  ■ 
■  ■     Diaboh  f  - 

illam.i  

/«  refijlere  ttmpore  itdtierjo ,  ^  01 

peciu 


r 


IN  CAP.  vir. 

fi  .lis /lare.  Pbil.4  IJ.  Qmnin  'vaUoferChri- 
meroborM.Mjiic  j.i  j.  Omniapoj- 
j.j:...;^;tntcreJ<nti.  Quodva  hscxcmphs 
coniptobatui.Hcb.n./tf/3r>i/j/f ,  Ephcl.j. 
xo.Eifero ijui infinita cum  reditndantia po- 
tejl  ■  Jitpra  ea  quA  petimus  aut 

ftitn!..  j       1'rovt  illaagente  innobit,fit 

jj/t>r<4,&c.lud.i4.  Caterurrt  ctqutpotefl  vot 
.treMpeccato immunes ,  (^Jiaftttrtin  co- 
■  c glorit.  incnlpAtos  cin       ■  '■-■■  „c, 
,.,  &:c.Kom.8  ij.j .  St: ^  m 
corporiimortificautrititiViuetu ,  Scc.  v.  57. 
Imo  in  hii  omnthusplufqHam  i  iciores  fumus 
/  >       (jiiidilexit  nos.  Ecmultii  aliislocis 

:  111  probaii  poccfl. 

\»nOderaiio     Scdconndcrcmus  locum  ad  Galaras  y. 
%t(ialis  Ajc/ vcif.  16.17.  18.  cumquccum  hocprAfclui 
\Giii  17.  confcramus,  vt  &:  indc  daic  confUrc  pol- 
^.,f„   fit,pugiii  qux  cft  iatcr  {puitum  &  carncm 
huncezitumpIciUDC]uccnc  >  vt  Ipiritus 
*t*UMno.    carnclupciiorcxpugna  dilccdat  ,  quum 
hicaiR.omanos  vidcamus  cotrariunt  ptot- 
iuscucntum  dcfcribi & dcplorari.  Locus 
itahabcr,  Hoc4«/f/n  dico,  Spiritu  inceditt, 
^  quod  cxro  conctiptfcit  ne perficite  ,  feu  non 
pirficietit.     Kam  caro  concupifcit  adutr- 
jus  Spiritum,  Spiritus autem  aduerfuseame: 
htc autcminttrje  oppofitafiint ,  vt  nonqiit- 
cunque  vultistjeu  volueriti* ,  eademfaciatis 
Siuod fi  JpiritH  ducimmi.non  tfiis  fnb  lege. 
Adhoitatio  Apodoii  cfl:  verf.i^. qua;  pro- 
ptcr  CJrxc*  vocis  ambiguiratcm  duphci- 
ccr  lcgtpoccft,  ucmpe,  pcrHcitcautpc4l- 
cictis.  Sj  priorc  modo lcgatut,tum  adhor- 
cacio  coultac  duabus  partibus  ,  quarum 
altcra  doccc  quid  facicadum  fic  ,  altcra 
quidfit  omittcndum :  fpiritu  ocmpciucc 
^cadum,&  carais  dcfidcriaooa  pcrficica- 
da :  Sio  fccuado  modo  lcgatut  >  cum  coo 
nuccadhortattoncm  his  vc(bis:fpiritu  ia- 
ccdite  i  Sl  fubiuuduiu  aJhortatiooicoo* 
rcdtarium  ,  bis  Tctbis  :  &  dcGdciu  fcu 
cu[^  nis  oon  petficiccis.  Qux 

\ztUo  .k^uiwuiica:  mcnti  vidctur  conuc- 
fiicatioi.  Namiam  ancc  vcrf  ij.adhoita- 
cus  cd  Galacas ,  nt  libtrtat*  Chrifiiana  ad 
l.C'.      ■  carnis  abuttrentur, 

Iju  ,..>,  V  ...u  .L.i.cdium  adkit.quo- 
ciodopocccuotcarQi&uppccum^vuc&c6- 


AD  ROM.  71J 

pcfccrc  &  frcaarc  ncmpe  G  fpiricaincedac 
cuucfucutum  cllc  vc  dclidcria  carois  aoa 
pcificiaat.Ratioadditur  vcif  i^.dcdudaa 
cootrarictatc  ik  luda  qux  cft  inccr  carncm 
&  fpiricum.&ludx  iAius  vel  Hac  vcl  eucn- 
tu.Cotrjiictaskuludahif       '  ^dcfcri- 
bitur :  Samcaro  concupifcn  ..  .      hs  Spirt- 
tutn,  spiritusauttmaduerfuscarnem.  Vodc 
cooAat  acccnitastumadhottacioais,Dea<l 
liccnciam  caruisabuccrccurlibcrcarc  Chri- 
fliana ,  ncuc  carais  coucupilccncias  pcifi- 
cercoctcum  rcmcdii , quofolo  catois  cupi- 
diiaccs  frcoaii  &  compcfci  poirunri  ncmpc 
fifpinti;       '  Tcnt  ,  quiaducrfuscarncm 
concuj      .  .  V  iflacoim  quxioccrcarocm 
&  Spiricamcd  ioimicitia  &  concraricucc 
concludicurififpiricu  incedanr fore  vt«.ar- 
nis  coucupifccotias  aopctficiaoc.Vudccc- 
iamapparcc  porietiotc  iflam  lcdiooc  A- 
^oftolicofcofuiclVe  aptiorem  Lu(^a;iftius 
hnis  vcl  cucntus  dcfciibitur  hifcc  vcrbis: 
H*c  autem  inter fe oppcfita funt ,  vt  ncn  qiit.- 
cunque  volucritis  illjfaciatts.  Dixi  luClx  fi- 
Qcm  vcl  eueutum  ddcubiipropcerca  quod 
QonnuUi  nonfiucicd  eucntu  nicdcd.v  vi 
cziftimaot.  Ac  pacticula ab  ApoAoIo  v  <  . . 
paca>i'«acmpc,fincmfigaificac,  &  non  c- 
ucncum,&:  ipCc  Apoftolicx  mcati  omnino 
conucnit  hxc  intcrpictatio.  Horfum  enim 
Spiiitusaducrfuscaroccoocupifcic ,  vcilla 
quxfccuodum  carocm  coocupifcimus  Sc 
volumus noo  pcrficiamus.  Vudc fcquicur, 
Ti  fpiritu  inccdamus  carois  dcfidcria  noa 
pcitcduros:  &contra  v  cumcaro  horfum 
ctiam  concupifcac  aductfus  Spiricum  ,  vc 
qux  fccundum  Ipiritum  concupifcimus 
uon  pcrficiamus:  fcquitur  ficaroc  aut  fc- 
cuadum  caracm  ioccdamus  .  fpiritus  cu- 
piditatcs  Qoa  pcifcduros.  Vcrura  fcopo 
Apo(loli  cooacoicnscrihxc  ledio,  vcno 
quxcunque  fccuodum  catocm  volucwcis 
cadcm fiKiacii.   Si  cucncum  hic  figoificaii 
dicamus,cumfcDfus  eciam  ciic  bipartitus. 
Poceiit  coimcnc:  caro  Sc  fpuitus  iotcrfc 
fuot  oppofica,ica  vc  ood  faciacis  ca  qux  fc~ 
cundumfpicicum  vulcis:  poce(l&  iicei  it^ 
vcooo  faciatisilla  qux  fecundum  carnc'^ 
vultis:hocc(l  huaccucutufottitur  iflalu' 
Cta,vcauu  &ciacis  qux  vulcis  fccuodij  fpi- 
Rcic    X  lituiu» 


714  lACOBVS 

'>tum.vcl>vt  non  faciatis  qux  vultis  Grcua- 
dum  catuem.At  vidcoinus  vtecrcuruscon- 
ucnicntior  fit.  Sanc  hic  poftcrior.  Ncc 
conucoicatiormodo  fcd  &  aeccfTarius  ,  f\ 
«iccucntuhic  agatut:quud  czabfurditJtc 
adtnooitioaisappatcbir,  fi  ido  altcrofeafu 
locus  cxpiicctur.  Adnioaet  Apoilolus  vt 
fpiritu  lucedaoc  >  &  Decarnis  concupifcca- 
ciasperficiaot  ( illam  eoimlcAiooem  iam 
rciioebimus»  lanquam  qui  ifli  fcnfui  qui 
dchoc  cucotu  locum  explicat  .  fit  inagis 
coufcntaoea  )  fuado  crit  :  Nam  caro  & 
Ipiritus  intec  fc  faoc  oppofica  >  hoc  cuco- 
cu  ,  vc  illa  qux  fecuodum  fpiritum  rul- 
tis  ooo  faciatis  :  quod  faoc  ooocflad- 
iioTcari ,  fcdcucocus  iofxlicis  przouotia- 
tionc  dilluadere  &  dchorrari.    Quid  & 
ipfaracio  poftulat  i^nwr^.T?» !Ta/^«<i«,  vt 
id  quod  propofitum  cfl  coocludatur,  fccus 
fcopz  eruot  din'olutx.  rropofitio  autcm 
t\iic,  vclha:c;fpirica  locedicc,  &quodca- 
10  coocupifcic  oon  pcrficiccis  :  vcl  hxc: 
fpiricu  ioccdicC)  &  quod  cato  concupifcic 
rc  pcificue  >  quo  pai^o  iHa  propofitio 
coocludatur  cx  vcrfiS  .iotcllcdo  de  cuco  - 
tu,quocaro  impcJit  oc  quod  fccuodum 
fpiiitum  voluot  Galatx ,  pcrHciaocvehm 
commoollrari.   At  quod pulchrc  vccaqnc 
propofitio  coocludaturcx  locodc  fincpu 
gnx  nucllcdo>imo&df  CJcntu  vbifpiii- 
t  ucltfjpcrior.iamaotea  cilmonfliatunn 
A  ^     ■  -  niicputoac ,  cuius  hic fit mcn- 
ti  ~  .1.  modo  cx  fpiricus  concupif  ' 

ccntia,lcd&  cueotum  cx  ciuftcm  vi  3:  po- 
ccntu  huocclTc  ,  vt  fpiiicus  carnc  dcuida 
liipciifjicuadat.  &  homo  fpiritu puguans 
aducifus  carocm  ,  Sc  fpiritu  inceaens ,  ca 
qux  coacupifcit  caro  ooo  perficiat.  Hinc 
•:•    '         "n  infcrtur.  V.78.  §>i4odfiJpiritu 

inccdicis.fi fpirirusdudu  aducifus  concu- 
rcisjacqucicaccicacis 
.  itis  :  indc  ccrcc  con- 
•■Jud  .^uodooo  ficisfub Ic- 

^c.lo  iioc  conlcCtario  vidcmus  fub  lcgc  cf- 
I  -catiasnoD  pcificcrc, 

c      -I  .  ocipfumcllproprium 

cfrcctumduti^usfpintusi  qaaic  cocfcota- 
Beafuac>fublcgecllc>&>quod  caro  cooca- 


ARMINIVS 

pifctt  pctficcre  :  hoc  autem  c(\  quod  ad 
Roin.6.i4.dicitur:  feccnturtfvobii  nondo- 
minjilfitur  ,  non  cnimtjlii  fuh  legt ,  ftd fub 
grati».  Vndcapparccpcccaci  dominacum, 
quicauGi  cfl  quod  caiois  coocupifccncix 
pcrficiaoturiio  iisqui  fub  Icge  fuot  obtioc- 
rc  i  quum  autcm  oon  obtioeat  io  iis  qui  fub 
giaciafuot,  &qutdcmhac  dccaufa  ,  quia 
lunt  fub  gratia  >  hioc  cooflat  coofcotancai 
imocadcincifc,  fubgratiacffc  >  &fpiticu 
duci  .-  vnus  coim  eil  vtriufquc  cffciflus, 
hocc(l>impcdire  ocpcccatum  domtnctuc 
in  homioe  >  &  ac  bnmo  carois  coocupif- 
ccntias  pcrficiat,  quod  ctiam  8.  cap.  ad  Ro. 
piolixccx^Iicatur>conucoicntcr ifti  q\u>A 
brcuitcthicverfi^  cflpofitum.ncm] 
ritumc»rn$  horfum  effeoppojitum,  vt  ncnja- 
cifint  enqut,fecundHmcArnem  "volunt,  Ex 
7.veioadRoin. cap. peifpicuum  cflalium 
ciTc  pugnx  cxitum  dc  quo  ibi  aginir :  oam 
homotbi  fMcitiju  '  }dum  carnem, 

^nonj/icii  qnoii   ,  .  .  r  jecun.iHm  in- 

tericrem  beminem  ,  fiullra  pcccati  vim  9C 
caiois  coucupifceotias  impeditc  conaore 
UgcDci,  lcgemcntis,  & intciioichomi- 
oc,  propicica  quod  pcr  cixocm  funt  dcW- 

lltitX. 

1i  quisrcgtiat,  hoc  qiioqu'ercgcoito.  ObitBt^- 
tum  optimis  cucuiie  vt  non  pcrficjanc  cx 
qjx  (tcuodiim  Spiricum  volunt  ,  fcd  ex 
qux  cuo  concupifcic  pc.nviaot.  F^tcor, 
fi  additur  idthquaniio  ficii.  Si      *  !c- 
rij§quc  td  fiac.jani  uoo  Spiricu  1  ,  uiH, 
^juod  camcn  icgcnicoium  cfl  pippiium. 
ScJ  «^ico ad  Ro^nzni  57.  oou  dclcnb< qutd 
aliquando  piis  cucniac  ,  led  P..  •  "r- 
lciibi  illius  hornints  dc  quo  ib: 
tur ,  hoc  crt,fub It^t  ciiilcncis,  aotcqujm 
gracixducb?  ^^irur,  &  !(p!iitus! 
irgaiur.    Qa^Ld  cx  hoc  loco  a..  v  - 
conficu^atui.    Dein  !c  rcfpoodeo  >  iilud 
cucoiic  QOQ  cx  eo  quod  Spiiicus  qui  aii- 
quaadiu  ci  ll'j<^tatus  cft  cum  ca 
dcrtisiur.dc  >idu&ccdat  oi)  rnip.  . . . 
fcd  quod  hooio  ifle  vcl  pixuccupctur  i 
reoratioDc  ,  &  fupcrctur  ,  aii-  ;> 
tus &gratix aimaupponLrc i^^.^      ,  .nti 
ipfo  ccnfliiflus  progcciru  aima  qux  vfur- 
parc  c^icab  iiuuo  c  maaib.abucuti  vd  vl. 

ccrius 


Re^tt, 


Ccrius  nooldhibcac,  incipicos  pugoa  in 
Spiritu  ,  fcd  in  cjrnc  ptignam  pctbcicns. 
Secus  Heri  ncquit  vtfupcrcntcaro>rnun- 
(lus,Cithanas,quia  potcntior  efl  qui  in  no- 
bis  cilquamquiiamuucio  :  viaoccaplu- 
ribus  c(t  dcmonfliaium.  Caufa  alia  cor  pii 
&  qui  fub  gratia  conftituci  func ,  a  carnc, 
mundo.rithina  vincantur,  aliquando  red- 
dinonpoted  fmc  ignominia&concumc- 
lia^ractxdiuinx  Sc  Snitttus  ChriAi.  Aiic 
cnim  non  fortiorcfl  Spiritusquiin nobis 
c(l,  aut  concupifccns  &  pugnans aducrCus 
carncm  viucic.  Ecquomodo  ficri poccnCi 
Tt  qui  cainem,quumadhucintcgri5viti- 
bus  clTcti  dcbcllauic,  &  Cic  nosdbirubic 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM.  7«5 

aiuncj  concuircre  podlnt ,  8i  conuenirc  in 
vno fubicdlo ; non  fecus acqucalbor  &  ni- 
gror  in  virorcicalor  &  frigus  in  ccpore : 
quum rcs longcahccr habcac.  Libctcas c- 
niin  nccumminima  quidem  fcruicutcvc! 
capctuicacc  confidcre  pocefl.  hcetmagaa 
diiHcuhatc  laborarc  qucat  hodibus  m- 
gruent  bus  rcftdcndi  ,  imo  &  aliquando 
cladcm  alic^uam ex  conflidu auferac  Ve- 
rum  ctiamfi  ad  modumiAotumfimilium 
rcs  habcrcc,  tamcnncquctuncdicipofrct 
homo  illc  paitim  libcr  apcccato  ,  partim 
pcccati  fctuus  &  captiuus  :  fcd  ncccflum 
cffcccx  iUisduobus  ccrtmm  quidcxiflerc, 
quod  mcdium  inccr  extrcma  iflai  ocquc* 


cic  :  de  carnc  ciucifixa  &  morcificata  ia   huiu$,ncquc  iUius  oomcD  forciri  pofrcc. 
corporc  Chrifti ,  vidoriam  rcfcirc  non  1  At  vclim  iocum  Sctiptuta:  vUum  profcrri, 
poffit,  vbi  dc  rcgcnitis  &  fub^gratia  confticucis 

Adccrciam  racioncm  obiicicur  ,  quod  hocdicicur,quodhomini,dcquohicagi- 


ctiam  rcgenici  aliquomodo  &  fecuadum 
quid  captiuaridicantur  fubpcccaco ,  ncm- 
pc.qua  nondum  plcnc  funcrcgrniti,&  mo- 
cus  carnis  concupifccQtisirontiaSpiritum 
adhiic  in fc fcncionc .  a quibuspcnicus non 
libcranrur  ,  dum  in  hoc  mortalt  corporc 
vcrfancur.  Conccdo  anrcccdcns  ,  nego 
confcqucns.  Nam  lantum  abcft  vc  Scri- 
piuta  liiis  tribuac  ob  rcgcncracionis  im- 
pcrfcAioncra  &  carnisrcliquiasquod  fub 
peccato  Laptiui  dctincantur,  vriliiusregc- 
Dcraiionis  rcfpcAu  dicancur  Iibccaciaiu- 
go  &  fcruiturc  pcccati  &  Diaboli tyranoi- 


luriadfcribiiut,  vclilliaiquiualens. 

Locus  Efaix  64,  v.  lo.ad  ficrcurad  com-  ^p„y7,/,^^. 
probandum,  quodpii  6c  fubgtaciaconfH-  ffg/gfi^r^ 
cuci  a  Icge  mcmbrorum  captiucncur  fub  ^ 
legc  pcccati :  fcd  quam  tcdtc ,  collacio  v- 
criufquc  loci  paccfacicc.  Locus  Efaix  iu 
habet.  St/i  fumHS  omntsttosvtimmHndHiy 
^  ficHt  panHicHlnt  mtnJlrHAtMi  ftn  •bu- 
Rtfp.mugomnes  iuflitii  nojlrt.,  liifftHimufqHt 
vilutfoltumt  C5*  ini^uitMtes  nojin  vtvtn- 
ttu  «uferHnt  net.  Locus  vcro  iia  habci : 
Sedvtdetmliam  Ugem  in  membru  meu,itUi' 
gtrmnttm  mdsterfttt Itgem mentii met,^me 


dc.  Conrradicloria  fuptpeccati  rchquias  ca^iumnttm  Ugtpttcmti  qui  ijl  in  membru 
rupcrcfre  in  r:gcnitis.&  rcgcnitos  abiif-    meu.  Agc  vcro  iuflicuamuscoUationem. 


cgcnitos 

dcm  dctincri  capciuos  illud  figoum  cft 
pcccari  dcutifti  &  fupcract .  hoc  viiloriam 
&  tnumphum  nittibuit  pcccato  qux  c- 
oim  poft  cocpcim  pcccaci  morcificationcm 
aSpititu .  ciuIdcmSpintuscircapcccatura 
cft  adio  ^  ccrcc  pcifccutio  leliquiajum 
peccati  «  vc  &:  cas  dcbcllcc  &  cxtinguac, 
doucc  non  fintampiius  ;  &  focut  iliotum 
quxratur,  nccinucniacur,  vc  Auguftinus 
ahcubi  «ie hoc  ncgotio .ngcns elcgi urcr  di- 
cic.  Caufaauccm  opinionis  ilhuscft.quod 
libcicas  a  pcccaco.&  fcruiius  fubciusty- 
lannica  poccftace.  folutio  a  vioculis  Sa 
thaox.  &  capciuitasfubeiuscytannideiia 
«ftineotur, ac  fi  m  gcadibusrcmifTis^  v: 


Ag< 

lilo  loco  agitur  dc  captiuitacc  quapopa- 
lus  ob  pcccara  fua  abdudus  tuit  in  cxi- 
lium.hic  d^aptiuiuie  fub  pcccato.  Ergo 
hoc  cftadfliodgenustranfirc,  coocraia- 
ciuncm  probx  difpurationis.  lUo  loco  agi- 
ctu  de  pxnisquaspopuluspaticbaturme- 
tito  ptoptcr  prccata  adualia  qux  pcrpc- 
trarent  conrra  Dcum  ,bic  vcro  agicur  dc 
caufa  vodc  fii.it .  quod  faomo ,  qui  lcc;t  Dci 
coufcniicqui  lcgcmcnti&iuxbciiumgcric 
aducifusUgcmmcmbtorum,  vincatut& 
fupctctiu,ita  vt  pcrpct;  "^u 
ad  quud  a  peccato  :n'  :ur 
&  impcll)tut:quar  !is 
pcccati,ibidc;id^ 


7i(J  lACOBVS 

agltar.  Pbrafis chim  ifta diffluitmu Tt 
1'  liuin  ,  &  iQiquitatcs  naiurar  vt  vcntus 
uurcrunt  nos  ,  non  lignificat  homiocs 
illos  per  piauas  cainis  concupifccntiasad 
quoJutspcccatigcnus ,  vclut  v«nto  vcbe- 
nicncc  impelli ,  4:  vclut  in  pcccata  diifluc- 
rc  ;  lcJ  ptoptct  pcccata  adualia ,  qu*  ini- 
quitatufn  nomincappcHantur ,  in  exilium 
tanquam  vcut  i ,  &  tanquamfolu 

difiici.   Contu  raim.t.  vbi  fiinilia 

dcimpiis  dicontor.  iQfpicianturlntcrprc- 
tcsnoftriCniuiDJS.Mufculus.Gualthcrus, 
&:c  i(lum3c  conftaluttotumlocumctiam 
quod  ad  antcecdencia  malca  raultisdtari 
*ad  probandum  quod  voluut.  Adplaoio- 
rcm  huius  rci  explicationcm  aotandum, 
diipliccm  cflc captiuitatcm  fub pcccati ty- 
tannidc.vnam  prftnzux  nortrx  ex  Ada- 
nioorigiius.iecundum  quam  omnes  ira; 
filiiSc  fcruipcccati  uaCcimuri  altciampar 
iiculaiis  nortri  adus,quando  oos  per  a- 
fiuaiifi  pcccata  magis  iiugilquc  pcccato 
fubiicimus.  dcuincimus,&:  lu  ciuslcruitu- 
lcm  obligamuj :  quam  dupliccm  feruitu- 
icm  ;;oricc  fi  im  vo- 

luntpw.  i  ..^am&B.i  jainca- 
ptiuitatcm.  I&aelita:  enim  in  fuis  patcn- 
hbusingiclTifunt  ytgyptum,  ibiqucpofl 
delapfum  fcculorum  opptimi  capcrunt, 
Si  pro  fctuis  habcti.  Idcm  populuspio- 
pcct  fua  pcccatapcrvimholliumincapti- 
uitaicm  abduflus  cft  B.ib)  lonicam.  Ca- 
ptiuitasautcir.  dcquahic  agitur.cft  poftc- 
xtorilU  :  Namlcxmcmbrorum,  qux  cx 
piimacua  originc  nobjs  incft ,  bclligcrans 
tam  lcgc  mcntis ,  irta  fupcr»ta  .  homincm 
fub  lccc  capiiuat  legi  pcccati^  illum  in- 
quamnomincmqui  antcainpeccatiscon- 
ccptus  &  aatus  ctai.  Et  vt  voo  vcrbodi- 
cam ,  oatus  in  pcccato  Si  fub  captiuitatc 
pcccati  c  Tiuatur  fub  lcgc 

pc  ■  Exhifccigi- 
i,.  ,  ropofitionc 

eUc  vcram,  &  incooculiamlUreaductfus 
ifta  obicdamcnta.  Aliumptio  cft  inipfo 
tcxtu  Apoftoli-  Vndc  conclufio  fcquitur, 
quodhomo  de  quohicagitut,  ilt  itirgcm- 
ms,&:  ooofabgratia, vcrunafublcge coa- 
ftiturus.  # 


ARMINIVS  ^ 

Ex  hoc  iftiushonaioisftaruacairareaV 
codcm  conndcraco.  fcquitur  cii 
mcntabilis  ciulatio  5c  cxcb.- 
e^o  homo ,  j««  nse  eriftet  ex  ; 
/«,  (cu ,  excorforemortuhmut-  tuiusdu- 
plcx  adfcrtui  cxplicatio  pro  duplicifcofu 
iftorum  vcrborum,  cx  corporc  ir.oitis  hu- 
ius ,  fcu,  ex  ifto  corporc  moriis,  quod  alii 
intcrpictantur  moitalc  I  r»us  quod 

circumfciimus  ,  aliico.^   .  ..  -d  pcccati 
quod  in  homiiic  fub  lcgc  doniioatoc,il- 
lumquc  morti  obooxium  facit,  qu  ' 
ftcrior  iotcrprctatio  conucnicotiui  .u  .1 
phraH  ipfi tum  cootextui.Nam  rrouomeo  . 
«'t»  ooD  ad  r.>«i>  fcd  ad  ?».«•»«  cft  ^*^'**"''' 
rcfcrcDdum,caipcoximccoQiungitur,at-  '**'if'^''" 
quc  ita  reddi  dcbct:  1^««  me  eripitt  txcorfo-^***^^^'*^ 
rtfnortuifliuf,<^\iod  cft  pcccatutn  ooo  m- 
cxtftcnt  tantum  ,  fcdibhabitans  3c  domi- 
oaus.vtcft  v.iy.ic  10.  Nan:  pcccaco  cor- 
pusactnbuiturabcodcm  Apoftolocap.  6. 
nuius  Epift.  v.o.  i/t  Al/olt.uurjen  enerHttur 
torpttff^eccAti,c\xius  abominatioucm  fcqtf- 
tur  Iibcratioa  fcruitutc  pcccati,  vi  cft  terf. 
codcm  A  itcm  Col.t.ii  .  tcicj- 
m«/«r;«r?;w.  Qiiaicfcni^  :  1- 

tionis  cft.fccundum  iftam  lctflioncn 
rrte  liber.%bit  aL  ijla  pecaui  in  meiL 

in  cMrne  men  halitMtuu ,  neq.u,. .  ..^ 
t/tntii  (^fhifubiicicntistyr^wmJe ,  qm  cer-  ''^, 
tatn  mihi  mortetn  .tdfertf^uat  qui  aliam  Ic- 
ftioncm  vrgcnt,  4:  huncfcnfuir  ^  r- 

bis  tubuunt :  qnii  ine  erifitt  ex  ,  .Ut  ' 

corportr  idcft,vtaIioIocoiDquu.\polh>-^''" 
lus  '  'plui  (^tffecum(  rn 

hic  _   ot  lcafuscxclatv...  .  ....  ...i  ..ua 

conucuii.  I.  Proptcrconftrudioocmqux 
dcclaratProuomcn  t» th  non  ad  corpus  fcd 
admortcmrcfcrcndumcfle.  U.  Quiaao- 
tcccdentta  iftura  fcofum  non  admittuat. 
A<ilumeoimcftdc  vi&  tyrannidcpcccati 
inhabirantis,  &  homiocm  iftum  adfua  dc> 
fidcria  cxplcndum  impcllcntis :  opponirut 
autcm  ifti  captiuatiooi  dc  qaa  a^umcft 
vctf.  13.  libcra:  '  Liturv.14. 

III.  Proprcr  .>  .madione, 
qu^  ooodcbctfubiicidcfidcrioquod  ooo^ 
dum  iniplecumcft.  '  'fti 

fi;r!'!icitcr  Don  cft  cjc !    ;,ofc 

hbccatc. 


'  Son  marU- 


V 


% 


IN  CAP.  VII 

Jil  crarc  ,fcdacorporc |'Ct<.3:i  5:clominio 
t::i  (dcm.Vcrumquidcm  ellquod  pcr  bci- 
ram  illam  ,  quam  io  fidc  Sc  fpc  Chrifti  cx- 
fpCLlamij";  ^'iA>.vnt ,  raquics  Qobis  coocc- 
^U'.ii  d  lj!^o:)bus  &  apugDaincus  ingrucn- 
tium  cupidicacum,  fcdnonagicurhoclo- 
co  dc  cupjditatum  intuscx-.lTcutiumccr- 
taminc  ic  impulfu,  vcrumeatundcmcx- 
plcciooc  pcr  iftuni  in)pu]fum,cui  frullra 
non  te-  Cc  lcx  mcotis  opponit.  An^ufiiimi  tmhi 
MiifiifiHlAitir  hb.  tie  nnt.  !ygr/it.  cmp.  i  j.  -jbi 
miujlini.  fic  inijiut^on  vtiquc  de  fubfi.inti.i  corpo- 
ris ,  q^^Bona  cfl ,  fcd  de  viciisjcaroalibus 
libcrari  orant  farKfli.  Vodc  nonlibcratur 
humo  Hoc  gtaua  Saluacoiis ,  ncc  quaodo 
pct  mortem  corporis  drfccHit  a  corporc 
Kon  otjl/it  tj!i  Uicorare 

d\  :n ,  tantur/.    .    ^  ^  .:nptrcor- 

fHt  mortiiinttUcxtritj  :  Litm  deperfcRioKt 
tujiitii  aiiuerfns  Ctclefiium :  aliud  <  ftcrgo 
cxiic  dc  hoc  corporc,  quodomnes  homi- 
nci  di^vitx  huius  vltfmus  cogit:  aliad  c(l 
autcn^berari  dc  corporc  mortis  htiius, 
e  i  fob  Dci  gratiapcr  Icfum  Chiilluni 
i..;^Lis&:  fidclibusciusimpartit.  Epipha- 
nitu  hitef!  64.  lii,  i.  tom.  i.tx  Mctl>ociia. 
Qniinn'  Iioc mortcm  ,  fcd pccca- 

tuminh.i     .     •  !lylaophon',clicit,aquo 
Dcus  ipfum  pcr  aducntum  fuum  libciaui:. 
Quarc  cx  hoc  vcifu  teflciotcllcdo  it^ 
r^ioftabilicnd.i  mca  fcntcnti.\. 
■  !b  7,ritttaco»fitt:{ti nonfunt mi- 
ftti.At  hic  itomo  tfl  miftr.  Ergo  no  eji  fubgrn- 
tia  confiituttn.  A  llu  m  pt  i  o  cft  1  n  tc  x  t  u .  &  c  x- 
rra  ^ ootrouerfiam.  Ad  propofitionc  dicct 
fortc.iliquis,  quod  Konj.iocsiubgratiico 
I'  ^SfnTnr ,  cx  partc  miferi ; 

bcj.ij^.u  &  grati;eChtifti  p3'tiri> 

pcs:  milcti ,  qu.iadhucrcliquiaspcccati  in 
fc  habei,  cum  quib.  alliduo  luflati  dcbcnt. 
Quod  ccrtum  ell  fignum  nondu  plcnx  &: 
pcitcflx  fo:licitatis.  Fatcor  rcgcoitos  ad 
plcnam  &  omnibus  oumeris  abfolutjm 
ic  pcrfc^lam  fcrlicitatcm  noo  pcnicnire 

dum  in  }•     !'     tali  vita   

pr<;tca  n..  ..cirefpc. 
lis,  quam  io  fidcfihi  Dci  viuuot.lcgert  me 
Don  mcmini  ;  liccr  rcfjV  Llti ! 
lis  vira:  omnii-rri  !'or!iM".'r 


Epipha» 


.^rgKmcnta  fS"' 

r/.  10 

jira 
'stentia. 


.  AD  ROM.  .  ^i-* 

rimi.  i.Cor  Cootratium  fiicitcpro- 
bari  potcfl cxSctipturis,Matth.^Brii/i  y,. . 
Itigint  p4uptris  Spiritu,  quiijttfiunt  fittunt 
i!ijliiiam,8cc  Scd,inquiet  aliquis, annon 
n.iictum  crt  cum  rcliquiispcccati  ccttarc. 
ab  angelo  Sathanz  colaphizati,  iaterdum 
vtnci.it  grAuiterlxdiFOprandumfane  vt 
illud  necclfcnon  fit  •  vt  iflud  nunqium 
(iat.vt  abaQgcloSathanxlibcrari  pollint: 
atproprcr  ifVa-n  cooccrtationcm  Sc  cola- 
phizatioocm  mtfeti  dici  nonpofluot  cer- 
taaics.  &:colaphis  pcrcuffi  Atvincifanc 
ini  etumcd  Verum  nec  iltimifcri  dicun- 

tar.c    '  -    ■  •       1  I  'loiiam  a 

muii  .    _  -  •     .  '  ^tant, 

cupit  liktrittiicorftrtmttit  ijlitt^t  AittTUm 
id  t:i ,  n  dominio  (?» tyranmdi  feccMtitiUin^n  nfgufntntii 
(il  fui ^Ttlit,  id  ,ufr  Itgt  ttaJiitutUi.  At  hit  codtm 
hemecup^tiibtrari  i  lieminic  fff  tyranoidtpte-  ^jfjjff^ 
tMI.  Ergo,f^C. 

Propofitio  vf  ra  cft ,  quia  lioniiiK s  :r- 
gcaiii&  fubgraria  conflituti, libcri  func 
arcruitutc&tyrannidr  pcccati.non  pcr- 
feifle  qiiidcm.lcd  coufque  vt  dici  non  pof- 
fiQt  lub  pcccati  domiuio  &  feruituteeilc, 
fiquisScriprniiscoafratancc  loqui  vclit. 
Qiiod  vcrc  liic  homo  cupiat  Itberari  acor. 
porc  pcccati  lahabitantis  &  dominaotis, 
iam  ante  probatu  cft.  Ergo  fcquitur  coa- 
clufio. 

Vcifus  tv-  puote  paitc  Cluyfof\oma» 
lcgit,<jK/»<M f«c&  Theophy! 

Ambtofius  lcgit  ,  Grati*  Dti  ptr  Itfum 
Chrijlum, 

Sic  etiam  Hicronym.Iegitaduerlus  Pc- 
lagianos. 

Aoguftinus  etiam  le^\t ,  Crntia  Dit  ptr 
Itfum  Chr  fium.  Tomo  10.  dc  veibis  Apo- 
flo'i,feim.5. 

t^>iphanius  libr  z .  tom.  1.  ei  Mcthodio 
conttaCrigcncm,  hxref  «54  legir,  G-iut^ 
Dti  per  Itfum  Chrifium. 

Eft  autem  gratiarum  adlin ,  nua  Paulus 
Deogratia»  agir,quod  ipfc  ioluapioptia 
r  fit  ab  illfi     •  '  '  *.a- 

j  ..  cui  obi  )'no 

ifle,cuitis petlbnsm fuftinoic  qoa ^ratia- 

tu  aif^ionr  c 'intinctur  in^  '  '  '  nfto 

;»d  CTc'.iniitii  nf  irtctr  ■r»pc 

gr:it)ani 


7iS  lACOBVS 

grariam  Chri/U  ctTc.quz  mifcrum  illum 
lichbcracuraa  corporc  n:o!:iulUus,aquo 
pct  lcgcm  libcrati  oon  pocuic :  quod  ooo* 
nalla  cxcmplaria  dire^e  &  apcrce  czpU- 
cant,  inquibuslcgitur:  GratiaDeipn'.» 
fmn  Chrijlum  Dominum  noflrnm  Scxhczt, 
Libcrabic  mc  >  feu  iftum  honitncm  k  cor- 

Eore  moitis  iflius  ,  quoii  cil  prxcipuc  in 
actraiftarioiic  Aportohi  proporicumpio- 
barc. 

,  Pofteriorc  pattc  ciuulcm  vctf.  i  y.  cft 

Menttjtr-^^  breuii  omoiiun  diilotum  vclutrccapitu- 
utt  egt  et,  j^^.^  ^  ftatus  homiojs  iilius ,  dc  quo 
c»me  legt  ^ic  agit,  breuiter  definitur  & 

peecati.  (Jcfcnbituiihis  vcrbis  :  liempetgitHri[>feego 
menteqHiiiemferuioU^i  Dei,cMrntvtro  Lt- 
giptccnti.  lo  harum  phrafcwnrc£laczpli- 
cationc  magnum  poncum cft  momcntum 
ad  cotius  rci  CDUcleacioacm  &  dilucida- 
cioacmiquarc  iftx  oobis  diligcotcc  fuac 
lafpicieodx. 

Qai  hunc  locuni  dc  hominc  regenito 
9l.  fubgraciacooftitutoiotcrptcuotui  hil- 
ce  phrafibus  ngoificatum  volunt .  quod 
P^alus  quaregeoiius  Dco  fcruicriti  qua 
tcro  noo  regcnitus.fcdadhuc  ex  partc  car- 
oalis, fcruicncpcccato  :  Mcncemproho- 
minis  parce  regcnica  accipicatcs,catacm 
pro  ea  parcc  qua  nondum  cft  rcgcnitus,  & 
fcruiic  lcgi  Dci  idcm  putantcs  cilcquod 
reruirc  Dco,  (icut  &  icruice  legi  peccati 
idem  quod  fctuirc  peccaco.  Vcrumucu 
ctum  ez  Scriptutis  ahts  aut  ex  huc  loco 
probari  potcft  Apoftoluseoimnoamco- 
cis ,  fed  Spicitus  voce  folet  appcllarc  homi- 
ocm  qua  regenicus  cft,  &  mcrito.  Nam 
meoscftrcgcacratioaisfubic<flum ,  Spiii- 
tus  fan^us  efTedor  eiufdem  ,  cx  cuius 
commuuiooe  nominis  quoque  patticipa- 
tiooafcitur.  Qiiia  &  ipfcmcoscarnicri- 
buitur  Col>  1. 1 8.  &:  GVnmdicuotur/iM^M- 
U^t  in  vMitait  menti*  fuA  Ephcf.  4. 17. 
IdoUUtrtt  trAditi  in  refroham  men/em. 
Rom.  r.  T.  i8.  Sc  homtnes  mtntt  corrupti. 
Njn  Htm  i.Tim.^.T.f.&i.Tini  j.S.Quod  vcrooon 
'      ^  (5*   cadcm  fioc  Deo  ^  Ugi  Dii frruire ,  ptccAto 
■■fir-  feruirt  (jf  Ugipece/ui,  patctprimoex  vcr- 
borumipforumdiucrfuatc.Diucrrascoim 
pbrafcs  diucc(os  fcnfus  ootaic  eft  Tcriiuni- 


ARMINIVS 

lc  .•  fi  quis  ncgcciili  incambir  probatio. 
Sccuodo,  Ez  diclis  Chiiftiocgancisfieti 
poife,  vc  quis  duobus  dominis  fctuuc  Deo 
&  Mammons  ,  Dco  &  peccaco.  Si  quis 
dicac  hoc  rcfpcdu  diuctfo  ficri  pofiV.aem- 
pe  mcDCC  Dco,  Sc  caroc  peccaco.  Rcfpoa- 
deo  fic  Chcifti  diflum  generale  cludidi- 
ftm(fliuQcula  iftaimagoo  piccacis  &  cultus 
Jiuioi  dcrrimcotoi  &  qux  ciicapctrcfc- 
acftra  Liberciais&  Pfcudo- Nicodcmitis 
pcr  iftaro  diftiadioocm  ? 

Ac  diccc  quis  Apoftolum  h^^iiccce 
aBirmare :  quod  aeeoj  &  phrafc^Hbc cz- 
plicacz  hoc  declaraouocpaulo  jpoiWserint 
enim  hic  home peccAto,  ^  non  Dto.  T  crti  o» 
£x  confuctudinc  Scripcura;  pcrpccua,qiue 
ifbs  rcftriAiones  ootolet  vfurparequaa- 
do  quis  Dco  aut  pcccaco  fcrutrc  dicicur. 
Quarc  quura  hic  vfurpcntur  ,  vcrifimilc 
cil,noo  idcm  iftis  dtuctfisphrafibus  figni- 
ficari. 

'  Cxccrumrcsipfii^quxhicagu^^plaDc 
oboculospoiica,  vcrumiftarumpnrafi:«a 
(eofum  nobis  apetire  potcfti  adeo  vtaui 
.  oculo  probo,&  folius  vcritatis  indagaodx 
&  cognofccudx  cupido  illam  iofpicicc , 
habcre  qucat  quo  fibi  fatisKaciac. 

Apoilolus  itaque  qumtuor  Ugum  hic 
mcotioncm  facic .  L  LegisDei.  II.  Le- 
^  peccatt.  III.  Ligts  mentu.  IV.  Ligit 
Membrorum  ,  quz  hoc  pado  opponuDtui 
&  coorciitiuoc. 

Lex  Dct  &  Lexpeceati  direfte  oppo- 
nuotut:  fic  ctiam  Lixmentu  (^Lexmem- 
brortim.  , 

LtxDei  &  Lexmentucou(cnii\iixi ;  fi  Sc 
LexpeccAtt  Sc  UxmembrorHm. 

Vnde  &  LixDii3i.Lexmembrorum  'm- 
dircd^  oppoouotur  ;  ficuc  Lexpecesti  Sc 
Lexmenti*. 

Vctum  hxc  omoia  cxadic£lohocdia« 
grammaccintcUigiplaoiuspoceiuor. 


Ltx 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 


719 


mm. 


J.cxDti.  |dirc£lccontraria 


Ltxpec- 

CMtl. 


0 

o 
s 

?p 

D 

r-» 

□ 

o 
w 

J5? 

? 

C 


o 


n 
O 
o 

?r» 

o 

Z 

o 

0 


c 

cr 

o 


o 


Ltx  Mtn 

iu. 


dircilecontraria 


LtxMtm- 
hrcrnm. 


Ltx  Dti  (j^feccAtt  liic  prxcipuam  obti- 
nent  dti;iiitatcm  :  Ltxmtniu  Lexmtm- 
broriim  canquam  ancillatriccs  poounturi 
&  fcruitium  illis  fupcrioribus  prarflantes. 
Mtns  enim  codtltnmnr  legiDei, (j»  Itx mtm ■ 
Ircrum  homincro  cafttnHm rtJdii Itgt ftc- 
cati :  quibus  prarfuppofitis  rcm  cxplico. 

Duohic ponuncur  Dominiab  Apoflo- 
lo  intci  fo  proifus  contrarii :  ic  dirc«Jlc  op- 
^oCni ;  Dtiu  (y  Peccatum  :  Ulclcgitimus 
Domious,  hic  Tyt3nnus,&  pcr  vitn  (culpa 
quid  m  hominis  Sc  iullo  Ueo  iudicio  j 
donunium  vfutpans  iu  bomincm.  Vtcr- 
quc  hominilcgcm  poniti  Dcusfuam,vt 
homo  ipn  obcdiat  in  lis  qua:  prxfcribit} 
TeccAttnn  fuam,  vt  bomo  ipfi  obediat  in 
cupidit^tibus  ipfius,  quaslcge  quadam  fua 
proponit  :  Itla  Lcx  Ueidicitur,  hzc  lex 
pcccati.  Illa Dcushomiucm ffublcgcpo- 
fitumjad  fui  obcdicntiam  duccre  conatur, 
hac  pcccatum cundcmad fui obedtcotiam 
n  "  rcomni  vifatagit&  molitur.Dcus 
I  .  itfualcgccaquxiuda.fandla,  & 
bnna  (uot ;  peccatum  fua  lcge  ptopooit 
ca  quz  Ttilia,  iucunda,  &  amana  funt  car- 
ni.  ilabet  lain  vtetque  ,  tum  Dcus  tum 
Pcccatom  io  ido  homincquifublcgccft, 
..'  !uid  ,  quod  ipfotum  caufx  &  ptoponto 
i„uct .  Icgique  adHipuIatur.  Dcus  habct 
n^entcm,  vcl  lcgcm  mcntis,Pcccatum  car- 
ncro ,  vcl  legem  carDzs  fcu  incmbioium .- 


mcntcm,  inquam,confcnticntcm  lcgi  Dci 
quod  iufla.untf^a,  &  bonafiti  catncmad 
fcnticntcm  Irg»  pcccatii  quod  vtilis,  lu- 
cunda ,  &  amocna  fit :  lcgcm  mcntis .  quz 
c(l  notitia  lcgis  diuinz .  ciufquc  adfcntus; 
Icgem  mcmbforum .  qux  eft  adfedlus  tc 
propcnfto  tn  illa  qux  vti!ia,iucuDda,&: 
amocna funt  carni,  id eil,  in  hxc  mundana* 
tericua ,  &  vifibilia.  Hz  duxlcgcsdicun- 
tur i»»nr^-miySfi*t.  vcrf  1  j. inlUr  militufn 
qui  bclligeiant.  &  inactcllantaductiusfe 
inuiccm.vtalteraltcium (upcrct,&  vidto- 
nam  Domino  Imperatorique  fuo  obti- 
ncai.Lez  mentis  militatlcgiDci.lcx  mcm- 
brorum  Icgi  pcccati .-  illa ,  vt  dcuid^a  carnc 
&  Icgc  mcrabiorum  homincm  fubiiciat 
Icgi  Dci.hotfum  vt  bomo  fcruiat  Dco: 
hxc  vtlege  mcntisfupcratahominemad- 
dicat  ic  captiuum  tradat  Icgi  pcccaii ,  hor- 
(um  vthomofeiuiatpcccato.  Dc  homine 
cflpugoa  ,  huDcfibi  Dcusfubiiccte  vult, 
vulc  &L  peccatum  \  lllc  legcm  fuam  illi  prx- 
fcribit ,  illud  fuam  :  vtcrquc  fuo  militc, 
qucm  in  ifto  habct ,  viitut  ad  vidloiiam  fi- 
bi  compaiandam.  Hiociamapparctbuid 
iftx  phrafcs figoificent.  Meoic  fcruiic  legi 
Dci ,  cfl  mcntc  alTcntientc  Icgi  Dci^opc< 
ram  fuam  militarcm  eidam  legi  Dciprx- 
Aarc  ad  homiocm  Dco  fubiicicndu.Caine 
fcruirc  lcgi  pcccaticfl,  carocadfcoticnte 
dcfidcriis  pcccati  opcramfuammilitatcm 
przAarc  Icgi  pcccaii,adcaptiuanduni  ho- 
mincm  legi  pcccati,pcccatoquc  fubiicicn- 
dum.Finiscrgo  pugnzcll,vchomo  vcl  lc- 
gi  Dci.vcl  lcgi  peccacifubiiciacur,idc{l. 
vcl  (ccundum  carnem,vcl  fircundum  men- 
icmambulct.  Ai^ioadfincmtcndcnsclt 
bclligcratio  ;  quz  hofhlis  quidem  c(l  Ac 
ioimicc  tntct  pattcs  pugnanslcdfuafione 
vccDS  erga  homincm .  unc  cuius  aifcofu 
Dcutra  pars  iflo  fincpotiri  poccd.  Mcos 
catniaducrfa  YoIuDtacihomiaisfuadec,  vc 
quod  iuflum ,  fan£lum ,  &  bonum  cft  fa- 
ciat ,  tcpudiato  dclc(5tabili :  Caro  mcnti 
rcpugoaos  cidc  voluocati  fuadct  vcpod- 
habico  quod  iudum  &  faodumcft^am- 
plcdatur  quod  io  prxicos  dclcd^aiiuncm 
&  vtilitatcm  adfcrrc potcft.Effcdio  mcn- 
tis  in  voluataccm  c(l  volicio  boDi .  &  mali 
Ssss  odiuro: 


7XO  lACOBVS 

•dium:  E/Fc Aio  carois  iii  eaadcm  cfi  voli- 
tiomali,  &  oolitioboni  :qu7c(l  ToluQca- 
lis  nunc  in  hanc  nunc  in  ilum  pjicem  mu- 
tatio.  Ac  vinus panis  cffcdio  focciot  fit  & 
poicocior  in  hoc  homiac,  dccLraccuea- 
(us.Hicautcm  cft  cucntus  pugnx,aon  pa- 
craciobooi,  noDomifljo  mali.ngaum  im- 
^otcntiz  mcDtis,  illud  iubcncis,hoc  vc- 
laDCtSiilUid  pcobancis.hocimprobaocis:  & 
patracio  mali.  ominio  boni ,  hominifque 
capciuatio  fub  Icgrpcccati  ,dcmoo(^ans 
tn  hoc  homiac  pcccati  &  carntspotiorcs 
cfTcpartcs &  duminium,  fiuflra rcnitcnce 
lcgcmcntis.  Caufa illiuscucntusclllcois 
pct  carncm  dcbilttjtx  impotcntia.  Rom. 
8-j  &carnisiu  iQuhomincvisSc  perttnax 
potcntia  ,  cjiia-cftici:  ^  t  bomo  non  ftcua- 
dum  Icgcm ,  (cdlccundum  carocm  ambu- 
lcc ,  non  fccundum  Icgcm  mcotis ,  fcd  fc- 
cuodum  lceem  mcmbrorum  inccdat. 
Quod  fi  adhanc  pugnam  accedjt  fortior 
vis  fpirtcus  Chridi  ,  qui  non  in  tabulis  la- 
pidcis  Iittc  tarn  Kgis  iolcribac ,  (cd  in  tabu- 
lis  cordis  carncisamorcm  Si  timorcm  Uci 
imprimat ,  tum  alium  eucntum  nna  fpcta- 
ic  modo  lirct ,  (cd  &  ccrto  olnincrc  daturi 
▼t  Apoftolusindicat  Rom.S.i.Ficcnim  vc 
illius  ipirtcus  vi  homo  cupriujtus  lamante 
lcgi  pcccati  ab  co  libcrctoi .  &  noo  (ccun- 
dum  caincm  ,  vctum  fccundum  fpiritum 
ambulcc ,  boc  cl\ .  motum ,  a^um  >  &  du- 

'  •  '^^  :rus  (an6i  in  viu  fua  fcquarut : 
qu  ,3(i}us,5t  Jiivlus  iu  tundcm  qui- 

dr.^i  lincmcendit.sdqncm  lciDci  &nun- 
tis  liomincni  dui crc  con  ibantur,ar  impari 
cM^yHtt  j  vtporc  proptcr  impcdimcotum 
lcgis  pcccati  &  mcmbrorum  conatuni  pcr- 
liccf e  non  valcniibus.  Qux  etiam  cft  caufa 
qnoH  illc  homonoo(ccundjTilc£;cmfca 
mcntrm,  lcJlccundum  fpiutumambularc 
dicirur  ;  phraii  Aprftolica  cap.  8.  (irpc ,  & 
Cpitiru  diici  non  lcgc.  Gal.f.i8.  Nonqui- 
dcm  q  •  ' ''-  uodumfpintum  viucnsnon 
viuark  mlcgcm  Uci;  fcdquod  non 
icx,  fcd(pmtus  Chrifti«ufa()tquodho- 
ino  fccundum  Icgcm  Dci  vitam  (iiamio- 
flituar.  L:x  coira  iuberc nouit .aiiuuarc 
»on  pdfcft,  vt  Auguftious (xpc  inculcar. 

Hioc  lant  coo(u(c  porcft,  cx  hcc  etiam 


ARMINIVS 

verfu  nihil  ad  contrarix  fcocentiz  proba- 
lioocmadduci  poffcfcdiftamqa^irdcbo- 
minc  fub  tcgc  locum  cxplicai  ctiain  hoc 
veifu  ftjbilin.Nam  illc  homo  quafublcge 
cft,mcntc  legi  Dci  fctuic,  qua  vero  carna- 
lis  caroe  fcruitlcgi  pcccati,  tc  ita  fctuit  vc 
fcipfum  captiuum  icddailcgi  pcccati ,  fru- 
ftta  rclu(flaotc  mcntc  &  confciciKia  fua. 
Ncquc  vel caotillum  fcruit  ftabilicndxal- 
ccri  fcncencix , quod  Apoftolus dicit ,  ipfe 
Ego.  Nam  8c  voccm ,  «'^0,  iamantcafxpc 
viurpauic»  eciam  cum  cum  dicercc  ptcen' 
tnm  m  fe  optrMri omnem  cHptditmttm,  v cif  1 8 . 
jt ftnt  lege  quandoij;  vixijfe  (cu  vittumfuiffe, 
Adnentu  vtrt  Itgu  mortuumfuijfe.veti.^  fihi 
mAndAtum eedert mU mtrttm.  vcrf.  lo. fepti 
mandatum ftduHum  ;^occifum  vcrf  il.Acc. 
Pronomcn  vcroou^^Trc  ,adiuodumproflo- 
mini  ego,  indicat  hoc  Pronomco ,  tgo,  tcfe- 
rcndam  ad  illam  perfooam  de  qua  aotea 
adlum  cft.  Eft  cnim  dcmooftratiuum  pro- 
xime  .lutcccdcntis,  q.d.  Ipft  tgo,dtijuoMn- 
leajermonim  hahut,  quod  etiam  patet,quia 
coocludit cx  ptxccdcatibus ,  illum  homi- 
ncm.  cuius  in  fe  porfonam  fufccpir  itapo- 
ftuiintc  prudcntia  .Spintus ,  fcnnrc  mcotc 
lcgi  Uci,&  catoe  lcgi  peccati.  Confidcren- 
tur  qux  Apoftolus  i»  iuis  Epiftoiisdc (c- 
ipfolcubit,  &  cuin  hifcccooferaotut,  &  a- 
pcrtc  darebit  Apcftolum  hic  dc  fcipfo, 
qualis  tum  ctat  minimc  cgilfc. 

lam  veto ,  (t  lubct ,  congcrantur  omnia 
in  voum  &  oboculospon3utur,vtTBOiD- 
tuituinfpicipoiriot&  ludicaii. 

Uomo  illc  dc  tjiio  .igir  Apoftolus,qua- 

tctiibtft: 


Sub  Lcgc. 


Son  Mgnofcittftu  Mp- 
proi/Mtqitodperpt- 
tratj. 

Vult  ifkidtm  honum. 

Odtt  malum. 

ConftKtit  Itgi  Dri 
fHodhonafit^. 


Carnalis  8c  manci 
piumpcccati. 

PerpetTMt  quod  nc 

agnofcitftH  Mppr^ 
,  hMt^. 
At  HonfMcit  honum.  t)t 
Et  fMcit  tMmen  ma-  ctr 

\      lum.  ca'' 
Facft   tMmen  quod 

)tcn  vuIl.  . 

Bahtt 


KffH  atnpliM  ipfur» 
fnalnmfacit. 

DtleHatur  quidf  legi 
Dct  jecuniium  in- 
teriore  hcminem. 

SeeunJu  legem  men- 
tu  Jiii  lelh^trMt 
(um  legememLro- 
rum. 


Vnde  exclnmat ,  quis 
mtertptet. 

Xientt  igitur  feruit 
legiDei, 


IN  CAP.  VI 

Std  etmferit fibi  mm  • 
lum  adtAcere ,  t^ 
boHum  perScere^ 
noninuenitj. 

Std  peccatum  ijuod 
in  ipfo  habitaLj 
facitmalnm. 

Sed  babet  altam  le- 
gtm  in  membris 
juu. 

At  lex  membroriim 
iia  belligerat  con- 
tra  Itgem  mentu, 
vt  homintm  cs- 
ptiuum  rtddsi^ 
Legipeccati. 

Ex  hac  miferia 
corport  mortit  hu- 
iui. 

CarH«  vero  firuit 
Legiptccatil 


Hrc  ira  inter  rcopponcanoo(uncdin> 
lungcDiij.ciumifli  honiini.dc^juo  hicagt- 
cur.3Ctnbuuntur,rcd  coniungcnda  fuDt.& 
luod^im  ilii  tnbucnda.  Sic  cotmpoftuiac 
racio  ipdus  fubirdi .  quod  fub  lcgc  cfl Sc 
fub  pcccati  dominio.-  quafublcgeellilla 
prioiailli  conueniunt,  cjuafub  pcccati  do- 
minio  hxc  poftcriora.  Modus  vcro  quo 
Apndolus  hzc  inccr  fc  iuogic,  &  iuo^a 
homini  ifli  attribuit.  cft  pcr  difcrctamc- 
ntintiationcm  ,  quod  indicatpanicula  Si 
ctcbro  vlarpata,quzcA  ipiius^poflpo- 
(itiua :  alccra  autcm  riacalccta  oratioocm 
iuicgtam  noa  ablolmc ,  fcd  nocat  ali- 
quid  fccuturum  ,  Ti  aliquid  prxcc/linc, 
cum  quo  prior  vcl  poflcriorparsoratio- 
oisiungidcbcat.  Qupd  hic  diligcnccreft 
obfcruandum  ,  qucmadmodum  cciam 
quod  vcraque  pats  oon  Ht  ciufdem  ordinis 
&dignitaii$  ,  fcdpoftcriorprxcipuafit  & 
piiiicipalis,  ad  cuiuscxplicacionem,  iltu- 
ilrationcm  i  ampliHcacioocm  ,  alccra  ilU 
ptiot  lanquam  Trfenicti  id^!tn>Scicd- 
•licioncm  adhibccur.  Quarc&illapofle- 
1  iora  pcnmcncad  latiorcmcxplicationem 
&  probationem  caufx.prunrix  ob  quam 
'lomo  fub  iege  pcccaco  ccfiilcrcjicquur;^ 


I.  AD  ROM.  yn 

Ccd  peccatum  illi  domiacrur:  prioravcrtt 
ad  lcgis  cxcuQtioncm  pcrcincnt  Hue  fa- 
ciuncoe  illi  merico  culpa  iftiusccimtnis 
craufcribipoiTic.  Ez quibusomoibusiuo- 
^isconcludipotcil,  quod  homo .  dcquo 
Apofbolus  agicfit  adhuc  ratiooe  prxdo- 
mioancis  carnis  &  pcccati  lahabitancisia 
carnc  ipfius  ccnfcodus  io  Caroalium  ou-  * 
mcro .-  fcd  qui  proptcrca  quod  fub  lcgc  fir. 
arquc  ica  vc  lcx  io  ilio  cfFcccrit ,  quicquii 
pcr  lcgcm  io  homiuc  pcccatorc  ad  gra- 
aam  ChriAi  traosfcreodo  &  traduccod» 
cffici  folct,  propcdicm  cx  carnalium  ou- 
mcro  ficcximeodus,  &  iogracixflacu  col- 
locandus:  vbiaoaampIiusaufpiciis&  du- 
duLcgis coocra  vi.gcocos  &  viucoccs  pcc- 
cacotum  affcAus  ficpugDjcurus,fc^gra- 
rix  vicx  Spiricu  fanfti  dudu  &  adlu  contra 
ctuctfizos  &  morciiicacos  aH'c<5lus  dcccr- 
caturus ,  doncc  dc  iifdcm  peotcat  morcifi- 
cacis  &  fcpulcis  plcnam  vidloriamrcpor- 
cabir.  Huoc  iocoofi/^cocum  Aatum,  vcfic  ^**t<'nflftent 
loquar ,  qui  confidcrabic  ,  facilc  vidcbicy'*''**^""" 
ouxhtcab  Apoftolofcripcafuocadiflum  ****  f*^  ^S'' 
fcatuincfrcrcfcrcoda.  Diligcorcr  cuim  & 
vclut  cx  propofico  cauic  fibi,  oc  vIlibiiQ 
flacus  iftius  dcfcriptiooc  fpiiitus  voccm 
vfurparct:  quatamcofcqueotccap.8  fin- 
gulis  poine  vcrfibus  vticur ,  atquctca  Apo- 
llolo  huic  cft  familiaris  io  omnibusEpi. 
ftolis ,  vc  perpccuo  mcoci  &  ori  ipfius  ob- 
uctfari  ridcatur,  prxfcitim  vbi  dctcgcni- 
tis,  &  illocuin  crga  Dcum  &  proximum 
ofticio  agiCj  cciam  vbidclu<5taa|;icquam 
pii.cum  caroc  &  pcccati  rcl  quiisadhuc 
babcoc.Cuius  vcl  folius  rei  cogicacio  fcru- 
puium  ioiicerc  poccft  &  dcbcc .  huuc  locu 
dercgchiiis&fub^racia  cooftirutisioter- 
prcraocibus ,  fi  modo  vcritatis  cognofcco- 
dx  (vnccro  defidcrio  fiagrcnt,  &  illa  ipfius 
cauu  ameot,  eciarof*  cum  prxcooccptis  o- 
pinionibus  (U)o  confcntiar.  Qu»  titod» 

Vdim  cciam  diligcncer  conGdcrari  ihpfcf"^  ^ 
omntbus ,  quomodo  Dcus  nos  ad  fidcm  io  Deoadpee- 
Filium  fuum  ,  &^dct  obcdieotiamaddu  fifttntiam, 
cacquibufquc  mcdiis  vcacuradpeccaco- /f''""'» 
rcm  conucrccodum.    Scimus  Dcum  vci  ChnJJum, 
verbo  fuo  ad  id  cfticicndum  ifcimusiioc/^'?^'^^'- 
Ycrbuna  cooftarc  daabus  cfrcntialibus 

S SS5    X  &  incc-  d/tr.itrtr. 


7X3t 


lACOBVS  ARMINIVS 


Ic  iDcegralibus  partibus  Lcgc&:  Euaogc- 
lio ;  fcitnuslcgcmpriusprxaicaudampcw- 
cacon.  vt  illam  inccllicac  &  approbcc.ad  tl- 
lam  agoicam  vicam  (uam  cxpIorcc&:  cxa- 
mincc  .  cxaminc  fa£lo  pcccacorcm  fc  5c 
damnacioDcm  commcricum  agnolcac  >  ob 
pcccacum  dolcac&  triftccur,idcm  cjtfccrc* 
>cur .  libcracorc fc  mdigerc  incclligac ,  &  ad 
cundcm  mixrcndum  inftigccur  &  com- 
pcllacur.  Ica  vcro  pcr  lcgcm  prxparaco, 
gracia  Euan^clti  cft  anauncianda  .  quar 
mcQci  a  Spiricu  (in(ko  paccfafla ,  &  coidi 
pcr  eundcm  obfigoata ,  fidcm  iu  nobis  gi- 
gnit  I  qua  Chrifto  vnimur,  vc  communio- 
ncm  cum  illo habcntcs .  rcmiffioncm  pcc- 
carorumiu  nomtncillius  obcincrcmus,  & 
viuiticam  vim  Spnicus  cz  illo  ciahamns, 
qua  caro  ccm  coDcupifccnciis  monifi* 
cccur,  &  nos  in  oouam  vicam  rcgcncic- 
mur ,  in  quafiudlusgraticudmis Dco pro- 
fcrrc  non  vclimus  modo ,  fcd  &  poflimus 
€c  faciamu$,codem  Spiritu  innobiscrti- 
cicntc  vc  &'  vclimus  &pcrficiamus.  Dc- 
fcribat  iam  mihi  quiscxScripcuca  proprios 
cftcdus,qui  cx  Icgisprxdicatioac  cxiftanc 
iaaoimisitlorum.quos  Dcusadmclioccm 
Yicam  conucrtcrcdccrcuic,  &  daboilliho- 
iniacm  qualis  nobisabApoftolofub  ipfius 
pcrfona boc  7.  cap.dcfcribitur.   Sed  an  ht 
cfFcdus  pcr  przdicacicncm  Lcgis  in  ifto 
homincproducuncur  citragraciam  Chrifti 
&  opctatioDCfii  Spiiiiu&?  Quis  hocaftir- 
marc  audcac,  niu  Pchgtanx  docltina;fa- 
tcllcs  vcl  cx  primis :  Scd  non  conciuuo  fub 
gratiacft,5c  Spiiituaguur.duticur,  rcgi 
tur.  qui  pei  Icgis  prxdicacioncm^Spiricu  S. 
bcnediccncc  6c  coopcranccad  Chrifti  gra 
tiamconfur  ■      ''^       nr.  Ltxenimtfl 
ftd»gtgmaii  '  fgtiej}  Cfjri/iui 

»d ittjUtia  omni credenti;J-er  Ugem  efi a^nitic 
Auguft.dclioc  vfuli.4  coacraduas 
1.,  iii.  :  clagian  ad  Booifacium  c.f.  agic.di- 
ccns.  Adh»»e Dctgratitim  Lexdtpri.uari- 
cMtone  terrcndo  tanqtta fxdagogn* ferducttt 
f/  Jic  conftratur hcminiquod if>Ja confcrrt^ 
nonpotutt  Paulopoft:  Son ergo legem tua- 
CM,ttntf4perfidttn,fedUgtmjiatMirKntt  qHd. 
ttrrtndo  ducitMdfidtm.  Idto  quippe  Ux  iram 
fffraiur.vt  tcrrito  Mque  eonHerfomdiuJli' 


tiam  Ugii  impUniUm  .  Titt  riUJ.>it 
gratialargiatHrptr  Itfum  C/  ^  .  Domi' 
num  noflrum ,  qui  ifi  Dei  JapitntiM  ,deqMM 
(criptum  tfi ,  Ltgtm  cj»  miftricor- '  'm- 
gua portat :  Ugtm  qua  ttrrtat,mij  i  . . .  ^  .nAm 
quajubutntat ;  Ugtm perftruumtmiftricor- 
dtamptrftipfum,  djrc. 

Infpiciacuridcm  Auguftinusli.  dc  corr. 
&grat.cap.i.vbi  ica  aic  conucnicDCcrnc- 
gotio  quoda^imus.Do/f;i»i«  ipftnenfolMm 
oficndtt  nobu  m  quo  mab  deelinemtn,(y-  quod 
bonum  facituniu,qucd folum  pottfi  Ugit  Itttt- 
ra ,  "jeritm  etiam  adiuuat  nos  vt  dtcltHcmm 
amalo^faciamm  bonumt  quodnullmpC' 
ttfi  ftnt  Sptritugrati*  :  qua fi dtfit ,  ad  hec  Ux 
adtfi  vt  reos  faeiat  <^  «cctdat ;  propter  qMod 
dictt  .Apofioliti  i  iictcra  occidit.Spiritus  au- 
tcn»  vmiHcac.  6^i ergo Ugitimt legevtiturt 
difctt  tn  ea  malum  (ybonum  ^ncuconfideni 
in  virttittfua  confugit  aagratiam ,  quaprA' 
fiante  dedtnet  a  mah  (y^faciat  bonum . 
auttmconfugit  ad grattam ,  nifiquHma  Do^ 
minogrtjfu!  hominu  dirtguntur ,  ^  vtam  t- 
itu  voUt.  Acptr  hoc  (^-  defidtrart  auxtliHm 
gratiainitiHmgratittfi.  Vidc  vlccriusca.f. 
ciufdcm  hbri.  Kon  vit  tibi  tna  vittm  dt- 
monfi  rari ;  non  «ui*  vt  feriantur  ifiatque  tthi 
vttUidoUr,quo mtdtcum  quaras : non  vu  tt- 
bi  ttupfe  ofiendi,  vt  cum  ddfermfm  tevidts 
refornia/iontm  defidtresi  eiqMi fuppHces,nt  in 
illa mantaffaeditatt.  £c  cap.^.  Cot^    -  •  » 
ergootigodamnalilu,  vttxdoloric. 
nuvoluntoi  rtgtnerationisoriatMr.  Sitamtn 
qui  corripitttr  fihus  cfi  promijftonit,  1 
tu  corrcptionisforinjtcui  inJonantea:.^:i,  j.  > 
gtllantt,Dtm  in  tUointnnftcmoccMUatn- 
jpitAtioncoptrtttir  o»  vellcj. 

Mufcul  loc.com  cap.dc  '  '  -.t^.Ltx 
facit  vt nonmodo intelligain .  . ..  .  :im  mor- 
fi  confcitmia  ftntiam  (?•  expcriar  tjfe  in  me 
picc.ititm.  Itcm  :  propna  Ugis  efiicito  tfi, 
qHcd  nos  inexcufahiltter  pcccati  ries  tjfu 
conuincit,  maUdtcio  fMbitcit ,  damvatj. 
Ga  I .  j  fi^f" peccati  (jf>condimnaticnu pcr- 
culjosanxiosreddit,  acgrait*  Dtiapptttntts. 
Hvi'  ( efiApcfioU quedKotC\.-j  'dijptitat, 
(^  ..  txclamat  :  Infalixcgohomo, 

quis  me  hbcrabic  dc  corporc  motcis  huius? 
Ccatla  Dci  pcr  Icfum  Chriftum. 

Scd 


IN  CAP.  VII. 

Scdao  crgohoc  opuscftSpiritusrcgc- 
Dcrantis  ?  Quod  ad  fincm  faccori  quocfaJ 
eff(i(flum  ipium  diccrc  non  aufim.  Morti- 
ficatiu  coim  &  viuificacio  .  qux  fcu  partes 
intcgulcs  totam  icgcncraiioncm  ccnti- 
ncut.pcrcommunionem  mortis  &  rcfur- 
rcdlionit  Chtifli  in  aobis  p:raguntur.Ro. 
«.DiftinguitApoftolusRom.8.  inter  Spi- 
rituv)  Jeruitutis  adwetum,  crjpiritumati- 
cftionii.  vcii.  if.  Illum  leg»lem  raulti  ap- 
pcllani ,  hunc  Sfiritum  Euangilii  Chrijli. 
Ergo  illius  opcram  huius  przccdancam 
facio  vtramquc  vcroad  vnum  fiucm  tcn- 
dcntcm.  Vndc  apparctmcam  hanc  7.  ca- 

5»itis  explicationem  veix do(\iinx  dclege 
egifquevfutf^ir gratit  Chrijiineeejfitate co- 
iratiam non cncilcJ dodoici  Ecc kGx qui 
fccus  illud  intcrptctautur  ,  dc  hocncgo- 
cioooD  cogitalTc  quum  cjputillud  cxpli- 
careat.  Quumcnim  illud  ipfum  doccant 
ex  Scripturis  ,  quod  cgohoc  cjpitc  ab  A- 
poftolo  agi  cxiftimo.  non  io  ipfa  lcnicntia 
dogmatum  diircntimus  ,  fcd  taotum  io  co, 
quod  ipfi  hunc  locum  ad  illua  dudiina: 
caput  pcrtioeie  ncn  arbiitaotut ,  quod  c- 
goifthiccx  profclfo  tia£laii  atfii  ino,  oon 
tamco  cgo  folus,  fed  aliimecum  ,  vt  poft 
vidcbimus. 

Si  quis  cxcipiac  pcr  iftam  mcam  expli 
cationcmtripliccm  poaifbium  hominis, 
quum  nili  dupliccm  Scriptura  agoo- 
(cat  ,  8c  cria  lotrouuci  hominum  gcuc- 
ra  ,  cum  Scripturis  nonQifiduonotafini; 
n  '  ■    regenerationu,cr^ui regenera- 

.{ithon\'intijiUelesO>infi.ictes, 
regenut  cj*  trregeniti,  &c.  Rcfp.  I.  iltn  cx  • 
plicatioQC  non  poui  trcsftatus  confiftcn- 
tcs.ucquc  ttia  hominum difttoda  &  pcife- 
flcoppofitJgcncrajfcd  doccri  quantum  in 
homtoc  lcxctHccrc  vakac ,  &  quomodo 
ii^cm  perl.  ^^cm  confugcic  coinpclliturad 
g.aci.ini  Ci.iifti.  II.  UicolhtUiiihominii 
quihicdcfcribitur  non  cfTc  coofiftcuccm, 
fcdgijji  isab  vnoadaltcrumftaru.- 

all.iiuii:  iiifiJchtatis  ai{  flatum 

tcocoeri.         .  graria: ,  a  rtatu  vctcrc  io 
Adaiuo.adlUtumnouum  inChrifto  :  fe- 
Liii;Jumqucmgr.idumhomoiftcrcii  f 
a*ioiiuliisdicitui.F.i  finc  oimis  mi 


AD  ROM.  72J 

diftanria  voiusftatus  ab  alcero  .  quam  tc 
rraofiri  ab  vno  po/Tit  ad  altcrnm  finc  gradi- 
busintcimcdtis.  III.  Ncgoablurdum cf-  III. 
fe  ifipliccm  pooi  hominis  ftatum  diocrfi 
tcmporis  habita  rationc  ,  ncmpe  aote  Ic- 
gc  Tclfioelcgcfublcgc  &  fubgratia.Nam 
.Apoftolica  Sctiptura  triplicis  illius  ftatus 
fjcitmcotioncm  duobusUbtcapicibus.  6. 
Si  7.&  ad  Galat.4.4£  f.Au£;uft.  lib.cipofic, 
quaruiulam  propofitionu^mcx  Epiftolaad 
Romanos  in  cap.  j.  I/aque  ijles  gradiu  ho- 
minitdij{inguamui,antelegem,fHblege,fub 
gratia  linpaee.  jln/e  legf  '  ■  •murconcu- 
ptjccnttam  carnu.-fuh  legi  . ur  cum  ea: 

fubgratia  necfequimur  eam.nectrahimur  ab 
eadnpace  nhlia  rjl  eoncupijcentia  carnis.Ark- 
te  Itgem  ergo  nen pugnamtu  ,  fuh  lege  pugna' 
mus,8ic.  Infpiciatut  hic  Buccrus  in  cun- 
ilcm  hunc  locum  commcntans.Pooit  enim 
tripliccmhomincm./To/*»»»;,  (^nonJum 
credentem  Deo ,  fan^um  ^  amantem  Dei» 
fcd  injirmum  ad  prarualcndum  peccato,dc- 
nique  potcotiorc  Spiritu  Cliwfti  ioftru£tu, 
adco  vtnoopoflitmodo  reprimcre  &  da- 
mnarc  carncm  ,  fcd  ctiam  cum  volupta- 
tc  &  ftudioconfirmato  &  pcrpctuo  rcipfii 
viuat  vitam  Dci.  Quin  &  totus  ipfius 
commcotanus  infpiciatur  Sc  apparcbit  in- 
tcr  illius  &:  mcam  cxplicatioocm  parom 
aJmodum  iutcrcffe  ,  quod  ad  rci  fum- 
numattinct  :  quod  etiam  capitcfcqucnti 
cx  lociscjuldcm  commcntipi  addudisli- 
qoido  probabo.  Scd  vidcamus  aooon  »- 
jifaSciiptura  multisio  lociscriahominum 
gcncraproponat,  &ttipliccra  ftatumoo- 
his  dcfcribat.  Apoc.j.iy.i*.  Dicunturcflc, 
fciuidi ,  frigidi ,  &  tcpidi.  Chriftus  dicitfc 
noo  vcnillc  vocatum  iuftos  ,  id cft,  qui 
talcsexiftimabaut,  fcd peccatorcs .  id  cft. 
qui  C;  calcs  agQofccbant,aut  agoituti  elTcoc 
pcrr     ■  :'liusi& quidcmadrc- 

'jpi-  .^.is  vocat  ad  fc/Jj;/g«/£»i 

&frefot  onerc  peccatorum  ,  ablcgaosafi: 
'^jlu,  (*f  fuperhoi :  Sic, 

i* 4 1  .> b  oi  i  ii  Cf>  Ptthlitani  n obis  m - 

:  In  Pharizxif 
."..v  .Itcrum 
fejl 


7J0 


lACOBVS  ARMINIVS 


{lore  de,iu- 
fla,froba- 
tnrtxpri- 
tnis  mliqHOt 


fojl  luf.iJicaihMem.  Etquis  omoia  rccCfcai? 
Nt.cjac  opus  crt  :  miiandum  potius  cft. 
quum  nollroiam  dodotu  libcrtpUnt  ItDt 
illis  didiudiooibus.quod  hoc  loco  cxdcm 
illis  inmcnicmnonvcncnnt.vbiillad  dc- 
gutium  cxprotcflotraAatur. 
Veri/a*  in-       Licci  autem  Sc  ex  fcqucotis  oQztii  ca- 
terpretatio-  pitis  ptimis  vctfib.candcm  inicrpretationc 
nts  httiiti  ca  mcam  confitmarc  ,  modo  diligCDicrcum 
fitit  hade-  antcccdcncibus  confctantor.  Primo  cnim 
vctfuinfcrtorcoclufiocx  antcccdcntibus, 
prarcipuo  Apoftoli  fcopo  ,  qucmhactora 
Epiflola  propofitum  habct,  cooucuicos  & 
azcommodata  his  vcrbi»: 

Nulla  igiturejl  coKiiemnatta  lis  quifitnt  in 
"jerjibttf  fe-  Chrijlo  lefu,  non  fecundum  carnem  wceden- 
qutali*  CA-  tibui.fedfecundumSptrUHm. 
ffitu.ceUatu      Qupd  couclafioocm  contiocaht  illa 
cumantece-  vcrba,  patct  cx  particula  illatiua ,  crgo »  & 
dtnttbm.     cooclufjODcmquidcm  non  cx  prima  vcr- 
fos  vltimi  capitis  7.  panc  dcduftam.fcd ex 
toto  traflatUi  qui  r  onltat  hifccduabus  par- 
tibus:  Nflw /fr  Itiem ftutnatura fiut Mofis  ob- 
tingereiufiitia>f.  (^viru  ptccatum  vincen- 
ditfaneliqutviutndi.ftdperfidem  EuaMgtlii 
leju  Chrifiigratu  tadtm  contingert  iu  qut  no 
pperantur,ftd credunt  in  Chrifium.  Duo  au- 
tcniilla  .  i«yl//ff/i/ioquxconftat  rcmiffio- 
ocpcccatotum  ,  &  Spituus  ranilificatio- 
nisqnopcccatum  vinccrc  acfaudc  viucrc 
polluot  fidcles.  funtpartcsfadetisgratiofi 
inChrirtonobifcaminiti./»</*w/f^^//«^»', 
f^e.ptccatorum  torum  non  amplitu  rtcorda- 
ber.    Quum  itaquc  Apoflolus  hucufquc 
ihefin  illamproballct.quinqucprimisca- 
•  pitibus  dc  iuditia  &  rcmiHionc  pcccato- 

rum  I  feito  &  fcptimo  de  viiibut  pccca- 
rum  vinceodi  6c  faniftc  viucndi  :  iam  in- 
fcrt  coociufioDcm  :  c^wo A  nuHa  igitur  fit 
condemnatioiiiqui  funt  in  Chrifioltfu.qui 
non  ftctindum  carnim  ,  ftdfecundum ^irt- 
tum  ambulant. Gmc  incedunt.  Emphafi  con- 
ciufioDit  cxidentc  io  his  vctbis,  qui  fuot  in 
C htifto,  &,fccuDdum  Spiritum  loccduor, 
noo  fccundum  carocm  ,  ad  cxclufiOBCm 
corumqui  fublegc  fuot  ,  quibus  ccrtacd 
parata  condcmaacio  ,  vtpotc  cxtra  Chri- 
iVum  cxidcotibus.  &  pcccati  domioiofub- 
icillis^  acfidtceietApoAolus  :  Ex  hifcc 


igitur  apparct  omDiiJUS  ni  qui  fub  icgc 
funt  ,  pioptcrea  quod  lc^em  ncquc  prz- 
Aant  ncqucprznare  pofluot,  condcmoa- 
tiuncin  inimincrc  ,  folis  autcm  iis  qut  ia 
Chriflo  ("uutdc  fccundum  Spititum  loce- 
d'int  inimunitatcm  a  condcmnationc  con- 
ccilam  eirc.    Quod  aucctn  cmphafis  fit ia 
iflis  vcrbis.  lis  qui funt lo  Chriflo  Icfu ,  ai 
cxclufioncm  aliorum  ,  apparct  primo  ex 
coquod  ca  ipfa  pars  rcpctatur  ,  licctaliis 
vcrbis,  quifecuodum  Spititum  ioccduQU 
Sccuodo.quod  cxcluflo  aliotum  in  rcpcti- 
cioocapctccpooatur.  noo  fccundum  car- 
ncm  ambulaatibus.Tcrtio,cx  ipfa  rc  quatn 
Apoflolustradat ,  quxhzccA,  Euangt- 
lium ,  ncn  Itgcm,  tjft  pottntiam  6  «  ad  falu- 
ttm  crtdentibtu,  Qr  nan  opcraniibus  :  quarc 
coQclulio,vtrcfpoDdcatpropoGtioai,cum 
ifla  oppoficiooc  lcgi  &  iotclligi  dcbct. 
Qtnico  .  cx  couclufiooibus  aliis  io  hac 
Eptllola  nmili  locaufailljtis.  cap. }.  vciC 
ti.   CoUigimtu  igitur  fidttufiificari  homi- 
nem  abjqueopertbuilegti  :  flcctiam  vcrf^ij; 
ctufdcm  {.capitist  Exclufa  efi gloriatio,per 
quam  legemfoferum  f  non  ,  fedptrltgemfi- 
d^ri  :  ficcap.4.t4.  Scriptumefl itiamptppttr 
nos,  quibutfuturum  efi  ■vt  tmputetur  ,  ncm- 
pc  .  quicreduntineum  qui  extttauit  Itfum 
exmcrtuii  ic apparct  jila<i//'<>/7/rdici  adfx- 
clufiontm 2\tzi\\i%  oppofitt.  Sic  vcifif.  cap..^. 
Son  operanti.fed  credcnti.  v.  l  j  .non  per  legim, 
fedper  ttifiitiam  fidei.  cap.  7.4.  Mortificati 
efiuligi ,  vt  ejfetu  Chrifii :  ita  ctiam  hic.* 
SuUa  trgo  efi  condenatio  iid  qui  ftint  in  Chri- 
fio  lefu.non  Jecundum  carnem  incedeiuibtu, 
fed  fecundum  Spirttum.   Vodc  ctiam  appa- 
tct.quod  illa  vcrbai  Non fecundum carnim, 
&c.  DODpcitiacant,ad  dcfcripcioocm  vcl 
fubicdi  vcl  attributi  coaclufioois  prxce- 
dcQtis,quafi  dcTcribantur  qui  funt  io  Chti- 
floifcd  quodfiutipfum  vcl  coofequcos  vd 
anccccdcns ciufdcm  cooclufioois  paulo  a- 
liccr  cnuntiatum.  Quod  ctiam  cx  ipfjs  vcr- 
bis  liquct.  Nam  prooomco  ifU  iAi  rci  pro- 
pric  lcruicns.hic  oon  cA  vfurpatum. 

Ducct  hoc  idc  vcifus  fccuodus  fcqucnsi 
vbi  duo  iflaiunguntur  ,  Lcx  Sp.  vitx,  ia 
Cbriftolefu  ,  refpcdum  habcotia  adlurc 
duo,q«i  fuatChriAo  ,  & fccufidum  Spi- 

gtum 


IN  CAP.  VII. 

ricam  ioceduoc.  Sed  vcrfum  tpfum  iofpi- 
ciamus,  quiitahabec. 

NMtn UxSpiritMviu  in  lefHChriJlo,  li- 
herMHit  mea  legepiccnti  mortts. 

Aotcquam  illuin  vcrium  coofcramus 
cumaoicccdcnte  >  pbrafcsioillo  vfurpaca: 
ptimam  cxplicaadx  iuac.  Lczicaqucfpi- 
ricusdicitur  lus,  poieQas  >  8c  visSpiritus 
faoAi  i  maocc  eoim  Apollolus  io  modo 
loqjcodi  aocea  cap.  7.  vficaco  vbi  pecca 
to,mcoci,  &  mcmbrislcgcm  triboic  id  cft, 
poccftaccm  &vi.n  iubcodi  &  impcllendi. 
Spiricus  hic  diciturvica;,  hoc  cd  ,  viuifi- 
cus  ,  phrafi  Hcbiaris  familiaxi  ,  qui  gc- 
niciuos  fubltanciuocum  pro  adic£tiuis  v- 
furpanc;  vcciuitasDei  ,  homoDci,Dcus 
iufticix,&c.  Oppofitc  autcm  6c  diftinde 
ficdicitut  contralcgcm  littcrx  ,  fcu  littc- 
camlcgis  ,  quzad  viuificandum  imbccil- 
lis  cA  ,  &  nimlaliuduouitqujm  occidcre: 
ioxra  tWud  i.Cor.y  6.  LitteiraocetJit,Sfiri- 
tuf  aiit  vii4ificat:Ucm,G:i\.\.l.ti.SiLexti»- 
ta fitiffet  quApojfct  viitijicar»,  veretx  Uge  ef  ■ 
fetittjUtta.  Dicitur  autcm  hzciuChrifto 
icfucHc,  oou  quia  io  pcrfooa  Icfu  Chnlli 
uocum  fit.fcd  quia  lo  lefu  Chrillo  caocum 
obtincri podit.fccuodum id  quod  dicicur 
Sptritum  nonex  operihn4  Ugis  ,  Jiti per  au.U- 
tutn  Jidei  i»  Chrijlutie  obtiogerc  creiUntt- 
Qucniadmodum  lib  phrafis  (in  Chri- 
Ijcpinime  10  Apoftolicis  liccetis  vfur- 
patut.  Quod  vero  3ihocloco  iftaphrafis 
ica  fic  accipien  la  ,  patcc  primo  cx  icopo 
Apodoli ',  qui  e(i  doccre  ,  oou  cx  lcgc, 
fed  cx  gracia  Chrifh  obcingcrc  fidclibus 
iufticia-n  Sc  Spiricum  fandu ,  cuius  vi  pof- 
fintpcccato  domioaci  .  &mcmbiafua  ar- 
maiuftitiz  Dco  prxbcrc. 

Sccundu  cr  colbciooc  huius  loci  cuni 
vcrfu  primo.  Tribuitur  coim  iis  qui  func  10 
Chriltoimmuuiiasii  condcmnanunc.pro- 
pcciea  quodSp.  viuificusio  Chriiloeosli- 
J»cr;r         '  ^  vaci&mortis. 

i        1  '.us  viuiHcus  000  libe- 

lat  a lcgc  pcccaii  &  mortis  ,  oifi  qua-com 
municucusi-ftcum  iisqui  func  in  Chi)(to. 
Huicautcmfpiiicui  vtrx  tiibuitut  .  quod 
libcrccillof  ,quiiii  Chiiilo  Ictuluncalcgc 
]^cccati  &  monis:hoccil, a  vi  vcl  cyranut- 


AD  ROM.  7^7 

depcccaiidoiniuaocis&  occideotls  per  le- 
£cm:  quxlibcratio  oppooituc  capciuitaci 
(ub  Icge  peccaci  >  cuius  meocio  tada  cfl 
cap.y.vcrf       corpori  morciscuiusmeo- 
cio  ibidcm  fafla  elt.v.  14.  a  qua  lcgc  pecca- 
ci  ,  &  quo  corpore  roonisnomofublcgc 
cxirtcns  pcr  Icgcra  Mofis Sc  pci  lcgcm  mc- 
cisfux.coiilcnticutii  lcgi  Dci ,  liberari  06 
pocuit.  Hincvcro  opume  probacuc  coa- 
ciuiio  ifta,  qux  vcrfu  primo  ex  prrcedeo- 
cibus  cft  dcdudta.    Nam  liberatioalcgc 
pcccati  2c  mottis  oppooitur  condcrooa- 
cioBi,  &  propccrea  illa  pofica  haoc  coUir. 
Libctacto  ifta  uibuitur  ilhs  qui  fuot  m 
Chrifto,  lcqui  fcciuidum  fpintumambU' 
lauc :  vodc  lcquicur  illos  a  coodcmoatioQC 
immuncsprxftati.    Racio  auccm  curifti 
fubieflo  cribuacut  illa  Iibctaiio ,  cft  ^  caula 
libciaiioius, Spiticu ncmpc  viuitico  ,  qui 
fpiruus,vcin  Chriftocxiitens  &  obcioea- 
dus.cftio  iisqui  lunc  lo  Chrifto.  Quarc 
ooa  mirum  quod  ptopriam  fuam  vim  8c 
ciHcaciam  czcrccc  10  iis io  quibus  habicac: 
Cumque  illa  visipli  ica  lit  propria  »  vcil" 
lamcumlc<;c  Mofis  communem  ooo  ha- 
bcac,  hioclcquicur  ,  quod  illifuli^quiia 
Chdftolcfutuoc,  &  iftiusparricipesSpiri- 
cus,  vciqui  iQ  Chrifto  Iclu  iftius  Spititos 
participcsfunt ,  Iibeti  (i     >  1    '  -  .tio- 
oc.iisquifublcgcfuot  u  ^o- 
dcmoatioocvjpote  ,  quipcrlegcmmcm- 
biorum  fupcrju  fioc  &  capciui  traditi  fub 
Icgc  pcccaiii  fruftia  obtiucotc  lcgc  mcn- 
iis  lcgt  Dci  cnofcnticncis.  Diximus  iam 
aocca  cx^collationc  huius  vcifusicum  vcrf 
ij.capiiis  prxccdcotis  irrcfucabilc  argu- 
mcotumdcduci.adcomptobaodum  quod 
hocloco  8c  vccf.  1}.  6'ido  noa  agacur  de 
codehomioe,fcdquodibi  dc  homioc  fub 
Icgc  t  bic  vc;o  dc  homioefub  giacia  cxi- 
ftcoce  cra^ccurrptopccrca  quoa  ilic  homo 
capciuacusficiviblcgeprccati  &  morcis,id- 
quealcgc  mcmbioium,  fruftranblifteacc 
legcmcucis  ,  hic  vero  vi Spiricu»  siuiHci. 
qucm  10  Chcifto  lcln  obci  ouiclibctacus  lic 
ai)  cjvcin  lcpcpcccati  &  moiiis. 

Coolidciemus  vcifum  ?.quo  eadem  tcs  fVr/;. 
phitius  uobis  conftatc  poHlt.    illo  enim 
caula  cxplicaiuc  cur  homiocs  fub  lcgc 

cxiftcu- 


lACOBV 


Cxiftcntcs  ,  adominio  8c  coodcmnatione 
pcccjti  imniuDCS  ficti  ncquiucrinc  »  hoc 
autem  ipfum  impctratum  &  cife£tum'(ic 
pctCluidum.  Caufa  autcmcfl  quia  libc- 
ratio  a  Icgc  pcccati  &  moitis,fi:u  immuni- 
cas  a  condcmnacione  obiincri  noo  pocuic 
oiH  coodcmoatopcccaco.boccd.uili  pcc- 
catumiurcfuoquoiihabcbac,  &  porcntta 
fua  quam  cxciccbar  in  hominct  libt  iub- 
icL^os ,  prius  Ipohacuro  cflec  Habcbac  ju  - 
ccmius  &  vircs  ilomioaodi  &occidcndi. 
Ac  oon  potuic  pcccatum  iurc  fuo  fpoliaii 
▼  iiibuiqucfuisptiuari  pcr  lcgcm.  Eiac  c- 
nim  lex  per  carncm  impotens  fjifla  ad  id 
prxilandum.  Quod  cum  Dcus  vidcrct,  & 
Dollct  mifcrumhumaoum  gcnus  fub  tyia- 
oidc  &  condcmnationc  pcccati  pcrpctuo 
drcioeri ,  miiufihum  fuuin  lo  iimtlitudi 
ne  carnis  pcccati ,  &  quidcm  pro  pcccato, 
fctlicct.dclbucodo,  &  codcmuauit  pccca- 
cuaiiocarnciiliiluii  qut  pcccatuniin  cor- 
porefuo culic&ilhius.quod  ioooshabc- 
batiadcmit,vircfquc  illiuscncruauir.  Vo- 
deapparct  iocum  ruoc,  qui  haiflcnus  ditH- 
cilimushabicuseil  ,  plaoumciTc  &r  perfpi- 
cuum,  li  modoredcdifpooanturiiugula, 
hoc  pailo :  Dtw  entm  miffofilio  ftio  in  fnni- 
IttHdtne  carniipttcati  ^  pro  peceato,  conde- 
mnMitptccatum  incarat.qnodltgi  trattm- 
pojf)htle,quia  erax  infirmataftr  carnem.  lllud 
eoim  impofnbile  lcgi  cW-n  jytjixe^ »«7»  tV» 
tifisf-^ti»*'  Hinc  patct  iilum  vcrfum  brcut- 
cecexplicate  totamcauGm  ,  curinhomi- 
ncs  lub  lcgc  cxiilcotcs  pcccaium  dominc- 
curad  morcem,  &icunn  cos.  quun  Chnjlo 
funt  (jy  fubgratia  ,  dominaodi  ncque  tus 
habeacncquc  vires.  Quod  bicuitet  com- 
mooilratipoccil  cx  collattooe  aocc  dido- 
CoHatiopri-  rum.curahoc  vcriiculo.   Illa  enimvctba: 
partit     GHuod legt  erat  impojfibtle  quia  injirinaiatur 
huiui vir-  per camem, conucniuotcumhtice qunm tf 
fut  cit  vtrf.  femincarne  affe£liupeecatorum,qutfuntpcr 
y.<^i4  ca-  Ugem.vigtbant inmembrumtu,sci( y  cap. 
pitufepttmi.  cap  y.&cum  t^.vetiu:  Stimmlegemjpiri- 
Iftmaite-    tutUemeJft,  at  tgo  carnalu  fum  :  icera  cum 
rttupartit    hiCce  :nouinonJjahitaretnme,idefi  incarnt 
tiufdem  vtr  mts  boiutm:  Ifta  vc ro  :  Dem  in  carnt fiUifui 
fuiCMm       condemnauitpeccatum  ,  confcotiuot  cum 
verff,.eiiif'  Ycrf.6tCa.7.N«»tf  vtro llberatifumm a Itgt, 
dem  capjtit. 


S  ARMINIVS 

tnortuoeo  in  quedetinehartmr,  id  ci^.coode* 
mnato  pcccaco  quod  oos  fibi  fubdttos  ic 
dcuinclosccncbac :  hicvero  caufaplcnius 
cxpltoatur.ncmpc  ,  quodin  catoe  ChnAi 
pciacla  tit  illa  coodcmnatio. 

Vndc  cttam  vcrfus  quarii  fcofus  pboc  Verf^l 
hiicc  anceccdcntibus  confrntancus  dedu- 
ctcu::  quodfciltcct  ,  eoipfo  fado  .  quod 
pcccatum  condcmoacum  cilin  carnciilii 
Dci  ,  luslcgiscomplctum  cll  &  coDfum- 
matum  io  iisqui  io  Chriflo  funt,&  fecun- 
dum  fpiricum  ambulanr.ica  vc  oon  ampiius 
fub  Icgis  duftu  fioc  &  rcgimine.fcd  fub  du- 
dluilliusqui  nosa  peccato  ltbetauiti&  iibi 
propiiosaircruit.  Quodab  Apoftolo  vctf.  CoUAtiihH- 
4.ca.  7  apetcecft  iignificatum  his  vetbis: /«#  t •  • 
Vos  fratret  mortificatt  efiii  Ugi  in  eorporccuir. 
Chrifiivteffetii  altertui  quiex mortuitexci' caf.-;. 
tatu4  elJt  vtfruclum  feramui  Deo.  Nam  ha; 
phiafcsconueotunt.  morcificati  cftis  legii 
&  iuslcgiscomplecum  eftio  vobis.  (ocor- 
porc  Chrtfti eftis  mortificati  lcgi  idem  eft, 
quod  pcccatum  lo  carnc  Chrtfti  conde- 
mnatum  cft ,  vt  ius  lcgis  implcrctuc  lo  vo- 
bis.  Compleio  vero  &  confummato  Icgts 
iure  per  coodcmnation^m  peccaci  cacne 
Chriiti  faftam.fumusaltcrius,  ideft.iusa 
legcin  Chtiftumtrausljtum  cft  ,  vt  ooa 
ampltus  fub  lcge ,  fcd  iub  Chrifto,  lubgra-. 
cta  &  fub  dudu  Spincus  ipfius  cilcmus  & 
viucrcmus.  Ncquc cntm  illa vciba :  vc io$ 
legis  complcrctur  f«u  complcatur  in  aobis« 
itainrelligcoda  iiiur.quafi  lodcmoato  pec- 
caco  in  caroc  Cbiifti,uis  lcgis adhuc  com- 
pleodum  fit,  fcd  quod  tlloi;  io  facloiuslc- 
gis  fit  implcium.  Quemjdmodum  &  fimi- 
lcs  loqucodi  foimulario  Scripcura  quim- 
plurtin.T  vfurpantui.Mjtrh.i.ii.  Illoenim 
fado  wipUtum  ejl  quod pridtciKm  trat  pcr 
Efatam.  SlMih.  t.  x  j.  Eoipfo  qitod  lefus 
Nazarcthx  habitauic  impUtum  ejl  quodprt- 
dicium  erat  fore  vt  Sa^arc'  -sr. 
Matth.  4  14.  eoipfoqcod  J.  1  lus 
Capcrnaum  ,  &  in  finibus  ZcLaloo  & 
Nephthali  impletnm  tfi  qucd  diclum  erat% 
TerrA  Ztbn'         '  '   '     cxorta  eil. 

Matth.8.7-    i   ^oium  & 

eic^iooc  SpiutuumaChril'  laf#»< 
pUtu/n  eji  EJaia  vMicinium.Sic  Matt 

iNijiui. 


f-itrA- 


nk 


r  ^ 

m  INCAP.  VII.  AD  ROM. 

■  Wactli.ij.5f.&  x6  f<;.  Qapd  etiara  phrafi 
K  atu  figmficatur ,  /««f  tmfletkm  tJt.  Matth . 
P  i^.v.y.SicceiafnbiclicnniutactgCDUsdi- 
ccndi  m  confimilci  Tt  ■^enitu 
legutnnebu.  Vjdc  iofiij  ..i  .•..iv...  i/.tcrC 
j{  Lucii.T.tiJahao  1j.1S.Sct7.  u.&iS. 
9.&ahislocis  lofioms. 

Hx  hac  vcro  cxplicatioQcapp.ii  c;  cucuin 
i>UQc<!ocuin  plaaura  6c  pctlpicuuin  cllc> 
qui  ciua  baoc  iotcrpretadoaem  inultM 
fuit  tcnebtis  obfitusi  omoibus  pcnc  iotcr- 
pictibus  id  fatcotibus  4:  mngoipctc  iu  hu- 
lus  toctexplicariooe  laboraattbus.  Quod 
ii  lubet  iam  omuia  illa  vclut  io  bfcicutum 
comple£li>  !tc  bicuitcr  rccapiiularct  tiim 
lon:'c  maiufcltiuscuadctquoddtxi.  Hoc 
itafaciamus. 
c->)m«w»  ergo  viiltrimu4  h(Ultnf*4  homines 
fnb  Ugt  txijientei  fitb  dfmimia  tyriu%td$ 
feccMti  cgptiMcs  detintri  ,  hincfiuiltctndii- 
Jmltcetfoloitos,  ^ui  fnnt  in  Chrijlt  lefu, 
qniqHcjtcHndHm  Jpiritum  ^non  Jccundum 
carnem  nmbuUnt  ,tnimHnes  tft  ^b  omni  con- 
'«  demnMtiimt.ifHt»  Itx.iitfipcttjlHt,.  v*»j^i- 
tilUi  viutJici.jMi  in foio  lefu  Chrijio  ttl^eb- 
is  tinenpoiejl ,  tiberMuit  ijtos  tMlesklege,poti- 
flste.^vipeccMti  fjfmortu  ,  nbtmperio  do- 
■fue  peccmti     condtmnittiont  tiufdrm. 
^-'i,c.i  lurepotuuChriJiittperJuumSpiritum, 
'Tjtpoti  tn  cuiui  CArne  ptcemtum fit  condimn»  • 
tum.vtnuUum  lUsampliHshMbiat ,  «ut  h»- 
herepojfit  iHiHmqm  ChriJiifufjtJn^uM  fui- 
dtm  cnrnt pattrillHm  mtjit.quiti  hn  ipjutn  It- 
gitrnt  impjftbilt  tnfirmiud  fcificit  ptr  CMr 
nem.Atqut itafMelurr^eH  .  vt  iuJegu.quod 
innishabkit  qiium  adhuc  fub  lege  ejfewiu, 
eoinpleium  ft  tniJiistMlibui.qui  ChrijHper 
JldtmfMHi  Juiit»'ytinpoJitrum  tiusgrMtiM  Cf 
ftcundum  SpiritMi  fM»3i  dulhtm  viuerent, 
Mgtrentur      rtgmntur.  Vndtctrtoconclu- 
dere  ncbis  lictt^^uodiUitpiecMumdomtnMri 
Htquit.C^propttrtn  iUi  ifji membrM  luM  fijlt ■ 
rt  poffuntMrmM  iujlitu  D<o ,  iMHquMm  ijuitx 
mortt peccMti  in  vttAm  Spirittujunt  trMUsla- 
rt.Harc^utcin  «dvcilum  vfquc  16.  huiu» 
capitiw  pcilci^iiitut  Apoftolus ,  accommo- 
Watc  ciJ~m  (copo.qucm  haftcnus  mon 
ibauimus  ,  memor  il^ius  adhortatiom» 
^«ampofuitcap<.ix.&  ij.ezcumsadiuu- 


7*7 

(fla  ratiooc  in  proliKum  hunc  tr.i£Vaiam 
«jcucoit  ScdhxcrufHciaot,  neaiunsopc- 
rofi  fimas loxc ita plaaa^  peripicua  cora- 
monilraQda. 


SECVNDA  VAKS. 

QHod  jentcHnu  tjld ,  tjiiit  cttput  v  1 1.  E- 
ftfloU  adRomattosde  hotnine  nvn  fuh 
gratU.fei{  fulflegccofiflftutOy  &  dt 
jmine  nondum  Chrijii  Sptntu  regtntt§ 
expi>CMt,nunijUMm  tnEciUfta  Cbrijli 
htreftos  djninjtd  fucnt ,  fed  fetttper 
adJhpnUiores  dliquoi  ipfter  Ecdtfttt 
doclonthnl/uetit. 

NVnc  aialteram  Propoflti  ncftri  par-  JnftrfiretM- 
tem  veoicmus>guam  hocfine  tra^a.f'^"""^*'" 
rcvifumcrt.vtonir  '   '  ".ncrc qucat ,  i\.''*te^tit 
lam^uamdcfcadt  :iam,  nonryupcr 

natam.aut  ex  cercbromcocoaii^am  cHCe,^*'"^^^ 
ncqueab  barrerico  aliquo  minuatam  :fcd  ' 
aotiquamadmodum  eiVc,  fic  a  booapaitc  .  ^ 
Do6iorum  pnmitiux  Bcclcfut  approba-^/V^*""/- 
tam:qoio  ncabiis  qui  locum  Jimitxpn- 


prctatifunt.coufqucj^eicdam, .  i      cicus '"^*"- 
ootauTfignin  dignam  mdicaucrinc. 

Irituui lib.i,egp.xi.loctim hunr  itMcitMt:  Iruumi. 
Proptcrhoc  crgo-fignum  laluiis  ooftrx. 
eamqaicz  vuginc  Emanaci  cll  ipfc  Oo- 
mious,.-  qooniam  ipfc  Dominus  crat  qui 
faIuabatcos,quia  pcrfcmctipfus  non  ha> 
bcbant (aluari.  £tproptcr  hocPaulus  ia- 
firmiutcm  Hominis  anQnorians ,  aii .  Sti* 
inim^tniMmncit  hjthitMtin  cMrnt  mtM  bo- 
}fM/n.  (icnificaiKi  quoai;}m  oon  a  oobis,''cd  i 
DcocitbonumUluti?.  Et  itcrunr...-  Miftr 
tgo  homM,quu  meltbtTMitit  de  cctpi/rt  mortii 
h:i  -  atorcm .- Gr4/t« 

N  i.i.  i.i^  ii.  H  <>>i  inisrrgeniti,  aotfidf- 
lisiaii  iiciterHon^i 

:ura,nequc 
ti         •     i  ;      •-      .>■>  qui  Cuii:.  i. 
ous  lidcl>%,&tegcnicns  cfl. 

TertHtltMnui  tn  tii.  de  fudicitiM  cnf.  17.  TerttiBiM^ 
Trtt  Na«i 


Mcnteftr- 


718  lACOBVS 

gratiam  Clirifti  eflre.qux  mifcrum  illum 
luhbcraturaa  corporc  nr.oiiisiftius.iquo 
pct  lcgcm  libctati  oon  pocuic  :  quod  Doa- 
Dulla  cxcmplaria  dircftc  &  apcicc  cxpii- 
canc,  inquibuslegiiur:  GratiaDeiptr^.t 
fum  ChriJlHm  Dominum nojlrum  .(ciUcct, 
Liberabicmc  >  feu  iflum  homincm  a  cor- 
porc  mortts  iftius  ,  quod  cll:  prarcipuc  in 
nacccatlanonc  Arofb^ln  rrof  oficum  pio- 
bate. 

Poftcriorc  patic  ciuldcm  vcrf.  i  j.  c(l 
,        ■  brcuii  omoium  didlorum  vclucrccapitu- 
mtlegt  Dtt,        ^       ftatus  homims  iUius  ,  dc  quo 
came  ttgi    f^^Q^cAm  hic  agic.  breuiccr  dcfinicui  & 
precAti.       dcfctibiturihis  vcrbis  :  Uempetgtturipfecgo 
mtnte  qnidtmferuioltgt  Dei,cMrnevtro  Li- 
giptccati.  lo  haruffl  phrarewnrcdlacxpU- 
cacioDC  magnumpomumcft  momcncum 
ad  cotius  rci  couclcationcm  &  dilucida- 
ciODcm,quarc  idx  oobis  ditigcoccr  ruoc 
iurpicieodx. 

Qui  huDC  locum  dc  hominc  rcgcnico 
&  fub  gracia  coofticuco  iQterprccaocuc  hil- 
ce  phrafibus  Itgoificatum  volunt ,  quod 
P:iulus  qua  rcgenitus  Deo  rcniicric,  qua 
tcro  noD  rcgcnttus.fcdadhuc  ex  partc  car- 
nalis, fcruicricpcccato  :  Mcntcmproho- 
minis  parcc  regcnica  accipicDCcs,carocre 
pco  ca  partc  qua  nondum  eft  tcgcnicus,  & 
Icruirc  lcgi  Uci  idcm  putantcs  cflcquod 
leruirc  Dco,  Hcut  &  feruirc  lcgi  pcccaci 
idcm  quod  fcruire  pcccaco.  Vcrum  ncu 
crum  cx  Scrtj>turis  aitis  auc  ex  hoc  loco 
probact  potcft  Apoftoluseoimnoomcn- 
cis ,  fcd  Spiritus  voce  folct  appcllare  homi- 
Dcm  qua  regcoicus  cft.  &  mcrito.  Nam 
meoscftrcgeocratiooisfubic^lum ,  Spiri- 
tus  Gm^lus  cffc<flor  ciufdein  ,  cx  cuius 
commuoiooc  nommis  quoquepatticipa- 
ciooafcitur.  Quio  &  ipfcmeoscarnicri- 
buicur  Col'i.t8.  &  G<rn///dicunrur/T»>^»- 
Ufft  in  ■vMttate  mentu  fuA  Ephcf.  4. 17. 
Jdololtur*  trnditi  ia  reprobam  mtnttm. 
Rom.  I.  T.  18.  &  homintt  mtnti  corrupit. 
Uon  idim   i.Tim.<».v.j.& i.Tim  j.s  •'^  :  .!  vero  non 
t(fe  Dtof!)^  cadcm  finc  Dto  ^  Itgi  1  re.pecctuo 
itgiDiiftr-  ftruiri  ^  Ugipicttui,  patecpnmocx  vcr- 
/fire_..  borumipforumdiucrriracc.DiucrfascDim 
phrafcs  diucrfos  fcn(us  nytatccft  vcrilimi- 


ARMINIVS 

!e  .-  (x  quis  oegecilli  iocambir  proba 
Sccuado,  Ex  di<ftis  Chtifti ocgantis !;  . . 
polle,  vtquisduobusdominisfcruiacDeo 
2c  Mammonac ,  Dco  &  peccaco.  Si  quis 
dicac  hoc  rcfpcdu  diucrfo  ficri  ponV.aem- 
pc  meocc  Dco,  5c  caroc  pcccaco.  Rcfpoo- 
deo  (ic  Chrifti  di<flum  gcncrale  cludidi- 
ftin(fliuncula  ifta,magoo  pictacis  &  cultus 
diuiai  dctrimeotoi  &  qua:  ciitapctrefc> 
ocftra  LiberciDis&  Pfcudo- Nicodcmicis 
pcriftamdiftiodtooem? 

Ac  dicec  quis  Apoftolum  h^^iferte 
affirmarc :  quod  ocgoi  &:  phrafrt^pbc cx- 
plicacae  hoc  dcclarabuoc  paulo  foiuStrMit 
enim  hic  homopeccato,  f^non  Dio.  Tcrtio, 
Ex  confuctudinc  Sctipturz  pcrpccua,qua; 
iftas  rcfttid^ioDcs  oololcc  vfurparcquaa- 
do  quis  Dco  auc  pcccaco  fcruirc  dicicur. 
QU;itc  quum  hic  vfurpcntur  ,  vcrifimilc 
cft,nou  idcm  iftis  diuci  lls  phraUbus  figni- 
ficari. 

Cxccrum  rcs  ipla,  quae  hic  agict^plaoe 
obocuIospoHca ,  vcrumiftatumpnrafc^o 
feofum  nobis  apeiicc  poccft,  adco  vcqui 
oculoprobo,&  lolius  vcricacisindajgaodx 
&  cognofcendx  cupido  illam  inlpicicCt 
habcrc  qucac  quo  libi  fatisfaciat. 

Apoftolus  tcaque  quatuor  legum  hic 
mcottoncm  facic ,  I.  LeguDti.  U.  Le- 
^pecciKtt.  II L  LtgH  tnentti.  IV.  Legu 
M.imbroTum  ,  quzhocpacloopponuocui 
&  cuofcuciuoc. 

Ltx  Det  Sc  Lex peceati  dtre£le  oppo- 
nuncut:  dc  cciam  Lixmentu  Ltxmim- 
brorum.  , 

LtxDti iLLexmtntiicon(ztii\\xni i  H & 
Ltxpercntiic.  texmtmbrorum. 

Vndc  &  LexDiiicLexmembrorumin- 
dirc^L^  oppoouocur  .-  ficut  Ltxptct/ui  8c 
LixmiHtii, 

Vctum  hzc  omoia  cxadicdohocdia- 
gramnutc  intclligiplaniuspotcruot. 


Lix 


IN  CAP.  VII 


Ltx  Dti  ^petc»ti  bicprxcipuamobti- 
ncntdignitatcm  :  Ltxmenti»  ^  Lexmem- 
broTitm  tanquam  aociUatiices  ponuntur» 
&  fcruitium  illis  fupcrioribus  prxdantcs. 
Mtm  enim  eoJeledatMr  legiDei, (jf  Itx mem- 
hroTHm  homincro  cnpttiitimreddtt legifec' 
cAfi :  quibus  pracfuppofitis  rcm  cxplico. 

Duohic ponuntur  Dominiab  Apoflo- 
lo  intcr  fo prorfus contrarii :  ic dirc«Ac  op- 
pofitij  DemcfPeccatitm  :  Hlclcgitimus 
DomiDUS,  hicTytjnnus.ac  pcr  vim  (culpa 
quid.m  hominis  &  iuilo  Oco  iudicio  j 
dominium  vfuvpans  iu  bomincm.  Vtcr- 
quc  homioilcgcm  pooit,  Dcusfuam.vt 
bomo  ipfi  obcdiat  in  lis  qux  prxfcribit; 
Tecctttum  fuam ,  vt  bomo  ipH  obcdiat  in 
cupiditdtibus  ipfius,  ouaslcgc  quadam  fua 
proponii  :  lUa  Lcx  Dci  dicitur ,  bzc  lez 
pcccati.  Illa  Dcushomiacmffublcgepo- 
ruumjad  fui  obcdicntiam  duccrc  conatur, 
bac  pcccatum  cundcmad  fuiobedicntiam 
impcllcic  omni  vi  fatagit  &  molitur.  Ucus 
przfcnbit  fua  Icgc  ca  qux  iufta .  fandla ,  & 
booa  fiinr  ;  pcccatum  fua  lcge  proponic 
eaquz  vtilia,  iucuoda,  &  amocna  fuat car- 
ni.  Habct  lam  vtetquc  ,  tum  Dcus  tum 
Pcccatom  in  ido  bomiocquifublcgccd, 
aiiquid  ,  quod  ipforum  cauix  &i  proponto 
fauct  .  lcgtque  adftipularui.  Dcus  habcc 
mcntcm,  vcllcgcm  mcntis.Pcccatumcar- 
ncm  ■  vcl  Icgcm  caiQis  fcu  mcmbcotum; 


.  AD  ROM.  719 

mcDtcm,  ioauam,confcaticacemlcgiDci 
quod  iuAa.  unifla,  &  boaadc;  carncmad- 
fcnticntcm  Irgi  pcccati,  quod  vtilis,  iu> 
cunda ,  &  amaoa  (it :  lcgcm  mcntis .  quK 
cll  nutitia  lcgis  diuiox ,  ciufquc  adicofus; 
lcgcm  mcmbrorum  .  qux  eft  adfc^lus  lc 
propcnfio  10  illa  quz  vti!ia,iucundj,3c 
amocoa  fuoccaroi,  id eft,  io  bxc  muodana» 
tcrrena ,  &  vifibilia.  Hx  dux  lcges  dicun- 
cur  <t»nr^T[>c,t4»ii.  vcrf  zj.inftar  miiicum 
qui  bclligctanr.  &  inacicftantaducrfusfe 
iouiccm.vc alccralteium Iupcict,&  vid^o- 
nam  Dotxuno  Imperatorique  fuo  obci- 
ncac.LexmcotismilitatlcgiDci.Iexmem- 
broi  um  lcgi  peccati ;  illa ,  vt  dcui^acarne 
&  lcgc  mcmbrorum  bomincm  fubiiciac 
lcgi  Dci«borfum  vt  homo  fcruiat  Dco: 
hxc  vtlege  mentisfupcrata  hominrmad- 
dicat  &  captiuum  tradat  Icgi  pcccati ,  bor- 
(um  Ytbomofctuiatpeccato.  Dc  bomine 
cftpugna  ,  huncfibi  Dcusfubiicerc  vult, 
vulc  &  peccacum ;  Illc  lcgcin  fuam  illi prx- 
fcribic ,  iftud  fuam  :  vccrque  fuo  milicc, 
qucm  in  ifto  babcc ,  vciturad  vidloriam  fi- 
bi  comparandam.  Hiociamapparctauid 
iftx  pbrafcs  figaiHccoc.  Mcoce  fcruirc  icgi 
Dc! .  cft  mcnce  aflcncicnce  legi  Dci p^c- 
ram  fuam  milicarem  cidam  Icgi  Deiprz- 
ftarc  ad  bomioem  Dco  fubiicicndu.Cai  nc 
fcruirc  Icgi  pcccacicft .  carocadfcnticotc 
dcfidcriis  pcccaii  opcramfuammilicarcm 
pixftarc  Icgi  pcccati,ad captiuandum  ho- 
miocm  legi  peccati,pcccatoque  fubiicico- 
dum.Fioiscrgo  pugaz  eft,vt  homo  vcl  le- 
giDci.vcI  lcgi  pcccatifubiiciatur,idcft, 
vel  fccundum  caroem,veI  fccuadum  men- 
temambulcr.  Aiflioad  fiocmteodcoscft 
bclligcratio  ;  qux  boftilis  quidcm  cft  ic 
ioimicc  ioter  partcs  pugnansicdfuafionc 
vtcns  crga  bomiacm,  liac  cuius  aiTcnfu 
ocutra  pars  ifto  finc  potiri  potcft.  Mcas 
carni  aducrfa  voluotati  bomiois fuadct,  vc 
quod  iuftum .  (aniftum ,  &  bonum  cft  fa- 
ciat ,  rcpudiaco  dclciftabili :  Caio  mcnct 
repugoaos  cide  voluncaci  fuadct  vcpoft- 
habico  quod  iuftum  &  faodumcft,am- 
pledacur  quod  io  prxlcos  dclcAatiuncm 
&  vcilicaccmadferrcpoccft.Eifc^io  mco- 
cisinvoiuacaccmcft  volitioboai .  &mali 
Ssss  odturo: 


lexDei.  jdircflc^coacraria 

Ltxpee- 

CMtt, 

0  \ 

a 

7P 
0 

r» 
U 

□ 

... 
0 

M 
U 

Lex  Men 
\  tii. 

r> 
0 

0 

r» 
W 

n 
t» 

0- 
0 

o. 

D 
•* 

ldirc£leconcraria 
1  • 

Cex  Mem- 
trorHm. 

710  lACOBVS 

•dium:  Efre^iocaiDisiAeaDclcm  cd  voli- 
tio  mali»  &  Dolirio  boni :  aux  c(i  toIuou- 
lis  nuoc  in  haoc  ounc  in  ilum  pjttrm  mu- 
C3cio.  Ac  vcrius  panis  cfFc Aio  foicior  fii  & 
poccDcior  io  hoc  homioci  dccbraccucn- 
f  us.Hic  auccm  cd  cucntus  pugnx,aon  pa- 
cracio  booi ,  noo  omiflGo  mali .(iguum  im- 
poccnctx  mcocis,  illud  iubcniisihoc  vc- 
cantis.iltudprobancisihocimprobaDris:  & 
pactacio  mali,  ominio  boni ,  hominifquc 
capciuacio  fub  lcgepcccati  .dcmooft<ans 
io  hoc  homioc  pcccati  &  rarnispociorcs 
clTc  parccs  &  dominium ,  fruftra  rcniccntc 
lcgc mcncis.  Caufa  idiuscucncus  cll  !c«is 
pcc  carocm  dcbilrtatx  impoccncia.  Rom. 
i.j  8i  carnis  lu  ifto  Kominc  vis  &  pertinax 
poicntia  .  quxcHicic  vthomononfccua- 
dum  lcgcm ,  fed fccuudum  carocm ambu- 
lcc  ,  nou  fecundum  Icgcm  mcotis,  fcdfc- 
cuodum  IcEcm  mcmbrorum  inccdat. 
Quod  fi  ad  nanc  pugnamaccedatfortior 
vis  fpiritus  Chtifli  ,  qui non  in  tabulis la- 
pidcislictciatn  IcgisiD(cribac,fcd  incabu- 
lis  cordis  carncisamorcm  5l  cimorcm  Uci 
imprin-iat ,  tum  alium  cucuium  nnn  (pcra- 
tc  modo  licct ,  fcd ccrto  obtincrc  daturj 
vt  Apoftolusindicat  Rom.8.i.Fitcnim  vt 
illius  (piiitus  vi  homo  cipnujtus  lam  antc 
lcgi  pcccaii  ab  cu  libcrctai .  Sc  noo  (ccun- 
dum  carncm  ,  verum  fccundum  fpiritum 
'  r ,  bocc(hinotnBi,a^lum,&du- 
fitiius  fan6i  in  viu  (tta  fcquacur: 
qui  inotus,aiflu$,acduklus  in  cuudcm  qui- 
drni  fi(7cm  rrndit,sd  qucm  lcxUei  &nHn- 
tis  homineni  duccrc  con  ibanturiar  impari 
cHfvffrt;  vrpote  proptcr  impcdimcotum 
lcgis  pcccati  &  mcmbrorum  conatum  pcr- 
fireic  non  valeniibus.  Qux  ctum cflcaufa 
quod  illc  Ij(  r      -  ilamlc^cmfca 

nicntrro, (cii  ,  .  .turaambuljrc 

dicitur  j  phcati  Aprflolica cap.  8. fxpc,& 
'         '  '    c.  Gal.f.iS.  Nonqut- 

.K  o  jvimfpiiituni  viucnsnon 
TiuaTfccundumlcPcm  Dcij  fcdquod  non 
lcx,  fcdfpiritus  Chrifti«ufa(itquodho- 
mo  fccundum  lcgcm  Dci  vitam  fuamio- 
fliiujt.  L:x  enira  iubcrc nouit.aciuuaic 
»on  pofcfti  vcAiiEoftinusfxpcincuIcar. 
Hioc  lam  cooftacc  porcft,  cx  hcc  ctiam 


ARMINIVS 

vcrfu  nihil  ad  concrarix  fcncentix  proba- 
cioocm  adduci  poITcifcd  iftam  c^au dc  ho- 
minc  fub  Icgc  locum  cxplicac  ctiam  hoc 
verfuftabiliri.Nam  illehomo  quafublege 
cft,mcnic  lcgi  Dct  fcruit ,  qua  vcro  caroa- 
lis  caroe  fcruitlcgi  pcccati,  &  ita  fciuii  vc 
fcipfum  captiuam  icddatlcgi  pcccaci ,  fhi' 
ftta  rcluiftaDic  mcntc  6c  coofcicmia  (lia. 
Ncquc  vel  tantillum  (cruit ftabilicndxal- 
tcri  fcntcotix ,  quod  Apoftolus  dicit ,  Iffe 
Ego.  Nam  &  vocem ,     ,  iam  aotca  frpe 
viiirpauit»  eciam  tum  cum  diccrcc  peeeit-' 
tum  rn fe  optrsri  omnem  cuptditMem,\ciri9. 
feftne  Uge  quandoq;  vixijje  Icu  viuMmfHiJfet 
MiiHtHtu  vert  legu  mortuMm  fHtjfe.veti.  9  fibi 
mnTt^MtnmeedereJnimtrtem.  vcrC  10. feper 
mandatum  fedMclHm  {yoccifum  vcrfii.&c. 
PronomcD  vcro  eu^-rii ,  adiuodum  ptooO' 
mini  ego,  indicat  hoc  Pronomco ,  egot  rc(e- 
rcndam  ad  illam  pcctonam  dc  qua  aocca 
atflum  cft.  Eft ctumdcmonftratiuum pro- 
ximcauccccdcncis.  q.d.  Ipfe ego,dt qitt nn- 
teafrrmenrm  halfHt.  quod  cciam  patct,quia 
cooduditcx  prxccdrntibus,  illum  homi- 
ncm ,  cuiusin  fc  petfonam  fulcc^itirap^ 
ftubntc  prudentiaSpiiitus  •  (crinre  mcotc 
Icgi  Uci.&carDcIegipcccati.  Confidcrcn- 
tm  qux  Apoftolus  m  fuis  Epiftolisdcfc- 
ipfoiciibit,  &  cum  hifcecoofcraotur,  9c  a> 
pcrtc  darcbic  Apcftolum  hic  dc  (cipfo, 
qualistum  crat  minimecgide. 

lam  vcro ,  fi  lubct ,  congcranrur  omnia 
in  vnum  &  oboculosponautur,vtTBoio- 
tuiiu  inlpici  polTioc  &  ludicari. 

//omoilledcquo.igit  Apoftolus,qua- 

tcniii,cft 


SUibLcgc. 


Sca  0gHofcit,feH  ap- 
prebat  quodperpt- 
trae^. 

rult  tjMidem  bonum. 

Odtt  maium, 

Confevtit  legi  Dri 
^Modbonaf: 


Carnalis  &  iranci- 
pium  pcccaci. 


Ferpelrat  quod  nci. 

agnofcitftHMfpro  j  -y^ 
bacj.  tHTt)n»a(»T 

At  Mo» facit  bonum. 

Et  facit  tamen  ma-  i  ipmin  pte- 

lum.  cati. 
Tnctt  tatntte'  tjuod 

nvultj. 

Ealrt  ' 


li/iltet  veUe  Immpi. 


Sctt  Mtnplim  il>fum 

DtleRaturquid^  legi 
Dei  jecNnJnm  in- 
teri«rl  /Miminem. 

SeeunJ'  '■■  ■■•  men- 
tu  ■  i^erat 
fum  lege  memLro- 
rum. 


Vnde  exelAmat ,  quis 
meerif^iet. 

Jkltnte  igitur  feruit 
Itgi  Deu 


IN  CAP.  VI 

Sed  ctmperit fthi  m»  • 
lum  adtiuere , 
boHum  ferScerCu 
non  inuenitj, 

Sed  peceatum  quod 
in  ipfo  habttnLj 
facit  malum. 

Sed  habet  aliam  le- 
gem  in  mtmbrit 
fuu. 

At  lex  memhrornm 
ita  bellinerat  con- 
tra  Ugem  mentu, 
"vt  honiintm  cm- 
piiuum  reddat^ 
Legipeccati. 

Ex  hae  mifiria 
corfore  mortit  hu- 
iu4. 

Carnt  vero  feruit 
LtgifeccatiT 


Hxc  ica  intcr  feoppoficanonfuntdir' 
iunncDi-tj.cium  i(li  homini.dccjuo  hicagi- 
iur,acc(ibuuncur,rcd  coniungcada  runc.& 
lunflim  illi  cnbucnda.  Sic  cnimpoftulat 
racio  ipfius  rubic^ti.qaodfiiblcgccft>& 
fub  pcccaci  dominio.-  quafublcgeeftilla 
priora  iili  conueoiunc,  cjua  fub  pcccati  do- 
minio  hafc  poftcriora.  Modus  vcro  quo 
Apoftolus  hzc  inccr  fc  iuogic.  &  iun^a 
honiini  ifti  actribuu.cft  pcr  difcrccamc- 
nunciationcm  ,  quod  indicacparticula  »« 
cicbro  vlorpata,  qux  cft  ipfius  poft  po- 
ficiua:akcra  autcm  fiucaltcia orationcm 
intcgram  non  ablolBit>  fcd  ,4"  notat  alt- 
quid  fccuturum  »  aliquid  pricc/lllVe, 
c«m  quo  prior  vcl  poftcrior parsoratio- 
nisiungidcbcat.  Quod  hic  diligcnceieft 
obrcruandum  ,  qucmadmodum  cciam 
quod  vcraque  pars  oon  fic  ciufdcm  ordinis 
Scdigniracis  ,  fcdpoftcriorprzcipuafit& 
ptiiicipalis,  ad  cuiuscxplicarioncm,  illu- 
Jlracionem  »  amplificacioncm  ,  alccra  ilU 
pnot  lanquam  !rj./»w«;  ad  ^ir»^««i  &  rcd- 
ilicioHcm  adhibctur,  Quarc&illapoftc- 
I !ora  pertmcntad  iaiiorcmexplicacioncm 
3c  ptubacioncm  caufz.prupriz  ob  quam 
!iomo  fub  lcge  pcccato  tcfiilcreiicqucat|| 


I.  AD  ROM.  7u 

fcd  peccacum  illi  domiaentr:  prioravcra 
ad  lcgis  excufitcioncm  pcriiocnt  fiue  fii- 
ciunt,  oe  illi  merito  culpa  iftiuscriroinis 
craafcribipofTir.  Ez quibusomoibusiun- 
^isconcludipoicft ,  quod  hoino  ,  dcquo 
Apoftolus  agit.fic  adkuc  ratiooe  przdo- 
minantis  carnis  &  peccati  inhabitantisia 
carnc  ipfius  ccofcudus  in  Caroalium  ou-  * 
mcto ;  fcd  qui  proptcrca quod  fub Icgc  fic« 
atque  ica  vt  lex  io  illo  cfrecctit ,  quicquid 
per  Icgcm  lo  homioc  pcccatore  ad  gia- 
uam  Chnfti  traosfcrcodo  &  traduccod» 
effia  folcc,  propedicm  ex  carnalium  nu- 
mcro  fitcximcndus,  &  iogratizftitucol- 
locandus:  vbi  noo  aroplius  aufpiciis  &  du- 
dluLcgis concra  vi.^cocos  &  viucotes  pcc- 
catoium  afixAus  litpugoatvrus, fcdgra- 
ciz  vicz  Spiritu  fiind^i  du^u  &  a£lu  cootra 
ciucifixos  &  moftificacos  affcdus  dcccr- 
cacurus ,  doncc de  iifdcm  pcoirus  morcifi- 
catis  &  fcpultis  plcnam  vi(floriamrcpor- 
cabic.  Huoc  inconfiftcncumftatum,  vcfic 
loquar ,  qui  confidcrabit ,  facilc  ▼idcbiti'*'***^''"*'" 
quzhicab  Apoftolofcriptafuocad  iftum  ^'*fi*^  i^g^' 
ftacumcfrcrcfcrcnda.  Diligcnccr  cnim& 
veluc  ex  propofico  caaic  fibi,  nc  vllibiia 
ftatus  iftius  dcfcriptionc  fpiritus  Tocem 
vfurparcc:  quatamcnfequentecap.  8  fin- 
gulispcEac  vcifibus  vtitur ,  atqucitaApo- 
ftolo  huic  cft  familiaris  in  omnibusEpt» 
ftolis.vt  pcrpctao  mcoti &  oriipfiusob- 
ucrfari  vidcatur,  przfcrtim  vbi  dercgcoi- 
tis.  &  illorum  crga  Dcum  &  prozimum 
officio  agitj  ctiam  vbi dclu<5taagicquam 
pii,cum  carnc  &  jeccati  rcl  quiisadhuc 
habcot.Cuius  vcl  folius  rci  cogitatio  fctu- 
pulum  loiicctc  potcft  &  dcbct .  hunc  locil 
dcrcgehiiis&  fubgratia  cooftitutisiotec- 
prccaotibus,  fi  modo  vcri(atiscoi*nofcca- 
dz  fy nccro  dcfiderio  flagrcnt,  &  llli  ipfius 
caufa  ament,  cciarofi  cum  przcoocepcis  o- 
pinionibusnoo  confcntiar.  €^e  mod0 

Vclim  ctiam  diligeutcr  confidcrari  ab/"'^*''^^ 
omnibus ,  quomodo  Dcus  nos  ad  fidemin^'**^^*- 
Filium  fuum  ,  &  fidci  obcdicntiamaddu  »ifentiam, 
cat ,  quibufquc  mediis  vtaiuradpcccato- Z^'''''""» 
rcm  conucrccndum.    Scimus  Dcym  vci  ChrtJJum, 
verbo  fuo  ad  td  cfficicndum  ,fcimushoc/'^'7"'«*<- 
Ycrbuia  conftarc  duabus  cncntialibus 

Ssss     X  &  inrc-  ■      ■  • 


4 


7" 


lACOBVS  ARMINIVS 


Jtttgujlin. 


tc  iotcgralibas  panibus  Lcge&  Euaagc- 
lio ;  fcimuslcgcm  prius  ptxdicaodam  pcc- 
catori.vt  illam  intcllicat  &  approbci,a(l  il- 
iam  agoitam  vitam  (uam  cxp]orct&  exa- 
mtoet  t  cxamiac  fa^o  pcccacorcm  fc  & 
(iamnarioDcm  commeritum  agoolcat  i  ob 
pcccatum  dolcat&triftctur,idcmcxfccrc« 
•rot ,  libcratorc fc lodigerc iotclligac ,  &  ad 
cundcm  mixrcodum  inftigctor  &  com- 
pcllatur.  Ita  vcro  pcr  lcgcm  pr.-rparato , 
gratia  Euaogelii  c(t  aoQUatiaoda  .  qu.r 
zncoti  a  Spiritu  fan^o  patcfadla ,  &  cotdt 
pcr  cundcm  obngoara ,  fidcm  iu  nobisgi- 
goit,  quaChrifto  voiinur,  vtcommunio- 
ncm cum  illohabcntcs ,  rcmifTlonem  pcc- 
catotum  in  oomioc  illius  obtincrcmus,  & 
viuiiicam  vim  Spiritus  cx  illo  tcahamns, 
^ua  caro  cum  concupifccotiis  mortifi- 
cecnr,  &  oos  in  oouam  vicam  rcgcoeic- 
mur ,  io quafiudtusgracitudiois Dco  pro- 
fcrrc  oon  vclimus  modo,  fcd&  poHimus 
&  faciamus,codcm  Spiritu  inoobiscffi- 
ciencc  vc  &  velimus  &perficiamos.  De- 
fcribac  iam  mihi  qtiiscxScriptuta  proprios 
cflcdus,qui  cx  Irgis  prxdicatioac  cxidaot 
inaoimisillorum.quos  Dcusadmcliorcm 
vitam  coouertcf  c  dccrcuit,  &  dabo  illi ho- 
irtiocm  qualisoobisabApodoIofub  ipftus 
pcrfona boc 7. cap.dcfctibitur.   Scd an hi 
cfh:^us  pcr  pracdicatioocm  Legis  in  ido 
ho:         oducuoturcitra  r  Chrifl 
&u,  i  ..;  oncm  SpiiitutJ  *^  i.ocaffir- 
mare  audcac.  oiu  Pcla^iaoxdoif^rinaifa 
tcllcs  vel  cxprimis  ?  Scd oon  contiauo  fub 
gratia cft ,  &  Spiritu agitur ,  ducitur,  rcgi- 
lur.  qui  perlegisprxdicationcm.Spiiltu  S. 
bcnediccotc  &  coopcrantCjadChtiftigra 
ciamcoafu^crc  co:         ur.  LcxenimeJJ 
ftJagogtu aU Chrijiu .         legu ejl  Chriftm 
ad iiijiiiia  omnt  credenti-f  er  Itrem  ejl  agnitio 
/rrr4/i.  AuguH.dehoc  contraduas 
Epift.PcIjgian  ad  Booiuciura  c.f.  agit.di- 
ccns.  Ad ha»e Dci gratitwi  Lexdepnttari- 
cattone  terrtndo  ianqua f^dago^iu ferducit, 
njt  fc  conferatuf  hcTfiim quod ipfa  conferrtu 
nonffotuif  Paulo  poft:  Soner<fole^em  eua- 
eMamuiperfidem ,  Jed le^emfiatMinsiu ,  quA 
terrtndo  dueitMdfidem.  Ideo  quipfie  lex  iram 
tftratur,vt  territo  atque  conuerfeMdiufii' 


tiam  legii  impltndMm  ,  Tiei  rniftrieordiam 
gratialargtaturper  lefum  Chrifium  Domi- 
num  nofirum ,  <jui  efi  Dei  Japiintia ,  dt  qtta 
fcriptum  efi ,  Legem  miftricordiam  in  Itn- 
guaportat :  legem  quMterreat.miferieordiaf» 
ijuajubueniat  i  legemperferuum,mif$ricor' 
diam ptrfeipfum,  <^f. 

Infpiciaturidem  Auguftiousli.de  corr. 
&  grat.  cap. I.  vbi  ita  ait  conuc  nc- 
gotioquoda^imus.Dow/wr<' ."  '"i 
ofiendit  nohuMquomahdec^: 
bonum faciMmm.qucdfolum  poteji  iegu  iitte- 
ra ,  verum  etiam  Mdiuuat  not  vt  declinemm 
amalo^faciMmmbonumt  quodnulliupo- 
teft fine  SpiritugrMtia :  qut  fidejit ,  ud  hoc  lex 
adefi  vt  reoi  faeiat  ^  otndat : propter  qued 
dicit  Apafiolut;  littcra occidit.Sptritusau- 
tcnt  viuificac.  Guti ergo legitime Uge  vtituri 
difcit  in  ea  malum  (jylonum  ^notieonfideni 
in  virtute fua  confugit  aagratiam ,  qua  pr*.- 
fiantededinet  a  malo^fatiat  bonum.  §>uu 
autem  confugit  adgratiam ,  ntfi  quuma  Do- 
minogr^us  hominu  diriguntur ,  viMtnt- 
tHi  volet.  Acper  hoc  ©•  defiderare  auxilium 
gratiA initium grMtiaefi .  Vidc  vlcciiusca.f. 
eiufdcm  Iibri.  Kon  vi*  tibi  tua  vitia  de- 
monfirari :  non  vit  vt  feriantur  ,fiatque  ttki 
vtilu  doIor,quo  medtcum  quarat :  non  vu  ti- 
bi  tuipfe  oftendi,  vt  cum  defermemtevida 
reformalionem  defideres,  eiquifuppUces.iH  in 
iUamaneaifaeditate.  Eccap.<J. C<»r 
ergo  origo  damnalilu ,  vt  tx  dolore  c. » ^ , .  - 
nuvoluntOA  regenerationiioriatur.  Sitamtn 
qui  corripitur fiUm  efi promiffionie,  vt firtpi- 
tu  correptionuforinjecui  infonanteatque fia- 
^eUante ,  Deu*  in  lUo  intrtnfeciMcccu!rn  iri- 
jpirationeoperetur  veUe^. 

Mufcul  loc.com.cap.de  Icg.tol.it4.I.«f 
factt  vt  non  modo  inteUtgain.fed  Qrcum  mor- 
fi  confctenti».  fentiam  ^  experiar  tjfc  in  me 
peccatum.  Iiem  :  propris  Ugis  effeQio  e\U 
fjucd  nos  inexcufabiUter  ptccati  reos  ejfc^ 
coHuincit .  maUdUio  Jubiicit ,  ^  damnat^. 
Gal.j  crffnfupeccati  (ffcondemnati.-^nuper- 
culjos  anxiosreddit,  tugratia  DeiMppetentes. 
Hinc  iUudefiApvfioU  qucUKom.-j  .difi:utat, 
^  tandem  exclamat  :  Infalixcgohoroo, 
quis  me  liberabit  dc  corporc  moitis  huius? 
Gtatia  Dci  pcr  Icfum  Cbciftum. 

Scd 


IN  CAP.  VII. 

Scdan  ergohoc  opuscft  Spiritusrccc- 
nciancis  ?  Quod  ad  fiaem  farcori  quo  dad 
cfF««flum  iplumdiccrcnotjaufim.  Morti- 
Hcacio  cDim  &  viuificatio  ,  qua;  feu  paices 
inccgulcs  cotam  icgcncracioocm  conti- 
ncnt.pcrcommunionem  mortis  &  rcfur- 
rc(flionit  Chiifti  m  oobis  pcraguntur.Ro. 
6.  Diilmguir  Apoftolus  Rom.8.  intcr  5^/- 
ritum Jtruitutii  admetum,  Qrjpiritumnd- 
efifionis.^vctf.  if.  Illum  Ugaltm  mulri  ap- 
pcliant ,  hunc  Sfintum  Euangtlii  Chrijli. 
£rgo  tllius  opcram  huius  przccdancam 
fjcio  vtiamque  vcroad  vnum  fiucm  tcn- 
dcntcm.  Vndc  apparetmcam hanc  7.  ca- 

J)itis  explicacionem  ycxxAo(\.t\nx  dtlege 
tgifque vJu,^grMtid  ChrijlintctJfttMtt co- 
itariam  noncnc>(cd  doclotes  Ecclcfiz  qui 
fccus  illud  intcrprecancur  ,  dc  hocncgu- 
tionoD  cogicalfc  quum  caputillud  cxpli- 
careot.  Quumemm  illud  ipfum  doccant 
cx  Scriptutis  ,  quod  cgohoc  capitc  ab  A- 
poflolo  agi  cxiftimo.  oon  ia  ipCa  lcotcntia 
dogmacum  dillcncimus .  fcd  lautum  in  eo, 
quod  ipfi  hunc  locum  ad  illua  dudiinx 
caput  pcttioctc  ncn  atbitiancui ,  quod  c  ■ 
go  iQhic  cx  ptofcnb  tiaiSlaii  atntmo,  oon 
tamco  cgo  folusjfcd  ahimccum  ,  vt  pofl 
vidcbimus. 

Oiitllio,fic      si  quis  cxcipiat  pcr  iftjm  meam  expli 
cationcmttiplicero  pom  llaium  hominis, 
quum  niii   dupliccm  Scnprura  agoo- 
lcat  ,  &  cria  lacrociuci  hominum  gcuc- 
ra  ,  cum  Scripcucis  nunoifiduo  nocafioc; 
I  ritrationut^quirtgtntr.%- 
■  liow.iocijidtltsc^in^.ieles, 
Rf^hmfo.     regtniti^irregtnitt.S^c.    Rcfp.  I.  lila  cx- 
I        pIicattODC  oon  pooitrcsfljtus  coonden- 
tcs,ucquc  ttia  hominum dirtiniflj  &  pcifc- 
^leopporicjgcncrajfcd  doccti  quancum  io 
horaiftc  Icxcriiccrc  valcac .  &  quomodo 
idcm  pcrlcgcm  confugcic  compcllicurad 
II.      gratiam  Chiiili.  II.  Uico  (Lcu>i)  honiinis 
quihicdcicribicur  non  ciTi-  confillciKcm, 
fcd  gradumpotiusab  vnoadahctiim  l\jtu, 
aU-tuinr    -      3c  infidclir3tis  a.^  fljtum 
rcgcoerjv.        .  grari.v ,  a  lljtu  vctcrc  in 
AdaiDo.adlUtumaouum  inChriAo  :  fc- 
'      "  n  lionju  iftcrcn .' 

jDc  nimis  nug' 


AD  ROM.  72J 

diftantia  voiusftatus  ab  altero  ,  qaam  vc 
traofiri  ab  vno  pofllt  ad  alccrttm  fine  gradi- 
busintcrmediis.  III.  Negoabfurdumcf-  H  I. 
fe  ctiplicem  poni  hominis  ftatum  diacrfi 
icmporis  habita  rationc  ,  ncmpc  aoce  le- 
gc  Tcl  finclcge,fublcge  &  fubgraiia.i 'am 
Apoftolica  Sctiptura  triplicis  illius  flatus 
fjcitmcncioncm  duobusiibscapitibus.  6. 
AC7  &adGalat.4  &  f.Auguft,  lib.cxpofic. 
qaarundam  propoiuiouumcx  Epiftolaad 
Romanos  in  cap.  j.  Itaqut.^.  ijiosgradutho- 
mtnu  diJlinguamits,aKtc  legem ,  Jub  Itgt.Jub 
gratia,i»face.  Ante  UgtmJeauimurconcH- 
ftjcentiam  camuifub  Itge  trahimur  cum  ta: 
Jub  gratia  Htcftquimur  eam,ntc  trahimur  ab 
ta:lnpact  nulla  eji  concufijcentia  earnu.An- 
te  Ugem  ergo  non fugnamiu  ,  Juh  Ugt  fugna- 
mui,iic.  Infpiciatui  hic  Bucctus  in  cun- 
dcm  huoc  locum  commcntans.Pooit  eoim 
tripliccm \\ovn\acm,profanHm ,  f^nondum 
credtnttm  Dto ,  fanhum  amantem  Dti, 
icd  infrmum  ad  prxualcndum  peccato,dc- 
niquc  poccnciorc  Spiricu  Ciitifti  ioftru<ftij. 
3dcovtnonpo(fitmodo  rcprimcrc  &  da- 
moarc  carncm  ,  fcd  ctiam  cum  volupta- 
cc  &  ftudioconfirmato  &:  pcrpctuo  rcipfa 
viuat  viram  Dci.  Qujn  &  totus  ipnus 
commcDtanus  iofpiciatur  Scapparebitin- 
icr  illius  (Sc  mcam  explicarioncm  parum 
aJmodum  intcrciTe  ,  quod  ad  rci  fum- 
numattincc  ;  quod  cciam  capiccfcqucnci 
cx locisciuldcm  commcntij:ii  adducbsli- 
quido  probabo.  Sed  videamus  annon  1- 
piaSciiptura  muUisin  locistriahominum 
gcncraproponac,  &  tiipliccra  ftjtumno- 
bis  dcfctibat.  Apoc.j.ir.i*.  Dicuncurcire,  , 
fciuidi ,  frigidt ,  ic  tepidi.  Chriftas  dicit fc 
noo  vcnillc  vocatum  iuftos  ,  idcft,  qui  fc 
ralcsexiftimabjut,  fcd  pcccatotes ,  id  cft, 
qiii  fc  cilcs agnofccbant,aut agoituti eircoc 
p  in  illiusi& quidcmadrc- 

'4    -  .      .   ^  .    ilus  vocat  ad  (cfatigatcs 
e^prelfos  oncrc  pcfcatotum  ,  ablcgaosafc 
I  tiirgi  Ih.  Cr fnptrbos  :  Sic, 

I*ji.\boIa  Pharizjti  ©•  Puthcani  nobism- 

■  j:  :  In  Pharrzto 
iM  .i;3;r,jltctum 


IN  CAP.  VII. 

ricnm  ioceciuat.  Scd  vcrfum  ipfum  iDfpi* 
ciamus,  qui  ita  habce. 

Sam  UxSpiritmvitA  in  Itfn  Chrijlo ,  li- 
hiTMHit  mt  a  legeftec»ti  ty>  mortu. 

Antcquam  illum  vcrlum  coDfcramus 
cumaotccctientc  >  phrafcsinillo  vfurpata: 
primam  cxplicaadaf  fuot.  Lcxitaqucfpi- 
ricusdicitui  lus,  poteflas  ,  &  visSpiritus 
^D^i  i  manct  enim  Apollolus  in  modo 
loqucndi  aotca  cap.  7.  vHtato  vbi  pccca 
to,mcnti,  &  mcmbrislcgcm  ttibuit  16  cft, 
poicftatcm  &vi  u  iubeodi  &  impcllcndi. 
Spiriius  hic  dicirurvitar,  hoc  cft  ,  viuifi- 
cus  ,  phrafi  Hcbtjcis  familiari  ,  qui  gc- 
niciuos  fubllanuuorum  pro  adicdtiuis  v- 
furDanti  vcciuitasDci  ,  homoDci.Dcus 
iufticia:,3cc.  Oppofitc  autcm  6c  6\[\\t\6ic 
ficdicitur  contralcgcm  littcrx  ,  fcu  Iitic- 
ram  Icgis  ,  qua:  ad  viuificindum  imbccil- 
lis  c(l,  &  Dihilaliud Qouitquam  occidcrc: 
i  u  X  ra  1 1 1  u  d  i .  C  or.  j .  6 .  Z,  ///fM  occitiit,Sfiri- 
tusaiit  viuific0t:Uciv,G3l.i,v.ti.SiLextiM- 
t* fuijfet  qtu.  pojfet  'vimfUnri,  vere  ex  Itg  e  ef  • 
fitiuJlitiM.  Diciturauccm  hxcioChnfto 
Icfucflc,  nou  quia  in  pcrfona  Icfu  Chiilh 
untum  fit.lcdquia  in  IcruChrillo  tantum 
obtincripoflicfccundumid  quod  dicitur 
SpnitHm  non  ex  opirihm  iegis  ,  ftd  per  amli- 
tum  fidei  in  Chrijlum  obtingcre  crciienti- 
hui  Qucmadmodum  lib  phufis  (  m  Chn ■ 
^tf )  U-piirimc  in  Apoflolicislicteris  vfur- 
patut.  Qupd  vcro  &  hocloco  iOa  phralts 
ica  f\t  accipieu  la  ,  patcc  primo  cx  fcopu 
Apoftoli ',  qui  cft  doccrc  ,  noa  ex  Icgc, 
lcd  cx  gratia  Chrifti  obtingcre  fidelibus 
iuftitia.n  &  Spituum  (aotllu,  cuius  vipof- 
fiutpcccato  dominaii  ,  &mcmbiafua  ar- 
ma  luftitix  Dco  pracbcre. 

Sccundu  er  coliatiooc  huius  loci  cum 
vcrfu  primo.  Tiibuiturcnimiisqui  fuut  in 
Chriftoimmunitasa  coiidemiianc)iK-,pto- 
ptctea  quod  Sp.  viuificus  iu  Chrifto  cos  li- 
bcraucntalcgepcccati  &  morti^. 

T-  '  '  uSpinrus  viuificus  nonlibc- 
rata  i.^  .  .kaii  &  morris  ,  nifi  qiiacom- 
municaiuscftcum  iisqui  funt  in  Chtifto. 
Huicautcmfpiritui  virx  tnbuuur  ,  quud 
hjcrctillos  ,quiiii  Chiifto  Icfu  liintalcgc 
i^ccCAti  &  moiiis.-hoccft,  a  vi  vt!  rvnrrji 


AD  ROM.  7i7 

depcccatidoininantis&  occideotispcr  !e- 
gem  :  <|ux  libcratio  oppooituc  capciuitati 
(ub  Icgc  pccrati  ,  cuius  mcocio  tada  cft 
cap.7 .  vcrf  t  j.&  corpoii  morcis  cuius  mcD- 
cio  ibidem  fafla  eft.v.14.  a  qua  lcge  pecca- 
ti  ,  &  quo  corpore  mortisnomofublcgc 
cxiftcns  pcr  lcgcm  Mofis  &:  pci  Icgcm  mc- 
cisfux.coaleniicotii  lcgi  Dci » libetan  du 
potuit.  Hiocvcro  opume  probacur  con- 
clufioifta,  qux  vcrfuptimoex  prxccdcn- 
tibus  cft  dcdufla.  Nam  hbcraiioalcgc 
pcccaci  Zt  mortis  oppooitur  condcmoa- 
ciooi,  5e  proptcrea  illa  pohta  haoc  collir. 
Libcratio  ilu  tribuitur  illis  qut  funt  m 
Chufto,lc  qui  fccujidum  fpimumambu- 
laoc:  vodelcquitur  lUosacoodcmoatiooc 
immuncspixftan.  Racio  autcm  curifti 
fubicdto  tribuatur  illa  libcratio ,  cft  ^  caufa 
hbcrationis,  Spintu ncmpc  viuifico  ,  qui 
fpintus,vcin  Chnftocxiftcns  &  obtinca- 
dus.cftin  iisqui  lunt  10  Chrifto.  Quarc 
noQ  miium  quod  propriam  fuam  vtin  8c 
cfficaciam  cxercec  lu  ns  in  quibus  habicac: 
Cumquc  tlla  visipli  ita  lii  propria  ,  vtil- 
lamcumlc^c  Mofis  communcm  non  ha- 
bcat.  hiDClcquitur .  quod  illifuli,<)uiia 
Chrifto  Icfu  lunt,  &  iftiusj>articipes  Spiri- 
tus,  vclqui  io  Chrifto  lclii  iftius  Spiritus 
pariicipcsfunt ,  libcii  fiucacondcmnacio- 
ociisquifublcgcluQC  mancntibu&lub  c6- 
dcmoatioDCVipote  ,  quiper  lcgem  mcm- 
biorumfupcrau  fiot  6c  capiiui  tcaditi  fub 
lege  pcccatij  fruftra  obtiucntc  legc  mcn- 
tis  Icgi  Dci  confcniicntis.  Dixiinus  lam 
aotea  czcollacionc  huius  yetlasicum  verf 
xj.capitis  prxccdcotis  ircefuiabilc  argu- 
mcntumdcduci,adcomprobandum  quod 
hocloco  &  vcrf  ij.  diCto  oon  agatur  dc 
codchomioe.fcdquodibi  dc  hominc  fub 
lcqc  I  bic  vcro  dc  homiocfub  gratia  cxi- 
ftcote  tradlcturrptoptcrca  quod  illc  homo 
capttuatus  fit  Ntb  Icge  prccaxi  &  moriis,id- 
queatcgc nu-mbtoium,  fruftraobiifteutc 
lcgcmctiits',  hicveroviSpititU)  viuifici, 
qucm  in  Chrifto  leln  obcinuicliberacus  fit 
aucaJcm  lcgepcccaci&  motus. 

Cooltdcicmus  vetfum  i.quocademrcs  yirf^ 
planius  uobis  conftare  poHic.    illo  cntm 
cai)'i  c>i'I:' .,:':r  (.ur  bcminc*  fub  Lgc 

cxillcii.- 


lACOBV 


Cxiftcntcs  ,  adominio  &:  condcmnatione 
pcccaci  immuQcs  fieii  ncquiucrioc  •  hoc 
autem  ipfum  impctratum  &  cfFcdum  fit 
pctChrillum.  Caufa  autcmcfl  quia  libc- 
ratio  a  Icgc  pcccati  &  mortis.fcu  immuni- 
cas  a  condcmaaiione  obcmcri  noo  pocuic 
uifi  condcmuatopccc3to.hocc(l,u»li  pcc- 
catum  iutc  Cuo  quod  habcbat ,  &  porcntia 
fua  quam  cxciccbar  in  homines  fibi  lub- 
ictflos ,  prius  ipohatum  cilct-  H abcbat  au- 
ccmius  &  vircs  domioaadi  2c  occidcndi. 
Ac  oon  poiuit  pcccatum  iurc  fuo  ipohaii 
viiibulquefuispriuari  pcr  lcgcm.  Etac  c- 
nim  lex  pcr  carncm  tmpotcns  fa(fla  ad  id 
prxflandum.  Quod  cum  Dcus  vidcrct,  & 
DoUct  mifcruin  humaoum  gcous  lub  c)  ta- 
nidc  &  condcmoacionc  pcccaci  pcrpciuo 
dccioeri  ,  milJcHUum  fuum  io  ftmthtudi 
ne  carois  peccati ,  &  quidcm  pro  pcccato, 
fcihcctjdcllrucado,  &  codcmnauit  pccca- 
cum  ia  carnc  (ihi  fut  i  qui  pcccacum  lu  cor- 
pore fuo  tuhc,&  ilh  lus. quod  in  nos babc- 
bat,adcmu,vircfquc  ilUuscncruauit.  ^  n- 
deapparctiocum  uunc,qui  ha^cnusdiiH- 
ciliraashabitused  ,  plaoumcflc  &  pcifpi- 
cuum,  li  modorcdc  difponantut  (tagula, 
hoc  padlo  :  Dtm  tnim  miffofilio  fuo  in  jimi- 
IttudinceMrniiptccatifif  fro  peccato,  cornie- 
mnAHitpecctuum  incame.quodUgi  cratim- 
po/filtIe,qHiaerat  infirmatapcr  rarnem.  lllud 
eoin)  impoHibilc  Icgi  cd-n  i(^5i»eex»»7»  -nit 
dfisik^iitu.  Hincpatctiilum  vcifum  brcai- 
cecexplicaic  toramcauCim  ,  curiohomi- 
ncs  fub  legc  exiilcntcs  pcccatum  dominc- 
tur  ad  morceani  &,curia  cos.qui/n  Chrijlo 
funt  dffubgratia  ,  dominaodi  ocquc  lus 
habeatncque  vires.  Qa<)d  btcuitcr  com- 
moQdraitpotcflczcollatiooc  antc  dido- 
CoUatiopri'  rum,curahoc  vctCcuIo.   Illa  cnim  vciba: 
ma  partii     g^uodlegi  erat  impojfibile  quia  tnfirmabaiur 
hntus  ver-  ptr  carnem,  c o n u c n i  u u t  c u m  h  i ic c  <^«h;w  f/- 
fui  cfi  verf  fcmincarne  affeiitu pecca/orum.^ui funt per 
f. ^14.  ca-  Itgem^vigebant  inmembrumeu,  verf  j  cap. 
pitufepttmi.  cap  7.&cumi4.vetfu:  Scimm legem Jpiri- 
Itemalte-    tualemejfe,  at  ego  carnalhfum  :  iccm  ciim 
rinepartu    hilcc: noui non haittare inme,idejl  incarne 
tiujdem  'ver  mea  bonum:  Ifta  vcro  :  Deitc  in  carnt fihifut 
fMcum       eondemnauitpeccatum  ,  confcotiuoc  cum 
vtrff,.eiuf-  yc(i\6,ii.y,iiua<  veroIiberMtifummaltge, 
dem  cflHjlit, 


S  ARMINIVS  '«■^^ 

mortuo eo  in  quo  detinebanmr,  idcft.coodc* 
mnaco  pcccato  quod  nos  (tbi  fubdicos  Ac 
dcutiiclosccncbac:  hicvero  caufaplcnius 
explicatur.ucmpc  ,  quodincatucChrifti 
pera<fla  fit  illa  condcmoatio. 

Vodc  ctiam  vcrfus  quarti  fcofus  planc  Verf^'. 
hi!'cc  antcccdcotibus  confcntancus  <3cdu- 
cuu::  quod  fcilicct  ,  co  ipfo  fa(flo  .  quod 
pcccatum  condcmoatum  eftin  catnc  iiiii 
Dci  ,  luslegiscomplctum  e(i  &coa(uin- 
matum  in  iis  qui  io  Chrifto  fuot.&  fccun- 
dum  fpiritum  ambulantiita  vt  aon  amplius 
fub  Icgis  duda  Ont  &  rcgiminc.fcd  fub  du- 
dluilliusqui  nosapeccatoliberauit,&  (ibt 
propiiosalfcruit.  Qupdab  Apoftolovcrf.  ColUufhH- 
4  ca-  7  apctcccft  lignificatum  his  verbis:  iutvtf  u* 
Vot  fratret  mortifieati  ejlis  Itgi  in  corptre  cum 
Chrtftivtcffctis  altcriu4  quiexmartuitexci-  cap.-j. 
tattti  cfl,  'jtfrHc?Hm  feramui Dea.  Kam  bx 
phiafcscooucoiunt.  mortificati  eftis  legii 
&  ius  lcgis  completum  eft  io  vobis.  lo cor- 
porc  Chrifti  eftis  mortificati  lcgi  idcm  cft, 
quud  pcccatum  10  caroc  Chcifti  coode* 
moatum  eft ,  vc  ius  Icgis  implcrecuc  ia  vo- 
bis.  Compleco  vero  &  confummato  leglt 
iurc  pcr  coodcmnationQm  pcccati  catnc 
Chrilti  ^a(ftam.fumusaltcrius,  id  cft  .iusa 
lcgcin  Chriftumtrauslatum  eft  >  vc  noa 
amplius  fub  lcgc ,  fcd  fub  Chrifto.  lubgra- 
tia  &fub  du(flu  Spititus  ipfms  cilcmus  & 
viucrcnius.  Ncquc  cnim  illa  vciba  :  vc  ius 
lcgis  compleretur  f«u  complcatur  la  Dobis* 
itaintclligcadaluur.quafi  todcmnatopcc- 
cato io caroc Chiiftijiuslcgisattliuc  com- 
plcodum  fit,  fcd  quod  tllo  i)  (o  faclo  iusle- 
gisfitimplctum.  Qucmadmodum&  fimi- 
lcs  loqucodi  fotmulxin  Scriptura  quim- 
plutiina;  vfurpaotui,Mjtth.i.i  i.  niocnim 
faC^o  impletum  ejl  quod priLdUfum  erat  pcr 
Efatam.h\utU.x.X}.  Eoipfoquod  lefus 
Nazarcthx  habuauic/m^/r/Mm  ejlquodpra- 
diclum  erat  fore  vt  Sazarcnt^s  vocaretiir. 
Mactb.  4.  14.  eoipfoqt:odhabicauic  lcfus 
Capcrnaum  .  &  io  nnibus  Zcbulon  fc 


Nep' •'  • 

Ttrr  X  

Match  g.-^T.  Ip 


■  'r.lum  erat, 
cxorta  efl. 
.c^rototum  8e 


C  llltUUII 

iji  Lj.tfd  Vaticii,,;i/,,.^i^  i>i.ur 


UiA 
.1- 


iNCAP.  vrr 

Mattli.ij.jj.ii  Qttpci  ctiam  phrafi 

alialignificatur,  tundmpUtnmefi.  Mauh. 
z  -r.v.y.Siceciam  hiclic«mutatcgcousdi« 
ccodi  ta  confimtlc ;  Tunc  implctitm  eHiiM 
legidinmhM.  Vidc  iorupct Matth- xy.vcrl". 
)f  Lucat.v.ttJohaD  ij.it.&  17. j8. 
9.&  ahislocit  mfiattis. 

.Ex  hac  vcro  cTphcationcapparcttottnn 
liuqc>!ocum  plaoum  6c  pcilpicuuui  circi 
Qui  cicra  baac  intcrprccacioaem  inultis 
hiit  Tencbcis  obfiius,  omnibus  pcoc  intcr- 
prciibus  id  fatcntibus  &  m  ignopcrc  lo  hu- 
lus  lociexplicatiooe  laboraattbus.  Quod 
ii  lubct  iam  omuia  illa  vclut  io  Faicicuium 
co<iip!ci3i,  &bicuitcr  tccapitularc,  tum 
loogc  njanjfciliiis  cuadc:  quud  dixi.  Hoc 
autcmrtafaciamus 

6>««»i  crge  vtdtrimu4  hniitnui  tjon.inLS 
fub  Uge  txtjUntts  fub  lioittnn^  <^  tjrMitidt 
pecCMti  capiiucs  Je/ineri  ,  biHcf»ciUc«netU' 
ijrr  '.oseos,  ^tii  fnni  in  Chrtjle  lefu, 

q:r..jUij^.itnJum  Jptritnm  Cfnonjecundui» 
c/irnem  Ambul»nt,tnimunes  effe  nb  omni  cm- 
mnatitnt:  jhim  Uxjin,fctej}iu^t^v*iJ^i- 
ruus  viut/ici.ijui  in  fM  lefu  Chrijio  eH^b- 
}s  tinertpctejl ,  Jiberautt  ijiot  taUskUge^ptte- 
flate,    vt  peccMti  cf  mortu  ,  ab  emfnrio  do- 
T.ie  peccati  &        • "  >>iitione  tiu/drm. 
o .<  lure potuttChnjn: :  virfuum Sptrttum, 
.ytpote  in  cuim  came  peccatum  Jit  eondemn*  - 
tum,vtnuUum  lus smpUus habeat ,  aut  ha- 
btrepejfii  in  tHor^ui  ChrtJiifufttJn  <jua  ifui- 
dem  carne  ptitcriUum  nnjit.^itia  hoc  tpjum  U 
gittat  imfjjfbiU  injtrmat*  fctlictt  per  car 
ntm.Atque  itafAnMintB  ,  vt  iHiUgis,<juod 
inntitbnbutt  quuin  adbuc  fub  Uge  ejfcmm, 
eempUium  fit  tn  tjlis  tattbm ,  qui  Chnjitper 
fidtmfafit  Ju/it  ,'yt  inpojlcrum  eiuspratta  (y> 
feeundum  Spiritm  fanQi  duHum  viuerent, 
Mgerentur      regertntur.  Vndtcirtoconclu- 
dtrt  nobii  iieft^^uvdtUisptccatum  dominari 
ntqutt.&prefteren  tUi  ifjimembrajuajijle' 
re poffuntarma iujltttJL  Deo ,  tanquam  quiex 
merie peccati  tn  vitam  Spiritusfunt  tratula- 
/(.Hsrc^tttem  «dvctnitm  vfquc  16.  huius 
capitu  pcifct^uitut  Apolloius ,  accommo. 
«latc  cij.m  tcopo.tjucm  ha<!\cnus  moo 
rUauimus  >  mcmor  illius  adhurcationi» 
^«ainporuiicapi.ix.ft  i|ezcumsadiuu- 


,  AD  ROM.  jLf 

£i3  racione  in  prolicum  hunc  tra^iQm 
dcucoic  ScdhKcfufficiaoCi  neoiQiisopc- 
rofilimusinxcitapUoajc  perlpicua  com- 
inooflranda. 


SECVNDA  PARS. 


Qued jintchiiutju  ^t^iu  i,uput  v  ir.  E- 
piflold  adRo7Hjncsde  homme  titn  fuh 
grtttia.fed  fulfte^etonf!itutOy&deh0' 
mtne  nondum  Chrijit  Sptrttu  regenit§ 
expl>citt,nunijN4m  tnf.cilsjid  Chrifti 
htrefeos  dattwatM  fucr  t ,  fed  fetnper 
adjiipHluieres  aliquos  inXer  EaleftA 
doilorcsbabtterit. 

NVnc  ^alteram  Propofiri  noftri  par-  ^»t*rprefM' 
tem  v-oicmus,guam  hoc  finc  tra^la-f"^""^*'" 
rc  vifum  cll.vt  ommbus  patcrc  <jucar ,  il-  f^'" 
lami^uam  dcfcndo  fcnttiuiam,  nonivupcr  ^*/'**}^ 
oacam.aut  cx  cercbromcoconfidlamcire,^*'^'''^''*; 
ncqucab  hzrcrico  aliouo  minuat.im  Tcd  ^ 
antK}uamadmodum  cHc,  &  a  booapatic  .  <^ 
Doitorum  pnmittux  £cclc(tje  apptoba-  pf*Jt»"ff- 
tam.qoin  ncab  iis  qui  locum  ftmtexpa- 
prctatifuot,coufquc.rcic(3^am,^ .  ^>cwi 
octaiafigntn  digoam  iudicaucrint. 

\rtnAMlib.i,cap.i.i.locum hunc ita eitat:  Irttumt. 
Proptcr  hoc  cigciigoum  laiutis  ooOrx, 
camquicx  vitginc  Emanncl  cft  ipfc  Do- 
mious  .-  quoDiam  ipfc  Domious  crar  qui 
ialuabateos,  quia  perfcmctipfus  000  ha- 
bcbantfaluari.  Etproptcr  hocPaulus  ia- 
firmiutcm  Hommisaoonncians ,  ait .-  Seit 
enim^Moniamnev  h^hitatin  camt  mea  bo- 
nw/n.lieoificausqi'       ■^  nonaoo'  -  ' 

DccvclcbonumUI   itctutr.    .  . 

ego  homo,quit  mtltbtraM  d*  eeipori  mortit 
/rirw*!  fDciaii  3torem:Gr4/M 


■T 


hsiaut  CiikiUijoi. 

qn  '  •  r  '      "  '   '  ^ 


itisrrgeoiti.aatHdr- 
liciierHoiri 
rura,iico 

t   ,      . .      ..i  ,  qui  c      .  * 

ous  tidciis,&  rrgcincus  eft. 

TeriMllianut  tn  lii.  de  fudiciiia  caf.  17.  XettnBta* 


7z8  lACOBVS 

Nametfjhabirare  bonumincarnc  (uini' 
Eauic  ,  fcd  fccuodum  lcgem  btcra  io  <jua 

tuif.lccun  f    '  '       ■  V  .  ut 

iiosaani  .  .    ,  . 

Lcx eoimfn^w//, Spintus  virx  manuroific 
ccalcgcdclmqucotix  t*^  c- 
niracx  partecxludaifn^  •.  .aci- 

cuT.rcdinnosdirtgiciac.  .n  &  plcni- 

eudiacmdireiplioarum,  propter  ^uos  la- 
boriatcsio  legc  pcr  carnem  mifciit  Dcus 
filium  (uam lo  (imilicudiocm  caruis  ddio- 
qucotijir.A:  proptL-r  (ielin^ucntiam  daraoa- 
uciic  dclioqucnriam  in 

Hic  Tcr:ul!!  ■  >■  jil,  ■''"■mat 
kunclocumcxi  imdch'  ^ui 

etl  iub lcgejitcrai  Ncquc  ubAat  magno- 
pcrc,  fiquisdicat  hunclibiumab  illofcri- 
pcumcumcflct  in  hircfi.  in  eo  cnimhz- 
rccicus  oOD  Fuit ,  Sc  apparcc  hinc  ilbm  fco- 
centiam  cuoc obcinuiUe,  (|uod  iAud  capuc 
icaintcliigcndumcflcc. 

Orig$ntsmc/tp.-j .Efifi  adRtm.  Quod 
Tcro  dicic,rg#  »uum  emrnalu  fiim  venuMjA- 
tuiJtih^rccatHm :  hic  iam  tancjuam  DoQor 
BcclcfiafpcrfoBam  in  rcmccipiiim  lurcipii 
infirmorum;  proptcr  quod  &:  alibi  dwiti 
faclmjMm  tjtjirmti  infirmm ,  vt  utfirmos  lu- 
erarer  Kchicc:        '  '  is  quibufq; 

(id  cilcr,  1  n  jI'!  cccaiu  vc- 

oum^ai  .tnalis  ,  tc 

fub  pcccito  .is  ,  ic  loqi 

quocillis  Itquj  tit  vcl  ctcui.i.  .  ii...  I 

▼cl  incufationis  obtcom.  Ait  cigo  taoqaa! 
extJloium  pcr&oa  loquer.s  ;  kgo  «if«r«m! 
earn.ilisfitm.fer.ii-.  ro,  hoc  eH } 

fccundum  curucm  \  otcUaccm 
pcccati,libidinif.  &  iitiarprctio 

i  caina- 
Ii$ .  ^       ..'W,  Jid 

^uodhabtxatinrfitpcccittMm  ;  Paolusyeio 
fpi:  ->  tibundanttui 

irit: 

noolibi.led  :>io  opera- 

bacutairaii 

aoD  boDaui.   , 

lkab!'ar&  operattiradoumcut.-  Idcuci^o  j 


ARMINIVS 

tJU  in  mtpeccAtum.  Non  tnim  tui 


•r»sien  .aa- 
mcn  Qoa  vli.jucquaqj  hic  cuius  pcriboa 
proponiiuraticous  clta  boois  .fcd  propo- 
lico  quidcin  <Sc  voluncatc  ca*pic  booarc- 
quircrc.Noodum umeo  poielt  bona rebus 
tf:  opciibus  obctnctc.  E(c  t  la:- 
damtafiimius  tohis  qui  luii ' ,  '^- 
nisacctpiUBCVt  cum  vcliniqu:. 
faccrc omoe quod  booumcU.uou  It:.itm 
Yoluntat-cii  '  '■vc. 

C'*  <  tna-,,  ...  . . ,  .  ....  .         f,.. -j  , 

s .  dc  oiaciuoc  i: 


hbcllo-  atc  cleiKoiuBi 

locum^.;v  iro  CtiucupijCit  .t 

SftrttHM^i...   ,.unc  locuni  aii 

aos.  Quod  vctolocuinadRoi 
a)iuatu,&  non  tantumdeii 
cati  iDtcllcxciit  p.icctcx  piu. 
aaltbusopcribusChriiti,>bi  iiuct . 
dicit.-UDclfio,quishaDC  lcgcm  mrmbits 
infculpicrit ,  vtram  violenta  dom; 
Spuuumopprimac.  ^cmchor  digr 
aacuradcrct  lori  (uccumbac »  paric. 
tctrc  opoitcc»  li  opciacorcm  vniuvituaus 
ooaiotclligo. 

Et f^.tuia pnfi  eodttnprolago :  H«c  ley  ;  r  - 
cari  quaic  lo  his  6i  fimihl  us  lcgeni 

luc  I  &  quare  coct 
.  . .  ^  ofIic,L*m  nufciabihi 
eltalicqui:maxii>:<(4uindc. 
maatiunisfcoccotiapcodcac»&:  h^oc  lae- 
uiubikm  poiuajn  aoiiqua  uaofgicJlio  lic 
lortua. 

Chrjfofiomt*i  locum  cx  prffcrto  trav'>  jp? 
&:  cxplic^r; 

ua  I'  ■•  '■• 

■  ^   ,   ■ 

tt^Ui  iutiiihominemdtJcrtiientjHlIe^ecfntt- 
ttt$iimdtg9Mem. 


Moiaica  quippe  tx 


{ 


lucrluri 


uati  p' 


VctUA- 


c 
t 


1 


crttntamco  ncquc  iftx  (  docensiib 
^uidcin  qax  fici  i  oportec.  i(U  vcro  colUu. 
d.ias  )  qui.quam  la  hac  pugna  aHuerfus 
pcccacum  cxlecutx  funt.  Taaca  peccau 
cytanniscn,  vfqucadco  viaccus&  cifupc- 
raos.  QuoJ  quidrm  &  Paulus  liguiHcat» 
quum  ailuerfaoris  prtedomiBaatilquc  pec* 
cadconf  rclarans ,  dicit ;  f 

'  '  >UmeitrebeH. 

..mttmme  /*/ 


IN  GAP.  VII.  AD  ROM.  719 

primumadoininioDuboli  hbcr^mur ,  qxi 

••■  !    :  'ccntodetu:  '•  '  .  ' 

■  iC  tUli  .  mS 

prxlcoubus,&rwMpfo,coaffcCtioneadhaac 
'  T         ■  nuli  Domini  fi.:mus. 


// 

Non  cnim  hmplicitei  dtcic«yiacci>ccm  mc 
Jcil  captiuantcm  me  logi  pcccati.  Nc<jue 
d!>.i[  capciuaDtcm  mc  inipullioni  cainis  aut 
natarxcarnis^lcd  Ics;ipeccatiiiioceU. cy^ 
xann'  ;ci 

Pa:i.»i  '  omo  t  qtdii  meeri- 

pietexmortu  I  rpcre  f  Vidcs  quauta 

ilc  mahtiz  cyraouts.quomodo  menccm  ct- 
I !  111  .Mi .k!c(n#ntcmLcgiDej  vmcat?  N6 


vi'a" 
quci 


!'i;r       ^uu  -  ritttii 


ms.nhiegtttcjf^. 

Quc  .  .:.  ..  ..  ,ii.  ,.js  trahiruf  i  pci . -v.o, 
uolfc  Jcbct  ,quod  .ibalio  prxincxiftcnce 
ioipfo  peccatotcgicur^ui  rlCFo  loTctuieas 
dccxtc!'^  '■  i.imadcaqux 
□  on  vulc —  .  X    ,«1 4// 

lexS^ritMttheR  ,  ego  MHtem  eay  m 
X'tnditH4  jul) peecAtutn  t  ^e.  v/quc  jJilla, 
fed  inh»bttAns  in  r  -  r     — . 

Jdemqmfliom  :.yexplic/it*rutm 
qutji.ic  y«/.f£}.Aaimaqux  aifc^uum  d«- 
miuium  pacuur,Bcquc  ad  ea  quz  vulc,  li- 
u!iu  cu.iu  juit.quoJ  quis  mc  dicatlcgcm  j  bcia  cilc  ab  ii!is  pcrmiuitur..iui(a  iilaraab 


rarJ- 
u 


Dci  odio  profcqucntcm  ,  2c  auetrauccm. 
>  pcccato  captiuacum  circ.  Condclcdor  e- 
nim  ac  caafcutio  illi.acqucad  illam  confu- 
^ioj  Vctjiataincn  ilb  acquc  adfc  fupica- 
tccmiaiuarc  pocuic.  Chtiltus  vcro  ao  illa 
fugir  '    uit.  A^oofcisjquxfitgia- 

CIX  C^- .  I  ■ .  ■  ■ . 

f,ttntMf>.i.vtrf.t.  drfficilcijocbcllum 
r-;v  lico  pcccaco  Spiritus  raadi  giatia  dif- 
I  •  MnfartumcH,  vt  ceitamco 

I.  .ic.ouxnosetiampria^UiTi 
cu  uQacmnltilquc deindc  auziliaribusco- 
<tos  ui  pixlia  durit. 
"  SLt^nm  Itb.  I.  debsifitfmMte  fil 
>bMirgatotio  magismodo 
iis  ,  quid  di:  c!it  adducc- 
j  .  .  .i.inquodlexiiptrittuiiu  eli,  tgo  I  gtatiair  f 

1/,-)  .y««  vfndttttt  fnb  peccatum: 

^Hodentmftuio  nen  prpbo  t&c.  Et  haoc  i- 
plam  fpccubtioncm  plu;  ifcqucns. 


quo' 
qui 


"lllbilc  cftfciu 


uii.iu.cum 


Apoftolo  rda  tam  (pcculationcm ,  qiiidi' 
lu  :  Egc^MHtem  cflrr.Alis  fnm  ,  venditm  ftth 
^eccatum.  Hoa  tmmquod  volohoc  f»cio,ftd 
quododt,  ho(»go. 

Et  rurfum  Suttc  mtttem  non  itun  ego  ofe^ 
(Miin  !'  Dco 
pfo^    ..  ......  iii  booui;.  .    .  inr-c- 

rcpcrmicfcfate»il  quomodo  pet 
uita  patitur  anima  ad  i:  n  de> 

ucniatdcunitMntis  .&C(  ' 'nd 

iouita  fciuiatpcccato  .  .1- 
.quco  Diaboli  ,  p.iia(ara  peccns  milcu- 
cordiam  Dci  adfufcipicndoslcgictmcpac- 
mtcutcs. 

Thefidoretitf  in  7.  csf  fid  Rem.  E^oAHtem  TheeJorC' 

cttrnai.sfum  ]  iDtroducit  ):.■  1  anic /m^ , 

Mmotibus&.  |c.u.:batio- 
oibuso^  .  Caraalcm  cnim  vocatil- 
luro  qui  noQduin  Spiricualcm  gratiam  elTec 
ailccucus. 

Nomenim  qtiod  voU  hacnge  ,fedfHadMU 


r  a  percato ,  inaoitcilcnobis    iUu4itgo^  Hoc  a  legc  putchrc  cHicitur 


oftcndit  libctatorcm  noftium  cx  bacty 

r'p.,  I-  J  ..,  !■  'J'  •regohcnf  ■■  '  '■' 
...  rtii  r  t- 

DeOtScc. 

Paulapoji  i  Nccclic  clt  igitur  oroaino 
fiiclatis,  tumcx  ilnulibus,  limodo  aon 
.uu.)QUtnDci  bcociiiium  iufccpimus j 


ocmpc 


I.  niticaot  Noacnmi 


iciofaabhoiicmus. 

rttt 


lod  iitmalum,  &  ciut 
 ^/f 

.■C4- 

iccaiu 

.i  volupta- 
.'••.Icrjta&; 

Cm»- 


IJLJllf 


75C  TACOBN 

Candtlt^orUii  DeiJicMndnm  interiortm 
bffmintm.  ]  lacetioicnx  honuacm  dixic 

mcr"  " 

.  ..,  :ittmali»mUgemviinembriiTmit 
repugnanitm  1  Lcgcni  pcccati  peccatam 
appclhc.  '  m  opcrationemcxcjcct» 
qujmiuco  "1  •  '  '  -rtuc- 

bauoiicjc ptcc 
cam  quiab  iuicio<  laduic  Ibcocdii  ci^co- 
kr  ■  •  mli- 

bt  ,  .  . .  i    4t  la- 

(li  '.enquat  Jiac,odiohx 

bccicru)cuic  &  I.-u<Lr  euiquii^ruicutcac- 

CU!'     '  '  '   '  ^  i>.jlui, 

tt «.  •i-M-      .  -       ■  .  -•  ^  5  & 

H^u^lcspoftgrarii.ac  vc!Ui  .la 
com-quiauu  pccwACooblcililiinr, 
taQqiuuia.mcdii.-  iiiuLb]bu&circumdJcus,&. 
tarctuicucco)  abduiSuv  &.('c{Uirc  cuxdu^ 
&  oullum  aliuo Jc  vidca&  aurilium graui- 
tcr  quidcmgcmit  &.  la<ncnrjcur:oil>udit  i 
lcgcopera  UtriaoapoflV.  &  dicit :  Infthx 

ItKJtp  i  Hihil  trgonMnt  condemnMtionit, 
ftc.ocquccaim  notaunc  iuuitcs  vmcunt 
aoinn  pcrtu;bacioncs>quoDiam  diumi  gta^ 
ti;im  Spiucus  acrepiir.us- 

Ltx  enim  Spiritm  v/t*  ]  ficut  lcgcm  pcc- 
«.V  icum ,  fic lcgcru  bpuitus  vitxvi- 
w..    ....  jpitirMm  .•.ppcllauic  £iusmquit 

Siaua  pcc  !  la  lefuiD'  Chridum 

uas  tibL  ltl>cita:cs  dooaui:  )0 
iblum  enim  pcccati  pocentun;  trc- 
gic  .    fcd  ccium   morti?  rv  .mniifcmdc- 

€ynam.        CyrtUuiContra  iHiianum  iib.i.fol.ii^.  b. 

^uvdcnimir  '  "^'     '     '  '  •nmbM- 

turpertmrniii.x^  pCoitus 
piupier-noshon:  >  c(rct,aboliiaqui' 

4cm  >eccattiacaroc,AcruntrcsQo- 
ft  X  uuuw;.-  vt  ad  p-  "  ^    '  •     m  ic- 
greduutut     Etcnin.  mors>. 
(orraptio>valuptates,&  alijc  roncupilircn- 
|uz  imbccillcm  &  laHimam  dcprz 
ir  meatcm  adiutnccm  babcoccs 
)Qcin, 

BtVjfi»fide  MdRtginMliLi  foLxSf.lt»* 
tgo tpft  menii ferttioligi  Dei ,  fyc  vfque- 

«'/;.vt(//v/»  r^.  S-j  IccfUffl  mamfcAc 


RMINI  V  S 

iotci  fc  pugoant  caro&  Spititns.  hoc  eft 
prudcocu  caciialis  &  motus  con 
iiariMv  •  -'•• .  •  -■■--    i^-     »■  , .  . ,,.  . 

cuovi.   T  nos  vr- 

gcar,vc  dcbcamu»  cl  ncoa- 
ctariumcjmca  coQcupiUcucu  cjiiiis  fcx- 


ir  tflquodobflAt ,  tr 
i  ixualuit  vcto  Lcx 


1  irLexfi. 
Sptrieus.Ob  qutm  cauiam>  Mifittntm  Ctitt 

filiumfMttmtnfii  ■  ''CccMti, 

vtcondemnarttf!.  .  ...       .jm  quo- 

pado  oon  dtic  valde  \  tiLs  vci  bi  lucaroatio. 
Coodcmuajuni  eoim  hic  ed  iacatoe  tt' 
lamnofl         ccatum  ,  Si  aurcm  v 
ooucilc.  .  , .  .incaro  ,  in.inMilioc  u  . 
ib-a:incmcndatx,&fciL  carnc  lcgt 

pcccaci  .auUoiQ  or^bis  illam  .n 

Idtr/i  hfiJhU  / ricre Md  Succrfj. un.  i i c 
muici';^  pcL  Adx  pio^uaricjctoncm  hu- 
manamiiiiifc  cotcupuro  fubAattciamt 
incclltgcntiam  nuftram  voluftacibus  cac- 
ais&uificis  moiibus  arridcncibus  noAix 
natuix  vcluccYiaonica  Jomtnacioaccom- 
picilam.  Vadeaccc^aiium  fuit,  vc-pr* 
.  lalutc  ooftra. »  aui<mcramur  io  cctra,  Dci 
vccbum  homo  ncr(t,&  bumanamcaiocm 
corruptioni  dcditain  >  &  volupuiam  illc- 
.  cebiit  xgrotanccm  ,  propiiam facerct;  E r 
quiaclLviia  cun<llocain  „  co; 
quidcm  ciusdclkrucrcccompc 
cemiafitoftmocus,  eosvtdclu.  ..o:: 
ad  vtcia  volupcaccfque  prxcipitabaot.  Sic 
cnim  oporccbac  moicihcari  ia  T  ' 
QcdcliiTia.  Mcmioimus  auccm  w. 
njum  Paulum  tegempeccMti  ApptQM/i 
fitosnobfiVoiuptuMrios  motui.  Q\x* 
quia  humana  caroijda  cft  vcibi  pro,.  - 
uciiic  la  cotrupcioui  liiccumbotc  Ei(^ui.« 
pcccatumooD  nouic,  nnquam  Dcusqui 
cumiiBivniuic,  &.vci! 
dc/iit lam  vtciisac  volu}.  iui;w  Li., 
Ncc  bocfibi  pcrfccirvniccnitijshl 
vcrbu  in  e(l  eoim  quod 
ciildubio  oobis  :  u. 
Adx  prxuaticatioiii.  .^.  .ll...  vL,. 
qucnobis  eti:4m  bona  ,  qox  in  C 
uintihocelb,  incotruptio  &.  aboliuo  pcc- 
catorum. 

MMCMrimHomit.  i.  Adam  rranlgrrdi 

nUQii. 


IN  CAP.  Vir.  AD  ROM 


"MS. 


>Trjr.f(JttimDci,&  obtdieosinapiolerpca 
ti  vcuJiiJic  Cripriiin  Dubolo:  &  flcillc  uc- 
^ium  inHuic  aiumam  eius ,  iiijm  ncmpc 
cicjtuum  przctaian],quic6<iidcijc  Dcus 
adimagiacm  fuam  .  vt  &:  Apollolus  air.- 
IxjPoltjtnspriHctpMtMi  <^  poftpMttit  trtum- 
phnuit dt lUn  tniTHtt.  Huc  cuitn  dc  catifa 
Doiniuus  vcoic»  vc  cxpellcrcc  illos  reci- 
pcrci  domum  propciam >  &  tcmptum  pto- 
pTium,vidcIic(C  bomucm.  Proiiid^^aBimi 
dicicurclCc  corpus  teocbratum  &  aequi- 
cia: ,  quam J;i>  fuor  loca  tCDebra;  pcccati. 
Quja  illic  viuir  io  feculo  ocquam  ccncbra- 
lum ,  &  iliic  dcciuctur  captiua.  Qucmad- 
nfodum&  Paui^.s  appeilaas  eorpus  fictMti 
Cfmortis.mif  ,  'Vtdtfiruatur  eorpus  ptccntt. 
it  rurpim  :  €^is  mthbtrahit  Je  corport 
mirtiihuius  t  Edtucrfb  aoima  quz  Dco 
crcdidittdc  Itbcratacfl  ipeccaio  mortifica- 
ra  vicx  ccncbrArum,&:  lumco  Spititus  (aa- 
dlitanqu.im  vitjnucccpit,  lode  v>ucos  i- 
bi  ^odca  pctfcucrat :  quia  ibi  irgitura  lu- 
mioc  diuiao 

Hinc  patcc  ccuni  Mjcanuni  liium  lo- 
«am  intcllczilTc,  dchomine  quifit  fubdi- 
tus  Spiticui  ccoebtarum.lecaas  pcccaci.ca» 
priuusSatFiaox,  qui  oondumnc  morttfi 
tarus  pcccato  ,  aoodum  lumen  Sficitus 
r.i:icli  accepic,  boc  ei^ ,  qui  ooodam  cfl  rc- 
gcnitus  SpiricusChnUi. 

Damafctnus  lib.  4.  orthetUxt^  jiUti  tap  1  ;| . 
haocrcm  pukbrc  explicac,  quate  uoo  pi 

fcbiopcoIiKiusillius  fenceoriam  ipfius  vcr- 
is  defctiberc.prourab  eius  Tunsiacoce  io 
laiin.Trn     nijmfuit  cooucifa. 

Adi  m^»/>.  iex  Dci  mcnti  ooftrXr 

aruihitad  fetptam  r  &  Aimulat  nolham< 
confcicnii.tmi  dictturaatcm  &  confcico- 
tunodia  Lcz  mcotisnoArz.  Sed  &  fug> 
geftiomal:g^t;i  hoc  cftiLvvpcccact^aduc- 
niciis  mcmbris  cainis  fc  p'-ir  bjuc  oobiS' 
wnEniitic :  oam  fcmct  tranigredientrs  vo- 
luocarivicgcm  C>ci  ,  &  iuggcflioncm  ma- 
ligoi  admitrcntcst  dedimus-  ilii  logrcllumr 
fnantipAtthnobisipjirf/teeMto:  vorie  prom- 
ptc  ducitutcot^usnt  umad  illud  :  dici- 
luretgoiuhacrcos  coipoiiaod  o^odoc  ic 
fcoius  peccaciiid  c(l,concupticcncia  &  vo- 
higiMCorpousjiLfx  tn  membrn  (tkrntt  n9- 


firt.Lcx\z^ii\it  memis,iien  .ienMai. 
coii  •iricgiDci,  idcil.  mamtaro 

q  it...  ^u.^cin  vuir  1  ^  -  -i  peccatt,idc(l»' 
fuf;i;clfciopci  Lcgcn  c  in  mcrooiisy 

idcUicorporis  coocupiiceDcram  6c  indi- 
natioDcm&mi  cura,&  ptTurariCMialem  a- 
omiz  pattcm  mitiracaducrfttslcgcm  meo- 
crsmea:,idcft,  confcteactam  »&captiuac 
mcvorcoccmDctlcgem,  Acooo  agcnccm, 
&  nofcQcem  peccJium,i'ccUDdum  conxi*' 
didionem  pcr  f  uadclam  votupracis  &  coa- 
cupifccnciam  corpocis ,  &  parccm  aoimac 
btucararatitinifquc  erpeccem  .  vtd'.xi,ci- 
rarci^cir  &  fuadcr  feruirc  pcccaco.  Scd 
Dcusquoii  impolTibilc  crar  Lcgi  ■  io  quo 
luHtmabacuriexpercarocmrm:'  U- 
umiuum  in  fimilicudincm  carm  .  ^^vw.  jtt 
(namcarnemaflumpfir,  pcccatirm  autcm 
ocquaquam  )  coadcmnauir  pcccatum  iii! 
carocivriuftitulcgis  impletecur  io  iisq^ui 
oonfccundum  caroemambubiuc,  fcd  le- 
cuodumSpicicum.  Nam  Spicitoscorce- 
lu^cijyiQficmiTaci  aoArar.&c  praebecvir- 
cutcmlegrmeacisaoimx  adueifus  Legcm 
quxcflin  mcmbris  noflris.' 

Th4«phyURus  in -j.cttf.isd Rom  Ego in^uie ^htophy- 
ean:  hoc  cfl,  vniucrfa  human»  na- 

cura.. ^;;;.  v^aaancc  faaciram  Fcgcm  .  cum 
qux  ceinpore  Legis-  voiuerfam  affe^uum 
carbam  fibi  aggrcgatam  habuic.  Noo  eoim 
caotum  morcales  faifli  fumus  ex  Adamt 
pixuaiicaiiooc  :  vccum  ccum  afTcAu»^ 
prauosnarura  fubpeccaro  veadicx  rectpic 
iuripraoe  &  domioacui' peccaii  fttbdic>> 
ica  vr  capurerigcreoc^ear, 

ttp»MUpofi  :  I-fanc  erga  iofirmitatem 
Lex  pcofcflo  fanaic  noo  pocuir,  ctti  qaitt 
agetrdutn  cflcr  ditflaicr,  Chxiflas  aucta» 
acccdcos  fauauir. 

Hic  iguur  /pofloli  fcopuiefl  1  eorum- 
q^uxdixit&qu2.di£hirus  cA ,  dcmonfVia- 
rc  humaiiam  narnram  immedicabilia  paf- 
(am  ,•  ori  ab  vilo  aiio  faoitaii  icflttutanv 
pixrerquam  a  foIoChtifto. 

Et  pofitM  :  Inftiix  tgo'  ]  Naturaiifr 
LiX  non  pocuir  ,  icd  vtramque  peccaii 
tyrannis-  ficit.  Vocic-  igituc  cft  falucU- 
(pcs  '&:c 

CrttttMi  Mgo  Cttf  ptr  itjum  Chrifium^y 
Tttt     3  Iplc 


7$t  lACOBVS 

IpiccDim  prxflicic  i  qux  lcz  non  pocoit. 
Namipfe  mc  ab  imbccilliucc  cocpocis  Ii- 
bcrauic  I  viresilli  arpiraos.at 
caos>Tcaoa  porco  pcccati  cyia.u..     v  ^t- 
piimacur. 

Amhroftm.      A mhofiHS  m  Epifl»Um     Komnnos > put 

;tm  commtnt*rtornm  /!' 
t:.  njoiAtorin'-  '  -   '■■  '(ivt-.  i. 

fu,.  peccMto.cx  .iorpcc- 

cauic  oMi^iQcm  trabe[c&  ptopnoclclidla 
fu!'  o,ncuiduit  Lfaiis; 

Tcii ...    ...j ... .  .    1  -ccatis  vcdiis.  A  iam 

enim  vcndididc  piiiK,  ac  pct  hoc  omncfc' 
men  clus  lubicdum  cH  pecrato.Quamob- 
fcm  iotirmum  cllc  bomiii  .<ia;ccpCA 
lcgn  lcruancla.nilidiuinib  niunia- 
cur.  I  inc  cit,quod«ic:  Lex  SpirituAlis  rjl, 
g£octirruiIii,iic.hottfl,Lcxlizm3kt(i  Sc  iiifla 
^carctcutpa.homo  autcm  ftigiliscH,  & 
patcrnofubmgatus  dcli^o.  vt  poTcriatc  fua 
rti  oon  polTic  circa  obedic  nciain  lcgisiidco 
cftadDei  m*rcr(c.  confugiradum« 
Ttfcu«ritatcmLegi3  ciiugut ,  &  exoncra- 
tus  i!^l!«5>i?,tie  crccro.Dco  f  mcnrr;  ininii- 
co 

PAHlof'  ertftuttm  i/onHmnonin- 

ttcnit  ]l'lacci  (.ij^oquo  '    '  'ciubctur.  fii 
ToluntascHfacicndi.i.  .    .  ...iplcaturpo 

tclbis )  8c  vircus  dccft  i  quia  fic  prcflus  c(i 
po:  cccati  >  vc  aon  poAii  irc  quo 

Tali .  ric^ue  valcaccoocradicere  .(juiapo- 
rc(^:ni<.  ruisaiccrcildomious. 

l :  Apoftolusvt£;ratiamDeire- 
tc.  '^alis  bomi- 

trahit ,  qux  vcro  bco.  .i.um 
confccucusefl,  cuiaec  iextabucoircpo- 
tuic .  4emoo(ltatcc.  Jnlpiciacurcottjslo- 
cu$. 

Hitrenymm   Hitronymttt  in  DAmtUsp-  9.  in  ijldvsrba, 
peceMtifnM.tcc.Eiccnoiteifiicn  aoo  pcc- 

vcatiscraut. 
ck.  ^  .icm  ■ 

pU.'i  '}^o  "l^o  ■• 

populi  l^quuntur,  iic  liiud  Apoitoli  Icgca 
dura  c^,nvi%tnim quodvolo hoc ago,  ^c. 

AHguJlinus     scd vcoiamusad  3c  vidca- 

musquid  iUcdc  hoc  Iol  ^aaodo- 
^utdciu  au^loiicacis  ilitos  poa4cre  mca 


ARMINI  V  5 

Crnccntia  grauarur,  &  prerr.irar.  ^icifi' 
<)uc  loquiiut 

Lthri  1 
num  c  •• 

noloi 

1  tisquidcm  icxab  omni  criniiaatto: 

•^cncutur.  Scd  caucj- 

tur  Jli'^  vr-'-.is  auicrii  ..  .  .   ..  j..        .  .,.:iu- 

tarts  .iHiquod  nonita  cfl.  Nuoce- 

aimddrcnbiturhomoiublcgc  poiirusaa» 
ce  giatiam. 

rau!e  1      Vi.UoAU»m  ,'•""•  .'■r.„!..^ 
meis.^i  !n  pccc. 

catnis  conliiccudiocimplicitus  adii 
tur  Han.  narc  ait  lcgi  mcati:. 

fccaptiu,  .  .  i./ lcgcpccciti  VndciotcIU- 
^iturillchomo  defctibi  qui  oondum  ci\ 
lub  gratia.Si  cnim  rcpugoacct  taiKum  coa* 
fuetudo  carnaliSfA:  non  captiuarcCQOO  cf- 
fctdambatio.  In  co  enim  cft  damnnio 
quod  obtempcrarous  &  fcruimus  1: 
ciiiprauis carnalibus.  Siaatcm cxiIUoclc 
fioadciinculia  dclidcna.  noa  tamcnhi; 
obcdiamus ,  aoa  captiuamur ,  &  rubgratia 
iam  iumus.dc  qua  loquitur.cum  czcumar 
uitlibcratonsauxiiiura,  vtpoilirpct  grar 
tiam  cbaritari6,<juod  pcr  Icgcmcimor  ooa 
potciac.Uixit  cniin ,  infeltxego  homo,  auif 
meliherAbttdecorporimortiihuimf  fir  mb* 
iccit:Graiia  Dci  pct  Jelum( 
minum nolltum.  Deindcini.ij:,:  ^wUiuc- 
tchomioctn  fub  gratia  conilitutum.  qui 
ccitiusgiadus  cii  ilioram  quatuor»  quoi 
diliioximus. 

Ad  Siv  • '     uiim  hltdtoUi.i,.  7* 
Epifcofut/.      .  ..jdtamtncaJcni  ,   .  ■  _i- 

ba  Apoilolica  ceooremquc  fcnccnciarutQy 
( fciliccccap.  7.ad  Rom. )  non  contcneas 
inquiitrioac  atqucexplicatn >:  ■      '   i  ' 
oequid  la  ca  .ncgUgcotius 
cautiusattcociufqucMmarus  unc- 
uim  c  '  fn 

intcll-.. . .. .  i-.- .....  .»1  ,v...ci5  .^iCt. 

Namcxco  loco  vbi  .in  cfl-  f  fuid 

irgo  dicimiu  t  lixpecctuum  eji}  A  i^i 
adcumlo         Hiait  ( tgitn  -» 

mihilonui;,,  ^  . .  crcdo  vfquci  . 

fer  e«e  fromo ,  quis  mt  Ubirsibit  dl  c 
iK  im  t  Qrjuifi  D:t  ftr  Jtfum  <. 

jtuim 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 


fiumtiominumHefirHm )  primum  oos  ro- 

i-jilh  cii.id  .rcquxi\toaem.  Qiioloco  vi- 
dt:"  Apoftolus  trao$figurall<  in  fe 

bon  iblcgcpofiium  ,  cuMisvcibjs 

tx  pctlbualua  loquitur. 

quodEcclclu  ticillius 

.  .li.  i  j  L  -  .;.prxfcilplVi  i'  tcm- 

i  :  nam  Sunpliciaaus  1  ,         is  <  *Sc 
cadcm  £cclc(ia  .  m  qiuAm* 
1  Epifcopatu  tunduscratiMc- 
..  ^uilicctiAugullioilcoicotiam 
uuo  pcrquirminet.fcd  cx  ptrictipio  de  lUo 
ucndumfuinct»  Sccuodo.quod 
..      .M)U5  rc  diligcutcrpcnfltata  apcttc 
ilicu  ,  lit  Htiininc  lub  lcgc locum  cfle  in- 
lclligcu  :un> 

loiUt-    '  iielfA/Hjtne  legtalt- 

quAndo.  ,.        .i  it  oon  cx  pctfuoa 

tua  propric  >  fcd  gcncr jlitct  cx  pcrloaa  vc- 
tctishominisicloqut. 

Jhtiem:  Dciiidc  fubiuoiiit  caiifam  cur 
)ti  l\i.Scim$ti emm  ( intjmi)  qni*  lex  Spirt' 


dt,^ianon  eenfmtit  nd  fkeimJtm  petet^- 
tMn^t  qHAitis  Ugi  c  pjentiat  sdhoci 
Loquitur  autcm  adhuccxptti  -  i- 

nisiublrgecoullituti»noDdon..  ^  .ua, 
quiptofcdlo  irahiturad  matc  opcraudum 
concupifcentia  do  •  aique  fillcnte 

dukcdioc  pcccaii  juu.j.uui ,  quamuis  cx 
paiic notitialcgishocimprobct.  Sedpro- 
pterca  dicit,  oon  c^o  opcror  illud,qt>ia  vi- 
dosopcraiur,  cupfiicas  quippcid  opcta- 
tur  cui  fupctaoti  ccditur ;  Vt  autcm  non  cc- 
datur,fltque  mcovhominis  aducrfus  cupi- 
ditaicm  robudtor  gratix  facic  >  dc  qua  polV 
di«5i^urus  cfl. Vide  &  fequeotia. 

?»ulo pofi.veUe Mdiactt  nnhi r  ad  facilitra- 
tcm  dixit.  Qiiid  cnimfaciliusbominifob 
lcgcconftiiuco,  quam  vcUc  booum  6c  fa- 
ccrc  malum  /&c. 

Ibidem.  Hocatftcm  conim  dicitutidc» 
Ytdemouftretuthomini  capiiuo  non  eflc 
przfumcodum  dc  viribusluis.  Vodeln- 
dxosarguebac  tanquamdc  opcribuslegi- 
tualu efi.Ego AMtem cnrnAlisfum.la  quo  (a-    busfupcrbc  gl»riaotes,  quumciahcrcDtuc 
tis  ollcudit  IrgcmnoD  pollc  impleri  nifi  a    concupilccotia  ad  quidc^uid  illicitum  cft» 


Spiiit'.i.ilil'iis  ,  qui  DooBunt  nifipci  ?\x 
iian 

iEr/ii«/i)/»<>//.SaQCCumdixitrct,fx*' 
Mr«4/tt/M/w,contcxuiietiamqualis  caroa- 

lis.  Appcllatt  fuut  eoim  ad  qucndam  mo- 
dum  carnales,  iam  erum  fub  gratia  coniii- 
intiiiam  icdcmptt faDguinc Cbrifti  &:  rc- 
oati  pci  Hdcnii  quiiuis  idcro  Apoftolut  di- 
ciCi.Cn?  5  Ego noii petHivohu  l9^ui,frdtr*h 
vtf^irtiuAiihmtfj^c.  Qili  autemnundum 
cfl  fubgracia,(cd  lublege,  itacatnalis  cft, 
vtooodum  (ittenJtuiapcccato  ,  fcd  ve- 
nuudatus  fub  lcge  a  peccato.quooiam  prc 
iium  mo.tifcfx  v.  ^  amplcflitut 
dulccdincmillam  ,  .  ...icurii:  dclc^ta- 
lui  eoamconira  lcgcm  f.iccie,  quumtan- 
K>ni.^gislibcr>quaoco  miousltc<ir,&c.  Ec 
poUca       '  '  ■  1    non  ia 

quaiituu          ,       .  .L-ct,  (cdin  j 

quaiitom  non  vult  quod  fuic.  Viocitat  j 
enimoo:  m- 

IMStaiDJ^ 

&  noluic. 


ctini  Irt  -Ir-  0'iJ  ^l^nabantui  dicciec,  non 
irer  cr^o  diceodumci^ 
homioi  viCtoi  damnatc  Ul- 
temacccpta  lege  vi(floii, u  j  <  'la- 
ricatori.numilitetcxclanuodui  ^ftr 
igohomOtiLc. 

Ifla  Augui^inianaqui  cnm  mcis  cootc-  T.oca  hdc 
iet,vidcbitpiotlustntci  ic  conlcuttrc.       j  ■..■■>Oi,ii 
ego  huic  fcntcntix  AugLftioi  fabicnbo. ,  ;,t 
Hinccriam  apparct  ncque  'ittrpret»' 
dcillolocoab  £cclc(ia  pta.iwi:^  r.nii  ^^^'^y  ttonemnU'- 
prxlcrtim  in  iftam  paitem,  quod  dc  homi-  cloru. 
Dcccgeoitoedct  iQtcIligcndus  &  fubgra 
naconftituto. 

Scd  occnrritat  hic  &  obiicitar  ,  quod 
Auguftinus  eundcmlocum  puftcriotibut     "  '  • 
anuisalicet explicuetit, dc homtne  ncmpc 
rcgeniiok  fubgratiaconftitutojvt  fcimo- 
pc  i  ^  4j.47.dctcmporc,  flt  multisaliislo- 

coi  >u  rcm  haberc,  &  poftea  illa  lo'  ^M^ujf />im 
tainlpiciemu$,& quantum  {>toaduet(aria  pgjien  ahter 
i  ic,  I  fcntcotia  ftabiUenda  (accre  pclTinr  '^^^*^-  txphcHiJf*. 
jo  fcquititi,&  dicit.- ♦  bimas. 


fiuncMHtem  ixm  mn  tgo  oftroriUHd,  fe>i 
ytfid  in  mt  inhaiiint  ftctMmm  \  non  idto  Ui  • 


.\t  Auguftiaas  >  ioquiaor ,  iliam  luam 
kutcociam  ,    ^uam  expltcauic  hbro 

£xpo- 


7U 


lACOBVS 


RtJPouf.fMl' 

itm  hinc 

inttrfrtSA- 
tionem  hu- 
ius  cafrru 
fiiijfi  hbe 
rMm. 


QnidAtt^ 

i»fi.f>r0ftie 

rrtriiHAHg- 

rUiPjiendi- 

turlociseK 

ipfo  Mtldti-' 

Bit. 


fixpQnctoaumqtiiniacbni  propoHrioautn 
cz  Epiftola  ad  Rom.&  libj.  ad  Simplicia- 
num  rcTra^Auic  &  condcmaiuic :  quarc  c- 
iusau<florica$'ad  (l.ibilicndim  illam  icn- 
ccntiam  adferri  ocqur 

B.cfponderc  poflcm.  prtraoi  quod  «  cn 
conftcc«quia  AuguAious  priocipio  icafcn- 
fcric,  poitcaaliccr,  ncucramfcnrcnciam ab 
Hcclcfia  iiiiflc  Cacholici  dogmatu  loco 
iubicam^  Sccuodo.  fieripolTcvc  Auguili- 
ous  i"''''-'  rcdius  quam  poflca  icnfciic» 
yixL  am  cumfuum  iplius  iudicium 
fecutusiic.formacum  cxaccuraca  ipfiuslo» 
ci  lofpcifliooc  &  diligcoci omnium  fcnccn- 
ciaium  collauonci  pofcca  vcro  mocus  lit 
quoiandam  Sacrx  Scripcura:  cra^acorum 
au(3oricacc,Ytioquiclib.i.Rctradl.<:«p.ij. 
licec addar  fc  diligcorius  rcm  coofldcrafTc: 
ooncnimconfidccauic  hnc  pranudicio  cx 
illorum  rtadarorura  auAorit«re  Qooce- 
pto.Scd  rcfpondco  Auguflinum  nunquara 
illam  fuam  fcnccntiam .  qua  dchominc  fub 
lcgc  coollicuco  locum  cxpUcuic,  rccrac^af- 
fc  auc  coodcmnafFc .  fed  hoc  cantum  quod 
dizcrat.  hrc  vcrbanonez  Apodolt  pcrib- 
Daaccipicnda.  quiiam  .Spirttualts crac,fcd 
homiois  fub  legc  pofici  &  noodum  fub 
gratJa.DuocoitQ  dixcxat  Augudtnus.  Pn- 
mo.  locum  illum  Apoiloli  incelbgcodum 
dc  hominc  lub  Icgc  conniicatQ.  Sccundu 
noncHc^accliigendumdchomincfub^ra- 
cia  podcoioc^ue  dc  ipfo  Apoilolo,qui  lam 
fpincualiscrac.lllod  Augudjousounquam 
icxx3i^iMit,hoc fofitrim  rctradauic  ,  quod 
planifrimc  clarcbit  locum  upfpiacnp.qucm 
hicadfcnbere  aonj>igcbit,propccreaquoj 
Auguftinus  ooo  omnibus  ad  manumnt. 
<ir  erg»  inijMtt  AugHjlinus  lib.x,  RttrnQn- 
:*mf»f>.n  Quum  Prcsbyccr  adhuc  ef- 
fcm.concingic  vc  apud  Carthagincm  iotct 
nosqui.ftmulcramus ,  ad  Romaoos  Apo* 
ftoh  EpiOola  Icgcrctur ,  &  quacdam  inrct- 
rogabiti  >ut,  quibusquum  iicut  po- 

tcramrclpoodctic ,  volucruu 
quxdiccbam.quamlioc  licc.    ;..u>.  tuj 
quuxniisobterapcrarcm  libct  vtvut  acccf- 
^copufculit  meii.    la  quo  libco  :  Qaod 
auccmair.inquam ,  SciniHt  <jui»LtxSpirt 
tu»U4efi,tgo0mtttn(*rnslit /»<•'>  i  fnwi.fa 


ARMINIVS 

iusfHbpecciUo ,  (acis  odcndir  noo  r 

plcri  icgcm  nifi  a  ' 

cirgrauaDci  Q 

fona  Apoftoliaccij  ., 

Jiseiac.fcd  hominis  lubJcf^c  pofici,ooi'. 

fubgracia.  Sit 

bam ,  qux  '^r 

norum  ci 

rum  me  moucrccaudoritxs  ,  cti^  i 
diligcncius,  &Tidictiamdc  ipfo . 
poUcintcntgi.qaodaic  ,  Scimns 
LexJ}>irituMUt«n  ,  egoauiem  cnr:. 
Q^od  in  cis  libris  quos  contra Pclagtaaof 
fcripli  nupcr,  quaoium  pocui  diljgci.u 
Hcodi.  lo  i(loergolibro.&  hocqut 
dlum  cft :  EgoAMtem  CMriuilH fum  6c 
decartcravlqucad  eumlocun 
hiiferegohomo.^c.  )  Dixi  hunimcai  uc- 
fcttbi  adhuc  lubicgc  noodum  fub  grana 
cenfticucum  >  bcnc6>€crevolcnrem,  fc 
Aam  coocupifceotia  cainis  ^nal 
tcm  ••  A  cuius  concupifceotia;  don. 

non  libcratniftgraria  Dci  pcr  icfum  (  

ftum  Dominum  ooftrum  dono  Spiricus 
fan^i ,  pcrqttem  diffula  chariras  io  cor- 
dibusfloftris  vincircarois  coocupifcca< 
cias ,  nc  confcnciamus  cis  ad  malcfictco- 
dum.fcd  pociut  boaafacfamnt.*  Vode  qui* 
dcm  iam  cuctiicut  hxrefis  Pclagiaaa,  qua: 
vulc  noncz  Dcooobis  ,  fed  cx  oobis  cfTe 
charicaccm,qua  bencac  pic  viuimus  :  Sed 
ioillislibrisquosaducruis  il^s  cdidinHit, 
Etiam fpiricalis  hominii .  iamquc  fubgra- 
(la  confticuci  melius  inrr*';--!  •  rrba  ifta 
monftrauifflus,propcerca; .  ,'us  quod 
Spirituale  ooodum  cft.  ericautcminRc* 
furrcdioDcmortuorum.-  flc^ropfer  ipfaai 
carois  concupilccntum,  cumqua  icacoo< 
fliguocfaadli,aoncicoofcncicaccs  adma- 
lumi.vtcamcneiusmodbus  quibus  repu- 
goaotibuscciiftunt  ,  non  carcaoc  ia  hac 
viu.  ^ 

Noneosautem  habebunt  io  illa  ,  rhi 
abforbebitur  mors  io  vi  ' 
pccrhanc  iuquc  concupik^i. ,  r..u 
cufquc  ipfos  quibusicarclillicur  vccamcn 
iincJn  Bobis  ,  pocell  qaifque  (knci  .s 
J  iamlub  graci.i  pofirus  dic  m  omuia 
quzhic  dixi  cHcverba  bor,,.u.^  ^iaaJura 

fa» 


1 


F 


IN  CAP.  VII. 

fubgratiapofitifcd/liblcgc  :  quodhic  o- 
Aeadcrclougum  c(i,Sc  vbioflcadcrimdi- 
ftamcfl. 

Itcm  libc.  Rcrrad.x.  cu.Librorum  quos 
£pi(copusclaboraui  ,  primi  duo  fuDcad 
Simpliciaoum£cclc(Ix  McdioIaocnnsaD- 
ciAitcm ,  qui  bcatiflimo  fuccclHc  Ambro- 
(lOidcdiucrfisquzflionibusiquarumduas 
ex  Epiftola  Tauli  Apodoli  ad  Kom.  io  pri- 
mumlibrumcootuli.  Haium  priorcfldc 
«oquod  fcriptum  cft  :  ^idergodictrrimt 
LtxptccatHrn efit  Aiffit ,  vlquc  adillud  vbi 
ait  i  me  lHerMbit  dt  corferumortuhH- 
imf  GrMtiM  Deifer Dominum  ncfirum  lefum 
C^riy?nm.  In  qua  illa  Apodoli  vctba  i  Ltx 
Sj)irifMaIis  tfi  ,  ego  carnatu  fum,  &  cztcia 
qoibus  f4rsf<w»/r4A/iir»/«w  confligcrc  ortc- 
ditur  ,  comodo  CKpofui  tanquaro  bomo 
dcfcribatur  adhuc  (ub  lcgc  oondum  fub 
gratia  conihtutus.  Longc  cnim  podca .  & 
Spiritalis  hominis » 6t  hocprobabiliustcnc 
poircvcrbailla  cognvui. 

Hzc  funt  loca  ad  verbam  de(cripMi 
quibus  Augudinus  letraflac  fcntcotiam 
aocc  cxpltcacam»  vodcapparct  lUnmfuam 
priotcm  fcntcntiam  ooo  tciiccrc  >  ncquc 
condcmnarc  faincatis  «  crroris  auc  hzrc- 
fcos  «  fcd  <iiccrc  tancam  quod  cciam  de 
homioe  rcgcnito  >  fpitituaii ,  ic.  fab  gra- 
cia  coonicuto  intclligi  pofTtt  locus  Apo- 
floli  ,  idquc  mdius  &  probabilius,quam 
dehomiue  fublcge  coodituco  •  quamta- 
men  rpfam  Ccotcotiam  dicit  Pclagianae 
bzrefi  aJuciQri.  Vciba  vcro  iAa  in  Re- 
tra^ionc  v  furpaca  doccot  locum  ApoHoIij 
ctiam  dc  homine  fub  legc  condicuco  in- 
celligi  poilc  >  fed  miDus  beoc  &  minus 
probabilircr.     Vidcmus  crgo  Au£ui\ini 
modcftiam  phitimum  diftarc  ab  illoium 
vebcmcotia  »  qui  dicunt  locum  huncde- 
bcre  intclligi  de  homioe  fub  gracia  coo- 
(licucotocquc  poflc  vllomodo  dchomi- 
Dc  fub  lcgc  polito  cxplicari  cicra  hzrcfia 
^oiefii*     Pelagianam.  Vide  ,  (i  pbccc  >  cundcm 
^ugufiini    Augulhoum  tom.  lo.  dc  vcrbis  Apoftoli 
in  iRterfre-  feim.f.  fol.59.  col.).  Tu  mihidicdetevbi 
tAtione  hu-  ntmodHbitat,quijiUqHeriidett. 
im  csfitit.       Ez  piulo  podCol. .^.Si trgode ftiffo  jif»- 
fitlut  duitfidicOffKn  confirmo. 


AD  ROM. 

Acnoodcccc ,  vtillj  Kaacpoftcrioretn 
fiuc  cxplicacioocm  >  fiue  rcciadlacionctm 
Auguilini  vrgcanc>  qui  cau'am  illius  rc- 
pudianc .  qua  Augufttous apcrce dicic mo- 
cum  fc  cJc  vc  pucaicc  locum  hunc  cciam 
dc  homiocfubgtacia  .  &  mcliusprobabi- 
liufquc  explicari  pofl*e.  Caufamnaoc  efTe 
dicic  >  propccrra  quod  vidcrct  huoc  ho>^ 
minem  caroalcm  dici  pofTc  proptcr  cor- 
pus  caroisquodDOodumfpincualccilt  9c 
quiaiaeoaahuc  funi  coacupifcenti«cac* 
ois  licec  iit  ooo  confentiat :  &  hzc cft  fen- 
centiaquoquc  Tradlatorum  quos  Augu- 
ftinus  (ccucum  fe  dicic.    NoiVri  Tcro  qui 
hic  femihiopponuoc  >  ooo  italocmncx- 
plicanc ,  quod  vcllc  booum  Gc  vcllc  iK>a 
concupifccrc>  &faccie  maium  (itcoaca- 
pifccre  i  fed  adu  iplo  malum  £acetc  vd  pa- 
craic.  Quarcillis  omoino  Aufloricas  Au-  Augufiiniu 
gufliai  produccodanoa  cfl .  yifoizcmM^  nondtMSum 
nzc  meas  cfl.vc  poftea  clarius doccbimusi  lHnu  pecc»- 
locumiiuac  fide  aflualibus  pcccacis  c*.-titifeddeim' 
plicccut,  noa  poilc  dc  rcgcoiro  explicariifi  ternit  con- 
vcroderegeaicoczplicaudus(ic .  nccctii-  cupifcenti^. 
rio  dc  concupifccoci;  caotum  inccrais  mo-  motibm  U- 
cibusincclligcodumcirc:  &propccrca  cgo  cumhunc 
habco  AuguAinum  io  ptiorc  (cocencia  mi  imeUigu. 
hi  confcncicnccm  ,  in  poflcriorc  000  ad- 
modum  difrcoticBcem,  illi  vcro  vtrobique 
habcat  fibi  Auguftinum  conccaiium  &  ad- 
ucrfum. 

Beda  ia  7 .  c/^.ad  S.om.  Scimm  quod  lex  Jttds. 
Spirrtusliiefi. )  Fortc  crgo  alius  cft  aliquis* 
foite  tu  es.  Aue  cu  cs  auc  cgo  fom.  Si  ergo 
aliquisooftrumcft  ,  ipfum  .  qaafi-dcipfo 
audiamus,£cooniracicorri£amu$  oos.  Si 
auccm  ipfc  e(l ,  non  iic  iocclligamus  quoi 
dixic :  Non  quod volo,  c^c. 

Fauh  fofi :  ErgoquoniamrogauicD»- 
mioum  cer,  vc  abjTlu  ifte  ftimulus  aufirrrc- 
cur,aeccxaudituseft  ad  voluatatcm  ,  qui 
cxaudituscftadlaoitaicm  >  forte  nonio- 
dcceotcr  ip(c  Ioquicur>vbi  dicic  ;  ^uia  Itx 
JpiritHMlit  efittgo  MUttm  carnalis. 

S .  Paulinm  in  EpifioU  l .  Md  Stuerum  Sul-S.  PMilmm. 
fieiumPrtsbyterum  Turontnfcm  :  Ecrcco- 
guofcoquooiam  beacusillc  virmcapocias 
loiii  micate  viitur.  &  dc  mcalHlidliooepro 
mc  doIcBS  clamai:  tnfAljx  e^tjimo. 

VuAu  Hic»' 


k 


UicelMMt  di 


Gloffnordi' 


CIcJJm  inter 
lintaru. 


lACOBVS 

i^icoUm  dt  tytr*  in  7 .  CMp.  luL  Rom.  S  cimm 
tnim  quiMlex SpiritHjUit  tfliif.  ordioaos  ho> 
Riincm  ad  fcqucncium  infliniftum  Spiri- 
tus  vclratiouis.  E^o Mutem carftMlufnm/id 
cfl.fequcns  cacoisfeu  fcnlualiutis  impul- 
fum.&  loauiiurApoflolus  vtfupu(li(ium 
cit  io  perfooagcaciis iuimaui  la^n.io  quo 
plurcs  funtfcqucotcsimpulfum  fcnnialita- 
tisrquamratioois. 

FMulopoft  :  Secunium  interiorem  (jom$- 
ntm,  id  cll.  fccuDdum  natutalc  rationis  di- 
Aamcn  .quiaracio  dicirui  homo  iotcriocj 
ic  feofualitas  extcrior. 

TMulofeJl:  InftUxegohemo.  Hic  confc- 
qucntcrpctit  libciari  dicens  in  pcrfonage- 
ocrishumani  :  Infehxe^obomopczcoiiii- 
ptioncm  nacurz. 

£//  referuJolegi  Dei,idejl,(ccxia- 

dum  .L.oncm  rationis  :  CMrntMUtem 
legifeuMti  ,  fcqucodo  cainisioclioatio- 
Dcm. 

GloffMordinaria.  Abhocloco:  ScimM 
qutMlexJpiritk.ilt>ef?,  ad  tincm  vfquc  huius 
capnis:  >^arum  cxpropriaancz  vniuerialis 
homiois  pcrfbna  hxc  mclius  accipiacur, 
noii  omnino  pcrfpicuum  cft. 

Gloiralnicrliucaris.  Ego  auttmfum  CMr- 
nMlu. )  impoicos  rcfiflcre  antmz  vicio  vcl 
diabolo.  VenundMtm fub peccMto.  )\nvi\mo 
.  ,  \ '  '■  V  ■  .  ^  r;.'        ito  vt  fcruus. 

id  )  fub  Icgc 

a'icetcmpus gracix  €luontam mihi mMlnm 
4iiit.tcct  )  ratJoni  iotcnori  homini  propc  cfl 
Vi.^lco  altMm  legim  )  fomitem  qui  regnat. 
RcpMgnantem  Legimenttime*. )  Lcgi&  ra- 
iionimcxcooiundisio  vnum.  Captiuan- 
trr  ';m  flc  operatioocm, 

qu;.i  V  ,.  i, .  .^jnioarur  Ltgi ptcca- 
ti. )  Peccacum  coim  Icx  quia  domioacur. 
Gr/(/M  Dff.)  non  Lcz  .  oou  virespropriXi 
fcd  qtiia  j>ratia  fiSn.u.  ijttMripfee^o.)  Ra- 
tioojli.^  ^cintri ioi  !'.i>!r,o  liabcns  vtantc  fo- 
miccn. 

Hugo  Caidinaiisin  7.  cap.ad  Roman. 
Scimtn  enim  ijum  itx  Spiri/ua/u  efl.]  Hxc 
cfl  icrtia  rars  capKuIi  ,  10  qua  oflendit, 

2uod  ca  qux  prarcipicbantur  io  lcgc  Moy- 
,  nnn  pollunt implcri  rtnclcgc  S|'iritus, 
)d.cfl«fiuc  gracia.  Zf9MUtemfum  (MrnMlii) 


ARMINIVS 

idefl  .  fragilis  &infirmus  ad  reftflcndam 
Diabolo  &  coDcupifccutiz  carots.  ^on 
tnim  quodvolo)  fccuodut-         ncm  ,  id 
cfl,apptobo.     Scd  quou  u  .  L',ulcfl,ma- 
lum.  Ex  hocauccin  infcrtur  quod  indigcc 
Legcfpitituali  >  pcrquafaciatidquodvulc 
fecundomracioDcm.  Nibil  ergo comlemnM- 
r>>w«.  jpracccdcoria  cxpofica  fuoc dc  capci- 
uicacc  monalis  pcccatt  >  fub  qua  erat 
liomo  carnalitcr  viaeos  1  &decapciui- 
tatc  venialis  pcccati  homiois  qui  c(l  io 
gratia:&  quod  LcxSpiritusliucgratia  Iibe- 
iacacapciuicaccmorti$;&  hociDfcrc,  Nibil 
erge dMJnnMtionie  t  idcd  ,  ouUummorcalc 
pcccacum  cz  quo  efl  damoacio. 

TbomMs de  jitjuino inj.cap  ad Rem.  Ego  3V>tfw^  A- 
Mutem  cMrnMti*  fitm.  )  OflcodiC  cond  cio*  3'*'*'^ 
ocm  i)omiDis.&  potcfl  hoc  vcibum  dupli-  f**  ' 
ciccrcxponi.  Vooquidcm  modo vt Apo-^i/'  '  . 
ftolus  loquariirin  pcrfooa  hominis  in  pcc-  wf^/*' v#r/ 
catocxirtentis.  Et  itahoc  Augufiinmexpo-  ^^- huiut  c* 
nitinlibroZ^.  qutfHonum.  Poflca  vcro  io  tttu,potiit* 
libio  coDCia  lulianumcxponithoc,  tc  A- 
poflolusincclliGanir  loqui  in  pcrfooafua,  f>*tf*'f*P' 
td  cfl.homiaislub gracia  conflituti.Profc' 
quamurcrgo  dccbraodo  qualitcrharc  vcr- 
ba&fcqucntia  diuerlimodc  podlor  vtro- 
quc  modocxpoQi ,  quamuis  fccuoda  cz- 
pollriomcliorfir. 

Scio  quidem  cuodum  Ti.o:i>.iU. 
adoorarcloca,  qux  oegar  de  homioe  ooa 
rcgcoiroezpiicati  poficninczrorcc  :  aco- 
perxpretiumcntil  a I0C.1  inlpiccrci  &  ra- 
tioncsczamioarc  quarTiiornam  pcrmoue- 
Tunt  vtitafcntircc.  Prior  locuscft  vcrfi^. 
KuncitM^uenonMmplimego  tdptrpetro,  ftdVtffuf  mm- 
pcccatumquodinmehalitat  Altcrefl  verf /*»i^  & 
i9.Souienim  nonhahiiartinme ,  idili  ,  in  \^ 
CMrne  meMbonum.  Priorem  locum  oonoifi  (• 
exiorrc  dc  homine  fub  peccato  cxificoce  n 
iocclligi  pollc  dicit  quiaipfcpcccator  pcv-  c 
pctictillud  pcccatuiti  ,  vtpotc  qoi  fccun  p  . 
dum  pactera  fui  priocipaiiotcm ,  racionem 
nempc  &  mcnccm  in  pcccati  pcrpeiracio- 
ncm  confcnriar :  ii»ca«tcm  liomioi  pro- 
piic  tnbucndum  cfl,q«od  illi  conucnit  fc- 
cundum  id  quod  homo  cfl  :  accilhomo 
mcntc  &  latiooc. 

Acrcipoadeoprimooe&  taocumdcho» 
'  iniue 


i 
1 


IN  CAP.  VII. 

'ExMminMn  -  '^'"C  fub  pcrcaro  cxiftcntc  dici,  quod  pcc- 
tHT  rAtiones^^^^"^  pcrpctiat  nili  «ncutc  &  ratio- 
cnrhccpo-  ^^^'{^^  peccatum  lcgc  vcticum  cllc  didlar. 
fieriutfta-  dcuidapcrcoocupircentijmj|tois,&  vo- 
tnat  ,  (^iis^^'^^^^^  coDfcnticntc  :  fcd  do^||cnitiscc- 
y^/r^^^^^^  iain  fic  qui  fubgratiacijftunt  :  Illi  cnim 
^  pj.f„^  'pcccatuaa  adu  non  pcrpctranc  Dilimcntc 
quitiem  «Mo^lcut^j.&pcrvoluntatis  confcnCum  :  at- 
ndverfum  qucidco  vaoum  clllucrationc  intcicum 
'  quifubpcccuo  cft&lubgraciadilliaguc- 
icTcllc. 

Sccundoiocgo  illos  omncs  qui  fub pac- 
cato  funt  mcntis  confcofupeccarchoc  cil, 
abli;|uc  vlla  confcicacix  ccpugoantia.N jm 
qui  lub  lcgcfuut,vbtpcccant ,  concracon- 
kicotiam  &  mcncc  rcludaorc  faciuoc, 
quia  viocuotur  pcccati  tyrrfonide  &  con- 
cupifccDciacarnis. 

Tcrtio.  Eciamdrcsitahabercr  •  camen 
ouafcquetctuiquod  dcido  homiaeoon- 
Dinextorccdiciponic ,  quod  oon  ipfcfed 
pcccjcum  illud  pcrpctrct.  Ratio  ab  ipfo 
Tl»uiiuid*crtur.  Namfacithoc  moucotc 
&con.pcllcoce  pcccacoquod  iohabicac  & 
domioaiui.  EfFcda  auccm  caufis  maxi- 
me  ptiacipalibus  adfcribi  folcnc.  lcaque 
abfquc  vlia  coi/ione  de  homioc  fub  lcge 
eTilccoce  locus  ifte  ioccUigi  poccfh  Si 
quis  dicaccx  Auguftiai  mcoce  .  oulli  in 
pcccatum  adu  conrcuticoti  tribui  poflc, 
quodoon  ipfc  fcd  pcccatum  opcrctur  il- 
lud,&  proptctca  iUud  pci*pctiate  noo  dc 
confculu  &  opciattOQc  inali  ,  vcrum  dc 
concupifceoiia  elfc  intcltigcnduio ,  atquc 
iichomioi  fubgtatiacxidcnti  hoc  cooue- 
nire:  huic  rcfpoodeo ,  mcanceccdcos  oc- 
garc  vcaocc  dnftum  ,  fed fatcri  fi  dc  concu- 
pifccntia  tantum  &  noo  dc  confcnfu  & 
jifluah  pcccati  pcjpctracionc  hoc  inrellt- 
gatur,  aullo  modo ,  oc  contntcc  quidem, 
ca  dc  hominc  fub  legc  &  fub  pcccato  dici 
pofTc. 

Dtindequo-  Poftcriorcm  dictt  Thomas  Donnifi  cx- 
*dvtrj.  i8.  tortcdchomiucfubpcccatocxplicatipof- 
fcpropteccorrcdioncmadditam  ,  quam 
adfctrc  opusnon  fuicfi  dchomtocfubpcc- 
caco  fcimo  c/fct  ,  vcpocc  la  cuius  nec 
carac  oec  mente  bonum  habitcc.  Re- 
fpoadeo  falfum  ciTe  aaccccdcQS.  Nam 


AD  ROM. 

quod  in  mencc  hominis  fub lcgc ctiftcoti* 
bonum  habitct  &  incxiftac  ,  vc  ThomaS 
voccm  habicandi  hic  vfurpac  ,  imo  fit  do- 
mioccur.vc  yox  proprieaccipicuda  cfl.iant 
aocccommonftrauimusin V. j8.  Ignorao- 
cia  crgo  iftius  rci  Tliomam  icj  rcncitc  Sc 
fcribcrcfccit. 

Scd  infpiciatur  cotusThonia:  commca- 
cariusinhuoclocum  ,  &  appatcl>icomoia 
plaoinjmc  dc  homiuc  fub  Irgc  cxplicari 
poflc  ,  admodum  auccm  petuetfe  &  con- 
corte  dehomioe  regcnito  &  fub  gracia  co- 
ftituto.  Qttod  brcuitcrita  monftro.con- 
iundtiscompcodto,qux  illepiolixius  tia- 
flac.vc  vidcrclicccalibi. 

Stcar}}»tisdicatur  homo ifte  vel rtrno  quiJt  <-  rc n-.Annm 
acarneim/>M^nMMr;/icperariidem  fignijic>it  eornmijH*. 
qued  concufijcere  :  fi  velle  bonnm  (y>  kolle  ThMnns  ei" 
mMlumpro  compUt»  volitione      nolilione  ment/^/kj» 
fumuntur  ,  qutferdurantineleHione  p*rtt.  huniwtmK 
CHlnru  oper/ittonis  ;  fnctre  vero  malum  (jf,cHm  coUt  - 
ncnagere  bonum  fecundumsclionemincom' ^ione  indt 
fletaminteUigAntfir  ,  qutconfiftittantumindtduaafojfe 
uppetitu  fenfitiuo  ,  ncnperueniensvfque  ad  tm  dehemi- 
raitonitconJen/Hm.  SicaptiuAtio  iUa  fit  tan-  ntfuh  leg* 
tum  ad  concufifcentit  motum  ;  filtberattoa  commodt. 
corport  hHimperatur  vt  corruptio  corforisfed  nonnifi 
totalitertoUatur.  Tumiocus  ifte  de  homine  rt-  coafle  de  ht- 
gc»ito,iuft0,g^fub^rAtiacenftitutoeft  intel-mint  fub 
''gtndm-  gratia  in- 

St  vero  homoifte  velratiodicaturcanM-  tiUigi. 
Its.quiacarni^ibditur.eonfentienthitadqua. 
caroinftigat\fi operari idemfit  quodipfo  opert 
txequi  ifiviUe  bonum  noUe  malHm  pr» 
incompteta  volitione  o»  nolitione fumuntur, 
qua  in  vniuerfati  bonum  votu»t,(^malum 
nolunthomines,(y>nonin particulari ;  fact- 
re  vero  matum  (^  non  facere  bonum  /icuH" 
dum  aciitnem  completam  inteUigatur ,  ^im 
ixtiriore  opere  exercetur  ptr  rHt^ais  etnfen- 


/um  ificaptiuattoiUafit  per  eoXfum  (^o- 
peraiionem  ,  fi  deniqiu  liberaU^^erport 
mortit  huiuipetatur  vt  corruptio  cl^is  mt. 
ti  non  domineturtrahem  tam  adftecandumi 
Tumdthomi»tptccatore(^Jub  lcge  txiften- 
tt  locus  rft  inttUigendtit. 

Sublumamusvcro  aos:  Athomoacarnt 
impugnatm,  "Vtncenjtameninpugna .  ear- 
naltt  non  duituriftJeonomintiUtt^ttlatur 
Y  u  u  n    1  ^ui 


D.D.  rtciH- 
tMrum. 


Titier  Stn- 
fuUnfij. 


73»  lACOBVS 

f«r  cMmi fubdiiHr  eonftntitiui»  :  jft  hic  d» 
volttion»  nolitione  incompletA  o>  imperfe^ 
8aMgi$m  ,  fy>de  perfe/rMtione  malt  bonique 
•mijjione  tUiu*li^non  it  nRu  fet*  motu  concH- 
fifceoditantttm.  { declarat  hoc  rcs  ipra.  VuU 
tnim  fif  uen  frcit  i  ergo  vofitio  imperftdM  ) 
Ca^iuatio  HIm  non  efi  ad  motum  tantum 
eoncupifetndi.ftdptr  confenfum^eperatio- 
ntm :  N4m  ^f»  coneupifcentiM  feu  lex  mentie 
tMptiuat  per  beUigtrMtioHtm  Mduerfiu  Ugem 
mentu;  f^Ubtratio  liie pofiulatur  a  eorru- 
ftioitecorporu  ne  mentidominetur,non  vt  iUm 
totaUtertollMtur.  AgittnimirMtiMt  deimpe- 
tTMtoveto  Apofieiui.  ErgaUeui  tfienondeho- 
niine  fubgratiafedfub  Lege  exifiente ,  ncu  dt 
hemineptrgrariMm  reparMto  ,ftdpergtMtiMm 
sepMridoefl inteUigtndm .  PropofitiocxTho' 
ma  cd  Jefumptj.  Nos>cx  tcztu  Adlum- 
ptioocma<i(iiHimus. 

ViHcamusetianDoaDuIlos  receniiores 
EcclerizDodoies. 

HMimo.  InfeIixegohomo.]Ex  pcrfooagc- 
aciis  kumaoi  lo()uitur .  vcl  cx  pcr(baa  ilTo- 
nun  ^ot  recc3uo(  a  pcccacis. 

Btunc.  Nocaquoniam  Paulusngniiica- 
•iue  rubfuapeifona  (komnibus  loquKur. 
allumcns  f\bi  pcrfooam ,  ouoc  autelcgcm, 
Duacfublcpc. 

F.Staputinfis.  Paulus  ia k Hgurac  caina- 
Itm  boa.iocm ,  &  ioiirmitaccm  carnis  fcn  - 
ticDtcm  »  quom  minimc  ralis  ciTec :  fed 
lccuaclum  Spiiicam  prorfus  Tiucas  :  fcd 
iofirmisfr  transfignrarvr  infirmam. 

Erjtfmm  in parapbrafibuiuiUci.Quin- 
doquidcm  nuac  doccndi  gratia  pcrfo- 
■am  futccpi  homiois  adhuc  viciis  Jcaffcdii- 
kasobaoxit. 

Rom.  7.  Mgo  tMmMlit  fum  vtnduHs  fmh 
fiecMt9  ,  &e. )  ica  iDterpsctaniur  »  vc  di- 
cant  t^auljlin  Hla  non  Je  fcipfo  >  fcd  in 
pcrfoiU  Rkminis  nondum  leoaci  loqui , 
icc.  ^jKitbakcius  concrouctf.  dc  Scipru- 
ur  in^iPKcatiooc  >  quxftionc  V.  folio 

BuetrHsimy.  tMfut  ad  RomMnos.Q^d. 
quicoharreac»  Nos  quod  booum  cU  vcl- 
k  ,  nn  fMcert  camca  ;  mMlum  factre  &  id 
•amen  non  veBe  fidodi/fe,  imo  mMlum  fact- 
9t  <7>  n$n  fMctrtf  TCMibqac  eiim  ApoUolas 


ARMINIVS 

adfirmac.  Selutio.  Haec  ? t  Tcre  ic  proprk 
dida  iinccx  co  inccUigi  poceric>  Q.  coq(Icc 
dc  quali  homioe  Paulus  hic  excmplo  fui 
loquicur  ^|^ituic  quid  valcac  pcccarum 
oiigioalc.^^  vczo  confideramusqua:  A> 
polcolushoc  capicc  dc  fc  conficccur.Uquct 
abundc  >  vc  arbiuor  >  illum  cxcmplum 
proponcreio  fehominis  >  cui  lcx  Dcico- 
gaiucd  &amacur.  Niai  iit,  Ugiconftn- 
tio  quodbonM  efl,  &bonHm  voU  ,  mMium, 
odi.  Ucm,veUe  odiMctt  mihi  ,  &ruifum. 
MenteferuioUgi  Dei.  U\i  profcdo  oon  lUoC 
homiDtsprofaoi  >  &  noodum  accedeacit 
Dco  ,  fcdCui^i  &amaocis  Dei.crcmcB- 
cifqucad vcibacius.  Ccrciscoimgradibus 
Doa  aiicric  Dcds  a  morre  io  quam  oafci- 
mui.Pcimumfcrtoos  aliquo  cemporc  vi/> 
ucrcinigDoraoria ,  fccurosdc  ludicio  fuo. 
Hoc  tzmfotc  ptccMtmm  mortuumefi ,  Scc. 
Quum  vilum  vcio  cft  Dco  fioem  &ccrc 
huius  igQoiaatix  >  immitcic  iegcra  fuam» 
donacquc  yi^cic  czmfMnHame^  ,  iufittm 
C^^»4i».Hiacoecefl'cfic  ^iLegitifentit^ 
miit ,  'i/e//;»«iquaecommeodat««i/N>rrM- 
OTJii  abiis  qux  Jamaat.  Verum  (i  honpo* 
tenicc  Dobis  fuccucrat  Spititus  Chndi ,  a- 
mor  illc  Dci  Lcgifquc  confcnfus  adco 
lofirmus  maacc  ,  &  praraalec  adkuc  ia 
Dobisvispcccari.  vtcxcorrcdioac&  io>- 
pcrio  Lcgisprauarcupiditatcs  roagisinar- 
dcfcaoc ,  taciai^ufquc  fubindc  aon  concu- 
pifccodocancum,  lcdctiara  opere  paaldo» 
quodipfidffccftamur &  ncgligamusqux 
oon  poUumus  nos  probarc  &  vclle.  Hiac 
Tcro  iBaalcfcit  io  oobis  ccrroi  icidicii  diui- 
Biquioosplaoe  examioac.  LAaomoiapes 
Lcgcm  conficiuotur  y  (cd  vitio  aoftri  iogc> 
oii  dcpuuati.  lam  huius  lemporis  coodi- 
tioocm  dcfccibic  io  fe  ApoHoIus  prxfcoci 
capicc.  ScddumPacer  raifcricordiaiasi 
Dcus  plcniut  (c  Bob».  imparcirc  ftacuic> 
tL  largiri  Spiricum  filii  opulcocius  digoa- 
car>  vimDcccatiillaaa  ,  qua:  alioqoio  oos 
vtcunq;  lcgi  coofeoticoccs  coocia  legcm 
iufqj  impcllic ,  coSpiiicu  fuo  tcprimic  jc 
domac,  verumderebttsiudicium,  &rol»* 
dumhoacfliamorcmiafctic  >  adco  vciam 
volupcatc  &  lludio  coofiimaco  &pcrpccuo 
viuamus  iiai&  Do.  Kaac  coBditioocm 


IN  CAP.  VI 

fia^orum  defcribit  Apoftolas  capite  fe- 
qBcatc>  pr;tdicans  fc  pcr  Itgtm  Sfirititt  vi- 
U,  quiferChriJlHm  oobis  dooartjr,  lil-erM- 
lurrt  tjfem  Itgt^tCMti  cr  mortH. 

Etf*ulopoft:  Vtcrgo  Apodolushicia- 
ftituit  dcclarare  <juid  icz  m  fao^is  pcrfe 
cfficiac>  indcquc  comprobarc  camquum 
maxime  commodai,tanicQ  noa  poflcrcd- 
dcrc  iuftum  coram  Dco  .  fcd  compcllcrc 
ad  Chiiflum,(]ui  vnus  iuni6cac.-  cam  col- 
ditioaemhomiois  Deiin(uoezempiohic 
profcrt  &  czpofut  quac  e(l  mcdix  aecatis 
(aodlorum,in  qua  Lcz  iam  cogoica  qui- 
dcmcAtfed  ooodum  cordi  foUde  infcci- 
ta  i  quum  fcilicet  menti  Ugi  conftntitur, 
dappccitu  oaturxctiamaumrcpugnaa- 
cc,ic  vt  contra  prxccpia  lcgisfacias  impcl- 
leote.  lobac.iaquam.cooditioiicApoAo- 
lus  cxeinplum  fe  propofuit ,  vc  io  ipfo  o- 
ficodcrct ,  quid  lcx  valcat,  8c  quam  omnia 
mors  fuot ,  doncc  nos  pcnitius  mouct  Spi- 
ricus  Chridi .-  ncquc  ciiim  ad  eum  modum 
^ui  hic  dcfcribturadhuc  cum  ingenio  fue 
pugoabat.  I^rzdicatcnimmox  ipkCehht- 
rmtHtn  ftr  Ugem  Spiritm  m  Uge  fetciut  fy> 
mortHi  &  pcrficiioiciamiuitificauoaem 
Lcgis  pcr  Spiritum  Chrifli  ,  fccuodum 
qucm  viuac  noa  fccundum  caroem,&c. 
^ojfgsng.  ^olffgangi^  MufcHluiinkeittommMni' 
UhJchIh4.  tui  cap.de  UgibuijituU  Je  vi  &  tfficmci»  U- 
gu.  Habcc  quidcmlex  iuftitiam  &  iuftili- 
catioocin  prxcipicndo  qxiz  (unt  iu(U ,  vc- 
lum  impofribilc  cA  vc  habeat  iudificaado: 
Impcditut  eoim  &  incfficax  rcdditurpcr 
carocm,hoc  cd.pcr  corruptos  &  depraua- 
los  carnis  affc^tus ,  per  quos  fit  vt  nomo 
caroalis&maocipiumpcccatifaoAis,  iu- 
'ftis,&  booismaodatis  obfcqui  ncqucar. 

StfMuUpofl  :  Vim  &  crticacum  lcgis 
qo«  licccra  vocatur,  gcmioam  cffc  dici- 
mu».  Voacil.  quamipfeadfcitdrfuo.& 
fropria  vocari  potcft  :  alrera  eft.impro- 
frta,quam  non  dc  fuo  adferc»fcd  carnis 
■oArx  vitio  operatur.  Riopria  cft  quod 
adfcrt  cognicionem  pcccati.  Dchac  Apo 
fiolus  Rom.  7.5cioquitur  :  ftccatumnoa 
eognoui  nififirhtgem,  Sam  contMftfctnti*m 
ntfcitbam  nifi  Ux  ditertt,  Son  concufifctJ.  E  t 
cap.  3  ftr  Ugem  cognitio ftcatti.  ^t. 


r.  AD  ROM. 

EtpMuUpofi :  Deinde  non  fblum  de  pec- 
cati  cogoiciuac  ioquitui,quxcontictin- 
ccile^tu,fcd  potilliinum  dc  ca  quz  ^^iuo 
pcccati  (ciUb  in  carae  oofi:acapuur:hoc 
efl(  Iczfacic viooomodointcliigam «(cd 
&  cum  mordi  coo(cicotix  fcociam&ex- 
periar  inmecfTepcccatum.  Item  »  pro- 
pria  e(l  quod  nosiaexcu(abiiiter  peccatt 
icos  e(]'c  ceouiacit,  malLdi^o  fubiicicfic 
damnat-  Gai.  5.  dc  (cDfupcccati  &  condc- 
moatioois  pcicuirosanxios  tcddit ,  ac  gra- 
tiz  Dci  appctcotcs.  Hioc  illud  cft  Apo- 
Aoli  quod  Rom.  7.di(putat,&  taadcm  cx- 
clanut :  Infoelixtgc  homo  quH  mtliberahit^ 
de  corpore  mortit huim  t  CrtuiMDtiperlt' 
fmm  Chriftum. 

EoJem  cap.  tituU  Je  Uge  Sfiritus  Poft- 
quam  ApoftolusRom.^.dc  vi&cfficacia 
lcgis  qux  opcratur  10  cacoalibus  &  aaima- 
iibus  nomioibus  difputauit  ,  capitc  fe- 
qucnci  dc  gracia  Spiriius  (andi »  quc  >a 
Chriftum  crcdcntibus  datur  fubiicicos  di- 
cit:  N«in  Ux  Spiriim  vite.  Uberum  mt  rtddi» 
dit  M  Ugtpeccali  (jf  mortH,  ^c. 

Pauiopeji:  Lcgcm  pcccati  Paulus  iacclli- 
eit  vim  &  cyraooidem  peccati  in  carae  00- 
nra  rcgnaocis,  qua  ad  pcccaodum  rapiraur 
&impcilimur.  Lez  mortts  eftquapecca- 
cores  ztcrnx  morcidcpucaocur.  Lezica- 
que  Spiricus  vitz  oos  hociaflcumioDO- 
bisagic,  quod  non  condcmnamur  proptcr 
imputationcm  iufticiz  quz  cftpcrfidcm 
inChiiftum  :fcd  8c  vim  peccaci  io  oobis 
cxftinguit.vtiam  000  rcgnctionobispcc- 
catum ,  fcd  virtus  &  gratiaChiifti ,  fcruia- 
mufquc  ooo  amplius  pcccaio ,  fcd  luftitix» 
Bcc  morti  (imus  obooxii ,  fcd  in  vcram  vi- 
camafTcrti. 

Vtdt  eundem  Mufculum  commeni.  in  K- 
fifi.  ad  Rom.  in  hunc  Ucum.  fic  ad  dilucidio- 
rcm  huius  rei  expiicatioacm  obfcruandi 
fuoc  tres  gradus  (an^orum ,  pcr  quos  ad 
pictatis  pctfciftioncm  diuinitus  ducuntur. 
i.  corum  cft  qui  inftar  ebriotum  fopito 
aliquaodiu  omoi  iutlicio  &  afFcd^ubono 
in  pcccatis  viuunc  ,  nondum  effcAum 
fuum  iniilisagcnte  lcge  Dei.i.Borum  eft> 
qui  vtcuoque  ad  fcrcuetfiilfuminatoiam 
iudicio  ratioois  ,  &  immttiito  affcdu» 
V  V  v  V    3  quod 


.40  lACOBVS 

qiio  I  Nonum  c(l  cupiunc  »atqucic3  Lcgi 
Dci  confentiuat ,  Sc  condclcdantur ,  Sc 
m  ilum  dctcftantiir  quidem>  vctum  pr«- 
ualcntc  adhuc  pcccati  cyrannide  ad  mala 
trahuntur  inutti  >  idcoquc  booum  quod 
probant  cupiunt^c  volunc,  non  faciunt» 
malum  quod  odiunt  &  rugiunc>  hocfa- 
ciunt  rcclamantc  conlcicntia,  3clongea- 
tiud  didantc  animi  lcntcntia,  &c.  Ad 
hunc  gradBm  rcfcrenda  funt  qux  Paulus 
hicfuocxcmplodifputat.  Tcttius  cllco- 
iumquidomita&:  vidapcr  Spititum  lan- 
dtum pcccati  vi  &  malitia  in  libcrtatrm  iu- 
ilicix  adfcrci  func>vciam  non  obcdiant  Le- 
gi  pcccati  ,  fcd  lcgi  fpiritus  rcgnautis  ih 
rocmbrisipforum,&  habcant  vtramque& 
\olcndi &  pcrficicndi  facultatcm.  Dc  quo 
graJu  agct  capitc  fcqucntc,&c. 

llidtm:  Gnuiiu  i^oDtoptrlefmmChrt- 
fiMmDominumtwftrum.  Mira  &  rcpciitina 
aifcctuu conucriio.  lam  dcplorauit fc cde 
mifeium  &  captiuum,  &  moz  gracias  agit. 
Hinc  vidcmus  Paulum  vfurparc  pcifonam 
fuara>Don  cam  quam  cunccumhzcfcii- 
bcrctgcrobacfcdquamanrcagcncrat. 

Ibidem  in  t.cMp.  KuUa  igitur  ejl  conde- 
mn/ttio.  ]  Vcantcadclcripfitconditioncm 
hominis  lcgali  fpiritu  viucucis  :  ita  nunc 
cius  qui  Euangclico  Spiritu  przditus  cfl 
dcfcribit&dcclarar. 

Hoium  quos  produziccftiummacaus 
&  concors  confcnfus  ,  mcam  fcntentiam 
Douitatis  opinionc  &  fufpicione  facillimc. 
vtputo,libcrabic. 

PARS  TERTIA. 

NulUm  HiTtfin ,  neque  PeUgunam ,  ne- 
que  alidtn  ex  ifia  fcntentia  dcriuari 
aut  confirnuri  pojfe:  Scd  ipfatn  iUam 
DuohMefar  fententiam  platiijUme  Pelagiantfnto 
tt  contmtn-  aduer/ori ,  emf^j  ^p«ib»  vj/tw<f  (^^r<e- 
tHr,  Primtt  cUre  &  exprofelTo  confittm. 
tJlnegAti-  r 

Mum,tntir'  1"^  Vr  funtparccs  illius  Thcfcos.  Prior 
•rrtntionem        quod  icntcncia  illa  non  ftt  hxrccica 
../jc  Ptla-       hzrcfi  affinis.  Alccxa quod  harrcfi  Pcla- 
'iMnt,  hiirefi^^^^'^^^^^^^^'^^'^^^^^^^*  camquecxpru- 
•  nfMutrt.  tcrtbwrutaus. 


ARMINIVS 

Ad  priorcm  quod  acrinet,  quiailUne- 
gauonc  conllac,neccllc cft  vc  ab  jffiiman- 
cibus  infriugarur  piobarionc  coorrarii.  Ve- 
lim  itaquc  cx  illis  audirc ,  qux  f  ■ '  "$ 
cui  liU  fcntrocia  pacrociocrur.  i^ia- 
nam  proculdubioprofcrcnc ;  At  ptobatio- 
ncm  rcquiro.qua  inrehuic  fcnicnriz  com 
Pclagunifmo  conucniar.  Docc^mus  au- 
tcm  cx  abundanii  hanc  fcntcuiijm  Pcla- 
gianifmo  non  fauere. 

Auguflious  iib.  dc  hzrcfibus  &  hypo- 
goo/licon  hzc  pooit  Pclagianzdo&tinx  hxnjc.i  i 
capica.  UgianM  do- 

r.  Adam  fue  peccMjfct  ftut  non  ptccafftt  gmMtMprt- 
mortturuierAt.  'natx 

i.  Peccatum  AdAWii  nemini  n  -^f!  -  .  AMgufiini. 
ipfifoli :  (^propterea 

l .  Paruuli  nan  trahSt  ex  Adamo  origtnaU 
ptccMtum,  nequeptriturifunt  m  vilaMtemM, 
fi  fine  SacramtKfr  b.i-Ti  ntaf.f  ex  hac  vua 
migrautrint . 

4.  Likido  in  homint  naturaheflhonuia, 
ruqut  efi  in  ta  qutcquam  cuim  homintm  pu- 
deat. 

f.  Homoptr  LiUrumarbitriumtanqHMm 
per  fe  fibifufficiens  vtUepotefl  bonum .  (ff 
impltrt  quod  vu/t:  vel  etiam;merttii  operum 
k  Deogratiavnicunjuedatur. 

6 .  Fi/4  iuflorum  in  hocjtculo  nuQi  omni- 
nobabetpeccatum  ,  (^ex  hu  EccltfiaC 

in hac  rnortalttateptrficnur,vtfit  cmnn,<.ji- 
ne  macula  (^  ruga. 

7 .  G ratiam  coacius  fateri  Pelagiut ,  dJcij 
illam  ejfe  donum  tncreationecoUMtum,  legit 
pradicationem .  mentijque  lUuJlrationem,  ad 
eognofcendum  ea  qut  bonaf^maUjunty^uin 
(^rtmijjiontm  peccatorum  fi  qUMpeccauerit: 
exeludens  Mb  ea  charitatem  ,  donumaue 
auxilium  Spiritm  fan^i  :fine  quibu*  ioaum 
cagnitum  fieri  poffe  dicit ;  etiamfi  (fr  horfum 
ifiamgratiam fateatur  dari,  vt facilim fiat, 
qtiod  alicquin  natura  viribm  fieriquidnn, 
Jed  difjicitimpotefi. 

Ula  funt  prafctpua  dogmacaPclagianx 
hxrcfcos ,  ad  qux  alia ,  qux  foor ,  rcfcrri 
poirunt.  Nulli  autcm  cx  irtis  dogmatis 
patrocioatut  fcntcntia  ,  qux  caput  7.  ad 
Romaoos  de  homioe  fub  lcgcconnituto 
cxplicac,&  ifthoc  inodovtoos  czp! 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 

T-^obntur     "^^^    ^  Auguftiniis  dccljrauit  libro  cx- 
iHciionc^  pofitionis  nonnulljrum  propoficionum 
<y  eoUatio-     cp«ftoUad  Romanos,  &  libroprimoad 
'erfrt.  Simpliciauum.  qaod  indudlioncprobabi- 


741 


.-.cm 
hMHc  eum 


tur. 


I .  JfftrttprofitttHrptccntum  tfft  vnicam 
dhIIo  txijlu  ^  fil*f*i  CAufam  mortumeritoriam ,  homi- 
dopnatti  »tm(jueom»inomcrit:iyNrf)  no»  fnif^ir ,  fir:  n 
nnMntrtj,  ptccaffet. 

X.  Adamum  feccnniic  O'  je  (3*  pofiiroi 
fmniscorrkpi(ft,o>nA  Deiolinoxiofftctffe.^. 

j.  Omnes  qtii  ex  AdAme  ordinarin  vi» 
mafcuntHrtrahere  tx  tpfo  origtnaUpetcattim, 
reatum  n:i>rtu  aterna.  quod  hxc fetitentia 
fundamtntum  ponit  vliirtoru  explicatienu. 
lUud  enim  ortginale  peccatum  hic  dtcitur 
pcccacum,  pcccatum  fupra  modum  pec- 
cans  ,pcccatum  inliabir.ms ,  pcccarumad'- 
iaccns,  fcu  malum  adiaccns ,  Icji  in  mirm- 
bris. 

4.  Aperte  dictt  tji*t  fenteitiu»  concupi- 
(ccni\im,fubqMaetiam  libido  comprehendt' 
tur.ejfemalam. 

f.  Dogma  liic  cx  profcfTo  rcfuutur. 
Docit  enitn  Apcflolus  hic  itixt/t  iUamfenttn- 
tiam  ,  bemiiMm  naturaUm  beniit}i  non  velle 
nifi fub  legc fit,  ^ bocpcr  lcgf  /U tihpredu- 
Mtrit  fpiritus  lcgalis  :  irlictt  bouum  vclir, 
tamen  nullo  mtdoper  liherHm  arbitrium ,  tt- 
iamift  a  legt  impellatnrfjj>  adtnuetHrpoffe  td 
ipfum prajiaretlcd  giatiam  Cbrii^.acmpc, 
donuni  Spirttu.s  fanfii  ^  charitatis  ad  hoc 
fff0  abfolute  nectffariam  ,  quz  gratia  non 
tUtur  ftenmdHmmenta,qHt  nnUa funt  ,fed 
mtrefit  gratuita. 

Hicaequtdoctturruj  ':urper 

illamfinttnttam ,  quia fiatu  /  agt  dt 

rtgtmtu:  at  interta  nom  rugant  tllius  Patroni 
verum  e(fe ,  qiiod diciturde  imperfeilione  rt 
genttorum  la  hac  vtta. 

7 .  Etiam  ex  profeffoper  tUam  fen/entiam 
rifutatHr .-  nam  ntn  modo  non  conctdtt  diffi- 
culttr  fieri  poffe  beniim  ab  tUo  homine  qut  ef} 
fub  \e^c,noi;dum  {'ilh  ZfiU3pofitM,fedneg4X 
fimphciter  vllo  modo  fieripofft  vt  peccatc  refi- 
fi^ »  &  qnod bcnum  efi  factat. 
^r^/ir.'ia         Scd inlhbit tamcn uliquis  ,  &diccr</«- 
,      irt  plicittomineifiatniaterpretMtipnemVel.tpa- 
AonttariHm.niJmofautri.  trtmo,  qHedmotniittnondHm 


regenito  (ff fubgratia  conftitHtoqHidboniat- 

tributt.  SecHndo,q:iod  EctUfi&  locum  adiniit . 

qnp  imperfe  .^ioneif  run:  in  hac  vita, 

(^luciam.  qui,  eji  ik.^'  t  .untm  ^  y/rr 

dutn  hic  viuttur  .prohnre foUt . 

Rvfpondcocjuodadprimum,  vidcdum  Rtfponfi9.td 

primo.ifuid  boni  tlla  fcntcutia  homioi  non  primam. 

'  rcgenito  tubuat.  Ccrtum  cnim  cfl:  noo 

I  onuie  prorlus  bonum  qu^Iccunquc  illuJ 

1  nc,bun  111!  iircgcutio     fub  gratia  non- 

!  dum  ctuiftituto  adinirndumciic  :  noritia 

enim  vcritJtis  Roin.i  opus legutpfcrutn  cor- 

I  dibui  infcrtptum ,  cogiutt  tonum  accnfatto  ^ 

txctifatio.i  Rom  i.^'!'" 

i  .  r  -     ■  ndtmendH. 

I  peccatt  agh  . ,  .•  /„ , .  .  jijctcntii. 

anxietsu ,  .itionUti^c.bona 

funt,(^tatnen  imniht  mon  regenito tribuun- 

ttir.  Sectiado  ,  Scitndum  <juod  fcntcnria 

ill4,<jux  locum  dc  hominc  fub  lcgccxi- 

flcntc  cxphcat ;  bona  illa  noo  cx  naturx 

pcnu  pioiuatjlcd  cx  opcracionc  Spiritus 

lcgis-pixdicationc  vteatis  ,ciqucbcncdi- 

ctntis.dcducat.  Tcrtio,  &hoccogit3n- 

dum  ,  cjuod inter  Ecclcfiam  Sc  Pclagianos 

non  hoc  concrouciiun;  fuciK,an  hon  '  i 

irrcgcnico,&  nondum  fub  gratia  fciii  >.) 

lcgc  conAituco  aliquid  boni  ciibui  poflct, 

ncc  Qc-  fcd  au  citra  gratiam  ciufque  opcra- 

cioncm  aliquid  bonibomini  ctibuipolTct. 

Ncqiic  cuim  coutinuo  fub  ^ratia  iflaut 

rcginitus  ,  qui  aliquam  gtaiiac  opciaticS' 

ncm  rccipit  i  gratiacniir.  hominis  volun- 

caicxn  Gbi  pr^parat, vtiucahabitaccpof- 

fic  PuMai  gtatia  forcs  cordis  noftii  ,  fcci 

pulfaus  nondum  iuhabicai^,  nequcdomi- 

ruturi  Ucct  ita  pullctvtfuadgncfuaforcs 

(ibi  aperiti  fjciat.  Scd  dc  his io  primo  capi- 

tc  noAri  tradatus  Qepc  adum  efl. 

Quod  ad  fccundum  obicdamcntum 

attincc ,  Rcfpondco  Piimo,  locum  huac^'j^'"?A''*^ 

•on  cllc  ab  tcclcfia  allatum  primis  icm-f"****^*"*' 

poribus-Eccleiix  ad  ftabiliendam  impcr- 

fcdioncmrcgcnitorum  in  hac  vira  ,  &  lu- 

ifiam  inter  carncm  4c  fpiricum,qualis  c(l  in 

rrgcnitis.  Nam  moullrauimusanteanti- 

quinimos  Pjtrcs  locum  iflum  non  dcrc- 

gcnitisfcu  ('■■'-  riaconftiiutiscxplicuif- 

lc.  Licctp    .    .  ,  iioc dogn:a ft.ibilicndu 

vfuiparc  ccc^^citcaooaauilts  Oo^loribus. 

Sccundo, 


741  lACOBVS 

Sccuado.  laconrcqucDS  cffc,  quod  fco- 
tcntta.qua  locus  aiiquis  fccus  expliratur 
qnam a  inuUiSi  iino ab  Ecclciia  ipfa  ad  hz- 
rcdo  aliquam  dciicucadatn  cicatus  c(^» 
proptctca  hxrcfi  aifiais  iic  ,  auc  tudicati 
qucat»  quiacripiac  Ecclciixlocum  adpco- 
bindum  dogma  vcrum  ,  &  rcfutaodam 
hzrcna  vfurpari  iuluum.  Sccuscntmnc- 
mo  noncxoollris  DoAoributhxrciiah- 
cai &  quidcm  valdccnormiaffinis  mcrico 
ludicabicuc-  &  ifto  iurc  Caluinus  a  Luthc- 
ranis  audic  Artiaous >  qui  mulca loca  Scri- 
pturxabauciqua  EcclciiacuinGrxcacum 
Lactna  ad  Tiinitaccm  flabilicndatn  allata> 
illorfum  non  faccccapcrcc  fciibac,  &  ahtcc 
incctptccccur. 

Tectio,  Nullum  Ecclcfix  iftiuslociad 
empnonc  dciinncncum  infcrri ,  vcpocc  fa- 
cis  copiofo  aliotum  locotum  numcioio- 
Ihudx  ad  idcni  dogma  comprobandum, 
8c  coocrariuro  infirmandum  :  quod  Augu- 
ftinusabundccoromonftrauicvbicxpro- 
fcilb  dc  pcrfcdionc  iuiliti^  in  hac  viu  agit 
aduciiusCalcibum. 

Ouarto ,  Eciam  acq ;  ccia  difpicicodum 
j      quib.locisScripturx  &  argumcocis  vcricas 
■  *     '  comprobctur,&  fallitas  rcfucccur,  nc  fi  in- 
tuattmccm.  ^^^^^  ^  ^^^^^^  valida,&  aliquomodo  du- 

^JZZ  biaadfcrantur,Hxrecici  iftis  rcfiicatis  in 
(^jajffa-  p^^^  rcniant ,  &  reliqua  ciufdcm  fariox 
tem  tfju-  j,jj^jj,jijjcdargui5c  coufutaripoirc.  Nc- 
tMMm.  cmm  cxiguam  facit  vcricaciiniuiiam 

qui  infirmisargumencisillamadflruic}  & 
'T^ix^  icajiHmt  doccc  occcirariam  con- 
clufioncm  n«ccfl*ani«  argumentis  cilc 
comprobandam.  Nam conduiio  fcquicur 
parccm dcbiliorcm.  Qupd  vcro  hic locus 
concroucrfiaaon  carcccciamapud  Cacho- 
licos  S.  Scripcurx  TraClacorcs  ,  iara  aacc 
comroonllracum  cft. 

Quinco,  Vc  vc  hic  locus  iu  exphcatiis  cx 
mca  mente,  Ecclcfix  fctuke  oequcat  ad 
probandam  impcrfcdioncmregcnitorum 
inhacvita  ,  fcruictamcn  adcmaddogma 
aliud  &  longc  maioris  momcoci  confir- 
inanduna  aduerfus  Pclagianos  :  oeropc, 
quod  cft  dc  gratix  Chrifti  nccc/litate  & 
Irgis  impoihbiliutc  ad  pcccatum  vinccn- 
(lumicu  vicaodum.  &  vicanicx  aoimalc- 
gis  iofticucadam. 


ARMINIVS 

Quancumauccm  vefus  Ecclefu  diUri-  jj^^ 
mcn  pofucricinccrhuius  &  illiusquxftio-  tHdi 
nis  fcu  dogmacis  nccc(licacciT»,hccc  cx  Ah-  J;.-^,-^cArr- 
^«Tfivariislociscognofccrc.  fitn,it(fu»- 

cap.s^.QinoA.  vcro coocra  cos  difpucacCPc-  ifj^pgA^i,, 

Ugiuslqui  dicunt,  &  quis  nolic  finc  pccca-  ^iptt- 

tociTc,  lihoctnhominispofitumcflctpo-  ff,tumvM- 

ccilacc?  Rcilcquidemdifputac,  ^^ocipfo  ^^^^^ 

coscoAficcriuon  cilcimpoinbilcquianoc  ^^^^ 

vclmulcivclomoes  volunc :  ^^*l''0c  vndc  ^  y^^^^^ 

fic  polfibilc  conficcacur,  3c  pax  cft.  Ipfa  c-  ^yj^.fif, 

nim  gracia  Dei  pcc  Icfum  Chriftum,  &  c.    „  „  • 

.#•/  .,  1     r     %  r  r§imoment* 

IbtdtmcMf. 6 o.ytinm  inhocfccuiotuc-  ^^^gy^ 

tic,  vclfic,  vclpoiriccifcaliquisicaiufte 

ucns.vcnullumhabcatomninopcccatum,'^ 

potclc  enc  aliqua  quxltio  loccr  vcros  f^ol-^ 

quc  Chiiftiauos  :  poflc  tamcn  cifc  ccrtc'^  ^^^^ 

pofthancvicamquifquisambigic,  *^^^P>^- 1^,*,, 

Scd  cgo  occ  dc  iita  volo  conccodcre.    £|  ^^^^^ 

Quanquam  mihi  non  vidcaiur  ahcer  in-  ^ 

cciligcndum  quod  fcripcum  cft .twnwjiij!-  ^a^^ 

cabttur  in  conjpeiiu  tuo  omnu  viuens ,  6c  fi  ^**^  ' 

qux  (imilia    vc  camen  poflic  oftcndi  vcl 

hxc  tcftimooia  mcliusaliccrinccUigipof- 

fc,vcl  perfcdam  plcnamquc  lufticiam,  cui 

prorfus  nihiladdcadum  ltc,&  vclhcrifuiT- 

fc  io  aliquo .  dum  io  illo  corpore  viucrec 

&  hodic  cflc ,  &  cias  fucurami  dum  u  Aca 

longcplurcsfunc ,  quiquumfibi  vfqueai 

vltimum  vitx  huius dicm  ncccfl*arium  cflc 

non  dubiccnc,  vc  vcrakitcr  dicaoc ,  dtmittt 

notu  debita  nojlra.jieut     nos dimittimui 

debitoribm  nojlru  :  fpcm  (uam  tameo  ia 

Chrifto  acquc  in  cius  piomiirionibus  vc- 

ram ,  cctcam .  fitmam  cllc  confidaoc,  c^Ilo 

camen  modo  oifi  adiuaaoccgiatiaSalua- 

coris  Chtifti  crucifixi ,  Sc  dooo  Spiritus  c- 

ius  vcl  quoslibcc  ad  plcniflimam  pcifc- 

dlioucm,  vcl  qucnquam  ad  qualcmcun- 

quc  profc(^um  verx  pixque  lufticix  pci- 

ucnire.  quinegaueric, ncfciovtrumredle 

poflic  io  qual.umcuoquc  Chriftiaooruni 

Dumcrodcpucari. 

Dejpintu(^lifteracaf.i.  Quio  cciamfi 

oemo  cft ,  aut  fuit,  aut  ciit ,  quod  magis 

crcdo,uIi  putitatcpctfcdus.&tamcn  cflc. 

aut  ftiiflc ,  aut  forc  dcrcoditur&  puucur, 

quantum  cgo  ludicarcpoflum  ,oonmul- 

eum  criacux  >  acc  pcrniciofc)  &c.  Scd  illii 

acccr- 


IN  CAP.  VII. 

acerriffiercfiftcntium  cft  >  acTchemeotif- 
fiine  >  (jui puuoc nncadiutorio Dci  pcr  fc- 
ipfam  vim  voluotatis  humaoz  iufntiam 
vcl  poflc  pctficetc*  vel  ad  cam  tcDclcado 
pronccrc. 

VUt  infuper  tib.  dt  SatHr.  dr  Crat.  e»p. 
4t.4j.(8.  ^6}.  vbi brtmittr it»  in<jHit-> : 
Nullacd  vcl  non  maeoa  quzflio.  quis  vd 


quaodo  pcificiatut , dum  tamcn  (iucgra 

"  iriui  j  ■  —     -  ^ 
bicccur 


tia  Chriui  idipfumficripoiTcmioinicdu- 


Ittm  dtpeecMt.  mtrit.  <J»  rtmiff^Mb.x.  c»p. 
1 4  ittm  lib.  j  cmp.  i  j . 
Quodautcmhxcooo  Augufiioiinodo 
Cut  coyen  (cotcntia  fucrit,  fcd  8c  Ecclcfix,  audiamus 
'  '  ''^'den-  £pij-ff^f  i„  Cencilio  CMrthMginenfi congre- 
tnr  ggf^f  ^  Papnm  Innoctntium  tta fcribentts : 

CutttUiCar       quoquo  inodo  lc  habcat  iftaquzftio, 
f*«jM;?/Mi»  jjyjj       jjQQ  inucoitur  homo  ionacviu 
tpt}ltl»ad  ^jjg  pcccato,id  ramco  dicitur  poflc  ficri 
Papam  lit''        adopcioDcm  gracix  &  fpiritus  Dci, 
iHtnttnm.  ^uod  vt  fiatconandumatqucpofccndum 
clt  coleiabiliterio  td  quifquc  fallitur  i  occ 
diabolica  irapiccas.  fcd  crroi  humanus  eft. 
elaboranda  Ac  opcandaafHrmarc,eciamfi 
quod  affirmac  oftcnderc  non  poflic ,  id  c- 
nim  crcdicficri  poflc  ,  quod  ccrcc  laudabi  • 
lccftvcllc. 

Vidcmus  ergo  hunc  locom  ez  mea 
fflcntc  czplicacum  Bcclcfix  adloogcma- 
ioiis  momcnci  dogma  ftabilicndum  infcr- 
ttirc .  quam  ez  fcnccncia  illa  alccra  dcclara- 
tum.  Sed,  inquiccaliquis,cz  illafcotcntia 
qux  de  hominc  fub  gratia  locum  czplicac. 
vcrumqucdogmaftabiliripoflc :  Rcfpon- 
dco  *  Tt  hoc  concedam ,  ocgo tameo  dirc- 
flc  id  ficri  poflc,  fcd  vnum  dogma,  dc  im- 
perfcd^ionc  ncmpc  rcgcoiroiuni  in  hac  vi- 
u  dircde  iodc  probabicur,  alcerum  pcr 
coofcqueociam  iodc  dcdu<ftam  i  ac  mul- 
tum  inccrcft  an  dogma  loco  Scripcurx 
propric  &  cz  propofito  Scripturis  ezpli- 
cato  ftabiliacur,  an  vero  pcr  confcqucbtix 
dcdu^ioDcm  iode  coRcludacur.  Suoc  c- 
Dim  loci  noonulli  vcluc  fcdcs  quxdam, 
vode  coofcoueifix  duudicari  dcbcDC,& 
huiofmodi  ad  decidcodas  coououcrfias 
Tfurpaii  folent  fiimiflim^. 


AD  ROM.  745 

Vcoio  ad  fecundam  Thefcos  partrm,  jfUerum 
qua  dizi  hunc  locum  dc  homioc  (ub  Icgc  qHodtirtuk 
cziftcnce  ezplicacum  dirc£lc  &  ez  pro-  f,0cpartcj 
fcflb  Pcbgianx  hxrcfi  concrarium  cSc :  gg^f^ttur 
quod  liccc  iaro  cz  parce  occafione  o^-  ajfirmati- 
icftionis  prxccdcncis  commonftratim  , 
camcn  paulo  latius  docebo  &  coofirma-  ttrprttati». 


bo. 


tttmhametM 


Ez  Pcbgianx  hxrcfcos  capicibus  mini- pfofftfo  pg. 
mepofticmumeft,  vcaocc vidimus,  quo istitma 
aflccicur  quod  homo  pcrlibcnim  aroi-  ffff^^^^ 
trium  caoquamperfcfibifufficicosimple- 
rcYaleacprxccpca  Dci  ,  dummodohomo 
pcr  Icgis  do  Arinam  erudiacur  •  vt  Quid  fibt 
prxftaodum ,  quid  omiccendum  iic ,  fcirc  Ghudpr^ 
polfic.  lUuddogmaczhtKlocodc  homi  T^urtxt^ 
oc  fub  lcge  iDCelIc£(o.noDrcfutatimodOffM«i/  prtci' 
apparct  nrmitcr,  fed  ctiam  cz  ipfofcopo puum  do- 
Sc.  propofito  Apoftoli  vclut  radicitus  c- gf„^,iii,ff 
uclli atquc czftirpari.  Apparct  cz  oppofi-  hirefeospir 
tioDC  dopmatis  iftius  &  Apoftolici  con-  hancipfam 
teztus.  Iliuddicichomincm  pcrlcgisdo-,,!/;^,/^ 
drioam  ioftitucum  foliuslibcri  Arbitrii/|\,„f;;, 
viribus  pcccacum  vinccre&  lcgiDciobe-^yf,y>ji^  con- 
<Iirc  foicjlpoJiolHt  dicit,hoe  Itberi  Arbitriijfftt$Hr. 

legif  viribm  effici  non pojfe.  Pcccacum  c- 
nim ,  inqutt,  vobis  ooo  domioabicur;  lioa 
eoiro  citis  fub  lcge,fcd  fubgraxia^  Vode 
conftacfi  fub  lcge  cflcocpeccacum  illis 
dominacurum,quod  7.  capitc  latiuspcc- 
tradlat.  Dicit  Pclagius,homo  potcft  citra 
gratiam  Chiifti  fola  inftitutus  dotflhna. 
'Legii  ptr  liberum  arbitriMm  facere  bonum 
quod  vMltymalum  omitttrt  quodnon  vult. 
dicit  jtpofioliu  homintm  iQum  vwftntirt 
quidem  hgi  quod  bonafit ,  atperfictrt  bonum 
in  fe  rton  inuenirt  ,fed  omitterebonum quod 
vult  tfactri malum  quodnon  vult.  Birtdt 
itaquc  cirra  confcquenciam  pugnac  do- 
drina  Apoftolica  aducrfus  dogma  Pela- 
gianum  ,  &  quidcm  cz  fcopo  &  fioe  qucm 
Apoftolus  ibidcm  fibipropofuic.  Ezhu- 
iufmodi  vero  locis  looge  foniuscoouin- 
cuntur  &  ccnucUuotur  hxrcfcs ,  quam  rz 
locis  prxtcr  fcopum  &  intcntioncmScri- 
pcoris  ad  rcfutationcm  accommodatis ,  li- 
cct  &  huc  fiat  iuzurcdum  fcofum  corun- 
dcmlocorum. 

Xzzz  farc- 


r- ' 


§UfoJ  tpfMfn 
'verum  tfft^ 
^Augiifli- 
nns  jattiur 
faiu  aftrtc^ 
ioeu  JiHquot 
giii  hicci- 
tantfir. 


744  lACOBVS 

Farctar  ipfe  Auguftinm  hunc  locum 
dc  hoinioc  fub  tcgc  cxplicatum  hzicfi 
Pcljgianar  aduerfari.  lih.de  Sat  ^Grxt. 
c^p.  f  4.  Sedcur .  irufui/  ftlagiin ,  cUmcfn 
iam  baptizacus  ia  Chtt(lo?Illi  hoc  ctamcDC 
qni  nondum  bcncficium  talc  pcrccpcrunt, 
quoium  in  fc  voccs  figurabat  Apoftolus; 
Si  camcD  vct  hoc  dicuoc.  Scd  nacurxida 
dcfcnno  tiec  illos  hac  vocc  cxclamare  per- 
mirtic.  Ncque  enim  in  baptizatis  natuta 
cfl,  &:  in  oon  bapcizatis  nacura  noo  cfl. 
Aucii  vcl  inillis  viciata  cflc  conccdicur  >  vc 
noo  fine  caufa  ^amcnti  Infcelixtgohomo 
quttmtlibtrAbit  de  corporemortit  hutus ;  tif- 
qut Jubueni/uurin  toqnod Jequitur ;  Gratim 
Dtiptrltfum  Cbriftiim  Deminum  acftrum: 
coDced.uur  iam  can dcm  humanam  mcdi- 
i  n  !  •  'i;.-'cienaturam.  Vndeapparctex  Au- 
incocc»  hiinc  locum  cttaro  dc  natu- 
rali  homioc  ioccllcttum  dogma  Pcbgii 
dcdrucrc  ,  quo  ait  homincm  naturalcm 
naturx  virihus  lcgcni  Dci  prxflarepoirc. 

Sie  loco  qutm  anit  no/auimifi  r.  1.  txl.  i. 
retrai}  c.  ji.  mptrte  dicit  hunc  locumdcho' 
min*  fuh  Ug«  txpUemtur  ivamhi.rt- 
ftn  tonfu/art ,  hu  vtrbu  :  ......^uidcmiam 

cucrticui  hzicfis  Pclagiana ,  qux  non  vulc 
ex  Dco  nobis,  fcd  cx  nobis  cflc  charinccm 
qua  bcnc  ac  pie  viucmus. 

Item  dt  Kat.  Grat.  cap.  f  f .  r©rro  fi  ab 
iQis  vcl  hocimpccramus.  vtnoaduA  ba- 
ptizati  implurcnr  auxtl-um  grati*  Salua- 
f  1  1  • !!  f  ,     '  •  lcm parum aducrfus 

.    ..cm  ,  canqii.tm  fibi 

fuiiicicntis  naruix  &  porcttacis  libcri  Ar- 
bit-  '  nim  fibi  lurtirit  qui  dicit : 

7  •  •>  r  '• '  •  ■'//  :  autple- 

i   is,qiii  fcad. 

hucpotlalachbcran.  Coniraduas  Epifto- 
Ij$  ■  8. 
HiiK  .i  ; .  ii  i.t.i.  <. . ;  j  :  i    . \ ^  \.»; ;  uuj  j  ,  pro- 
ptcr  quod  ifla  conficicranda  lufccpimus, 
introducercpeifonamfuam  ,  Setanqujm 
dc  fcipfoloqui;  vbi  ooliintl  '  '\im 
Apullolumintcl':      ri.-iiqi;i     ..... ..  .am 

homiacm  trar  nc  fub  lcgc  adhuc 

poficnm .  nondum  pcr graciam  libcr atum  • 
'  -1  dcbcntcor  -  Hn 

.'f.vr  ,  ficur  ■■■  ■>o- 


ARMINIVS 

(lolus  dicit,  (cd  ad  co^oiciouem  peccati  & 
adipfiuslcgis  prxuaiicacioncm  valerclc- 
gcm:  vc  agnito  audtoquc  pcccato  pci  fi- 
dcm  gratia  rcquiratur. 

At  Pelagiani*  ioquicaUquis  >  nonfioe 
cauflaillumlocurti  dc  hominc  non  rcge- 
nito  func inccrprccati .-  proculdubio  fciuc- 
runt  illam  inccrprccatiobem  fux  fcnceD- 
cix ,  quam  coocra  Ecclcfiam  dcfcDdcbaor 
patrocinari.Rcfpondco primo.iam ancc  &  Kcjj.c/.jiv. 
rcipia,  &  Auguuioiccftimoniocommon- 
llratum  cflc .  quod  locus  eriam de  hominc 
fublcgc&  nondum  rcgcniro  ,  iDtcIlcclus 
PcIajiUDX  do(ftrin.Taducrfctur.  Stfcun 

Ficn  poflc.  vc Pclagiani  locum  de  hoi.  

fub  lcgc,&  Doo  fub ^ratia  coolbtucum  cx • 
plicandum  pucaucrinc ,  ciiravllam  confi- 
derationcm  coocroue^fix  qux  ipfis  fuir 
cum  Oithodoxis.  Tcrtio,Non  hoc  poflc 
patrocinarifencencixPcbgianoturo,quod 
riic  dc  hominc  fub  legc  dicatur  agcrc  Apo- 
Holus  ,  fcd  quodcalcm  hominisfub  Icgc 
exiAcncis  defcfipcionemadfcrcbant,  quii 
fcicbaoc  fux  (cntcotix  adnrurndx  cflc 
accommodatam.  Diccbant  cnimhcnn- 
ncm  fublcgc  cflcquinaturx  viribus&.  lu 
llindu  .  vtpotequxin  Adamo  cortupta 
oon  erat ,  poccrac  velle  boo^m  &  nollc. 
malum  ,  fcd  praua  confuccudinc  itacrac 
pcccati  fcruitio  mancipatus ,  vt rcipfa &  a- 
qiiod  Tolebac  bonum  prxdarc  doo 
pofl"ct,&c.  Huic  falfx  dcfirriptioni  occurri 
potuit ,  ctiam  non  ncgando ,  quoddcho- 
minc  fub  Icge  hic  agcictur ,  fc<j  illam  de- 
fctiptioncmrcfutando.  Namhxreciciaoa 
io  omnibus  Sc  vbiquc  funt  Hztecici ,  &  il- 
lorum  inos  cft  vera  falfis  pcrmifccrc  >  &  cx 
vciis  hindamcncis  fxpc  fai/a  adrtrucrc, 
fundamcntis  ioquam  veris  arte  qtiadam 
aut  manifcda  violcniia  ad  fallaadllruco- 
lium  dctortis. 

Obiicitur  prxcerea.  fieri  non  pofl*e  vf 
hxc  fcntcntia  oon  fic  hxrccica  authxrefi^/;; 
aftinis.quum  vidcamus  qucidam  1'rofpc-  qn 
lum  Oylidxum  homincm  ^  •r  ''r<nu-Djj;.,^:i( 
iium  &  moltis  hxicfibuf  inq  .num  Sarv  dff- 

hoc  cap.  7.  ad  Romaoos  dc  hominc  non»;.: 
fubg'     '         '  ■       .1    .  - 

tum ;  vjui^u^i -   . 

tcJ.  . 


■  <i- 
■Qi  in  e- 
iibmtr- 


AitUitts 
.xflicttre  dt 
homintfub 
frm/is  eon- 

itO. 


IN  CAP.  VIT 

fclligerct  cx  co  fctnagnumfuarumh-trc- 
fconrtabilimcntnm  habcrc  Rcfp.RidicuIa 
Uncclljftaobicdio.  Quafi  veioijuiHx- 
rc(icu&  cil  lu  omaibus  cirarc  dcbcat.  &  ni- 
hil  vcium  diccrcpoHiCi  autH  quiddicacid 
totum rcfcrendum fitaii  (labtlicndamhac- 
rcfia.  Hxrctici  ctiampcfllmcinahquibus 
Articuliscum  tcclcrufcnfciunc.  Notum 
cft  Hxrcticos  aotiquos  multos  locos 
.s  Oithodoxos  ita  intciprctaii 
^wiij.t.^  t  quin  &  iutciprctaii  iolicosi 
vt  hxiefi  ipforum  aoccrc  non  poffenc j  qut 
tamcn  loci  ctiam  nuncanodris  Thcolo- 
gis  contrafcnfum  Orthodoxorumicoouc- 
oicntcr  iatcrprctaiioni  Hxrcticoiumcx- 
plicantur,  ncc  tamcn  ifla  dc  caufa  faucorcs 
Hzicfcoo  appcllaodi  funt.  Vclimautcm 
commonftratt  quain  artinitatcm  hxccx- 
plicatio  habcatcum  Airianifmo  vcl  Samo- 
fatcniaoifmo.  Si  idcm  qui  Samofaccniaous 
vd  Airianus  cftctiampcrfedioncmiufti- 
cix  in  ha£  vita  vigeat.illc  locu  dc  icgcaicis 
locclligcndum  ncgabit ,  non  qua  Samofa- 
tcoiaous  vcl  Airiaous .  fcd  qua  Pelagianus 
auc  Cclcftianus.  Si  ifthoc  padlo  argumcn- 
taii^ccac  •  cum  magnoprxiudiciograua- 
bicur  Icoccntia  qux  dc  homioefubgracia 
locum  cxplicac,  co  ipfoquoda  Icfuicisco- 
lumquc  Coryphxis  plcrunquc  ica  cxpli- 
catur,  qui  lurati  funr  Ecdenaf  Chrifti  & 
vericacis  hoftcs  ;  PonciBcix  vero  >i(icft, 
Idololatricx,  cyrannicz.  3c  iooumcrish*- 
rcfibuscutamiuatinimxEccIciix  faicllitcs 
fortillimi.  Apagc  ifta  aigumcnia  abanimo 
&  orc  illorum ,  qui  booa  coofcicncia  vcri- 
catisdcfcnfioncmfufccpciunc  Quis  non 
vidctilla  vfurpari  ad  pcrccllcadosanimos 
audicoium  impcticoium,  vc  cimoic  &  ilu- 
porc  quodam  prrcxcaci  vcium  iudicaio 
oon  valcanc ,  immo  rcm  concroucifam  at- 
tingcrc  aon  audeant ,  pix  vano  hxrelcos 
ftietu.  Notx  funt  illx  aitcspciicioubus, 
ucc  noccrc  poirunt  nifi  impcricis,  &qui 
vltro  erratc  ftatuerunc.  Commonftraui- 
miis  cnim  illud  capuc  ica  inccllcdum  cflc 
X  Dcdoribusquihoftcsfc 
i  .  .i...jnifmi  it  Samofatcnianifmi, 
al;.it  umque  Hxicfeon  dcclararunt ,  6:  vc- 
XX  dcPatrc,  FiIio>&  ^piriiuiao^odo<5tii- 


AD  ROM.  74; 

nx  acerrimos  propugaacorcs.  Booc  Deus: 
Quam  latus  argamcntandicampusapcri- 
tiir  lis.  qui  gaudcnc  Catholicx  dod:inx 
airitioics  fouiflimos  in  caftra  hxrciico- 
rum  detrudcrct  hoc  ptxtcxtu  quod  loca 
nonnulla  Scriptuix  ad  hxiefia  refucao- 
damadfciriconfuecaita  inccrpictantur,  vc 
cx  iis hxrcfts  oppugnari non  qucaot. 

Giauatui  dcniquc  ifta  mca  cipliatio •^li^^JfJl'***- 
quod  diflcotiat  a  confcflionc  omnium  in '''».?«<'-'/^« 
huiopa  Rcformataium  Ecclcfiaium ,  pio  iutcrf  rtta- 
qua  ftabilicnda  cam  multi  Maityrcs  fan-  tio dtjftnitAt 
guinemfuumfudeiunc.  Oico&hocargu-  «  Confejf. 
mchtumooaad  vcritaccmdocendam  Acd  Ecclef.Re- 
ad  mflammandos  &.  cxcxcandos  prx  in-  form,  qu^ 
rorcaoimosaudicotium  vfuipari.    Ncgo  ASMrtyrum 
cnim  vllum  in  vlla  coofcifionc  ,  Gi\\ica,f*»guittt^ 
Bclgica,  HcIuctica,Sabaudica,AngIicanai  conformnt» 
Scocica,  Bohemica,  Auguftana,  (luc qua-  ejl. 
uisaliacxcarc  Aiciculumquiiftiinccrprc-  Rejjionf. 
taciooi  fit  contraiius,aut  qui  ifta  inceipic-  HuUum  vl- 
cationc  vcl  taotillum  dcbilicccur.Fieri  qui-  Hue  Conf. 
dcmpoceft  ,  vtlocusiftcioaliqaa  coofcf- 
fiooc  vfucpacus  fic  ad  ftabiltcndu  do^ma,  ArMir/n/«r- 
quod  mdc  coafirmaii  ncquir.  nifideho-  prttationi 
mine  regenito  &  fub  gratia  cxiftcoteex-  contrarium 
plicetur :  ac  quid  hoc  concra  illum  facic,  'jfi^- 
qui  idcro  dogma  approbac,  cus 
accarateque  dcfcndic.mulcis  al;:  ^  .^^  wptu- 
rx  locis  addudis!SoIuRi  hoc  negans  quod 
vctum  illud  dugma  ifto  loco  (atis  bcne  dc- 
fcodatur.  £t  quis  vnquam  (anguincm  Seminem 
fuum  fudit,  vcl  fuodcrccoailuscft  .quia  'vnqunm 
hunc  locum  dc  hominc  rcgeoico  k  tionfj,„g„,„f^ 
fub  Icgc  exifteatc  explicaodum  pucauerit  1  fudijfe  fro 
Libcre  dico.dum  iftaaudio.vix  cempciatc  contrarijt 
poflum&mccootineic  ,  quioptxdoloic  f;)/^^rr/4- 
palam  exclamem,vt  Dcus  illorum  qui  hxc  tiont^. 
calia  doccnt  mifcrcacur,  bonam  mcoccm 
&  ()'oi'cram  confcicntiam  illis  immictar, 
ue  aducrfuscenfcicntiam  tuentcstaodem 
pocoas  deac  ptomcrito  ^aligoxiofcicixi 
ant  vtillorum  conatus  impcdiat,  flc  itritos 
(jltem  faciar.  oc  noccant  veiicati  diuinicus 
pacefaiftx  &  Ecclcfix  Chtifti.  Secuseaim 
hxc  intcrprerari  aon  po(rum,quando  ab 
hominibus  fctcotia  prxdins  proferun- 
cur.  Non  omnia  qux  coufcJnonibus con- 
tiocntur  xqu^  func  neccflaria.  uoo  oir.nia, 
Xxxx    X  qux 


74^  lACOBVS 

^ux  cootinenmr  coDfcfTionc  aliqua,  (la- 
biliuDcar  Gmguioc  illoram  ,  qui  propccr 
ifUm  non  (ocum  fcil  partcm  illius  aliquam 
Jnfinitos         n^ortcm  rapiutuur    Et  fri'      ■  ulra 
Martyresnt^}^^)'^^^  millia  vcritatcm  h  .  luo 
ftmtt  qniJe  ^^Dgui^ic  obfigoaflc,  q^ui  dc  hoc  pctfcdio- 
rogatosfutf-       ^'^^  impcrfcftiunis  iuftitiac  Anifulo 
fe fiiper Ar'^°^^^^  nunquam  fuciunt,  ncc  quicquam 
/>f„/<,  ^^^^^coguarunt.  Loauor  dc  hac  quaillionc } 
fcaionf  iu-  "^"  ^*iiptr  Chrifttim  iuflificats  ^fnnilifi- 


fiititt. 


Jlntiquot 
^micitput 
koc  d»  ho- 
mintfuh 
gTMtiM  in- 
terprttnti 
funt,  o»  mo 
tUrnos  qui 
itM  inttrpre- 
tnntMr,in- 
ttr  fitmMxi' 
rrtt  tMmtn 
dijftntirt^. 


catiftint ,  Irgtm  Dti  in  hMc  vi/m,  muxHio 
Chrifii  (^gratid.  Spiritut  impltrcpojfintfitt* 
vUo  deftflM  t  Norunt  cnimomncs  Cbri- 
ftiani  fc  finc  gratiM  Chrifii  nihil  prorftu 
boni  facere poffe.  Qiiarc  huiufmodi  argu- 
nicncis  fupcilcdcndum  cft  iis  ,  qui  bona 
confcicntia  vcritatcm  inquirunti&  inuen- 
tam  coafcruarc  ftudcnc. 


PARS  QVARTA. 

Senfum  t(lam  .  qutm  pUriqut  moderm 
Do^lora  noftrt  Apofiato  boc  loco  tri- 
bniint  ,  4  nuUo  antiquorum  Ecdep^ 
Voliorum  ,  nt  sb  Augufltno  quidem 
tepproUtum  \  k  multu  auttm  repudtd- 
tum&rttedumefft. 

NOn  dico  ifta  Thcfi  antiquorum  Do- 
doruRi  ncmiocm  locum  iftum  dc 
bominc|icgcnito  &  fub  gratiaconftituto 
tncrrprctatum  cflc  ,  iam  ance  cnim  fanus 
fum  Aupuftinum  If  oonnuUos  alios  ica 
cxpltcumc.-fcdaio  ic  aHitmonoftrotum 


intctprctationem  abantiquoiumiftoium 
explicationc  io ic magni momenti  diflcn- 
tiic&courqucvcfuararcntcnciamaudo- 
tintc  Vccciura  ,noo  ninper  vim  &  concra 
ipforiim  aui^orum  mcntcm  confirmarc 
po/Iint  Quod fatisaccuratcprobatum iri, 
cxiftiir.o.  h  «omniucftrctur.quod  iJla  quz 
buic  lM>mini  ab  Apoftolo  aittibuantur, 
longc  alio  fcnfu  a  noftris  accipiuotur» 
quam  a.  vctctibus,  qoi  locum  dc  bominc 
lubcratia  cxplicuciuot,  iotcllc^aruoti  & 
quidcm  fcnf»  coufquc  a  vctcrom  cxpli- 
cationc  diuctfo  5c  diflcnricntc,  vtilliipfi 
tcicics  aiitibuta  Ula  ,  fccundum  itiorum 


ARMINIVS 

niodcrnorumfcnfumacccpta.  oon  homi- 
oi  rcgcoico  &  fub gratia ,  (cd  fub Icgc  con 
nicutoconucnirc  putaucrinr.  Illudaucem 
iam  portocotnmonftto  hocpa^o. 

Plcriquc  cx  ooftris  illud  booumaaod  QuimiUiftr 
Apoflolus  ait  vellcfequidcmacaonfacc.  tonumquc 
rr ,  &  illud  malum  quod  nollcfc  dicit,  ac  Apofioliuje 
fjccre  tamen,  intcrprccancur  dc  malo  &  -veBe  ait  ^ 
bo/io  a^uali.-malum  cxplicanccs  fadium  nonfMcenj, 
ipfum  quod  ez  coocapifccocia  carnis  coo  msliiqu^d 
tra  Sptritus  concupifccociam  voluntate  ft  Mit  neUt^ 
confenticnce  pairacur.booum  vcro  icidcm  ^fMcertj, 
deipfofa^o  cxplicantcs,  quod  (ecuodum  inttUigitne 
Spiricum  quidcm  faccrc  concupifcic,  fed  concuj 
impcdicote  carnis  concupifcentia  adlu  ^  toncu- 
ipfonooprzftat.  lufpiciantut  Commcn-^i/rrr^  tn»- 
carii  Doftrorum ,  &  rcm  ira  haberc  confta-  ttim ;  / 
bic:&  qui  mihi  contradicuoc  hoc  2^wz  robonum  ^ 
cnuucianc.  Auguftinusvcro&  omncs  vc-  mmiitmMiiu 
cctes  quos  vidcre  mihi  contingir.  locam ^4/^4/^)97, 
illum  dc  homioe  rcgcoico  &fubgrat:a 
conftituco  iorcrprcranccs ,  illod  roalum 
quod  Apoftolus  fc  nollc  air  ac  faccre  ca- 
meoidicunc  cfTc  coocupifccrcibonum  ve- 
ro  quod  veilc  fc  aicac  non  peificcre  1  intcr- 
ptccancurnoo  concupifccrc,  difcrimcnfa- 
cicnccs  ioccr  hxc  duo,coacupifccte  &poft 
coocapifceociasfaas  irc  i  noo  concupiCcc- 
tc  8c  poft  fuas  concupifcentias  noo  ire* 
Quemadmodumctiam  Apoftolus  lacob. 
id  difcrimcoannotarcap.  i.  v.i4.i;.i/w»^ 
quifqut tintMtur  dum  i propriM  concupifctn- 
tiM  MbfirMhitur  (jf  int/catur.  DeinJe  cufidi- 
toipofitaquamconcepitparitptccatumSciM' 
cct  aduale  :  peccatum  virofatratHmgignit 
mortem. 

Eptphaniiti  hdrtfi  6^.  contra  Origtnttrt  ^ 
lib.x  row.i.  Namquoddidumeft,  Quod 
opcror noo cognolco , & facioquod  odio 
habeo:QOD  dc  eo  quod  opcratifnmusac'/'"J'^j^'' 
pctfrcimusmalumaccipicndumcft,fcddc  ^"^^'^  ' 
coquodfolumcogitauimus. 

Etpaulopofi:  Alioqaio qoomodo  Apo- 
ftolus  malum  quidcm  quod  difpliccbac 
maximc  fccilTec ,  bonum  vcto  quod  placc- 
bat  mioimc.  fi  noo  dc  cxtranciscogitatio- 
nibus  dixiflcc ,  quas  cogitauimus  aliquan- 
do  ,  &aoQTolcncct/  aoolciefltcscJtqai 
caufa? 


IN  CAP.  VII. 

E/  p*HUpoJl :  Nam  hoc  booum  cft  pct- 
fcAom  non  folum  a  Facicodo  abfliocrc, 
rcdcciamacogicaado:  &  quod  volumus. 
hocbonum  Doafic  ,  fcd  quod  oolumus 
znalom. 

FmuIo  pofl :  Qaapropcer  tcHc  quidcm 
▼c  oc  coeiccmus  ipGiia  nobis  ncum  cfl» 
Tcrum  cmccrc  acopcrari  quodiffipcncur, 
YCQcrurfus  lomcoccro  aobi&rcdcaa(,hoc 
ia  oobis  ooD  efl  ficum  ,  fed-vtviarour 
ipfis  fulum  quodammodo  auc  oou  vca* 
iDur:  vcdc  fcnccacia  didi  catis:  Kmtnim 
jHod  volo  fncio  bonum  :  Volo  coim  aoo 
cogicare  qux  melxduacioamhoceftbo- 
num&  immaculacum  >  Sc  quod  dici  folcc 
cicra  reprchcofioncm  maoibus  ac  mcoce 
fa^lum  quadraogulum.  Echocquidcm 
^Hod  voto  bonum  non  fncic  ;  qnod  vtro  non 
volo  f»cio  malHm.  N  oo  v  olo  cogicarc .  Sc 
cogito  quxooa  volo. 

Faulo  pojl ,  TifHtmns  qui  dt foBit  iffis  Apo- 
fioltlocuminttrfrtmbantHr.Jicinqutt:  Si  vc- 
ro  quis  vcrbis impcccrc  aulus  fuctic,  quod 
Apollolus  doccc  quod  noo  folum  io'  co- 
giuodo  cdmalum  ,  quod  odio  habcmus 
&  quod  aon  voiumus ,  fcd  cciam  io  ficieo- 
do  &  opcrando  ipfum  .'proprcrca  quod  di- 
Aumeil  )  SontnimqHodvolofattobonHm, 
ftdquodnenvolomalumhocfMcio  ;  ezpcci- 
oiusjtaoe  vcra  dicic qui  ha;c  dicic .  vc  dc- 
clarec  quod  crat  malum  quod  odio  habe 
bac  ApoAolus,&  noo  volcbat  quidemia- 
ccrcfacicbatautcm,  &  quod  tratbonmm 
quod  voltbat  quidtm  facirc.non  auttm  fa- 
tithat.  Vide  cxtera  qux  fcquuotur. 
inm.  ■Auguft  lib.dt  nuptiu  concHpifctntia  la. 
^o.Tom.y.  Etfcquitutj  InutnioUgcmmtht 
voltnti  factrc  boHHm ,  quoniam  malum  miht 
adiactt ,  hoccfl,  ioucnio  mihilcgcm  cHe 
booum  volcnci  faccre  quod  lcx  vuic.quo- 
Biam  noo  ipli  lcgi  quxdicir,  noneoncupif- 
eis,  frd  mihi  adtatttmalum,  quia  &  oolcos 
concupifco 

Jbidtmeap.  31.  Ad  corpus  crgo mortit 
huius  pciciocte  incctligicur  vt  alia  lcx  io 
nicmbtis  trpugnct  quidcm  lcgi  mcutis, 
diim  cato  concupifcit  adueifus  fpiritum, 
etfi  mcntrm  noo  fubiiigct  ,  quia  &  fpi- 
titus  coocupifcic  aduciTus  carocoi  .  at- 


AD  ROM.  -47 

que  ira  quamuis  Icx  ipfa  peccati  capti- 
uum  teocac  aliquid  carois  vnde  rcftlbc 
legi  meoni ,  ooo  cameo  rcgoac  io  uoflro 
licet  mortali  corporc ,  fi  ooo  obedicur  dc- 
fidcriiscius. 

Etpaulo  poji :  Apodolus  auccm  fubiuo- 
git&dicit  :  IgitHrtgoipfe  menteftruioUgi 
Dtitcarnt  atitem  Ugi ptccati  :  quod  ficio- 
tclliPCDdum  cft.mcotc fciuio lcgi  Dci,  06 
coolcotieodo  Icgi  pcccaci,carac  autem  (cr- 
uio  legi  pcccati,  habcodo  dcfidcrium  pec- 
cati,  quibus  ctfi ooocoofcoiioj  ooodum 
tamco  peaitus  carco. 

Ltb  i.eont.dHaf  EpiJI.  Pilagianorum  ct^. 
10.  Ao  forte  mccuimus  ea qux  fcquuntur: 
quod  enim  tptror  ignoro  ;  non  tnim  quod 
voU  hoe ago.ftdqucdodiiUud faeio,ne  fonc 
ex  his-vcrbis  quifpiam  confcotire  caroi» 
CQOcupifccoux  ad  opera  mala  fulpicccur 
Apudolum ;  Scd  confidcraodum  cU quod 
adiuogic :  SiaHtemqMod  noUhoe  fatioteoit- 
fintioligi  qHoniaa  botiatfi.  Magis  enim 
fclcgi  cooliuitire  dicic,  quam  caiiuscoo- 
cupilceonx.  Haoc  eoim  peccact  oomine 
appcliac.  Faccre  ergo  fc  dizic  &  opcrari 
oon  aifcdu  coofcacicodi  ,  &  implcodi, 
fcdipfo  mocu  concupifccndi.  Hiocergo 
ioquic  ,*  eonfintio  Ugi  quoniam  bon»  tfi. 
Conftnitoi  quiaooloquod  000  vulr.  De- 
iodc  dicic  ;  Nunt autem iamnontgo optror 
iUud  ,  fedidquodhabitatin  meptceatumt 
Quid  clt ,  nuneautem  ,  oifiiam  ouocfub 
gratia  qux  libcrauit  dcleflatioocm  voluo- 
taiis  a  coafcnfionc  cupidiucis  l  Noo  coim 
nachus  iottlligiiai,  itonegoiperor,  oifi  quia 
noo  coofcotic  txhibtrt  mtmbra  fua  armm 
intquttatttptccato.  Nam  fi  &  coocupifcit,& 
coofcotit,  &  agif.quomodo  000  ipfc  illu4 
opcratur  ,  ittamfi  fioptraridoUat,  &  vioci 
gtauitcriagcmilcat/ 

^auUpoJi:  Hoceaimcllpcrficere  bo- 
oum.vt  acccoocupifcathomo.  Impetfe- 
Aumautcmcflbonum  ,  quaodocoocu- 
pilcicctiamfi  concupifccntix  nou  coofco- 
tit  admalum. 

PauUpoJi :  Atquc  iodc coodudit.  Igitur 
ipjt  tgomtntt  Jtruio  ligi  Dti  ,  carnt  autem 
Ugi  ptccaii  :  Caroc  fcilicct  Icgi  peccaci* 
coocupifccodo  .  mcnte  autcm  lcgi  Oci* 
Xxzx    j  eidcm 


748  lACOBV 
cidem  coacupifccncic  noo  coDfcitti- 

CDlio. 

Adutrftu  Inltitn.  PtlagtAnutn  itlr.i  CAf>. 
xb.Nooaic  Faccrc  »  lcdpcificctc  bonum. 
qula  faccrc  bonum  cft  poft  concupifcco- 
cias  ooo  irs  .-  pcriiccre  autem  bouum  c(i 
noDCOQCupilccrc.  Quodcrgo  cftaH  Ga- 
latas  >  cencupijcentKucarmsneperfettntu: 
hoc  «icootratioadRomanos  cft  ^ptrficert 
muttmbonumnon  inumio.  Quia  occ  illx 
pcrBciunrur  iomaloi  qujndo  cis  ood  ac- 
cedi;  nofttx  voluocausadfeofus :  occ  tio 
ftta  voluotas  pcificitut  io  bono  ,  quam- 
diu  illanjm  cuiaoo  confcntimus  pcrma- 
nec  motus.  Ipfc autcm  cooflidus ,  io  quo 
etiam  baptizaci  vclui  lo  agonc  dcccrcaot, 
t^HumcMfo  coticupijcit  adutrftuj^iritum, 
fiiritm «dutrfHiCMrntm  ,  vbi  &  fpiritusfa- 
cit  bonum  opus  oon  confeocicodo  coocu- 
pifccotix  mala: ,  fcdnonpcificitquiaipla 
raaladefiderianooabfumit :  &  caro  facit 
malumdcfidcnuni  ,  fcdncc  ipfa  perficic, 
quu  uoo  fibi  coofcnticotc  fpiiicu,&:  ipfaad 
opcradamnaoda  ooopctucoic  Jftc  crgo 
coofli Aus  06  ludxorum  ncc  quonimlibet 
aliorum  ,  fed  planc  Chiiftianoru  fidelium, 
&  bcoe  viueoriumiu  bocccnamioc  labo- 
raocium  breuiter  oftcadicut  ad  Romaoos, 
vbi  ait ,  Igiiitr  ipft  ego  mtnte  feruio  Itgt  Det, 
earne  legipeeentt. 

ibidemlib.^  cAp.^  Nolicrgofaccrcquod 
patioonvis  ,  &  dicere  quodiouitemusad 
dulcia  fada,  quibui  Apoftolum  rcciramus 
diceotemrSc/o qui» run  hitbitMt  tn  int,hoc efl 
'incnrnemeAbonum.  Etli  coim  ooo  \\ocper- 
flciant bonum  ^ucdvoluat ,  vt  qoo  coqcu- 
pifcaot,fitciuQt  umeo  booum  vi  poft  coo- 
cupifccoiiasfuas  Qoocaot. 

Ibidcmlib.i.tap  lu  Abficergo  vt  dica- 
musquodoosdicerciofimulas  ,  Apoftolu 
fic  ifta  dixjflc  quafi  per  fc  vellet  intclligi, 
rcoitcntcmiofcotto  aUqua  maou  pcftifc- 
ra: '  '  '  ;  'atis  abduci  :  cum  'icnr  r  '  ryo 
01  /:  oftcodenscai.  .\- 

tias  iolum  impulfum  hbidiois  opccariilioc 
coofeodooc  pcccati. 

DenatuTA  crgratia  tap.  6x.  Abftinet  fc 
abomottcmala  cciaroqui  habcc  peccatii, 
quodinfcrcgnarcaoQuaic  »  cui  runcpic 


;  ARMINIVS 

impcobaoda cogitatio,  quam  pcracQice  ad 
fiucm  operis  oon  pctmtttit.  Sed  aliud  cft 
non  Kabcrc  pcccacum  .  aliud  nonobcdiic 
dclidcuiscius  Aliudcft  implcre  i^uodpiz  • 
cepcum cft  Soncon(ufifcet,ti  aliud  cft  pci 
queodam  abftiocncia:  conacura  falcem  a- 
gcrcquoducm  lcripcum  cft  :  poftcoocu- 
pifccotias  cuasooocas  :  oiiiilhorumta- 
mcnfcirc  fc  rciftcpoHc  finegiatia  Saluato- 
tis.  Facctc  cft  ergo  iuftitiam  io  veroDct 
cultu  cuin  iQtctuo  coocuptfceotiai  malo 
incecua  couHidacioocpu^narc  ,  pcrficcrc 
auccm  omnino  aducifjrium  000  habcrc. 
Nam  quipugoat  ,&:  adbuc  pcriclitacui  3c 
aliquaodo  pcrcucicur  ,  cciamfi  ooo  ftccoi- 
tut.  Qu^i  autcmuoo  habctaducrfarium 
plcna  pacc  l^tatur.  £t  ipfccirc  fiQc  pcccato 
vcrilTimcdicitur  io  quooulliihabitatpec- 
catum.oonquipcr  abftincntij:-  -  ' 
tii  dicit:  lamnonegooperoriUuii , 
iA  me  habitat  peccatum. 

Detempore  Sermone  fs-  Ttm.io.  Noo 
crgoquod  vulcagit  Apoftolusquia  vulcoo 
coucupifccrc  &camcn  concupifcic  ,  idco 
non  quod  vult  agtc.  Nunquidillacoocu- 
pifccotia  malairahcbac  Apoftolum  fubiu- 
gatum  ad  concupifccndum.  ad  fornicatio' 
ncm>  Abfit.Kon  afccndant  talcs  cogitatio- 
nesio  coroofttum.  Luc1abatur,oou  fub- 
iugabacur.Scd  quiaoolcbat  A:  hoc  habcrc 
cootra  quod  ludtarccur.idco  dtccbac ;  Son 
quodvoloAgo,  concupifccreuolo  &  concu- 
pifco.Noo  ergoquod  voloago,fcd  umca 
coocupifccociar  000  coofeocio.  Noo  coim 
alirer  di  ccrcr,  concupifctntitu  cArnHn$ftrf$- 
ceritii,  (i  ipfe  pcrficcrct. 

Paulopoft  :  Quomodo  ago  booum  8c 
000  pcrficio  bonum  i  ago  booum ,  quum 
malxconcupifccncix  ooo  coo(cotio  ,  fcJ 
Qoo  perficio booum^vtomoioo  oon  coti- 
cupiR:am.  Rarfuscrgo  hoftis  mcusquo- 
modoagif  malum  &:  ooo  pcrficit  malum? 
Agit  malum  quia  inouct  dcfidcituin  ma- 
lum.Doo  petficit  malum  ,  quiainc  ooo  lu  ■ 
httad  malum. 

Paub poft  :  Mente  feruto  Itgi  Dti  ,  ooa 
coDfeocicudo  ■*  r.nre  auttm  legi peccati » 
coQCupifccodo 

Strnt.iiMverb.jipoft,  Indc&iftc  ,  nfn 


'^'  CAP.  VII. 

qui>4x-olii  Agc  :  cctuup:j(i: enim  cMro  aduer 
/mjpiruum  ,  8c  nolo  vt  concupifcat ,  pro 
magnohabcofiuonconrcntiam.  optota 
ni c  n  V  t  c a  rea m .  E  rgo      qnod  volo  Mgo.Vo 
locnimvc  non  concupifcat  caioaducrtus 
fpiritum,&  non  poflum.hoccftquod  dixi, 
non  quod  valo  sgo- 

PMuhpoft:  Sicrgo  concupilcir  caroad 
ucirusfpintuni  ,  vt  in  hoc  ipfonon  quod 
■fisagasjtjuia  vis  vmon  concupifcat,  &  no 
potcSjtCDcfaltc  itia  Domini  volun- 

raccm,  &  inciUia  i.u,  ':iopcrfcucra:dic  ci 
<Juod  cancafti;  GreJfHimeouiirige  fecundnr) 
verbumtuum ,  (jrfondominet:ir  mihiomnid 

iniquitasfQxui  cfl.nedomir,  '•iomnis 

iniquitMr  AixdiApodolavn:  letpec- 
^atum  ta  mortali  cor^/re  veJIroJ^id  c(t  ncn 
regnet* Obediendo defidcrih  eim.  Non  dixir, 
nolihabcrc  dcfidcria  mala.  Quomodo  c- 
nira  in  hac  carne  motrali  .  vbi  cMro  concu 
f  ifcit  Mduerfm  jpiritum,  iy  fpiritits  nduerfws 
camem.noa  habco  dcfidcria  mala?  lllud  cr- 
go  *ac,  »0»  regnetpeccMtum.^c. 

Beda  in  -j.caf.  ad Romanos.  Si  aurem  ipfc 
cft  (fcilicct  Apoftolus)  non  fic  incclligj- 
fnus  quod  dixit .  Non  quodvoloago.ftdquod 
odt  iind  facio  ,  tanquam  vfllct  cflc  caftus 
&  cn*ctadultcr,  aut  vcllctclfc  mifcticors& 
eirct  crudclis  ,  aut  vcllctclfc  pius  Sc  clTct 
impius.Scd  ad  quid?  Volo  nonconcupifcc- 
re&  concupifco. 

Paulo  pofl :  Etfi  concupifccntix  oon  co- 
(cntio  ,  &  poll  coQcupifccntias  mcasnon 
eo.tamcnadhuc  concupifco 

Pauhfojl:  Quidodi^concupifcerc.  Odi 
coDcupifccrcfic  tamen  ago  illud  cxciroc 
noncx  mcnte. 

Paulofojl  :  Ipfiimautcmagoconcupif- 
cerccft.  non  concupifccmir  confcntire.  I 
Ne  aliquis  iani  in  Apoltolo  pcccandi  fibi  ' 
quzratcxcmplum  ,  &  dct  malum  cxcin- ( 
plum.  Nonqaodvolo  ago,    Quid  enim 
lcxdi       Vm concupifccs»  Etcgonolo 
codl  •!&  tamcn  concupifco.quam- 

uisconcunricciitia:  mex  alTenfumnopise- 
''«■arr^  r^oftcamnoncam.  Rcfi- 

'^'5"-  incntfm , Dcgo arma  ,  tc- 

nco  membra.&tamcnfitm  mcquod  nolo. 
Quod  noo  tult  &  lcx  ,  nolo  cum  Icgc. 


AD  ROM.  -49 

'  Quodnoo  Yultnolo.  Ergo  co>;jeni:clegi. 
Egofumiocarnc,  cgorumtnmcotc.  Scd 
magis  cgo  fum  io  meotc  quam  io  carae. 
Quia  cnim  ego  fum  io  mcotccgo  fumia 
tcgcnte.  McDScuim  rcgir,c3ro  rcgitur.  Ec 
magis  fum  ego  incoquod  rcgo,quamia 
coquod  rcgor.  Qu_u  crgomagisicgoin 
mcntc. 

Thomtu  in  7 .  caput  ad  Romanot.  VtUtad- 
fcilicctpcr  gratiamiaro  rcparsr 
to.efkcx  opcrationc  diuinx  graiix  *  pct 
quani  quidcm gratiam  non  folum  volo  bo- 
num.fcd  ctiam aliquid boni  facio,  qu«a  t c- 
pugnoconcupifccntix,&  cootracam  ago 
du(flus  fpiriiu  :  fcd  non  louenio  io  mca 
potcllacc  quomodo  iflud  boDum  pcrfi- 
ciam,  vc  fcilicct  rocalicer  coocupifccocum 
cxcludam. 

Quod  vcrodux  iftatattributortim  illo-  Difcrimen 
rumcxplicatfencs  tam  fint  diucrfx  8c  diC- inter  duat 
fcoticntcs.ipforum  anriquorum.  qui  dc  rc  •  iUandtuer' 
genito  hominclocum  huncexplicueront,/iw  explica- 
luduio  ,  vt  cadcm  fccuudum  cxplicatio  tiones  boni 
ncm  vtramque  regcoito  coDueoitc  non&roaliM»- 
qucanc,  imo  vt  fctundum  iftam  cxplica-/«'n  ejfe  iw 
tioocmregeoitohomini ,  fccundulnaltc-</*f/<»  anti- 
ram  vcro  homioi  fub  peccato  &  fublcgc  qucrum,  vt 
cxiftcoti  conucniaoc  ;  lam  porro  docebo Jtcundutii 
ipforum  tcftimoniis.  explicatio- 

jlugujiiniu  hbr.  i.  eontra  duoi  Epiflolat  nem  vtram 
Pelagianoriimcap.  ro.    Non  coim  mcUus  qiu  regtnito 
iazt:\h2,nMtj non ego operor,  oifiquiaoooco-  eonmenire 
fcotitcxhibcrcn-icmbrafuaarma  iaiquica-  uequeantt 
tis  pcccato.  Nam  fi  it  coocupifcic ,  6t  coo-  probaturex 
rehric,&agtf,quomodo  oon  ipfe  illud  ope-  Augujlino. 
ratur,ciiamfi  fc  opsrati  dolcac,& vinci  gta^ 
uiicringcmifcat? 

Patilopojl:  V^Ddcproprcr  tria  ifta  ,  duo 
fcilicct  de  quibus  iam  difputauimus ,  quae 
a  i  t ,  Ego  autem  carnalit fum ,  &  venundatm 
Jubpoccato  ,  Si.  hoc  icttmm  ,  captiHantent 
me  tnlegepeccati  ,  qua  efl  inmembru  mets, 
potcft  Mdcri  Apoftolus  eum  dcfctibctc 
qui  fab  lcgc  adiiuc  viuit,oondun.  lub  gra- 
tia :  fcdficuc  illa  duo  cxpofuimus  proprct 
cainemadhuc  o  ilcm  dtda  ,  fic  5c 

hocpotcl\^intclii^.; . .  ^apriuantcmcdixc- 
ttt  caine,n6mcnccimotionc,non  cofcofio- 
ac,&  idco  captiuaotem  mcj  quia  &  io  ipfa. 

car- 


ExBtds. 


750  lACOBVS 

catoe  mea  noh  cft  alicna  nacucai&doo- 
ftra. 

lJ*m  Strm.  y .  de  verbii  Apofieli  :  Spiti- 
cualts  cnim  quia  fccuDclum  Spiricum  vi« 
uic.  adhucauccmcxparccmoualis  carois» 
idcm  fpiricalis  ,  idcm  carnalis.  Eccc  (pt- 
ricaUsi/nfH/f  ftruio Ugi  Dei  \  cccc  carnalis, 
eMmtMMttm  legipecctui.  Idcm  crgoiprc  fpi' 
riulic  &  cainalis  >  Idcm  plancquamdiu 
hicviuit.icacd.  Nolimirari  quilquis  cs> 

3uicuaquc  caroaiibus  coacupilccotiis  cc- 
is  acquc  coDfcDciSiqa  i  cas  vcl  booas  pucas 
ad  czplcndam  libidiois  facuricatcm  ,  vcl 
ccrccHciam  vidcsmalas  ,  vcciscamco  cc 
dcodocoDfcDcias,  &  quoducuoclcquaris. 
&  ca  quz  malc  fuggcruoc  pcrpctrcS)  cocus 
caroaus  es  cu  .  cu  quifqois  calis  cs  cocus 
caroalis  cs.  Siauccm  coocupifcis  quidcm 
quodlcz  vccac  cum  dicic » ttoncoftcufijcts, 
uruas  camcn  aliud  quodiccm  Icz  dicitt  fofi 
concupiJctntiM  tuat  twtt/u,  mcncc  fpiricalts 
CS&  caroc  caroalts,  Aliud  coim  ctl  non 
concupifccrc  »  aliud  poft  concupifciorias 
fuasoooirc.  Noo  coocupifcerc  oiroiao 
petfediefl,  podconcupifccDciJS  fuasaoo 
ire, pugoaocis cfl .  lat^aoiiscd,  laboraoiis 
c(l.  Liceacmihiaddercquod  rcs  podular, 
&  proprium  illius  cll  qui  po(l  coocupifcc- 
cias  oonambulac ;  viaccotis  &  fupcraocis 
cil.  IlludcQimpcrpugoamquidcm  perla- 
dam,pcr  laborem,fednoo  oifi  poll  vido- 
[iamobcioecur. 

Apparec  cr^o  cz  mcnce  Augudini,  fi  hic 
locus  dc  coolcofu  dc  niali  pccpccraciooe 
aduali  ezplicecur^QuIlo  modo  dc  regeoito 
iocclligi  pofTc.fcd  dcbomiDC  fublcgecxi- 
ncocc  ,  &  mcre  caroali  >  vt  ipfc  Toqui- 
cur. 

BtJs in  y.ctif.Mil RomMn.  Scimtts  f  hi«  Itx 
SpirituMluen.  ]  Fortcergoaliuscdaliquis, 
foicccucSiAuccu  csauccgofum.  Si  crgoa- 
liquisQoflcum  c(l ,  ipfum  quafi  dc  ipCo  au- 
diamuvtflc  oooiraii  corrigamusnos.  Siauc 
ipfccft  ,  Doo  itciocclligamas  quoddizit» 
lion  quod  volo  Mgo.Jed  <juod  odi  iUudftuio,  ca  • 
quam  vcUec  cHc  caftus  &  cHet  adulter .  aot 
vcIlccc(remifcricors&c(rcccrudeIis  ,  auc 
vcllcc  c(re  pius  Sc  ciTcc  tmpius.Scd  ad  quid? 
Volo  Don  coacupifccrc,&  concupifco. 


ARMINIVS 

AquinMf  omoium  plaoidlme  hasexpli-  £xTb  A' 

cacioucsiotetfcoppooit,  Sc  fccundum  v- 

...  ^       1       I  qutnMte 

uamnomiDt  rc£coico,lccuodumaltcram 

fubpcccato  eziltcott  cooueoircaic ,  quc 

hicab  Apoflolohomini «  de  quoagicad- 

ccibunrur. 

Dicituthomo  efTecaroalis  ,  quia  eius 
ratiocaroaliscft .  quxdiciturcaroalisdtt- 
pltcitcr.  Vdo  modo  quod  fubdttur  caroi 
confcnticoshisadqux  caro  iodigar.  Sc- 
cundum  illud  i.  CoriDth  j.  ^umfitinttr 
voi Kilttt    conttntio,(^c.  Ec  hoc  modo in- 
cclligtcur  dchomincnondum  pcr  graciam 
rcpataco.  Alio  mododicicurracioctrecar- 
oalis  ,  ez  eoquod  acaroc  *  impugnacur,  ^AhfurdM 
fccuodum  tllud  Galar.f.  CMroconcufifcittfiifiM  nottt- 
Mdutrfui ^iritum.  Ec  hoc  modo  incclligi  • >  nequet» 
cur  clle  carnalis  racio  cciam  hominis  lub^'^'»^'  vt 
gracia  coo(bcuci.Vcraquc  auccm  caroalicas  ^Mto  ditM  • 
proucoicczpcccaco.  tur  cMmMlii 

PMuUfofi  :  Vodedicic  quod  tnim  operorqttiSMCMmt 
ego  non  imttUig»  iciliccc  clFc  opcrandum.  itnfugnM- 
Qttpd  quidcm  poccft  dupliciccr  incclligi. '*""•*»> i*''"» 
Voomododccoquicflfubicdtuspeccaco:  Itu  tritdi»- 
qui  quidcm  ia  voiuerfali  iocclligic  ooo  cfTc  bolieitt  quiM 
opcraodumpcccarum ,  camco  vidlus  fug-  impuguM- 
gcdiooe  dzmonis  ,  vel  padlooc .  vel  io-  ifMtur  m  Sm- 
clioaciooc  pcrucrfi  babicusoperacurillud:  tbMMM. 
&ideodicicur  operariquod  incelligicooa 
elTe  opcraodum  ,  coocra  coofcicnuamfa- 
cicns.dcocLuc.ii.  Struitt  fcient  voluntMti 
Domini  fui,  ^nonfAciens  digne  pUgit  vm- 
puUbit multu.  Aliomodo  potcft  intdlligi 
de  co  qui  cft  in  gratia  conftitatus.qui  qui- 
dem  opcratur  malum,  ao  quid^  exlcquca- 
do  in  opcrc  vel  con(catieate  meotcrfcd  fo- 
lum  coQcupifccodo  fccuodum  pafnooem 
feofibilisappetitus  :  &  i]Uconcupt(ccotia 
eft  proptcr  raciooem  ,&ioceiic<5lum  1  quia 
prxucuii  ciasiudicium  ,  quo  aduenicncc 
talis  opcracio  impcdicur. 

FMubptfi  '.  Diciccrgoprimo  quantum 
ad  omi^rioQcmboni.  Hon  tnim Mgo hoc bo' 
num  quod  volo  Mgere.  Quod  qutdcm  voo 
modopoccft  iocclligi  dc  homiuc  fubpec« 
cato  coofticuco  ,  &  (ic  hichocquoddicic 
ago,  cft  accipicDdum  fccuadumaAtoocm 
complcram ,  qux cxtctiusopcre czcrcccur 
per  latioaiscoDfcnfum.  Quod  autcmdicic 

volo» 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 

▼olo.cft  iitcUigeoJam  non  quidcm  dc  to- 
luDcacc  comptcu.  qux  cft  opciis  prarccpti- 
ua  ,  fcd  dc  volantacc  quadam  incomplctai 
qua  homiacs  io  vniucrfali  booum  ro- 
luot,ficut&  in  Tniucrlali  habcot  rc^lum 
iudicium  dc  voo>  Si  dcprauatur  talis  vp- 
luDtasio  particulari,  Tt  non  agat  quodin 
Tniucifali  mrclligitaprndum.ac  agcrc  vcl- 
lct.Sccundum  a.^uod  lotclligiturde  homi- 
ocpcrgratiamrcpararo ,  c  conuctfoopor- 
tct  iQiciligctc  pet  hoc quod  dicit.ToIo,  ro- 
luotatcm  complctam  pcrdurantem  inclc 
-Aioncparticularis  opciatioois,  vcpcrhoc 
quod  dicit,  Ago,  intcllisatur  adio  lucom- 
plcta,(jux  conntlK  tantum  in  appctuu  fcn- 
Hiiuo ,  non  pcruciiicDsad  rationts  conicn- 
ium.  Homocniin  fub  cratia  coullicutus 


75* 


Tultauidcm  mcntcm  fuam  a  prauis  con- 
capilccnciis  coafcruarc,  fcd  noc  bonum 
oooagitproptcr  motus  inordinatos  <on- 
cupifccntix  tnfurgicntts  inappctitu  fcoii- 
tiuo  EtntntlccdquodaicGal.f  Vtnont^ttt.- 
(unqut  vuUu  tU« }}ui«tu.Secao6o, Quan- 
«umad  pcrpctratioocm  mili  fubdit  ^  Std 
^HtiodiohMhto  mAlum  illud  facio.  Quod 
-quidcm  G.  intdligacur  dciiomioc  pcccaco- 
re.per  hoc  quod  dicitur.  odio,iotclligttur 
^uoddamodium  imperfe£lum,  (ccuodum 
quod  omnis  homo  natur.iliterodit  matum; 
per  hoc  auccm quod dtcit,facio> intclligi- 
curadio  pcifc^apcr  operis  ezecutioocni 
fecundum  ratioois  confcofum.  Nam  tllud 
odiumio  voiiicrfali  toiiitur  in  parttculati 
cligtbtlipcrinclinationem  habitus  vcl  paf- 
fioQis.  5i  vcreiotclligatur  dc  hominefob 
gratia  cor.  Aicutcpcr  hocquod  dicir,faci^p 
lotciligitui  c  ccoucrfo  adbo  impciFcda, 
qur  confiRttio  fola  coocupifceotia  appc- 
titus  feofitiuu  per  hoc  quod  dicir,odio.io- 
celligitur  odmm  pctfc<2um , tj^uo  quis pci- 
feucrat  io  dctcflationc  mali,  vlquc  ad  noa- 
lem  reprobatioDcm  ipHus.&c. 

Lczautcm  peccati  captiuat  homincm 
duplicitec :  voomodohomiocm  pcccato- 
rcmpcr  coofenrum  &  opcratioocm  :  alio 
modoiiomincm  fub  gracia  conditutum, 
quautum  ad  cnocupilccntiz  motiim. 

Gratia  liberac  a  coiporcmortis  huins 
dupltcttcr.Vao  mpdo,  vt  corruptiu  corpo- 
*iimeucinaa  domioctur>  crahcos  camad 


pcccaadum  Alio  modo,  cortnpiiocorpo- 
ris  vttotalitcrtoilatur.  Quantumemoaif 

fitimamcooueoitdicercpcccatori  : grMis 
ibeiiuit  mtdecorftremortidhiiitu.tdellM- 
bcrauit  mca^icccato ,  io  quo  cfl  aoimaia- 
duda  cx  corporiv  corruptionc.  Scd  ab  hoc 
iam lurtus hbcratus clt.  Vodcei competic 
diccrcquantum  adfccundum  -.grMtiMVei 
UbciAmimtdecoTportmortuhiiiKi ,  vtfcili- 
cccio  corporc  mconon  ritcoiiuptio  pcc- 
cati  aucmotcis :  ouod  crit  in  tcfuircifVioae. 

D ci  n dc  c u  m  tf  1  c  1  c ,  "Ego  ipfe  igitur  ]  i n fcit 
conclufiancmquarfccuiidumduasp.arnnf- 
las  cxpolitioQcs  diueritmodc  cr  p.xmiflu 
totcrtut.  Secundum  eoim  quodprxmUIa 
vctba  cxpoouutur  m  pcrfooa  peccatoris» 
fic  infcicnda  cU  concl.  fio  ;  Didum  cft 
quod  graria  Oci  hbcraurc  mc  i  corporc 
inoitibhuius,  vtfciJicccab  co  noodcdu- 
«artn  pcciatum.  Eigo  quandoerotamli- 
bctatus  meotcfcruiolcgi  Dci  j  {ecuodum 
catocmauccm  icgt  pcccati.qux  quidcm  la 
carocrcmanct  quaocumad  fomitcm  ,  pct 
qucmcaro  concupifcit  aductfus  fpititum. 
^iauTcm  ptarintHa  vcrba  iotdligantur  cx 
pcrfooaiuftuficcftinfcrcndumrgratiaDci 
pcr  Idum  Ciirilluin libctauit  mc  dc cot po- 
Jc«noni$huius, ita fcflicct ,  vi io mc  qoq 
ftt  corruptio  pcccati  ic  mortis. 

Hugo  Cmrdtnalu  in  8  .c/^.md  RomMnos,  Ki-  -  „ 
hilergo  condewnattonii]  Prxccdcotia  ex  ^^^'l 
pofitaluotdccapciuitafcmort.ilispcccati,   ''^  " 
fubquacrathomocarnalitcrviucns:  c":  c 
captiuitacc  vcuiaiis pcccati  hoiiiioisqui  clt 
iogiatia.Mortalcauicm  pcccatum  appci- 
lat  quod  ipfo  operc  ezcrcetut.vcoiaic  quod 
coofiftit  10  aJtu  &c  inotu  coQCUpifccadi. 
eitra  voluo;atis  coaicafum. 

PARS  QViNTA. 
QHoAfcntnma  ijluijuti  imd  homviere- 
g(nito&fitbgr£tU  confiuuto  agt  af^ 
firwMt.&Jimiil  benutn  quodiHe  bunii 
vult ,  &  nonfucit  &  maltttnquod tion 
vuft  f  cit  tumeu .interprttatur demd- 
lo  &  brnjaSudlf.grttnx  iniuna fit.& 
bonumoritmnoxia, 

dt 


QVo  n  gratix  iniuxia 
mooftro. 


171 


tca  com- 


Gtaui 


lACOBVS  ARMINI  V  S 


y.  -  i/iiu- 
tx.^tntffe 
tititifj  iUi 
•uriltftndo 


.    _  quod  oiJttx  clt  natutx  tnbuic  aut  Iibcio 
Aibiitio.adcmntum  kwuct c.ratsj'  ;lcci  ct- 

^!*".  &qnau>pntixvcrccftcrihucnilum.  Hxc 

'  '*  llnccntia  iiuc  poflciiuic  inodo  ^ractx  c(l 
iiiinitca,  minu&coim  illi  rribuicquamgra- 
tix  luxra  Scriptuiam  r(l  adfcnbendum. 
Nam  ScriT>tura  tnbuir  rvatix  Donraucum 
quuii  io  icgCQicis  opciccur  vcilcbuDum, 
(cd  ctiam  facerc.Phil.x  ij.^ued  tiiti  vivi- 
ttunofitr  hoffic  crntifigatur,  i^pttcMi  eorftu 
'  rur  /tutneruftur ,  ttavt  non  ampUtu 
■  itammin  cencnpijetnti*)  it/itn  quod 
ferillamrtgenitiptccMtoi/ivrtui /itjr  ,  0>  in 
noiiatn  vitam  rt/mrrexerunt ,  m  tjua  mon pec- 
cato  /eruiunt /ed  Deo,non  fiftumt  membra  /ua 
annaiaiufiiti4.Deo.Kom.  6  .yuod/piritu!  e/- 
ficaeiaaStonescor^rit  mortificent,  Rom  8. 
qucd /uff>e  iiet  regcnitts  non  niodo  "jires  refi- 
fiendt  mundo ,  Sa/and,  carnt,jed ettam  de  lUu 
vichrtamre/trindt.h\\\.6.  lacob  4.  i.  loh. 
4.4.&f.4  &c. 

Ac  hxc  fcntcncia  i;  .Hii:  quod 
vcllctantumcftitiacin tcgcnic» ,  Donipsn 
£accrc,quod  impotcntiorfitqoamvi  vcie- 
rrmhomincai  ciucitigat  i  pcccati  cotpus 
abolcac.  caxncm,mundum,  Sathanam  vin^ 
cac.  Kamhomo  iIlcrcgcniCQsdicituiiuz- 


iUipoouiit  .  qui  dca6u.iliboDo&maTo 
locuni  inctiputantui.ConibbitLiic  diU-  Lst^um 
gcnccr  inlpiticuti  citra  cnoimc  ipiritus       Aar  r»' 
San^i  dcdccub  iUi  lu^am  litam  acnibui  fiudtjCTt- 
noopoflc.  Qu^idcain:  ?  Lu<fta  diciturclfc  titttrnen 
&  bclligcratio  iuccticgcniincuti$,hok;  t  A,  •  ■. 
SpiiKum  Sandumjuhabitaotcm  &  lcgcr. 
mcmbrorum  i  lcgi  racmbrorura  vt<^oiu  iKhMntan- 
tribuitui  aductfus  lcgcm  inentis  .•  Nam  c»-  tiad/ctibl 

Sciuumabducit  homincmlcgi peccati,fiu-  citraapcr- 
:raobliftcntc&  contra  bclligcrante  Spi- tam eitn cer. 
ritu  Saodo  inhabitantc :  aanon  hicSpiii-  tHmeliavi, 
lus  Saoftus  impotcncior  cilc  dicitur  quam 
lcxiomcmbris,id  cll,  concupifccutiacar- 
ois,  &pcccaidmiuhabuaDS?  Quihococ- 
gacinciidicfolcm  luccrcncgac.  Null  i  e- 
uim  hic  mcutio  tcirionisfpt.ntaDcx,ctlia- 
tiooisapugua.aut  abitiftionisatiiioriim ; 
tjuamdixirauscauiram  clfc,  curquifpui-- 
tu  pugoatc  cocpita  catnc  fupcrciur.  icd 
ncquc  potcU  ilbium  hic  mcotio  hcri. 
Nam  pugna  dicicut  clfc  &  bclligciauo' 
non  inccr  hoiuincm  vccnicm  lcgcmcnui 
&  lcge-mcmbioiu<i'.  j  fcd  mccr  iplam  ic- 
gcmnieotis&  lcgcm  mcmbroium,  cuiic- 
gi  mcncis  abicdio  atmorum  cribut  ocquit. 
pu"uat  cuim  ipfa  &  pct fcipfami  ncq^uc po- 
tclt  ilh  tiibui  ccliatio  a  pugoa  aoicquam 
luciit  vitla  &  fupcrau  >  mulco  minus 


tailUinfcotcatiamobcdirc  pcccatoincO- 1  (poncaucaccllio  i  proptcica  <|uod  aullo 
cupifccntii  ulaicpoftdcfidcria   pado  incc:  duos  iftos  bciligcrauus  c    ;  • 

carois,  licu  . ...  uuaturpeccati  vio-  ucuitc  pollit.  Vitam  cuim  fuamamittac 
lcDtia  ccmpulfus  conira  contcicutiaro  &  cikaccclie>imo6cdcnnaccirc,puu[quam 
renirencc  volootatc.  Namifta  intcrpvcta-  vhro  &  ipoocc  carni  rebellaoci  titcciiuia.  ^ 
tio  &  addiiio  moduni  obcdicncix  ,  <]uo  quis  dicjt  mccaphoricum  cHe  hucdi-  ^''"^^"^ 
peccacoobcditur,  variar,  ipfam  ot  cciicn- ^codi  vci  loqutudigcnus,  &  pcrprofopo- 
tiam  noo  ocgac.  Qux  ctiam  caulla  fuic  pociamactiitiui  lcgi  incncis&  mcmbrutum 
quod  Auguftious  locum  dcconcupifirco- 1  pctfoQam&  propiia  pcrfonx  i  ptopitc  au- 

tcm&  cicra  tiopuinaut  figutamhomintm 
ipfura dici pijgnarc fccum.ipium  2ui]'jam, 
quarcgcDitos ,  pugnarc  fecom  qua  oon cft 
tcgcnitus.  Rcfpondco  hoc  nihil  obcfle  J4f  7 
quiQ  eodcmmodoicshabcat.  Nam  tcgc- 
nuus  quaraIi$,pugDat  vi  &  roboicgratix 
&  fpiritusChiifti.trgoiipugoans  viDCitur 


tia  inccrprctatusilt.  Vidcbat  coim  ii  dca- 
^tualibur  peccatis  lutcrpicrarccur ,  fc  gia 
tixiaiuriam  fa^lutum.  Vcliinhicdihe;ca- 
tcr  confidcraii  &  etiam  atquc  ctiam  pcr- 
pendi .  an  lu^a  ifta ,  qux  hu  dcfciibi  dici- 
lur  ,  Spititui  San^o  lohabicanti  adfctibi 

poriit,citf3apcrcamciatixChrifti&  ciuf       .  4  c  

dcm  fpnituscontumclijm&igoominiam,  1  fupcratur  giatia  &  (jiiritu  Chtilti  ,  (^uod 


fihic  ludlxponaturcucocus,  vt  hoino  cx 
carnis  voluocarc  ,  000  cx  coocupifccntia 
Ipixicus  opeictur  .*  qucra  cucotum  pugux 


iguomiuiolum  cft  gratix  &  fpimui  Chii- 
fti.  St  vero  viocitur  ooi>pugoaosncque 
duuocc  cooflidu ,  fcd  poft^iiam  arraaab- 

icck 


IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 


iccitaut  apugna  ccflauit>  tamnon  hoceft 
Nam  hic  homo  bclligc- 


quoilliic  agicur. 


raos  captiuatui .  non  poilquam  bclligcratc 
dcfiit.  Nam  adui  bclligcratictiis  lungitut 
captiuationis  cffcitus  8c  ^iriiotrft»  ^  Sc 
jquidcm  immcdtatc.  Pulchrc  autcm  ifla 
lunguntur ,  &  oaturaipugnantium  intcrfc 
pauiumconucnicnrer,  fi  lcx  mcntisjidcft, 
con!cicn:ndclcoisxquitatc&  uillitjaco- 
uitfla,  cumlcgcmcmbroiumceitarc  dica- 
tur.  Jllacnim  pugnansSc  in  ip!'  Tu 
vmcitur  ,  proptcreaquod  itnbt*.ii.-i  .  iit, 
quam  vtcontralejgcmin  mcmbris,  idclV, 
coocupifccntias  caroi$.&  dtlidcrta  prtcatt 
conlidcrc  po!lif,tti.inj  omoi  conatu  &  to- 
tisvitibus  viiloriam  cx  prarlioaiifcuc  ad- 
oitatur. 

'0jun.i::ur      Quod  vcro  bonis  moiibus  fit  iftimira 
JtcunUoeau  &  noxia  ifta  rcntcncia  tc«  ipfa  docct.Nihil 
dtmtnttr-   eoimfingi  porcllmagis  noxiumboaismo 
fTititiontm quamdiccrc  propriumxHc  rcgcni- 
bonti  mori'  torum  noQ  £iccre  bonum  quod  voluot,5c 
hiti  ntxiam  fjccre  malum  quod  nuiuot.    Indc  cniin 
occeirario  fcquitur.  vi  Gbiin  pcccatisfuis 
htcftcum    applaudantillt  ^quidumpcccani.fcntiunt 
trahtn/em   fc  jd  rcludaotc  confcicutia  .  &  rcoitCDtc 
t;//>#rjfl)/iiyQluQtatc  faccic.  Jndcenim  conchidunt 
hUnJia- 1    fp  gjfg  rcgcnitos.quiauregcnitts  non  ccm- 
turinfccca-  ^ietatfaccrcmalumquodoolunc ,  &  omit- 
tis,jttnodo  tcrc booum quod  voluot  j  vtpotcqui ple- 
tareluclan-      voluntatis  conlcnfu  ablquc  vlla  rcfi- 
ri      ■  nen  ftcntiabooum  omitraot  &  injluin  pcrpc- 
/M     ipfti    tjjnt  Quod  vcrc    lancVcaftirmo  mc  non 
'■^'"'"'""'•rcmclcxpcitumcirc.quum  nonnulli  moni- 
ci  vt  caucicnt  fibi  apcipcttando  tacioorc 
aliquo ,  quod  fcircnt  lcgc  ptohibitum  cdc, 
rcipondcrcnt ,  vellc  requuicm  ,  at  cum  A- 
poftolo  diccic  dcbcrcjlc  bonum  quod  vel- 
icnt  pctficcrc  non  poflc  Vcrnatcm  dico  lo 
Chtiilo  Sc  confcicntia  mea  m:hi  pct  Spiii- 
tum  Sandium  boc  actcilantc  ,  quod  illud 
iciponfumacccpiaquodam .  noo  (iipucr- 
.pettatumcflcccrimcn  .feJ  cumprzmanc 
Si/tJiteKi    rctuvnc«omiimtctct.Nouict»am  pctfonj. 


quidpaflrumcnm  ApoiloIoPaulo^liccuit' 
Malum  quod  nolofacio.  Nouituin  viros, 
tum  muliercs.  iuuencs  &  fcoes,  qui  vbi  ca- 
puthoc  fcptimum  cxphcuiiTcm  liiofcoftt 
qocmhicdcfcodo  ,  apcrtc  mihi  confciTi 
lunt,  fchadcnus  fuiflc  in  cafcntcntia,li- 
quid  mali  adiu  pcrpetraflcnc  rcoitcntc  m£- 
te,&  quid  boniomififlentcadcmrccbma- 
te ,  non  maguopcrc  hoc  curaodum,  autcx 
codolcndumfmflVfibi  ,  quuraexirtima- 
rcnc  ih  hocic  Paulo  Apoftnloiimtlcscflci 
quarc  &  gratias  miht  egeiunr  toto  pci>ore, 
vt  dttebant,  quodilljiac  fa.laopinionc  i- 
pfosliberaflcm  intcrprctauonemc.i 

icd  uc  ego  folus  td  drcecc  vidcar,  flc  ico- 
ccnriamiihm  ,  quxdc  bono  8c  maloa- 
«fltiahlocuminccrpictatur ,  incelledlamdc 
hominc regcoito ,  boms  monbus  ic  ptcta- 
tiadueiiam.lincvlloccfteautadftipidaro- 
rc  proclamarc  ;  agc  Tidcainus  quid  noo- 
uulli  vetcrunxiupcrcarcmdicauciinc. 

An^nftiniti tcM.io. Sfrmone  +  j  e> . y Conprmae 
Ttmpott ,  in  har  vtrb.i  "  "    .•  Son  eoim  /  ■ 
tjttodvolofaciohnum,  nalontalum .  ■ 

hocf.itio,ua  inquit  :  Lcctio  diuina  quz  dc  w/«. 
Aportoli  Pauh  Epiilolj  lecitata  cil,  quo- 
ticlcunquclcgitur ,  umcndomfift  nc  malc 
inccUcfta  dcchominibus  qurientibus  oc- 
calioncm.  Procliucs  quippciuntho/jiintvs 
adpcccandum.S,-  vixfercncnt.  Vbiergo 
audterunt  Apoflolum  diccntcm.-  Koneium 
qnodvohf.wo  bonum ,  fed  ifuodoJi  maltim 
^cf*^o,aguntmalum  ,&quaii  ccs 
libiquiaa£^'intraalum  .putaut .  .  'n 
eirelimilcs,  qui  dixic,  Nonenim  a 
facio  benum  fed  ^tiod  nolo  m^nm  hoc  aga. 
Nonnunquamcoimlc  ■  "  nuncnobis 
iugctitocccllitatcm  di  ,  ,.,  nchomi- 
ncs  malc  fumcntcs  ialubrcm  cibum  vcr- 
tant  ih  vcncnuni. 

PWo/tf^iModoaotcmin  tfto  bcllone 
■male  intclli»entibus  lcctio  ifta  tuba  lit  ho- 
(Vis  noo  noihj.vndc  illciocitciur,  non  vo- 
Je  vincatur ,  aducrtitc  ohUt lo  fratrcs  mci 


quimonita  &  rcprchcnfa  obfictii  quod-  1  5c quiccrtatiscercatc.  Qui  cuimucuiduin 
dam,quodlcicbatai*econtralcgcn'.  Dcidt  cerutis  nonxilis  intc  lcduri  quo.i  dico  ; 
coufcicntiam  cflc  pcrpcriattim  .tcfpondii.  qui  iamccrtat(siorcIIcfl"ri  clhs.  Vnx  mea 
quod  quum  iu  rtludantc  voliint  itc  8c  .  lo  jpctro,  ftllfacrinnliicntio  i  liuMllud 
nooplcoo  coBfcniufcciiic  .  iucofclimilc  Ij:cc«  htcquodftiiplicadCial.ttas.vudcbLnc 


yyr 


■..iil) 


INCAP.  VI 

pt  j  flare  t  quim  prardare  volaoCi  &  nua» 
qujm  tdm  pcif.tllc  mjlum  omictetc.quam 
pcifc^lc omictctc voluiic  Ncuttum uuttm 
ucgjri  potcll  jbns,qui  impctfcdlioncm  lu- 
Mitixinhjc  vttahkicnturi  &  (autftinimo- 
tuni  homiQum  cxcAipla  lu  Scripcurispo- 
fitj  ^iccurjtc  confidcranc. 

Rcfpondco,  hoccffugtumiAi  illius  loci 
rtfH-   ^*p''^'^t'o°'non  panocinari.  Nam  glofla 


^  i  ,,»^vf».'^'''  icxtui,vtloquuntui,coDtraria.NoD 

*      .        cDim  Jeiturillo  lococc  coquodaliquao- 

,       ,    uoaccidit  ilti  homiDi  dc  quoaoitur  .  lcd 

...       quod  plcrumqi        iJTj  Ti -«A***»»  iJli  cuc- 

nirclolct  .•  &  contifluushomiDi$>  dcquo 

tMrftatiis    "^'^^^'^'■'^^'"5  dcfciibitur.Quodipra  vcr- 

jj.  i^»..  l^-'*'  niodus  loqucndi  apcitc  dccljianr. 
gfJcribatHr.  »     n.  i     *  r      r  J 

Uicit  Apoitolus ,  Ego  tton facio  Oonutrtqnoei 

VolotCgo [ac tj m»lum  qnoii ni  b  Citta  vlljm 

liilliitdioncmaut  cunctaclioucm  gcocra- 

lis  didti ad fpecialcm  intclligcn(ian),ac  ft  a- 

liquantio  ui  d  faccrcc  bouuiii  c^uod  vult,  & 

aliquao>'o  facctct  maium  (^uud  noo  vult, 

at  txpcoumcio  a  malo  cxolo  abdmctct ,  &c 

boQumvoiitum  prarAarct.-  (cd  (implicitcr 

&  iadcfinitc  cauociat dc  malo  cxofo.c^uod 

illud  fjcuc ,  dc  booo  volito  ,  quod  illud 

Doo  faciat  Si  vcro  iflaeouoitaiioociodcfi- 

nita  dicatur  flgoificarii  quod  booam  voli> 

tum  Izpius  pixAatur  quam  omirtiiur.  ma- 

tum  cxoluin  ('xpius  vitJturquam  patratur 

fquod  diccrc  occciTc  cll,qui  de  homioc  ic- 

gcoito  locum  cxphcaot ,  oam  rrgeoicut  no 

iccundum  carocmambubt.lcd Tccundum 

Ipintum  )  tumdicocgo,  Apoflolumoc- 

(ciifle  quomodo  fcofuin  fuum  eouniiatu* 

tus  cdcr.    lodcfinitac  coim  cnuotijtio- 

ocs  vDiuciljIibus  zquipollcut,  aur  quam 

pioximzfuDt  iifdc-m ;  couatiaares  dc  iub- 

icftis atuibiita  quac  omoi  &  fcmpcr,auc 

plcruuque  &fecuDdum  pattcm  potiorcm 

lofuot.Sic  dcCtctct:(tbus.dicitur  mcoda- 

ccsfuot.  Athcntcnrcsdicuotut  IcucsAc  oo- 

□atamrctum  cupidi.  Pccoi,  pcifidi  ,Scri- 

ptuiafic  loquitut  ,  ludxos  rcicdlos  cfle 

propccr  inaioicm  pattcro,  ooo  enim icticrc 

Dcus  populum  qucm  praccognouic .-  Gcn- 

tcs  io  illoium  locumaflumptas.  Nam  data 

potcflas  &  ioiun Aum  maodatum  Apodo- 

lis  przdicaadi  Euangclium  omaibus  oa- 


I.  AD  ROM. 

I  tiooibas ,  &  plerzquc  a(!fidcri.  ;u  Chii- 
Aumiamolim  cooucilz  fucrunr,autpor- 
ro coountcntur.  Ncquc  agitur  hoc  loco 
dcperfciSta  &:  numcris  omotbns  abfoluta 
boni  ptxrtaiioiie  &  mjU  iinnlfiunc  ,  lcd 
dcpatrationc  vuius  &  omiinoois  alcetius 
fimplicitcr.  Dicic  cnim  fr  maitim  facere,  ac 
non  pcrfcdc  i  (\  tft  ifgcnitus.Sccus  totJSc 
plcuj  voluotatc  pcccj.ct  Sc^:  dc  hoc  pju- 
lo  poAlatius. 

Si  vcro  Paulus  illo  loco  illum  fcnfum 
habcrcc  ,  qucm  illi  lotcrpietcs  Apoltolo  ^o*"^*» 
cribuuQCium  ua  illiJoqucudumfuit.ft  tibi  '*'*'yo- 
confeotanea  dtcerc  voluic.  Scimtt^  legem  V""'*""* 
JpirtfH/i/evi  effe  (ypojlstlar*  i  nolis  orrimbtiitpi**'j'J'"- 
nu/Ktrti  ferfccl*t7i  0>  conttauam fmevU* in-  J*"" 
termiffienefeuinterruptiontoliditntiam.E.'  f  " /i/a/jtf 
!  lovtro  aondum  toufqiie  ficcato  dominatus 
I  Jum  (arntjqiieccncupifcentiatfregiftuefuie-  f"*dijjet.td' 
I  gt.vttUatn  perfeiiam  ^  nunquaminterru-  1"*  f^^pf- 
ftamohedienttamleguprtJlaTtquiam.  Sam  "^'.^^^ 
I  accidit  mihi altquando ,  vt  malum  quod nolo  y  *^1**t"dt 
I  faciam  ,  ^  bonum  quod  vole  omittam .  tmo  * ".'^^  L 
'  fentio  menunqua  tantaperfefiione,tantt  s.iU  ^'"'f*]!"** 
honumfacere,  atfprtjlare  vellem  neq,  tanta  difeloquiHt 
ptrfeciionemalumcmitteri  t  quanta  vtUem»  ^J^t*'' 
Senttoenimvtroinqf ,  itiamtium  bonumfa- 
cio  (^malumemitto.rtnitentem  reiucl.tn- 
tem  carnis  concupifcentiam ,  <y  ig»f^it  f"*- 
cum  agi  ixijiimoyji tn  confitflu  Jupertor  eHa- 
dam.hoc  ijl,nt  quod  earojed  quod Jpiritus  eon- 
cupijcattfaciam.  Htcfcrmo  trtammcotcm 
dccuir,  4i  hicpiopiicefl  iflius  fcnfus  io- 
dcx  &  incerprcs.  Qu,od  rcro  ita  loqut  de- 
cuit  Apoflolum , fi coofcotanea (ibi  dtcerc 
voIuit,doccDtmuIti  loci  quibusdefeagir. 
i.Cor.4  4.  Sullim mihicenfciui,fed  in  hoc 
non Jum luflijietum. i.Cor.^.Kf  i?.  Ego  1- 
gitur  it»  curro.vt  nen  aerem  cadtm :  ftd  cen- 
tundo  eorpm  meum  ^  in  j'eruiiu:etn  rtdigOt 
vtquomedo,  quumalttfprddicartm ,  ipjere- 
probus fiam.i.Qoi  u.i.  Jmitatores met efiott, 
ficut  ego  Chrifii.i.Cot.    li  Sen  Jpiiiamus 
tmqua  cernuntur,  fed  ta  qui  non  cernuntur; 
nM  qua  certtuntur  /ipormria funt ,  at  qua  nen 
etrnunturaternax.CoT.i.ySi  fcqucnribus. 
SuUam  vUaiu  riprabrnttsejfenfionf,  nevi- 
tuperetur  minifiertum.  Sic.  Gal.  i.lo.io. 
Ego  per  Itgtm  leit  mortum  fuumtVt  Dte  vi- 


lACOBVS  ARMINIVS 

•uerS.  1  '7,M  rii  Chrijiocrucijixut  fttm.  ViHcx»- 
rcno  ainplnu  ego.jeU viuit  tn  mt  Chrijlttt , 
'VttmifiiA  ttiie  viiio  in  cnrnt,  viuoferfide  Ftlit 
Dei  GjI  C.i4t:^  .ibjitglcy  in 

crutt  Chrxjii,^  .  .. 5  mihi cn, . . ,  .  ...cft 

ffy  c^o  mundo,&LC.i(.tn\x\i\ii\\\i  locis id£  cn- 
llac.  Qiiu  igitur  illa  iutcrpictat fo  loco  non 
'  redpjllafcntetiahxcadu- 


ic!iq»i3, quariftihomini  triboimtur  n'  .^0 
ino Ju  fumant  cjuo  ("umcnila  funt.tcxci 
pc  &  lcopo  Apoftoli  conuroii  iucr.-&  qua- 

litciluui  'uui  dc hominc  fnbpccca- 

to&lub;-.,-  -  . ..lcnre t xplicantui:  prjclcc- 
(im  hocfuailcuteaiFc^tUi&adiilcmiitipcI* 
icntc  concupifcenti.i  carnis :  i|ucmadmr<iil 
iaantcarctpfj  tutiuin  oairaui:  ti  ccrtc  nou 


ciuuiQC  exculati.  Qjjirc  lliceciilpaipliuslcntrntir .  tnafi  rpta  limui 
i>llo  10  cadt  accufationc&dico.    Sc/jri^rM  acciputur.  Noncnim  I  ocudtij  diciturill* 
.     q:it  rtgenttotnbtat.fpltruntj.  vi.tln  .j^ina 


jdncn  fcntctuij  . rci;ciiiri  intcrdum  pccccnt , 


txtutju       l^y/f^J^^f,af ,  i/onii  vero  f  vuit  pUruiiifiOrrit-'  nua(^\ii  duirAxic  vpjunt  pcitcdc  boou  fa- 
^^^Cunt  co'r,-  t*t ,  tsl gra/idregenerationu  iniuriA ,  tyhnii  ciiai  &.  malu  pmitcant .-  lird  iilud     -  -  ^  ' 
'  mm^.«ffX//i..<</y«irrw/<f«</<>fM.^/>'V?''/*-7'  tuii^  fcgcnitoiumproprium /it 


ctiiaddt- 


trajenten- 
tiam  vulgo- 
oblinenlenii  ' 


Cdt 

U 


non  plcnu 

'  uit  hotnini  tegcntto  voiunratis  conft-nfti  pccc.ucinrci  in- 
i,%ittp{generAt}inK  duin  ve|lc  non  pfccaic  quaud(  ci 


n  r^^tniHrtiiiiy^bonumorib.ncxiM.  Maioirs  \\\x  gcnni  plcno  volunratis  coofcaiu  piccaot, 
'^nram  re-  tatacft  vt  r.ocgcat  lilulltation»  aut  copio-  &  abfij;  vllo  vcluntatis  icnifu.EK  co  coclc- 
liacikHi  baiione  Minonftmtcxtu.  Ni homini dc  jdunt  qui fc hoc loco c«cularc  voluiu, dum 
quoagit  Apu(lolus,vtc«')moniltatucft,  tri-  pcccaut ,  iutrr peccaiidu  volunratis  altqua 
buitut  qipizrunqi  malufaciat  &  bunumo-  •i>DftuatrcfiiK'ntii&  coofctcntiarmotCum* 
iniitat.ScquiturcrgocontUifio..'\pp3tcrcr-  -ftnCplcno  voluDtatis  confcnfu  pcccarc  1  Sc 
ffomchoc  obicdaincntu  noptr  okimnia  .proptctca  hoc  ipfumquuq;  q^ita  peccanr» 
inipcgiHcaductfaiiarm  hifcDtentia;& (ao-  iigtiu  cOcregcnerationis  fux  Qarconclit- 
^lcamtmatc  pofsumc  Dco  iaramcntu  dc  fiu&gratizcllioiutia,  &  bonismorib.ini- 
o6caluniand(>;iaDtcpia-llitilI<:,quicala  'mica.  Gratiz  iniuiia.qiiia  ponic  illud cfie 
muiumJnus  fuincti?.  Quirc  crfi  t.ilsucnct  rcgcorrationis  llgnum  quud  rcgenitiscum 
obicdaincniii,j>in(citian6pcrmaItffamibi  irrcgeDitisncmpc.fublcgc  czutcntibuscfl 
excidTilct.     Vcrii  cnimvi-ro  cKcipict  quis  'comunc.  Inimica  bonis  motibus  ncc 

ihchu  (l-mcl  pi  fiti  mor  Jicus  culiodircS:  [rantopcte  vitaturpcccj^til  abco  4  ti- 

ftimat, ncqiperpctraiuin  magnopcrccci'- 


jtlittebit-  ^  fjjingjcvoIcsiBfto  vcillaqux  Apoftclnsi- 
{iiopro  vu.-  }^o,r,ini  tribuii  ifticrpl!CJtionc.'cfide- 
^A/a inttr-  j.^^^^^ jJq ctiiintcrprctatio ab aliis allata  lo- 
co  iucuucuicos ;  oititl  tamc  incummodjtur 
bonis  morib.nihilqi  noxx  gratiz  adtcrtut 
pct  iftam  fcntentii,  modo  tota  lliiiul,  v t  pai 
cft  cxcipiatur .  &  vna  pars ab altcra  no  fepa- 
rctut.  PoHto  hcK"*  cp  ioterprctatio  ifta  licer 
iocodifcoucnicos.  fctiptutis  tamc  rcliquii 
"   ■:■  '  >i»ix  fidci flt  c6fcot3nca.  Volo  illud 


frttationtt 
taque  bi- 

membru. 


.   ,     .ci  iofc  hocdcmdc  vid  bimuslnc  m   -j    ^  

misngidusCm.cr>ccdcrc.  .fatcorciiim  Au- j  lutmalumpctfcdir  odillc  Fateocuiilcic 
frtmutn      guftiui  fcntf  n:i  dc  concupifccntia:  igcntiotum  ctiam  optimos  io  maltis  oftca- 


trilbtaudtorcm ,  vtpotequicxmodobdlk 
adhuc  conclud.itfercgcoiw  clle.    Scdc6-,.  ,^ 
rideiamusanillj,qu.xa'ljtafuntadfei}tcn  ^ 
tia  illam  i  duplicnf  to  ctiminc  libcranda.rc-"'^^^^^^^^ 
liquisScripturisA:  analogijc  nia 

lint,nccnc  l-atcoiquidcmc4..   am 

quod  rcgcoiti ,  durn  10  hoc  mortali  corpore 
vitani  jgunt ,  ncq;  prtftdc  bonum  Faciaor, 
.lutmjlu  omittant  iScdaddo.eofcicmnuti- 
v|uam  dum  hicfunt  bonumpcifv:Clc  veJIr, 


mtmbrum ' 


tjurumai:tu&  i  M.um  tDtctptctatut, 
nthii  ncq.  gratiz  neqibrnisa\otibusiaiu 
rizaut  dctnmenti  inrctre,ctiamri  dc  homi- 
ncrcgcnito  locijcxphcct  Sci!  '  •.onclIV 
in  manu  noftra  impcdire,  v  L  .  iium  &; 
iucalcatum  cft  mcntibas  audicorum  rcl  lc- 


Jcrc ,  altquando  &ac>apcccarc,facicado 
inalum  &  omittcndo  bonum:  nani  fcgeoiit 
noo  (cmpcraguntcx  rcgcncrationis  priaci 
j'io.    Scd  n     '  "     cum  pcccaot  nqlcn- ^f*"*^ 

tcspcccarc,.  ..iciantrcnit«ntc  mentc*^"''*^'''''"' 

  acconfcieocia.  Nam  vtucdumludaatcct- '""'f'*"'*'"' 

^orum , hic dc hominc rcgcnito agj , acilli  tamca crac  ioter menccm  5c carucm..  oollcc'"^'*'' 

jnaitua 


1 


tti  ifiim  ad  quod  c.uu  uick  jbjt ,  Sc  vcllcn; 
^  iiiunia  quu  tlcliuicjbjtur  .-  ramcD  adl.« 
«ritim  ipfum  non  ptogicdiuntur  aiG  lud. 
fiu  tj  ,  &  mcncc  rcucdnlcicncu  dcuidlj,  &i 
volantjtccaroiconlcnlum  pra;bcncc,  licct 
cotrfcnltsillcuon  lircitracourcicntiaf  acu- 
lcum  Sc  morfum.  Dcinde  ncgo  >  cx  ifta  op- 
pofifiuiu"  mcntis  cOciudi  pi  (lcr 


IN  CAP.  Vir.  AD  VkO:-[.  'f? 

uiuasdiccndj.  I.i  d  co  vcrc  <;n.i  no.n  poflc 
cgcnitu plus vcllc bnoi complcti  volunta- 
cc(]uaprxiU-t>  nirinci.-cfllr.itcauc  vi  quada 
mjiorc  impcdia:ur  citcj  iuam  tpilus  cuipa> 
JUt  plus  fjccrc  inali  (^ua  vclitfjt.trc.Nonc- 
oim  coa<^^us  iacit  Mcicjtor  rHcrccsinma-  Rcgtnitot 
iCyprictcns  vt  naufias^iu  eujdar',  volcnsid  tompltta.  "jm 
facit ,  rccutushoc  vUnml  iuvUiiuiotionis;  ;;.« 
,  ,/;;-  nitiib(i'quiitapcccac.Nam,vc  1.111. ...  ^   i;o-|  prxftaic  mcrccs  {yjspciiicquait  vnacum  ^     .  ..< 
emtfi  cuimus.  &  irirgcnicuruni  inulcisconucniC|mcrcib.  Sic  Dauid  voluit  ioplcia  voliciooc  "jelle  qnam 
-cmU  Cfnitcnccmcncc  &  cofcicncia  pcccjK:quia  (oon  dicopkna)  cugrcllum  Bttliljbcac.  l'c-  fnciant  nec 
r    &  3ncedocuiinuSiill.iicrillciiciani,cjiir^-'tius  volcns  compltta  volicicoc  abncgabai  flmnsnli 
Yt  xime  pcccari  pcrpccracioucm  antcccllir,n6  Chiillu.  Sivcrodc  incoplcta  vcluntacc  in- j^*ffr* 
cllca^pintu  Sandorcgcnciancc  &  inhabi- jtcihgatut  i  tucuccdodictpoilc^icgcniu  vtlint. 
tjiuc.rcdamcnccdclcgis  ;uilitia  &  arqui- ' vcllccplushoni  pra-fbrc  quam  K-ipfa  cxc- 
tjcc  conuiifta.  buraccoim  illius  coicicncix  cjuuucur,  pliismaii  omittctc  quaorttittunc. 
*ica  ,  &  cx  vitaadlusac  mocus,  S-'icicu  S.io    Achocnocftrcgcnicoiu  propuii.  Coucnic 
(^o,vclicaconcri(lato,vi  mocum  &i  aduad  cnim  hoc  omnib.qai  itafuocrublcgcvc  lcx 
pcccaci  imptdimcntum  nullum  adhibcac-  omnib.fuismunciib.dcfunda  (ic  iniAis.o- 
Nocum  in  homincauimam  t^ux  vcgctati-'mDtJ<|:inc'sc-fi^ccrrir.Spiritucavrurpantc> 
UJ  cil,piimj  &  puflicma  vitx  mun:a  cbiic,  (]ux  pcr  illacfKci  poilunt  &  folcnt.  Vcllcoc 
ccirjnce  lam ,  vt in  phrcncricis  &  maoiacis, 'qutdc  tu  rcgcnici  tum  illi  qui  fub  lcge funt» 
rjtionjli.&  icnfitiua,  vt  in  lcthargicis.  Vc-  pcccaci  adhuc  io  ipiis  cxiftccis  vcl  domina- 
lim  h.cc  ditigcutcrconhdciari,  magnopcrc  ciscjnra  vim  &  cfticjciano  cflc,  cupercccqj 
cnimhominicooducuncadicrium&:  ccicit  pct  c6cupifccntia&  tcQCanooc  pcccati  ad 
dclcrpfo  fumcndum  cxamcu  ,  &  rcgcocra-  mala  «onfoflicitaii ,  non  impclli ,  imo  vcl- 

lcuc  &  n5concupilccrc.-fcd.i^usipfo5ma- 
los,  adqnos  follicicancur  a  pcccaco  vclin- 
cxtftcncc  vct  inhabitantc  &  liominaote.no 
pr.i-ftinc ,  nifiinccrccdcntc  joliintactscon» 
(irnluabiila  pcccaci  tcurationc  impctrato. 
Cocupilccntta  cninipcccatum  nfipatitnid 
i  occpcrioc.concipitautc  ex  voluDcacisco- 
icnfu  tanquacx  maiito.  Quamdiuautc  vo- 
luntas fufpcnfah.rrcc, in ncuna paitc  iucli- 
naos.cadiu  nullus  ^ducicuraftus.  Qucad- 
modu  in  luHa  biljo<ic  vidcmus,  ctus  ocucra 
parsfurfumaucdc      ■     -    r ,  antcaquata 

alccram  parcepou  i  c  accclFicdc- 

primcDscandc 5:  oppojitaactollcos  Omnis 
mocus  quictc  canqua  fund.imcnto  niticor. 
Sic  voluncis  nou  mouct  in  pcccJii  pattcm 
nifiacquicfccusilliustcncacioni.  Hxc  {  !a- 
niflimafuut.5:  ipfacapciicotiacoo  toccfie-  ^xamenfiii 
II  poirunt,  fi  modo  quisaccuratc  fcipfum  iffiits einniit 
omnclquc  fux  voluocatis  mocus  penfitct.  'votun. 
Aihoc  officium  plxriquc  fugimus,  obiici  tatifmo' 
cnimncquiccicraanimiargriiudincm,  qua  tnmnftrio 
ncmolibilubcnsadfcrc.  Vc  vciopcccaium 
liccicxptimicur;  &  vciicitaspotiusqua  vo-  coolcQfum  plcnnm  a  voluncaic  hominis,  dum. 

dcm- 


tionisftatum  rc«nccognofccndum,&  .ifta 
tuautclcgcm  ,  &  potiflimum  fublcgc  diii- 
•  Hantia.  gcnccnncctftingucndum.  loflabictjmcn 
quis,&dtccc  cxcufaudx  aut  dcfcndeudx  il 
liusfcuccntixgiaiia,  ocgarioon  poflcquin 
rcgcniti  vclintplus  boni  quam&ciant ,  & 
^jpofijio.    pj^jj  j^jII  fj^.,jm  quam  vcliot.  Rcfpoodco, 

hoc  icclc  inrtllcCtum  conccdi  poflc.  £ft  c- 
nim  ambiguum.  Nam  potcft  Loc  vcilc  & 
nollcdecomplcraauc  de  iocomplcca  voii- 
ttooc  &  nolicioncincclligt,vcThomx  vcr 
bis  vtat.licct  pauium  diucrfo  icnfu.  Com- 
plcram  voluncaccni  appclio  qux  fctcur  iu 
obicdupjrticularc&  parcicuiaiuer  coofi- 
dcratum,  approbans  vcl  improbansiliud  cx 
.        prxfciipto  vlctmi  ludicii  lacionis  dc  eodc 
fvo  ttn-   fj^^jjncomplctam  voiuncacf  apptllo  ,  qux 
ixit  cot/if  .e-  fgituf  jj,  Quicctij  «dcmfcd  gcnaralncrcoii- 
t.i{yineof/j'  fjpjj^yn,^  approbans  vci  improb.ins  lilud  cx 
prxlctipiooo  vicimi  ludicii  ijtionis  dc  co- 
dcm  fa^i.Ht  ilia  qutxicm  coplccj  fimplicicct 
voiicio&  noluiodicipotcft  Hxc  vcro  in 
complcca  dclidcrii  &  opcaciofl9  vocibusa- 


75«  lACOBVS 

<)ciullicia&  iniufttcta  a£tuum  gcocratim 
edo^t  impctcct,  aoccaquam  hoino  illc  dc- 
do1uctit,:]ullo  modocu  rcrinmilc.  Quate 
io  ido  dilcrimco  rcgcoiti  &  icrcgcniti>  quu 
vccrque  peccai,  poacndum  aou  c(i.  Pah- 
tcr  cnitnpcccaciccoutiooiin  patciculari  i- 
i\o  U&o  firccumbunt .  cz  cod5  dcptauacx 
n  jcura:priocipio  ambo  peccic  voa  cadcm- 
quc  vcrubiqi  cft  refidcntia  cum  pcccatum 
pcipccratur,  a  mcntc  ocpc  Sc  culcicntij  dc 
lutlicia  vcl  ioiullitiafa(fiicoouiina.bt  ciuni 
ipiricuscllcctlU  rciiflcotia  pcccatum  tum 
ipfoaclunoQ  pcrpccraretur.  Anergo  oul- 
luni  dilcrimcn  cit  rcgcnitorum  &  irrcgc- 
ntcotum  quuinpcccanc?  Vt  hoc  ooo  uc- 
gcir.,d:i:ocx  Sctiptutisplanis  id  difcMmco 
eiFc  piofctcndunvfccus  pcriculollradmo- 
dum  feraUet>quiatumttuiicitaormamlc- 
quctur. 

7re.hH,H4  C  O  N  C  l  V  S  I  O. 

Ucitnter-        ^Onfcramus  iatn  bccuitcrtrcsillascjt- 
tioocs  hutus  loci  ,  Au<iuAioiin- 
StnguUrMm  qu^fn  pollcriorcm,  tum  eiufdcm  pnorcm, 
txMtmnMtio  nux&  mcacll&:  multofuni,  vtcommon- 
^C0ll»ti9.  f\jaui,  prifnitiua:  Ecclclix  Dodtoiam  ,& 
xionnullo-um  criim  cx  noflris  ;  dcniquc 
illorumqui  Augudino  in  co  aOcntiuntur. 
quoddcrcgcnito  czpltccnt,  loco  vcroab 
co  dtirciitiuncquod  buoum  &  mnium  non 
de  concupifccncia;  adtu ,  (cd  dc  maio  k.  bo 
TrimMm     nn  ^fluj^iinceiptccaacur. 
^uaefl  Augufttous  vclucum  i(tum  dcrcgcoico 

jlugttfl.  homine  Sc  fub  gracia  conlhcuco  inccrprc- 
fcfitrior,  tari  poflci  *  fluod  piicabac  llbi  aductlus  Pc- 
qundeho-  bgianos  difpucanti  cooduccrc  ,  ci  actus 
jmne fuh  cll  vim  iofcrrc  Apoftolica:  pKrafi  j  &  mul- 
grMttal»-  u  contra  cxprcdam  Apoitoli  incncem  & 
eurntnttr-  (cDfumincerpretari. 

pretatur,  Nam  carnaiem  ioterprcratus  c(l  pro  co 
irtcomtnoda  qui  adltuc  caroem  moitalcm  ctrcumge- 
hmherevM-  ItacquinondumcaracfpiriutisclHadus. 
ria.  &  qui  adhuc  carnis  cuncupifccoiias  infc 

FrimMtn  fnhabcc dc  Icntit.  Acde  prtorclcnfuhic oul- 
£tnjHV9tit  lomodoagituf .  eltigicur  hocpixtccpro- 
ctratUs.     poficum  .-  £c  pccu  «c  Auguniuus  mibi 
eommooQrccIocum  io  Suiptura  vbicar- 
oilcs  dicuncur  rcgenici.&iquidcai  propcci. 
c*  quod^carnis  adkuc  concupiI(;ciicus  to 


ARMINIVS 

fehjbcnr.  SiSpiricalesdtcuncur i 
tJ,quiafpiricua,^ionescatnis  mot(itit.cot, 
&  poll  concupilccncias  carais  ooo  c  • 
lcd  fccundum  Ipincum  ambulcnr ,  tii : 
oe  cacojics  dici  oequcunt.ob  id  quodtl- 
Ijs  coocupifccntias  jilJiuc  habcaut.  Dict 
pollunr  Qoo  pcifcclc fpiiicalcs ,  ob  prxfcn- 
ciam  coocupifccnciaium  pcccaci,  lirdcjr- 
nalcs  ncqucunc  •  quia  domioicm  tlliscll 
adcmptum. 

Simili  modo  torquere  debec  *\tC'UemfhrM- 
rumattiibutum  venunddtwfub  ftcrAium;  ftt  vcnua- 
quum  tHa  phralis  propiie  (igniHcct  quicfatusrub 
uiaocipiumpcccati  tft,  &  peccato  feiuit.PcccacutB. 
(luc  volcns abfvjuc  coolctcntix  icfiftcncia, 
fiuc  coiuta  mcntem  &  coufque'aolcos. 
Non  liccc  nobis  diiliocliunculjs  fin 
6i  lccundum  iIIjs  quj(djm  voccs  jtciiu.jc- 
rcpcrlonts.  Sciipcuns  jflo  fcniu  ooo  vil- 
cacast  &  pcifoots liiisa Sciipcuia utbui la- 
luctas. 

Deiodc  mslum  quod  facerefedicit  A-  Sccuadai» 

portolus,iatctprcta(urf^n^///>//cerc.^0n«m extiuMtk 

quod  oniirccre « oou  concuftjcne.  Abfurde 

h.  contoire.  .  jr.  ^ 

-        .  ,  auodfiuertt 

Primo.quia  Km-n^yet-^tJ^ ,  w^esHf.-ntMt  ^oq,  ,  . 

oon  poiruoc  figoiHcatc  idcmquodconco- cmi  .a.- 
pifco:('alccm  ScripturanuUibi,quodfctam,^*,ii^  ' 
cocupifcctciftis  vocibuscxpiicutr.EcAu-  ^,^, 
guiltnus  ipfc  in  definitionc  peccati  diftiD- 
gucnsinccriftadicic,  pcccjrumcfleomoe 
didum«  fa^umjConcupicumaduCTfusIe- 
2cm  Dci. 

BucerHiiny .cAf  ad RmiMn  iicitfol.  ^^6. 
fjccrcquidamiohis  pro  concupilccre  ic- 
ctpiuoc,  fcdricaooloquicur  Pauhis- 
iflum  ipfum  incclhgit  quod  impulfu  cou- 
cupifccocix  fic  coucra  id  quod  icx  diAar» 
&  mcos  legi  coofeotieos  approbat.  Eft 
qutdcm  coacupiiio  adtio  coocupifceanc 
intcrnain  aoimo  concupifccntr :  jt  voccs 
Aix  oon  intcrnum  adum  concupifvcndi, 
fcd  externum  coocupica  ficicndt  propiie 
hii  dcctaraoc. 

btccundo ,  PeccMumdieitirr  ■"  ' 
fiuere  ^  fermjiU ferfetratio,  -  ^  ..  r.o- 
minemoccidtre.N on  •cciditMUctnpecca- 
j  cumpercoucapikcntiam.SicIoquicurlac. 
c  i. v .1  ^.Z]jffitde cufiditMifaritfeccatum  vit 
stneefit  ficcmtum  vtrofer  M^iigignu  ntorti, 

Sedl 


IN  CAP.  VII. 


3ccl  occidit  per  peccararo aAuale.  Sic  A- 
poflolus  hoc  ipro  capicc  v.  f .  ^ttm  ejft- 
mu4  in  cMrn**fe£lut  peccntorum  quiper  It- 
gtm  vigtbant  vel  optrMbMttur  in  membru 
noftruadfrufiifieandum  morti.  Loquorno 
f.-cundum  Icgis  rigorcm  >  fcd  fccundum 
grati.im  Euangclii  in  Icfu  Chriflo. 

Tcrtio,  MaTum&  boonm,  quorumhoc 
omittcrcillud  vcrofaccrc  fcdicit,ita  op- 
poDunnir,vc  malum  llc  quod  lcge  prol^ 
bitiua  cft  prohibitnm  ,  qu»  folct  pcr  nc- 
gationcm  proponi  .  bonumvcrofit  quod 
■^lcgc  przccptiua  cft  mandatum  ■»  qoa:  fo- 
lcc  pcr  afhrmationcm  proponi.  Con- 
«ra  illam  fcgcm  pcccatur  commiflione, 
cootra  hanc  omilTioncm  >  vndcpcccatum 
comminioDis&  omifTioDis  appcllatur  llla 
//xfiprxftatut  malumomitti  dicitur,  huic 
fiobcdiatur,bonum  prxlUri dicitur.  lam 
Tcro  concupifccrc  f<.  non  concupifccrciu 
non  opponufltur.   Nam  siyt concupifctrt 
fitlcgcproliibitiua  prohibitum  ,  non  con- 
tupijctrt  tamcD  uon  eft  lcgc  przccptiua 
mandatum  .  neque  poccft  maodari  lcgc 
ptxccpitna  ;  conftat  coim  ipfum  Tion  c6- 
cupifcerc  ncgationc  feu  fadti  omiiriooc, 
omiflioac  pcccatur  contra  Icgcm  pra:ce- 
ptiuam.  At  coocupifccmixomrflionccon- 
tra  Icgcm  pofitiuam  non  pcccatur,fcd  pro- 
hibitiuaimplctur ;  obcdicntiaqucqui  c6- 
fiftit  ionoo  concnpifccndo  ,  booum  ooo 
przftacur,  fcdmalamomittirur.  Vcab 
futditas  ifta  vcrbulo  fignificari  poinc ,  ita 
inucrtimus.quod  Apoltolus  dicit :  Bonum 
<]uodvoIo  facio,idcft,  non  concupifco»& 
malumquod  nolo  non  facio  ,  idcft,  non 
concupiuo.     Nam  volo  non  concupit- 
ccre  i  &  noh  concupifco  i  oolo  con- 
capi(cere  ;  8c  non  concupifco.    Ergo  #- 
dtm  mclfo  hiceft  boni  przlbtio  &  malio- 
miflio.  Abfurdum.  Et  adlus  boni  przfta- 
tio  diciiur»quodcllaiflusmaliomiflio.i£- 
quc  abfurdum.VbJtuumacumcn  Au^ufti- 
nc?fit  vcn'a  difto    Bonus  cnim  rhilofo- 
phus  non  fcmpcr  cft  rhilofophus,&  quao 
^oquc  bonus  dormitat  Homcrus. 

Qu,nto  impcritc  dicitur  nolo  concu- 
pirceic  8c  volonon  «oncupifccrc  ,  quia 
coDCupitio  a£lua1is  prior  cft  volitiooc  Sc 


AD  ROM.  75> 

oolicione  .  ncqae  peodcta^at  coociipif- 
ccotiz  cx  atbitrio  voluotatis  ,  qucmad- 
modum  vulgo  &  vcrcdiciiur.priinos  mo- 
cus  noo  cflc  in  ooftra  potcftatc  .  nifi  ab  a- 
Ct\x  aliquovoluntatis  occahoocntur,TCto- 
quuntuc  Scholaftici.  Sed  diccodum  cft» 
vcllcm  non  concupifccre, hoc  eft,vcllcm 
immunis  cflc  abimpulfu  coucupifccntix: 
&  illudcft  dcfidcrii.oootcndcocis  ia  no- 
ftri  aAus  przftationcm  rel  omiflionem« 
fcd  alicoumadlumflagitaotis  ad  noftri  li- 
bcratioocmab  illomalo  ,  quod  ad  a£tum 
malumimpcllic ,  &  a  bonoa^u  impcditi 
huoc  probantcs  &.  improbaoces  illum. 

Tcrtio  coadlus  cft  id  quod  Apoftolus  Tcrtium 
dicic.  Mt  benum  oftrari  non  tnutnio  ,  laccr-  txtlic4' 
prctaribooum  pcrficcre,  id  cft  ,  pctfc^le  ^,^^/^^^,, 
faccrc  oon  inucnio, vc  paccc  ci  locis ,  quos  naciot 
cx  AuguftiDo  cicauimus.   Quz  lotcrprc-  ^ 
lacio  cft  abfurda  ,  coocorca  ,  &  fcoccntiz 
aufloriscootradidoria.  Nam  primo  vox 
'M''"?^"'^**^  pon  figuificat  pcrficcre  ,  hoc 
cft  pcrfcdlc  facetc ,  Icd  opcrari ,  faccrc ,  cf- 
ficcre.pcrficerc  vi  vox  ifta  plcruoquc  vfar- 
patur.ooD  pro  pcrfc£lc  faccrc.fcd  cffcflum 
rcddcrc.    Paccc  quod  dico  cxipfotcxru. 
Nameadcmvox  vfurpacurquum  dicicA- 
poftolus  i  quod  enim  fmrpetro  non  Mgnofco; 
oontamcnpcrfctflc  facitmalum  quod  im- 
probat.  lccm  ,  nuncitMqutnon  Mmpliuitgo 
idperpitro.ftdptccMtum  quod  in  me  hMbitMt, 
Acpcccatumnoo  pcrpciratmalam  io  ifto 
homine  pcrfctflc  ,  przlcrtimfiregcniiai 
cft,vt  Auguftiuus  fcntit.  Ec  ipfc  concra- 
lium  diacapcrtc  ,  vt  patci  cx  locis  fapra 
quartapanc  citatis. 

Sccuodo  Synonjrma  illius  vcrbi  hic  vfur- 
para.  ocmpe  •jcfy.taM  mi*^»  idcm  cuia- 
cunt.  Dicic  cnim  Apoftolus  fc  Mgtrt 
fMctrtmMlumquodnon  vult,  aeqne  caTOca 
pcifc^c  agic  malum  illud  f  patct  cx  co, 
quodaddit,  quod  nolo  :  crgo  noa  plcoo 
voluntaiis  conlcnfu  illadfacit;  hoccoim 
Auguftinus  fjtctur  cum  de  rf^coitis  lo- 
cutncxplicai  :  nooautcmplcnovolun- 
tatis  confcofu  faccrc  .  cft  oon  pcifcilc 
fjccrc. 

Tcrtio.  FoKum  ^uo  i  vult  ^pefiolm  at 
non  perficii,t(iDon  concupifccrc,iuxtaAu- 
2.az2  gufti- 


« 


Quartum 
intxflie»- 
Uoni  ftc- 
r4/t  inha* 


Qnintnm 

OIC0li6. 


nifttMirMt 
h.mwidjHb 
try  ^cctui 


7^0  lACOBV 

guAiuum.  At  quomodohocboDum  qui- 
cJcmfacit  Apoflolus.at  non  pcrfictt.^Efl  cr- 
f^o  dupicx  (lutucnda  concupirccntiz  omif- 
(ioiVDa  impcrfcda.qux  voccfjcicndi,alte- 
i.\  pcrfcdtj  ,  qux  perficicDdi  vocabulo  ap- 
pcliatur  ;  Dicit  Apoflolus  cx  Augodmi 
lcufjjvolo  non  concupifccrc  ,  &  hoc  bonu 
facioquidcm.fcdnoD  pcificio  Vodcpatct 
abrurJitflsquamdiii. 

Quarto.  HuiushominisToIuutati plus 
tribuitur  booi  ,  quampotcntiz  &  vuibus 
fcu  cfHcactz  ciufdeai  ;  Atvoluntati  iUius 
pctfc£ta  voiitio  boni  non  tribuitur  >  nrquc 
tiibui  potcft;  Ergo  cius  potcotiar  &  effica- 
citati  Do  potcft  tantum  pctfcCla  boni  prx- 
Itatioadimi  :  adimitni  ergo  illi  ctium  im- 
pcrfcda  boni  prxrtatio.boc  c(l,negatur  dc 
co  non  tantum  quod  bonum  petficiaf ,  fcd 
ctiamquoJ  faciai  Qiurc  nudcpeitcdio- 
Dc,  hoc  eil .  pcrfcda  booi  prarfliationc  lo- 
cusefliDtclligcndus. 

Quarto  PeccMtum  inhahitMns  iotcrpre- 
caricoaduscilproiocxidcntetantum  .  & 
Jiftinguerc  cootta  peccaium  tcgnans  6c 
dominium cxcrccns  inhomiocm  \  quura 
phrafis  iuhabitaDdi,vt  luo  loco  monnr.iui- 
mtis  >  domiuium  Qoret,&  plcoam  fupre- 
mamquepotcllatcni  inhabitantis.Appsrcr 
■utcm  pcccatum  dominaii  in  ido  hominc: 
pcrpctrat  coim  peccatumin  homine  lilo  id 
quod  ipfe  Don  vulr ,  &  c.iptiuum  ciahit  ho- 
mincm  fub  fuam  potcftjtcm. 

Qiiioto.Lcgem  mcncis  dcbuir  ioicrprc- 
carilcgcmfpiritus .  contradiccoic  contra- 
rictatcquatcftinrci  attribuium  quud  Icgi 
mcotis  ,  &quod  lcgi  Ipititus  attiibuitur. 
Namlcx  mcniisdiciturv.  ij  iuc.;.  (iipc- 
micoflidualcac  membrorum ,  vndcho- 
mo  captiuatura  lc^c  pcccati ;  &  lct  fpiti- 
tus  diciturcap.S.v.^.  LiLerart  hoi>ttnemh 
kgepeccMtt  CT  rnortu,  hoc  c(l,furiior  cdc  dt 
(upcrior  io  coolliClu  couira  Icgcm  mem- 
brorumcaqnc  vifta  &  fupcrata  bomioem 
cxcaptiuiratc  ,  ioquam  vt  lcgis  membro- 
rum  erat  pcriradus  libcrarc. 

Sexio,CAf>tinr  •'      ful le^e f^eccAti  c os,t- 

turtotqucrc  261  uftium  piimzuum 

io  Adamo,cxquocouupti  &  fubpcccati 

Saihao;!  captiuiiace  fumus  oati  i  quum 


S  ARMINIVS  1,^ 

hicdcilla  oooagatur  ,  fcd  dc  aliaqux  tx' 
illa  produci^urjlcgc  fc.mcmbrorum,quam 
ex  Adamotraximus  ,  cootra  /#/fmmeati$ 
pugnantc.camqi  fupcraote.  8c  homioc  fuo 
aducapciuaote  fublcgc  peccati.  Ulame- 
oim  ex  Adamo  habemus  origiDaliter,hanc 
Dobisipfi fuperioducimus  ooftroaflu.  Ec 
licct  dc  lilo  (tatu  fcrmo  cfTct  ,tamco  proptcr 
ca  quod  rcgeoiti  rcmifrioocm  peccatorum 
Jl^pcruQt ,  &  (piritu  gratizChriftifuoc 
^ronari.  captiui  fubpeccatodici  ocquircor. 
Licct  enim  fomcs  cxtiD(f)us  000  fit,  tamea 
vis  domioaodi  &  fibi  noo  fubiicicodi  illi 
eft  adcmpta  vi  regeneraiionii- 

Scpiimo.Bxclamationcm  votiuamada-  Scptimoru 
liud  dcfidcriumtorquciccogiturquam  dc  »»  ietorfiom 
quohicagitut,& cui  gratiarum  aaio  non  ExcUtn»ti^ 
rclpondct.    Agiturcnim  hic  de  dcfiderio  nii  veti/u. 
quo  poftui.it  libcrari  a  dominio  pcccati, 
quod  vocat  corpus  mortis:  &  illc iocerprc- 
tati  cugitur(k-dc(idcrio  quo'cupit  libcrari 
cx  hoc  mortali  corporc ,  quo  fado  (imul  2 
pcccaci  coocupifccotia  libcrerit.  Gratia- 
rum  adio  pcrpcram  fnbiicitur  dcddcrio 
votiuo ancc  voii  fruitiooem.  At hoc  bic (ic 
iuxia  Auguftini  imerprctationem. 

Odlauo.Dcniquecogiturhominirege*  VIII. 
oitoduplicom  fcruitutcmanigoarc,  voam ^ifigMM 
qua  Dco.aiicram  qua  pcccato  fcruit ,  con  ^ hemini 
tiaexprcflum  Chriftidiiftum  :  Ktmo petefi^g*'***^  ^\ 
duohiif  Domimitfimul ftruirt.  Quod  diuer-  pliciftmi' 
fo  rcfpcdu  &  fccundum  diucrfas fui  panes 
homol>ro&  pcccato  lcruire  dicitur  1  noA 
purgat  ab  obic6)a  bbc  fcotcociam.  Primo» 
quia  Scriptuta  illam  diftindioncm  oefcic 
cumdcrcgcDit>6  loquitur  ;  ptofcracur  lo- 
cus.Sccundo.  quia  &  fi  caro  rcpugoct  Spi- 
litui  fcu  mcactcoocupifceodo.cameopro- 
ptcrlolam  rcpugnantiam  dici  ncquitho- 
mo carnc  fcruirc pcccaco  Icu  lcgi  pcccati  Ittm,inii^ 
Hxccnitn  Auguftiooluotcadcm.  Mcotc  ttrpretMtt- 
enim  cogiim  proparcc  homiuis  rc^cnita,  »eme»rii 
fc»  pto  homincqua  rcgcnicuscft  vlurpare, ^^j^'"»"- 
citrj  Scripturam&  phrjlin  Scriptutx  v(iu- ^""'"wo- 
tam.vtantcin  i.capitccxplicuimus.  dthdc fitfi- 

Hxmihiiuftifrimxvidcnturcaufxfcn-  *drtif 
tcotiam  Auguftini  rcpudiandi  ,  &  hic  ab  ciendMm 
Auguftinodormicote  ad  AugufLnuin  vi-  b^nc  fri- 
gilaDtcmappclIjDdi-q^ucmooii  <iubiio  et-  inttr- 

i^m  fret*titntm. 


IN  CAP.  VII. 

ijm  deflitotum  fniffc  ab  hac  fccuaciarua 
fcorentia  ,  fiargumcnra  ifta  coofidcrairct, 
pr4.Tcrtim  vbi  totiuslocicjtjilicatiorcm  ita 
comodam  vidilTcc ,  qitxio  nullo a  Pclagia- 
nis  po- queti  ad  iprorum  dogma  ptobadum 
potu:ircr. 

SecMnd*m       Noftti  vcro ,  practerquam  quod  io  nrn- 
quttji  mo-  nulla  ,  qux  Augudini  fenrcntia:  impcgi- 
dtrnornm,   mut.incurrunt.ncmpc.qMod  carnalcm  cflc 
&  '^'  ^<""'"&vcnUDdatumfubpcccato  fccuscoguntur 
ntfubgr^   intcrprctJii  quam  fcnfus  Apoftoli  fcrarj 
lia/a/um     qijod  inhjbitJus  pcccarum  inexiftens  di- 
qMo^$4e  tx-  cunr.diftiugucarcsidadominanrc  i  quod 
flteat.fri/er  mcnrislegcmSpirirusfignificjrcdi- 
qutdMn  cu  cuariquodcxclaraarioucmprauccxplicati 
prtore  com-  dcniquc  quod  fcruirurcm  dupliccm  homi- 
munimi^    ni  tcgcnito  tribuuot.criam  ipfi  in  noonul- 
fttultMTtm    \3 ptchliaria  fua  intcrprcrarroQc  incidunti 
habtrein-    nec Ccafui  j4/>ojlo/ico  hocloco,  ocqucccii- 
commodA.  quisScripruiisconfcuranca. 
t.QmiiiU        Primocnim,quod  cx  Icnfu  Apoftolico 
quod  ad  ««  id  cootinuumiliiushomiDisftatum  pcrci- 
tinuum  hu-  qcc  ,  cogunturintciprctariacfiaiiquando 
1»«  ^»J»»«id  homionftiaccidcrct ,  contracxprcffjm 
ftatum  ^'^-phrafio  Apoftolidiccotis,  honum  quoUnoio 
tinet.ali-     nonftuip  ;  (^malumquodno/ofacio  ;  qux 
quandotan-  phrafis  huic  fcnfui  ,  quo  aliquando  quis 
lumiUi  ac-  malumfaccrc  dicitur  &  bonum  omirrcrc, 
tidtrtdicat.  nullo  modocft  coafcDMoca^vt  aDcecom- 

monftrauimus. 
1  §llU9d  tun     Sccuodo  ,  Quod  ntn  faeio  ionum  iotci:- 
factrt  bona  prctari  coguntur,non  faciobonumcapcc- 
ftrptram  fxfc^ioncqua  dcbco,  fcu  noDfaciorantum 
f/tctt.        boni quanrum  volofaccrc  ,  neurrumfcn- 

fui Apoftolico  conucoicntcr,  vcctiamao- 

ccavidimus. 

Wl.Quodre  Tcrtio  ,  Qupd  regcDctacos  dum  pec- 
ginitoino-  cantadlu  ,  ioipfo  adupeccaodi  Doleotcs 
ttntespeccoi-  cjrc  dicuot ,  cootra  omncm  Scripruram, 
ridicMt.      &ipfiusa^ualispcccatt  Daturam>quod  fi 

voluotaimmaoncft  ,  pcccatum  cllc  de- 

fioit. 

Vf.S^td  Quarto,  Quod  contradiccntia  dc  hoc 
een/radici-  hominc  diccrc  coBnpclluntur.  Adimuot 
tiadihoc  A«cnun  pcccatoincxiftcori  dQminium  in  iftu 
r»i»i  fradt- homincm.&ramcn  iahabitarioncm  illi  tri- 
*ft.  buuot,8£  tanta  vim  &  cfHcaciam.  vt  ipfum 

conrra  volunratcm  hominis  pcrpcttct  ia 
iilooulttiBjCaffl^uccaptiuumtcddat  Icgi 


AD  ROM.  jCt 

I  pcccari.  citdalane  certifCma  peccaii  re- 
j  goantis&doroinium  cxcrcentis. 

Quiotodcniquc,quodmu!t.tloca  Scri-V.  &uoJ 
Ptutiqux  rcgeouistribuuutbonum  vc\-  qut^criptit 
lc.lcge  Dci  dclc<aaii ,  &  fimilia ,  coguntui  rajimplici- 
inrcrpiccjti  pcr  particulam  rcftri(ftiuam, //r  r*j*»i/w 
;  fccunduminrcfiorcm  homincm.quumil  /ri*m>,f«w 
,  la  tJlia  fimplicircr  illi  hominia  rcliquaScri-  rejinciione 
prurarrjbuanrur,  proptcrcaquodillataIia//f /«/rrf</#- 
in  homiucrcgcnito  pixdomincntur.    At  cet. 
nonopustftomnuhicrcpctcrc,  quzijm 
anrca  aducrlus  illam  fcDtcntiam  didla  8c 
probarafunr. 
I     Illa  vcro  fcnrcntia ,  quam  cgo  cxplicui, 
planj  cft&  pcrfpicuj  ,  non  coaiU  quip- 
piam  ApoftoUcJC  phtjfiaffinocre  ,  autin 
I  vllaaliaScripturxloca  impinVre.  Cl^wd  Ter/.-jtm, 

TcIvaicotntuifuvidcrcpottrtq.il  ot  ulos  7/,*  Jf„. 
j  fuos  in  hxc  duo  comicict :  quodillc  hs.mo  fujiinitrior 
I  dcquohic3giturfub.iomimopcccati<6-„,f„.,«rt,  ' 
I  ftitutuscflcdicttui.&fublcgchoccft.in  Mminii. 
quo  Icx  officio  fuo  intcgro  fit  Jcfuncb  qtuqntdt 
QuacDtmfubdominiopcccatipofuHscft,  lf„!„:c  f„{, 
rcdtc  &  cttia  vllam  toifiooem  hxc  dicnn-  Uie/o'f.im 
turdcco.ncmpcquodcarnahsfit,  vtnnn- ,„te/litjt 
datm  fubpeceatum  ■.ftetrequtdnonvui/.o.p/anaw  & 
mit/ere quod  vul/.ptccun  in ipfo hahitare,u<>p,r(hituam 
habitare  in  carneeim  bontim,  non  a,iftqiii  vt  effe  „cci. hrs 
quod  bonumeftfaciat:  Nonfaeere  honum.fa- i^f^ji^,,,^ 
ceremmlum,maium  ipfi  adiacere;  Legem  ml-  nJ a/iuStri 
brcrumbelligcrarecHmitgementts  .  cvnque pr^ttidijcon 
vtnctre.o^hominecaptiUHm  redtiert  Juh  iege  utmentem : 
peccati.quam  habtt  in  membritjuie,  imptua-  hoc  ibjum 
tum  &conJlriaumtenerikcorponmortHhit.  ve/indtps. 
f«<.  i.acorporc  pcccati  ,  carne  ttgi  peccati ure ,  quod 
feruirt. QoiMeio  fub  Icgc  conlhtuius  cflc/„r  homofi- 
dicitur  ,  re<5lc  &  citra  vllamrotfioncmin 
cumhzcfcQucntia  competunt.  X<7«.tr,73- /^.^  ^.1^^ 
fcerei  ippzohitcqucdperpetrat  ,  veUequod  DoLnio 
nonfactf.noUequodfacit,  confentirelegiDci peccati  con- 
quod honafitinonamplimperpetraremdlnm.jUtutiu  M- 
habtrtin  mittfuabonii  inhahitans,  ve/le  bo-  catnr 
nu  quod runfacit, no/ie quodfacit :  con- 
dtleaari  /egi  DeiftcundH  intertorem  hominfi 
tege  menii6  be/iigerart contr/t  /egem  memhro- 
rum;defidtrmrt tibtratione :  SltnteferH ireii- 

^iDn:imoiIlaiun(fla,vtinApoftoIicorcx- 
tuiundlimpofiufuot ,  oulli  altcrihoroini 
coBUcnircpofluDt ,  quamilliquafub  lcg« 


7^2  lACOBVS 

cft&  nmairubdomiQiu  pcccati  coaditu- 
tus.  T jucum  autcm  abcll,  vt  illi  duo  icfpe- 
Aus  cadcrc  Omul  ia  voum  bominctn  dc- 
quciDC  >  vtillcqui  fublegc  c(i  accciTatio 
pcccatidomioium  paciatur,  lcgc>  rcilicer> 
cxiftcotcim^oreotiorc  quam  vc  pcccaro- 
rcmapcccaticyranoidc  czfolucrc  fic  libc- 
iarc(^ucac.  Quod  Apoflolus  hoc  cotoca- 
pite  ex  profcilo  tradlat,&  commonflrat  in 
pctfoDaillius  hominis>qut  omoium exccl- 
lcotinimo  roodofublege  ficpofitus  ,  huc 
c(l  in  quo  lcx  ooo  ahquod  taotum  fuum 
fnuDUS  cxptcucrat ,  iliud  coirn  prupofito 
aoDferuiebac,rcdiaquoomoibusfuismu- 
niis  8c  acfUbusdcfund^a  crari  hoc  coMn  po- 
(lulabac  cauTx,  quam  Apolloluttra(5tabat 
oeccnitas.  Nam  lcgis  impotcoiia  doccti 
DODpotcratexcmplocius ,  quioonomnia 
io(cnabcrct  ,  quz  pcr  lcgcm  cflicifolcnc 
Scmpet  coim  obiiccrc  pocuidcnc  ludaci, 
Doonullosaliospcclcgis  vim&  cfficaciam 
v)ccriusprogtc(roscne.  Hoc  (1  iuxtaalia 
mulradiligcnccr  coDddcrcturimuItum  po- 
tericad  pcifuadcudum,  quod  idcprzlcos 
locusdc  homine  fub  lege  exifieotc(ii  in- 
tclltgcodus.  EtcgoomQioo  mihi  pctfua.- 
dco ,  (t  hzc  talia  in  mcntcm  vcnidcnt  oo- 
ArisiDferprctibu!,quum  illum  locumcz- 
plirarcoc,  omninoiiaioterprctarurosfuif- 
fc:  Illa  cnim  fuit  illotum  pictas  &  ccuditio, 
vcfccus  mihi  pcifuadcrc  nu  poJlim.Atfqpc 
tucoit  vcmetusiocidfdi  iB  crrorcaut  bz- 
rcfinifilocusaliquisfccus.quam  reccprum 
cfb.cxplicctui.impcdiatiquomiouslocum 
diliccociusiufpiccicaudcanr.qui  dome- 
lu  (unt  coricpti  ,  H  ccnddcrate  annon  & 
ifto  inodoqiuhzrcfi  diciiur  fjuere  com- 
modc  Sc  cunucnicacer  aoalogix  Hdci  cx- 
plicari  pi  (fic. t  xidiiro ctiam  inulcos  lotcc- 
prcrationcm  mcam  rciicerc  qui  nuoquam 
cogicaiunc  ,  quomodo  nobis  homo  illc, 
qucmcgohicdifcribo,a  fciiptura  dcfioia- 
cur.  Qiipd  (i  diligCtcr  c  flcnc  conari  cogoo- 
(cerc  piocultlubio  ioucnilfcpc  i(la.on  nia 
comodillime  de  horoioc  luble^ccxillccc 
cxplicaii  polic. Addo.qucd  tetplu cxpcitus 
luin,multos  cOe  qui  noo  caatii  u6 fatis  dili- 
j^cntcr  cijhdcratuDCifcdoc  quidc  Audium 
«.  uljijctaudi  adhibuttuc.quid  hxc  DoroiDa 


ARMINIVS 

propiic(igoi(iccor,&  quomodoiocerfcaco 
curatc  diitioqucoda  fiot ;  Ncpc,  SAturnlk 
homo,  C/trn*lubomOt  Exttrnmhomo,  Vetm 
hotno,  AntmMlu  homo,Ttrrenn4  homt,Mun- 
dantn  homo ;  itcm  SfiritMalii  homo,  Caeltflit 
homo ,  Inttmm  homo ,  Nouta  homo,  lliumi- 
nMtui  homo ,  Rtgtnitm  homo,  drc^  Et  quid 
intci  aiflioncs  &opera  Spiritmltg*vttn- 
tis,  Eunnitltum  vfurfMntu  i prtp*rMtufibi 
domicilium,  inh»biHtntiiinfuottmplo :  tllu- 
mtnAntu,regtntrAntit,obfignMnti*  iMdChri- 
ftumMdductntii,cum  Chrtjlo  vnitntu,Chri' 
fit  btntficiM  commuaicMntu ,  optrMntu,  coopi- 
rMnfu,  txcitMntu,  MdiuuMntii,Mjpfitntit,cen- 
firmMntu:  hMbitus  in  fundentit  ,M!im  bonos 
produtiMtii,  accuracc  &  pruuc  dccct  diilio- 
gucrc  (ludtooonhabuctuot.  Quzomoia 
calia  mihi  «(lc  vidcntuc,  vtliquisfolidam 
rcrum,  quxhic  ApoAolo  tradaotur.  cz- 
plicacioocmfiac  his  molincur ,  taotuodem 
mihi  facerc  vidcatur  >  acquc  (ioc  lapidibus 
&  calce  cximium  zdificium  coQfltucic 
cooctur. 


K/f  ego  piis  &  doHis  virit ,  eximiit  CJMttdttur 
Cbrifli  feruu ,  diUQu  tn  Chnjlofratnbiti  f^*^»*— 
&fywmy(li4inopere  Dominiyobferu4n-  •^^*'"** 

V  c  ^    '         .  SymmyttM- 

tu  mihi  aebitA  (olenduJjncerM  mente  v  ^um  ^u» 

(4ndtdoanimooj[ero,legcnda,cognofcen  ^ufhr  iHit 

da^  iudicandatfrobandaiimprobunda:  lumtxMmi- 

vniie  ab  its  &olnixeinn»minecommu  »*^''«"»'/- 

w  i  sMuatorts  noftri fiagitans,vt  f^*fi  'Ja^^^J 

quid  vct  (ontraanulogiamfidciyVeUon-g^^^^j^^ 

tra  mentem  &  fenjum  Apofloli  fcnpjijfc  vt.fierrAut 

comptrertnt,  fraternemoueant,  doceant,  ritfrM.u.  -t 

mjiruatit :  inuenier.t  ,teJlor  coram  Dco,  »^^»'*»f* 

monitisjdo^itinajnftitutioNt.non tnoda^'^^  &  'm)- 

patuloi  &  patientts  aurds  prxl>tturtmy  fi^jg,.^^. 

fid  &tibfecimdjturum  Protejior  tttam  iiie  fu  > 

tmpraftmuru Jiquataliaihihtexctderut 

( nam  cx  parcc  cocnolamiis  omncs)  '"'"'^'  "* 
\,        /-  *  T  r,     /j  •  pionJtrMiM 

iUanonliripta,nondtitaaJiim^re.uxero 

vtderim  eadtm  &  reltquisSiri^tiiris  con- 

feiita- 


IN  CAP.  vir. 

fentatiea,  &  Apojloliu  mtntt  unfoTmta 
tfft\tum  lUeat  Mtbi  ab  iifdem  petere  & 
flagttare^vt  veritati  commonfirata  loium 
(oncedant  in  Ecclefta  Chrijlt^  qtu  verita- 
tis  efi  columna  &  frmamentum. 

Spondco  noneflcqiioclmccuanc, 
•c  ciirbcs ,  lices,  dinidia^  auc  occado- 
ncs  cancomm  malorum  in  EcclcHa 
Chrifli  cxoriancurcxcollacione  ifbu 
Agcnc  cum  co ,  qui  nouic  ex  parcc  di' 
ftingucrc  inrcr  dogmaca  fimpUciccr 
ncccflaria  &  fundamcncalia  ,  &c  ea 
qu.x  parcm  ncccflicaccm  non  ha- 
bcnc,&  flindamcnco  fupcrftruuncur; 
qui  poft  ncccflariam  vcricacem  paci 
Eccleflarum  omnia  cribucnda  ccn- 
(cc;  qui  ferrc  poceft  afcdiflcncicnccs 
in  chai  icacc  Cluifti,  modo  nc  iUi  do- 
minari  alicna*  Hdei  acccncenc  \  qui  nc- 
quc  fua  ncquc  aliena ,  mucunc  coUa- 
tionis  crgo  ad  fc  mifla  tcftinabundus 
in  publicum  profcric  auet ,  (cd  clau- 
(a  tencrenouic,& innonumannum 
prcmcrc  feicns  ,  luxca  prouerbium 
anciquum,rf/««  vnum  altiriusejfedifii- 
pulum ,  pofleriores  meditattones  e(fe  accu- 
ratiores  &  fapientioresyfenefcerendsqui- 
tidiemultaaddifcentes :  agcncdcniqiie 
cum  eo  qui  crrarc  potell ,  haTccicus 
crtcnonporcrtjccrtcnon  vulr.  Sunc 
cnim  huiullnodi  amica:,fiaccrn.'C& 
pl.icid.x  coUationcs  in  cr  ciufdcm  fi- 
dci  8c  rchgionis  profcflbrcs  inftini- 
tx ,  non  vtilc.s  modo ,  fed  ik  ncccfla- 
rio;  Chiil)v  ^ccleliis ,  ad  vciitatcm 
porro  inucfhg.uidam ,  inucncam  flr- 
nuccr  rccineiKiam  !k  cuntraaducria- 
j:ios  fortircr  dcfendcndam. 

Ex  hilcc  veritatcminucnirchcct, 
vtpotc  noii  vinccndi ,  non  thelt  os  (e- 


AD  RO\L  7^5 

mel  conccpcxficfurccptxdcfendcn- 
dx  ftudio ,  fufccptis.  Ex  illis  autcm 
non  cam  collacionibus  Chriftianis, 
quam  vehemencibus,  acribus,infc'- 
liis  coiicercaciombus,quas  agicaii  n  »- 
dcmus  a  diuerfac  rcligionis  &  pro- 
fcflionisaflccHs  Sc  propugnacoribus, 
picrunquc  cxiftit  quod  vulgaco  pro- 
ucrbio  dicicur,mlr<a  altercando  amit- 
titut.  Quodmirumnoncft,cumipfa 
alccrcandi  racio  &  modusdeclarcm 
frcqucncer  ,  cocum  ncgocium  cicra 
jpiritum  veritatis ,  charitatis  ,  &  pacis 
tnttio  fufceptum  ejje  &  porro  promoueri, 
tandemque,  quod  nccciVc  edyadtrijlem 
&  Ecclefiis  Chrifti  latnentabiitm  cata- 
Jlropben  perduci. 

Ncc  cemcrc  fibi  quis  pcrfuadcac, 
doHrinam  EctlefUy  dum  ifta  in  bac  terra 
degtt ,  ^  infctos  infirmos ,  &  malos  in 
mcdio  fui  habcbic,cam  rcdc  habicu- 
ram,  vt  vcritans  vlccriorc  cx  Scripnx- 
ris  ,  qui  (ons  cft  (apicntiar  inexnau- 
ftus ,  indflgacione  non  indigeat ,  do- 
gm.ttum  cx  Scripcura  cxftrud:orum 
cxaminc  carcre  poflic,  &  opus  non 
tuvbcac  .iducrflis  veccrcsnouomodo 
iofcrpolat.is ,  nouafque  hxreicsquo- 
cidic  infurgcnccs  magis  magilquc 
vi  Sc  pondcrc  (olidorum  argumen- 
corum  confirmari  &  dcfendi. 

Non  cft  arrogantta  ftudiurh  illud 
fudipcre  ,  lcd  vers  foliia  in  Deum 
ptctAtts  ,<\\\x  iubcc  5c  prafciibit ,  vc, 
qu.indoquidcm  Euangdii  adniinjfira- 
tio  nobisejtconiredita ,  d<>na  Dei  in nobis 
exfiif  itemm  y  talenta  diuinttus  concefft 
dvgirnfiudtamus^  8c  in ptiraecnfcientia 
Cr  timort  Dorhmi  facrolAndlo  hoc  mi- 
niftcrio  pcifungamur  ,  ad  nominis 
Zzzz    5  ipfiu$. 


7^4 


lAC.  ARM.  IN  CAP.  VII.  AD  ROM. 


ipfius  faiidbilicationcm  ,  Ecclcfix 
Chnfti  cxxdificationcm  ,  &  rcgni 
Sathanici  &c  Antichriftiani  demoU- 
tioncm  &  cxftirpationcm  :  Quod 
nobis  conccdcrc  dignctur  Dcus  & 


Patcr  Domini  noftri  Icfu  ChriiV, 
pcr  &  proptcr  Fihum  (iium  vnigc- 
nitum  ,  in  vi  &  crticacia  Spi- 
ritus  fui  fan^ki , 
Amcn. 


r  i  N  I  5. 


lACO- 


lACOBI  ARMINII 

S.S.  Theol.  Doftoris  cximii, 

E  P  I  S  T  O  L  A 

HIPPOLYTVM  A  COL^ 

LIB  VS,  ILLVSTRISSIMI  PRIN- 
cipis  Palatini  FRiDERieilV.adOrdinesfoe- 
deratos  Bclgii  Legatum ,  fcripta 

Ncc  non- 

tArticuli  dthgentt  examine  ferpendendt  ^  eo  quod  tnter  ipfis 
n^eformdta  ReltgiontJ  Trofejfores  de  lis  attqua  mctdit 
controuerjia  :  In  quthfu  fuam  de  pracipuis  doSirmx 
Chrtjitana  capttthw  fententiam  pUmM  declarat. 


1 


i^mpltjJimOyTiphiliJJimo  Firot 

DN.  HIPPOLYTO 

a  Collibus, 

2lluflrijftmi  Primipis  PaUtini  ad  Ordines  faedcratos  Belgii  LegAtiy 

Salutem     hene  agere  P. 


Mplifnmc  Vir»  Nrbiliffi- 
rac  Dominci  Quuninu- 
pcr  ad  Colloquiumtuum 
admiflo  bcDCUolc  cxpo- 
nercs  t  quz  dc  rTT^^^^i* 
mca  in  noonuIlisFidci  qo> 
ftrx  Articulis  HtyiielbtrgA  fparla  intcllcxc- 
ras>  noo  hac  folum  fioii  vt  ip(e  coram  Tcri* 
tatcm  rci  cogoofccrcs ,  fcd  mulro  magis  tc 
opcrq  tuz  iotcrucntu  nnillrius  dc  mc  coa- 
ccptx  lufpicioncs  aliorum  aniinisczimc- 
rcDtur  I  fiquidcmid  vctitaspoflularit  zfe- 
dulo  &  fctio  hoc  cooabar,  YtadHngub, 

2UX  T.  D.  proponcbat ,  apcrtc  rcfpondcn- 
o  fcotcouam  mcam  modofupcridisca- 
pitibus  patcfaccrcm.  Przrcrouam  enim 
quod  cxofticiohominis  Chrirtiani  mazi- 
mcThcoIogiiidipfumfaccre  tcQcbar,czi- 
gebat  hoc  iurc  mcritiiTinio  caota  zquaoi- 
mifas  &  bcncuolcntia  crga  me  vfurpata. 
Fuitautcm ,  quod  Diuioz  crga  mc  bcoi- 
gDitatiacccptumfcro.courqucgrataT..^. 
mea  ezplicatioi  Ttcotifultumatbicratafit 
cadcm  fciipco  a  mc  coolignari  3:  ad  fc 
tranfmitci ;  tum  vt  ccrtius  ipfc  &  fiimius 
dc  te>  matur^  penfiiata}  iudicarc  poffcsj 
tum  vc  cum  aliis 'commuoicaca  calu- 
mniam  coofucarcnc  ,   &  inooccotiam 
mcam  tuerrocur.  Hoc cgu.ruz  pru Jcntiz 
coQfilium(ccucus&  cadcmfpcfictuSi  lam 
hifcc  littcris  ago  ,q»as  rogo  vc  ^mpl.  T. 
eadcm  xquaoimicacc  lcgcicdigticcur,  qua 
coumloqucotcmaudiuic :  inucaicciniis> 


oin  me  aoimus  rchcmcDter  (allir  >  quoi 
omncm  dc  mefufpicioficmnnidram  non 
modo  obliccrarcfcd  prorfus  cradicarc  pof- 
fic,  aoimis  illorum ,  qui  fciuoc  qucmque 
optimum  fuz  feotcntiz  ioccrprctcm  clfc, 
dc  cuiquc  dcfuamcotcfan^flccoramDeo 
ccfbinci ,  fidcm  mazimcadhibcodam  cffc. 
Capica  de  <^\h\i%  Ampl.T.  quzrebac ,  hzc 
fucre,  quanium  mihi  memoria  fuppcdi- 
cac:de  Fihi  Dcidiuinitatc,dcProuidca- 
tia ,  de  Przdcflinationc  diuioa ,  de  Gratia 
ic  Libero  Arbitrio,  deoiquc  de  iudifica- 
ciooc:  prxtcr  ifla  quz  fcnccntias  ooflras 
ad  lotcrrogata  D.D.Ordiuum  dc  modo 
habcodzSyoodi  cooccroebaot  :  quzpo- 
drcmai  quiaRcuereodum  &  Clatiinmum 
Virum  leanntmVT^ttnbogMrJum  HagzCo- 
mitaoz  Ecclcfiz  admioidrum  zquc  ac 
me  caogunc ,  ilh  czplicaoda  relinquo ,  qut 
T,  jlmpl.  propiorcd.  Dc  CapitiDus  iAis 
doifhioz  omoibus  fidcntcr  dico ,  me  oun- 
quam  quicquam  vcl  in  Ecclena  ,  vet  ia 
Academia  docuifle,  auod  vel  (acris  liceris, 
quz  voica  tiobis  &  rcorieodi  &:  loqucndi 
Qorona  cfrcdcbcQC  ,  vcl  Confcfnoni  Bel- 
gicz  auc  Cacccbcfi  Heyielbtrgenji ,  quz 
Formulx  func  confcnlus  nofhi  Ariaio- 
ics,  coocraucoiar.  Cui probaodo  profcrrc 
pofTum  liquidinima  rcAimooia  ,  Thefts 
dc  idis  ipiis  Arciculis  k  me  coofcriptas. 
&  publicc  in  Academia  difpuracas.  Ve- 
rum  quia  idx  Thifts  omo;busad  maoum 
non  (UQC,  ncqucfacilctraQfmfitipolTunr. 

Aaaaa  dc 


76S 


D.  lAC.  ARMINII  EPIST. 


dc  finf;ulis  fpcciatim  agam  >  quancum  nc- 
ccdcatbiciabor. 
1  Df  Filii  filii  Dci  diuinicatc  docui  acquc  ct- 

Det  diitini-  iinmum  doceo,  Patrcm  nuDqiiamnncfdO 
»jMo.  vcrbo  &  fpuitu  fuiflc- Vcrbum  vcro-&  fpi- 
ritum  non  eflc  in  Patrc  fub  notioncpro- 
pnctacum  >  vt fapicotia ,  bonitas^iaiVnia, 
potcntia  ,  confiHctaiida ,  fcd  vt  vptfmfS^et 
vcrc  fubfiftcntia  quibus  compctat  clTc ,  vi- 
ucrc ,  lotclligcrc ,  vcllc.  poflc,  faccrc,  qux 
iunfta  pcrfoaa:funciodicia&  argiimcnta. 
Sic autcm cfllcin Patrc ,  vt ctiam linr a  Pa- 
•crc ,  ordinc  quadamoriginis ,  non  pcr  col- 
hccratimtcm.ad  Pattcm.rcfcreoda :  &  a 
Patrc,  non  pci  Crcarioncm,  ncquc  pcrdc- 
cifioncm ,  fcd  pcradmirabilcm  &  incxpli- 
cabilcm  emanationem  tQtcroam  .  qaam 
icfpedu  hhi  prifca  Ecclclia  ex  Scripiuiis 
ciaiioncm  appcllauit  ,  icfpcdu  vcro 
.  ;  ..;tus,  ficipfa  vocc  rcquircntc,lpiiJtio- 
ncni.  DchacanaPaircut&  Filio.vi  Lati- 
ni  dicunt.an  vcroa  Patrc  pcr  Filium.quod 
Grxci  malunt,  cgo  iudicium  iion  intcipo- 
oo ,  quia  fatcot  rcm  illam  capium  mcum 
longi cxccdcic  Sobric bic4oqucodum  & 
fapicodum  cxiftiaio  ,  fi  vfquam.  Hxc 
quuni  .ta  habcaa:,  oulla  cauia  fuii,  cui  liic 
calumniam  patctcr.  Confc^a  tamcnfuic 
&  fparfa  prtmum  per  Gcrmaniam  aquo- 
dam.qucm  ncc  dccuir,quia  difcipulus  fuc- 
rat,  &  ablbnctc  opottuit,  propria  cxpc- 
licotia  cdo£lam  >  qiium  aur  iOKclicis  mc- 
mori.r  aut  lubiicx  iidei  cfl'ct,cum  antca 


Dci  noD  iccle  euJ-nJiet  dicicavacioocQna 
vocabulum  illud  ligniticac  a  fc  Dcum  rHe  : 
promouic  hanc  calumoiaodi  aud. 
quod  nonnulIalocaVcccris&Noui  I  tiu- 
mcntiadTtinitatcm  conlubflantulcm  vrl 
cocflcniialcm  Aabilicodam  adfcrii 
alttcr  cxplicui.  Scdcxillisoftioibusoulla 
vcrifimilitudinc  <]uippiam  dcduci  poflc> 
quod  faox  &  orthodoxx  iidci  (It  aducr- 
lum,facilimomcntocxipfi$Vetctis&No- 
ui  Tcflamcnci  libris,  cx  cotaaotiquitate, 
&.  fcoccncia  prifcxtumLacina;cumGra(- 
car  Ecclcfix,quin  &  noQiis  DodVoribiis 
coodoccfacerepoflum.  Haoc  poflrcmam 
occafioncm  fiuflra  arripi  docuic  D.  Pa- 
rxus  iu  dcfcaiionc  Caluioi  concra  Calui- 
num  ludaizaorcm  Huooii :  illc  oic abhu- 
ius  opcrx  ncccflttatc^ibcrauic.  lo  prima 
confutanda,»  t  Lborcm  fumam  opcrx  prc- 
tiumnoncfl:  qui  norunt  Pattcm  io  filio 
Mundum  (Ibi  rccoociliafle  >  6i  recoocilia- 
tionis  vcrbum  pcr  5pititumadrnioiflrari> 
illt  fcjunt  io  dilpcofationc  (aluiis,  Ordi- 
ocm  cflc  couftdcrandum  inicr  Pcrfboas 
Tiinitatis,&  atcributa  non  efle  coofun- 
dchda,  oiflio  hxrcftn  PatripafliooiAarufh 
incidere  vcliot.    Dc  fccunda  occafionc. 
qux  Voccm  Mttjt*»  coocernit  >  labbtio- 
(lor  paulo  cf^  fufcipicoda  rcfponiioi  pTO'- 
ptcrca  quod  noo  p.iuci  func ,  qui  lccusac- 
biirantur:  quos  tamcn  dc  Tnnitate  oon 
fnalc  fcotire  iodicat  Ecclcfia  noflta.  Illi 
(lcfbtuunr,  proptcrcaquod  voafitcfTcn- 


dcfinulicalumoiacooutclusculpamapud    tiaPatns&:  Filii ,  caquca nullo oiigiocm 


meconfcflus&  dcprcc.ntusc(rct  Occafio 
nem  auicm  calumnixanipuit.  vtmihicx 
fcripto  c|uod3m  luic  ex  Gcrm.inia  miflb, 
quod  idcm  Thcolcgis  Htjddltrgenfbui 
tradidctat,  innotuici  cx  iis  qux  cgo  dc  at- 
coDomia  fjlutis  nollrxa  PatrcpcrFitium 
&Spititum  fauclum  adminillrata  publtce 
docuctam  :  inqua  cxplicancb  dixctam  di- 
ligcotcm  b.ibcndam  dVc  ratioocm  ordinis 
lilius.qucm  Sc:  ■  ioiilTi- 
mc  obicruar ,  &:  ^  .  >  . .  .>  i  .  u,  qux 
Spiricui  fandlo  piopriainifto  ncf  onotti- 
huuiifur ,  ab  iifdcm  S>.  itinclc 
•f"  '  -  -  jacfl"c.lndc 


cor.i 
cQ 


cx  oo  quoc 


pta 

.im 


habcat.Filium  illius  rcfpcdu  rcdc  «cti- 
^c,  id  cfl.afc  Dcum  appcUati.  Ac  rc- 
fpondeo ,  cflcntiam  Filii anullo  c ffc ,  ycI i 
ic  ,non  idcin  cfle  .  quod  Fihum  a  fc  vela 
Dullo  cflc.  Fitius  coim  ooo  cil  cffenna 
proptie  &  formalitcr  loqueodo  ,  fcd  ha- 
bcns  cflciitiam  cctto  modo. 
Rcgctuot .  Filium  duplicitcr  cunitderari, 
qua  Filtus,&  qua  Dcur^quaFiliuscfl.cfTc 
a  Patic  8c  a  la:re  cflcntum  habcrc,  qua 
vcro  Dcus  cfl.  habctc  tflcotiamafc  vcla 
nullo  (  quod  rc^Hus  dicicor.  A  le  enim 
haberc  tmplicac  Contradi^boncm.)  Rc- 
fpondco  nv  !  '  -m  t  '^.m 
adfriitccie,!.    ^  j^m 

f4S 


Kutrfonio 

itb.i. 


AD  HIPPOL.  A  COLLIBVS. 

fas  C\i.  Nam  qua  Deus  cft.habet  elTcn 
tiam  diuinam .  qua  Filius  cH » habct  illjm 
aPatre. hocell,  Voce  Dcifignificaturgc 
ivcraiim,  k!  quod  circnriam  Diuinamha 
bct  citra  ccrtum  iubnncodi  modum  :  at 
vocc  Fihi  fts^oificatur  ccrtasTnudus  ha- 
beodi  ,  ncmpc  pcr  commuuuationcm  a 
Patrc,  id  eft  i  pcr  gcnerationcm.  Confi- 
dcrcntur  hxc  bis  tcina  intcr  fc  cv^ix.»>t 
oppoiita ,  Dcitaccm  habcre,  Dcitatcm  ha- 
bcrc  a  P;ttc,  Dcitatcmh4bcica.nullo,  & 
Dcum  cllc,  Fiiiuni  clfc,  fatrem  cflc,  & 
conllabit  hxc  intcr  fc  mutuo  fic  fibi  rc- 
Ipoodcrc.  Dcitatcmhabcrc&  Dcumcflc. 
Dcitatcm  habcrci  Patrc,  &  Ftlium  cflc. 
DcitJcem  habere  aouilo .  &:  1'atrcm  rllc, 
confcntanca  cflc  ,quamquam  vocc  l'atris 
vt  aBitmatiuo,  noo  id  iignificctur  quod 
cllcntiam  habct  a  nulio  :  id  cnim  vocc  In- 
gcniti  Patri  rtibuta  lignificatur  ,  quam- 
quam  ncc  ftriiHi:  t  redcantumQonhabcrc 
fcntiain  pcrmodumgcncratioois.  At  Pa- 
tus  vox  uiipCum  concludit  vi  t*ua,quum 
Dcccfle  fit,vbj  ordo  eft  ,  abaliquo  primo 
ioitium  ficii ,  fccus  crit  confufio  in  infioi- 
tum  proccdcns  :qui  auccm  ptimus  cft  in 
ordiDc  tccuodum  origincm  ;  illc  a  nuilo 
habcc  oiigincm  qui  fccunduscft ,  ilic  oti- 
giocm iubcca pnmo,qui  tertiusjtllc  habec 
originem  a  piimo  fic  lcclindo ,  vcla  primo 
pcr  fecundum  j  tcccs  collateralitas  cfTct, 
qua*  tot  laccrct  Dcos  ,  quot  poncrcntur 
coliatcralcspcifbni;  quumvnicas  Dcica. 
tis  io  Ttinicatc  pcriblamtacioncn»ori|;i- 
ois  &  ordinis  fccuodum  origmcmdcfeo 
datui  aducrfus  Aocittinicaiios  Scd  vc  con- 
ftct  ,  qutd  antiquitas  dc  iiac  rc  fcnfcrit, 
noouulla  loca  ex  Pattibus  tum  Grzcis, 
tum  Latiois  huic  rci  accommoda  addu- 
cam. 

Bafilius  Magnus.  Sos  inxta  habitum 


ftgnijtcat  ,  fuameMu/iim(y>princi^umtiMS 
qui  exiffo^tniiH4eft. 

Idcm.  PMereft  rMdix^fom  Filii  Cf  Spi-  Strmoni^' 
ritujfanm.  tUHtrfw 

Ibidem.  Qfium  dixero  vnjtm  effentidm,  Snbeiliancs 
nonditos exx>no diuifoi intelligo ,  fed tx prin-  ^Arium^ 
eipio  Patru  FiliumfHbfifttnttm ,  non  Patrem 
(jm  Filtum  tx  vna  EJfentia  fiifericrt.  Non 
tnim  Fratrtsdicimtn  ,fed  Patrtm  (jy  Filium 
conji:tmur.  EJfentia  autem  tdentifa*  eft, 
quoniamtxPatre  Filiuseft ,  nonprtceptofa- 
£lti4ifidexnaturagenum,nQn  diuifwaPa- 
trt,  fed  manente ptrfiiio,  ptrfeHe  rtlucens. 
Nt  anttm  tx  huijuAdieimkicriminaripof- 
fieu,  Drr-  fr  ^ridicat.in'  '  {tnem  Dtt- 
rumai'  .  Kondn  :i,ntqute- 

nim duo Pntrts  §iuiduoprincipia tntrodtieit, 
duos  Deospridicat. 

Idcm.ViacognitionifDeieft.abvnoSpi- 
rifu  per  vnum  Filium  ad  vnum  Patrem.^'^P'^^^** 
Efviceverfa ,  naturaJis  bonitas,  (^nofura-  Saniloc.  iS. 
lu  fanHiftcatio ,  regia  dtgnita4 ,  ex  Pafrt 
per  Filium  vnigenitum  ad  Spiritum  tranfit. 
Sic  Perfonas  eonfitemur  ,  (^  pium  Mt- 
narchit  dogma  non  Ubefa.litiur. 

Nazianzcaus.  ipfum  ejfecomrr.ur-  ''•^t-  Sermene  4. 
quale  eft  Filio  eum  Patre,  licet  ai.  cadt  Thetlog. 

Patre  Filim  habeaf, 

Ibidcm.  Idtm vf feipfo HiAtHi jitjioi.jiie^ 
ipft tquaU,quifieripi^ftit{  Sonne ergeper^i- 
cuumtft ,  Maioruvectm  [fcilicetqua  Patri 
trtbuiturrejpenu  Filii)adcaufam ,  X.qualtt 
Miittm( qui.  FiHo tribnitur ad Pafrem)ad na- 
turam  rtftrendam  effe^. 

Et  pauio  poil.  ^edraticne humanitatH 
Pater  Filio  maior  nittlli^cn  \  -  crequi' 
dem  dtci  potefi  ,  fcJ  nv:  pei .  lorifice: 
^Huid  enim  mirum  Deum  Homintm  maia- 
rem  effo. 

Ambrofius.  e^amiiit  Chtifiiunr- r  •  !■■  j„    C4p.  t, 
mfrit,Omni»tamentx  Deo,  quiaa  (^orintb. 


caufaritm  ad ea quaex ipfisfunt  FilioPatrcm  .  omnis paternitoi  :  ideoque nectffe eftpraferrt 


hcimiis. 

■loniam  a  Paire  principinm 


prtpofi: 

IbiJ. 

tft  FiUe,iuxt.%  kocmaior  efl  rafer.veUitcau 
Ja  (jf  principium.  ^  'er  (^  Dominiu 

dixtt  :  Pater  maiv,  y  ,  eo  quod  Pater 
eft  videUctt.  Pafru  auttin  vox  qutd  aUud 


perjon^m  Patrss. 

Videatur  idcra  in  if.  cap.  i.  ad  'CoiUi-  Lib.  f.  dt 
thios  Auguftinus.  Sigignens ad id quodgi-  Trin.  ca.l^. 
gnitur  1,1'attradFiUumprinci- 

Lib.^.  de 


ptumcji.  j  ...^.^..tttum. 

Idcm.  Non  dixit  ,  GUiem  tnitttt  PaterTrin.ca.io. 
Aaaaa    x  .ime, 


jjo  D.  lAC.  AR 

m  mt ,  qutmadmtdum  dtxit,  §lutm  ego  mit- 
ttun  k  Pmrt,  Vidtlicct  tjlendins  ^uod  to- 
iim  DtitMitfrincipium  eft  Pnttr. 
Tom  xo.fol.  ^^*^"^-  ili»dideodtflumtJl d«P/Ure,lpfe 
>t  C*/i  flcitopir»,quodahillofttttiAorigooptrum,k 
quotft exiftentiscooperantium  Perfonnrum, 
^uia  df  Filim  di  iUe  natut  eft,(^  Spiritui 
SnnQm  frineipaliter  de  illo proctdit ,  dt  quo 
natut  tft  filtm,  cum  quo  $Ui  communu  eft 
idtm  Spiritm. 

CtntraMM-  Idcm.  Dtut  quidtm  Pater  non  dt  mHo 
ximinum  I^to  Dtm  tft  \  Dtm  nutem  Tilim  de  Patrcj 
hh.i.caf). tj.  DeoDemeft.  Sedtantm ifte dt $llo ,  quantm 
Col.i.  itledenuUo. 

J.$b.4.f  60.  Hilanus.  Deo  ,exquocmniafunt  Deiu 
Lib.i.f.i-;.  nuUui  eft ,  q$tifine  $nit$o  iternm  eft.  Filio 

jruttm  Dtm  Patereft ,  ex  to  tnim  Dtm  na- 

tmtft. 

Ahbi.  Vert,  Fidti  profejfio  eft ,  ita  Deum 
IX  Deo  natum ,  xit  lumen  ex  tumine ,  quod 
ftne  detrimento  fuonaturamfuam prt.ftat  ex 
fefe,  vtdetquodhabett  ^  quoddtderit ha- 
btat,(^c.  Ex  bifcc  locisapparccrccuodum 
rcoi«iu:ampiin:z  Ecclcric,  Fihumctiam, 
<}ua  Dcus  cft  ,  cx  Pacrc  cAc,  vcpotc  <}ui 
Dcicatcm  iuam  ,  rcctuidum  quam  Dcus 
dicitur,a  racicaafccodoacccpcnc:  quam- 
4]uam  nomcB  Dci  modum  iAum  vniif- 
^fwfooaiddiccc.  Dciadc  Patrcmpropter. 
ca  quod  ptincipiam  fit  Filii  &  Spinras 
raodti  ,  tocius  Dciutis  principium  dici, 
Doo  quidcm  quod  Deus  prinapium  ha- 
bcat ,  (cdquodillaaPatrcFilto&:  Spiritui 
fitcommuQicata.  Taotum  abcft  vt  rc^tc 
dicatur, Filium  Dci,qua  Dcuscdaoullo 
cflc ,  &  ratioQc  clTcntiar  fu<  a  fc  vcl  a  oullo 
elTc  :  RatioDC  cnim  cilcnrix  a  Patrc  cft, 
^iii  a  Pjtrc  cilcotiam  oafciiQdo  acccpic. 
kxidtmo  igicur  cos,  quicamotthodoza 
antiquitatc  rcncire  8c  loqui  voluut .  ab 
illis  loqucodi  modis  abftincodum  cffc: 
qma  &  rrithcitarum  Si  Sabclliaoorum 
coticrariis  hzrcdbus  videoturpacrocioaii. 
Vidcatur  Theodorm  Btza  Przfationc  ad 
Dialogos  Aihaoafii  dc  Trinitatc ,  C/i/«i- 
num  cxcufaDS,  quod  duarum  vocularum, 
Filius cft  pcrre,&  Filius cfta rcdifcrimco. 
Bun  ita  folicitc  obfcruaucnt.  5i  quishic 
j>r«tctca  qutdpum  a  tnc  dciidcrcc ,  doo 


MlNIl  EPIST. 

dccrc<flo  placidam  OucrcriptofiucrcrmO' 
QC  collatioocm. 

Pcrgo  ad  alia  in  quibus  brcuior  cro.  i.Diprotti' 
De  prouidcQtia  Dci  (cotio:  ilbm  omoi-^f^fj^  jQf, 
bus  rcbus  adcfTc  tc  pixcHe  ,  ciufquc  gu> 
bcriucioai ,  coofcruationi ,  diccdiooi .  o« 
mnia  fccuodum  ciTcQtias  ,  quaaticatci, 
qualitatcs,  tclatiohcs,  adioncs.  paHioocs, 
loca,  tcmpota,lItus,habitus,(ube{rc.  Noa 
czcipio  ringulaiia  ,  Jion  rabiuoatia,  Don 
vilia.noQ  i«)otingeotia,noolibcras  voIud- 
tatcs  hominum  vct  Aogclorutn  ,  booo- 
rum  vd  malorum.  £t  quod  amptius  cft, 
oc  ipia  quidcm  peccaca,  prouidcntiz  diui- 
nz  gubcroationi  adimo.riuc  corum  ini- 
tium,  nucprogic(rum,nucfiQcmcQDfidc- 
rcmus.  circa  loitium  pcccati  hofcc  a£lus 
prouidcocix  Deittibuo.  Pritno ,  pcrmif« 
Hoocm  ,  camquc  non  otiolam,  fcd  qux 
quatuor  pofitiuos  adus  iundtos  habct. 
I.  coofctuatioocm  crcaturxfccuodum  cC- 
fentiam,  vitam  ,  poceociam.  1.  curam  qc 
maior  poccocia  vcl  xqualis  opponacur. 
}.  obiL-vli, iu quo<lpcccatum admittctut, 
oblationcro.  4.  <lcftinacam  coocucfas  fui, 
qux  propccc  fecundx  caulx  z  prima  dc- 
pcodcotiam  occcirarius  cft  .  conccino- 
ocln.  Sccuodo  argumcocorum  &  occa- 
fionum  ad  peccatum  patraodum  folici- 
caoiiam  admioiftracioncm.  Tcrtio,loci, 
icmpons,modi  Sc  nmilium  ciicumftaa- 
ciaram  dccermioationem.  Qoaico  coo- 
curfum  ipfum  DciimmediatumadaAum 
pcccati.  Circa  pcccati  ptogrcllura  tiibuo 
Diuiox  gubctoatioai  etiam  quatuor  a- 
(flus.  Primas  cft.dirediopeccatiiamin- 
ccpti  io  certum  obic<flum,  quodcrcaco- 
ra  pcccaos  vcloonpcciuit  vclnooprxcis^ 
pcciait.  Secuodus  cft  dircd^io  pcccaci  in 
iincm . qocm ipfc  Dcus  vulc •  fiue ctcacura 
illum  iaccndac  ducDon  ioccndac.  imo  vc- 
ro  alium  tc  proifus  coociaiium  inccodat. 
Tcrcius  eft  cempoiis  prxfcriptio  8c  dcter- 
minatio  ,  quamdiu  vclic  (cu  pctmit- 
tac  durare  pcccatum.  Quartus  cft  ma- 
gnitadiois  dcfioitio  ,  qua  fnodus  po- 
nitur  peccato  dc  excrcfcat  ft  viresmaio- 
rcs  fumat.  Hofque  oroocs  adus  tum 
circa  priocipiuro  tum  circa  progtcflum 

pcccari 


pcccaii  con/iiicio  ,  racionc  ipHus  a^us  & 
ti,t»nimi  di(lio<flc,quo(J  nccciiatiutn  3c  vti- 
le  cHc  iudico.DcQtquc  circa  fiaem  &  com  • 
plcinctitutn  pcccatt  tcibuo  prouidcntix 
diuinz  I  rcl  puoitioaem  cx  rcuciicacc  >  vcl 
rcmifllonem  cx  gtacia,  qux  circa  pccca- 
lum  vcifantur  ,  qua  pcccacum  eH  &  legis 
craorgrefTio.  Duo  aucem  rol!tcitc  cauco 
offcndicula  ,  ucDcuspcccati  author  Ha- 
cuatur  ,  6c  nc  voluntati  humaiur  fua  libcr- 
tasaufcratuxt  qux  duo  H  quis  vitare  oouc- 
ticoullam  illc  cxcogitabxt  aclionem.quam 
noolibcotiflimut  paciar  prouidcntix  Dci 
adfcribi  ,  modo  iofle  habeatur  excclieo- 
six  diuinx  ratio.  Haoc  auccm  mcam  fea- 
tcociam  rcpctitis  dc  cadcm  mircria  tbcli- 
bus  publicc  difputacis  cxpUcaoi  plaoifn 
Jnctvadc  &  mcruomirari  medico  ,  vnde 
mihi  calumnia  illa  ,  i^uod  dc  prooidcocia 
Dci  praue  (eotio^  adlperfa  fic.  Si  rufpica- 
ri  liccac,  putocx  eonatam  »  quod  nega- 
Adamtu  mn  uiAdamum  rc(pc«3udccrcci  diuioincccf- 
tuceJfMrio  pcccadc:  quod  ipfum  adbuc  conflaa- 

J«cc4ris.      tcr  ncgo,  &puto  toleraodum  noncflc  ni- 
fi  vox  occcnario.quod  a  noonullis  fic ,  pro 
in&llibil<cer  accipiacur.    Quamquam  e- 
oimida  pcrmucatio  vocabulotum  ctymo 
ooQ  conueoiacocccflitas  enim  cUaffcdus 
entis ,  infallibilitas  vero  mcntis  :  tamcnfj- 
cilcfcro  illain  ,  modo  incoinmoda  illa. 
^DfPr<We-Qux  anccdizijfidclitcrcaucantur.  Prxdc- 
/linMnont.    Ainacionisarticulum  quodatciocc  ,  dcco 
fic fcQcio>iIlam cHc dcficuimDei  xteinum  ' 
&  gratiofum  in  Chriilo  ,  quo  (latuit  fi- 
deles  iuflificare  ,  adoptare  8c  vitaxterna 
dooare:  iofidcles vcro&  impacaitftcs  coa- 
demnarc  .-  qucmadmodum  chchbus  publi 
cedceadcmre  difpuuiiscxphcui ,  inqui- 
bus  ocmo  quidpiam  teprehendit.tanquam 
falfum:  caacum  id  a  oonnullis  ludicacum 
fuit,Don  omnia  cootiocrc  qux  ad  dccrc- 
cum  illud  pcrtinent ,  imo  vero  prxdc/li- 
oatioacm  dc  qua  hodic  maximc  coorro- 
licrtitur ,  thciibusifliSDoocra<ftati  ,  quod 
rquidcm  fjicor,  vifum  coimmihi  fuit  dc 
f  rxdcflinacionis  dccrcro  agcrc.  quod  cfi 
fundamcotum  Cbriflunifmt  ,  Cilutis  no- 
ilrx  &  ccrtitudiois  dc  faluce  .  dc  quo  A- 
^ollolus  agitcap.t.&:  9.  ad  Romaooi  lc 


AD  HIPPOL.  A  COLLIBVS.  77» 

i.ad  Ephcfios.  At  tale  ilecrernm  noo  eft 


illud  >quo  Deus  Ratuit  fiogularcs  aliquas 
perfooas  laluare ,  &  quo  id  Faciat ,  fide  do- 
oare:  alius  vero  condcmoarc  &  fide  oon 
donarc :  quam dicunt multi efic illam  prx- 
dcfliaationcm.de  qua  di^islirriptur^  locis 
agitur  quod  cgo  ncgo:coccdo  cflc  aliquod 
dccrctum  Dcixrcrnum  ,  fecundum  quod 
nicdia  .id  fidcm  &  falutem  ncccriaria  ad- 
miniilrat,  idque  prout  nouit  iuflitiam.hoc 
cilmifcricordiam  &  fcucritatcm  fuamde- 
ccrci  fcd  dc  co  nihil  amplius  fcitc  ncccf 
fatium  arbitror  ,  quamfidcm  cflepurum 
putum  donom gtatiofx  miicricordix Dcii 
incrcduliratcm  veropartim  culpx  &  ma- 
Ittix  hominum,  paitim  iuflx  Dci  vindiAx 
peccacoiesdcfcieotes  iCXcaccaotes  obdu- 
ranccs  cnccribucndam.  Cxccrum  dcprx- 
dc  Aiaacionc  illa ,  qua  Dcus  fingularcs  pcr- 
fonasaliqias  faluarc  &fidc  dooare  »  alias 
vcrodamnare&  fidenondonare  decrcuiCt 
tam  varic  fcntitur  ctiam  a  nqfVrx  Profef- 
/ionis  do^oiibus  ,  vc  ipfa  diuerficas  ien- 
ccociaium  (acilcdcclarccquam  difliculcer 
dc  ipiaquidpiam  flatuipoflic.  Aliiobie- 
£kam  Prxdeflimcioois  gcoeraiim  coofi- 
deratz,idcil  Elcflioois  &  Rcprobationis 
flatuunt  homincm  pcccatorem  lapfum  in 
Adamo,  ali:  ilatuuot  homincm  coofidcra- 
tutn  vcl  vt  cooditum .  &  io  puris  nacurali- 
bus  conflicutum.  Aliivtcondcodum,  vel 
vtnoDQulIi .  vtfaluabilem  .  damnabilem) 
creabilem.  Ubilcm.  Alii  Aatuuot  obiedlu 
£Iedionis&  Rcprobationis  ,  quam  oon 
file^tioocm  Sc  Prxtetitioocm  appellaot) 
hominem  communitcr  &  abfolutc  ,  Rc- 
probatioois  vcto  quam  prxdamoatiooem 
&  aflirmatiaam  rcprobaiiooem  appcllunt, 
homincm  peccaiorem  ,  Sc  reum  in  Ada- 
mo.  Dcniquc  alii  putaat  obic^um  corc^ 
munitcrptorfusc5iideraodumeffe,  homi- 
ncm  condendum,conditum,Iapfum.  No- 
ui ,  quum  ifla  diucrfius  obiicitur, refpon- 
dcri  in  fummarcicircc6fennonem.quam- 
quam  Jifcrimen  atiquod  fit  in  circumflao- 
tiis.  ScdcPocommonArareponcm  .  fco- 
tentias  ilbs  in  multis  ad  rem  ipfam  i  Sc 
fubiLnciam  rix  itilinacioois  iAius  faci- 
cntibus  difndeie.coofcnfioocmvcro  non 
Aaaaa   3  cfTc 


77*  D.  lAC.  ARM. 

edc  nid  in  animis  Cic  rcnticncium  pacfltis 
fcrrc  cuufquc  diirroticurei:  qui  coolcono- 
ois  modutm  Ecclcfia  Cltritli  maximc  c(l 
neccnaiiuj:  vtpotccittaqucm  pax  omni- 
□o  fcioaii  ncqucac  ,  vctoam  cgo  cciam 
um  bcocuolos  iUorum  aoimos  crga  mc 
&.  mcam  (cntctiamexpcriri  pollimrijuini- 
\\u  dctinio  t  io  ca  quam  tiadaui  Ptzdc- 
rtimcioae,quod  noa  omnibHS  jrquc  pio- 
batum  ftc  i  taotum  io  eo  diifi:ro  ,  <]uod 
oullam  ill.irum  fcnteotiarum  fccura  con- 
fcicntia  aircucrantcrpioHceri  audeo.  Cu- 
ius  cnam  mca;coofcicotixratioocm  rcd- 
dcre  paiatus  fum  >  vbiidncrcfluaspoflu- 
Ubit>  &:  commodc  ficfi  potcrit. 
^.Dtgratis  Dc  gtatia  &  libcro  arbicrio  (ic  doceo 
(^ltUro ar-CccMadam  fcripturas  &  confcofum  ortho- 


EPIST. 


Ifitrio.  doxum.  Hoc  (ioc  illa  nullum  vcrum  & 
fpiiitua?e  bonu^n  locipcic  aut  pcrficcrc 
po(rc.  Graiiam  ,  8c  quiJcm  qux  ChriAi 
cA  ic  ad  P.cgcoeratioocm  pcitioct  (  nc 
cura  PelMg:o\udcTc  dicar  in  voccgratix) 
dico  ncccirariam  cflc (impliciccr  &  abfo- 
lutc  ,  ad  mcocis  illuminationcm  ,  aA^c- 
dtuumordioaduncm,  &  voluotatisad bo- 
num  inclinatiuncm  illa  cii ,  qii.v  opcra- 
turiomcotem,  in  affc^um  ,  invulunca- 
ccro  :  qux  mcnti  iofundit  bonas  cogita- 
tioaes  ,  aP  ■  infpirat  bona  defidcria, 
voluotacci.  c  ,  ad  czcquendum  bo- 
oas  cogitationcs  &  defidcna  bona.  Harc 
prxucnit.  comicacut,  fubfcquitar.  Hxc 
cxcitac,  adiuuac,  operacut  vc  vclimus ,  8c 
coopcracur  nc  fiuftra  vclimus.  Horcccn- 
utioDcsauccticin  ccDtacioDibusad(iUic& 
opiculatut ,  cOcra  carncm,  muadum,&  Sa- 
ihanam  ('uilioct ,  in  ludfa  vidoria  potiti 
coDCcdic:  &  lapfos  rcfufcicac.  tla- 

biiit  dc  Douis  vitibus  luflruic ,  cautiorof- 
quc  reddir.  Hxc  faluccm  inchoar.  hxc 
ptomoucc  ,  hxc  pctficic  Sc  confummac. 
Faccor  mentcm  Hominis  aoimalis&cai- 
Dali»  cfTc  oblcuiatam      *    '  :t  prauos  & 

loordinatos  ,  voluntui  iiioiigctam, 

houuntmque  tu  pcccatis  cflc  mi  tiuum: 
£t  addo  illum  doclorcm  mihi  maximc 
piobari  ,  qii:  graiix  c|i-  '^-  "'nrimum  tri- 
buit:modo(ic.au(jir.  ^  .  :  ■'gac ,  nciu- 
{litix  Dci  noxam  iofcMc »  &  oc  tibcium 


arbictium  admalumrollaf.  QuidampUuj 
a mc dcfidcrari pofficnon  vidco.  Monftrc- 
tur.  5c  aifcntiar ,  vcl  affcnti-i  noo  dcbcrc 
con.monfttabo.  Kcquc  hic  ii;itur  vi  ' 
poli"um,quo  iutc  milii  calunuua  nr 
rit.  quumThcfib.dclibcto  afbitriodii:  a- 
tatishanc  mcain  fcnrcotiam  fatis  dilucidc 
cxplicucrim  Poftiemum  .  i    r  -  l^  dc  iufli  -  f .  T)tiuthj{- 
ficatioocdcqua  hxcmc  cntia  :  fi- «//ow' 

dcmcamqucfblum  ,  quainquam  folafioc 
opctibus  noncft  ,  adiufliiu 
hacfola  noscoram  Dcoiuftiii......  ...  .^.ji 

i  pcccatis,  &  iuftosccnfcri  ,  pronunciari. 
declarari  a  Dco ,  dc  gratix  ti  ■ 
lijm  tcicntc.Quxftioncmde  i.ia.[i.iai.ti- 
ua    pafriua.fiucmortislc  vitxChnftino 
ingrcdioi ,  ambulo in  latitudineiChriUum 
dicomihifaaurocfreaDcoiuftitiam  ,  fa- 
<aumpromcpcccatum  ,  vt  cgopcrfiilcm 
ftm  iuflitia  Dci  in  ilIo.Ncc  camcn  dcticcto 
(upcr  ca  ipfa  qu«;flionc  cum  fncrib.coofct- 
rc.modofiaccircaaccrbitatcm  ,  citraopi- 
nioncm  ncccflitatis.  cx  qua  vix  ficri  potcft, 
quin  auimoru  cxiflat  di(lra«aio,  &  cxaccr- 
batio  ,  potifllmumfi  inrcffcruidoslczcli 
vchcmeutiorcsiucidatdifpurarjo.Hocau- 
tcmculpantnounulli ,  quod  ipfumfiJcia- 
»flum,id  cfV,Ti'crcdcicdicormpu'ari  iniu- 
ihtiam ,  idcjue  proprio  fcnfu.non  mcrooy- 
micc  :  fatcoi  laot  pixcuntc  nuhi  Apoftolo 
ca.4.Epift.ad  Rom.&  fxpius  iftam  phiafio 
vfuipantc.Atquodiudcconcluduoc.Dcm- 
pc(icChrirtum,ciufquaiuftitiamiiuftifi- 
catioDcnoftracxcIudi ,  eamquc  digoitaci 
Fidci  noftrx  tnbui ,  minimc  cocedo  dcdu- 
ci  cx  mea  feutcntia  poflc.  Vox  o.impuun- 
di  (ignificat  U  Jtm  noo  cflc  ipfam  iuflitiara, 
lcd  giatiofe  pro  iurticiahabcriiquo  ipfo  di- 
goicasomnisafidcaufcrtur  ,  nifi  qox  eft 
pcrgratioGradignationcmDci.  Graciofa 
auc illa  dtgoatio    .vrtimacio  moo  cft  cxtra 
Chriftum.fed  rcfDcau  Chiifti,  in  Chrifto, 
&  proptcr  Chiiltum  :   qucro  conftituit 
Dcus  placamcnium  pcrfidcm  rnfjnguinc 
ipfius.  Dico  igicur  fidem  imputaii  nubis  la 
iuftitiam  ,  ptopicrChrifiurodciaftuiam 
cius:inquacniinciationc  fidcscftobic  ' 
imputationis.Clmftus  vcio&  ob.  ' 
cius  caula  iuftificatiouis  impctrat 


AD  HIPPOL.  A 

xnericoria  i  qoi  Chriflus  cum  obcdicocij 
iuiobicdlum  cQfidcinodrz  ,  icnon  ob- 
icAum  iudiHcacioDts  fcu  impucacioois  di 
uinx.  quiH  Dcus  Chririumciufquc  lurii- 
ciam  nobis  impuccc io  iufticiam ,  quod iic- 
lincquicquumobcdicnciaChtilli  ficipfif- 
fima  lulhtia  fccuoduni  fcucrinimum  ri- 
gO!cm  legis  fumpca.    Non  nego  auccm 
Chiidi  obcdicocum  nobis  impucari  ,  id 
cll  ,  pio  oobis  &  noQio  bono  prarllicam 
ccofcri  ,  ^aia  hoc  ipfum  ,  quod  Dcus  uo- 
ftro  bono  &  pro  eobis  iuiiiciam  Chridi 
prxfticam  cflcccnfcc.caufa  cll.cur  Dcus  fi- 
dcm  nolhjm,quz  ChuHum  ,  ciufqi  luUi- 
tiamhabccptoobicdlo&fun  dimciiio.no 
his  in  iudiciam  impuccc ,  nofq,  fide  c\  Hdc« 
pcriidcmiurtihcc:  Si  cjutsmihi  in  iuc  fcn- 
tcntiamcacriorcm  muiilhaucnc  <  lubcns 
agnofcam.crrarccuim  potFum  >  hxrccicus 
cllcuolo-  iichxcquidcmfuiic  cjpica.quo- 
lum  a  T.  Ampl.  mcncioncm  iartam  cllc 
mcmioi,  cum  mcisad  illjm  cxplicjtionib. 
«T  animi  (tnceriracc  prolacis ,  qu;>lcs ctiam 
ill.ishabcn  velim  ab  onmibus,  qui  iibs  vi- 
dcbuuc.  Vciuamafratnbiis  mcis ,  ciufdcin 
rehgiooisprofclVioac  mccuin  lu  Domino 
fociatis  hoc  impctrarc  polltm  ,  vt  faJccm 
aliqua  confcicncia  Dci  mc  cangi  crcdjoc, 
quoii  lanc  chaticas  Chriili  fjcile  ab  iis  ob- 
tinerc  debct  ,  fiquidcni  cius  ingcnium  & 
indolcm  mcdicaii  vclint.  Qux  mjhi  vtih- 
tas  i>o;clk  cxiittic  cx  ilincniioiiC  ntcraani  • 
ini  fibuiinc  fufccpta,ex  Schifnutc  luEcclc 
iiaChiiili  ,  cuMis  incmcmSrum  cxgrjcia 
Dci&Chrifci  pcoHtcor  ,  fnfcitjto.  biipcr 
anibicioocm  auc  aujtitiam  mc  co  uicti.ii] 
€xUlimcnc,iynceTcdico  iuDomino.  oon 
aoucrunc  mc.    Ab  hac  ic.i  mrimniuncm 
proficeri  polTum.vc  mcuunqujm  cius  tllc- 
cebristicilUncotitigciic ,  qujir.quam  ali- 
guo  ptaftcxiu  iilam  cxculjic  aur  palluic 

f>oficin  lilamoonhjbco  ,  nifi  hoDcfl  .m, 
loiiutr.  inc  impcUcnccm,  vt  vrritjtci'.i  Ht- 
uiuam  omnt  mo!iniin§  inquiiam  ' 
pTurisS.iniLti!>,ioaei)rapbctdc&  cui.i  to.i 
tt  ntioiitm  ptofcram  ,  ab(.^;e«  nc  vlli  prx- 
f  iibam,aucconfcniuin  cicoiqucre  Libo- 
rcm.inultomiousvtalicnx  fl 
■  :!:ir  ,  &  co  iui  \  t  cti.jn;  ,^  , 


COLLIBVS.  775 
Chrifti  aoimas  lucrifacmm  d:bono«ipfi  o- 
dor  fim>&  probum  oomcn  in  Hccl 
(f>orum.Qlipd  ipfum  mcipiii:sgi:uu  pcAt 
longi  ccmporis  pacicntiam  impcttacurum 
fpcro  :  qujmquatn  iam  opptubri'ifn  (\m 

fracnbus  mcis ,  ^e^»Cjt?Kf «^t  W  ' 
iis.qui  vnum  Deum  I'acrcm,&  vni.  "l- 
niiiiuin  Chiiflum  ,  in  vooSpiricu.cjdcm 
Hdemccum  colunt&  iouocaoc.  fpcmquc 
rnam  mccum  h.ibcni  hxrcdicatis  cctIc- 
Ais  ,    pcr  graiiam  Domini  noilri  lcfu 
Chiiili  obtiocndar.    Dabic  mibi  Domi- 
nusfpcroC Sc  vcinam  mjhilandus  &  toclii 
illcdics  illuccicac )  vt  in  nomine  Domini 
pljcidc  incer nos cooucniaipus  .  &  colla- 
tioacm  Cfarillianam  de  rcbns  ad  rcligionc 
pctcincncibus  infi:cuamus:  in  qua  fpondco 
pcigracijtn  Dci  mc  tllam  aotmimodcra- 
ciODcm  &:  amorcm  erjga  vcriiatcm  &  ^a- 
ccm  domonfiracurum ,  quiaGhrifli  fcruo 
mcrito  poftuljii  &:  cxfpcdtari dcbcacQui- 
cfcjncintcrcal-racrcsmci .  flcmequictufi- 
nancvtvtcgoquicfco,  &ouIIumiliis  oe- 
gociumaucmolcfliamfjccflo;  fi  fccus  dc 
mccx  flinicrc ,  inflicuancaulioncm  j  non 
dcfugiamauthoritatcm  laJiciscompctcn- 
tis  non  dcferam  vadimonium. 
coiumquimcaud:unt,cminuspci  ...  .....i 

tatcm  piioccupari  pucant.  ficque  rem  pct 
aflutiamadmiaifltari,vt  ocquecoolulcum 
puccnt  coram  iudicio  mc conueoirc ,  ncq; 
Ijris  cilcum  arbicr«ocai  fludiofum  luucn- 
turcm  mihi  committi,tdcoqi  uigram ,  qu j 
mctitusfim.nntam  uominimcoadfpeigc- 
dam.vtillialtficrtcaotut  ,quod  nifiatcol- 
loquii dilationcm  rcitum pcnculutnadb- 
cutam  ccceafFcrotrc  rt  vnacumipfisco- 
pcllcin.rolicicem,  iuppliccm  eos ,  quos  pe • 
ntspoccilas  cil  conuentus  buiulir.odi  in- 
i  diccadi,velconcedendi ,  ne  diuciusnos  in 
ifloangorc  &  inquictudinc  aoimi  Vcrlari 
;  p3tijatui,fcJ  pripropcitj  rcmcdiu  vclipfi 
•  Jdictauc  vcladCirrri  pjtuotur  fuotamf  fci- 
3:  duittu.NulIicgocjniucntui  mc  fifle- 

j  gulis  ]  .!5conuoc4ndi'tu,  fiuectiam 

■im- 


774  TAC.  ARM.  EPIS 

fiue  aoDnullorum  cx  iis  confcribeDdorum. 
modo  toca  rcs  (ub  coafcicntia  lcgitimt  oo- 
Art  Magiflratuspc[agatur,imo  rcro  ocquc 
pra:fcQiiam  virorum  dodlorum  cx aliislo- 
cis  aduocaadorum  dcfugio,auc  rcformi- 
do.modo  xquificooditioaibus»  &iifdcm 
quibuscgofubcdc  dcbcbolcgibus ,  coUa- 
cioniiatctfuturifiat.  Vcrbo  dfcam.  Aga- 
curcooucntas,multorum,paucorum,mo- 
doaliquafpcsaifulgcar  fucccHus,  fpcsia- 
quam  .  quamcgo  rcfutarc  firmis  atgu- 
meotis  noo  pocero  ,  ccce  mc  paracum  Sc 
prompnim  »  hocipfo  die  ,  hacipGihora.- 
nEdcccaim  Sc  pigctquoridiccalumniarum 
afpargiuouisquiiquiliis ,  &  ncccHltatco- 
ncrartabAcrgcodi.  Hac  (ancpartcbzrcci- 
corum  fumdillimilis ,  qui  aucconuencus 
EcclcfiaAicosrcfugcruoc ,  aucboc  cficcc- 


T.  AD  HIPP.  A  COLL. 

ruQC ,  vc  a^rcclarum  oumcro  fidccc,&  cccca 
TiAoriam  cxfpcdarc  poffeor.  Scd  Hnio. 
Saciscnimdiu  Vir  AmplilTime  8c  Nobilif- 
nmcDominc  cuasaurcs  dctioui  ,  &  tcm- 
pora  tua  grauioribus  negotiis  impcodco- 
da.moracus  fum.Igoofcac  T.A.fcripcioois 
libcrcati ,  quam  nounuUa  mibi  occcnitas 
cxprcirit,&:  mihi  ,  quaotum  critasdiuioa 
Sc  Cbrifliaox  Ecctcfixpax  Sc  concordia 
pcrmittcQC  ,  pacrocinium  fuumprxftarc 
non  dcdigoccur.  DcumOpc.  Max.  oro& 
TCQcror  ,  vcT.A.diu  iacolumcmfcrucr. 
SpiricuprudcQcix  magis  magifqi  ioAruat» 
quolcgationcm  ioiundam  8c  illufltiilirat 
EltiJoru  P»Utioiyouohiie  ,  caquc  fclici- 
tcr  obita  ad  fuos  rcmcarc  cooccdat  pius. 
bcoigous.  Lugduni  Batauoram  f.Aprilis 
Anno  i6oi. 


T.  Ampl.ftudiofiirimus  Iacobvs  Arminivs 
Thcologix  in  Academia  Lcydenfi  Profcflbr. 

Supcrfcriptio. 

K^mpltjjimo  drNohiliJfmo  P'iro  D.  Hippolyto  k 
CoUibttslUuflri^tmi  Princtpis  PaLftmad 
Ordinesfxdcrau  Belgtcd  Legato, 

s'  GrMenHdge. 


ARTI. 


775 


<^KTlCyLl\NONNyLLI  DILIGENTI  EXA' 
mine  perpendendiyco  quod  intenffos  Keformau  Keiig/onu 
Profi/Jores  deits  aliqua  tncidtt  controuerfra  :illiautem par- 
mrn  ajfetieranteryeLnegati  yel  afftrmattftint^farttrBdubi- 
.tanteryelajfrmatiyelnegatiyquod  certisindtctt^figm'' 
ficatum fingulis  articulis  additis, 

voxiDfuIfc  cxplicarur  pcrincoa£>c  &  noa 
lcruilitcr. 

II.  Dcum  futura  priftiiccx  inlinjcatc 


DE  SCRIPTVRA  ^  ET  TRADl 
licmbus  HumMnit. 

fOrmam  vcritatis  Thco- 
logici"  non  cflc  duph- 
Lccm  ,  aiiam  ptimaiiam, 
Daliam  fccuociaiiam  >  fcd 
jvoam  8l  fimphccm  S. 
'Scripiuiain. 

I I.  vScripturam  cflc  oormam  omnis  ve* 
riratis  Diuinx.cx  fc>  infc,  pcrfc»  &  pcrpc- 
ram  dici  ,Dormamciicqtiidcm  ,  fcdiotci- 
lcdlam  fccundum  fcnlum  confcnionum 
Bclgicatum  EccIcfiarum,vcl/frv«V/irrgc»- 
fis  Catcchifmicxplicaram. 

II I.  Nullum  fciiprum  .ib  hominibus, 
vcl  vDo.vcI  paucis.vcl  multis  confcriptum 
(prxici  iftamlcrij.turam)cJrc  aj^-nmiit  vcl 


«>e;TiW',  idcoquc  Dcc  cxamioi  ,  pec  (cri 

pturasfjcicndccxcmtum.  *»uitwtucijn;in ,  oc  co 

IV.  Pcrpcramdici.quodConfcino.yel  guirur. 
ciiifmusindubTum  voccntur ,  quum  I  VII.Diflinfliovol 


encnrix,airupcrcminrntcpctfc.aioncin- 
tcllcausj&pncfcicntixfua:  ,  nonquavo- 
luit  aut  dccrcuit  vt  illa  nccciTario  fianr. 
quanquam  non  prxlciict  nifi  futura  circnt. 
ac  futura  non  clfcut  nifi  Dcu»  dcctcuillcc 
i.la  vcl  efficcrc  vcl  pcrmittcrc. 

III.  Dcuroamarciuftitiam,  &  crcaru- 
ra$,  magis  tamcn  luftitiam  quam  crcatu- 
ras.-vndcduofcquuntur. 

I  V.  Primum,  Dcumcrcaturamnono- 
diflcnifiproprer  pcccarum.  •  ' 

V.  Sccuodum  ,  Dcum  nuIJam  crearu- 
ram prxcife  ad  viram  xtcrnam  air.arc ,  nifi 
confidcraram  vtiuftam,fiuciuftitia  Lci;». 
U,fiucEuangcIica. 

VI.  VoluritasDci&reac.  &  vrihtcrin 
'Antcccdcntcm,  fic  confcqucnccm  djftjn- 


Catec^i 


examiLi  fubiiciuntur  :cum  nunquamcxrra 
dubirationis  alcampofitx  fucnnt,  vclpo- 
ni  poflinr. 

V.  Tyranoicum  &  Pontificium  cflc, 
confcicntias  hominum  fcriptis  humanis 
alligaic  ,  &  impcdircquo  miuus  I«gitirao 
cxamini  fubmittaotut ,  quocumqueprx- 
textutdipfum  fiat. 


De  Deo  fmundtm  nAturam  con- 
fidtrato. 

1  c...^       L  1-  .  ■       gucndamiccudumvarios  bonitatis  cercf- 

Dr!"r^°°"'"  naturah&in-  rus,fapicnr,xo,& .uft.tiarprxfcr.ptum^ob- 
-L/tcrna  ncceffiutc  ,  noolibcre;q.x  j  fcrua,i,indcclirarioneiftioportcat. 

fibbbb  Bt 


unratisDciinbcne- 


placiti  &  Cgni  rigidum  cxamcn  fcrn  non 
porcft. 

V I IL  luftitia pan itiua , & mifcricordia 
nequc  funt  .  ncquc  polFunr  cflc  caufx 
xgj»!vi»^o«f  moucntcs ,  aut  finalcs  primi 
opcrisiUius. 

IX.  Dcusinfcipfo.&perfcflioois  fux 
hotitiabeatuscft.  Kulliuscrgoreiindicus 
cftiucquc  cgervllius  fux  proprictatis  pcr 
opcra  cxterna  dcmolhationc:  quod  ipfum 
ramcn  h  taciat ,  conftat ex  to  purx  &  libc- 
rxvoluotatis  cflc  ,  quanquam  ordincm 
quendamfccijdum  varios  bonitatis  cgrcf- 


77^ 


ARTICVtl 


De  Dcofecundum  rehtionon  inter  perfe- 
nas  confiderAto. 

I.  'PIliumDci  ocque  aPairibusDcuma 
Jl  lc  didum  cllc  ,  <j£  pcnculoroddicw 
rroptic  coim  rigaiticat  Filium  circatiam 
Diutaam  noa  lubctc  ab  aliu-pct  caccchrc- 
rin  vcro  cAcatiam  quam  habct  Filius  >  non 
circabalio,c]uiamuiacurratiorubicai.  Ix- 
lius  cDim  &  circncia  Diuioa  taciooc  <iif- 
foiunt. 

I I.  Encocia  diuiua  Filio  cfl  a  Patrc  com- 
*  TrtUnt.  municaca ,  idquc  propiic  &  vcrc.  *  Qmrc 
lik.i.lnji.  pcrpcram  dicitui  cllcotiam  diuinam  pio- 
foLtt.         pticquidcm  dicicommuncm  ciic  Filio  & 

racii  >  ac impiopricdici cilc cummuuica- 
tam :  ooa  cH  caim  communis  uifi  qua  clt 
communicaca.  • 

III.  Filium  Dcircflcdici  «*n5ie»,  qua 
illi  vox  accipuut  pro  co  >  quod  c(l  t^>lc 
Dcus  ,  vctc  Dcus:ac  vcio  malc  ifto  non>i- 
Dc appc!!.ui ,  quaccnus  lignific.u  cllcntiam 
Doo  habctc  commuaicacam  a  Pacic,  lubc- 
le  commaocm  cum  I*atre. 

I V.  Ambi^uc  dicitur,  Filium  quoadcf- 
fcniiamcflrc  alciplb  ,  &  proptcua  pcricu- 
lofe.  N  cquc  coUttuc  ambiguicas,  ti  dicatut, 
Tihumquo  ad  cncnciam  ablolucam  .  Huc 
abiulucc  conndcratJm  cik  a  foipfo.  Acce- 
<iuauodiOaloqucndigcncia&:  (loua  fuut 
ic  c4^Ai|^i«M  haococ. 

V.  PcrfLni  Diuioa:  non  funt  -r^ynt 
varit'f|i»f  lcu  modi  clicndi  vcl  cxillcndi, 
\clmodicilciuix  Diuinx*.  Sunc  coimics 
cum  modocilcoiiiVclcxtflcadi. 

VI  Fcriunx  Diutna:  <iiflinguuatut  di- 
Ain^ionc  rcalt.ooo  t ci  gradu  ac  modo. 

VII  l  cifonacil  ipfum  todiuiduum  fub- 
rt(leDS,noD  ptopnetaschjtaiflctilhca ,  ne- 
quc  priiitipium  indiuiduaus  .  quanquam 
iUud  iodiuiduum  non  fit,ocquc  lit  pcilun.t 
riac  proptictatcchaudctiftica,fcup;iaci- 
piotndtuiduantc. 

V 1 11.  An  noo  lic  vtilc  T:inttatcm  coo- 
fidcrari  ,  tum  vitniplanaTuufccuodum 
coc-ncQCulcm  rclacioncni  pcifonarum  Di • 
tiuuiuoacxiAiCcum  vtioacooomia  (alu- 


tis  a  Dco  Patte  in  Chiido  pcr  Spiritum 
raniflumncragcndacfl  paccfaifVa  Ecaooon 
ila  coDudcracio  ad  rcligioncm  vmuer(<« 
camquc  qua:  Ad^mo  lccuodum  Lcgcm 
pra-icriptacrtpcrcineat.  Hascvcro  adEa- 
angcltum  Icfu  Chiilli  propric .  oon  tamca 
cxcliifa  tila.quam  dtxf  vniucrfc  ad  omocm 
religioncm  pcttmcre.Etgo  ctiam  ad  Chri- 
(ttanam. 


De  Dccrctii  Dti. 

1  r^Ecrcta  Dci  funt  a<ftioocs  Dci  ad 
J^cxrra,quaoquamintctn2  ,  &  pro- 
pteicaaiibcia  Oct  voiuctafe  faif^z  .  citra 
vllam  nccclfltatcmabfolucam.  Vidccurta- 
mcn  DccrciMm  vuum  altcrius  rrqutrcrc 
poiiituucoi  ,  ptopccr  arquicatis  quandam 
coodcccnctam ,  vt  Dccictum  dccoodeoda 
cicacura  ratiiuuli :  dcctctum  dc  cadcm  lal- 
uaoda,veldanuuud'a  fub  cooditioDCobe- 
difniix  \  cl  inobcdicotix.  PotcUctiam  a- 
C>us  ctcatut.r  aDcoabxrctno  contidcra- 
rusaliquando  occalio,aIii]uidoctuincaa- 
(aclic  nf^yi-jKfKTmn  dccrcti  alicuius  (aci* 
cndt,cou(quc  vt  (inciIIoadVu  ncqucdccre- 
tumficrct,nc<]ucfi.cri  pocuillcc. 

II.  An  aiftus  crcacurz  Deo  occcirtca- 
tcm  poflit  tmponctc  dccrcci  alicuius  fa- 
cicndi ,  &  qutdcm  talts  dccteti  &  ooo  al- 
tcrius  :  idquc  ooo  modo  fccuodum  aiftum 
aliqucm  pcragcndum  circa  creacuram  6c 
..dum  illius,lcd  cttam<ccundum  ccrtum 
modum  quo  ille  aiftus  pcifictcoduscu. 

I I I.  Vnacai^cinquc  c(l numcro  volicio, 
qua  Dcusaliquiddccctnit&  (latuitfaccrc 
vcl  pctmirtcrc,&  qua idipfum  quod  decrc- 
utt,(jcit  vclpcimitttr. 

1  V.  Dc  vno  codcmquc  &  vniformiter 
conftdciato  obic^o  oon  poiruoi  clfc  duo 
Dei  dccrcta  ,  (cudux  volitioncs  ,  vel  ir- 
ipla  ,  vcl  fccuodum  ("pcctcm  vllam  coo- 
ctanz  :  vt  vcllc  honiiocm  fub  cooditione 
faluarc ,  &  tan.co  ptxcifc  &  abfolutc  con- 
dcmnaic. 

V.  DccTctum  Dullam  rci  vclcucotuta- 
licuipctfcocceirtcatcm  poncre.  Stautcm 
aliquacz  dccrctoDciuccciricas,illa  cxiUit 

pcr 


pcrinrerucntum  potcntix  Diuinx,&qui- 
dcmquando  Dci  vitum  cfk  potcntia  irrcfl- 
Aibili  vti  ad  cHicicndum  quod  dccrcuit. 

VI.  Nou  rcfflecigo  ,  Voluntas  Dcicd 
rctnm  nccc(lit.is. 

VII  Ncqucbcucdi«flum,  Omniacue- 
nire  ncccfTaiio  rcfpc^flu  Dccrcti  Dmiai. 

VIII.  TotdirtinajDciDecrctaanobis 
Concipiuncur»&accrfljrio  funcconcipicn- 
da.quotfunt  obicAa,citcaquar  Dcus  dc- 
ccrncni^o  vcirjtut:jutquotaziomata,qui- 
bus  dectctacnunciantur. 

IX.  QoamuisdccrctaDci  omnia  abz- 
tcrno  fada  func,  ordo  caincn  qutdam  pno- 
ris  &  poflcrioris  ,  fccundum  iliorum  uatu- 
ram  5c  mutuum  intcr  ipfa  rcfpcdum  cfb 
poncndus. 


De  VrddeftinAtiont  dd  falutem  &  da 
tnnAtione^  in  jummogrndu 
confiderutd. 

I 


DEcretum  Dci  ordineptimumnon 
cllPrxdcdinationis.quo  prxoidi- 
oauitadtincsfupcrnaiutalcs  ,  quodatuic 
raluare&  condcmoarc  .  mifcticordiam  Sc 
ia  Aitiam  punitiuam  decbrarc,  gloriam  fa- 
lutifctx  gratix  fapicntixq;  &  potcftacis  li- 
bctlimi  lib  gratix  corrcfponJcotis  illu- 
ftrarc. 

II.  ObicdumPixdcflinacioDisad  fincs 
fupcrnatutalcs,ad  falutcai  &  mortcm  .  ad 
mifciicordix  ik  iullitix  punitiux ,  vcl gra 
tixlalutitctx.fapicntix ,  potcftatifquc  Dci 
libctnmx  dcmunllrationc ,  non  fuut crca- 
turx  racioualcs  indcfiattx  pixfcitx  ,  laiua- 
bilcsid.imnjbilcs,cicabilcs,labilcs,rcpar3- 
bile^. 

I II.  NcqiiciuuiLchiin.fingulurcsqux- 
dam  ex  illis  tahrcr  cOiHkiiciacis. 

IV  Difcrimcn  vaiotumaddccus  &  dc- 
dccus,idcft,mifciicoidix  &  irx  ,  non  pur- 
cmccad  omamcntuni  fcupcifcdioneai  y- 
uiucifi,  vcl  donius  Dci. 

V.Pcccaii  inmunJum  ingreHus  ,  noa 
pctiinct  a<l  pulchiitudincm  viiiucifi. 

V  I.  Cicitioinrcdlo  iullicix  originalis 
Aatujuoucfl  mcJiumadcxcqucndumdc- 


NONNVLLI.  777 

crctum  PrzdcfliDacioDts,  fluecledlioais, 
nuereprobacionis. 

VII.  Horrendum  efl  diccre ,  Rcproba-        /„  j-^, 
tionis  viamcfrcCrcationcmin  rc<lloiufti-y;^^,p^£. 
tix  originalis  (btu  :  &  co  ipfo  ponuntur  ^^yi^ 
duxDci  coDcrarix  c'rca  vnam  eandcmquc 
rcmvolicioncs. 

VIII.  Horrendum  cfl.  Dcum  non  tan-  Beza  vol.  2. 
tum  ad  damnatioais  caufas  prxdcllinalleyi,/ ^(y, 
quufcumquelibuic. 

IX.  Horrendum  eft  ,  Homincs  nudo  ^  1  .  « 
Dciarbicrio  citrapropriummericum  iux-^^^  ^^p^  . 
ccroam  morccmprxdcftinari.  ../'•• 

X.  Icem ,  Hominum  alios  ad  xcernam 
viram,  aliosad  xtcrnam  motccin  crcacos 
crtc. 

X I.  NoD  bcbe  di£lum  ,  prxparacioocm 
ad  incctitum,n6 alio transfercndamjquaai 
adarcanum confilium  Dei. 

X I I.  PcrmilHo  lapfus  io  peccatum  noa 
cft  medium  cxcqucodt  decretum  Prxdc- 
fttnationis .  fiucclcdlioois, fiuc  rcproba- 
tionis. 

X  III.  lofulfc  didtum  ,  PermifTum  rc- 
probatorum  mcticum  cft  medium  fubor- 
dioacum  ipfos  adexitiumdcftiaatumde- 
duceodi. 

XIV.  Falfumcft,cau(am  &  maccriam 
Pixdeftinatioois  ctficicntcm  &  fufficica- 
ccm  fic  in  Rcprobacis  inucaiii. 

XV.  Elc(fli  non  dicuncur  vafamifcri- 
cordixracioncmediocum  adHaem  ,  fcd 
quia  mifcticordiacft  cau(air^i)y«|wifir.qua 
ipfuinPrxdLftioactooisad  faluccm  dccrc- 
cum  cft  fadturo. 

XVI.  IniutianonexiguaChriftoinfcr- 
tur  qua  Mediacori ,  quum  dtcicur  caufa  fa- 
lucis  dtftinacxfuboidinaca. 

X  Vll.  AngcIorum&HominumPrx- 
dcftinacio  cancum  difTctuncinccrfcvcnuU 
la  Dci  propriccas  vciiq;  prxiici  pollic ,  qux 
noD  «jc^iv/twraccipiacur. 


De  CrtAtione  ,  ^  mAxhnc 
Uominis. 

I.  /^Rcatioretu  cxaihilo  cft  ailuspri- 
V>muscxtcrn',omaiijaduu  cxtcioo. 

B  b  b  b  b    1  lum 


778 


rum  Octjaequc  potcfl  rllusaiflut  illo  prior 
cllc.vcl  vtpiior  concipi.cAque  Decrccum 
dc  crcaado.omniumdccrctorum  Dcipri- 
mum,  quia  proprictatcs  fccundum  quas. 
illc  omaia  agtt  &  opciatur  in  primo  fux 
aaiuixmomeoco.  &  primocgrclTu  ciica 
iiihilum  vcrfaatur,quum ad  cxtra fcruacur. 

II.  Dcusduplicrni  Ctcacuram  ratioaa- 
lcm  &.  dii]inotum  capaccmfccit.vnam  pu  ■  } 
ta  (piritualcm  Sc  inuifibilc)  Angclos:  altci  a 
vcro  p.trtim  c  im,  parttm  rpiriiualc, 
vifibik-m,&:  iii;..  .  1  :^/it,Homincs:idqi  vi- 
dccur  vuiucrf  liuit^s  pcrfcdio  defidcrarc. 

III.  An  001)  dccueric  Dei  fapicntiam 
mul:ifci  rnor.i,& cooucniens  ftictit difcri- 
mini,q(io  in  ipljcreacioncdiflinch  fiincvc 
Dcus  in  modo  &  lationc virxxtcrux  iiis& 
tllis  imparticndq.aliccr  cum  hiSjquam  cum 
illisagcrtr.yidctut  fanc. 

I V.  Duxautcm  vniucifz  rationcsa  no- 
bis  mcntc  pcrcipi  poirunt.vt  vna  fic  per  (hi- 
ftam  lcgis  pofita:  obfcruJtioncm  ,  citra 
fpcm  venix,iiirjnlgrcflioticrcc:altci  j  vc- 
ro  pcr  reminTioncm  pcccacorum.  Quaa- 
quamctiamillis  ,  quibufcum  llriflc  6c  fc- 
cundum  rigoifn\  .ngctc  non  voluit  Dcu$ 
decrccopcicmpioriolcx,  nacurz  i^forum 
coauenicusfuciic  prxfcribcnJa.  &  cbedi- 
cntia  citra  promiflum  vcmx  poftolanda. 

V.  Imago  &  limilituilu  Dci  ,  ad  quam 
homo^ondicu!>cIl.p'irrim.id  pfam  homi- 
nis  naturam  pcrtinct ,  adco  v  t  ruic ca  homo 
nequcacclic  nomo  :  partiin  vctOiondil  t 
in  liiis.qux  fupcrn3{urjli.-t,  cakdis,  fiMii- 
tuaha  coaccrnunt.  lll.i  fuut  IntcUcClvs.Af- 
fccliis,  Voluatas  quxl  bctadl  :  ifla  vcro 
agniiio  Dci&  Diuiaotuiu  .  iufiicia,  Cxn- 
&ius,Scc. 

VI.  Fidcs  I  qua  Adamus  crcdidic  ia 
Dcum  noncftcadcm  ,  qiiod  adciTcDtiam 
6c  ubiccfta  adxqujta  actidct.cuin  fiJc ,  qua 
itlcm  crcdidit  in  Dcum  pult  prorciflioiicm 
dc  fcminc  bcncdi^u .  &qua  QuS  crcdimus 
Euangclio  Cluilli. 

VII.  Ciiia  Ixfioncm  Dci ,  Adami ,  & 
ipfiot  vf;ritaciS]dici  potcft ,  Adamum  non 
acccpiifc  ,  ncqiic  habuiilc  ia  prima  uo  ila- 
tii.potcnciiiiiproximam  ,  qmdui:  incelli- 
gcadi,crcdcoai,fac>caJi,quodiiliiacciic- 


ARTICVLI 

<fiu,crcdicu,fa^u,in  quouis  flatu.ad  qucm- 
vclluu faiflo ,  vcl  Dci  doao  pctucnirc  po- 
cuit ,  nccclTarium  circ  pocuic  :  quaaquam 
potcntiam  rcmotamhabcrc  dcbucrit  ;  fc- 
cusahquid  cllciuulc  ipfi  homtni  incroao- 
dumfuiirct. 

VIII.  Libcitas  atbicrii  coofiflit  io  co, 
qitod  homo  pofitis  omnibus  rcqutlitis  ad 
Nolcndum  vcl  oolcndum  .  iodiilcieosia- 
mcn  fitaJ  volcoduii.  vclnolccduni,ad  vo> 
lcn Jum  huL  ponus,  quam  illud.  Hxc  in- 
dilfcrcatia  tolluur  pcr  de:c:minacioncm 
prxuiam.qua  voluuTaSciicumfciibitur,  lc 
ictctiiunaiur  prxctfc  ad  vaatn,vela!rccam 
paiccmconci.idi<flioais  vcl  cootrari.  tatis, 
&  proptcrca  ooo  couliflit  illa prxdctcrmi- 
Djcio  cum  hbcitace  vuluotacis  ,  qux  ooa 
potcnti.iin  modulibrram  ,  fcd  vuira  libc- 
rum  pollulotin  ipfu  cxcrcttio. 

IX.  Ncccincas  inrcroatamrcpugoacli- 
beicati ,  qunm  cxrctoa  ,  imo  vcro  czcerna 
occcllitas  ad  agcndum  oon  occcfricacaifi 
iaccrucoicoccinccrna. 

X.  Adamus.vclhabuic,  vclparacamba- 
buit  fufficicoccm  graciam,  fiue  habitualcm 
fiuc  -iriftcntcmad  obcdicodum  maodaco 
fibi  polito.tuir.  f}  mbolico,&  cercmooiah, 
tum  moiaii. 


DeDomimo  Deitn  (resturM ,  &  ptAcl- 
puein  Ilommem. 

I.  l~^OminiumDci  io  crcaturas  nititar 
i^corrimuntcaiionebooi.quod  ipfis 
impatcituscfliquod  bonumquum  iofioi- 
ci:tii  noufit>:>6  cllipihm  Dominiumquo- 
quciiifiiiiciirn.  Dominiumauccm iofiDitii 
cl^  ,  fccuudutu  quod  Dcofjs  CnSc  Iiccac 
Ctcnturx manJarc  ,  ioferrc ommacius o- 
pcra,  vii  in  cmnibus ,  qux  fua  omnipotcn- 
tia  mandarc  8c  iufcrre  mi  pol1cc,ciuiquc  o  • 
peram  '.-xcrccrc. 

II.  Non  cxtcndit  fc  crgo  coufque  Do- 
miniuti;  Dci ,  vcCrcatura rarionalc.xtcr- 
na moric .itrucrc  poUct ,  vcl zcerox  morci 
dcltinarc  «.ica  tpliusCreaturxmcricum. 

III.  Fa  famcigo.Dcum.  fiquasCrea- ^''"•^^J- 
turas  ( lodctiuicc  przfcitas )  dclliuauita:  dtPrAdtJt. 

cica- 


NONN  VLLI. 

crcauii  adexitiumcitravlbmpcccatitan-    mitans  CAu(a  c(i 


<]uam  caufx  meritoiia;  confidcrationcm, 
tamcn  iniuftitix  accufari  non  polfc  ,  co 
quod  abfolutum  lus  Dominii  inillosha- 
bcat. 

Luth  Je_j       '^'  '  Luf^ioc  glotix  Dos  in- 

StrH  Arbr  ^*"^'^"'^^*^  ^l^^o '"^*^  P'*'!''  Dcusimmcri- 
'cum  dainnarc  .•  qucmadmodum  luminc 
cratix  nunc  intclligimus,  quo  lurc  Dcus 
falucc  immcritos  &  pcccacorcs  ,quodta- 
naen  pci  lumcn  natu:x  non  capimus. 

V.  LoQgc  falfius,  Homincm  tcoctiin 
liac  voluiitatc  Dciacquicfccic,  imovcro 
A(  Dco  gtatias  agcrc.quod  fc  fcccrii  in- 
ftrumcntum  gloiix  diuinx  ,  pcr  irain  & 
potcQciam  in  fuo  cxitio  xcctno  dcmon- 
ihandx. 

VL  Dcumdcfuofarcrepofrcquicquid 
vulc.  ac  non  velIeo''qucpofi'c  vcllcdcfuo 
faccrc  quicqutd  fccunJum  infinicam  po- 


779 

&  fic  voluncaccro  vna 
cum  ip(a  Voluncacc  decermioat,  atfliooc 
non  prxuia  ,  fed  fimultanca,  vt  loquuo- 
tur. 

I V.  Permirtio  Dci ,  qua  pcrmittit  ali-  Vrfn  </o 
qucm  labi  in  pcccatum,noorc£ledcfioi-  ProuidTo. 
tur  giacix  diuinx  fubilra<flio,  qua  Dcusi/*''-!/?' 
(dum  voluncacjs  fuxdccrctaper  creaturas 
rationalcs  cxfcquitur  )  aut  voluotatcm 
fuam,  qtfa  iilud  opus  ficii  vulc  Crcaturx 
non  patcracir.  aut  voluntatcm  cius ad  ob- 
tcmpcrandum  io  ca  adliooc  diuinz  vo- 
luntaiiaoDfic£lir. 


L 


De  Vrxdeflinatione  in  (iatu  prim^ 
auocorifidtrata. 

DEum  cx  Hominibus  cotifidcratis 
10  putis  nacuralibus  Cvclcicrafu- 
tcatiam  &  abiolutamdcfuofacercponcc.    pcrnaturalia  ,  vcl  cum  fupcrnacurahbus; 

confttcuific  fiogulaics  homtncsquoidam 

Df  Prouidcntia  Dei. 

I.  Rouideocia  D  e  i  cll  fubordioara 
1-  Cicationi :  &  proptercaneccficcft, 
ircio  Croacionem  hoo  impiogat.'  quod fa- 
cercc  fi  vfum  Libcti  arbitrii  lahibcrcc  io 
homiocvcl  coocurfum  fuum  ncccfiarium 
illi  dencgaret ,  vcl  ipfum  homincm  ad  a- 
Ijum  fincm  vcl  ezitium  diiigcict .  quam 
cui  conditioni  &  ftatui  in  quo  creatus  cft; 
nt  confcutancus,  hoc  clt,fi  fic  rc^at  &  i;u- 
bciuct  hojr.incm  vc  viiiofus  oeccnjrio 
fiat,quo  Dcusgloriam  fuampcr  pcccatum 
«ius,  tum  lufticix.cuin  mifericordtx.pacc- 
fbccrc  poifii  ,  iuxta  Coofilium  atcraum 
fuum. 

II  Ad  prouidcnciam  Dci  pcrtinct  agcrc 
&  pcimtttcre:  qux  duo  cohjndunctit,  quu 
pcrniilTio  IX  piitcxtu  ,  qun.l  otjuij  ^irc 
oon pofiic  in  i^tonwm  ii.ui;>iur. 

!U.  Prouidcoti.1  diuma  non  dcrerminat 
voluucatcm  !ilicr.in>  a.^  vnam  l.  oiuiadi- 
Mioois.vcl  conirjiiciaiis  partem  .  dcrcr- 
minatiunc  fctlicctpixccdcutciplam  voli- 
tiooem  aifljalcm  :  altocjuia  cuin  volunta 
tt  ipla  coocuircns  >  olicionisipiiusconco- 


dcctcto  cle^ionis  ad  fupcrnaturalemfcc- 
licicatem  euchcrc ,  alios  vcto  ia  aatara  te- 
linquercvcrum  noo  ci^. 

IL  Et  pcrperam  dicirur,ad  racioncm 
vniuerfl  pcrtinerc ,  vtaliqui  homiocsidc- 
xtris  ,  aliqui  a  fintlbis  colloccotur,  qucm- 
admcdum  ratio  Ari.hitcdon>ca  poltulat, 
vtnonnullilapidcsinlinilho  ,  aliiiodcx- 
tro  Ijtccc  colloccoturdomusxdificandx. 

I I I.  Pcrmjfiio .  t^ua  Dcus  pcrmittit ,  vc 
aiiqui  a  finc  fupernacuraliabcricoc,  malc 
jfti  Prxdcftinationi  fubordmatur:  pcrti- 
oeccnimad  prouidcntiam ,  Cicacutam  ra- 
cionalcnijfux  natuix  conutniilitcr,adfu- 
pernaturalcm  foclicitateni  deduccri . 

IV.  PerroilTio  ctiam,  qua  Dcui  pcimific 
pnir.os  homincs  in  peccatuni  labi .  pcrpc- 
rain  illi  Pixdcftiaatiooi  VMidiaata  cfic 
dicuur.  ^Hk 


De  Ptccui  caufa  Vhtiurfe. 

I.  Vanquam  peccatum  non  nifi  a 

crcjiuraiatioaaltpacr3iipofnc,& 
ptnprcica  ro  iplo  pcccatum  cfic  dcfinac» 
fi  Dcoadiciibjtui  cius(.iufa.  tamcn  i;ua- 
Bbbbb    j  dtuplici 


7So  ARTICVLI 

diuplici  ar«'jincnto  videtur  noftiis  Do- 
tiloiibus  impingi  poflc  i  quod  cx  ipfoium 
doihin>i  fcquaiur ,  Ccuui  Autorcm  circ 
I'eccati. 

1 1.  Ratio  prima  ,  Quja  doccat  Dcum 
prxcifc  ftaiuiirc  (  ciira  pcccati  pjxuifior 
ncni )  gloriam  fuam  pcr  luflitum  puniti- 
uam  ,  &  mifcricoi  Jiam  in  nonnuUorum 
Cilutc ,  &  aliorum  damnationc  dcclararc : 
vcl  V t  aliijDcum  (tatuincgloriam  fuam  il- 
luflrarcpcr  gratix  falutikia:,  fapicntix,  | 
irx ,  putcntix  &  potcftatis  libcriimx  dc- 
monrtiatioQcm  ,  m  noDnullorum  fingula-  ^ 
tium  hominum  falutc  ,  &  aliotum  damna- 
tionc  a::crna,  quod  linc  pcccati  in  mun- 
dum  ingrcflu  ficri  ncquiti  ncquc  fa<5lum  | 
cft. 

IH  Ratiolccunda:Qiiiadoccnt,Dcum 


tionc  cucotus,  noQ  tantum  pofcotia ,  pro- 
ptcr  Dccrctum  aliquod  Oci  prxccdcos,  la 
adutn  non  dcduccnda ,  autpotius  impof- 
fibili  vt  in  adum  pciduccrci  ,  pcr  ip(um 
pia.-ccdciisdccrccum. 

II.  Adam  liliere&  vrluncaric  pcccauic 
citia  vllam  ncccflitatcm  vciintcinam  vcl 
cxtctnam. 

III.  Adam  Don  cft  lapfus  cx  dccreto 
Dci,  noa  cx  ordiuationc.  non  cx  dcfcrtio- 
nc .  fed  cx  puraputa  pcrmilTionc  Dci ,  qux 
nulli  vcladfalutcm  vclad  niortcm  Prxdc- 
ftinarioni  fubordnutui  ,fcdadprouidca- 
tiampcttinct,  quatcnus  illacootta  Tixdc- 
ftinacioncm  diftinguitur. 

IV.  Adam  uon  cftIapfu$QCCciratio,QC- 
qiic  dccicti,  ncquc  ordinationis ,  ncque 
dcfertionis  ,  ncquc  pcrmiflionis  rcfpcau. 


vt  ad  illum  fummum  &i  poftrcmum  fincm    vndcconftat ,  quid  luJicti  dc  ciufniodi  di- 
pciucnirc  poflii.ordinaflc,  vthomopcc- 
carct &  V  itiofus fictct ,  qiio  viam  fibi  Dcus 
paicfaciat  cxfcqucndo  ifti  dccrcto. 

IV.  Ratioicitia.  Quia  doccDt,Dcui« 
homini  graiiam  ad  vitandum  pcccacum 
ncccfl*ariam  &  fufficicntcm,  vcl  dencgaflc 


disficridcbcat. 

V.  l  aicorGncinliancquailligatifunt,  CmImi  UI;  }. 
conditioDismifctiam.Dci  voluotatcdcci-  InJl.CMf  if* 
diiic  vniucifosfilius  Ad£,&c. 

VJ,  Difcitis  vc;bis  hoccxftarcDCgant 
dccretum  fuiflr  a  Dco,  vtfua dcfcdliooc 


vcl  fubftraxiflc  autcquam  pcccarc: :  quod    pcrirct  Adam. 

tantundcm  cft ,  atqui  li  homini  lcgcm  po-       VII.  Dcus  prxfciuir,  qucm  cxitum  cflcc 


fuiflct.ipfi  fimplicitcr,  fccundumnatuiam   habitui  jshomo.quia  Jccrctofuofic  otdi- 
ipfam  prxftitu  impoflibilcm.  nauit. 
V.  Ratioquarta  :  Quia  ttibuunt  Dco  f  VM 


mini 


nonnullas  a^liones ,  pattim  cxtcrnas,  pir 
timmcdiaras,partimimmcdiatas.quibus  dilpci.iauit 
pofitisnoD  potuit  non  peccarc  neccllitate 
confcqucniis,  &  rem  iplam  antcccdencc, 
qux  libcrtatcm  omnino  tollit .  citra quam 
tamcD  homo  pcccati  pcrpctrati  icusccn- 
rcriDcquit. 

CAlH.IffJlit.  V I.  Ratio  quinta.Addi  pcflunt  ciufmo- 
ilf.i.i},     di  icftimonia,  vbi  cxprcrtis  vcrbis dicunt 

Rcprobos  pi^pdi  nccciritatcm cuadcic 

ooopoflc^^Ktim  quumcx  Dciotdina- 

tioneioiiaHnhu 

milia. 


Ocus  Don  modo  cafumprimi  ho- 
cuidit ,  fcd  aibitrio  quoqua  fuo 


De  peccato  origtnis. 


huiuf[nodiDccciritas,&  fi- 


De  laffti  Ad.tmt. 

ADam  potuit  pcrftarc  io  booo,  & 
Doo  pcccarc ,  idquc  adlu  ipfo«  ra- 


I.  Eccatum  origiois  doq  cft  illud  a* 
L  Aualcpcccatum.quo Adamlcgcm 
dc  atborc  fcicntix  boni  &  malitraofprcl^ 
fus  eli ,  &  propccr  quod  nos  omocs  pecca- 
torcs  confticuci  fumus ,  &: rcitacli  coodc- 
moationis&  mciiis. 

II.  Aii  pcccatum r.n^inij ac  cautuni ca- 
rcntta  lullitix  otigiuahs,  &  iantftimoQix 
ptimxux  cum  inclinatioac  ad  pcccao- 
dum,  qux  At  antca  tn  humine  fuicliccc 
nun  ua  vchcmcoc ,  orquc  &  inordinara  vc 
nunc  cft.proprcr  amiirum  fauorcm  Dcij 
nialcdi<ftiotcin  eiufdcm  >  &  amifriooem 

eius 


NONNVLLI. 


«iu$  booi>  quo  in  ordinctn  tcdigcbatur: 
An  vcro  couirarius  quidam  habitusiufti- 
tjx  &  ranelimoDix  infufusf  vclingrcirus 
acquifitusjipoft  pcccatun»  pcrpctratum. 

III.  AnpcccaiumonginisHomincsfa- 
ciat  rcos  irxDci,  quum  iamantcpreptcr 
pcccatum  adlualc  Adami  pcccatoics  con- 
ftituti fint,  &  rei  damhationis fjth. 

IV.  Adamus  confidcraius  in  lioc  (latu, 
poft  pcccaium,  St  antc  rclhtuiioncm,  non 
fiiit  obti£  acus  ad  pocnam  &  obcdicntiam 
fimuljfcd  t.iutum  ad  panam. 


De  Prjcdefltnatione  llominis  ,  partim  in 
Jlutuprimxuo ,  pMrtim  ///  Upfu  lon- 
Jider,itt. 

Trelcs.Infi.^-  D  Erpcram  dicitur  Prxdcainatio- 
/    dcPrld  (  vi  Reprobationi  op^onitur ) 

'  matcriam  cHc  homincm  communitcr ,  fcu 
abtolutc ,  ft  prxordinatio  finis  rcfptciatur .- 
fi  vcromcdiorumadfincmcflchomincm, 
arc&  infe  pci<tutum  &  rcum  io  Adamo. 

II.  j^quc  malc  R.-probationem  aliam 
cdc  paHiuam  fcu  ncgatiuani  ,aliain  aHit- 
matiuam ,  fcu  adiuam :  illam  cHc  ante  o- 
•  mncsrcs,&  caufasinrcbns.autarebuscx- 
flituras ,  prxci^nitas  auc  coniidcratas ,  a- 
^um  cuin  cHc  rcfpcdbuum  pcccati  ,  & 
Prxiljmnationcmdici. 

lli.  Difpicututquomodoifti  Joif^rinx 
coaacnicnter  dicantur  bxc  fcqucutia 
Impulfiua  caufa  Prxdcfltnatioois  illius  cd 
bcncuolusafFcdus  voIuntatisDci  inChii- 
fto  &  Prxdcihnatiocft  adusDcixtcrnus, 
qiM)  ftatuit  aliquas  crcaturas  grarix  &  glo- 
rixfux  paiticipcsfjcctcin  Chiifto. 

I  V.  Inlullc  dicitur  ,  lulhm  di.fcrtio- 
ncm  Dci ,  qua  gratiam  homini  Rcprobat o 
noncoofcit ,  3c  quxad  Pixdcftinationcm 
cia(quc  cxlccutiuncm  pc:tiuct  ,  cflc  ei- 
ploijtionis.  Ethocipfurocuro 
.lorcd.clis  conciliuri 
acqutt. 


Deprddeftinationepofi  lapfum  con^ 
fideraeu. 


I.  A  N  Dcus  ex  humanogcnereIap(u» 
(cu  mafla  coriuptionis  &  pcrditio- 
nis ,  nonnullos  fingulares  prxcifcclcgcric 
ad  vitam  ,  &  alios  prxcife  reprobarit  ad 
mortcm,  citra  vllam  altcrius  booi,vcl  mali 
conlidcrationcm .-quod  cx  dccrcioiufto, 
tufri  gratiofo  ,  tumfcuctoritconditiorc- 
quifira  in  obicdo  quod  Dcus  clcdutus 
vcl  faluaturus  vcl  rcprobaturus Sc  damoa- 
turutcft. 

II.  An  vllus  homo  proprer  folum  pecoa- 
tum  Adami  damncturroortextecoa. 

JII.  An  fic  q\c^\  (aluciuur  ncccflario 
proptcrcrticacitatciugtatix,  qux  ipfisiic- 
ftinata  cft  taotum  vt  noo  poflint  non  illi 
allcntiti,  vipotcquxcft  irrcfiftibilis,  & 

I  V.  Ao  fic  rcprobati  damncntur  nc- 
ccflario ,  pioptcrca  quod  aut  nulla  illis  dc- 
ftinatafitgraiia  ,  aut  non  (uHiciens,  YCiUi 
aircntiri.i  crcdcrc  poflinc. 

V.  An  potiusiuxta-rf»^«y?i»«»>ficeIc- 
«fti  cerco  faluaotur, proptcrca quodDeus 
dccrcucric  gratiam  illis  adhibcrc  prouc 
congruum  nouit  vt  lUi  pctfuadeantur  8c 
Glucnturiquanquam  fi  intcrna  gratia  efH- 
cacitas  fpcdctur  poflinc  per  illam  noa 
promoueri,  & 

VI.  .\nfic  Rcprobati  ccrtodamncnrur, 
proptcrca  quod  Dcus  illis  non  appUcac 
gratioxn  prout  congiuam  noutt  :  quan- 
quam  interca^ratia luflicicnti ficafiician- 
tur,vtpoirint  allcutiii  &  ialuaii. 


Dedeiretis  DetfulKtem  Hominumpcccd' 
toTum  toncerneiitibm  exproprt» 
fenfu. 

I.  Rimum  dccrctum  dc  faluandisho» 
1  minibus  peccatotibus  cft ,  quo  fta- 
tuit  Dcus  filium  (iium  lcluin  Chtiftum 
conftituctc  $aIuatorcm,Mcdiatorcni,R9- 
dcmptorcm,  Saccrdotcm,&  quipcccaca 
expiet,  &  Sjlutcm  amiirim  tnciito  obc- 
diintii  l*ijxi..curcjrr ,  5v  .li!"'-.  .ifct  effica- 
cia  fua 

II.Sc.. 


A  n  T  1  C  V  L  I 


II.  SccuuJum  dccrctum  cfl,  quo  L  cus 
ftatuit  RcripifccDtcs  Fidclcsingiatiam 
rccipcrc  •  coufi:|ucpcikuct2nte&Gluaic>D 
CKrillo.  proptcr  Chtillum,&  pcr  Chii- 
Aum.  ImpoTDitcutcs  vcro  &  iucrcdulos 
fub  pcccaco,  &  ira  iclmqucrct  &  condc- 
maatc  tanquam  aChrilloalicoo&. 

III.  Tcitium  Dcctctumcll.quollatuit 
Dcus  mcdia  ad  Rcfipirccntiam  &  Fidcm 
neccllaria.  ruHicicntia>  cfficacia  admini- 
llrarc.  Et  hxc  adminidritio  dirigitur  luxia 
fapicntiam  Dci.qua  nouit  quid  mifcricor- 
diam  &  fcucritatcm  dcceat ;  &  iuxta  ciuf- 
dcmiulbtiasn.quafapicntixrcqui  &  cxfc- 
qui  paratuscll. 

I  V.  Hioc  fcquiturquattum  dccrctum 
dc  hifcc  nnguIattbuspctronisraluandis5c 
illis  dacnoandis :  quod  nicitur  prxfcicntia. 
&  prxuifiOQC  Dci,quaabxtcrooprxao- 
uit  quinamcfrcQcpcrcalcmadmioinratio- 
ncm  gratix  prxucnicntisauxilio  cicdituti 
&rubrcqucQtis  pctrcucratuii  ,qui  vcro  noa 
ctedicuri  &  noo  pcrfcueracuri. 

V.  Hincdicicur  DcusnolTcquinQtruii 
&  huiusccrtuscd  Dumciaiscumfaluando- 
rum  cum  damnandorum  .  8c  quod  &  qui, 
idcd,  vcIoquuQcur  &  maccrialucr,  &  tor- 
iralircr. 

VI.  IUudfccundumdccrccumcfl  Prx- 
dcdinatioad  falutcm .  qux  eft  Fuodamco- 
cum  ChriQianinni ,  falutis  &  ccttitudinis 
Hc  (alucc.Matciia  Euangclii,-Summa  Apo- 
(lolicxdodrinx. 

VII.  Illa  rcio Prxdcftinacio.  qua  Dcus 
dicixur  dccrcuiflc  crcacuras  fingularcs  pcr- 
fonas(aluatc,  &lidcdoQarci  ocquc  fuoda- 
mcncum  ChtiauDifm%A>  Qcquc  ialutis, 
ncquc  ccrcicudiois  dc  falucc. 

De  Qhrijlo. 

I.    A  N  pecc«co  io  muadum  iogrcflb, 
QOD  fuciit  aliud  rcmcdium  cx- 
piatidi  pcccacum  >  fcu  facisfacicndi  Dco. 
quam  pcr  mortcm  Filii  Dei. 

II.  AohumaoanaturainChriflo  qiiip- 
piamhabcata  A«-/«immediatc'id  cfl  citia 
inccrueocum  Spixitus  lancli )  quamfolam 
fubllanciam. 


j     III   Anfanda  Cliiilli  cx  Spiiicu  fjnilo 
!  conccptio,  &  cx  virgioc  Matia  naciuicas 
horlum  ccDdac,  vc  oaturx  nofbix  corru- 
ptio  tcgacur,  nc  ia  coufpcflum  Dci  YC-' 
niar. 

IV.  An  faoda  Chridi  vita.  in  qua  o- 
mocm  luriitiam  luxca  prxfcripcum  lcgis 
moralisdc  Chancatc  Dci.  &  1  roxiiaiimo 
plcuic.  horfumtantumficut,  vtChridus 
fic  Saccrdospurus  &  inaoccos ,  &  viflima 
locoQcaminaca :  ao  vcro  ctram  vt  ilLi iudt- 
cia ,  noflia  coram  Dco  fic  luAicia ,  &  hac 
raciooc  pro  nobis ,  id  cfl ,  nomiQC  Doilro, 
viccaoflta,ab  ipfo  prxiLca. 

V.  Ao  qux  ChriHus  palTus  cfl  ance- 
quam  antc  tiibunal  Pilati  Qacucrccur,coa- 
currautcumiis,  quxpoilcapanuscfl  ,a(l 
pcccocorum  purgacioncm  ,  rcdempcio- 
ncm,  cxpiacioucm}  iccoaciliatioocm  cum 
Dco. 

VI.  An  oblacio,qua  Chridus  lc  pacri  ob- 
cultc  vidtimam pro pcccaco ,  ica fadla (Icia 
crucc.  vc  Chiiilus  fcipfum  &  (anguiacni 
fuum  Patri  io  ca:Io  non  obculciit. 

VII.  Anoblatio.quaChiiftusfcPatri 
fuo  in  ctrlis  riDguinc  proprio  adfpcrfum 
prxfcntac,  nou  (icadiopcrpccua&  conci- 
Dua,cui  incctcclTioiiuutttur. 

VIII.  An  rcdcmptiofancuinc  Chtifti 
parta,  non  ntomnium  (inguTatiam  homi- 
numcommuu'S,fccuniluniamorcm  &  di- 
Icfliontm  Dci ,  qua  Mundo  Filium  fuQtn 
dcdit :  quanquamiuxtadccfctumpcrcm- 
pcoiium  dc  (ulis  Fidclibus  (aluaudis  ,  ad 
DoHQullos  tantum  pciimcat. 


Dt  vocatione  PcciMcrtim  ad (ottimunio- 
nem  cum  Chrtjlo ,  &participatio- 
nembonortimipfius, 

I.  TTOmo  pcccator  habcc  poft  pecca- 
i  1  tum  pcrpccracuni  cam  lcgis  nori- 
tiam  ,  qux  fufficicilltaccufando,  conuia- 
ccDdo,&  condcmnando  :  caqucipfa  nott- 
cia  pcccft  Dco  vocantiillum  ad  Chiiftura^ 
fcruirc.  vccumad  paoitcociam ,  &Chii- 
ftum  confugcrc  compcllat  pcr  candcm. 

H.  H6- 


NONN 

n.  Homo  irtegeoicas  potcft  plura  opc' 
n  cnih  cxtcroa  omittcre  quam  omittit ,  Sc 
plurj  opcracxtcrnat  maadataa  Dco»  ptx- 
ftarc  ,  quam  pixftat,  id  cft.locomotiuam 
alitci  &  niciius  regcte ,  quam  rc^it ;  quaa- 
<juam  fi  id  fiiccict.  miiiJ  co  iplo  racrcrc- 
cur. 

III.  Vocatiotiis  diftribucio  in  incetDam» 
&  cxternam .  noa  c(l  diQributiogcDCtis  io 
fpccics,  Huc  totius  io  partcs. 

IV.  V'ocacio  iDtcroa  coaciogitetiamiis« 
qui  non  adcatiuntur  vocaiiooi. 

V.  Omncs  irregcniti  habcnt  libcrum 
arbitrium,&:  potcntiam  Spirituifanftorc- 
ridcodi,  gratiam  Dci  obUtam  rcpudiandi. 
conftiium  Dci  aduccfus  fc  contemncodi, 
Euangclium  gratiz  repudtaodi ,  ci  qui  cor 
pulfat  non apcricndo,  idquc  aftu  iplo  pof- 
lunt  fiiccrc ,  citra  difcrimcn  vUum  Elcfto- 
ium.&  Rcproborum. 

VI.  Quofcunquc  Dcus  vocat>  illosfe- 
rio  vrcac,  voluntatc  dcndcraote  illorum 
Rclipifccniiam  &  falutcm.-  oequccHvlla 
Dci  dc  illis  vci  circa illos .  quos  vocat  voi- 
formitcr  coofidctacos  vofitio  ,  ifti  vo- 
luotaii  vcl  aiHrmaciuc,  vdocgatiuccoa- 
traiia. 

VII.  Dcus  noo  tcoccuromocsraodos 
poflibilcs  Hbi  vfurparc  ad  omoiumlalua- 
cioaem  :  officio  luo  fuatfluscft ,  quaodo 
vcl  vQum,  vcl  plurcs  vfurpauitadfaluan- 
dum. 

VIII.  Vocationi  Diuinx,quumprimum 
fit ,  &  t  cpulfa  noQ  c A ,  (inis  ooQ  cic,  ocque 
proximus,  ocquc  a  Deo  iotetiius,  vc  liomo 
rcddatur  iocxcufabilis. 

IX.  D  ufirina  qux  hotfum  caotum  pace- 
fit ,  vc  rcddat  auditorcs  locxculabiles,  oon 
patcd  tcddcre  iocxcuiabilcSt  oequeiute, 
QcquecHRcacia. 

X.  IusDci,quopoccilpo(lularefidcm 
ia  Chriitum.  ab  iis,qui  potcatiam  credcn- 
di  iil  cum  non  habcoc ,  &  quibusqraciam 
ad  crcdcadum  neccllariam  &  futHcicatcm 
darerccufae ,  citra  mcriium  ob  graciara  re- 
pulfam,  aoaniciturco.quod  Dcus  dcdctit 
io  Adamo ,  io  primaruo  Aacu ,  &  in  co  o- 
mnibus  homiQibuspoieatiam  cccdcadi  io 
Cbtiiliun. 


V  L  L I.  7S5 

XI.  lus  Dei  quo  pocefl  condemoare 
cos ,  qui  rcpudiant  Euaogcliu  mgratix ,  & 
quo  adlu  ipfo  coodcmoac  imniorigeros> 
1100  oiritur eo ,  quod  potcociam crcdcodt 
io  Adamo  acccpcam  fua  culpa  amtfc- 
tioc. 

XII.  Ncccflario  poaeoda  cft  graiia  fuf- 
ficicos.qua:  camea  ciFedum  uoa  fottitac 
culpa cius cui  contiogit :  iecus iufliiia  Dei 
in  cooderaaatioQe  iofidclium  dcfcodi  noa 
poccfl. 

XIII.  Efficacitas  graciz  (alucaris  oon 
coodftic  cum  omoipoccncc  a^liooe  Dci» 
qua  fic  agit  ioius  io  meote  &  iu corde  ho- 
niinis.  vt cui illaactio imprimitur illc oon 
po/ric  Qoo  aflcotiri  Deo  vocaoci  ,  fea 
qiodidcmcft  >  graciacdaon  visincfiRiv 
bilii. 

XIV.  Angratiae(Ecaz,  &fu(ficieosr»> 
£ic  diftioguaoiur ,  fccuodum  vocationcai 
coogrtiam>&  doo  coogruam:  vc  cfHcax 
illx  dicacur.  qua  vcicur  Dcus  fccundunt 
propoficum  prarcifc  (aluaadi  fingularcnt 
aliqucm  homincm.prouc  oouic  coogruum 
vc  illc  moucatur,  &  pcifuadcatur  vc  ob- 
ccmpcrec;  Sufficicosveroilladicacur>qtii 
vcicur  noo  ex  propofico  cali,  quaoquam  cz 
amorc  gcocrali  ccga  omncs  oomioes  illa 
aiKciaccooaullos ,  quorum  camco  pcrcia- 
pcorio  dccreio  (laiuic  ooo  mifcreri. 

XV.  Efficacicas  qaxdiftiodlaeftabcf. 
ficicociaipla  ,afu£cicmiadiffcrrc  aoa  vi- 
dccur. 

XVI.  Qai  vocaciooi  Dciobtemperaor» 
illilibccc  ancociuocurgracix ,  ab ca  camca 
cxcitaii,  impuin ,  trai!)i  .adiuci  &  coipfo 
momcoio  quoaiFcaiiuacur.  poteiaacaon 
alTcncici. 

XVII.  Homofchabetiniaiciocoouer- 
fioois  fux  merc  patliue ,  id  cil .  quanquam 
ai5liooc  vicali,ide(l,feQfu  pctcipiai  gra- 
ttaro  vocantcm ,  caroco  oon  poreu  ooa  il- 
bm  accipere>&  fcocir«,  acvbifcatitgra- 

tiam  mcQicm  &  coratHcientcm ,  U- 
bccc  aircocicur ,  iu  vc  poflic 
Boa  alTcatiri. 


Ccccc     '  Bo 


7»4 


De  PcemtenM. 


I.  T^OiIlriDadcpochitentia  non  cfl  lc" 
l^galis, fcd Euangdtca, id  cfl  ,  noa 

ad  Legcm  >  fcd  ad  Euangclium  peitiact: 

quanquam  Lez  ad  pacDitcotiam  follicitet 

9c  impcllat. 

1 1.  Agnitiopcccatoiura  ,  dolor  ob  pec- 

catum>dcilderiumliberatioD«  ,  cumpio- 

pontoviiandipcccatum  ,  Deo  grata  luat 

canquam  cooucr(iontsinitialia. 

IlLNoofuDt  pioprie  loqucodo  ipQ 

caiDts  feu  peccati  iohabiuDtis  mortifica- 

tio,fcd  Dcccnjrio  prxccdaoca. 

IV.  ranitcntia  tidc  in  Chriflum  prior 
cfl:  poftcrior  vcro  tlla  liidc  qua  cicditur, 
Deum  vcUe  pcroitcotem  lo  gratiaxn  rcci- 
pcrc. 

V.  AopacDiteotia  ludxredelcgahsdi- 
cator. 

V I.  Ao  ranitcntia  fcu  rcfipifcentiaTy- 
rioium  &  Sidonioium.dc  qua  Chriflus 
MMttb.w.  Cmulata  &  fida,  an  v  cra  fuiilct. 


De  Tide, 

I.  iridcs  luflificans  non  efl  ,  qua  quis 
X  ciedit  fibi  proptcrChiillum  rcmin"a 
c(rcpcccata:iUaeDtmfidcs  fcquitur  ipfam 
iuftificarioDcm  fcu  rcmifTioncm  pcccato- 
ium,qaz  cft  cffcAusFidci  iuftificantis. 

II.  Fidcs  iuftificans  ooo  eft  qua  quis 
crcdiifc  cle«nume(re. 

II I.  Omocs  homincs  noo  teocDtur  crc 
dcre(ceIcAosc(rc. 

IV.  N otitta  &  Fides  qua  quis  fcit  S:  cxc 
ditfecrcdcre  ,  oatura  prioreft cafcicotia 
&  fidc,  quaquis  fcit&  cicdic  fe  elcdlum 
efPc. 

V.  Vodc  iudicium  ficri  potcft  ,  dc  co 
quodaliquaodo  dicitur,fideicm  &  elcAu 
tcocii  crfdcrefc  clcftum  clTc. 

VI.  JidcsiudificaDS  cft  qua  creditarin 
IcfumChriftum  ,  tanquaminSaluatorcm 
Crcdcotium  vniucrfc  &  fingulotum,etiam 
ipfiusqui  crcdic  &  pcr  Cbriftuo)  ioDcum 
iuftificaDtcm  im^ium. 


ARTIC  VLI 

VII.  Fidcs  Euangelica  &  faiuificans 
tantx  eft  ezccIlcDtix  ,  vt  ezcedat  totam 
Daturamhominis,&  omncm  ciut  intclle- 
dum  ctiam  Adami  io  ftatu  iotcgritatts 
cooftituti. 


VIII.  Dcus  noD  poteft  iure  Fidem  ia 
Chriftum  poftulare  ab  eo  quem  voluoiatc 
abfoluta ,  iiuccitra  vllius  peccati  coofidc- 
lationcm.due  vtia  Adamo  Lapfumrcpto- 
bauit .-  idcoquod  Cbiiftum  ipfi  prodc^fe 
ootuit,fcupocius  vc  Cbiiftusilii  ooo  pro- 
dclTct  voluit. 

IX.  Fidcscft  dooum  Dei  gratiofumSc 
gratuicum,  datum  fccuudum  adminiftra- 
tioncm  mcdioium  ad  fincm  neccflario- 
rumduccntcm  ,  hoc  cft  ,  quam  poftulac 
iuftitia  Dci  vel  in  pattcm  mifcrtcoidiz 
vcl  feucritaris,  non  d.-)tum  fccundum  prx- 
cifam  voluncatcm  faltiandt  fingulatcs  ali- 
quothomincs.  Eft  cnim  condiiioin  ob- 
icdofaluando  rcquifita,  jcprius  quidcm 
condicioquam  mcdium  ad  faiuicm  obti- 
Dcndum. 

X.  Fidcs  faluifica  eft  Elcdorum  Dci, 
non  cft  omaium,peruetfoium ,  &  fcclcra- 
torum  homiuum  ,  uon  rcpellcntium  fci- 
moDcmgratix,  &  viia  xtcina  fc  indieoos 
iudicaotium,aonSpiiitui  Saoflo  tcfiRcD- 
tium.noncoofilium  Dciaducrfus  fc  fpcr- 
Qcntium,uequc  coium  qui  non  (unt  ordi- 
oati ad  vitam  xteroam.  Nemo  credit  io 
Chriftum  oifi  quiaotcapcrprxucnicotem 
gratiamdifpofitus  &  paratus  cft  vitam  x- 
tcinamaccipcrccacnndicione  qua  Dcas 
cam  date  vuitiiuzia id Iomh.j.  Si  quis  vo- 
iuciit  cius  volunratcm  czcqui ,  cognofcct 
dc  do^noa  vtrum  cz  Dco  licao  ego  cz  mc 
ipfoloquar. 


De  Regeneratione  &  f  egenerdtis. 

I.  Y\  Fgcncrationis .  qux  iohacvitafic 
fxpcrSpititus  Chti(ti  fubic<Jlumpro- 
zimum,  cftmcDS&affedoshominis  .  feu 
voluntas  fccundum  modum  naturx  coo- 
fidcrata :  non  voluntas  fccundum  modii  Ii- 
bcttacis coDfidcraca:  oon  coipus  hominif» 

quaa* 


NO 

quaoqusm  h*mo  pcr  mcocetn  &  afTc^lum 
Rfgcucratiooc  rcnouatus>aclu  bchc  vc- 
lit,  U.  pcria(\iumcn:a  corpotca  benc  opc- 
rctur. 

II.  Quaoquam  rcgencratio  non  vno 
momcnto  ,  fcd  ccttisgradibus  &  intcrual- 
lis  pciBciatur ,  tamcn  (imulatquc  lccun- 
dum  cflentiam,  hcc  cAipcr  rcnouationem 
mcntis  &  aftl-dluum  pcrfccta  cft,  homi-' 
ncmfacitfpiritualcm,  potcutcrn,  adpcc- 
cato  pcr  gratiamUcialTiftentcmrcfiucn- 
dum  .-  vndc  ctiam  a  przdominante  in  co 
fpiritu  fpiiitualis  dicitur  oon  carnalis, 
quanquam  adhuc  habct  io  fc  carncm  con- 
tra  fpiritum  coocupifccotcm :  dicunturc- 
nim  illa  oppofitccaraaIis&  fpititualis,  & 
fccundum  pattcm  poiiorcm  &prxdomi- 
nafttem. 

lil.  Rcgeniti  pofrunt  plus  vcri&Dco 
placeotis  Booiprxflatcquamprxdanc.  & 
mali  omittcrc  quamomittunt:idcoqucn 
aonprx(lant&  omittuntquoddcbcot,  id 
ooQ  vlli  DcidcctctoautgratixinclHcaci- 
cati,  fcd  ipforum  rcgcnitorum  ncgligentix 
tribucndum  cft. 

IV.  QaidicitrcgcoitospofrcpcrChri- 
fti  gratiam  Lc£cm  pcifcdc  prxQarc  in  hac 
vtta,  illc  oonPcIagianusctl,  ncqucgratix 
Dci  facit iaiuriam ,  ncquc  iuftincatioQcm 
cxopcribusdabilit. 

V.  Rcgeniti  poiFuhc  cx  propofico,  & 
conrra  confcicniiam  pcccarc,  &  confcico- 
tiam  fuam  ficpci  pcccatum  vaftarc,  vtab 
ea  oihilaudiaac ,  nin  coodcmoationis  fcn- 
tcotiam. 

VI.  Rcgeaiti  poirunr  peccatis  fuis  Spiri- 
cum  Sandtum  contriftarc»  adcoviillcad 
tcmpus  vfquc  •  dumad  pGcniicotiam  Ic  rc- 
duci  patiaoiur.  vim  & cfticaciamfuam in 
lilisnoQcxlcrat. 

VII.  Rcgcnitinonounificpeccaut,  fic 
vaftant  coufcicntiam  ,  fic  Spiritum  San- 
«Itumconciiftant. 

VIII.  Si  Dauid  comomcntoquopcc 
carat  in  Vriam  pcradulteiium&homici- 
dium  morcuusfuiirct.fuinctcondcmiuius 
ad  xtcinain  mottcm. 

IX.  Pcccat.-!  rrgcoitorum  &cIc£lorum 
DcircrcodiiDcus,  & qutdcmtancoma- 


VLLI.  7«; 

gis,quaotoquipeccan(pIuraaDeoacce- 
pcruacbcocncia,&  maiorcmvim  rcfiftca' 
dt  pcccato. 

X.  Diftindlioncs  iftx  ,  quibus  dicicur 
homo  pcccarc  plcna  ,  auc  non  plcna  vo- 
luotacc ,  vaftare  coofcicoiiam  pcniius,  auc 
noD  pcnitus.fcd  cx  panc ,  peccarc  fccuo- 
dum  pancm  irrcgcnitam.eo  fcnfu  quo  a 
uonnullis  vfurpantur ,  fuocaoxicptccaci, 
&bouismoribus. 


Deperfeueranti4  Sandorum. 


I. 


dcre  r«- 


AN  vercFidcicspofnocexci 
calicer  &  finalitcr. 

II.  Anrcipfa  nonnulliafidctf)talicer& 
finaljrcrcxcidaoc. 

III.  ScntentiaquxacgatvereFidclcs& 
Regcnitos  vcl  excidcrcpofrc  vcl  rcipfa  ci- 
cidcrc  a  fidc  lotalitcr  &naalttcr  numquam 
fuitab  Ecclcfia,ab  ij>fisApofto]otum  tem- 
poribus ad  hxc  noftra fccula pro  Catholi- 
ca  habita ,  ncquc  qux  cootrarium  aBirmac 
pro  hxrctica  xftimata,imo  vcro  affirmans 
fcmpcr  plurcs  ia  Chrifto  adftipulacorcs 
habuic ,  quam  oegaas. 


De  (ertitudine  faluttf. 

I.    A  N  quis  Fidclis  ccrtuscirepoditfe 
■/l  a  Fidc  oon  dcfcAutum  citra  fpc- 
cialcm  rcuclationcm. 

II.  ADFidclcscrcdcreicncaocutlcafi- 
dc  noo  dcfcduros. 

III.  AHirmatio  vtriufque  quxftionis 
nuoquam  pro  Caiholico  dogmatchabtta 
fuit  in  Ecclcfia  Cbrifti  :  nunquamctiam 
ncgatio  vtriufque  iftiusquxftionishxre- 
fistudicaucftab  Ecclefia Catholica. 

IV.  Pctfuafio,  qua  quis  fidclis  fibi  certn 
petfuadct  fc  a  fidcdcqccicnooponc,fal- 
tcm  fc  noo  dclcfluium a  fidc .  non  tam  fo- 
latio  fcruic  aducrfus  defpcrationc  (cu  du- 
bitatioocm Fidci  & Speiaducrlam ,  quam 
fccuntati  ingcncranJx.qux  falubctiimo 
timoii,quo  lalutcm  noftram  opcrari  iubc- 
mur.&  qui  inhoctcntationumlocoma- 
gaoperc  cftncccirarius.dirciftcaduciratur. 

Ccccc    i  V  Oui 


ARTICVLl 


V.  Qniexiflimatrcfidedeficerepotrc, 
idcoqiic  mctuit  oe  dcficiar,ocquc  dcdi- 
tuicut foljtioncccflirio,  ncqucptopterca 
aoimi  anzictatc  totquctur.  Sumcit  cnim 
folacio  prxflaodo.&  aoxictati  cxclu^cadx 
fcuc  fc  Dulla  vi  Sauox .  Pcccati  ic  Muodi, 
eullaquc  carnis  propria'  affcdiooc  aut  im- 
kecillitatc  a fidc  dctc(ftutum,ni(i  ipfc  vlcro 
Tolcns  tcotationi  ccdat  &  falutcm  ez  coo- 
fcicotia  operari  ocgligac. 


Dt  Juf  tfitdttont  Homtnii  ptccatorU  ^ftd 
fidelts  (QTdm  Dto. 

I.    A  N  iuHitix  Dri  ooo  porucritfatis- 
J  \  ficri  oifi  Legi  fitisficrct. 

II.  An  idcm  fitiuftitix  DciinChrifto 
fctisfadumcfle,  &  LcgipciChuflumcirc 
(atisfadum. 

III.  Aniuflitia  Lcgalis  &  Eaangcliicf- 
fcntia  diifciaDt.an  vcto  cadcm  Jit  vtriuf- 

Sue  cflcncia,  id  cfl,materia,  obcdicoBa 
>coprx(lita,&  forma  voiucrfalis,conlor- 
jnicas  cum  Lcgc  occcflaria. 

IV.  An  luftitix  ChtiAi,quaiuAi  confti- 
tuuDiur  Fidclcs  trcs  (int  paitcs  :  Piima, 
Saoiflicas  oaturx  Chrifli  qux  tuAiciahabi- 
tualisdicitur.  x.  Pcrpclfioncs  quasnolha 
caufaabiofantiaad  moitcmfufliauu,qux 
obedieocia  palfura  Ceu  mortis  dicitur.  ). 
Lcgalis  moralts  ( addc  &  cercmooialis)  pcr 
tocam  vitjm  vlqucad  niortcmpcifcdiiri- 
xna,imo  pltis  quam  pcifrifta  >mplccio,qux 
obcdicociaa^iua  fcu  vitxdicitur. 

V.  AoadtusobcdicntixaChiiftoprx- 
ftitx ,  qua  luflificaniur ,  noo  fuciuut  ip/i 
imponci  fecuodum  pcculiare  maodacum 
Pactis  &  pcculiaic  paiTlum  a  Pacrc  cum 
ipfo  inicum  i  quo  illos  adus  obcdicncix 
prxfciipfic  &  Aipulicus  cA,  addita  promif 
liooe  ,  fotc  vt  a:iernam  cedcmptiooem  iis 
acquircrcr.  &  lcmcn  vidcrct ,  quod  ifla  o- 
bcdicotia  pcr  fcicotiam  ful ,  idcft,fidcm 
iofciuflificarct. 

VI.  AdquodmunusChrifti,adusifli 
obedieotix  pci  tiocaot. 

VII.  Aa  iulliua  CbriHi  ficiuflicia Fidc* 


lis  fcu  Elc^i  antequam  Deas  iUi  ipfaifi 
impucct. 

VIII.  An  Dcus iibm  ipfiimputetaote» 
quam  pcr  fidcm  iuflificer. 

IX.  Vel  quod  idem  cfl,  Ao  obic^uro 
circa  quod  Deus  verfaturiuflificaodo  ,fiT 
Elcflus,  io  fequidcmioiufhis,aiio  Chti- 
(io  capitc  luo  iuflus;  ita  vt  iuflumillum 
iudiceCiquia  iam  m  Chrifloiuflusfitiid 
cfl.quia  in  fidciudorc  &  Capitc fuopoc- 
nam  lucrit  fibi  dcbium ,  Telebcdicotiam 
ptx  fliccrit  a  fc  dcbitam. 

X.  Vcl, AnElc^usinChriflopanam 
luctit&  obcdicotiam  prxAitcrittcipfa,  aa 
vero  xflimatione  Diuin.i  tantum  ,  &  ao 
xllimatioDiuina,  qualu!nc&  pr.Tflitiirc 
xflimatur.fitaAusprxcedcosiuAificatio- 
ucm. 

XI.  AoaiHosacccptacioois^qua  Deus 
obcdientiam  Filii  fui  acccptant  oonprx- 
cedat  oblaciooem .  qua  Filium  fuura  io  iu- 
Attiam  offctc  pcr  Euaogclium. 

XII.  Ao acccptaraiuriicix  Chtifliim- 
putacio fic  ipfa  iulttficacio ,  aa  iufUficatio- 
oi  prxccdaoea. 

XIII.  Aoadusapprchcorionis .quofi- 
dcs  Chtiflum^eiufquc  iufliciam,  vcICbri- 
Aumin  iuflitiamappichCdit.  ooofitprior 
iuAificaiiooe  ipfa. 

XIV.  Si  aif^us  ille  prior  fic  iuflificatiooe. 
quomodo  fidcs  fit  ioflrumcBtalis  caufa 
iuAificatioois  oolbx,  hoc  cd.  fimul  ia- 
flrumcBcalis  csufa  apprchcnfioais  prx- 
ccdaacx  luIliHcatiooi  ,  &  iuflificacioois 
ipfius  fucccdaocx  iAi  apprcbcofiooi. 
Vcl. 

XV.  Ah  non  fidcs  prius  apprchendac 
ChriflumoblatumiDiuilitiam  ,  quamfi- 
dcs  imputecurin  lufticiam. 

XVI  In hoc cnunciato, Fidcsimputa- 
tut  ctcdcQCt  in  luf^iciam  aii  vox  Fidci  pio- 
piic  fic  accipicnda  pro  a£^u  infliumeocali. 
quo  Chriftus  io  iuflitiam  appichcofus  cfl: 
an  impiopric,  id  cli,  mctofljrmicc  pro  ipfo 
obic£luquodFidcsapprchcndic. 

XVII.  Ankxcphrafis,  FuJcsaccipicut 
relatiuc,  infltumcncalitcr ,  idem  fit  cum 
liac,  Fidci  voce  fignificacur  metonymic^ 
ipfumFidciobici^um.  Velj 

xvut 


NONNV 

XVIII.  Anidcmfif.Fidc  iuftificamur 
corrclatiue  •  &  quailbcft  iDfttumcntalis 
adio,quaChriftum  ia  iuftitiam  apprchcn- 
dimus,  & obcdicntia fcu iuftitiaiuftifica- 
mut. 

X I X.  An  reac  dici  poflct  iuftitia  Chri- 
fti^ratiofcimputari  iniuftitiam  »  vcl  gra- 
nolc  habcri  pro  iuftitia. 

X  X.  Aonon  quum  fic  dicit  Apofto- 
lus  ,  Fidesimputaturiniuftitiam  ,  intd- 
liffendum  id  ht  dc  imputationc  ,  qu« 
fiffccundum  grariana  ,  &  non  fccundum 
4cbitum. 

XXI.  Anidcuiusparticipcs  fimus  pcr 
Fidcm  fcu  Fidc  cfFc<ftura  ioftrumcBtalc 
f  idci  dici  poiTct. 

XXII.  AnquumDcusdccrcueritnc- 
mincmcxEratia  &  mifcricordia  iuftifica- 
re.nificrcdcnrcm  in  Chtiftum  ,  idcoque 
pcr  Euangchi  przdicationcm  Fidcm  in 
Chriftum  poftulet  ab  eo  ,  qui  luftificari 
dcCdcrat  ,  non  pofHt  dici  ,  Dcum  fc- 
cundum  Euangclium gratiofc ludicantcm 
Ycrfari  circafidcm  ,  tanquam  circacondi- 
tioQcra  rcquifitam  Sc  pra;ftitam  abeo,qui 
coram  throno  gratia:  ludicaodus  Sc  luftifi- 
canduscomparct. 

X  XlII.Quodfidiciidpoflct  ,  quod 
crimcn  fitdiccre  ,  Fidem  pcrgratuitam& 
gratiofam  acccptationcm  pro  iuftitiaha- 
bcri  proptcr  oHcdicntiam  Chtifti. 

XXIV.  An  rcclc  dicatur.Si  pcrff £ia  cf 
fcnthominumtcnatorura  opcra,  poflcni 
ixs  iuftificari,  ciuanquam  multa  mala  opcra 
pairarint,  quum  icmjllioncmillorumob- 
tincant. 


Df  Operlitu  hnisjiddtum. 

I.    A  N  dcbonis  operibus  fidclium  vc- 
l  \  rcdicatur  ,  immunda  cffc  mftar 
panni  mcnftruati,  cifquc  compctat  diclum 
illud  Kia.  6  4  Omncs  luftitiz  noftrar,&c. 

II.  Quo  fcnfu  tc<5tc  dicatur,  IiJclcsin 
quouis opcrc  bono peccarc mortahtcr. 

III.  Ac^opcra  bnna  fidclium  in  iudi- 
cium  Dci  vcnianr,quucnus  (unt  fidci  tc- 
ftimonia  tantuisrao  ctiom  quatcnusa  Dcn 


L  L I.  7«7 
przfcripta  &  mcrccdis  promi/nonc  (anciia 
tc  decoraca .  quanquam  merces  iis  non  dc- 
tuinificxgtaria  .  mifcricordia  iundta  ,  & 
proptcrChriftum,  qucm  DcusconftiruiC 
&  propofuir  propitiaiorium  pcrfidem ,  io 
languiocipfius.idcoque  &cumintuiiu  ad 
fidcminChtiftum. 


De  Ordtme. 

I.  A  N  oracio  fcu  iuuocatio  Dci  taa- 
/jLtum  babcot  rationem  cultus  Dco 
prxftaudiad  honorcmilliuf.an  ctiam  me- 
dii  ncccirarii  ad  impctrandum  id  quod  pc- 
titur,&  quidcm  mcdii  quodDcus  praeuidit 
vfurpatum  iti  antcquam  prqcifc  dccctneicc 
bonum  illud  darc  poftutaiKi. 

II.  Anfidcs.quaprccandumeft  ,  cafit, 
qua  orans  ccrto  ctcdit  fc  adcptur«m  cflc  id 
quod  pciit  :an  vcroqua  ccrto  pcifuafus  cft 
le  pctcrc  iuxia  valuntatcm  Dci,&  adcptu- 
rum  quod  pciit,fiquidcm  Dcus  nooitcon- 
ducctc  fuz  glorix  Sc  faluti  pctcotis. 


De  Infantibus  fticltum.  quAnio  dd  B4- 
pttfnium  offeruniur. 

I.  A  NFidcUumlibcri,  quumadBapti- 
xVfmuro  ofFcruntur  ,  confidcrantur 
vtFitiiirx,anvtfiliiDci  &gtatiz:  &fi»- 
troqucmodo,  ao  rcfpedus  itlc  fit  fccun- 
dumidemtcmpui ,  au  fccandum  diuctla 
tcmpora. 


De  Cecnd  DQmini. 

I.  A  N  proximus  &  maximc  propiiu* 
iVideoquc  immcdiatus  finis  Canx 
Dominicz,t  um  qua  inftitutus  cft.tum  qua 
vfurpantur  noo  lit  mcmoria  fcu  commc- 
moratio  vclannuociatio  mortis  Domioi, 
&  quidcm  cun»  gratiarum  adliooc ,  pro  eo 
quod  Deus  Filium  fuum pio  nobis in mor- 
tcm  dcdir.ciufsuc  caincm  cdcndam  &fan- 
gnincm  bjbcndum  dcdit  per  hdcm  in 
illum< 

Ccccc   3  i>« 


78« 


ARTICVLI  NONNVLLI. 


De  Magijlratu. 

I.       >rAgifliarum  fumirum  noa  rcdc 
1  Vldici  Policicumaut  Sccubic,  quia 
illx  voces  EccUrufltca;  &  Spuicuali  Pocc- 
ftaci  oppoouDCur. 

II.  Pcacs  Magiilrjcum  rummum  cfTc 
M>7>B^T*s^aq»,rub  Dco  camco  pocenaccm 
curaodi,  PubernaDclifuhdicos,i|uoaJ  aoi' 
nialcm  Sc  ipiricualcm  vicam. 

III.  Rcligioois  cuiam  a  Dco  fummo 
Magiflracui  cflTc  commiHam  magisquam 
Saccrdocibus  &  Eccicfiadicis  Pctioois. 

IV.  PcQcs  Magiflracum  cflc  Lcgcs  dc 
Policia  &  Ecclcfiadica  coodcre  ,  ooo  ca- 
meo  oiftrogacis  iis&  coufulcis,  quirerum 
fpiticualiumfuDCpcrictinmi  ,  &peculiati- 
tcr  EcclcHx  doccodai  dcdioaci. 

V.  Magiftracus  officium  cflc  Mioiftc- 
rium  Ecclcdadtcum  coofcruarc  8c  cucri. 
Vcibi  Mtoiftros  przcuatc  lcgitimo  prcs- 
byccriiczamioeprzficcrc  ,  vcoBiciumfa- 
cianccurarc  .  racioocmqueadmiDidracio- 
Dispofcere,Degligences  moocre  8c  iacica- 
rcqutbcQcprzfuacpixmio  afliccrc,  pcr- 
ciaaciccr  ncgligcoccs  auc  fcaodalum  Ecclc- 
6x  poncDCcsrcmouerc. 

V I.  Etiam  Coocilia  (iue  VDiuerfalia.  Ci- 
ueNacioDalia  ,  ftue  Prouincialia  coouo- 
catc,  aucoticacc     modcrari  vcl  pcr  fc,  vc! 


pcr  dcputacos  adiftud  muous  idooeos. 

VII.  Aavcilcflc  Conucocibuslcu  Co- 
miciisEcclcCafticis  illos  przficcre  quorum 
intcrcft  ,  vrrcsRciigioDis&  Ecclcfiafticac 
pocius  hoc  quam  illo  modo  habcaar. 

VIII.  Ad  hic muDcra  obcuoda  occef- 
fccflc  vcMaginratus  incclligac  cVrdigio- 
nis  m)ftcria,qua:adfaluccmhominumab- 
folucc  fuoc  Dcccflaria-  noo  cnim  poccft  hac 
pat  re  alicna;  coafcicotix  iooici  ac  fidcre.  • 

IX.  Magirtracum  ChriftiaoumioCoa- 
ciliis  Ecclcliafticisqnibus  ioccrcft ,  &  prai- 
cflc,&  fcoccciam  dccinuam,&  dcfioiciaam 
proauociarc.fcuiusdcctnux  ic  dcfioiciuJt 
icoccocix  diccodx  habcrc. 


De  Ecclefta  Romana. 

AN  fic  difcrimeo  facieadum  intcr  Cu- 
riamRomaoam.id  cft.PoncificemRo- 
manum,Cardinaic$&:alios  iuracos  ipfiaf- 
fcclas  &  facclliccs rcgni ipfius,3c  Ecclcfiam 
quz  Romana  dicicur. 

I I.  An  populus  illc  qui  i  Poocificc  Ro  • 
maoodcccpcus.  illumptofucccirorc  Pecri 
&  CapiccEccIcfizliabcc.nullomodo  Ec- 
clcfia  Chiiftt  dici  poflic,Siue, 

III.  Ao  Dcus  ifti  populo  libcllum  rc- 
pudiimifcrit ,  icavcillum  profuoprorfus 
nooagnofcac,  oonmagis  quam  Alahume- 


F    I    N    I  S. 


4. 


1 


1  'I 


t 


//